Czy możliwe jest zakażenie HPV na innej drodze niż płciowa?" Czy moje dziecko może ulec zakażeniu w macicy lub w czasie karmienia piersią?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Czy możliwe jest zakażenie HPV na innej drodze niż płciowa?" Czy moje dziecko może ulec zakażeniu w macicy lub w czasie karmienia piersią?"

Transkrypt

1 HPV - pytania i odpowiedzi. (część 1) stwierdzono zakażenie HPV że najprawdopodobniej nie mają raka, a dodatni wynik w Często spotykaną reakcją u kobiet jest wtedy niepokój, gniew, dezaprobata lub poczucie mniejszej wartości. Ważne jest, aby zrozumieć biologię zakażenia HPV w tym również, w jaki sposób dochodzi do jego przenoszenia. Stwierdzenie obecności kłykcin narządów płciowych, nieprawidłowy wynik badania cytologicznego lub wykrycie DNA wirusa HPV może wywrzeć silny wpływ na psychikę kobiety.może dać obawy dotyczące wcześniejszych i przyszłych stosunków płciowych. Trzeba przyznać, że dodatni wynik badania w kierunku zakażenia HPV często powoduje niepożądane reakcje psychologiczne, których podłożem jest strach i lęk spowodowany tym, że zakażenie HPV jest dla większości kobiet równoznaczne z rakiem szyjki macicy. Celem tej serii artykułów jest dokonanie przeglądu wiedzy na temat zakażeń HPV z położeniem nacisku na sposoby przenoszenia zakażenia, jego nabycie i sposoby zabezpieczania się przed nim. Starożytny wirus Stosunkowo prosty wirus HPV znany jest już od czasów prehistorycznych. Chociaż nie ulega on częstym mutacjom, znanych jest około 100 jego genotypów (w skrócie typów), około 40 typów wykazuje powinowactwo do nabłonka płaskiego okolicy narządów płciowych i odbytu oraz górnego odcinka dróg oddechowych i przewodu pokarmowego. Mihkroszczeliny śródnabłonkowe i nadżerki sprawiają, że wirus łatwiej wnika do komórek warstwy rozrodczej nabłonka, niedojrzałe komórki płaskonabłonkowe szyjki macicy i odbytu są bezpośrednio narażone na zakażenie wirusem. Również nadżerki lub owrzodzenia spowodowane zakażeniami wirusem opryszczki i chlamydiami stwarzają bezpośrednie dojście do warstwy podstawnej nabłonka, z której pochodzą komórki naprawcze. To wyjaśnia, dlaczego oba zakażenia zwiększają ryzyko rozwoju chorób, których podłożem jest zakażenie HPV. Jak się zakaziłam wirusem HPV?" Zakażenie HPV następuje w wyniku bezpośredniego kontaktu skóra-skóra, to jest między zmianami chorobowymi nabłonka, w których znajdują się dojrzałe potencjalnie zakaźne wiriony a nabłonkiem płaskim wrażliwej (zdrowej) osoby. Większość zakażeń wywołanych genitalnymi typami HPV przenosi się albo na skutek kontaktów płciowych z głęboką penetracją, albo podczas gry wstępnej bez penetracji pochwy. W przypadku stosunku płciowego zakażeniu może ulec cały nabłonek dolnych dróg rozrodczych, natomiast w czasie gry wstępnej ryzykiem zakażenia objęta jest tylko okolica zewnętrznych narządów płciowych. Wirus może przenosić się również na skutek dotykania palcami narządów płciowych. Na przykład kanał odbytu lub pochwa mogą ulec zakażeniu HPV w wyniku przeniesienia go na palcach z kłykcin znajdujących się w okolicy okołoodbytniczej lub sromu. Seks oralny może być powodem wszczepienia wirusa zewnątrzpochodnego w górny odcinek dróg oddechowych i przewodu pokarmowego. Wydaje się, że niektóre typy wirusa przenoszone są łatwiej. HPV wysokiego ryzyka typu 16 jest najczęściej przenoszonym i zakażającym genitalnym typem HPV. Stwierdza się go u 50% osób zakażonych HPV i, wydaje się, że zakażenia tym wirusem mają związek z obecnością wielu partnerów płciowych w przeciwieństwie do innych wirusów należących do grupy wysokiego i niskiego ryzyka. Spośród typów HPV niskiego ryzyka, w przypadku typu 6 istnieje większe rawdopodobieństwo, że zostanie przeniesiony niż na przykład typ 11. HPV typu 6 odpowiedzialny jest za rozwój większości kłykcin narządów płciowych. Kto mnie zakaził?" Odpowiedź brzmi: albo twój obecny partner, albo - co bardziej prawdopodobne - jeden z

2 wcześniejszych partnerów seksualnych, szczególnie jeden z ostatnich. Istnieje tylko jeden pewny scenariusz wskazujący, że obecny partner jest źródłem zakażenia HPV: występowanie zmian chorobowych na prąciu i pełne dziewictwo u kobiety zanim rozpoczęła z nim współżycie płciowe. Bez wyraźnie widocznych zmian chorobowych, występowanie dowodów w postaci DNA HPV tego samego typu u partnera (szczególnie gdy u kobiety występuje rzadszy typ wirusa), może również wskazywać na źródło zakażenia. Ogólnie istnieje słaba korelacja między typami HPV u partnerów heteroseksualnych. W rzeczywistości dodatnie wyniki badania w kierunku typów HPV często się różnią między próbkami pobranymi z szyjki macicy i prącia, głównie dlatego, że kobiety ze śródnabłonkową neoplazją (CIN) są długoletnimi nosicielkami HPV podczas gdy partner najprawdopodobniej jest czasowym nosicielem tego wirusa. W tych przypadkach typy HPV wykrywane u mężczyzny, inne niż w zmianach chorobowych szyjki macicy u żony czy partnerki, mogą świadczyć o tym, że mogła się ona zakazić jeszcze zanim zaczęła mieć bliższe kontakty z obecnym partnerem, czyli że nie mają one znaczenia dla żony (lub obecnej partnerki) w aspekcie rozwoju zmian chorobowych szyjki macicy. HPV - pytania i odpowiedzi. (część 2) stwierdzono zakażenie HPV że najprawdopodobniej nie mają raka, a dodatni wynik w Czy zakażenie HPV ma związek z promiskuityzmem?" Niekoniecznie. W odróżnieniu od większości wirusowych chorób zakaźnych przenoszonych drogą płciową, zakażenia HPV nie występują tylko u bardzo aktywnych seksualnie osób, preferujących krótkotrwałe związki. Dane epidemiologiczne wskazują raczej na występowanie częstszych zakażeń HPV u seksualnie normalnych" osób. HPVobdarzony jest wysoką zaraźliwością i to wyjaśnia występowanie częstych zakażeń. W aspekcie zaraźliwości HPV można porównać do bakteryjnych, a nie wirusowych chorób zakaźnych przenoszonych drogą płciową. W rzeczywistości zakażenia HPV są najczęstszymi spośród wszystkich chorób przenoszonych drogą płciową. Częstość przenoszenia w jednym stosunku płciowym zakażeń HPV jest prawdopodobnie znacznie wyższa niż HIV lub opryszczki typu 2 (HSV-2), w obu przypadkach prawdopodobieństwo wynosi jak l na 1000 stosunków, Średnie ryzyko zakażenia HPV podczas stosunku (oszacowana i w symulacji komputerowej w badaniach uniwersyteckich) wynosi 40% na jeden stosunek płciowy. Ponadto, prawdopodobieństwo przeniesienia zakażenia z mężczyzny na kobietę osiąga 100% już przy zaledwie 11 kontaktach płciowych. Duże prawdopodobieństwo przeniesienia zakażenia poparte jest obserwacjami, że chociaż czas trwania zakażenia HPV jest względnie krótki, to występuje ono powszechnie u obu płci. Badania symulacyjne dotyczące dynamiki przenoszenia zakażenia wykazały, że częstość zakażeń HPV wśród mężczyzn może być tak samo wysoka jak u kobiet. Badania komputerowe z zastosowaniem modeli symulacyjnych i danych dotyczących dodatnich wyników w kierunku HPV-16 wykazały, że prawdopodobieństwo przeniesienia zakażenia między partnerami, mężczyzną i kobietą, w przypadku HPV-16 wynosi 60-80%. Czy seks oralny jest bezpieczny?" Przeniesienie zakażenia z narządów płciowych do jamy ustnej w sytuacji braku widocznych zmian chorobowych zdarza się bardzo rzadko. Z drugiej strony, możliwe jest przeniesienie zakażenia na drodze oralno-genitalnej w sytuacji, gdy występują widoczne zmiany chorobowe i faktycznie może być ono odpowiedzialne za pewien odsetek nowotworów górnego odcinka dróg oddechowych i przewodu pokarmowego.

3 Czy możliwe jest zakażenie HPV na innej drodze niż płciowa?" Chociaż zdarza się rzadko, istnieją jednak pośrednie dowody na przeniesienie zakażenia innymi drogami niż kontakty płciowe. Genitalne typy HPV wykryto na skórze i paznokciach rąk pacjentów, u których występowały kłykciny zewnętrznych narządów płciowych i były one źródłem przeniesienia zakażenia. W wielu badaniach epidemiologicznych wykazano okołoporodowe przeniesienie zakażenia HPV z matki, u której występowały kłykciny okolicy sromu i pochwy, na dziecko. Na szczęście ryzyko rozwoju zmian chorobowych na zewnętrznych narządach płciowych czy młodzieńczej nawracającej postaci brodawczakowatości dróg oddechowych, lub obu tych schorzeń, jest bardzo małe (około 7 przypadków na 1000 ciężarnych, u których występowały kłykciny). Zwykle zmiany chorobowe wywołane są zakażeniem HPV-6 i w mniejszym stopniu HPV-11, należącymi do grupy wirusów niskiego ryzyka. Nie zostało udowodnione przeniesienie zakażenia HPV przez skażony materiał, taki jak np. bielizna, narzędzia chirurgiczne, akcesoria erotyczne itp. i jest mało prawdopodobne, aby do tego doszło w przypadku HPV będącego bezwzględnym pasożytem" wewnątrzjądrowym, który nie może przeżyć nawet przez krótki czas poza komórkami nabłonka płaskiego. Czy moje dziecko może ulec zakażeniu w macicy lub w czasie karmienia piersią?" Wirus HPV może zostać przeniesiony z nasieniem w czasie ejakulacji, jeśli zmiany chorobowe zlokalizowane są w dystalnym odcinku cewki moczowej lub na żołędzi prącia. Mimo że nie ma doświadczalnych dowodów na taką drogę przeniesienia zakażenia, to jednak teoretycznie może mieć znaczenie dla dawców nasienia. Dokładne płukanie nasienia przed zapłodnieniem najprawdopodobniej spowoduje, że nasienie dawcy nie będzie zawierać cząsteczek wirusa. Zakażenie HPV nie przenosi się przez krew, gdyż jest to wirus czysto epidermotropowy (wykazujący powinowactwo do nabłonka) i nie są znane przypadki, aby zakażeniu HPV towarzyszyła faza wiremii (czyli nie wykryto cząsteczek wirusa we krwi). Do tej pory nie wykazano przeniesienia zakażenia podczas karmienia piersią. Najczęstsza nabyta choroba zakaźna przenoszona drogą płciową Jak częste są zakażenia HPV? Szacuje się, że co roku w Stanach Zjednoczonych 4,7 miliona aktywnych seksualnie osób między 15 a 24 rokiem życia zakaża się typami HPV wysokiego ryzyka. Uwzględniając wszystkie grupy wiekowe, co roku całkowita liczba zakażonych osób osiąga 6 milionów. Większość zakażeń przebiega bezobjawowo. Roczna zachorowalność, włączając typy niskiego ryzyka, jest prawdopodobnie o 30-50% wyższa. Ta liczba równa się łącznie zakażeniom wywołanym przez rzęsistka, chlamydię, dwoinkę rzeżączki, krętka kiły, HSV-2 i wirusa zapalenia wątroby typu B. Ryzyko zakażenia się HPV w ciągu życia, szczególnie przed 30 rokiem życia, wynosi 75%! Wyjątkiem są pary, które żyją w stałym związku przez całe życie i nigdy nie miały innych partnerów. Najważniejszym czynnikiem ryzyka zakażenia HPY jest liczba ostatnich partnerów płciowych. Następnym pod względem znaczenia jest młody wiek, w którym nastąpił pierwszy stosunek płciowy oraz niebezpieczne zachowania seksualne partneramężczyzny. Według powszechnie panującej opinii, u osób aktywnych płciowo bardzo często dochodzi do zakażenia HPV i jego przeniesienia. Te obserwacje mają ważne znaczenie kliniczne, gdyż zakażenie HPV niekoniecznie należy utożsamiać z promiskuityzmem, a raczej z kontaktami płciowymi z nowym partnerem. Ostatnio, w niektórych państwach Ameryki Południowej, Rosji itd. zauważono występowanie u kobiet po menopauzie drugiego szczytu zakażeń HPV jednak znacznie mniejszego (<15%) niż u nastolatków. Prawdopodobnie za ten drugi szczyt zachorowań odpowiedzialne jest upośledzenie czynności układu odpornościowego, który nie może u tych kobiet wyeliminować zakażenia HPV a być może za wzrost zachorowań w tej grupie kobiet odpowiedzialne są nowe zakażenia przeniesione przez ostatnich partnerów. HPV - pytania i odpowiedzi. (część 3)

4 stwierdzono zakażenie HPV że najprawdopodobniej nie mają raka, a dodatni wynik w Czy mój partner mnie zdradza?" Niekoniecznie. Mógł on się zakazić HPV od wcześniejszych partnerek i, nie wiedząc o tym, stał się nosicielem subklinicznych zmian chorobowych. Dlatego zalecamy odbywanie bezpiecznych stosunków płciowych ze stałym i odpowiednim używaniem prezerwatyw przynajmniej przez pierwsze sześć miesięcy nowej znajomości, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia HPV. Mimo tego arbitralnie ustalonego przedziału czasu zwykle musi upłynąć kilka miesięcy, zanim podejmuje się decyzję, czy nowa znajomość będzie miała trwały charakter. Jeśli tak, obustronna monogamia jest prawdopodobna, a istniejące już utajone zakażenie HPV lub zmiany chorobowe nabłonka - lub obie - mają dostatecznie dużo czasu, aby samoistne ustąpić. Czy zakażenie HPV jest zakażeniem na zawsze?" Dobrą wiadomością jest, że tak samo jak łatwo jest się zakazić HPV tak i łatwo jest wyeliminować to zakażenie, prawdopodobnie na zawsze. Jest to spowodowane narastającą odpowiedzią immunologiczną organizmu na cząsteczki wirusa, a ponieważ pamięć immunologiczna jest swoista dla typu wirusa, osoba raz zakażona, która się pozbyła wirusa, jest chroniona przed reinfekcją tym samym jego typem. Około 90% zakażeń HPV ma charakter przemijający i ustępuje samoistnie w ciągu 3 lat, a pacjent może nawet nie zdawać sobie sprawy z tego, że był zakażony. Ogólnie, im młodsza jest osoba, u której wystąpiło zakażenie HPV tym szybciej dochodzi do eliminacji wirusa. Większość (60-80%) nowych zakażeń ulega eliminacji w ciągu roku. Przedmiotem toczącej się dyskusji jest pytanie, czy zakażenie wirusem zostanie całkowicie wyeliminowane, czy będzie się utrzymywać w warstwie podstawnej nabłonka (sprawiając, że nie będzie wykrywane metodami, w których pobiera się powierzchniowe warstwy nabłonka - cytologia). W badaniach kobiet 30-letnich i starszych wykazano, że częstość utajonych zakażeń wynosi 0-8%. Stan ten spowodowany jest przede wszystkim długotrwałą ochronną odpowiedzią układu immunologicznego, która została nabyta we wcześniejszym okresie życia, oraz tym, że osoby w średnim wieku i starsze mają stosunki płciowe z jednym partnerem. Jest to również prawdziwe w przypadku osób, u których rozwinęły się śródnabłonkowe zmiany chorobowe niskiego stopnia lub kłykciny kończyste. W ciągu roku częstość samoistnego ustępowania dysplastycznych zmian śródnabłonkowych niskiego stopnia (LSIL), wykrywanych w badaniu cytologicznym u nieleczonej młodzieży, wynosi w przybliżeniu 90%. Kto jest obciążony ryzykiem rozwoju raka narządów płciowych?" Skupmy się na tych osobach, u których zakażenie onkogennymi typami HPV ma charakter przetrwały. Większość tych pacjentów jest w trzeciej dekadzie życia lub starszych, są obciążeni poważnym ryzykiem rozwoju stanów przedrakowych i raków dolnego odcinka układu rozrodczego. Prawdopodobieństwo to jest ponad 100 razy wyższe w porównaniu do osób, u których nie wykrywa się zakażenia HPV-16/18. Dla porównania, średnie ryzyko względne rozwoju raka płuca u palaczy tytoniu wynosi "tylko" 10. Najczęściej nowotwory dolnego odcinka układu rozrodczego i stany przedrakowe rozwijają się w obrębie szyjki macicy i za rozwój 70% tych nowotworów odpowiedzialne są HPV-16/18. Osoby będące nosicielami tych wirusów odniosą największe korzyści z wykonywania planowanych badań przesiewowych, w tym w kierunku do których należy cytologia, DNA HPV i kolposkopia. Dodatkowymi czynnikami ryzyka, poza wiekiem i typami HPV wysokiego ryzyka, jest upośledzenie odporności, w tym zakażenie HIV oraz długotrwałe przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych i palenie tytoniu, przebyte zakażenie wirusem opryszczki (HSV-2) i chlamydiami oraz występowanie kłykcin zewnętrznych narządów płciowych. Czy mój partner powinien od tej pory stosować prezerwatywy?" Biorąc pod uwagę bardzo wysokie prawdopodobieństwo przeniesienia zakażenia HPV należy

5 podkreślić, że stosowanie prezerwatyw zmniejsza ryzyko zakażenia, ale tylko wtedy, gdy są one stosowane stale i właściwie. Niestety, w rzeczywistości prezerwatywy są stosowanie regularne tylko przez 75% czasu. Ponadto prezerwatywy mogą być niezałożone przed penetracją lub pęknąć albo się zsunąć w czasie stosunku. Szacuje się, że w związku z wysokim stopniem przenoszenia HPV w czasie stosunków płciowych (oraz na drodze skóra-skóra narządów płciowych), prezerwatywy mogą opóźnić przeniesienie zakażenia zwiększając liczbę stosunków płciowych z 11 do 24 zanim dojdzie z pewnością do transmisji zakażenia HPV. Chociaż prezerwatywy lateksowe są nieprzepuszczalne dla większości czynników chorobotwórczych przenoszonych drogą płciową, to jednak nie chronią one nasady prącia. Wprawdzie prezerwatywy nie są nadzwyczajnym środkiem ograniczającym przenoszenie zakażeń HPV zaleca się jednak, aby stosowały je osoby mające niestałe lub przypadkowe kontakty płciowe, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia się nie tylko HPV, ale przede wszystkim innymi chorobami zakaźnymi przenoszonymi drogą płciową, takimi jak chlamydioza, rzeżączka, HIV opryszczka i wirusowe zapalenie wątroby typu B. HPV - pytania i odpowiedzi. (część 4) stwierdzono zakażenie HPV że najprawdopodobniej nie mają raka r a dodatni wynik w Czy mój partner powinien być zbadany?" Jedynym wskazaniem do przeprowadzenia badania partnera w kierunku zakażenia HPV jest zgłaszanie przez niego obecności widocznych zmian chorobowych, takich jak kłykciny prącia czy odbytu. Racjonalnym uzasadnieniem jest, że u obecnego partnera często nie występują objawy chorobowe i dlatego nie może on być źródłem zakażenia kobiety. Nawet jeśli jest on zakażony, to zwykle zmiany chorobowe mają charakter subkliniczny i większość zmian chorobowych morfologicznie niskiego stopnia ustępuje samoistnie. Wystarczy, aby stale używać prezerwatywy, przynajmniej do czasu wyleczenia u kobiety zmian chorobowych zlokalizowanych w nabłonku szyjki macicy. Takie postępowanie może zapobiec reinfekcji ze strony partnera, u którego może występować choroba mająca związek z zakażeniem HPV gdyż naprawa uszkodzonego nabłonka odbywa się szybko namnażającymi się komórkami, a otwarta rana ułatwia bezpośredni dostęp dla wirusa. Zazwyczaj jednak nawrót choroby nie jest spowodowany ponownym zakażeniem przez obecnego partnera, ale aktywacją drzemiącego zakażenia HPV który znajduje się w nabłonku w pobliżu wcześniej leczonej okolicy. Czy mogę zakazić mego partnera?" Prawdopodobnie nie - jeśli dawcą" jest obecny partner - ponieważ zakażenie HPV jest swoiste dla typu wirusa. Na skutek zakażenia odpowiedź układuodpornościowego partnera powinna być swoiście skierowana w kierunku tego określonego typu HPV. Innymi słowy, najprawdopodobniej jest on chroniony przed ponowną infekcją tym samym typem HPV, którego był nosicielem i przenosił zakażenie. Zupełnie inna jest sytuacja, jeśli obecny partner nie jest prawdziwym dawcą" i jest podatny na zakażenie: może on albo stać się nosicielem HPV, albo mogą się u niego rozwinąć zmiany chorobowe w nabłonku. W większości przypadków zakażenie HPV utrzymuje się krótko i z czasem zmiany chorobowe niskiego stopnia na prąciu ustępują samoistnie. Jeśli u skutecznie leczonego pacjenta nawracają zmiany chorobowe w przebiegu zakażenia HPV, nie jest to spowodowane reinfekcją. Mogą one raczej wywodzić się z małych zmian obocznych, które nie zostały wykryte w momencie, gdy kobieta była leczona pierwszy raz lub na skutek aktywacji utajonego zakażenia HPV zlokalizowanego w prawidłowym nabłonku w

6 pobliżu miejsca, w którym przeprowadzono leczenie. Jak mogę uniknąć przeniesienia zakażenia?" Jedynym prawdziwym i skutecznym sposobem zapobiegania zakażeniu HPV jest powstrzymywanie się od kontaktów płciowych - nawet stosunków bez penetracji. Prawdę powiedziawszy, nawet dziewictwo bez stosunków przebiegających z penetracją, ale z kontaktem z zakażoną skórą partnera lub nasieniem, może być przyczyną rozwoju kłykcin zewnętrznych narządów płciowych. Najlepszą strategią zmniejszania prawdopodobieństwa zachorowania jest trwająca przez całe życie monogamia. Inne środki: Opóźnić rozpoczęcie współżycia płciowego; Ograniczyć liczbę partnerów płciowych najlepiej do takich, którzy albo byli abstynentami od dłuższego czasu, albo wcześniej mieli nielicznych partnerów; Stałe i prawidłowe stosowanie prezerwatyw; Wykonywanie zabiegów higienicznych przed i po każdym stosunku płciowym. Informacja na temat zakażenia HPV ma kluczowe znaczenie zarówno dla pozbycia się piętna zakażenia, jak i zapobiegania zakażeniom HPV. Bardzo dobrą wiadomością jest, że dopuszczono do profilaktycznego stosowania rekombinowaną czterowalentną szczepionkę przeciwko typom HPV 6, 11, 16 i 18 Gardasil (w Polsce o nazwie Silgard). Inna dwuwalentna szczepionka HPV 16/18 najprawdopodobniej również wkrótce zostanie dopuszczona do stosowania (Cervirax). Te szczepionki mogą potencjalnie przyczynić się do znacznego zmniejszenia zachorowań i wiążącymi się z nimi kosztami. W wielu dużych badaniach klinicznych, którymi objęto kobiety w wieku lat, wykazano, że dopuszczona do stosowania szczepionka charakteryzuje się 96% skutecznością w zapobieganiu zakażeniom HPY 6, 11, 16 i 18 i w 100% zapobiega rozwojowi stanów przedrakowych i kłykcin dolnego odcinka układu rozrodczego. Powszechne występowanie HPV i ich przenoszenie się stanowi silny argument za tym, aby wprowadzić programy szczepień masowych, nie tylko nastolatek w okresie przed rozpoczęciem współżycia płciowego, ale również kobiet, które już zostały zakażone jednym, ale nie wszystkimi typami HPV zawartymi w szczepionce. Dlatego należy promować szczepienia i ich powszechne wykonywanie. Jarosław Jacek Maj lekarz ginekolog-położnik

Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim

Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim Szeroko rozpowszechniony wirus, który występuje w około 100 typach, z czego 30 może być niebezpieczne

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Program Edukacyjny w zakresie profilaktyki HPV i raka szyjki macicy

Wojewódzki Program Edukacyjny w zakresie profilaktyki HPV i raka szyjki macicy WYBIERZ śycie PIERWSZY KROK Wojewódzki Program Edukacyjny w zakresie profilaktyki HPV i raka szyjki macicy POWSTANIE PROGRAMU Rada programowa programu edukacyjnego Wybierz śycie Pierwszy Krok, w skład

Bardziej szczegółowo

HPV......co to jest?

HPV......co to jest? HPV......co to jest? HPV- wirus brodawczaka ludzkiego Wirus z rodziny papillomawirusów. Szacuje się, że istnieje od 100 do 200 typów tego wirusa, które wywołują różne choroby. CHOROBY WYWOŁYWANE PRZEZ

Bardziej szczegółowo

Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę

Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę Mam tyle marzeń co zrobić, aby je ochronić? Wszystko, co mogę. Marzenia są po to,

Bardziej szczegółowo

Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny

Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny Konferencja naukowa Wychowanie seksualne w szkole cele, metody, problemy. Lublin, 10 marca 2014 r. Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny dr n.med Ewa Baszak-Radomańska Gabinety TERPA ryzykowne

Bardziej szczegółowo

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 68/2013 Rady Gminy Zagnańsk z dnia 26 sierpnia 2013 roku PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Autor

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka raka szyjki macicy

Profilaktyka raka szyjki macicy Profilaktyka raka szyjki macicy Lek. Dominika Jasińska-Stasiaczek Katowice, 04.07.2015 Co to jest szyjka macicy? Macica zbudowana jest z trzonu i szyjki. Szyjka macicy składa się z części brzusznej i z

Bardziej szczegółowo

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy [logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy Co to jest rak szyjki macicy? Ten typ raka rozwija się w

Bardziej szczegółowo

Badanie przesiewowe szyjki macicy: Objaśnienie wyników. Poradnik zaktualizowany

Badanie przesiewowe szyjki macicy: Objaśnienie wyników. Poradnik zaktualizowany Badanie przesiewowe szyjki macicy: Objaśnienie wyników Poradnik zaktualizowany Page 2 Niniejsza ulotka zawiera objaśnienie wyników badania przesiewowego szyjki macicy, które ma na celu wykrywanie zmian

Bardziej szczegółowo

Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy. lek. Agnieszka Wrzesińska

Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy. lek. Agnieszka Wrzesińska Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy lek. Agnieszka Wrzesińska Sytuacja epidemiologiczna na świecie i w Polsce Epidemiologia raka szyjki macicy Rak szyjki macicy jest DRUGIM po raku

Bardziej szczegółowo

r Vlp/. 2012-09- '1 2

r Vlp/. 2012-09- '1 2 to PROJEKT UCHWAL y Uchwala nr. Rady Miasta Katowice z dnia. I BIURO RADY MIASTA KATOWICE f;'.:.;~_i r Vlp/. 2012 09 '1 2 BRM w sprawie przyjęcia "Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego

Bardziej szczegółowo

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Zalecenia dotyczące badań przesiewowych stosowanych w celu wczesnego wykrycia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 Autor programu: Miasto Kielce, ul. Rynek 1, 25-303 Kielce 1 I. Opis problemu zdrowotnego Rak

Bardziej szczegółowo

Wirus HPV w ciąży. 1. Co to jest HPV?

Wirus HPV w ciąży. 1. Co to jest HPV? Wirus HPV w ciąży Czy zdajesz sobie sprawę z tego, że rak szyjki macicy jest drugą, najczęstszą chorobą nowotworową u kobiet na świecie a piąta wśród kobiet i mężczyzn łącznie? W samej Polsce, jak donosi

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

Badanie przesiewowe szyjki macicy: zbadaj się na zdrowie! Poradnik zaktualizowany

Badanie przesiewowe szyjki macicy: zbadaj się na zdrowie! Poradnik zaktualizowany Badanie przesiewowe szyjki macicy: zbadaj się na zdrowie! Poradnik zaktualizowany Page 2 Ulotka zawiera informacje o programie badań przesiewowych szyjki macicy w Irlandii Północnej. Dzięki niej zrozumie

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych 2015-02-03 1 opracowała: Agnieszka Podlaszczak Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna

Bardziej szczegółowo

Walka z rakiem szyjki macicy

Walka z rakiem szyjki macicy Polish translation of Beating cervical cancer The HPV vaccine questions and answers for parents of girls in Year 9 Walka z rakiem szyjki macicy Szczepionka przeciwko HPV (wirusowi brodawczaka ludzkiego)

Bardziej szczegółowo

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Jadwiga Zapała CHOROBY CYWILIZACYJNE Nowotwory Choroby układu krążenia Choroby metaboliczne Schorzenia układu nerwowego EUROPEJSKI

Bardziej szczegółowo

3. Profilaktyka raka szyjki macicy

3. Profilaktyka raka szyjki macicy 3. Profilaktyka raka szyjki macicy Rak szyjki macicy Na świecie, każdego roku, na raka szyjki macicy zapada około 500 000 kobiet. W Europie, co 18 minut z powodu raka szyjki macicy umiera kobieta. Co roku

Bardziej szczegółowo

CHOROBY PRZENOSZONE DROGĄ PŁCIOWĄ (STI)

CHOROBY PRZENOSZONE DROGĄ PŁCIOWĄ (STI) TEMAT: CHOROBY PRZENOSZONE DROGĄ PŁCIOWĄ (STI) CELE: Przekazanie wiedzy dotyczącej definicji chorób przenoszonych drogą płciową Omówienie chorób przenoszonych drogą płciową z podziałem na rodzaje Omówienie

Bardziej szczegółowo

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Jeżeli chorujesz na wirusowe zapalenie wątroby typu B i jesteś w ciąży, planujesz ciążę, właśnie urodziłaś, albo masz już dzieci, ta ulotka dostarczy

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK 4 aktualizacja na dzień 09/08/2012 r. FAQ _ HPV

ZAŁĄCZNIK 4 aktualizacja na dzień 09/08/2012 r. FAQ _ HPV ZAŁĄCZNIK 4 aktualizacja na dzień 09/08/2012 r. FAQ _ HPV 1. Czym jest wirus brodawczaka ludzkiego (HPV)? Wirus brodawczaka ludzkiego (wirus Papilloma lub HPV) jest odpowiedzialny za raka szyjki macicy

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 206/2014 z dnia 25 sierpnia 2014 r. o projekcie programu Gminny program profilaktyki zakażenia wirusem brodawczaka

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZDROWOTNY W ZAKRESIE PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSAMI BRODAWCZAKA LUDZKIEGO( HPV )

PROGRAM ZDROWOTNY W ZAKRESIE PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSAMI BRODAWCZAKA LUDZKIEGO( HPV ) Załącznik Nr 1 do Uchwały Rady Miejskiej w Polanicy-Zdroju z dnia 28 lutego 2012 r. Nr XVIII/98/2012 PROGRAM ZDROWOTNY W ZAKRESIE PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSAMI BRODAWCZAKA LUDZKIEGO( HPV ) W GMINIE POLANICA-ZDRÓJ

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest drugim,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 Okres realizacji: wrzesień 2013 czerwiec 2016 Autor programu: Gmina i Miasto Drzewica, ul. Stanisława

Bardziej szczegółowo

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Spis treści Wstęp 3 Cele Kodeksu Profilaktyki RSM 4 Zasady skutecznej komunikacji z kobietami 5 Czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy 6 Badanie cytologiczne

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) na lata 2013-2017

Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) na lata 2013-2017 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXXV/258/2013 Rady Gminy w Sulmierzycach z dnia 18 września 2013 r. Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) na lata 2013-2017 Wstęp Zaspokajanie zbiorowych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) DLA MIASTA PABIANIC NA LATA 2015-2016.

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) DLA MIASTA PABIANIC NA LATA 2015-2016. Załącznik do Uchwały nr XIII/ 141/15 Rady Miejskiej w Pabianicach z dnia 25 czerwca 2015 r. Program polityki zdrowotnej: PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) DLA MIASTA PABIANIC

Bardziej szczegółowo

Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI

Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI POPULACYJNY PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA SZYJKI MACICY Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA KAMPANIA SPOŁECZNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI w wieku od 25-59

Bardziej szczegółowo

TROSKA O SIEBIE I SWOJE ZDROWIE

TROSKA O SIEBIE I SWOJE ZDROWIE TROSKA O SIEBIE I SWOJE ZDROWIE Troska o siebie i swoje zdrowie Dlaczego powinnam leczyć zakażenie w pochwie? Dlaczego powinnam dbać o siebie? Ponieważ nikt inny tego za mnie nie zrobi. Niektóre nieleczone

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 212/2014 z dnia 25 sierpnia 2014 r. o projekcie programu programu Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka

Bardziej szczegółowo

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS 1 grudnia - Światowy Dzień AIDS HIV to ludzki wirus upośledzenia (niedoboru) odporności. Może wywołać zespół nabytego upośledzenia odporności AIDS. Ze względu na skalę zakażeń i tempo rozprzestrzeniania

Bardziej szczegółowo

HI H V? AI A DS D? J.Kadowska 2006

HI H V? AI A DS D? J.Kadowska 2006 W Ŝyciu jak w tańcu kaŝdy krok ma znaczenie. HIV? AIDS? J.Kadowska 2006 HIV? To ludzki wirus upośledzenia odporności AIDS? To zespół nabytego upośledzenia odporności to końcowy etap zakażenia wirusem HIV

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. PROFILAKTYKI ZAKAśEŃ WIRUSEM HPV W MIEŚCIE KONINIE

PROGRAM. PROFILAKTYKI ZAKAśEŃ WIRUSEM HPV W MIEŚCIE KONINIE Załącznik do Uchwały Nr 823 Rady Miasta Konina z dnia 25 czerwca 2014 roku w sprawie przyjęcia Programu Profilaktyki ZakaŜeń Wirusem HPV w mieście Koninie na lata 2014-2017 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAśEŃ

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR V/39/2015 RADY GMINY NOWY TARG. z dnia 24 marca 2015 r.

UCHWAŁA NR V/39/2015 RADY GMINY NOWY TARG. z dnia 24 marca 2015 r. UCHWAŁA NR V/39/2015 RADY GMINY NOWY TARG z dnia 24 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia programu zdrowotnego Program profilaktyki zakażeń wirusem HPV w Gminie Nowy Targ na lata 2015-2017. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

To warto wiedzieć o HIV

To warto wiedzieć o HIV Opracowanie: dr n. med. Dorota Rogowska-Szadkowska Projekt graficzny: heroldart.com To warto wiedzieć o HIV Warszawa 2015 ISBN 978-83-87068-57-8 Egzemplarz bezpłatny sfinansowany przez Krajowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Uchroń się przed HIV/AIDS

Uchroń się przed HIV/AIDS Uchroń się przed HIV/AIDS Dlaczego wiedza na temat HIV/AIDS jest tak ważna? HIV i AIDS zabiły już miliony ludzi na świecie. Na HIV nie ma lekarstwa. Każdy, kto nie wie jak się ustrzec przed HIV, może się

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 138/2015 z dnia 24 sierpnia 2015 r. o projekcie programu Program

Bardziej szczegółowo

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu Rak piersi dr drn. n.med. med.agnieszka AgnieszkaIgnatowicz Ignatowicz-Pacyna - Pacyna Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu Dolnośląskie Centrum Onkologii

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 81/2014 z dnia 28 kwietnia 2014 r. o projekcie programu Program profilaktyki raka szyjki macicy dla mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO HPV

PROFILAKTYKA ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO HPV PROFILAKTYKA ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO HPV NAGRODA NOBLA 2008 http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2008/ PROF. DR. MED. DR. H. C. MULT. HARALD ZUR HAUSEN Nowotwory związane

Bardziej szczegółowo

Statystyki zachorowań

Statystyki zachorowań I AIDS Informacje ogólne Budowa wirusa HIV Statystyki zachorowań Światowy dzień HIV/AIDS Aktywność fizyczna Zapobieganie HIV HIV u kobiet Możliwości z HIV Przeciwskazania Ciąża Ludzie młodzi HIV u dzieci

Bardziej szczegółowo

Co to jest rak szyjki macicy?

Co to jest rak szyjki macicy? All you need to know about the HPV vaccine that reduces the risk of cervical cancer Wszystko, co należy wiedzieć na temat szczepionki przeciwko wirusowi HPV zmniejszającej ryzyko zachorowania na raka szyjki

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest drugim,

Bardziej szczegółowo

Program zdrowotny w zakresie profilaktyki zakażeń wirusami brodawczaka ludzkiego (HPV) typu 6, 11,16,18 w Gminie Trzebnica na lata 2014-2016

Program zdrowotny w zakresie profilaktyki zakażeń wirusami brodawczaka ludzkiego (HPV) typu 6, 11,16,18 w Gminie Trzebnica na lata 2014-2016 Program zdrowotny w zakresie profilaktyki zakażeń wirusami brodawczaka ludzkiego (HPV) typu 6, 11,16,18 w Gminie Trzebnica na lata 2014-2016 Wstęp Samorząd Gminy wykonuje zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt. 5

Bardziej szczegółowo

Uchwala nr. Rada Miasta Katowice. z dnia. w sprawie przyjęcia "Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV)".

Uchwala nr. Rada Miasta Katowice. z dnia. w sprawie przyjęcia Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). PROJEKT Uchwala nr. Rady Miasta Katowice z dnia. UCHWAL y I BIURO RADY MIASTA KATOWICE \' [,;1pl. 2012-10- 1 5 I ;.._--------... ; ~r vị ---- -J w sprawie przyjęcia "Programu profilaktyki zakażeń wirusem

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry.

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry. NOWOTWORY SKÓRY Nowotwory skóry są zmianami zlokalizowanymi na całej powierzchni ciała najczęściej w miejscach, w których nastąpiło uszkodzenie skóry. Najważniejszym czynnikiem etiologicznym jest promieniowanie

Bardziej szczegółowo

Dobierając optymalny program szczepień, jesteśmy w stanie zapobiec chorobom, które mogą być zagrożeniem dla zdrowia Państwa pupila.

Dobierając optymalny program szczepień, jesteśmy w stanie zapobiec chorobom, które mogą być zagrożeniem dla zdrowia Państwa pupila. SZCZEPIENIA KOTÓW Działamy według zasady: Lepiej zapobiegać niż leczyć Wychodząc naprzeciw Państwa oczekiwaniom oraz dbając o dobro Waszych pupili opisaliśmy program profilaktyczny chorób zakaźnych psów,

Bardziej szczegółowo

Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice

Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Szkolny Konkurs Wiedzy o AIDS i HIV obejmuje dwa etapy. Etap pierwszy przeprowadzany jest ok. 25 października. Biorą w nim udział trój osobowe

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIX/155/2012 RADY GMINY W ŚWIERCZOWIE Z DNIA 28 GRUDNIA 2012 R.

UCHWAŁA NR XIX/155/2012 RADY GMINY W ŚWIERCZOWIE Z DNIA 28 GRUDNIA 2012 R. UCHWAŁA NR XIX/155/2012 RADY GMINY W ŚWIERCZOWIE Z DNIA 28 GRUDNIA 2012 R. w sprawie uchwalenia na lata 2013-2015 programu zdrowotnego pod nazwą Program Zdrowotny w Zakresie Profilaktyki Zakażeń Wirusami

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr XXV/206/2013 Rady Gminy Stawiguda z dnia 21 maja 2013 r.

Uchwała nr XXV/206/2013 Rady Gminy Stawiguda z dnia 21 maja 2013 r. Uchwała nr XXV/206/2013 Rady Gminy Stawiguda z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie przyjęcia Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV na lata 2013 2018 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

the cervical smear test Badanie cytologiczne

the cervical smear test Badanie cytologiczne POLISH the cervical smear test Badanie cytologiczne explained Szczegółowe informacje W Wielkiej Brytanii badania cytologiczne ratują ponad 1 000 żyć rocznie i zapobiegają rozwojowi raka szyjki macicy u

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA HIV/AIDS. NOWOśCI

PROFILAKTYKA HIV/AIDS. NOWOśCI PROFILAKTYKA HIV/AIDS STATYSTYKI LOKALNE DZIAłANIA OZ I PZ PSSE W ROKU 2012 NOWOśCI CIEKAWOSTKI STATYSTYKI HIV i AIDS w Polsce dane od początku epidemii (1985 r.) do 30 czerwca 2012 roku 15 724 zakażonych

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET: http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA / /2015 RADY MIEJSKIEJ W OPALENICY

UCHWAŁA / /2015 RADY MIEJSKIEJ W OPALENICY UCHWAŁA Nr / /2015 RADY MIEJSKIEJ W OPALENICY z dnia kwietnia 2015 r. w sprawie Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) na lata 2015 2018, realizowanego przez Gminę Opalenica

Bardziej szczegółowo

Czy potrzebujemy nowych. szczepionek. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Paostwowy Zakład Higieny Konferencja Prasowa 20.04.

Czy potrzebujemy nowych. szczepionek. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Paostwowy Zakład Higieny Konferencja Prasowa 20.04. Czy potrzebujemy nowych szczepionek Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Paostwowy Zakład Higieny Konferencja Prasowa 20.04.2015 Ewa Bernatowska Klinika Immunologii Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka

Bardziej szczegółowo

DIGITAL MEDICINE IN THE FUTURE

DIGITAL MEDICINE IN THE FUTURE 1 I Gdańskie prezentacje kolposkopowe- atlas multimedialny XIV. Konrad Florczak, Janusz Emerich, Ewa Żmudzińska Wcześnie wykryty rak szyjki macicy w zdecydowanej większości przypadków jest wyleczalny.

Bardziej szczegółowo

Badanie przesiewowe szyjki Badanie przesiewowe szyjki macicy: Kolposkopia

Badanie przesiewowe szyjki Badanie przesiewowe szyjki macicy: Kolposkopia Polish translation of Cervical screening: the colposcopy examination (January 2013) Badanie przesiewowe szyjki Badanie przesiewowe szyjki macicy: Kolposkopia Poradnik zaktualizowany Page 2 Dlaczego powinnam

Bardziej szczegółowo

Białystok, dnia 25 marca 2015 r. Poz. 887 UCHWAŁA NR V/23/15 RADY GMINY MIELNIK. z dnia 18 marca 2015 r.

Białystok, dnia 25 marca 2015 r. Poz. 887 UCHWAŁA NR V/23/15 RADY GMINY MIELNIK. z dnia 18 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO Białystok, dnia 25 marca 2015 r. Poz. 887 UCHWAŁA NR V/23/15 RADY GMINY MIELNIK z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia wieloletniego programu polityki zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

Co to jest rak szyjki macicy?

Co to jest rak szyjki macicy? All you need to know about the HPV vaccine that reduces the risk of cervical cancer Wszystko, co należy wiedzieć na temat szczepionki przeciwko wirusowi HPV zmniejszającej ryzyko zachorowania na raka szyjki

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r.

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu Zdrowotnego ZDROWA GMINA na lata 2015-2016 oraz udzielenia dotacji dla Samodzielnego Publicznego Zakładu Podstawowej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE WILKÓW NA LATA

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE WILKÓW NA LATA Załącznik do uchwały Nr 14 Rady Gminy w Wilkowie z dnia..2014 r. GMINA WILKÓW PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE WILKÓW NA LATA 2013-2015 Wilków 2013 1 Program obejmuje

Bardziej szczegółowo

(Nie)przychodzi Polka do lekarza

(Nie)przychodzi Polka do lekarza ()przychodzi Polka do lekarza Wyniki badania Kontakt: Aneta Jaworska Tel. +48 +48 (22) 592 63 00 e-mail: aneta.jaworska@grupaiqs.pl Z badania omnibusowego IQS96, przeprowadzonego przez instytut badawczy

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Hcv HCV to wirus zapalenia wątroby typu C EPIDEMIOLOGIA Wg danych Państwowego Zakładu Higieny i Instytutu Hematologii i Transfuzjologii, uznawanych

Bardziej szczegółowo

Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Łódź, 2013 roku

Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Łódź, 2013 roku Załącznik do Uchwały nr Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Łódź, 2013 roku Diagnoza problemu Nowotwory złośliwe stanowią zarówno

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

HIV nie śpi. W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie.

HIV nie śpi. W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie. HIV nie śpi W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie. Paulina Karska kl. 2GB -1- Strona 1 z 8 Spis treści : 1. Wstęp- ogólnie

Bardziej szczegółowo

Uchwała w sprawie przyjecia "Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV 6,11,16 i 18) w Gminie Wolsztyn na lata 2014-2017"

Uchwała w sprawie przyjecia Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV 6,11,16 i 18) w Gminie Wolsztyn na lata 2014-2017 Uchwała w sprawie przyjecia "Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV 6,11,16 i 18) w Gminie Wolsztyn na lata 2014-2017" Uchwała nr XLI/383/2014 Rady Miejskiej w Wolsztynie z dnia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE BRWINÓW NA LATA 2014-2018

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE BRWINÓW NA LATA 2014-2018 Załącznik do Uchwały nr LV.605.2014 z dnia 23 lipca 2014 r. Rady Miejskiej w Brwinowie PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE BRWINÓW NA LATA 2014-2018 Autor programu:

Bardziej szczegółowo

Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży

Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży Szanowna Pani, Do listopada 2014r. kobiety ciężarne mają możliwość bezpłatnego przebadania się w kierunku zakażenia wirusem zapalenia wątroby C (HCV). Stanowią

Bardziej szczegółowo

Oferujemy dwa rodzaje szczepionek przeciwko pneumokokom: 1. Przeznaczoną dla dzieci od 2 roku życia i dorosłych.

Oferujemy dwa rodzaje szczepionek przeciwko pneumokokom: 1. Przeznaczoną dla dzieci od 2 roku życia i dorosłych. 1. Pneumokoki Zakażenia pneumokokowe to infekcje wywołane przez bakterię Streptococcus pneumoniane, potocznie nazywane pneumokokami. Najczęstszymi inwazyjnymi chorobami spowodowanymi pneumokokami są: pneumokokowe

Bardziej szczegółowo

SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE. Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy

SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE. Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy Praktycznie każda kobieta odczuwa czasami dolegliwości w obrębie intymnych części ciała. Wpływają one

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 233/2013 z dnia 5 sierpnia 2013 r. o projekcie programu Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego

Bardziej szczegółowo

your smear test results

your smear test results Wyniki badania cytologicznego your smear test results Informacje szczegółowe explained POLISH Twój ostatni wynik badania cytologicznego wykazał pewne nieprawidłowości. Niniejsza ulotka wyjaśnia, co oznacza

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe szyjki macicy. Pomoc w podjęciu decyzji

Badania przesiewowe szyjki macicy. Pomoc w podjęciu decyzji Badania przesiewowe szyjki macicy Pomoc w podjęciu decyzji Czym jest rak szyjki macicy? 2 Co powoduje raka szyjki macicy? 2 Na czym polegają badania przesiewowe szyjki macicy? 3 Wyniki badań przesiewowych

Bardziej szczegółowo

Szczepionka przeciw HPV pytania i odpowiedzi dla rodziców dziewcząt, które rozpoczęły naukę w klasie 9 we wrześniu 2014 roku.

Szczepionka przeciw HPV pytania i odpowiedzi dla rodziców dziewcząt, które rozpoczęły naukę w klasie 9 we wrześniu 2014 roku. Polish translation of Beating cervical cancer The HPV vaccine questions and answers for parents of girls in Year 9 from September 2014 Jak pokonać raka szyjki macicy Szczepionka przeciw HPV pytania i odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 15/2015 z dnia 9 lutego 2015 r. o projekcie programu Program profilaktyki

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS 17 maja Warszawa 2015 Międzynarodowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS obchodzony jest w trzecią niedzielę maja od 1984 roku. Inicjatorem obchodów była międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Waldemar Halota HCV. RAPORT W BUDOWIE Instytut Ochrony Zdrowia

Waldemar Halota HCV. RAPORT W BUDOWIE Instytut Ochrony Zdrowia Waldemar Halota HCV RAPORT W BUDOWIE Instytut Ochrony Zdrowia Instytut Ochrony Zdrowia Członkowie Rady Konsultacyjnej Waldemar Halota, Robert Flisiak, Małgorzata Pawłowska, Krzysztof Tomasiewicz, Mirosław

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Szanowni Koledzy

Spis treści. Szanowni Koledzy Spis treści Wstęp 3 Epidemiologia 5 Rozwój choroby 5 Czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy: 5 Zakażenie HPV a rak szyjki macicy 6 Drogi przenoszenia wirusa HPV 7 Profilaktyka raka szyjki macicy 8

Bardziej szczegółowo

POLISH. Information for girls aged 12 and 13 (S2) Info mac dla dziewcz t w wieku 12-13 lat (S2)

POLISH. Information for girls aged 12 and 13 (S2) Info mac dla dziewcz t w wieku 12-13 lat (S2) All you need to know about the HPV vaccine that reduces the risk of cervical cancer Wszystko, co należy wiedzieć na temat szczepionki przeciwko wirusowi HPV zmniejszającej ryzyko zachorowania na raka szyjki

Bardziej szczegółowo

- Human. - Immunodeficenc. - Virus. (ludzki) (upośledzenie odporności immunologicznej) (wirus)

- Human. - Immunodeficenc. - Virus. (ludzki) (upośledzenie odporności immunologicznej) (wirus) H I V - Human (ludzki) - Immunodeficenc (upośledzenie odporności immunologicznej) - Virus (wirus) Drogi zakaŝenia HIV Kontakt zakaŝonej krwi z krwią lub błoną śluzową osoby niezakaŝonej, np. uŝywanie tej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV.44.2015 RADY MIASTA MIŃSK MAZOWIECKI. z dnia 23 marca 2015 r.

UCHWAŁA NR IV.44.2015 RADY MIASTA MIŃSK MAZOWIECKI. z dnia 23 marca 2015 r. UCHWAŁA NR IV.44.2015 RADY MIASTA MIŃSK MAZOWIECKI z dnia 23 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia Programu zdrowotnego Profilaktyka raka szyjki macicy i innych chorób wywoływanych przez zakażenie wirusem

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r.

U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r. U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r. W sprawie: przyjęcia Programu szczepień profilaktycznych przeciwko wirusowi HPV wywołującego raka szyjki macicy na lata 2014-2016

Bardziej szczegółowo

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Poradnie dla kobiet w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w Skåne DOKĄD MAM SIĘ UDAĆ? CZY BĘDĘ MIAŁA BLIŹNIAKI? CZY TO DLA MNIE DOBRE? CZY TO NORMALNE? CZY TO JEST PŁATNE?

Bardziej szczegółowo

PILOTAŻOWY PROGRAM WYKRYWANIA WIRUSOWEGO ZAKAŻENIA WĄTROBY TYPU C (WZW C) DLA MIESZKAŃCÓW JAROSŁAWIA. Okres realizacji Lipiec - Grudzień 2014 r

PILOTAŻOWY PROGRAM WYKRYWANIA WIRUSOWEGO ZAKAŻENIA WĄTROBY TYPU C (WZW C) DLA MIESZKAŃCÓW JAROSŁAWIA. Okres realizacji Lipiec - Grudzień 2014 r PILOTAŻOWY PROGRAM WYKRYWANIA WIRUSOWEGO ZAKAŻENIA WĄTROBY TYPU C (WZW C) DLA MIESZKAŃCÓW JAROSŁAWIA Okres realizacji Lipiec - Grudzień 2014 r 1. OPIS PROBLEMU ZDROWOTNEGO Problem zdrowotny Problem WZW

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA Załącznik do Zarządzenia Prezesa Funduszu nr 19/2004 NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

Co to jest rak szyjki macicy?

Co to jest rak szyjki macicy? All you need to know about the HPV vaccine that reduces the risk of cervical cancer Wszystko, co należy wiedzieć na temat szczepionki przeciwko wirusowi HPV zmniejszającej ryzyko zachorowania na raka szyjki

Bardziej szczegółowo