WOLSKA KONFERENCJA SZKOLENIOWA. "Bez przemocy wobec dziecka - Wola do wychowywania" Warszawa, 29 kwietnia 2010

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WOLSKA KONFERENCJA SZKOLENIOWA. "Bez przemocy wobec dziecka - Wola do wychowywania" Warszawa, 29 kwietnia 2010"

Transkrypt

1 WOLSKA KONFERENCJA SZKOLENIOWA "Bez przemocy wobec dziecka - Wola do wychowywania" Warszawa, 29 kwietnia 2010 Honorowy Patronat Rzecznika Praw Dziecka Honorowy Patronat Przewodniczącego Rady i Burmistrza Dzielnicy Wola m.st. Warszawy Organizatorzy: Urząd Dzielnicy Wola m. st. Warszawy Fundacja Mederi Program konferencji: : Rejestracja uczestników konferencji : Uroczyste otwarcie konferencji: Burmistrz Dzielnicy Wola m. st. Warszawy : Wystąpienie Rzecznika Praw Dziecka : Przemoc wobec niemowląt. Wczesna interwencja, praca z rodzicami i dziećmi do 3 roku życia. Prelegenci: Małgorzata Strzelecka, psycholog, Żłobek nr 7 w Zespole Żłobków m. st. Warszawy; dr n. med. Joanna Cielecka - Kuszyk, Fundacja Mederi, Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka ; Anna Sadkowska, Konsultant Wojewódzki do Pielęgniarstwa Rodzinnego woj. mazowieckiego 1

2 : Przemoc wobec dzieci w wieku przedszkolnym. Programy profilaktyczne dla rodziców i dzieci. Prelegenci: Leszek Drozdowski, terapeuta, Instytut Traumy Dziecięcej i Terapii Systemowej, Stowarzyszenie SOnDiR; dr Joanna Krzyżanowska, psychiatra, Instytut Psychiatrii i Neurologii : Przerwa na kawę : Alkoholowy Zespół Płodowy - FAS, FAE. Rozpoznawanie i pomoc dzieciom z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego. Prelegent: dr Krzysztof Liszcz, psychiatra, doktorant Uniwersytetu Medycznego w Łodzi : Warszawska sieć pomocy dzieciom wykorzystywanym seksualnie. Prelegenci: przedstawiciel Urzędu m. st. Warszawy; dr n. med. Joanna Cielecka - Kuszyk, Fundacja Mederi, Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka : Umocowania prawne: Nowelizacja Ustawy o Przeciwdziałaniu Przemocy w Rodzinie. Prelegent: Jarosław Polanowski, prokurator : Dyskusja : Przerwa na lunch : Rola pracowników żłobków w zapobieganiu krzywdzenia dzieci. Prelegent: Małgorzata Strzelecka, psycholog, Żłobek nr 7 w Zespole Żłobków m. st. Warszawy : Rola pracowników przedszkoli w zapobieganiu krzywdzenia dzieci. Prelegent: Magdalena Korsak, pedagog, edukator, trenerka Fundacji Rozwoju Dzieci im. J.A. Komeńskiego : Rola pracowników ochrony zdrowia w zapobieganiu krzywdzenia dzieci. Prelegent: dr Małgorzata Zbroszczyk Szczepaniak, Oddział Pediatrii Szpital Dziecięcy im. J. Bogdanowicza; dr Piotr Hartmann, Klinika Pediatrii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, Szpital Bielański, Fundacja Rozwoju Pediatrii; dr Dorota Korycińska, Klinika Pediatrii, Instytut Matki i Dziecka; Anna Sadkowska, Konsultant Wojewódzki do Pielęgniarstwa Rodzinnego woj. mazowieckiego : Uroczyste zakończenie. Wręczenie zaświadczeń uczestnictwa w konferencji. 2

3 Zaniedbanie dzieci jako forma przemocy Joanna Gasiuk-Barcellona, Joanna Cielecka-Kuszyk Fundacja Mederi, Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka Zaniedbanie jest najczęstszą forma przemocy wobec dziecka, a zapobieganie problemom dzieci zaniedbanych mieści się w szeroko pojętym systemie ochrony dzieci, dążeniu do poprawy ich stanu zdrowia oraz warunków życia. Lekarz, pielęgniarka, pracownik socjalny, opiekun żłobkowy, przedszkolny, nauczyciel pełnią ważną rolę w rozpoznawaniu i edukowaniu rodziców, często zapobiegając w ten sposób dalszemu zaniedbaniu dziecka. Zachorowalność i śmiertelność związana z zaniedbaniem jest znaczna. Do zagrożeń medycznych należą uszkodzenia ciała, zatrucia, niewłaściwie leczone choroby, problemy z uzębieniem, niedożywienie, zaburzenia neurologiczne. Natomiast zagadnienia psychologiczne obejmują zaburzenia relacji z otoczeniem w wieku niemowlęcym, zaburzenia rozwoju poznawczego, trudności w nauce, zaburzenia emocjonalne i behawioralne. Tradycyjnie, zaniedbanie dziecka jest definiowane zwykle jako błędy rodziców w opiece nad dzieckiem, będące przyczyną rzeczywistej lub potencjalnej szkody poniesionej przez dziecko. Jednak proponowana przez nas definicja jest szersza i określa zaniedbanie jako stan niezaspokajania podstawowych potrzeb dziecka. W związku z tym należy dążyć do poprawy bezpieczeństwa i stanu zdrowia dziecka, a nie głównie obciążania winą rodziców za zaistniałe zaniedbanie. Powyższa definicja obejmuje zarówno szkody psychologiczne i fizyczne jak szkody krótko i długotrwałe. Do rodzajów zaniedbań należą m.in.: - niestosowanie się opiekunów do zaleceń lekarskich względem dziecka - opóźnienie lub brak pomocy lekarskiej w sytuacji pogorszenia stanu zdrowia dziecka - niedożywienie, będące często przyczyną zaburzenia rozwoju mózgu - nieprawidłowe odżywianie, doprowadzające do chorobliwej otyłości 3

4 - spożywanie substancji uszkadzających płód w czasie ciąży, np. palenie papierosów, picie alkoholu, zażywanie narkotyków, narażenie płodu na działanie leków - niedopilnowanie małego dziecka niosące zagrożenie spożycia substancji toksycznych - wychowywanie dziecka w atmosferze przemocy w rodzinie - niewystarczająca ochrona przed zagrożeniem środowiskowym - niedostateczna higiena pogarszająca problemy zdrowotne - niezaspokajanie potrzeb edukacyjnych dziecka - niezaspokajanie potrzeb emocjonalnych dziecka - porzucenie, bezdomność Podstawowe elementy oceny zaniedbania dziecka dotyczą oceny stopnia zaspokajania podstawowych potrzeb dziecka, jak również oceny rodziców, np. czy zdają sobie sprawę ze stanu dziecka i potrzeby okazania mu pomocy, jaki jest ich stan zdrowia (depresja, sytuacja stresowa, uzależnienia, izolacja socjalna), jak również jaki jest ich stopień angażowania się w wychowywanie dziecka (zaniedbanie wynikające z nieobecności rodzica w domu z powodu nadmiaru pracy lub wyjazdu za granicę) oraz oceny warunków życia całej rodziny (utrudniony dostęp do opieki zdrowotnej lub uwarunkowania kulturowe). Ocena zaniedbania służy określeniu możliwości pomocy dziecku i dalszemu rokowaniu, czyli motywacji do poprawy warunków i zaakceptowaniu pomocy ze strony jego opiekunów. Na szczególną uwagę zasługuje niewystarczająca ochrona przed zagrożeniami środowiskowymi. Przykładem tego zaniedbania jest: przechowywanie substancji toksycznych w zasięgu małego dziecka, palenie tytoniu w pomieszczeniach, w których przebywają dzieci, narażenie na przemoc ze strony dorosłych (dziecko jako świadek przemocy), przewożenie dziecka samochodem bez fotelika lub zapięcia pasów bezpieczeństwa, zgoda na jazdę dziecka na rowerze bez ochronnego kasku, a także dostęp do nabitej broni palnej. Zaniedbanie występuje wtedy, gdy dziecko nie jest nadzorowane zgodnie z wymaganiami rozwojowymi, co stwarza wyraźne zagrożenie dla jego zdrowia i dobra: np. pozostawienie niemowlęcia w kąpieli bez opieki, dziecka w wieku przedszkolnym samego w domu lub nocna nieobecność nastolatka w domu bez zgody rodziców. 4

5 Skuteczne zapobieganie zaniedbaniu możliwe jest przy pełnej współpracy pielęgniarki i lekarza z lokalnym zespołem interdyscyplinarnym i wspólnym zaangażowaniu rodziny w poprawę sytuacji dziecka. Należy wdrożyć następujące postępowanie: - uświadomienie rodzicom ich roli w zapobieganiu przypadkowym urazom fizycznym, na które narażone są dzieci - zwrócenie uwagi rodzicom, że dzieci mogą zachowywać się ryzykownie, a do nich należy obowiązek opieki i nadzoru - zaopatrzenie rodziców w materiały edukacyjne na temat bezpieczeństwa dziecka. Zaniedbanie zaburza harmonijny rozwój dziecka i ma negatywny wpływ na jego życie. Stąd też zapobieganie zaniedbaniu jest równie ważne jak zapobieganie występowaniu innych form przemocy wobec dziecka. 5

6 Przemoc wobec niemowląt Joanna Cielecka - Kuszyk pediatra, patomorfolog, Fundacja Mederi, Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka Przemoc w rodzinie = jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste członków rodziny, w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą (Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie z dnia 29 lipca 2005 roku). Krzywdzenie dziecka = stwarzanie ryzyka dla jego rozwoju psychofizycznego, stosowanie przemocy fizycznej, psychicznej i seksualnej oraz zaniedbywanie dziecka poniżej 18 roku życia przez osobę, która jest odpowiedzialna za jego prawidłowy rozwój. Zespół dziecka krzywdzonego = zespół objawów wynikających ze stosowania przemocy wobec dziecka. W Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 przemoc oznaczona jest jako T74: przemoc fizyczna tzn. zachowania agresywne skierowane na ciało dziecka - T74.1, przemoc seksualna tzn. włączanie dziecka w aktywność seksualną dla zaspokojenia własnych potrzeb - T74.2 przemoc psychiczna tzn. rozmyślne zakłócanie lub ograniczanie możliwości prawidłowego rozwoju dziecka bez stosowania przemocy fizycznej - T74.3, zaniedbanie tzn. niezaspokajanie podstawowych potrzeb biologicznych i psychicznych dziecka - T74.4., Zastępczy Zespół Munchhausena tzn. świadome wywoływanie u dziecka objawów chorobowych. oznaczenie w zależności od przyczyny powodującej uszczerbek na zdrowiu. 6

7 Przemoc wobec niemowląt = zespół dziecka potrząsanego Objawy: *Krwiaki podtwardówkowe *Wylewy do siatkówki oka *Złamania żeber *Złamania przynasadowe kości długich Skutki stosowania przemocy wobec dzieci: * urazy nieprzypadkowe *zaburzenia podstawowych funkcji życiowych w wyniku zaniedbania *bezpośrednie zaburzenia emocjonalne i psychosomatyczne, nadpobudliwość psychoruchowa *trwałe zaburzenie rozwoju mózgu u niemowląt, nie spowodowane urazami fizycznymi *autoagresja *dalsze niekorzystne następstwa somatyczne i emocjonalne - 70% dzieci po trzech latach stosowania wobec nich przemocy wykazują opóźnienie rozwoju psychoruchowego *wysokie ryzyko wystąpienia zespołu stresu pourazowego *duże prawdopodobieństwo powtarzania zachowań przemocowych w dorosłym życiu LEKARZ, PIELĘGNIARKA, KAŻDY PRACOWNIK SŁUŻBY ZDROWIA MA MORALNY I PRAWNY OBOWIĄZEK ZGŁOSZENIA PRZEMOCY WOBEC DZIECKA Kodeks Postępowania Karnego art Każdy dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuraturę lub Policję 2. instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze swą działalnością dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, są obowiązane niezwłocznie zawiadomić o tym prokuratora lub Policję oraz przedsięwziąć niezbędne czynności do czasu przybycia organu powołanego do 7

8 ścigania przestępstw lub do czasu wydania przez ten organ stosownego zarządzenia, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów przestępstwa. Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie z dnia 29 lipca 2005 roku Art.12 Osoby, które w związku z wykonywaniem swoich obowiązków służbowych powzięły podejrzenie o popełnieniu przestępstwa z użyciem przemocy wobec członków rodziny, powinny niezwłocznie zawiadomić o tym policję lub prokuratora. Kodeks Postępowania Cywilnego art.572 Każdy, komu jest znane zdarzenie uzasadniające wszczęcie postępowania z urzędu, obowiązany jest zawiadomić o nim sąd opiekuńczy Kodeks Etyki Lekarskiej (z dnia 2 stycznia 2004 r.): Art. 24. Nie jest naruszeniem tajemnicy lekarskiej przekazanie informacji o stanie zdrowia pacjenta innemu lekarzowi, jeżeli jest to niezbędne dla dalszego leczenia lub wydania orzeczenia o stanie zdrowia pacjenta. Art. 25. Zwolnienie z zachowania tajemnicy lekarskiej może nastąpić: gdy pacjent wyrazi zgodę, jeśli zachowanie tajemnicy w sposób istotny zagraża zdrowiu lub życiu pacjenta lub innych osób oraz jeśli zobowiązują do tego przepisy prawa. Art. 27. Lekarz ma prawo do ujawnienia zauważonych faktów zagrożenia zdrowia lub życia w wyniku łamania praw człowieka. ALGORYTM POSTĘPOWANIA Pediatrycznego odnoszącego się do zgłoszenia urazu u małego dziecka 1. Czy nastąpiło niewytłumaczalna zwłoka w zgłoszeniu się do lekarza? 2.Czy informacje zawarte w wywiadzie są wiarygodne? 3 Czy stwierdza się w badaniu przedmiotowym zmiany wskazujące na urazy nieprzypadkowe? 4. Czy zachowanie dziecka jest adekwatne do badania? 8

9 Wybrane zagadnienia z Ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej Dz.U zm. Dz.U art. 5 USTAWA z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (tekst jednolity) Art Wykonywanie zawodu pielęgniarki polega na udzielaniu przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje, potwierdzone odpowiednimi dokumentami, świadczeń zdrowotnych, a w szczególności świadczeń pielęgnacyjnych, zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych, rehabilitacyjnych oraz z zakresu promocji zdrowia. 2. Udzielanie świadczeń, o których mowa w ust. 1, pielęgniarka wykonuje przede wszystkim poprzez: 1) rozpoznawanie warunków i potrzeb zdrowotnych; 2) rozpoznawanie problemów pielęgnacyjnych; 3) sprawowanie opieki pielęgnacyjnej; 4) realizację zleceń lekarskich w procesie diagnostyki, leczenia i rehabilitacji; 5) samodzielne udzielanie w określonym zakresie świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych; 6) edukację zdrowotną. Art Wykonywanie zawodu położnej polega na udzielaniu przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje, potwierdzone odpowiednimi dokumentami, świadczeń zdrowotnych, a w szczególności świadczeń pielęgnacyjnych, zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych, rehabilitacyjnych oraz promocji zdrowia, w zakresie opieki nad kobietą, kobietą ciężarną, rodzącą i położnicą oraz noworodkiem. 2. Udzielanie świadczeń, o których mowa w ust. 1, położna wykonuje przede wszystkim przez: 9

10 1) prowadzenie działalności edukacyjno-zdrowotnej w zakresie przygotowania do życia w rodzinie, metod planowania rodziny oraz ochrony macierzyństwa i ojcostwa; 2) rozpoznawanie ciąży i sprawowanie opieki nad kobietą w przebiegu ciąży fizjologicznej oraz przeprowadzanie badań niezbędnych w monitorowaniu ciąży fizjologicznej; 3) kierowanie na badania konieczne do jak najwcześniejszego rozpoznania ciąży wysokiego ryzyka; 4) prowadzenie porodu fizjologicznego oraz monitorowanie płodu z wykorzystaniem aparatury medycznej; 5) przyjmowanie porodu siłami natury wraz z nacięciem i szyciem naciętego krocza; 6) podejmowanie koniecznych działań w sytuacjach nagłych, do czasu przybycia lekarza, w tym przyjęcie porodu z położenia miednicowego oraz ręczne wydobycie łożyska; 7) sprawowanie opieki nad matką i monitorowanie przebiegu okresu poporodowego; 8) badanie noworodków i opiekę nad nimi; 9) realizację zleceń lekarskich w procesie diagnostyki, leczenia i rehabilitacji; 10) samodzielne udzielanie w określonym zakresie świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych; 11) profilaktykę chorób kobiecych i patologii położniczych. Art Pielęgniarka po ukończeniu szkoły, o której mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1, oraz położna po ukończeniu szkoły, o której mowa w art. 7 ust. 3 pkt 1, w celu uzyskania prawa wykonywania zawodu są obowiązane do odbycia 12-miesięcznego stażu podyplomowego w zakładzie opieki zdrowotnej. Art Zawód pielęgniarki, położnej może wykonywać osoba posiadająca prawo wykonywania zawodu stwierdzone przez okręgową radę pielęgniarek i położnych. 2. Prawo wykonywania zawodu pielęgniarki lub odpowiednio zawodu położnej uzyskuje osoba, która: 1) posiada obywatelstwo polskie; 10

11 2) posiada dyplom ukończenia polskiej szkoły pielęgniarskiej lub odpowiednio polskiej szkoły położnych bądź uzyskany w innym państwie dyplom uznany w Rzeczypospolitej Polskiej za równorzędny, zgodnie z odrębnymi przepisami; 3) odbyła wymagany staż podyplomowy; 4) posiada pełną zdolność do czynności prawnych; 5) posiada stan zdrowia pozwalający na wykonywanie zawodu. Art Podjęcie wykonywania zawodu pielęgniarki lub położnej po upływie pięciu lat od ukończenia stażu podyplomowego lub po przerwie w wykonywaniu zawodu dłuższej niż pięć lat wymaga odbycia przeszkolenia. 2. Okręgowa rada pielęgniarek i położnych ustala program i sposób przeszkolenia, o którym mowa w ust. 1. Art. 18. Pielęgniarka, położna wykonuje zawód zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, dostępnymi jej metodami i środkami, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz ze szczególną starannością. Art. 19. Pielęgniarka, położna ma obowiązek udzielić pomocy w każdym przypadku niebezpieczeństwa utraty życia, poważnego uszczerbku na zdrowiu pacjenta, zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami zawodowymi. Art Pielęgniarka, położna ma obowiązek do zachowania w tajemnicy informacji związanych z pacjentem, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu. 2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się, gdy: 1) tak stanowią odrębne przepisy; 2) zachowanie tajemnicy może stanowić niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia pacjenta lub innych osób; 3) pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy wyraża zgodę na ujawnienie tajemnicy; 4) zachodzi potrzeba przekazania niezbędnych informacji o pacjencie związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych osobom uczestniczącym w udzielaniu tych świadczeń. 3. Pielęgniarka, położna, z zastrzeżeniem sytuacji, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3, jest związana tajemnicą również po śmierci pacjenta. 11

12 4. Pielęgniarka, położna nie może podać do publicznej wiadomości danych umożliwiających identyfikację pacjenta, bez jego zgody. Art. 24. Pielęgniarce, położnej, wykonującej zawód na podstawie umowy o pracę lub w przypadku, o którym mowa w art. 19, przysługuje ochrona prawna przewidziana dla funkcjonariusza publicznego. 12

13 STANDARDY OPIEKI W ŻŁOBKU Nadrzędnym celem jest dobro dziecka 1. Każde dziecko ma prawo do poznawania nowego otoczenia w obecności swoich najbliższych. 2. Rodzice mają prawo do informacji o swoim dziecku, z uwzględnieniem informacji pozytywnych, których udziela osoba bezpośrednio opiekująca się dzieckiem w żłobku. 3. Dziecko ma prawo do aktywnego i twórczego spędzania czasu w żłobku. 4. Dziecko powinno być obdarzane uważną i życzliwą obecnością zarówno podczas zabawy swobodnej, jak i w trakcie zajęć zorganizowanych. 5. Dorośli w kontakcie z dzieckiem powinni okazywać mu szacunek, kontrolować swoje emocje i słowa kierowane do dziecka, dotyczące jego samego i ważnych dla niego osób. 6. Dziecko zawsze może odmówić spożycia posiłku. Personel jest zobowiązany do stworzenia przyjaznej i spokojnej atmosfery podczas jedzenia. 7. Każde dziecko ma prawo do opanowywania w indywidualnym tempie czynności fizjologicznych. Nauce korzystania z toalety nie może towarzyszyć zawstydzanie dziecka i przetrzymywanie go na nocniku dłużej niż pięć minut. 8. Dzieci mają prawo do codziennych spacerów na świeżym powietrzu o każdej porze roku. 9. Dziecko powinno mieć czas na sen i wypoczynek zgodnie z własnym rytmem i potrzebami. 10. Wszelkie czynności porządkowe powinny być wykonywane w czasie, gdy dzieci mają zapewnioną pełną opiekę. W oparciu o Konwencję Praw Dziecka opracowali psychologowie z Zespołu Żłobków m. st. Warszawy 13

14 Fragment Regulaminu Porządkowego Zespołu Żłobków M.ST. Warszawy Zał. do Zarządzenia nr 18/2008 z dnia 11 kwietnia 2008 roku - Regulamin Porządkowy Zespołu Żłobków m. st. Warszawy REGULAMIN PORZĄDKOWY ZESPOŁU ŻŁOBKÓW M.ST. WARSZAWY tekst jednolity I. Postanowienia ogólne (...) 7 11.Rodzice (opiekunowie) informowani są przez personel Zespołu o wszelkich niepokojących objawach zachowania się dziecka, tak by ograniczyć lub nie dopuścić do objawów chorobowych u dziecka a także innych dzieci. 12.Na wniosek rodziców (opiekunów), personel obowiązany jest udzielić zainteresowanym informacji o stanie psychofizycznym a także zauważonych odstępstwach od norm rozwojowych właściwych dla rówieśników. (...) 1. Zaobserwowane u dziecka sińce, inne urazy, poddaje się ocenie pielęgniarskiej. Jeśli pielęgniarka uzna, po konsultacji z Kierownikiem żłobka, że urazy te mogą wskazywać na to, że są one skutkiem stosowania wobec dziecka przemocy fizycznej (bicia) lub molestowania, także molestowania seksualnego, sporządza stosowną dokumentację opatrzoną datą i podpisami: własnym i kierownika żłobka. 2. O sporządzeniu notatki informuje się odbierającego dziecko rodzica (opiekuna) lub osobę upoważnioną. 14

15 3. Jeżeli urazy zostaną zaobserwowane u dziecka ponownie, bądź jeżeli uraz/y stwierdzone po raz pierwszy nie budzą wątpliwości w ocenie personelu żłobka, że są one przejawem przemocy, kierownik żłobka obowiązany jest skierować do najbliższej jednostki policji i prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa znęcania się nad dzieckiem. 4. Do zawiadomienia, o którym mowa w ust. 5 dołącza się uwierzytelnione kserokopie dokumentacji sporządzonej przez pielęgniarkę i kierownika żłobka. 5. Jeżeli uraz wymaga natychmiastowej interwencji lekarza, kierownik żłobka obowiązany jest wezwać pogotowie ratunkowe, zawiadamiając jednocześnie policję i prokuraturę, a także, o ile jest to możliwe rodziców (opiekuna) dziecka. (...) 9 1. Dzieci mogą być odbierane tylko przez rodziców lub prawnych opiekunów. Za ich pisemną zgodą dziecko może być odebrane przez dorosłą osobę imiennie upoważnioną. 2. W przypadku stwierdzenia, że rodzic (opiekun) lub inna upoważniona osoba, co do której zachodzi obawa, że nie gwarantuje odpowiedniej opieki nad dzieckiem (stany emocjonalne, odurzenie i inne) dziecko pozostawia się w placówce do momentu przybycia zawiadomionej przez żłobek innej uprawnionej do odbioru dziecka osoby. 15

16 Profilaktyka przemocy wobec noworodka Bożena Mroczek, Anna Romańska, Beata Karakiewicz Streszczenie Wstęp. Jednym z najwyraźniej zaznaczonych problemów społecznych XXI wieku w medycynie rodzinnej jest krzywdzenie dzieci, definiowane jako każde zamierzone i niezamierzone działanie osoby dorosłej, społeczności lub państwa wywierające szkodliwy wpływ na zdrowie i rozwój dziecka. Na krzywdzenie narażone są dzieci najmniejsze, a skutki przemocy pozostają na całe życie, dlatego profilaktyka przemocy wobec noworodka jest istotnym zadaniem wynikającym z funkcji profilaktycznej pielęgniarki i położnej. Celem badań była ocena kompetencji pielęgniarek i położnych w zakresie profilaktyki przemocy wobec noworodka. Materiał i metody. Badaniami sondażowymi objęto 175 osób - 37,14% położnych i 63,86% pielęgniarek zatrudnionych w oddziałach noworodkowo położniczych województwa zachodniopomorskiego. Wyniki. W pracy zawodowej 46,8% badanych miało kontakt z noworodkami krzywdzonymi emocjonalne (42,8%), a 6,3% z molestowanymi seksualnie. Znajomością praw dziecka wykazało się 59% badanych, 71,5% odbyło szkolenie na temat profilaktyki. 37% wskazało status ekonomiczny rodziców, jako czynnik ryzyka dziecka krzywdzonego i czynnik zaburzający relacje z dzieckiem. Do budowania więzi emocjonalnej noworodka i rodziców 70% respondentów stosuje metodę kangurowania Zgłoszenia urodzenia dziecka do poz dokonuje 78% badanych. Kompetencje w zakresie ochrony noworodka przed przemocą posiada 25,71% badanych. Wykazano zależność pomiędzy wiedzą a umiejętnościami w zakresie ochrony noworodka przed przemocą (α > p = 0,00008). Korelatem silniejszym w nabywaniu kompetencji są umiejętności. Wnioski. 1. Badania wskazują na brak kompetencji pielęgniarek i położnych do wczesnej profilaktyki przemocy wobec noworodka. 2. Opieka medyczna nad noworodkiem w środowisku domowym i minimalizowanie czynników ryzyka przemocy, wymaga zgłaszania przez pielęgniarki/położne oddziałów szpitalnych faktu urodzenia dziecka do podstawowej opieki zdrowotnej i wielodyscyplinarnej 16

17 współpracy w oparciu o opracowaną procedurę postępowania w przypadku podejrzenia zagrożenia noworodka przemocą. Słowa kluczowe: przemoc domowa, medycyna rodzinna, noworodek, metoda kangurowania Wstęp Rodzina jest podstawowym i najbardziej pożądanym środowiskiem wzrastania i wychowania dziecka. Stanowi najistotniejszy czynnik w jego rozwoju oraz kształtowaniu się osobowości. Według Karen Horney dziecko, które rozwija się w stymulujących jego rozwój warunkach wychowawczych, kochane i cenione przez rodziców buduje obraz świata w kategoriach świata bezpiecznego, przejawia tendencję do coraz szerszego poznania. Nie odczuwa lęku przed nieznanym, a raczej ciekawość poznawczą. Zupełnie inną sytuację obserwuje się, kiedy dziecko wzrasta w warunkach niekorzystnych, pozbawione czułości rodziców. Będzie ono traktowało otaczający świat jako zagrażający, niekiedy nawet wrogi, co sprzyja kształtowaniu postaw od ludzi albo przeciw ludziom. Życie w rodzinie szczęśliwej, pełnej miłości nie jest dane wszystkim dzieciom. Bardzo wiele z nich pozbawione jest beztroskiego dzieciństwa i to niekiedy już od chwili narodzin. Dom rodzinny staje się terenem stosowania przemocy wobec dziecka. Przemocą może być dotknięta każda osoba w rodzinie, jednak dzieci z uwagi na swoją bezradność i bezbronność, a zarazem ufność wobec rodziców narażone są najbardziej. Podczas okrutnych działań rodziców wobec dziecka dochodzi do uszkodzeń mózgu, które powodują zaburzenia w przyszłym rozwoju emocji i intelektu dziecka. Obecnie wiadomym jest, że funkcjonowanie w społeczeństwie, osobowość i zdolności umysłowe dojrzałego człowieka zależą od doświadczeń, jakich doznał w pierwszych trzech latach życia. Przemoc wobec dziecka to jego ból, zarówno fizyczny jak i psychiczny, to zakłócenie optymalnych warunków życia i rozwoju dziecka. Oprócz bólu fizycznego i psychicznego zostają naruszone prawa i dobra osobiste dziecka. Angielski Departament Zdrowia w 1995 roku opracował listę predykatorów ze strony dziecka i dorosłych, które w wysokim stopniu korelują z wystąpieniem przemocy wobec dziecka. Wskazane poniżej czynniki ryzyka zostały potwierdzone empirycznie w badaniach własnych i innych autorów polskich i zagranicznych. 17

18 Czynniki ryzyka przemocy wobec dziecka ze strony sprawcy Alkoholizm w rodzinie, który powoduje brak zainteresowania problemami dziecka, pozostawienie go bez należytej opieki, co może być przyczyną licznych wypadków i urazów. Dzieci w tych rodzinach są niedożywione, zaniedbane, narażone na choroby. Sytuacja materialna rodzin z problemem alkoholowym jest tragiczna, a poprzez ciągłe awantury w domu udziałem dzieci są urazy psychiczne, powodujące zaburzenia emocjonalne, oraz zmiany w strukturze osobowości. Narkomania rodziców, prowadzi do patologicznych zachowań w stosunku do samych siebie, ale też wobec dziecka. Rodzic pod wpływem narkotyków nie jest w stanie sprawować opieki nad noworodkiem. W rodzinach tych istnieje ryzyko podania bezbronnemu dziecku narkotyków, chociażby w celu uspokojenia. Osobowość psychopatyczna rodziców, która wiąże się z niskim poziomem inteligencji, brakiem kontroli swoich zachowań, niską odpornością na frustracie. Osobowość sprawcy z zaburzeniem psychoseksualnym pedofil, który nie ma poczucia winy po zaspokojeniu swojej potrzeby seksualnej w obecności dziecka i z zastosowaniem przemocy w stosunku do dziecka. Seks z dzieckiem w mniemaniu tych osób jest sprawą normalną. Rodzice młodociani, którzy z uwagi na swoją niedojrzałość i brak przygotowania do macierzyństwa nie są w stanie podołać obowiązkom wynikającym z roli matki i ojca. Zazwyczaj ciąża jest zaskoczeniem i stresem. Rodzice młodociani sami jeszcze potrzebują wsparcia i opieki, nie potrafią poświęcić się dziecku. Skala problemu matek młodocianych na świecie stale wzrasta, obecnie do 16% wszystkich porodów stanowią porody matek młodocianych. Obserwacje własne ukazują urodzenie pierwszego dziecka nawet w 14 roku życia, a kolejnego w 16 roku życia. Urodzenie dziecka przez matkę młodocianą pociąga za sobą wiele konsekwencji w różnych aspektach od typowo medycznych poprzez psychologiczne, prawne, ekonomiczne, społeczne i edukacyjne. Matka młodociana bardzo często nie jest w stanie podjąć karmienia piersią, co powoduje deprywację uczuciową między nią a dzieckiem. Niski status ekonomiczny, związany z bezrobociem i biedą, samotnością rodzica, z niskim poziomem intelektualnym rodziców. W tych rodzinach narastają problemy wobec których rysuje się bezradność, a efektem tych sytuacji mogą być zachowania agresywne i przemoc. Dziecko jest często kozłem ofiarnym, doznaje upokorzeń i bólu. 18

19 Doświadczenia rodziców z dzieciństwa, historia przemocy w rodzinie pochodzenia okazuje się, że rodzice będąc dziećmi sami doświadczyli na sobie przemocy, stąd ich skłonności do takich zachowań. Czynniki ryzyka ze strony dziecka Dziecko może stać się bodźcem, wyzwalającym agresywne w stosunku do siebie zachowania. Obserwuje się sytuacje w których dziecko w ewidentny sposób przeszkadza rodzicom. Tak może być w przypadku urodzenia dziecka, które jest bardzo niespokojne, często płacze. Noworodek potrzebujący bliskiego i bezpośredniego kontaktu z matką, domagający się zaspokojenia potrzeb płaczem, może być przyczyną jej niezadowolenia. Obserwacje własne wskazują na brak cierpliwości wobec dziecka, zwłaszcza jeśli rodzice inaczej wyobrażali sobie macierzyństwo. Podobnie urodzenie dziecka z porodu przedwczesnego i związana z tym rozłąka matki i dziecka. Przedłużona hospitalizacja dziecka powoduje ograniczenie bliskiego kontaktu z dzieckiem, dochodzi do zakłócenia rozwoju więzi emocjonalnej a po wypisaniu z oddziału trudności związane z opieką i pielęgnacją. Rodzice mają utrudnione wejście w role rodzicielskie, co może prowadzić do negatywnych dla psychiki dziecka następstw. Dziecko urodzone przedwcześnie z uwagi na większą zachorowalność i utrzymujące się dłużej problemy zdrowotne wymaga od rodziców wielkiego trudu i poświęcenia. Często tym obowiązkom rodzina nie jest w stanie sprostać. Do agresywnych zachowań prowadzić może niezgodność płci dziecka z oczekiwaniami rodziców, np. ojciec nie toleruje dziewczynki i krzywdzi ją za to. Do takiego zachowania usposabia czynnik psychotyczny rodzica. Urodzenie dziecka z ciąży niechcianej, która jest następstwem gwałtu, bądź rozpoczęła się w niewłaściwym momencie dla rodziców, urodzenie dziecka z chorobą przewlekłą, z wadą rozwojową lub niesprawnością psychofizyczną, to czynniki mogące wywołać agresję ze strony rodzica lub rodziców. Omawiając problem przemocy wobec noworodka należy zdecydowanie zacząć od obserwowanego zjawiska maltretowania prenatalnego, czyli zaniedbań jakich dopuszcza się przyszła matka. Zaniedbywanie prenatalne Okres prenatalny jest szczególnie ważnym okresem dla rozwoju płodu, a później dla przyszłości dziecka. W okresie ciąży przyszła matka powinna zadbać o siebie i tym samym o swoje jeszcze nienarodzone dziecko, dostarczając 19

20 niezbędnego jakościowo i ilościowo pożywienia. Okres pierwszych tygodni jest wyjątkowo ważny z uwagi na wrażliwość zarodka i płodu na negatywne działanie środowiska zewnętrznego. Dziecko wewnątrzmacicznie zdolne jest do odbierania bodźców skierowanych ze świata zewnętrznego, zarówno tych pozytywnych jak i negatywnych, razem z matką przeżywa radość, lęk, niepokój i smutek. Oprócz odgłosów z zewnątrz dziecko rejestruje również sygnały wewnętrzne, ale nade wszystko zapamiętuje odgłos pracy serca matki. Obserwacja życia codziennego dostarcza wiele przykładów na zupełnie inny obraz kobiety w ciąży. Często są to kobiety z niskim poziomem edukacji, z rodzin dysfunkcyjnych dla których ciąża nie jest niczym wyjątkowym. Poprzez zaniedbywanie siebie krzywdzą w sposób rozmyślny dziecko. Wiele z tych kobiet pali papierosy, nadużywa alkoholu, przyjmuje narkotyki, odżywia się niewłaściwie, a także nie korzysta z opieki położnej i lekarza położnika monitorującego przebieg ciąży. Brak dbałości przyszłej matki o własne dziecko jest to maltretowanie prenatalne. W Polsce opieka perinatalna została zorganizowana według systemu trójpoziomowego, który zapewnia kobiecie ciężarnej na równy dostęp do wszystkich możliwości leczniczych. Według schematu opieki na poziomie pierwszym lekarz i położna sprawują opiekę nad kobietą z prawidłową ciążą i porodem oraz zdrowymi noworodkami. Na poziomie drugim sprawowana jest opieka nad wybranymi powikłaniami matki i noworodka. Poziom trzeci jest najwyższym poziomem specjalistycznej opieki perinatalno-neonatologicznej. W omawianym systemie bardzo ważne zadanie do spełnienia mają jednostki poziomu pierwszego (poradnie K, oddziały położniczo-noworodkowe). Położna środowiskowo-rodzinna kompleksową opiekę realizuje między innymi poprzez opiekę w okresie ciąży, porodu i połogu. Do zadań należy przygotowanie przyszłej matki do macierzyństwa, kształtowanie zachowań prozdrowotnych kobiety ciężarnej, rozpoznanie zagrożeń stanu noworodka związanych z przebiegiem ciąży i porodu. Istotnym zadaniem jest dotarcie do środowiska kobiety ciężarnej, określenie deficytów edukacyjnych oraz problemów zdrowotnych, ekonomicznych i społecznych. W przypadku obserwowania zaniedbań ciąży przez kobietę mówi się o maltretowaniu prenatalnym. Konsekwencją zaniedbanej ciąży i przykładem maltretowania prenatalnego może być płodowy zespół alkoholowy FAS (Fetal 20

W praktyce jest to używanie w stosunku do pielęgniarki i położnej słów wulgarnych, powszechnie uznanych za obelżywe, gesty.

W praktyce jest to używanie w stosunku do pielęgniarki i położnej słów wulgarnych, powszechnie uznanych za obelżywe, gesty. Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 34/2014 Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Kaliszu z dnia 11.06.2014 r. w sprawie przyjęcia postępowania pielęgniarki/położnej objętej ochroną przewidzianą dla funkcjonariusza

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 Załącznik do uchwały Nr III/7/11 Rady Gminy Ulan-Majorat z dnia 23 lutego 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 1 I. WSTĘP Rodzina jest podstawowym i najważniejszym

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IV/14/11 Rady Gminy Turek z dnia 23 lutego 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013 WSTĘP Rodzina jest podstawową i niezastąpioną grupą,

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA GMINY ROKIETNICA 2011-2013 WSTĘP Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy (Dz. U. z 2005 r. Nr 180,

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Dr n. med. Grażyna Rogala-Pawelczyk Uniwersytet Medyczny w Lublinie Warszawa 09.04.2011 ZAWÓD System czynności czy prac, który jest wewnętrznie spójny, skierowany

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie w działaniach Ministerstwa Zdrowia.

Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie w działaniach Ministerstwa Zdrowia. 1 Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie w działaniach Ministerstwa Zdrowia. Dagmara Korbasińska Dyrektor Departamentu Matki i Dziecka Ministerstwa Zdrowia 2 Czy rolą lekarza/pielęgniarki/położnej jest zajmowanie

Bardziej szczegółowo

Program przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie dla Miasta Tomaszów Lubelski na lata 2011-2013

Program przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie dla Miasta Tomaszów Lubelski na lata 2011-2013 Załącznik do uchwały nr VIII/37/2011 Rady Miasta Tomaszów Lubelski z dnia 25 marca 2011 roku Program przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie dla Miasta Tomaszów Lubelski

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki pacjenta

Prawa i obowiązki pacjenta Prawa i obowiązki pacjenta Podstawowe unormowania prawne Wynikają one z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) oraz następujących ustaw: z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie Obowiązek reagowania na przemoc aspekty prawne. mgr Anna Wdowiarz

Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie Obowiązek reagowania na przemoc aspekty prawne. mgr Anna Wdowiarz Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie Obowiązek reagowania na przemoc aspekty prawne mgr Anna Wdowiarz Źródła prawnych uregulowań przeciwdziałania przemocy Dla polskiego prawa przemoc w rodzinie jest zjawiskiem

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA NIEBIESKIE KARTY. W Zespole Szkól Ekonomiczno-Ogrodniczych w Tarnowie

PROCEDURA NIEBIESKIE KARTY. W Zespole Szkól Ekonomiczno-Ogrodniczych w Tarnowie PROCEDURA NIEBIESKIE KARTY W Zespole Szkól Ekonomiczno-Ogrodniczych w Tarnowie W dniu 1 sierpnia 2010 r. weszła w życie znowelizowana ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Zakłada ona m.in. opracowanie

Bardziej szczegółowo

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych.

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych. Zakres zadań pielęgniarki i położnej POZ 1. Pielęgniarka i położna podstawowej opieki zdrowotnej wybrana przez świadczeniobiorcę planuje i realizuje kompleksową opiekę pielęgniarską i pielęgnacyjną opiekę

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXII/240/2013 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 21 marca 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXII/240/2013 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 21 marca 2013 r. UCHWAŁA NR XXXII/240/2013 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE z dnia 21 marca 2013 r. w sprawie uchwalenia Gminnego programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie dla Gminy Żarów

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ŚRODOWISKA SZKOLNEGO. ZESPÓŁ SZKÓŁ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 1 I GIMNAZJUM im.jana Pawła II W SUCHEJ BESKIDZKIEJ GIMNAZJUM

PROGRAM PROFILAKTYKI ŚRODOWISKA SZKOLNEGO. ZESPÓŁ SZKÓŁ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 1 I GIMNAZJUM im.jana Pawła II W SUCHEJ BESKIDZKIEJ GIMNAZJUM PROGRAM PROFILAKTYKI ŚRODOWISKA SZKOLNEGO ZESPÓŁ SZKÓŁ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 1 I GIMNAZJUM im.jana Pawła II W SUCHEJ BESKIDZKIEJ GIMNAZJUM ROK SZKOLNY 2007/2008-2009/2010 Wstęp pojęcie profilaktyki Profilaktyka

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014 Załącznik nr 1 do Uchwały Nr X/31/2011 Rady Gminy Łubnice z dnia 29 czerwca 2011 GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014 Łubnice, 2011

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW I OBOWIĄZKÓW PACJENTA

KARTA PRAW I OBOWIĄZKÓW PACJENTA KARTA PRAW I OBOWIĄZKÓW PACJENTA 1 Dział I Prawa Pacjenta Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. z dnia 06.11.2008r. (Dz.U.2009 nr 52, poz.417 z póź.zm.) w rozdziałach II XI określa następujące

Bardziej szczegółowo

Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży. Elbląg, 27.10.2007

Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży. Elbląg, 27.10.2007 Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży Elbląg, 27.10.2007 . Rodzice są dla dziecka najbliższymi osobami. To oni powołują je na świat i mają dbać o zapewnienie mu

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW PACJENTA podstawowe unormowania prawne wynikające z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz.

KARTA PRAW PACJENTA podstawowe unormowania prawne wynikające z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. KARTA PRAW PACJENTA podstawowe unormowania prawne wynikające z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późniejszymi zmianami) określone w ustawach: z dnia 6

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ŚRODOWISKA SZKOLNEGO

PROGRAM PROFILAKTYKI ŚRODOWISKA SZKOLNEGO PROGRAM PROFILAKTYKI ŚRODOWISKA SZKOLNEGO ZESPÓŁ SZKÓŁ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 1 I GIMNAZJUM im.jana Pawła II W SUCHEJ BESKIDZKIEJ SZKOŁA PODSTAWOWA ROK SZKOLNY 2007/2008-2009/2010 Wstęp pojęcie profilaktyki

Bardziej szczegółowo

Dz. U. nr 3/2000 Poz 44

Dz. U. nr 3/2000 Poz 44 Dz. U. nr 3/2000 Poz 44 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 grudnia 1999 r. w sprawie organizacji, kwalifikacji personelu, zasad funkcjonowania i rodzajów zakładów lecznictwa odwykowego oraz udziału

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACYJNY

REGULAMIN ORGANIZACYJNY REGULAMIN ORGANIZACYJNY ŻŁOBKA MIEJSKIEGO W KOLE podstawa prawna: art. 12 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. Nr 45, poz. 235) Postanowienia ogólne 1 1. Regulamin organizacyjny

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny

Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny 1 Zranienia i zakłucia przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO

REGULAMIN KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO Załącznik do Uwały Nr 34/2013 Rady Wydziału Nauk Medycznych z dn. 21 lutego 2013 roku REGULAMIN KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO 1. Kształcenie praktyczne zajęcia praktyczne i praktyki

Bardziej szczegółowo

PRZEMOC W RODZINIE. Podstawa prawne. Co to jest przemoc?

PRZEMOC W RODZINIE. Podstawa prawne. Co to jest przemoc? PRZEMOC W RODZINIE Podstawa prawne Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1493, z późn. zm.) Rozporządzenie Rady ministrów z dnia 13 wreześnia

Bardziej szczegółowo

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego 1.ZARZĄDZENIE MINISTRA 2.REKOMENDACJE TOWARZYSTW NAUKOWYCH 3.OPINIE EKSPERTÓW

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011 2020

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011 2020 Załącznik do Uchwały Nr X/43/2011 Rady Gminy Goczałkowice-Zdrój z dnia 09 sierpnia 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011 2020 WSTĘP

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA. (Dz. U. Nr 210, poz. 1540)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA. (Dz. U. Nr 210, poz. 1540) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 7 listopada 2007 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna nieletnich

Odpowiedzialność prawna nieletnich Odpowiedzialność prawna nieletnich Referat poniższy ma charakter działań profilaktycznych i edukacyjnych. Mamy nadzieję, że nigdy nie wystąpi sytuacja z udziałem naszych wychowanek, w której będziemy musieli

Bardziej szczegółowo

Procedura NIEBIESKIE KARTY charakterystyka, współpraca, wyzwania

Procedura NIEBIESKIE KARTY charakterystyka, współpraca, wyzwania Procedura NIEBIESKIE KARTY charakterystyka, współpraca, wyzwania podkom. dr Katarzyna ZAREMBA Komenda Wojewódzka Policji z siedzibą w Radomiu Źródła prawa Ustawa z dn. 29 lipca 2005 r., o przeciwdziałaniu

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI im. gen. DEZYDEREGO CHŁAPOWSKIEGO W BOJANOWIE. PODSTAWY PRAWNE SZKOLNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI Podstawę do szkolnego programu profilaktyki stanowią następujące akty prawne:

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki Gimnazjum Nr 2 w Ciechanowie do realizacji w latach 2012/2015

Program profilaktyki Gimnazjum Nr 2 w Ciechanowie do realizacji w latach 2012/2015 Program profilaktyki Gimnazjum Nr 2 w Ciechanowie do realizacji w latach 2012/2015 Działania profilaktyczne to te, które stwarzają człowiekowi okazję do aktywnego uczestnictwa w gromadzeniu doświadczeń

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016-2020

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016-2020 Załącznik do uchwały Nr 0007.XIV.112.2016 Rady Miejskiej w Złotoryi z dnia 28 stycznia 2016 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016-2020

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE KAMIEŃSK NA LATA 2011-2015

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE KAMIEŃSK NA LATA 2011-2015 ZAŁĄCZNIK do uchwały Nr IV/27/11 Rady Miejskiej w Kamieńsku z dnia 28 stycznia 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE KAMIEŃSK NA LATA 2011-2015 Rozdział I Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacyjny Żłobka Zielony Słonik działającego przy Państwowej Szkole Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Regulamin organizacyjny Żłobka Zielony Słonik działającego przy Państwowej Szkole Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Regulamin organizacyjny Żłobka Zielony Słonik działającego przy Państwowej Szkole Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Rozdział 1 Organizacja wewnętrzna Żłobka 1 1. W skład Żłobka wchodzą:

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW PACJENTA. Przepisy ogólne

KARTA PRAW PACJENTA. Przepisy ogólne KARTA PRAW PACJENTA Podstawowe unormowania prawne określone w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. 2009 nr.52 poz.417). Przepisy ogólne 1. Przestrzeganie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA DOTYCZĄCA PRZYPROWADZANIA, ODBIERANIA ORAZ POBYTU DZIECI W PRZEDSZKOLU SAMORZĄDOWYM MISIA USZATKA W IGOŁOMI

PROCEDURA DOTYCZĄCA PRZYPROWADZANIA, ODBIERANIA ORAZ POBYTU DZIECI W PRZEDSZKOLU SAMORZĄDOWYM MISIA USZATKA W IGOŁOMI Załącznik nr 1 PROCEDURA DOTYCZĄCA PRZYPROWADZANIA, ODBIERANIA ORAZ POBYTU DZIECI W PRZEDSZKOLU SAMORZĄDOWYM MISIA USZATKA W IGOŁOMI Podstawa prawna: Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela

Bardziej szczegółowo

Prawo wobec przemocy

Prawo wobec przemocy Prawo wobec przemocy PRZEMOC DOMOWA wg roboczej wersji przyjmowanej przez polskich specjalistów to: działanie lub zaniechanie dokonywane w ramach rodziny przez jednego i/lub więcej z jej członków przeciwko

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA DOTYCZĄCA ZDROWYCH I BEZPIECZNYCH WARUNKÓW PRZEBYWANIA DZIECI W PUBLICZNYM PRZEDSZKOLU NR 22 W KALISZU

PROCEDURA DOTYCZĄCA ZDROWYCH I BEZPIECZNYCH WARUNKÓW PRZEBYWANIA DZIECI W PUBLICZNYM PRZEDSZKOLU NR 22 W KALISZU PROCEDURA DOTYCZĄCA ZDROWYCH I BEZPIECZNYCH WARUNKÓW PRZEBYWANIA DZIECI W PUBLICZNYM PRZEDSZKOLU NR 22 W KALISZU PODSTAWA PRAWNA: Ustawa z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006r. Nr 97,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Projekt z dnia 11 czerwca 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PORZĄDKOWY ŻŁOBKA NR 4 W OPOLU. Postanowienia ogólne.

REGULAMIN PORZĄDKOWY ŻŁOBKA NR 4 W OPOLU. Postanowienia ogólne. REGULAMIN PORZĄDKOWY ŻŁOBKA NR 4 W OPOLU Postanowienia ogólne. 1 1. Ze świadczeń żłobka może korzystać dziecko w wieku od 4 miesięcy do 3 roku życia. 2. Dziecko może korzystać z opieki żłobka do końca

Bardziej szczegółowo

Procedura NIEBIESKIE KARTY charakterystyka, współpraca, wyzwania

Procedura NIEBIESKIE KARTY charakterystyka, współpraca, wyzwania Procedura NIEBIESKIE KARTY charakterystyka, współpraca, wyzwania podinsp. Agnieszka GUZA Zastępca Naczelnika Wydziału Prewencji Komendy Wojewódzkiej Policji z siedzibą w Radomiu Źródła prawa Ustawa z dn.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży

USTAWA. z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży Uznając, że życie jest fundamentalnym dobrem człowieka,

Bardziej szczegółowo

1) opiekę prenatalną nad płodem oraz opiekę medyczną nad kobietą w ciąży,

1) opiekę prenatalną nad płodem oraz opiekę medyczną nad kobietą w ciąży, brzmienie od 2002-01-01 Ustawa o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży z dnia 7 stycznia 1993 r. (Dz.U. Nr 17, poz. 78) zmiany: Dz.U. 2001 Nr 154, poz.

Bardziej szczegółowo

Procedura NIEBIESKIE KARTY" w świetle obowiązujących przepisów prawa

Procedura NIEBIESKIE KARTY w świetle obowiązujących przepisów prawa Procedura NIEBIESKIE KARTY" w świetle obowiązujących przepisów prawa Jakie akty prawne regulują obecnie procedurę Niebieskiej Karty? ustawa z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

Bardziej szczegółowo

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE Zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy i opiekuńczo-leczniczy Zadaniem zakładu opiekuńczego jest okresowe objęcie całodobową pielęgnacją oraz kontynuacją leczenia świadczeniobiorców

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA PODEJMOWANE NA RZECZ OCHRONY DZIECI PRZED KRZYWDZENIEM NA TERENIE M.ST. WARSZAWY. Warszawa, październik 2015 r.

DZIAŁANIA PODEJMOWANE NA RZECZ OCHRONY DZIECI PRZED KRZYWDZENIEM NA TERENIE M.ST. WARSZAWY. Warszawa, październik 2015 r. DZIAŁANIA PODEJMOWANE NA RZECZ OCHRONY DZIECI PRZED KRZYWDZENIEM NA TERENIE M.ST. WARSZAWY Warszawa, październik 2015 r. Specyfika sytuacji rodziny z małym dzieckiem Specyfika sytuacji rodziny z małym

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 października 2005 r. (Dz. U. z dnia 28 października 2005 r.)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 października 2005 r. (Dz. U. z dnia 28 października 2005 r.) Dz.U.05.214.1816 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 października 2005 r. w sprawie zakresu zadań lekarza, pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z dnia 28 października

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 20 maja 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 20 maja 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA z dnia 20 maja 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Art. 1. W ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE MICHAŁOWICE NA LATA 2009-2013

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE MICHAŁOWICE NA LATA 2009-2013 Załącznik Nr 1 do Uchwały Rady Gminy Michałowice Nr XX /139/ 2008 z dnia. 24.10. 2008 r. PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE MICHAŁOWICE NA LATA 2009-2013 I. Podstawy prawne 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY REGULAMIN Oddziału Pediatrycznego Wojewódzkiego Szpitala im. Zofii z Zamoyskich Tarnowskiej w Tarnobrzegu

SZCZEGÓŁOWY REGULAMIN Oddziału Pediatrycznego Wojewódzkiego Szpitala im. Zofii z Zamoyskich Tarnowskiej w Tarnobrzegu Załącznik Nr 1.5 SZCZEGÓŁOWY REGULAMIN Oddziału Pediatrycznego Wojewódzkiego Szpitala im. Zofii z Zamoyskich Tarnowskiej w Tarnobrzegu 1 1. Pracą oddziału kieruje Ordynator, któremu podlega cały personel.

Bardziej szczegółowo

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna.

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna. Kontakt: Punkt Pielęgniarski: (087) 562 64 83, Sekretariat: (087) 562 64 79 Kliknij po więcej informacji Regulamin Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego Psychiatrycznego w Specjalistycznym Psychiatrycznym

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2011-2015

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2011-2015 Załącznik do uchwały Nr VII/36/2011 Rady Miejskiej Krzywinia z dnia10.05. 2011r. Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2011-2015 I. PODSTAWA

Bardziej szczegółowo

Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie Kancelaria Sejmu s. 1/6 Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1493. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie W celu zwiększenia

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek 1. Opis problemu Rodzina winna zaspokajać potrzeby fizjologiczne jak i psychologiczne

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 13 SZKOŁA PODSTAWOWA NR 15 IM. POLSKICH OLIMPIJCZYKÓW W KONINIE REGULAMIN ORGANIZACJI I FUNCJONOWANIA ODDZIAŁÓW PRZEDSZKOLNYCH

Załącznik nr 13 SZKOŁA PODSTAWOWA NR 15 IM. POLSKICH OLIMPIJCZYKÓW W KONINIE REGULAMIN ORGANIZACJI I FUNCJONOWANIA ODDZIAŁÓW PRZEDSZKOLNYCH Załącznik nr 13 SZKOŁA PODSTAWOWA NR 15 IM. POLSKICH OLIMPIJCZYKÓW W KONINIE REGULAMIN ORGANIZACJI I FUNCJONOWANIA ODDZIAŁÓW PRZEDSZKOLNYCH 1 Organizacja 1. Podstawową jednostką organizacyjną jest oddział.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY ZESPOŁU SZKÓŁ im. WALERIANA ŁUKASIŃSKIEGO w SKĘPEM. Rok szkolny 2014/ 2015

PROGRAM PROFILAKTYCZNY ZESPOŁU SZKÓŁ im. WALERIANA ŁUKASIŃSKIEGO w SKĘPEM. Rok szkolny 2014/ 2015 PROGRAM PROFILAKTYCZNY ZESPOŁU SZKÓŁ im. WALERIANA ŁUKASIŃSKIEGO w SKĘPEM Rok szkolny 2014/ 2015 PODSTAWA PRAWNA: I. Statut Zespołu Szkół im. Waleriana Łukasińskiego w Skępem. II. Program Wychowawczy Zespołu

Bardziej szczegółowo

Szkolny program profilaktyki

Szkolny program profilaktyki Załącznik nr 2 do Statutu Zespołu Szkół Tekstylno- Handlowych w Żaganiu Szkolny program profilaktyki PODSTAWA PRAWNA 1. Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej art.72 2. Konwencja o Prawach Dziecka. 3. Powszechna

Bardziej szczegółowo

Procedura dotycząca zdrowych i bezpiecznych warunków przebywania dzieci w przedszkolu, w szczególności przyprowadzania dzieci zdrowych do przedszkola

Procedura dotycząca zdrowych i bezpiecznych warunków przebywania dzieci w przedszkolu, w szczególności przyprowadzania dzieci zdrowych do przedszkola Procedura dotycząca zdrowych i bezpiecznych warunków przebywania dzieci w przedszkolu, w szczególności przyprowadzania dzieci zdrowych do przedszkola Podstawa prawna: Ustawa z dnia 26 stycznia 1982r Karta

Bardziej szczegółowo

Organizacja Punktu Przedszkolnego w Szkole Podstawowej w Karpicku

Organizacja Punktu Przedszkolnego w Szkole Podstawowej w Karpicku Organizacja Punktu Przedszkolnego w Szkole Podstawowej w Karpicku 1. 1. Punkt przedszkolny nosi nazwę: Punkt Przedszkolny w Szkole Podstawowej w Karpicku, zwany dalej Punktem Przedszkolnym. 2. Punkt Przedszkolny

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Profilaktyki

Szkolny Program Profilaktyki Szkolny Program Profilaktyki Publicznego Gimnazjum nr 1 w Żaganiu Motto: Papierosy, alkohol, narkotyki, AIDS... czyli jak się nie zgubić w supermarkecie świata. Wstęp PROFILAKTYKA jest chronieniem człowieka

Bardziej szczegółowo

Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.)

Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) 1. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia art. 68 ust. 1 Konstytucji, 2. Każdy obywatel ma prawo do równego

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY. Gimnazjum Nr 2 w Pabianicach

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY. Gimnazjum Nr 2 w Pabianicach SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY Gimnazjum Nr 2 w Pabianicach Szkolny Program Profilaktyki jest ściśle powiązany z działaniami wychowawczymi i edukacyjnymi szkoły. Powstał na podstawie diagnozy problemów

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM DWUJĘZYCZNE NR 2 IM. S. ŻEROMSKIEGO W BIELSKU BIAŁEJ

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM DWUJĘZYCZNE NR 2 IM. S. ŻEROMSKIEGO W BIELSKU BIAŁEJ SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM DWUJĘZYCZNE NR 2 IM. S. ŻEROMSKIEGO W BIELSKU BIAŁEJ Jesteśmy razem ROK SZKOLNY 2014/2015 Celem Szkolnego Programu Profilaktyki jest wspieranie wszechstronnego i

Bardziej szczegółowo

PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019

PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019 PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019 Profilaktykę należy rozumieć jako działania stwarzające człowiekowi okazję aktywnego gromadzenia różnych

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY Podejmowanych działań podejmowanych przez nauczycieli GIMNAZJUM im. Kazimierza Górskiego w Gościnie w przypadku:

PROCEDURY Podejmowanych działań podejmowanych przez nauczycieli GIMNAZJUM im. Kazimierza Górskiego w Gościnie w przypadku: PROCEDURY Podejmowanych działań podejmowanych przez nauczycieli GIMNAZJUM im. Kazimierza Górskiego w Gościnie w przypadku: 1. Szkoła dba o bezpieczeństwo uczniów na terenie placówki i chroni ich zdrowie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr IV/12/15 Rady Miejskiej Gminy Gryfów Śląski z dnia 27 lutego 2015 roku

UCHWAŁA Nr IV/12/15 Rady Miejskiej Gminy Gryfów Śląski z dnia 27 lutego 2015 roku UCHWAŁA Nr IV/12/15 Rady Miejskiej Gminy Gryfów Śląski z dnia 27 lutego 2015 roku w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na rok 2015. Na podstawie: art.

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY w RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE WIĄZÓW NA LATA 2011-2015

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY w RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE WIĄZÓW NA LATA 2011-2015 Załącznik do Uchwały Nr XX/118/2011 Rady Miasta i Gminy Wiązów GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY w RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W GMINIE WIĄZÓW NA LATA 2011-2015 W S T Ę P Jednym

Bardziej szczegółowo

W szpitalach psychiatrycznych organizuje się całodobowe oddziały wyspecjalizowane, takie jak oddziały:

W szpitalach psychiatrycznych organizuje się całodobowe oddziały wyspecjalizowane, takie jak oddziały: Oddzialy psychiatryczne szpitalne - Opieka całodobowa Opieka całodobowa Psychiatryczne oddziały szpitalne Psychiatryczne leczenie szpitalne powinno być stosowane tylko w przypadkach ciężkich zaburzeń psychicznych

Bardziej szczegółowo

Procedury postępowania z dzieckiem chorym Podstawa prawna:

Procedury postępowania z dzieckiem chorym Podstawa prawna: Procedury postępowania z dzieckiem chorym Podstawa prawna: Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 97 poz. 674 ze zm.), Art.5 ust.7 pkt 1 oraz art.1 ust.1 pkt 10 ustawy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR L/204/2014 RADY MIEJSKIEJ W GOLINIE z dnia 28 kwietnia 2014 r.

UCHWAŁA NR L/204/2014 RADY MIEJSKIEJ W GOLINIE z dnia 28 kwietnia 2014 r. UCHWAŁA NR L/204/2014 RADY MIEJSKIEJ W GOLINIE z dnia 28 kwietnia 2014 r. w sprawie ustalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie Na podstawie art.18

Bardziej szczegółowo

I. Procedura postępowania w przypadku gdy nauczyciel uzyska informację, że uczeń spożywa alkohol lub używa narkotyki.

I. Procedura postępowania w przypadku gdy nauczyciel uzyska informację, że uczeń spożywa alkohol lub używa narkotyki. PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH ZAGROŻENIA BEZPIECZEŃSTWA MŁODZIEŻY W V Liceum Ogólnokształcącym z Oddziałami Dwujęzycznymi im. K. J Zamoyskiego w Dąbrowie Górniczej Podstawowe akty prawne: Ustawa

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA RADY. z dnia 21 stycznia 1980 r.

DYREKTYWA RADY. z dnia 21 stycznia 1980 r. DYREKTYWA RADY z dnia 21 stycznia 1980 r. dotycząca koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do podejmowania i wykonywania działalności przez położne (80/155/EWG)

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POSTĘPOWANIA NAUCZYCIELI W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH OBOWIĄZUJĄCE W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM W LEGNICY

PROCEDURY POSTĘPOWANIA NAUCZYCIELI W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH OBOWIĄZUJĄCE W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM W LEGNICY PROCEDURY POSTĘPOWANIA NAUCZYCIELI W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH OBOWIĄZUJĄCE W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM W LEGNICY Do podejmowania działań interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych w szkole zobowiązuje Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa im. Ewarysta Estkowskiego w Kostrzynie SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY

Szkoła Podstawowa im. Ewarysta Estkowskiego w Kostrzynie SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY Szkoła Podstawowa im. Ewarysta Estkowskiego SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY Załącznik nr 2 do Statutu Szkoły Podstawowej im. Ewarysta Estkowskiego SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY Szkoły Podstawowej im. Ewarysta

Bardziej szczegółowo

Karta Praw Pacjenta. Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.)

Karta Praw Pacjenta. Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) 1. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia art. 68 ust. 1 Konstytucji, 2. Każdy obywatel ma prawo do równego

Bardziej szczegółowo

Zadania kuratorów sądowych

Zadania kuratorów sądowych Krzysztof Jędrysiak Kierownik IV Zespołu Kuratorskiej służby Sądowej w Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Woli Zadania kuratorów sądowych Kurator sądowy w strukturze Sądu Zawodowy kurator sądowy dla dorosłych

Bardziej szczegółowo

Rola położnej w opiece nad ciężarną, rodzącą, położnicą z cukrzycą Leokadia Jędrzejewska Konsultant Krajowy w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologicznego i położniczego Kraków 20 21 maja 2011r. Grażyna

Bardziej szczegółowo

Prawo w psychiatrii. Marcin Wojnar

Prawo w psychiatrii. Marcin Wojnar Prawo w psychiatrii Marcin Wojnar Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego (z dnia 19 sierpnia 1994 r.) Art. 22 1. Przyjęcie osoby z zaburzeniami psychicznymi do szpitala psychiatrycznego następuje za jej

Bardziej szczegółowo

ZAŁ1. PROCEDURA POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU

ZAŁ1. PROCEDURA POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU ZAŁ1. PROCEDURA POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU CHOROBY LUB WYPADKU DZIECKA W PRZEDSZKOLU MIEJSKIM NR 112. Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Przedstawione poniżej wyniki badań opracowano na podstawie: Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży. Ekspertyza oparta na wynikach ogólnopolskich badań

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Przedstawione poniżej wyniki badań opracowano na podstawie: Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży. Ekspertyza oparta na wynikach ogólnopolskich badań

Bardziej szczegółowo

PRZEDSZKOLE NIEPUBLICZNE KUBUŚ PUCHATEK PROCEDURY BEZPIECZEŃSTWA DZIECI W PRZEDSZKOLU NIEPUBLICZNYM KUBUŚ PUCHATEK W BRANIEWIE

PRZEDSZKOLE NIEPUBLICZNE KUBUŚ PUCHATEK PROCEDURY BEZPIECZEŃSTWA DZIECI W PRZEDSZKOLU NIEPUBLICZNYM KUBUŚ PUCHATEK W BRANIEWIE PRZEDSZKOLE NIEPUBLICZNE KUBUŚ PUCHATEK PROCEDURY BEZPIECZEŃSTWA DZIECI W PRZEDSZKOLU NIEPUBLICZNYM KUBUŚ PUCHATEK W BRANIEWIE 2013 Podstawa prawna: 1. Statut Przedszkola Niepublicznego Kubuś Puchatek

Bardziej szczegółowo

UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ

UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ REGULAMIN ORGANIZACYJNY Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej im. Dzieci Warszawy w Dziekanowie Leśnym Na podstawie art. 18a ustawy z dnia 30.08.1991 r. o zakładach

Bardziej szczegółowo

Procedura Niebieskiej Karty. w Przedszkolu w Świerklańcu

Procedura Niebieskiej Karty. w Przedszkolu w Świerklańcu Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 15/2012 Dyrektora Przedszkola w Świerklańcu z dnia 03 grudnia 2012r. Procedura Niebieskiej Karty w Przedszkolu w Świerklańcu Podstawa prawna: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRACY GRUP ROBOCZYCH DS. ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW PRZEMOCY

ZASADY PRACY GRUP ROBOCZYCH DS. ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW PRZEMOCY Projekt ZASADY PRACY GRUP ROBOCZYCH DS. ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW PRZEMOCY Cele Grup Roboczych 1. Opracowanie i realizacja planu pomocy w indywidualnych przypadkach wystąpienia przemocy w rodzinie; 2. Monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Etap I - Przyjęcie zgłoszenia o stosowaniu przemocy w rodzinie.

Etap I - Przyjęcie zgłoszenia o stosowaniu przemocy w rodzinie. Metody udzielania wsparcia ofiarom przemocy w rodzinie oraz postępowania wobec sprawców przemocy w rodzinie zalecenia do pracy dla pracowników socjalnych Wprowadzenie Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

PRZEMOC W RODZINIE - INFORMATOR

PRZEMOC W RODZINIE - INFORMATOR PRZEMOC W RODZINIE - INFORMATOR Co to jest przemoc? Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, przemoc jest to jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2009

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2009 Załącznik do Uchwały Nr 172 Rady Miejskiej w Tuszynie z dnia 17 marca 2009r. I. Wstęp. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2009 Gminny program profilaktyki i rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

Podstawa prawna. 3. Ustawa z dnia 26 października 1982r.o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu

Podstawa prawna. 3. Ustawa z dnia 26 października 1982r.o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu Podstawa prawna 1. Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 1982 r. Nr 35, poz. 230 ze zmianami). 2. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna Załącznik nr 6 Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach ambulatoryjnych psychiatrycznych i leczenia środowiskowego (domowego) oraz warunki realizacji tych świadczeń L.p. Nazwa świadczenia

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH ZAGROŻENIA BEZPIECZEŃSTWA

PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH ZAGROŻENIA BEZPIECZEŃSTWA PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH ZAGROŻENIA BEZPIECZEŃSTWA 1 Procedura postępowania w sytuacji, gdy nauczyciel podejrzewa, że uczeń, przebywający na terenie szkoły, znajduje się pod wpływem alkoholu:

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/12/10 RADY GMINY HARASIUKI. z dnia 29 grudnia 2010 r.

UCHWAŁA NR IV/12/10 RADY GMINY HARASIUKI. z dnia 29 grudnia 2010 r. UCHWAŁA NR IV/12/10 RADY GMINY HARASIUKI z dnia 29 grudnia 2010 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie Na podstawie art. 7

Bardziej szczegółowo

U c h w a ł a Nr XIV/87/15 R a d y G m In y S k o r o s z y c e z dnia 29 grudnia 2015 r.

U c h w a ł a Nr XIV/87/15 R a d y G m In y S k o r o s z y c e z dnia 29 grudnia 2015 r. U c h w a ł a Nr XIV/87/15 R a d y G m In y S k o r o s z y c e z dnia 29 grudnia 2015 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie

Bardziej szczegółowo

STATUT. podmiotu leczniczego Szpitala Powiatowego w Wyrzysku Sp. z o. o. (tekst jednolity) Postanowienia ogólne 1.

STATUT. podmiotu leczniczego Szpitala Powiatowego w Wyrzysku Sp. z o. o. (tekst jednolity) Postanowienia ogólne 1. Załącznik do Uchwały Nr 24/2012 Zgromadzenia Wspólników Szpital Powiatowy w Wyrzysku Spółka z o. o. z dnia 25 czerwca 2012 r. STATUT podmiotu leczniczego Szpitala Powiatowego w Wyrzysku Sp. z o. o. (tekst

Bardziej szczegółowo