Sekretarz redakcji: Anna Jórasz

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Sekretarz redakcji: Anna Jórasz"

Transkrypt

1

2

3

4 Rada programowa: Olgierd Dziekoński, Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP (redaktor naczelny) Irena Wóycicka, Podsekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Maciej Klimczak, Podsekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Sekretarz redakcji: Anna Jórasz Adres redakcji: Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ul. Wiejska 10, Warszawa (22) fax: Projekt graficzny okładki: Marcin Bogusławski Wydawca: Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ul. Wiejska 10, Warszawa (22) fax: Redakcja zastrzega sobie prawo do dokonywania skrótów. Kopiowanie całości bądź części artykułów może odbywać się za zgodą redakcji. Biuletyn zawiera teksty autoryzowane. Skład, korekta, druk, oprawa: Centrum Obsługi KPRP, Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ul. Wiejska 10, Warszawa Nakład: 500 egz. Warszawa 2011 Biuletyny w formie elektronicznej są dostępne na oficjalnej stronie internetowej Prezydenta RP (prezydent.pl) w zakładce Forum Debaty Publicznej

5 Spis treści Wstęp... 7 Pytania do dyskusji... 8 Referaty wstępne i opracowania... 9 Roman Hauser, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego... 9 Zygmunt Niewiadomski, Kierownik Katedry Prawa Gospodarczego w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie Grzegorz Sibiga, Ekspert prawny w Zespole ds. Usuwania Barier Prawnych i Proceduralnych w e- Administracji przy Komitecie Rady Ministrów ds. Informatyzacji i Łączności oraz w Stowarzyszeniu Administratorów Bezpieczeństwa Informacji Zenon Wasilewski, ekspert BCC ds. prawa farmaceutycznego Janusz Borkowski, Profesor w Katedrze Polskiego Postępowania Administracyjnego na Wydziale Prawa i Administracji na Uniwersytecie Łódzkim Polacy o urzędach i urzędnikach analiza wyników badań sondażowych, Kancelaria Prezydenta RP. 22 Wybrane wypowiedzi uczestników debaty Prezydent RP Bronisław Komorowski Zygmunt Niewiadomski, Kierownik Katedry Prawa Gospodarczego w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie Roman Hauser, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Tomasz Siemoniak, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Szpunar, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Adam Szejnfeld, Poseł na Sejm RP, Przewodniczący Komisji Nadzwyczajnej Przyjazne Państwo do spraw związanych z ograniczaniem biurokracji Ryszard Kalisz, Poseł na Sejm RP, Przewodniczący Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka Marek Wierzbowski, Kierownik Katedry Prawa i Postępowania Uniwersytetu Warszawskiego i członek Komitetu Sterującego Research Network on EU Administrative Law (ReNEUAL) Janusz Borkowski, Profesor w Katedrze Polskiego Postępowania Administracyjnego na Wydziale Prawa i Administracji na Uniwersytecie Łódzkim Maciej Bobrowicz, Prezes Krajowej Rady Radców Prawnych Stanisław Biernat, Wiceprezes Trybunału Konstytucyjnego Marian Liwo, Zastępca Głównego Inspektora Pracy Grzegorz Sibiga, Adiunkt w Zakładzie Prawa Administracyjnego w Instytucie Nauk Prawnych w Polskiej Akademii Nauk Zbigniew Wrona, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Andrzej Porawski, Sekretarz Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, Dyrektor Biura Związku Miast Polskich Katarzyna Urbańska, Dyrektor Departamentu Prawnego w Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan Krystyna Sieniawska, Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie Teresa Rabska, Redaktor Naczelny Kwartalnika Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny. Organ Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza i Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu

6 Henryk Litka, Burmistrz Dolska Jerzy Posłuszny, Rektor Wyższej Szkoły Prawa i Administracji Przemyśl Rzeszów Edward Zalewski, Przewodniczący Krajowej Rady Prokuratury Adam Szejnfeld, Poseł na Sejm RP, Przewodniczący Komisji Nadzwyczajnej Przyjazne Państwo do spraw związanych z ograniczaniem biurokracji Janusz Paczocha, Specjalista w Instytucie Ekonomicznym w Narodowym Banku Polskim Przemysław Dzido, Przedstawiciel Związku Rzemiosła Polskiego Jan Król, Członek Rady Głównej Business Centre Club Krzysztof Szubert, Przewodniczący Komisji do spraw Informatyki, Telekomunikacji Społeczeństwa Informacyjnego w Business Centre Club Maciej Szpunar, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Zygmunt Niewiadomski, Kierownik Katedry Prawa Gospodarczego w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie Olgierd Dziekoński, Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Lista uczestników Debaty

7 Wstęp Spotkanie Obywatel wobec administracji. Konieczne zmiany w postępowaniu administracyjnym to trzecie spotkanie w ramach obszaru Forum Debaty Publicznej Sprawne i służebne państwo. Potrzeba pogłębionej dyskusji dotyczącej tak sformułowanego zagadnienia wynika z faktu, iż dla prawidłowego funkcjonowania państwa bardzo ważne jest wdrażanie dobrej administracji - funkcjonującej w oparciu o konstytucyjne zasady, rzetelnej, sprawiedliwej, szybkiej i sprawnej, opierającej swe działania na precyzyjnie określonej podstawie prawnej i działającej w formie prawem przewidzianej, a jednocześnie możliwie odbiurokratyzowanej. Celem dyskusji eksperckiej, którą zainicjowało omawiane spotkanie winno być wskazanie rozwiązań służących: ukształtowaniu modelu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego zapewniającego skuteczne i przyjazne załatwianie spraw obywateli w rozsądnym terminie, dostosowaniu postępowania administracyjnego do wyzwań współczesności, m.in. informatyzacji administracji i europeizacji prawa, stopniowemu ograniczaniu, także procesowych, konsekwencji faktu, iż stosunek administracyjnoprawny (w przeciwieństwie do stosunku cywilnoprawnego) charakteryzuje się nierównorzędnością podmiotów (w związku z istnieniem tzw. władztwa administracyjnego ). W tym kontekście uzasadnione wydaje się odniesienie do doświadczeń innych krajów oraz Unii Europejskiej jako całości. Warto spojrzeć również na - obrazowany wynikami badań opinii społecznej - poziom świadomość obywateli w odniesieniu do procedur według których toczą się ich sprawy w urzędach oraz szerzej stosunek Polaków do urzędów i urzędników. Mając na uwadze powyższe, jako wprowadzenie do dyskusji posłużyły wystąpienia: prof. Zygmunta Niewiadomskiego, Kierownika Katedry Prawa Gospodarczego Szkoły Głównej Handlowej dotyczące ogólnej charakterystyki relacji obywatela wobec administracji w Polsce, prof. Romana Hausera, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące potrzeby zmian w kodeksie postępowania administracyjnego oraz w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Tomasza Siemoniaka, Sekretarza Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji dotyczące rządowego projektu strategii Sprawne Państwo , Macieja Szpunara, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych dotyczące budowania w Polsce modelu dobrej administracji na tle doświadczeń europejskich. 7

8 Pytania do dyskusji Jak w demokratycznym państwie prawnym ma być ukształtowany stosunek administracyjnoprawny, aby gwarantować poszanowanie praw jednostce, skoro immanentną cechą tego stosunku jest nierówność stron? Jak uchronić jednostkę przed przekroczeniem przez organy administracji granic uznania administracyjnego oraz zapewnić sprawne wykonanie wyroków sądowych zapadłych w postępowaniach, których przedmiotem jest kontrola decyzji administracyjnej? Jakich zmian należy dokonać, aby dostosować postępowanie administracyjne do wyzwań współczesności (mobilność obywateli, informatyzacja, środki komunikacji elektronicznej, podpis elektroniczny)? 8

9 Rozdział I Referaty wstępne i opracowania Roman Hauser, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Zakres i kierunki zmian ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi W roku 2012 minie 10 lat od uchwalenia ustaw reformujących system sądownictwa administracyjnego w Polsce, które dostosowały ustrój sądów administracyjnych do wymogów Konstytucji RP. Konstytucja (art. 176 ust. 1 wprowadzający dwuinstancyjność postępowania sądowego) zobowiązała ustawodawcę do gruntownej przebudowy dotychczasowego modelu sądownictwa administracyjnego i dostosowania ówczesnego systemu do wymogów ustawy zasadniczej. Projekty ustaw reformujących ustrój i postępowanie przed sądami administracyjnymi opracował, powołany w 1996 r. przez Prezesa NSA, zespół składający się z przedstawicieli nauki prawa oraz sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Projekty te były poddane dyskusji środowiskowej, a pod obrady Sejmu zostały wniesione z inicjatywy Prezydenta RP. Wieloletnie obowiązywanie ustaw potwierdza trafność i skuteczność rozwiązań przyjętych przez projektodawców. Na gruncie stabilnych przepisów prawnych, sądowa kontrola działalności administracji publicznej ugruntowała stan zaufania do sądownictwa administracyjnego i jego orzecznictwa. W okresie 10 lat od uchwalenia ustawodawstwa administracyjnego prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi było ponad 20 razy zmieniane, z czego znacząca część tych nowelizacji nie była podejmowana z inicjatywy środowiska sędziów sądów administracyjnych, a wynikała często z braku koordynacji i systematyczności w pracach legislacyjnych. Tworzenie prawa de casu ad casu, podejmowane pod wpływem chwilowych potrzeb bądź żywiołowych decyzji politycznych destabilizują znacząco system prawa. Takie traktowanie prawa jako instrumentu realizacji bieżących celów (w tym również celów politycznych) podważa zaufanie obywatela do państwa, jego organów i stanowionego prawa. Pogląd taki wielokrotnie wyraził Trybunał Konstytucyjny, wskazując jednocześnie, że lawinowo rosnące nowelizacje aktów prawnych skutkują zawiłością i niespójnością przepisów (w szczególności gdy np. nowelizowane są ustawy, które jeszcze nie weszły w życie). Dziesięciolecie ustawodawstwa sądowoadministracyjnego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym zostanie podsumowane zainicjowaniem prac nad obszerniejszą nowelizacją ustawy 9

10 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej ppsa ). Dotychczasowe przepisy (mimo, że projektowane w latach , tj. w czasie gdy Konstytucja wchodziła w życie i okresie przedakcesyjnym) w pełni spełniły stawiane ówcześnie cele organizacyjne i ochronne. Przepisy te zostały ponadto uzupełnione i wzmocnione bogatym orzecznictwem sądowym oraz utrwalonymi poglądami doktryny i regułami stosowania prawa. Ustawodawstwo to należy zatem ocenić jako dobre, skuteczne, wyrażone w komunikatywny sposób, oparte na powszechnie uznawanych wartościach konstytucyjnych i europejskich (w szczególności Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności). Obecnie jednak uzasadniona wydaje się potrzeba większej nowelizacji przepisów ustawy procesowej, która nie spowoduje naruszenia jej fundamentalnych założeń, a jedynie skoryguje (na podstawie dotychczasowego orzecznictwa oraz praktyki i doświadczeń sądów administracyjnych) niektóre jej rozwiązania ustawowe. Potwierdza się zatem twierdzenie francuskiego profesora prawa i polityka Jeana Foyera Prawa są jak ubrania. Przez pewien czas leżą dobrze, potem są znoszone, w końcu przychodzi czas aby je wymienić. Projektowane zmiany dotyczyć będą w szczególności: dyscyplinowania organów administracji publicznej do wykonywania orzeczeń sądów administracyjnych; określenia form i procedur umożliwiających zapewnienie większej wykonalności orzeczeń sądów administracyjnych; zwiększenia możliwości orzekania reformatoryjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny; ograniczenia kompetencji kasacyjnego orzekania przez organy administracji publicznej; uproszczenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Na podstawie obecnych regulacji niepodporządkowanie się wskazaniom sądu zawartym w uzasadnieniu wyroku stanowi podstawę do uchylenia decyzji w razie złożenia skargi przez stronę niezadowoloną z rozstrzygnięcia. Znane są jednak przypadki, że sprawa dwu lub trzykrotnie wraca do sądu, bo organ nie chce uznać wskazanego przez sąd kierunku wykładni przepisu prawa będącego podstawą rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd administracyjny może jedynie po raz kolejny uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania oraz poinformować w drodze postanowienia właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o stwierdzonych uchybieniach. W toku prac nad zmianą ppsa rozważenia wymagać będzie zatem uzupełnienie dotychczasowych art. 286 i 287, poprzez wprowadzenie regulacji wzmacniających instytucjonalną ochronę egzekucji wyroków i tym samym ochronę praw jednostki, np. przyznając sądom kompetencję do nakładania grzywien za niewykonanie wyroku także z własnej inicjatywy, a nie tylko na wniosek strony jak to jest w obecnym stanie prawnym. 10

11 Przewidywana jest również nowelizacja art. 188 ppsa określająca w szerszym zakresie możliwość reformatoryjnego orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny. W obecnym stanie prawnym takie uprawnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest ograniczone do sytuacji wyjątkowych; tj. gdy: nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy; zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego. o nadzwyczajnym charakterze tej instytucji procesowej świadczy również redakcja tego przepisu (użycie przez ustawodawcę kategorycznych pojęć zawężających możliwość jej zastosowania, takich jak: istotny wpływ, jedynie ). Jednakże podkreślić należy, iż przepis art. 188 ppsa jest coraz częściej wykorzystywany przez Naczelny Sąd Administracyjny (w 2008 r. w trybie art. 188 wydano 399 wyroków, w , zaś w ). Dane te jednoznacznie wskazują na potrzebę wprowadzenia większych możliwości orzekania reformatoryjnego i potwierdzają zasadność nowelizacji art. 188 ppsa. Celem projektowanych zmian będzie przyznanie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwości wydania orzeczenia reformatoryjnego w każdym przypadku. NSA będzie miał zatem zawsze możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii objętych zaskarżeniem i będących przedmiotem rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego, kierując się przede wszystkim potrzebą usunięcia przeszkód hamujących sprawne rozpoznanie sprawy. Uchylenie zaskarżonego orzeczenia (zamiast jego zmiany) prowadzi bowiem często do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania sądowego, poprzez mnożenie instancji sądowych. Należy więc oczekiwać, że projektowana nowelizacja przyczyni się do skrócenia postępowania sądowego i umożliwi realizację postulatu prawa strony do szybkiego rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnione wydaje się również wprowadzenie w dziale III (dotyczącego postępowania przed WSA) odrębnego rozdziału regulującego nowy rodzaj postępowania, które uniemożliwi organom administracji publicznej wydawanie wielokrotnie decyzji kasacyjnych. Rozważenia przy tym wymaga uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych do wydawania orzeczeń (w przypadkach niespornego stanu faktycznego) nakazujących organom administracji publicznej wydanie decyzji określonej treści. W toku prac nad nowelizacją procedury sądowoadministracyjnej rozważany będzie również problem uproszczenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W tym celu odpowiedniej modyfikacji ulegnie dotychczasowy art. 178 ppsa. Postuluje się bowiem aby wojewódzkie sądy administracyjne uzyskały uprawnienie do uwzględniania skarg kasacyjnych oczywiście zasadnych, zaś Naczelny Sąd Administracyjny mógł odrzucać skargi 11

12 kasacyjne z powodu oczywistego braku usprawiedliwionych podstaw lub nadużycia prawa do skargi. Projekt zmian ustawy ppsa, opracowany w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, zostanie przedstawiony jesienią bieżącego roku Prezydentowi RP z prośbą o skorzystanie, w trybie art. 118 Konstytucji RP, z prawa inicjatywy ustawodawczej. Wydaje się, że ten system stanowienia prawa w tak istotnej dla wszystkich materii, zapewni sprawny przebieg prac prawodawczych oraz ograniczy do minimum ryzyko podjęcia nietrafnych decyzji. W toku prac nad przedmiotową nowelizacją Naczelny Sąd Administracyjny zagwarantuje udział zainteresowanych organizacji, instytucji i środowisk w konsultowaniu projektowanych rozwiązań, zajmowaniu stanowisk w sprawach spornych oraz umożliwi prezentację doświadczeń posiadanych przez te podmioty. 12

13 prof. dr hab. Zygmunt Niewiadomski, Kierownik Katedry Prawa Gospodarczego w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie Obywatel wobec administracji w Polsce na tle obowiązujących procedur 1. Skodyfikowana procedura administracyjna to jedno z większych osiągnięć polskiej legislacji. Na tym tle Europejski Kodeks Dobrej Administracji, opracowany przez Rzecznika Praw Obywatelskich UE, jawi się jako zestaw standardów z naddatkiem występujący w polskim Kodeksie postępowania administracyjnego (K.p.a.). Polski Kodeks, zasadzający się na sprawdzonych wzorcach przeszłości dobrze przysłużył się obywatelom i to zarówno w czasach PRL, stanowiąc wówczas istotny oręż w walce o prawa obywatelskie, jak i w czasach transformacji ustrojowej, stabilizując i dyscyplinując pracę administracji publicznej. 2. Doceniając skodyfikowaną procedurę administracyjną nie sposób nie zadać pytania, czy w dalszym ciągu, w zmienionych warunkach (społeczeństwo obywatelskie, e-administracja, europeizacja prawa itd.), procedura ta należycie pełni swe funkcje? Czy odpowiada współczesnym aspiracjom obywateli do skutecznego i szybkiego załatwiania ich spraw przez administrację, przy wykorzystaniu nowoczesnych technik administrowania? Czy stosownie do tego konstruowane jest prawo materialne? Innymi słowy czy prawo i to nie tylko procesowe, ale także materialne i ustrojowe tworzy system rozstrzygania o sprawach obywateli na miarę ich współczesnych potrzeb i aspiracji? 3. To prawda, że aby jednoznacznie odpowiedzieć na postawione wyżej pytania trzeba byłoby dysponować rzetelnymi kompleksowymi badaniami empirycznymi w tej mierze i że takich badań w zasadzie nie ma. Nie mogą ich zastąpić fragmentaryczne dane, stanowiące pokłosie badań w poszczególnych obszarach funkcjonowania administracji. Są one jednak wystarczające aby pokusić się o wstępną krytyczną diagnozę stanu rzeczy i na jej podstawie sformułować kilka propozycji koniecznych jak się wydaje zmian, przy czym nie chodzi o zmiany dostosowawcze, a zmiany systemowe. Te pierwsze są dokonywane ciągle, przyczyniając się niewątpliwie do poprawy sytuacji, ale radykalną poprawę można osiągnąć poprzez głębsze zmiany, sięgające do fundamentalnych założeń relacji: obywatel administracja publiczna. 4. Diagnozując, z konieczności szacunkowo, aktualny stan załatwiania indywidualnych spraw obywateli przez organy administracji publicznej trzeba zwrócić uwagę na: 1) zjawisko odrębnych postępowań administracyjnych prowadzonych w ramach jednej sprawy merytorycznej, 2) środki skarżenia i związaną z tym instancyjność postępowania, 3) postępowania nadzwyczajne, 13

14 4) metody procedowania, 5) rozwiązania ewidentnie nieprzystające do wymogów współczesności. 5. W polskim stanie prawnym daje się zaobserwować tendencja do wyodrębniania postępowań administracyjnych w ramach jednej sprawy merytorycznej. I tak np. sprawa pozwolenia na budowę jest objęta co najmniej kilkoma odrębnymi postępowaniami administracyjnymi, z których każde kończy się odrębnym rozstrzygnięciem z możliwością skarżenia na drodze administracyjnej (odwołanie) jak i sądowoadministracyjnej, odwlekając w ten sposób finalne załatwienie sprawy. 6. Z kolei rozbudowane środki skarżenia powodują, że w sytuacjach kiedy strona jest niezadowolona z rozstrzygnięcia organu (np. sąsiad inwestora) sprawa jest dwukrotnie rozpatrywana w postępowaniu administracyjnym, a następnie może być również dwukrotnie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. W rezultacie prawne ustabilizowanie jednego konkretnego rozstrzygnięcia administracyjnego wymaga co najmniej roku. Nadto warto w tym miejscu zauważyć, że rozbudowana kontrola instancyjna i sądowa ma charakter wyłącznie lub w dużej mierze kasacyjny, powodując osamotnienie organu i instancji w orzekaniu. 7. Problemem z punktu widzenia finalnego załatwiania spraw obywateli jest duża łatwość w sięganiu w Polsce po nadzwyczajne tryby postępowania, zwłaszcza możliwość nieograniczonego terminem, żądania stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na rażące naruszenie prawa. W rezultacie tryby postępowań, z założenia nadzwyczajne (wyjątkowe) stają się w praktyce zwyczajne, powodując kolejne odłożenie w czasie finalnego rozstrzygnięcia merytorycznego. 8. Niezależnie od poczynionych wyżej uwag dotyczących rozwiązań ustrojowoproceduralnych zmianie ulec powinna optyka patrzenia na relacje: organ państwa obywatel. Po pierwsze to głównie organ państwa, a nie obywatel, powinien być obciążony zbieraniem danych, niezbędnych w toczącym się postępowaniu (większość tych danych pozostaje w zasobach administracji). Po drugie zaś postępowania administracyjne mogłyby podlegać kontroli społecznej. Oczywiście zakres i formy tej kontroli muszą być zróżnicowane, dostosowane do kategorii spraw. Te najbardziej bulwersujące społecznie (np. lokalizacja wielkich inwestycji budowlanych) mogłyby się po części toczyć w internecie. Rozwiązanie to, stosowane w innych krajach, mogłoby mieć oddziaływanie antykorupcyjne, znacznie skuteczniejsze niż próby tzw. uszczelniania prawa. 9. Wreszcie trzeba podnieść konieczność analizy przepisów proceduralnych pod kątem zmian tych rozwiązań, które ukształtowane w dalekiej przeszłości, ewidentnie nie przystają do wymogów współczesności. Przykładem może być sposób doręczania pism (nadawanie w polskiej placówce pocztowej czy polskim urzędzie konsularnym) co przy dużej migracji, 14

15 również czasowej, staje się uciążliwe i niezrozumiałe, istotnie rzutując na czas trwania postępowania. Z kolei zagrożenie nieważnością decyzji wydanej z każdym naruszeniem przepisów o właściwość organów wydaje się być środkiem nazbyt rygorystycznym, choć w tej sprawie umiar i rozwaga przy ewentualnych zmianach muszą być w szczególności zachowane. 10. Uwzględniając, w nawiązaniu do powyższych uwag, potrzebę dostosowywania procedur do wymogów współczesności, do rozważenia pozostają następujące zmiany: 1) powrót do szerokiego rozumienia sprawy w postępowaniu administracyjnym i zerwania z tendencją dzielenia spraw na szereg odrębnych postępowań, 2) szersze orzekanie merytoryczne, 3) przywrócenie wyjątkowego charakteru nadzwyczajnym trybom wzruszania rozstrzygnięć administracyjnych, 4) wprowadzenie zasady, iż to na organie administracji, a nie stronie ciąży obowiązek zebrania materiału pozostającego w zasobach urzędowych oraz uzyskanie stosownych opinii i uzgodnień, 5) zewidencjonowanie, a następnie dostosowanie do wymogów współczesności rozwiązań, które ewidentnie wpływają na przewlekłość postępowania administracyjnego, np. przepisów o doręczaniu pism. 15

16 dr Grzegorz Sibiga Ekspert prawny w Zespole ds. Usuwania Barier Prawnych i Proceduralnych w e-administracji przy Komitecie Rady Ministrów ds. Informatyzacji i Łączności oraz w Stowarzyszeniu Administratorów Bezpieczeństwa Informacji Informatyzacja postępowania administracyjnego nie przynosi spodziewanych rezultatów, przede wszystkim z powodu ograniczonego stosowania środków komunikacji elektronicznej. Na powyższy wniosek składają się dwa rodzaje przyczyn: 1) Problemy z wykonaniem obecnie obowiązujących przepisów k.p.a. dotyczących komunikacji elektronicznej. 2) Brak regulacji prawnych dotyczących niektórych rozwiązań z zakresu nowych technologii (np. automatyzacji czynności organu administracji publicznej), a także aktualnie obowiązuje przepisy p.p.s.a., które w ogóle nie dopuszczają informatyzacji postępowania przed sądami administracyjnymi. Nakłada się na to konieczność nowego podejścia do praw jednostki w elektronicznym postępowaniu administracyjnym. Nieznane wcześniej rozwiązania techniczne wymagają odpowiedniego określenia sytuacji uczestników postępowania, w szczególności jego strony (3). W pierwszej grupie istotnym czynnikiem ograniczającym informatyzację są zbyt wygórowane wymogi postawione obywatelowi w zakresie jego identyfikacji w systemach teleinformatycznych organów administracji publicznej (bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu). Dopiero w ustawach uchwalonych w 2010 r. 1 dopuszczono nowe sposoby identyfikacji: podpis osobisty zawarty w dowodzie osobistym oraz podpis potwierdzony profilem zaufanym e-puap. Jednak dotychczas nie doczekaliśmy się faktycznego wdrożenie tych rozważań do stosowania. W Sejmie znajduje się rządowy projekt ustawy przewidujący przesunięcie (na r.) wejścia w życie ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych. Z kolei dopiero w maju br. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał rozporządzenia umożliwiające funkcjonowanie profilów zaufanych e-puap. Tymczasem z punktu widzenia obywatela należy przyjąć rozwiązania jak najprostsze w stosowaniu i jak najtańsze (najlepiej bezpłatne). Tylko one zapewnią ich masowo używa- 1 Ustawa z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (Dz.U. Nr 167, poz. 1131) oraz ustawa z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustawy (Dz.U. Nr 40, poz. 230). 16

17 nie przez obywateli. (patrz tegoroczna liczba deklaracji złożonych do Urzędów Skarbowych drogą elektroniczną). Innym problemem jest nie przygotowanie organów administracji publicznej pod względem technicznym i organizacyjnym do prawidłowego przyjmowania elektronicznych podań oraz doręczania własnych pism w formie dokumentu elektronicznego. Już obecnie przedstawiane są kolejne postulaty de lege ferenda, które mogą potencjalnie wyznaczać kierunki dalszych zmian w prawie. Do najważniejszych z nich zaliczam: Informatyzację kolejnych czynności w postępowaniu administracyjnym (np. sporządzania elektronicznych protokołów). Wprowadzenie podstaw prawnych automatyzacji rozstrzygnięć i innych czynności w postępowaniu administracyjnym. Zastosowanie elektronicznej pieczęci do podpisywania dokumentów elektronicznych doręczanych przez organ administracji publicznej. Informatyzacja postępowania przed sądami administracyjnymi. Wprowadzenie nowych technologii do postępowania administracyjnego powoduje konieczność nowego podejścia do praw jednostki w postępowaniu. Nieznane wcześniej rozwiązania techniczne (automatyzacja czynności, interaktywne formularze, współdzielenie usług informacyjnych) wymagają odpowiedniego określenia sytuacji strony postępowania. Postulaty zmian dotyczą co najmniej dwóch zagadnień. Po pierwsze, obywatel w jeszcze większym stopniu winien zostać odciążony od obowiązków podawania organowi informacji i przedstawiania dokumentów (w szczególności zaświadczeń). Dzięki zapewnieniu interoperacyjności systemów teleinformatycznych w administracji publicznej (m.in. projekt pl.id), możliwe jest wprowadzenie dodatkowych gwarancji procesowych w tym przedmiocie (art. 220 k.p.a.). Po drugie, rozważenie wymaga wprowadzenie dodatkowych, szczegółowych obowiązków informacyjnych organu względem obywatela korzystającego ze środków komunikacji elektronicznej, szczególnie gdy czynności po stronie organu dokonywane są automatycznie w systemie teleinformatycznym. Rozwiązania powinny zapewnić obywatelowi poczucie bezpieczeństwa prawnego w obrocie elektronicznym i zapewnienie skuteczności dokonywanych przez niego czynności 17

18 Zenon Wasilewski ekspert BCC ds. prawa farmaceutycznego Dzisiejsza debata w mojej ocenie jest kontynuacją odbytego w dniu 5 maja 2011 r. Forum Debaty Publicznej Sprawne i służebne państwo pt. System stanowienia prawa, podczas, której miałem okazję zabrać głos oraz złożyć do protokółu tekst wystąpienia. Niniejszy tekst w ramach dyskusji FDP pt. Obywatel wobec administracji stanowi kontynuację moich propozycji i przemyśleń dotyczących tej ważnej sfery życia politycznego, gospodarczego i społecznego w Polsce. Zmiany o których dyskutujemy są konieczne. Potrzebna jest skuteczniejsza koordynacja prac legislacyjnych na szczeblu rządowym pomiędzy różnymi resortami i urzędami oraz wykorzystanie wiedzy i doświadczenia ekspertów strony społecznej. Rozwój instytucji społeczeństwa obywatelskiego w Polsce sprawia, że obywatel przestaje być jedynie adresatem władczych rozstrzygnięć organów państwa lecz jest jego partnerem i aktywnym uczestnikiem wywierającym określony wpływ (nie zawsze skuteczny) na stan i bieg spraw publicznych. W pełni podzielam stanowisko Pana Prezydenta, że procedury administracyjne i sądowo-administracyjne powinny być proste i zrozumiałe dla obywateli. Dodam od siebie, że podstawową zasadą obowiązującą w tych procedurach powinno być przestrzeganie zasady państwa prawnego, związanej nierozerwalnie z zasadą praworządności. Moim zdaniem obywatele i przedsiębiorcy zbyt dużo czasu pieniędzy i energii tracą na załatwianie spraw urzędowych. W wielu przypadkach brakuje jasnych norm prawnych, zrozumiałych i akceptowanych przez obywatela. Administracja publiczna jest przesadnie rozbudowana. Oczekiwana jest konsekwencja postępowania rządu w realizacji zapowiadanej redukcji zatrudnienia w sektorze publicznym. Uważam, iż w doskonaleniu działań administracji publicznej w pierwszej kolejności należy określić i zidentyfikować zadania przed nią stojące oraz tak jak to proponuje BCC wprowadzić biznesowy model zarządzania kadrami. Jest to konieczne, by usprawnić kontakty na linii urząd obywatel. Jedną z ważniejszych barier i utrudnień w kontaktach urzędników z przedsiębiorcami jest brak niezbędnego biznesowego doświadczenia. Nieodzowna jest zatem ciągła edukacja urzędników z zakresu wiedzy o przedsiębiorczości i obrotu gospodarczego, prowadzona także z udziałem organizacji przedsiębiorców. Za szczególne ważne uważam właściwe przygotowanie kadr administracji publicznej, nie tylko pod względem formalnego wykształcenia ale także posiadania niezbędnych kwalifikacji do prowadzenia i podejmowania mediacji oraz negocjacji. Uważam, że w postępowaniu 18

19 administracyjnym bardziej skutecznie powinien być wykorzystywany mechanizm mediacji jako alternatywny sposób rozwiązywania sporów i służący zawarciu kompromisu między organem administracji a stroną postępowania. Każde postępowanie administracyjne powinno być jak najmniej dokuczliwe dla obywatela. Najkorzystniejsze jest oczywiście załatwianie spraw od ręki, w czasie pierwszej bytności w urzędzie. Jest to w większości przypadków niemożliwe. Pojawiają się przedłużające postępowanie wątpliwości i żądania przedkładania kolejnych dokumentów, nie zawsze bezpośrednio związanych z wnoszoną sprawą. Za zasadne i szczególnie istotne uznaję wprowadzone ostatnio do K.p.a. zmiany dotyczące m.in. procedury i praw strony postępowania. Stwarzają one możliwość skarżenia przewlekłości prowadzonego przez organ postępowania - na co wielokrotnie zwracał uwagę NSA. Ułomnością tego zapisu jest to, że nie zawiera on jednak wprost precyzyjnej definicji tego pojęcia i nie określa w sposób rozsądny terminu zaistniałej przewlekłości. To może powodować dowolność i wątpliwości interpretacyjne. Zwrócić należy także uwagę na wprowadzone zmiany dotyczące ograniczenia istniejącej zmory urzędników - tzw. skargi pieniackiej - składanych wielokrotnie wniosków w identycznych sprawach przez tę samą osobę. Jest to wprawdzie rozwiązanie dyskusyjne, ale moim zdaniem słuszne (pod warunkiem, że nie będzie nadużywane i wykorzystane na niekorzyść obywatela) zwalniające organ z obowiązku udzielania odpowiedzi na takie skargi. Taki przepis może jednakże ograniczać prawo do uzyskiwania przez skarżącego informacji o sposobie załatwiania nawet najbardziej uciążliwej dla urzędu sprawy. Jedną z barier rozwojowych polskiej gospodarki obok utrudnień rynkowych upatruję w niespójności unormowań i nadmiarze istniejących oraz ciągle nowych przyjmowanych w parlamencie regulacji prawnych. A także występującej nieskuteczności działań wielu organów administracji w zapobieganiu poniesienia przez zainteresowaną osobę szkody wynikającej z nieznajomości przepisów. Obywatel ma prawo żądać, żeby urzędnik szczegółowo i kompetentnie poinformował go o wszystkich okolicznościach, które mogą wpłynąć na ustalenie jego praw i obowiązków w prowadzonym postępowaniu. Częściej stosowana powinna być praktyka zamieszczania na stronach internetowych urzędów w BIP procedur postępowania określających sposób przyjmowania i załatwiania spraw. Odbiurokratyzowanie prawa i upraszczanie procedury wydawania decyzji administracyjnych, rezygnacja z wydawania zbędnych szeregu zezwoleń powinno być działaniem permanentnym i systematycznym. 19

20 Za krok we właściwym kierunku należy uznać przyjętą w tym roku ustawę o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców. Przedsiębiorcy oczekują, że zapoczątkowana deregulacja będzie kontynuowana. Zaprzeczeniem intencji ustawodawcy o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców jest ustawa refundacyjna. W wielu przypadkach zbyt drastycznie ingeruje w konstytucyjne zasady wolności gospodarczej. Przykładem jest wprowadzenie całkowitego zakazu reklamy aptek i punktów aptecznych. Sprawą niezwykle istotną z punktu widzenia przedsiębiorców jest doprecyzowanie przepisów podatkowych. Zwracam uwagę na ich restrykcyjną i zróżnicowaną, często wzajemnie sprzeczną wykładnię stosowaną przez organy podatkowe. Zasadnym jest również rozważenie propozycji BCC wprowadzenie przepisów o możliwości występowania przez organizacje pracodawców i krajowe reprezentacje związków zawodowych z wnioskiem o dokonanie interpretacji ogólnej przepisów podatkowych. Zwrócić należy także uwagę na występujące często niewłaściwa relacje: przedsiębiorca urzędnik, którego zła lub wydana w przewlekłym postępowaniu decyzja może doprowadzić do bankructwa firmy (przykład firmy pana Romana Kluski ). W maju br. weszła w życie ustawa o majątkowej odpowiedzialności urzędników. Bardzo oczekiwana przez przedsiębiorców. Ale pojawiają się wątpliwości, co do skuteczności jej stosowania. Określona ustawą górna granica odpowiedzialności materialnej urzędnika stanowi jedynie środek prewencyjny. Błędne decyzje kosztują przedsiębiorcę znacznie więcej niż wynosi dwunastomiesięczne wynagrodzenie urzędnika łamiącego prawo. Procedura postępowania jest nie tylko długotrwała, ale i skomplikowana. Istnieje również poważany problem zidentyfikowania odpowiedzialności urzędnika, bowiem proces podejmowania decyzji przebiega na wielu szczeblach decyzyjnych. I na zakończenie, odwołuję się do art. 63 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy obywatel - ma prawo składać petycje, wnioski i skargi w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą do organów władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych. Jest to swoisty actionis popularis, przysługujący każdemu, a nie tylko osobie, której prawne interesy w prowadzonym konkretnym postępowaniu są naruszane. Tak też proszę traktować mój głos w dyskusji na Forum Debaty Publicznej. 20

21 prof. Janusz Borkowski, Profesor w Katedrze Polskiego Postępowania Administracyjnego na Wydziale Prawa i Administracji na Uniwersytecie Łódzkim Sprawy indywidualne, w których konieczna jest konkretyzacja praw lub obowiązków w drodze decyzji administracyjnych cechuje znaczna różnorodność. Dlatego procesowe relacje pomiędzy organami administracyjnymi a osobami indywidualnymi są regulowane w podstawowym zakresie w ramach kodeksowych oraz w przepisach pozakodeksowych. Jest to prawidłowość szersza, bo występuje i w innych dziedzinach prawa. Istnienie procesowych uregulowań pozakodeksowych nie oznacza, że mamy zawsze do czynienia z dekodyfikacją procedury, lecz odwrotnie jest to racjonalne działanie prawodawcy. Takie odrębności mają często ogólną podstawę w KPA, gdzie są odesłania do uregulowań szczególnych, co odciąża kodeksu od zbędnej i szkodliwej kazuistyki destabilizującej stan prawny. Takie odrębności są wprowadzane także w ustawach późniejszych i tu nie zawsze znajduje się dla nich należyte unormowanie, chyba że chodzi o przypadki epizodyczne lub rzadkie. Przy wprowadzaniu zmian w postępowaniu administracyjny konieczne jest dążenie do zachowania ogólnych, uniwersalnych norm w kodeksie jako konstytucji procesowej pozycji osoby indywidualnej i organu administracji z odesłaniami do ustaw odrębnych (i tylko ustaw) łagodzącymi lub wzmacniającymi rygory procesu dla uwzględnienia w orzecznictwie cech tylko niektórych spraw. KPA należy do kategorii ustaw społecznych, czyli takich, które są podstawą działania organów państwowych, ale muszą zawierać unormowania praw i obowiązków komunikatywne dla ludności sprawach typowych. 21

22 Polacy o urzędach i urzędnikach analiza wyników badań sondażowych, Kancelaria Prezydenta RP Od połowy lat 80-tych tematyka funkcjonowania urzędów a zwłaszcza relacji obywatel urząd (i wszelkich pochodnych tych relacji) pojawia się dość regularnie w badaniach opinii. W ostatnim czasie coraz częściej poszczególne urzędy same zlecają realizację takich badań po to, aby sprawniej działać i odpowiadać na potrzeby mieszkańców, którzy z różnorakich urzędów korzystają w życiu codziennym. W niniejszym opracowaniu analizowane są przede wszystkim wyniki badań ogólnopolskich. Wszystkie omawiane wyniki podawane są w procentach. Osobisty kontakt z urzędem Na przełomie listopada i grudnia ubiegłego roku, na zlecenie MSWiA, CBOS zrealizował badanie sondażowe na temat satysfakcji z obsługi i dostępu do informacji publicznej w urzędach JST (w szczególności w zakresie dostępności, terminowości, komunikatywności, kompetencji i uprzejmości urzędników). Wyniki z tego badania posiadają walor porównawczy, ponieważ realizację bliźniaczych projektów MSWiA zleciło również w roku 2007 i Z badania tego wynika, że w roku 2010 Polacy, którzy mieli osobisty kontakt z urzędami, najczęściej załatwiali sprawy w urzędzie skarbowym (44%) oraz urzędzie gminy/dzielnicy (41%). Na kontakt z innymi urzędami wskazało 37% badanych. 2 Badanie to zrealizowane było na ogólnopolskiej losowej próbie osób pełnoletnich, w związku z czym wyniki te można uogólniać na całą dorosłą populację. Biorąc pod uwagę załatwianie spraw w urzędach gmin, miast czy dzielnic podobne wyniki jak w badaniu ogól- 2 Satysfakcja z obsługi i dostępu do informacji publicznej w urzędach JST, CBOS na zlecenie MSWiA, grudzień

23 nopolskim przynoszą badania realizowane lokalnie na zlecenie władz samorządowych. Przykładem mogą być badania realizowane przez CBOS oraz konsorcjum CBOS PBS DGA w latach na zlecenie Urzędu miasta st. Warszawy. 3 Okazuje się, że na przestrzeni roku od 43% (listopad 2009) do 47% (grudzień 2010) dorosłych mieszkańców Warszawy załatwiało jakieś sprawy w urzędach dzielnicy. Na podstawie tych samych badań zauważyć możemy, że częstotliwość kontaktów mieszkańców stolicy z urzędami władzy samorządowej jest niewielka. Najczęściej badani stwierdzają, że załatwiali jakieś sprawy w urzędzie dzielnicy 1-2 razy w ciągu ostatnich 4 lat (39%). Ponad jedna czwarta respondentów (29%) przyznaje, że na przestrzeni ostatnich 4 lat sprawy w urzędzie dzielnicy załatwiała 3-5 razy. Co dziesiąty pytany (10%) odpowiada, że w urzędzie dzielnicy był co najmniej 6 razy. Jedna piąta dorosłych warszawiaków (21%) przyznaje, że w okresie ostatnich 4 lat ani razu nie załatwiała sprawy urzędowej w dzielnicy. Co oczywiście nie znaczy, że nie załatwiała jakiejkolwiek sprawy urzędowej w innych instytucjach administracji publicznej. W drugiej połowie 2007 roku ponad połowa badanych przez CBOS dorosłych Polaków (55%) deklarowała, że przynajmniej raz w bieżącym roku załatwiała w urzędzie jakąś sprawę. 4 Ponad jedna czwarta respondentów (28%) odwiedzała różnego rodzaju urzędy kilkakrotnie, zaś jedna piąta (19%) wybrała się do urzędu raz. Niemal co dziesiąty pytany (8%) odpowiedział, że urzędy odwiedzał wielokrotnie. Oczywiście nie musi to oznaczać, że każda z tych wizyt dotyczyła innej sprawy. Zdarzało się bowiem tak, że aby załatwić do końca jedną sprawę, badany musiał pojawić się w odpowiednim urzędzie kilka razy zobaczymy to w dalszej części analizy. Dodajmy, że klientami urzędów relatywnie najczęściej były osoby prowadzące własną działalność gospodarczą. Ponadto im badani lepiej wykształceni tym częściej odwiedzali urzędy. Opinie na temat sposobu załatwiania spraw w różnego rodzaju urzędach 3 Badanie Barometr Warszawski, pomiary: czerwiec i listopad 2009 oraz lipiec i grudzień Z wizyta w urzędzie doświadczenia związane z załatwianiem spraw urzędowych, CBOS, październik

24 W jakich urzędach Polacy najczęściej załatwiali sprawy? Przede wszystkim były to urzędy miasta (26% wskazań) lub gminy (24%) a także urzędy skarbowe (22%). Najczęściej wskazywano więc instytucje, których działalność dotyczy funkcjonowania społeczności lokalnej, w której żyją badani (urząd gminy, miasta) oraz instytucję, z którą każdy podatnik przynajmniej raz w roku ma do czynienia, choć oczywiście niekoniecznie poprzez kontakt bezpośredni. W dalszej kolejności ale już wyraźnie rzadziej Polacy załatwiali sprawy w urzędach powiatowych (9%), urzędach pracy (7%) oraz w ZUS (6%). Nieznaczna liczba badanych odwiedziła urząd wojewódzki oraz urząd dzielnicy (po 3% wskazań). Co prawda wcześniejsze dane pokazują zdecydowanie wyższy udział dzielnic wśród urzędów odwiedzanych przez Polaków, jednak trzeba wziąć pod uwagę, że w przypadku jednego z przywoływanych badań wyniki dotyczą mieszkańców Warszawy i pytania konkretnie o urzędy dzielnic. W przypadku drugiego zaś urząd dzielnicy występował w jednej kategorii razem z urzędem gminy. Stąd ta różnica. Stosunkowo duża grupa osób (18%) załatwiała sprawy w innych urzędach. 24

25 Połowa (49%) spośród tych badanych, którzy odwiedzali urzędy wyraziła zadowolenie ze sposobu załatwienia sprawy, twierdząc, że została ona załatwiona sprawnie i szybko. Niewiele mniej klientów urzędów (44%) stwierdziło jednak, że co prawda sprawa została załatwiona ale wiązało się to z różnymi trudnościami: 34% badanych przyznało, że musieli przychodzić do urzędu kilka razy zanim sprawa została załatwiona, zaś 10% narzekało, że w trakcie załatwiania urzędnicy mnożyli różnego rodzaju trudności, co powodowało, że załatwianie sprawy było uciążliwe. Mniej niż jedna dziesiąta Polaków (7%) wyraża niezadowolenie, ponieważ wizyta w urzędzie zakończyła się niepowodzeniem: nie udało im się załatwić sprawy, z którą przyszli. W badaniu tym nie ma niestety informacji, jakiego typu sprawy badani załatwiali a co za tym idzie, nie możemy dowiedzieć się, czy jakieś konkretne obszary powodowały większe bądź mniejsze zadowolenie wśród klientów urzędów. Mamy jednak informacje na temat zadowolenia ze sposobu załatwienia sprawy ze względu na rodzaj odwiedzanego przez badanych urzędu. Okazało się, że stosunkowo najlepiej, pod względem sprawności obsługi, badani ocenili stosunkowo rzadko odwiedzane przez ogół Polaków urzędy dzielnicy: dwie trzecie spraw (66%) zostało załatwionych tam od ręki. Podobnie sytuacja wyglądała w urzędach gmin 60% spraw załatwiono bez konieczności powtórnego przyjścia. W dalszej kolejności respondenci wskazywali: urząd skarbowy (53%), starostwo powiatowe (45%), urząd miasta (41%), urząd wojewódzki (40%) oraz urzędy pracy (39%). To instytucje, w których najczęściej Polacy mogli załatwić swoje sprawy od ręki. Kilkukrotna wizyta w celu załatwienia sprawy najczęściej konieczna była w urzędzie pracy (44%), urzędzie miasta (40%) a także urzędzie skarbowym oraz ZUS (po 36%). Najwięcej trudności badani napotykali podczas załatwiania spraw w ZUS 25

26 (22%), urzędzie miejskim i wojewódzkim (po 14%). Załatwienie sprawy najczęściej okazywało się niemożliwe w urzędach wojewódzkich (28% wskazań). W jakim urzędzie załatwiał(a) Pan(i) ostatnią konkretną sprawę? Tak, sprawa została załatwiona sprawnie, od ręki Czy był(a) Pan(i) zadowolony(a) ze sposobu załatwienia tej sprawy? Sprawa została załatwiona, ale musiałe(a)m przychodzić do urzędu kilkarazy Sprawa została załatwiona, ale było to bardzo uciążliwe, mnożono trudności Nie, gdyż nie udało mi się załatwić mojej sprawy Urząd dzielnicy Urząd gminy Urząd skarbowy Starostwo powiatowe Urząd miasta Urząd wojewódzki Urząd pracy ZUS Inne urzędy W innym badaniu, poruszającym kwestię zadowolenia klientów z obsługi w urzędach, zrealizowanym przez CBOS, uzyskano podobne wyniki. 5 w badaniu zastosowano jednak inny sposób zadania pytania. Badani posługiwali się skalą od 1 do 10, na której 1 oznaczała karygodną jakość obsługi, a 10 idealną. Wyniki, jakie uzyskano pozwalają stwierdzić, że jakość obsługi w polskich urzędach jest przeciętna: na wspomnianej skali przyjmuje bowiem wartość 5,71. Dodajmy, że osoby, które załatwiały sprawy urzędowe w roku, w którym realizowano badanie, oceniają jakość obsługi nieco gorzej (5,64) niż osoby które nie załatwiały w urzędzie żadnej sprawy (5,80). Jeśli zsumować odsetki wskazań na poszczególne punkty skali oznaczające raczej dobrą, dobrą i idealną jakość obsługi (punkty od 6 do 10), to okazuje się, że 51% badanych to klienci zadowoleni, czyli praktycznie taki sam wynik, jaki przedstawia wykres na stronie poprzedniej. 5 O urzędach i urzędnikach w Polsce, CBOS, październik

27 W badaniu zrealizowanym przez GfK Polonia 6 (na zlecenie MSWiA) wśród pracowników urzędów miejskich, gminnych, powiatowych, wojewódzkich i centralnych, kadra kierownicza wskazywała najczęściej załatwiane sprawy w urzędzie w 2010 roku. Biorąc pod uwagę wszystkie badane urzędy, najczęściej zajmowano się sprawami dotyczącymi ewidencji działalności gospodarczej (55%) oraz ewidencji ludności: meldunki, wymeldowania (53%) a także sprawami podatkowymi (50%). W dalszej kolejności były to: dowody osobiste (47%), decyzje o wycince drzew (45%) oraz kwestie związane z zagospodarowaniem przestrzennym (43%). Opinie na temat funkcjonowania urzędów i pracy urzędników We wspomnianych na samym początku opracowania badaniach, które zleciło MSWiA, Polacy ocenili różne aspekty funkcjonowania urzędów. 7 Oceny te nie są najlepsze. Niepokoi zwłaszcza fakt, że w każdym z ocenianych obszarów funkcjonowania urzędów co najmniej jedna trzecia badanych to osoby wypowiadające się krytycznie. Z drugiej strony trzeba wziąć pod uwagę to, że opinie na ten temat wyrażali wszyscy badani, a nie tylko ci, którzy w ciągu ostatniego roku załatwiali jakieś sprawy w urzędach. Oznacza to, że wyrażone oceny opierają się w części na własnym doświadczeniu badanych ale w części bazują na opiniach zasłyszanych (czy to od znajomych, rodziny, z mediów) a także na stereotypach, które na temat urzędów i urzędników funkcjonują w naszym społeczeństwie. 6 Wpływ informatyzacji na usprawnienie działania urzędów administracji publicznej w Polsce w 2010 roku, GfK Polonia na zlecenie MSWiA, Satysfakcja z obsługi i dostępu oraz Opinie na temat funkcjonowania urzędów w Polsce, CBOS na zlecenie MSWiA, grudzień

28 Przejdźmy jednak do omówienia tych wyników. Zdecydowanie najgorzej badani ocenili ten aspekt funkcjonowania urzędów, który dotyczy sprawności działania oraz realizacji zadań w sposób szybki i terminowy. W roku 2010 połowa Polaków (50%) krytycznie oceniła urzędy pod tym względem. Co prawda obserwujemy tu pozytywny trend polegający na powiększaniu się grupy osób zadowolonych (z 32% w roku 2006 do 42% w 2010), jednak ciągle ocen negatywnych jest więcej niż pozytywnych. O tym, że urzędy są zorientowane na rozwiązywanie problemów obywateli i sprawną obsługę klientów przekonanych jest połowa badanych (48%). Jednak zdanie przeciwne wyraża niewiele mniej badanych, bo 43%. W tym przypadku również obserwujemy stopniową, pozytywną zmianę, zwłaszcza od roku 2007, kiedy oceny pozytywne zaczęły przeważać nad negatywnymi. Zdecydowanie najlepiej ocenianym obszarem funkcjonowania urzędów administracji publicznej jest struktura urzędów oraz system informacji, który w opinii 58% badanych pozwala na sprawne poruszanie się w urzędach. Obserwujemy tu bardzo wyraźną poprawę w stosunku do lat poprzednich: w roku 2007 opinie pozytywne wyrażało 46%, zaś rok wcześniej 37% respondentów. Temu dynamicznie rosnącemu zadowoleniu towarzyszy bardzo wyraźny spadek ocen negatywnych to bardzo korzystne zjawisko. 28

29 Pod koniec roku 2007 CBOS zapytał Polaków o opinię na temat liczby urzędników w naszym kraju. 8 Blisko co piąty badany (18%) odpowiedział wówczas, że ich liczba jest odpowiednia. Zdecydowanie dominuje jednak pogląd, że urzędników jest za dużo wyraża go niemal połowa uczestników badania (47%). Tylko nieliczni respondenci (6%) twierdzą, że urzędników jest za mało. Zdaniem jednej piątej Polaków (21%) niewłaściwa jest struktura zatrudnienia w urzędach, co przejawia się tym, że w niektórych z nich liczba urzędników jest zbyt duża, w innych zaś zbyt mała. Niemal co dziesiąty pytany (8%) nie potrafi udzielić odpowiedzi na ten temat. Warto jednak w tym miejscu zacytować autorów raportu z tego badania, którzy zwracają uwagę na interesującą zależność: Co ciekawe, ci, którzy w tym roku przynajmniej raz załatwiali jakąś sprawę w urzędzie, dwukrotnie częściej niż osoby niemające takiej potrzeby lub konieczności twierdzą, że liczba urzędników w Polsce jest zbyt mała (8% wobec 4%). Jednak i w tej grupie zdecydowanie najczęstszy jest pogląd, że liczba etatów w administracji państwowej powinna być ograniczona. 8 O urzędach i urzędnikach 29

Zakres i kierunki zmian ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zakres i kierunki zmian ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prof. zw. dr habil. Roman Hauser Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Zakres i kierunki zmian ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W roku 2012 minie 10 lat od uchwalenia ustaw

Bardziej szczegółowo

Czy w tym roku załatwiał(a) Pan(i) jakieś sprawy w: 0% 20% 40% 60% 80% 100% tak nie trudno powiedzied

Czy w tym roku załatwiał(a) Pan(i) jakieś sprawy w: 0% 20% 40% 60% 80% 100% tak nie trudno powiedzied Kancelaria Prezydenta RP Polacy o urzędach i urzędnikach analiza wyników badao sondażowych Od połowy lat 8-tych tematyka funkcjonowania urzędów a zwłaszcza relacji obywatel urząd (i wszelkich pochodnych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2012 BS/134/2012 OBYWATEL W URZĘDZIE

Warszawa, październik 2012 BS/134/2012 OBYWATEL W URZĘDZIE Warszawa, październik 2012 BS/134/2012 OBYWATEL W URZĘDZIE Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266).

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-154(5)/09 Warszawa, 18 lutego 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

W związki z napływającymi do mnie skargami indywidualnymi chciałabym. przedstawić Panu Pełnomocnikowi problem generalny dotyczący charakteru prawnego

W związki z napływającymi do mnie skargami indywidualnymi chciałabym. przedstawić Panu Pełnomocnikowi problem generalny dotyczący charakteru prawnego RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz RPO-736286-V-13/GH 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 55 1 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Jarosław Duda Sekretarz Stanu Pełnomocnik

Bardziej szczegółowo

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r.

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 10 LUTEGO 2015 R. (SYGN. AKT P 10/11) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 20 LISTOPADA 1999 R. O ZMIANIE USTAWY O

Bardziej szczegółowo

Pan Wojciech R. Wiewiórowski Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych ul. Stawki 2 00-193 Warszawa

Pan Wojciech R. Wiewiórowski Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych ul. Stawki 2 00-193 Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-681846-1/11/A WO 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Wojciech R. Wiewiórowski Generalny

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 25 lutego 1998 r. III RN 131/97

Wyrok z dnia 25 lutego 1998 r. III RN 131/97 Wyrok z dnia 25 lutego 1998 r. III RN 131/97 1. Podatnik może skorygować nieprawidłowości w deklaracji podatkowej VAT w następnym miesiącu. Jeżeli organ podatkowy stwierdzi, że podatnik tego nie uczynił

Bardziej szczegółowo

DORĘCZENIE ODPISU WYROKU

DORĘCZENIE ODPISU WYROKU DORĘCZENIE ODPISU WYROKU W wykonaniu zarządzenia z dnia 30 maja 2007 r. sekretariat Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego doręcza Panu - jako pełnomocnikowi skarżącego - odpis wyroku z dnia 7 maja 2007

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna dotycząca rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 2075)

Opinia prawna dotycząca rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 2075) Warszawa, 31 stycznia 2014 r. Opinia prawna dotycząca rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 2075) 1. Tezy opinii 1. Propozycja zmiany ustawy o systemie oświaty wymaga ponownego

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-5 - 69, 628-7 - 04 69-46 - 92, 625-76 - 2 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-50 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 56/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 czerwca 2013 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Cyfrowy Polsat Spółki Akcyjnej w W. przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 10 grudnia 1996 r. III RN 48/96

Wyrok z dnia 10 grudnia 1996 r. III RN 48/96 Wyrok z dnia 10 grudnia 1996 r. III RN 48/96 Przepis art. 30 ust. 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst : Dz. U. z 1993 r., Nr 90, poz. 416) w brzmieniu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Nowelizacja ustawy o informatyzacji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego wybrane zagadnienia

Nowelizacja ustawy o informatyzacji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego wybrane zagadnienia Autorzy: Tomasz Filipowicz i Jerzy Filipowicz Nowelizacja ustawy o informatyzacji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego wybrane zagadnienia W dniu 5 marca 2010 r. Prezydent RP Lech Kaczyński podpisał

Bardziej szczegółowo

WIZERUNEK RZESZOWSKICH URZĘDÓW czyli co klienci sądzą o Urzędnikach i Urzędach w Rzeszowie? edycja IV

WIZERUNEK RZESZOWSKICH URZĘDÓW czyli co klienci sądzą o Urzędnikach i Urzędach w Rzeszowie? edycja IV NOTATKA PRASOWA Rzeszów, 28.02.2008 WIZERUNEK RZESZOWSKICH URZĘDÓW czyli co klienci sądzą o Urzędnikach i Urzędach w Rzeszowie? edycja IV W dniach 11-15 lutego 2008 roku zespół badawczy Zakładu Public

Bardziej szczegółowo

określenie stanu sprawy/postępowania, jaki ma być przedmiotem przepisu

określenie stanu sprawy/postępowania, jaki ma być przedmiotem przepisu Dobre praktyki legislacyjne 13 Przepisy przejściowe a zasada działania nowego prawa wprost Tezy: 1. W polskim porządku prawnym obowiązuje zasada działania nowego prawa wprost. Milczenie ustawodawcy co

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI Warszawa, 20 maja 2014 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI PODSEKRETARZ STANU Roman Dmowski DSI-WPIPSI.070.1.2014 DSI-WPIPSI.070.1.2014 Pan Stanisław Duda Sekretarz Stanu w

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 16 lutego 1994 r. III ARN 2/94

Wyrok z dnia 16 lutego 1994 r. III ARN 2/94 Wyrok z dnia 16 lutego 1994 r. III ARN 2/94 Spełnienie wynikającego z art. 8 k.p.a. wymagania prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa,

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

Pani Teresa Piotrowska. Minister Spraw Wewnętrznych

Pani Teresa Piotrowska. Minister Spraw Wewnętrznych RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz Warszawa, 31 V.511.605.2014.TS Pani Teresa Piotrowska Minister Spraw Wewnętrznych Wpłynęło do mnie pismo obywatela, w którym kwestionuje konstytucyjność 8 ust.

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 22 października 1998 r. III RN 62/98

Wyrok z dnia 22 października 1998 r. III RN 62/98 Wyrok z dnia 22 października 1998 r. III RN 62/98 Zakład pracy do czasu uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej o przyznaniu statusu zakładu pracy chronionej korzysta z uprawnień przewidzianych

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 4 listopada 1998 r. III RN 78/98

Wyrok z dnia 4 listopada 1998 r. III RN 78/98 Wyrok z dnia 4 listopada 1998 r. III RN 78/98 Organy podatkowe są uprawnione do oceny, czy dochody spółki z udziałem zagranicznym zostały uzyskane w ramach określonej w zezwoleniu działalności gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej Al. J. Ch. Szucha 25 00-918 Warszawa

Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej Al. J. Ch. Szucha 25 00-918 Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-654450 - I/10/AWO 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) Warszawa, dnia 30 czerwca 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) I. Cel i przedmiot ustawy

Bardziej szczegółowo

Skarżący : Rzecznik Praw Obywatelskich Organ : Rada m. st. Warszawy. Skarga kasacyjna

Skarżący : Rzecznik Praw Obywatelskich Organ : Rada m. st. Warszawy. Skarga kasacyjna RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-623243-X/09/TS 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Warszawa, lipca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 17 marca 2016 r.

UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 17 marca 2016 r. UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 17 marca 2016 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r.

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks pracy.

- o zmianie ustawy - Kodeks pracy. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-120-10 Druk nr 3478 Warszawa, 11 października 2010 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie

Bardziej szczegółowo

Prawo podatkowe ~ postępowanie podatkowe

Prawo podatkowe ~ postępowanie podatkowe Prawo podatkowe ~ postępowanie podatkowe mgr Karol Magoń Asystent w Katedrze Prawa UEK Czym jest prawo podatkowe? Prawo podatkowe ogół przepisów regulujących zasady powstawania, ustalania oraz wygasania

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 9. Wykaz skrótów... 13

Wstęp... 9. Wykaz skrótów... 13 Spis treści Wstęp... 9 Wykaz skrótów... 13 Rozdział 1. Polski model dostępu do informacji w administracji publicznej. Zagadnienia ogólne (Grzegorz Rydlewski)... 14 1.1. Doktrynalne i normatywne aspekty

Bardziej szczegółowo

Pismo procesowe. w sprawie o sygn. akt K 47/14 wyjaśniam, że zmiana art. 14 ustawy o bezpieczeństwie

Pismo procesowe. w sprawie o sygn. akt K 47/14 wyjaśniam, że zmiana art. 14 ustawy o bezpieczeństwie R ZE C ZN IK PRAW OBYWATEL SKICH Warszawa, dnia 29 marca 2016 r. II.511.994.2014.KŁS Trybunał Konstytucyjny Warszawa sygn. akt K 47/14 Pismo procesowe W odpowiedzi na pismo Trybunału Konstytucyjnego z

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 października 2006 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich. Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich

Warszawa, dnia 12 października 2006 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich. Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich Warszawa, dnia 12 października 2006 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich dr Janusz Kochanowski RPO-542175-X-06/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 022 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 022 827

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1992 Nr 75 poz. 376 UCHWAŁA. TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO z dnia 30 września 1992 r. (W. 5/92)

Dz.U. 1992 Nr 75 poz. 376 UCHWAŁA. TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO z dnia 30 września 1992 r. (W. 5/92) Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 1992 Nr 75 poz. 376 UCHWAŁA TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO z dnia 30 września 1992 r. (W. 5/92) w sprawie wykładni art. 44 ust. 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne

Bardziej szczegółowo

przedstawiam następujące stanowisko:

przedstawiam następujące stanowisko: RZECZPOSPOLITA POLSKA PROKURATOR GENERALNY Warszawa, dnia grudnia 2015 r. PG VIII TK 135/15 (K 36/15) TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY W związku z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 289/14. Dnia 19 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 289/14. Dnia 19 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej Sygn. akt V KK 289/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 listopada 2014 r. SSN Roman Sądej na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 19 listopada 2014r.,

Bardziej szczegółowo

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Aleje Ujazdowskie 1/3 00-071 Warszawa W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na dzień 26 stycznia 2012 r. podpisaniu przez Polskę

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 6 czerwca 2002 r. III RN 86/01

Wyrok z dnia 6 czerwca 2002 r. III RN 86/01 Wyrok z dnia 6 czerwca 2002 r. III RN 86/01 Nieodpłatnym świadczeniem w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2000

Bardziej szczegółowo

I FSK 577/11 Warszawa, 20 stycznia 2012 WYROK

I FSK 577/11 Warszawa, 20 stycznia 2012 WYROK I FSK 577/11 Warszawa, 20 stycznia 2012 WYROK Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Bącal, Sędzia NSA Krystyna Chustecka (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Roman Wiatrowski,

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 721)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 721) Warszawa, dnia 10 października 2014 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 721) I. Cel i przedmiot ustawy Ustawa wprowadza zasadę

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 10 lipca 2002 r. III RN 135/01

Wyrok z dnia 10 lipca 2002 r. III RN 135/01 Wyrok z dnia 10 lipca 2002 r. III RN 135/01 Urząd skarbowy nie może umorzyć, a także odroczyć, płatności podatku przypadającego samorządowi terytorialnemu bez wniosku lub zgody przewodniczącego zarządu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9 Spis treści Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory.......................................... 7 Źródła prawa........................................................ 7 Inne skróty..........................................................

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-656907-V/10/TS 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Naczelny Sąd Administracyjny Izba Ogólnoadministracyjna

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 23/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 grudnia 2014 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Elektrociepłowni Z. S.A. z siedzibą w Z. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

OCENA SKUTKÓW REGULACJI Nazwa projektu Projekt rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego Ministerstwo wiodące i ministerstwa

Bardziej szczegółowo

PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO

PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO Warszawa, 09.11.2015 Szanowna Pani Elżbieta Bieńkowska Unijna Komisarz ds. rynku wewnętrznego i usług, przemysłu oraz małych i średnich przedsiębiorstw. PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO Działając w imieniu

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi

Bardziej szczegółowo

Przekazuję przyjęte przez Radę Ministrów stanowisko wobec poselskiego projektu ustawy:

Przekazuję przyjęte przez Radę Ministrów stanowisko wobec poselskiego projektu ustawy: Warszawa, 6 sierpnia 2008 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA 140 130(4)/08 Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 17lipca 2013 r. Pan Lech Czapla Szef Kancelarii Sejmu RP

Warszawa, dnia 17lipca 2013 r. Pan Lech Czapla Szef Kancelarii Sejmu RP 17.07.2013 3.2.0/6124 ZWIĄZEK BANKÓW POLSKICH 1111111111111111111111111111111111 00040040499 Do druku nr 1490 Warszawa, dnia 17lipca 2013 r. Pan Lech Czapla Szef Kancelarii Sejmu RP w związku z pismem

Bardziej szczegółowo

D E C Y Z J A. po rozpatrzeniu wniosku Pani adres do korespondencji: o udostępnienie informacji publicznej,

D E C Y Z J A. po rozpatrzeniu wniosku Pani adres do korespondencji: o udostępnienie informacji publicznej, SKO.4103.1507.2012 Koszalin, dnia 1 czerwca 2012 roku D E C Y Z J A Na podstawie: art. 104 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity w Dz.U. z 2000r.,

Bardziej szczegółowo

Ochrona danych osobowych w administracji samorządowej

Ochrona danych osobowych w administracji samorządowej Ochrona danych osobowych w administracji samorządowej Raport z badania w urzędach marszałkowskich przeprowadzonego w miesiącach kwiecień-maj 2016 r. Warszawa, 13 maja 2016 roku Ochrona danych osobowych

Bardziej szczegółowo

Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne

Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne ZESTAWIENIE uwag do projektu rozporządzenia w sprawie sposobu dokumentowania prowadzonej przez Centralne Biuro Antykorupcyjne

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III SPP 123/14. Dnia 22 lipca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III SPP 123/14. Dnia 22 lipca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt III SPP 123/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 22 lipca 2014 r. SSN Józef Iwulski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Myszka SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec w sprawie

Bardziej szczegółowo

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu w składzie: Przewodniczący: Krzysztof Sobociński spr. Członkowie: Agata Wawrzyniak Tomasz Ziółkowski

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu w składzie: Przewodniczący: Krzysztof Sobociński spr. Członkowie: Agata Wawrzyniak Tomasz Ziółkowski Kalisz, dnia 5 marca 2012r. SKO- 4123/9/12 Za dowodem doręczenia DECYZJA Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu w składzie: Przewodniczący: Krzysztof Sobociński

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 1097).

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 1097). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-24(4)/13 Warszawa, 18 kwietnia 2013 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek Przekazuję

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Głównym założeniem nowelizacji ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1267, z późn. zm.) jest wprowadzenie nowego, bardziej

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 30 lipca 1998 r. I PZ 32/98

Postanowienie z dnia 30 lipca 1998 r. I PZ 32/98 Postanowienie z dnia 30 lipca 1998 r. I PZ 32/98 1. Sąd może sprawdzić spełnianie przez radcę prawnego warunku pozwalającego na zastępowanie osób fizycznych, polegającego na wykonywaniu zawodu w kancelarii

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 13 lutego 2003 r. III RN 13/02

Wyrok z dnia 13 lutego 2003 r. III RN 13/02 Wyrok z dnia 13 lutego 2003 r. III RN 13/02 Przepis art. 30 ust. 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.) od dnia

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

NOTATKA DLA Ministra Finansów Pawła Szałamachy

NOTATKA DLA Ministra Finansów Pawła Szałamachy Warszawa, dnia 15 grudnia 2015 r. Departament Prawny PR1.022.258.2015.GTA NOTATKA DLA Ministra Finansów Pawła Szałamachy Departament Prawny przedkłada, w załączeniu, projekt rozporządzenia Ministra Finasnów

Bardziej szczegółowo

Uwagi do Projektu ustawy Prawo działalności gospodarczej

Uwagi do Projektu ustawy Prawo działalności gospodarczej Czerwiec 2015 22 Uwagi do Projektu ustawy Prawo działalności gospodarczej Związek Firm Pożyczkowych Opinia prawna w ramach konsultacji publicznych zorganizowanych przez Ministerstwo Gospodarki w toku procesu

Bardziej szczegółowo

Ewa Kiziewicz główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Pełnomocnictwo w postępowaniu odszkodowawczym

Ewa Kiziewicz główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Pełnomocnictwo w postępowaniu odszkodowawczym Ewa Kiziewicz główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Pełnomocnictwo w postępowaniu odszkodowawczym Zgodnie z ogólną zasadą składania oświadczeń woli o ile ustawa nie przewiduje odrębnych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Senator Sprawozdawca Stanisław Iwan: Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoki Senacie!

Senator Sprawozdawca Stanisław Iwan: Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoki Senacie! Senator Sprawozdawca Stanisław Iwan: Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Wysoki Senacie! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Gospodarki Narodowej oraz Komisji Ustawodawczej o uchwalonej przez Sejm

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO

SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Czwartek, 15 października 2015, 15:50 SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO REGULACJA PRAWNA Zagadnienia nabycia obywatelstwa polskiego i jego utraty reguluje ustawa

Bardziej szczegółowo

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb,

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb, 8 POSTANOWIENIE z dnia 22 stycznia 2003 r. Sygn. akt K 44/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian

Bardziej szczegółowo

Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach.

Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach. Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach. Ryki, styczeń 2013r. 1 Wstęp Powiatowy Urząd Pracy w Rykach w okresie od

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich. Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa

RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich. Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Tadeusz Sławecki

Bardziej szczegółowo

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r.

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z DNIA 24 WRZEŚNIA 2013 R. (SYGN. AKT K 35/12) DOTYCZĄCYM USTAWY O SYSTEMIE OŚWIATY I. METRYKA ORZECZENIA

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2015 ISSN 2353-5822 NR 61/2015 WIEDZA O UŁATWIENIACH W GŁOSOWANIU PRZED WYBORAMI PREZYDENCKIMI

Warszawa, kwiecień 2015 ISSN 2353-5822 NR 61/2015 WIEDZA O UŁATWIENIACH W GŁOSOWANIU PRZED WYBORAMI PREZYDENCKIMI Warszawa, kwiecień 2015 ISSN 2353-5822 NR 61/2015 WIEDZA O UŁATWIENIACH W GŁOSOWANIU PRZED WYBORAMI PREZYDENCKIMI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ANKIETA

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ANKIETA ul. Szpitalna 5/5, 00-031 Warszawa, tel. (022) 828 91 28 wew. 135 fax. (022) 828 91 29 Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji

Bardziej szczegółowo

Interpelacja (nr 15357) do ministra finansów w sprawie ujawnienia polityki podatkowej rządu w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości

Interpelacja (nr 15357) do ministra finansów w sprawie ujawnienia polityki podatkowej rządu w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości Interpelacja (nr 15357) do ministra finansów w sprawie ujawnienia polityki podatkowej rządu w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości obiektów podziemnych wyrobisk górniczych oraz przyspieszenia

Bardziej szczegółowo

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że dyrektywa w sprawie zatrzymywania danych jest nieważna

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że dyrektywa w sprawie zatrzymywania danych jest nieważna Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej KOMUNIKAT PRASOWY nr 54/14 Luksemburg, 8 kwietnia 2014 r. Kontakty z Mediami i Informacja Wyrok w sprawach połączonych C-293/12 i C-594/12 Digital Rights Ireland

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/74/2013. POLACY O PIT-ach I URZĘDACH SKARBOWYCH

Warszawa, czerwiec 2013 BS/74/2013. POLACY O PIT-ach I URZĘDACH SKARBOWYCH Warszawa, czerwiec 2013 BS/74/2013 POLACY O PIT-ach I URZĘDACH SKARBOWYCH Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Marek Biernacki. Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak. Minister Sprawiedliwości

Marek Biernacki. Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak. Minister Sprawiedliwości Marek Michalak Pan ZSRI5OO42O 14/KW Praw Dziecka brakiem realizacji prawa dziecka do kontaktu z obojgiem rodziców, proszę działań legislacyjnych. mających na celu zabezpieczenie praw i dobra dzieci w tym

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 17 czerwca 2004 r.

USTAWA. z dnia 17 czerwca 2004 r. Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 9 grudnia 2008 r. I UK 138/08

Wyrok z dnia 9 grudnia 2008 r. I UK 138/08 Wyrok z dnia 9 grudnia 2008 r. I UK 138/08 Umowa o zarządzanie przedsiębiorstwem (spółką) lub kontrakt menedżerski wskazane w art. 13 pkt 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawa administracyjnego (PPA) - kodeks i postępowanie - Kodeksowe zasady ogólne (i wybrane inne) Zestaw 5

Podstawy prawa administracyjnego (PPA) - kodeks i postępowanie - Kodeksowe zasady ogólne (i wybrane inne) Zestaw 5 Podstawy prawa administracyjnego (PPA) - kodeks i postępowanie - Kodeksowe zasady ogólne (i wybrane inne) Zestaw 5 Przedmiot 1 2 Istota i znaczenie zasad ogólnych w Kodeksie postępowania administracyjnego

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 13 stycznia 2009 r. II UK 146/08

Wyrok z dnia 13 stycznia 2009 r. II UK 146/08 Wyrok z dnia 13 stycznia 2009 r. II UK 146/08 1. Wspólnik spółki cywilnej prowadzący działalność gospodarczą ma indywidualny tytuł do ubezpieczenia społecznego. 2. Udokumentowana i usprawiedliwiona przerwa

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz

POSTANOWIENIE. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz Sygn. akt I PK 47/03 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 23 maja 2003 r. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz w sprawie z powództwa S. C. przeciwko Centrum Języków Obcych spółce cywilnej w B. J. M.,

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1293).

- o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1293). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezes Rady Ministrów DMPiA 140-43(1)/07 Warszawa, 28 marca 2007 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Uprzejmie przekazuję stanowisko Rady

Bardziej szczegółowo

Strona: Organ II instancji: Zaskarżona decyzja:

Strona: Organ II instancji: Zaskarżona decyzja: Waldemar Wietrzykowski ul. Jabłeczna 38/1 50-539 WROCŁAW Wrocław, dnia 30.03.2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ul. Jasna 2/4 00-013 Warszawa (za pośrednictwem) Minister Administracji i

Bardziej szczegółowo

303/4/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 11 marca 2010 r. Sygn. akt Ts 272/09. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak,

303/4/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 11 marca 2010 r. Sygn. akt Ts 272/09. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak, 303/4/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 11 marca 2010 r. Sygn. akt Ts 272/09 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Anwil

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

R A P O R T Z POMIARU SATYSFAKCJI KLIENTÓW URZĘDU MIASTA RACIBÓRZ PRZEPROWADZONEGO W 2013 ROKU

R A P O R T Z POMIARU SATYSFAKCJI KLIENTÓW URZĘDU MIASTA RACIBÓRZ PRZEPROWADZONEGO W 2013 ROKU R A P O R T Z POMIARU SATYSFAKCJI KLIENTÓW URZĘDU MIASTA RACIBÓRZ PRZEPROWADZONEGO W 2013 ROKU I. Wprowadzenie. Celem pomiaru satysfakcji klientów jest pozyskanie informacji o jakości obsługi klientów

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Możliwość rejestracji znaków towarowych zawierających nazwę lub skrót nazwy Rzeczypospolitej Polskiej (Polska, PL, RP)

Możliwość rejestracji znaków towarowych zawierających nazwę lub skrót nazwy Rzeczypospolitej Polskiej (Polska, PL, RP) I. Zmiany w ustawie Prawo własności przemysłowej. Możliwość rejestracji znaków towarowych zawierających nazwę lub skrót nazwy Rzeczypospolitej Polskiej (Polska, PL, RP) Zakaz rejestracji znaków towarowych

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRZEPROWADZANIA OKRESOWYCH OCEN PRACOWNIKÓW SAMORZĄDOWYCH. Rozdział 1. Postanowienia ogólne

REGULAMIN PRZEPROWADZANIA OKRESOWYCH OCEN PRACOWNIKÓW SAMORZĄDOWYCH. Rozdział 1. Postanowienia ogólne Załącznik do zarządzenia Nr OR.0151-462/09 Burmistrza Białej z dnia 26 czerwca 2009r REGULAMIN PRZEPROWADZANIA OKRESOWYCH OCEN PRACOWNIKÓW SAMORZĄDOWYCH Rozdział 1 Postanowienia ogólne 1. Regulamin przeprowadzania

Bardziej szczegółowo

Założeń do projektu ustawy Prawo budowlane, o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw

Założeń do projektu ustawy Prawo budowlane, o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw STANOWISKO ZWIĄZKU ZAWODOWEGO BUDOWLANI W SPRAWIE Założeń do projektu ustawy Prawo budowlane, o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw. Związek Zawodowy

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II UK 190/10. Dnia 26 stycznia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II UK 190/10. Dnia 26 stycznia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt II UK 190/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 26 stycznia 2011 r. SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) SSN Zbigniew Myszka w

Bardziej szczegółowo

ZAŻALENIE. na postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia ( )

ZAŻALENIE. na postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia ( ) Katowice, dnia ( ) r. L.Dz.W../2015 Sygn. RO-12/UPR4/2014/AF Sąd Rejonowy Zamiejscowy z siedzibą w P. za pośrednictwem: Prokuratura Rejonowa w T. Ośrodek Zamiejscowy w P. sygn. akt. 5 Ds 234/15 ZAŻALENIE

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH DOLiS 035 711/15/BG Warszawa, dnia 2 marca 2015 r. Pani Joanna Kluzik-Rostkowska Minister Edukacji Narodowej Aleja Szucha 25 00 918 Warszawa WYSTĄPIENIE Na

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Druk nr 247 Warszawa, 9 grudnia 2005 r.

Druk nr 247 Warszawa, 9 grudnia 2005 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-176-05 Druk nr 247 Warszawa, 9 grudnia 2005 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku Na

Bardziej szczegółowo

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych OBOWIĄZYWANIE PRAWA I. Zasady konstytucyjne: 1. Zasada państwa prawa i jej konsekwencje w procesie stanowienia prawa: niezwykle ważna dyrektywa w zakresie stanowienia i stosowania prawa wyrok 9 V 2005

Bardziej szczegółowo

Raport z badania. Przedsiębiorcy a państwo wzajemny poziom zaufania. IV Kongres Rzetelnych Firm październik 2015 r.

Raport z badania. Przedsiębiorcy a państwo wzajemny poziom zaufania. IV Kongres Rzetelnych Firm październik 2015 r. Raport z badania Przedsiębiorcy a państwo wzajemny poziom zaufania IV Kongres Rzetelnych Firm październik 2015 r. 1 SPIS TREŚCI WSTĘP...3 PRZEDSIĘBIORCY CZUJĄ SIĘ TRAKTOWANI JAK OSZUŚCI...4 UCZCIWOŚĆ POLSKIEGO

Bardziej szczegółowo