Programy pomocy dla rolnictwa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Programy pomocy dla rolnictwa 1990-2002"

Transkrypt

1 Programy pomocy dla rolnictwa Wsparcie Unii Europejskiej dla przemian w sektorze rolno-żywnościowym i w obszarach wiejskich w Polsce w okresie przedakcesyjnym Warszawa 2002 r.

2 Autor: Zespół Fundacji Programów Pomocy dla Rolnictwa FAPA w składzie: Wojciech Pomajda (Dyrektor FAPA), Ewa Woicka-Bekas (koordynator), Grzegorz Anczewski, Piotr Bajek, Jerzy Dąbrowski, Emilia Goniprowska, Andrzej Grochulski, Ewa Kędra, Barbara Kucharska, Artur Kukla, Cezary Kuśmirek, Bogumiła Łabińska, Agata Markuszewska, Lech Miller, Anna Mrozik, Krzysztof Mysiński, Andrzej Najman, Zygmunt Owczarek, Krystian Popławski, Anna Synowiec, Kamila Śnioch, Marek Szczepanik, Katarzyna Wira, Magdalena Zawadzka. Redaktor: Sławomir Nosowicz Wydanie I, Warszawa 2002 Copyright by Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa (FAPA) Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa (FAPA) ul. Wspólna 30, Warszawa tel. (0 prefix 22) , , , fax (0 prefix 22) Publikacja została wydana dzięki finansowemu wsparciu Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej w ramach konkursu Małych Grantów Tytuł projektu: Wsparcie Unii Europejskiej dla przemian w sektorze rolnożywnościowym i w obszarach wiejskich w Polsce w okresie przedakcesyjnym. ISBN:

3 Wprowadzenie Przemiany społeczno-ekonomiczne zapoczątkowane w Polsce w 1989 r. postawiły nasze społeczeństwo i gospodarkę wobec nowych, często trudnych problemów. Dostosowanie poszczególnych sektorów polskiej gospodarki do reguł rynkowych okazało się zadaniem wymagającym czasu, zaplanowania i odpowiedniego zorganizowania działań oraz zainwestowania środków adekwatnych do zamierzeń. Rolnictwo jest sektorem szczególnie wymagającym wielokierunkowych i kapitałochłonnych przemian. Już w pierwszych latach po transformacji polski sektor rolny otrzymał różnorodną pomoc ze źródeł zagranicznych. Składały się na nią środki pochodzące z umów bilateralnych, od ugrupowań państw i instytucji międzynarodowych. Pomoc Unii Europejskiej dla polskiego sektora rolnego miała i ma w tej kwestii zasadnicze znaczenie nie tylko ze względu na wysokość środków, ale również na długofalowość, ukierunkowanie oraz stworzenie systemu ich wykorzystania. Głównym instrumentem jej udzielania był Program Phare. W ciągu kilkunastoletniego okresu otrzymywania przez nasze rolnictwo unijnej pomocy zmieniał się jej charakter, rozmiary i warunki. Początkowo miała ona formę bezpłatnych dostaw środków do produkcji rolniczej (pasz, środków ochrony roślin). Później wspierała procesy transformacji w tym sektorze, poprzez udzielanie pomocy technicznej w dziedzinach gospodarki rolnej szczególnie wymagających dostosowania do warunków wolnorynkowych. Od 1998 r., od rozpoczęcia przygotowywania całej polskiej gospodarki do integracji z UE, pomoc dla sektora rolnego została gruntownie zmodyfikowana. Jej zasadniczym celem stało się przygotowanie polskiej wsi i rolnictwa do członkostwa Polski w UE. Program Phare wspierał odtąd te działania, które zostały zapisane w Narodowym Programie Przygotowania do Członkostwa. Głównymi priorytetami wsparcia przez Program Phare stał się rozwój instytucjonalny i inwestycje w rolnictwie; bezzwrotną pomoc UE zastąpiono współfinansowaniem planowanych przedsięwzięć z budżetu krajowego. Od 2002 r. przebudowa sektora rolnego, w celu jego lepszego przystosowania do wymogów UE, jest dodatkowo finansowana ze specjalnego programu przedakcesyjnego UE Programu SAPARD. Program ten posiada środki kilkakrotnie większe niż te, którymi rozporządzamy w Programie Phare. 3

4 Obydwa Programy - Phare i SAPARD, spełniają dodatkową ważną funkcję - przygotowują polskie rolnictwo do korzystania z Funduszy Strukturalnych po przystąpieniu Polski od UE. Można powiedzieć, że pomoc zagraniczna dla polskiego sektora rolnego odpowiadała na potrzeby sektora pojawiające się w ciągu ostatnich kilkunastu lat. Wprowadzała i wprowadza go w zasięg oddziaływania instrumentów polityki rolnej i obszarów wiejskich Unii Europejskiej. Czesław Siekierski Sekretarz Stanu w MRiRW 4

5 Spis treści Wstęp Część I. Pomoc zagraniczna dla polskiego rolnictwa w latach Źródła i formy pomocy zagranicznej dla polskiego sektora rolno-żywnościowego pierwszych latach transformacji ustrojowej 2. Ewolucja kierunków działania Programu Phare dla rolnictwa oraz struktura organizacyjna zarządzania Programem a. Główne kierunki działań Programu Phare dla polskiego rolnictwa b. Zarządzanie Programem Phare dla rolnictwa c. Mechanizmy działania - procedury 3. Działania na rzecz rozwoju rynku ziemi a. Wsparcie procesów prywatyzacji Państwowych Gospodarstw Rolnych b. Wsparcie działań niezbędnych w rejestracji i obrocie ziemią 4. Działania związane z produkcją rolniczą a. Działania na rzecz produkcji zwierzęcej b. Działania na rzecz sadownictwa i produkcji roślinnej 5. Działania związane z obrotem produktami rolnymi oraz wsparciem rozwoju grup producentów rolnych 6. Działania związane z rozwojem infrastruktury wiejskiej 7. Działania związane z przebudową instytucji otoczenia rolnictwa a. Wspieranie instytucji działających na rzecz rozwoju sektora rolnego 5

6 b. Wspieranie restrukturyzacji i tworzenie sprawniejszego systemu obsługi finansowej rolnictwa c. Poprawa efektywności funkcjonowania spółdzielczości wiejskiej w warunkach gospodarki rynkowej d. Tworzenie w Polsce nowoczesnego doradztwa rolniczego e. Przygotowanie organizacji rolniczych do funkcjonowania w UE 8. Działania na rzecz dostosowania przemysłu spożywczego do standardów UE a. Wsparcie dla przemysłu mleczarskiego b. Wsparcie dla przemysłu mięsnego i rybnego c. Wsparcie dla przemysłu zbożowo-młynarskiego oraz ciastkarstwa d. Wsparcie dla przemysłu owocowo-warzywnego 9. Działania na rzecz dostosowania administracji oraz kontroli weterynaryjnej i fitosanitarnej do standardów UE a. Dostosowanie administracji i kontroli weterynaryjnej do standardów UE b. Dostosowanie administracji i kontroli fitosanitarnej do standardów UE 10. Działania na rzecz przygotowania sektora rolnego do integracji oraz wsparcie resortu rolnictwa a. Działania wspierające resort rolnictwa b. Działalność edukacyjna c. Inne działania wspierające funkcje statutowe MRiRW Część II. Pomoc zagraniczna dla sektora rolnego po 1998 r. Stan obecny i przyszłość 11. Nowa Orientacja Programu Phare 12. Program SAPARD 6

7 13. Inne zagraniczne źródła pomocy dla rolnictwa i obszarów wiejskich a. Program Aktywizacji Obszarów Wiejskich (PAOW) b. Agrolinia Podsumowanie i zakończenie Część III. Załączniki 1. Wykaz projektów finansowanych z Programu Phare dla rolnictwa 2. Wykaz innych programów na rzecz obszarów wiejskich, finansowanych z Programu Phare (RAPID, INRED, STRUDER 2) 3. Wykaz projektów finansowanych ze środków brytyjskich Know-How Fund 4. Program Aktywizacji Obszarów Wiejskich (PAOW) - współfinansowany ze środków Banku Światowego (realizacja zaplanowana na lata ) 5. Wykaz projektów finansowanych z Funduszu Współpracy 6. Wykaz publikacji wydanych i współfinansowanych przez FAPA ze środków Programu Phare 7. Wykaz opracowań przygotowanych przez Sekcję Analiz Ekonomicznych Polityki Rolnej (SAEPR)/FAPA 8. Wykaz opracowań przygotowanych przez Zespół Monitoringu Zagranicznych Rynków Rolnych (FAMMU)/FAPA Wykaz skrótów i ważniejszych określeń użytych w tekście Bibliografia 7

8 Wstęp Pomoc Unii Europejskiej, udzielana polskiemu rolnictwu od 1989 r., wspiera przede wszystkim rozwiązywanie aktualnych problemów tego sektora gospodarki narodowej. Jest niezwykle różnorodna zarówno pod względem kierunków, jak i form. Zaabsorbowani coraz to nowymi wyzwaniami stawianymi naszemu rolnictwu w jego przygotowaniach do integracji, zapominamy o tych działaniach, które były ważne we wcześniejszym okresie reform gospodarczych. Nie zawsze dostrzegamy ciągłość i logikę zachodzących przemian oraz ich związek z programami pomocy pochodzącymi z Unii Europejskiej, czy też innych źródeł zagranicznych. Niniejsza publikacja, przygotowana przez zespół pracowników Fundacji Programów Pomocy dla Rolnictwa, przedstawia te zagadnienia z perspektywy ponad dziesięcioletniego funkcjonowania Programu Phare dla polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich. Jest to bogate źródło wiedzy przedstawiające działania podejmowane na rzecz sektora rolnego, ich efekty, jak i skalę zaangażowanych środków. Opisano zarówno zakres i ewolucję udzielanej pomocy zagranicznej, jak i sposoby zarządzania nią. Zasadnicze części publikacji omawiają dwa przedziały czasowe, odnoszące się do działań realizowanych w ramach pomocy zagranicznej: okres od 1990 r. do 1998 r. i od 1998 r. do chwili obecnej. Bogactwo działań opisanych w pierwszej części daje Czytelnikowi udokumentowaną wiedzę, głównie na temat wspierania sektora rolnego poprzez Program Phare. Przedstawiono w niej działania na rzecz m.in. modernizacji produkcji rolniczej, obrotu produktami rolnymi, rozwoju rynku ziemi, infrastruktury wiejskiej, przebudowy instytucji z otoczenia rolnictwa, przystosowywania przemysłu spożywczego oraz służby weterynaryjnej i fitosanitarnej do standardów UE. Część druga, opisująca formy pomocy dla sektora rolnego po 1998 r., zawiera najistotniejsze informacje na temat programów realizowanych obecnie - Programu Phare, Programu SAPARD i Programu Aktywizacji Obszarów Wiejskich, czyli tych, które w głównej mierze są podporządkowane przygotowaniu Polski do członkostwa w Unii Europejskiej. 8

9 Publikacja, pomimo bogatego wsparcia faktograficznego, omawia jedynie kluczowe formy pomocy dla polskiej wsi i rolnictwa w okresie przedakcesyjnym. Mam jednak nadzieję, że przyczyni się do pogłębienia wśród Czytelników znajomości problematyki pomocy zagranicznej skierowanej do sektora rolnego oraz pozytywnie wpłynie na ich opinię na temat korzyści płynących z członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Wojciech Pomajda Dyrektor FAPA 9

10 Część I. Pomoc zagraniczna dla polskiego rolnictwa w latach Źródła i formy pomocy zagranicznej dla polskiego sektora rolno-żywnościowego w pierwszych latach transformacji ustrojowej. Rozpoczęty w 1989 r. proces dostosowywania całej polskiej gospodarki do działania na zasadach rynkowych objął również sektor rolny. Restrukturyzacja tego działu gospodarki spowodowała pojawienie się wielu problemów, których pokonanie wymagało zarówno wsparcia finansowego, jak i upowszechnienia w tym sektorze rozwiązań stosowanych w krajach o ugruntowanej gospodarce wolnorynkowej. Brak doświadczenia, a jednocześnie zbyt szczupłe środki finansowe pochodzące z budżetu krajowego, były przyczyną poszukiwania i wykorzystywania do tego celu pomocy zagranicznej. W pierwszych latach transformacji polskie rolnictwo otrzymało różnorodną pomoc ze źródeł zagranicznych zarówno z umów bilateralnych, jak i od grup państw oraz instytucji międzynarodowych. Pomoc zagraniczna dla tego sektora miała postać rzeczową i finansową. Środki finansowe były przekazywane Polsce w formie bezzwrotnych darowizn lub pożyczek. Naczelnym celem inicjatyw pomocowych było wzmocnienie tego ważnego sektora polskiej gospodarki dla przeciwdziałania grożącemu załamaniu oraz ułatwienie przejścia od systemu centralnego planowania do funkcjonującej gospodarki rynkowej w ustroju demokratycznym. Już w lipcu 1989 r., podczas spotkania w Paryżu Grupy G-7 - najbardziej uprzemysłowionych krajów świata, podjęto decyzję o uruchomieniu specjalnego funduszu, którego celem byłaby pomoc Polsce i Węgrom w przeprowadzaniu zmian politycznych i gospodarczych. Do tej inicjatywy przyłączyły się wszystkie kraje Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) - tzw. Grupa G-24. Koordynację działań w tym zakresie powierzono Komisji Europejskiej (KE). 10

11 Zapoczątkowaniem realizacji tej idei było podjęcie przez Radę Ministrów Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG) w grudniu 1989 r. decyzji o udzieleniu pomocy Polsce i Węgrom poprzez powołanie specjalnego Programu. Otrzymał on nazwę Program Phare (Poland and Hungary: Assistance for Restructuring of the Economy) czyli Program Pomocy dla Restrukturyzacji Gospodarki w Polsce i na Węgrzech. Jego podstawą prawną było Rozporządzenie EWG nr 3906/89, a później również postanowienia Układu Europejskiego, tj. zawartej w 1992 r. Umowy o Stowarzyszeniu Polski ze Wspólnotą Europejską. Praktycznie Program Phare rozpoczął funkcjonowanie w 1990 r. Przekazywana w jego ramach pomoc bezzwrotna miała wspierać całą gospodarkę krajów odbiorców. W pierwszym roku wdrażania Polska, obok pomocy dla innych sektorów gospodarki, otrzymała w formie darowizny 100 mln ECU dla rolnictwa. Składały się na nią dostawy pasz dla zwierząt o wartości 20 mln ECU (Program Pomocy Paszowej) oraz środków ochrony roślin o wartości 50 mln ECU. Towary te zostały sprzedane polskim rolnikom po preferencyjnych cenach. Ponadto, w ramach Programu Phare Polsce przyznano też fundusze na linię kredytową dla rolnictwa tzw. Agrolinię w wysokości 30 mln ECU (Program: Importowa Linia Kredytowa dla Sektora Rolnego). W tym okresie Rząd USA przekazał Polsce w darze śrutę sojową godząc się, aby część środków z jej sprzedaży na rynku krajowym była przeznaczona na pomoc techniczną dla polskiego rolnictwa w związku z wprowadzanym programem dostosowawczym. Środki te w wysokości ok. 4 mld zł zostały przekazane Ministerstwu Rolnictwa w II połowie 1992 r. za pośrednictwem Funduszu Współpracy. 1 października 1991 r. podpisano porozumienie bilateralne pomiędzy Rządami Wielkiej Brytanii i Polski o przeznaczeniu kwoty nie przekraczającej 15 mln funtów na pomoc dla polskiego rolnictwa. Realizację tego porozumienia nadzorowało utworzone później (w 1993 r.), przy Ministerstwie Rolnictwa biuro brytyjskiego funduszu ADF (Agricultural Development Fund). Wraz z przyjęciem w 1992 r. przez Rząd RP Programu Dostosowawczego dla Sektora Rolnego i rozpoczęciem jego wdrażania, spełniony został warunek udzielenia Polsce przez Bank Światowy pożyczki ASAL (Agricultural Sector Adjustment Loan). Do monitorowania i oceny postępu w realizacji powyższego programu decyzją kierownictwa resortu rolnictwa powołano Biuro Programu Dostosowawczego dla Sektora Rolnego (ASAP Agricultural Sector Adjustment Program Office). 11

12 Również Rząd USA inicjował programy mające na celu wsparcie restrukturyzacji polskiego rolnictwa. Już w 1988 r. Amerykańska Agencja ds. Międzynarodowego Rozwoju (USAID) wyasygnowała 10 mln dolarów dla Fundacji Kościelnej oraz Fundacji Zaopatrzenia Wsi w Wodę, przeznaczonych na doprowadzenie wody pitnej do ponad 1300 wsi na terenie całego kraju. Amerykański Departament Rolnictwa (USDA), współpracując z Ministerstwem Rolnictwa i urzędami wojewódzkimi, nadzorował realizację trzech programów pomocy dla rolnictwa. Do wdrażania mniejszych programów włączone zostały liczne amerykańskie organizacje charytatywne, fundacje, prywatne firmy takie jak np.: VOCA Land O Lakes, ACDI. W 1991 r., zgodnie z umową podpisaną pomiędzy rządami Austrii i Polski, za sumę 30 mln szylingów zakupiono dla Polski artykuły żywnościowe (mąkę, mleko w proszku, odżywki dla niemowląt). Środki uzyskane ze sprzedaży tych produktów na rynku krajowym posłużyły do utworzenia funduszu, który finansował projekty rolnicze w Polsce, m.in. budowanie wodociągów wiejskich, wyposażenie szkół rolniczych, szkolenia dla nauczycieli i uczniów szkół rolniczych, wyposażenie dla lokalnych zakładów przetwórstwa rolnospożywczego. Na tym wczesnym etapie rozwoju procesu pomocowego dla polskiej wsi i rolnictwa pojawiły się też mniejszej skali projekty wsparcia w ramach współpracy bilateralnej. W maju 1990 r. w wyniku współpracy pomiędzy Ministerstwami Rolnictwa Danii i Polski utworzono zintegrowany duńsko-polski program rolny. Jego następstwem było podpisanie umowy pomiędzy Duńska Rada Rolniczą i władzami dawnego województwa bydgoskiego. Dzięki duńskiej pomocy finansowej utworzono tam centrum doradztwa rolniczego oraz ośrodek szkoleniowo-informacyjny dla spółdzielczości, opracowano nowy program rozwoju szkół rolniczych w regionie. W tym samym okresie pomoc holenderska była wykorzystywana w modernizacji gospodarstw mleczarskich w rejonie Turośli. Przedstawione wyżej ogólne informacje nie obejmują zapewne wszystkich programów i środków pomocowych, jakie w tamtych latach wspierały przemiany w polskim rolnictwie. Na tym tle widać jednak, że najważniejszym darczyńcą zagranicznym dla polskiego sektora 12

13 rolno-żywnościowego od początku lat dziewięćdziesiątych był Program Phare Unii Europejskiej. Nadrzędnym celem Programu Phare jest wspomaganie procesów restrukturyzacyjnych dla zbudowania efektywnie funkcjonującej gospodarki rynkowej, w tym sektora rolnożywnościowego. Środki finansowe przekazywane w ramach Programu Phare to pomoc bezzwrotna darowizna, będąca wyrazem solidarności państw Unii Europejskiej z przechodzącymi demokratyczną transformację krajami Europy Wschodniej. Głównym założeniem Programu Phare jest dostarczanie dodatkowych środków finansowych oraz wiedzy i umiejętności niezbędnych dla dynamizowania wzrostu gospodarczego kraju-beneficjanta w celu zniwelowania dystansu w poziomie rozwoju gospodarczego. Zmierza się m.in. do wspierania tworzenia nowoczesnych instytucji i usprawnienia procesów generowania i właściwego wykorzystania krajowych środków finansowych, które zawsze stanowią bazę ekonomiczną każdego państwa i społeczeństwa. Środki pomocowe pełnią jedynie rolę inspirującą i wspierającą. Program Phare ogniskuje się na finansowaniu przedsięwzięć o znaczeniu systemowym, tj. wpływających na rekonstrukcję i unowocześnianie całych sektorów gospodarki jak np. przemysłu, rolnictwa, infrastruktury, sektora finansowego oraz na rozwoju wysoko wykwalifikowanych kadr, tzw. kapitału ludzkiego. Pomoc ta ma z reguły charakter pilotażowy zmierzając do wypracowywania wzorowanych, na sprawdzonych w praktyce państw UE, rozwiązań modernizacyjnych w gospodarce i w sferze społecznej. Ostateczne efekty takiej pomocy z natury rzeczy zależą od skutecznego upowszechniania i praktycznego, długofalowego wdrażania modelowych rozwiązań przez kraj korzystający ze wsparcia. Podstawowym sposobem wykorzystywania pomocy z Programu Phare była w początkowym okresie pomoc techniczna, tj. doradztwo, szkolenia, ekspertyzy, opracowania badawczo-wdrożeniowe, dostosowania prawne i działalność organizacyjna. Istotą Phare jest bowiem transfer wiedzy i umiejętności ( know-how ). Rozpatrując zagadnienia pomocy zagranicznej warto mieć na uwadze, że stanowi ona jedną z form międzynarodowej współpracy gospodarczej i funkcjonuje w powiązaniu z takimi podstawowymi kanałami współpracy jak handel międzynarodowy i inwestycje zagraniczne. Dlatego obok takich motywacji jak solidaryzm międzynarodowy i partnerstwo, służy też celom praktycznym identyfikowaniu możliwości rozwoju handlu i okazji dla atrakcyjnych 13

14 inwestycji kapitałowych, pomaga też kształtowaniu pozytywnego wizerunku darczyńcy w krajach-beneficjentach. Jest to normalny atrybut gospodarki rynkowej, który służy obydwu stronom pomocy, pod warunkiem równego podziału korzyści uzyskiwanych w wyniku stymulowania współpracy gospodarczej przez wsparcie pomocowe. 14

15 2. Ewolucja kierunków działania Programu Phare dla rolnictwa oraz struktura organizacyjna zarządzania Programem Doświadczenia z realizacji Programu Phare dla rolnictwa pokazują, że struktura Programu podlega ewolucji i konsolidacji. Kierunki tej ewolucji są wyznaczane przez szereg czynników, do których należą: ogromne potrzeby wsi i rolnictwa, w szczególności zapotrzebowanie na rynkowy knowhow, kapitał inwestycyjny, przedsiębiorczość i nowoczesną edukację pozwalającą na rozwijanie kapitału ludzkiego dostosowanego do popytu na rynku pracy; preferencje darczyńcy - Komisji Europejskiej, poszczególnych państw udzielających pomocy bilateralnej oraz Banku Światowego zwłaszcza w kontekście przebiegu procesu integracji z UE; priorytety polityki Rządu RP zarówno w skali makro jak i wobec wsi i rolnictwa; wnioski z oceny wdrażania dotychczasowych programów pomocy dla sektora. Te zmieniające się w czasie determinanty wpływają na wielkość, kierunki i tempo procesów pomocowych, a tym samym wyznaczają zapisane w Memorandach Finansowych Programu Phare, czy w innych umowach o pomocy dla sektora zadania dla jednostek wdrożeniowych. Ze strony darczyńców, w szczególności największego donora - Unii Europejskiej, głównymi celami przekazywania pomocy dla polskiej wsi i rolnictwa było początkowo dążenie do ułatwienia wprowadzania w Polsce systemu rynkowego, identyfikacja słabych i silnych stron sektora oraz propozycje jego reform zawarte w takich dokumentach jak Strategia rolna dla Polski ( Agricultural Strategy for Poland ) i warunkujący pożyczkę dostosowawczą Banku Światowego - ASAL, Program Dostosowań Strukturalnych dla Rolnictwa (PDSR). Kolejną podstawową determinantą pomocy dla sektora stały się zapisy i przebieg realizacji umowy o stowarzyszeniu Polski z UE, a zwłaszcza te artykuły, które odnosiły się do współpracy w dziedzinie rolnictwa tj.: Art. 69 o zbliżaniu przepisów prawnych obejmujących ochronę zdrowia i życia ludzi, zwierząt i roślin, służący m.in. zmniejszeniu barier pozataryfowych w handlu rolnym; Art. 74 o redukowaniu różnic w dziedzinie normalizacji i certyfikacji; Art. 75 o popieraniu współpracy w dziedzinie nauk rolniczych; Art. 77 o współpracy w zakresie rozwoju wsi i zwiększaniu efektywności rolnictwa i sektora rolnospożywczego; Art. 80 o ochronie środowiska naturalnego; Aart. 86 o zacieśnianiu współpracy w dziedzinie rozwoju regionalnego i planowania gospodarki gruntami; wreszcie Art

16 deklarujący wsparcie Wspólnoty dla realizacji celów stowarzyszenia ze środków pomocowych Programu Phare, bądź z innych programów finansowych w przyszłości. Od 1994r., od szczytu Unii Europejskiej w Kopenhadze, otwierającego możliwości akcesji do UE, za główne zadania pomocy unijnej uznano wsparcie przygotowania krajów kandydujących do członkostwa we Wspólnocie. Począwszy od maja 1995 r. istotny wpływ na profil pomocy uzyskały zalecenia tzw. Białej Księgi z Cannes nt. stopniowego włączania krajów kandydujących do członkostwa w Unii, a tym samym, do Jednolitego Rynku Wewnętrznego Wspólnoty, m.in. w przedmiocie harmonizacji przepisów prawa i służb związanych z problematyką weterynaryjną i fitosanitarną. Od 1997 roku brano pod uwagę zalecenia Opinii Komisji Europejskiej nt. gotowości Polski do przystąpienia do UE oraz wnioski z dokumentu programowego Unii Agenda 2000, które zawierały m.in. prognozy dla procesu integracji rolnej oraz perspektywy finansowe dla budżetu Wspólnoty i dla wsparcia pomocowego krajów kandydujących na lata Od roku 1998, aż do chwili obecnej Program Phare i inne źródła pomocy zostały ukierunkowane przez strategię przedakcesyjną Unii, zawartą w Partnerstwie dla Członkostwa oraz w wynikającą z tej strategii reorientację kierunku, struktury wdrażania i procedur Programu Phare. Ze strony Rządu RP największą rolę w kształtowaniu profilu pomocy zagranicznej odgrywały priorytety polityki rolnej utrzymujące kurs stopniowych reform i rekonstrukcji sektora, którym od połowy lat 90 towarzyszyły, w coraz większym stopniu, działania dostosowawcze zmierzające do sukcesywnego przyjmowania dorobku prawnego wspólnoty (acquis communautaire) w zakresie ustawodawstwa, rozwoju instytucji i kapitału ludzkiego oraz ograniczonego - chociaż koniecznego - wsparcia inwestycyjnego. Struktura pomocy odzwierciedlała cele strategiczne polityki przekształceń gospodarczych i społecznych wsi i rolnictwa zawarte w takich dokumentach państwowych jak: Szanse dla wsi i rolnictwa (1992), Założenia polityki społeczno-ekonomicznej wobec wsi, rolnictwa i gospodarki żywnościowej do 2000 r. (1994), Strategia dla Polski (1994), Narodowa Strategia Integracji (1997), Średniookresowa Strategia rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich (marzec 1998), Spójna polityka strukturalna rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa (lipiec 1999) i okresowo aktualizowany, w miarę postępów integracji i negocjacji o akcesji, Narodowy Program Przygotowań do Członkostwa w UE (czerwiec 1998). 16

17 W związku z rosnącym w UE znaczeniem kwestii spójności społeczno-ekonomicznej państw i regionów Wspólnoty oraz krajów kandydujących do członkostwa, ważnym wyznacznikiem unijnej pomocy na najbliższe lata staje się aktualnie opracowywany Narodowy Plan Rozwoju, w ramach którego planowana jest koordynacja wsparcia unijnego (Program Phare, SAPARD, ISPA) z pomocą pochodzącą z innych źródeł i z przepływami finansowymi środków krajowych. W tym ujęciu pomoc dla wsi i rolnictwa stanowi jeden z istotnych elementów zintegrowanych programów rozwoju regionalnego wzorowanych na rozwiązaniach stosowanych w systemie Funduszy Strukturalnych UE. W toku dialogu strukturalnego obejmującego m.in. negocjacje między partnerami, tj. Rządem RP i Komisją Europejską, uwzględniające interesy obu stron, możliwości finansowe darczyńców i zdolności absorpcyjne beneficjenta, stopniowo uformowano strukturę pomocy dla sektora, którą najlepiej obrazują zadania określane w podpisywanych corocznie Memorandach Finansowych Programu Phare. a. Główne kierunki działań Programu Phare dla polskiego rolnictwa. W latach (MF 91 do MF 93) pierwszeństwo przyznano wspieraniu prywatyzacji byłych Państwowych Gospodarstw Rolnych (PGR), odbudowie spółdzielczości wiejskiej (popierane przez Bank Światowy i Program Phare ale, jak się okazało, bardzo trudne w praktyce) i bankowości spółdzielczej oraz nowoczesnego doradztwa rolniczego. W okresie tym realizowano też znaczną ilość niewielkich regionalnych projektów produkcyjnych i technologicznych, które nie miały strategicznego znaczenia, ale odpowiadały na lokalne zapotrzebowanie. Na projekty te przeznaczono około 40 proc. dostępnych rodków. W kolejnych latach zyskiwały na znaczeniu działania wspierające instrumenty polityki rolnej, umacnianie orientacji marketingowej w sektorze oraz promowanie liberalizacji handlu rolnego, wynikające z umów międzynarodowych. Środki Programu Phare ( w mln ECU) przyznane na restrukturyzację polskiego rolnictwa w latach Projekty i programy MF `91 MF `92 MF `93 Razem Przekształcenia Spółdzielczości Wiejskiej 6,42 4,25 4,00 14,67 17

18 Reforma sektora bankowości spółdzielczej 1,00 5,00 6,00 12,00 Prywatyzacja PGR 0,00 3,00 0,00 3,00 Pilotażowy Fundusz Kapitałowy dla byłych PGR 0,00 0,00 4,00 4,00 Doradztwo rolnicze - szkolenia 4,15 1,00 3,00 8,15 Wsparcie dla polityki MRiRW 2,53 1,50 5,00 9,03 Wsparcie dla marketingu i inwestycji 0,00 0,00 2,60 2,60 Infrastruktura wiejska: zasoby wodne 0,00 0,00 4,00 4,00 Wdrażanie i koordynacja 0,90 1,50 0,80 3,20 Monitorowanie 2,00 1,75 0,60 4,35 RAZEM 17,00 18,00 30,00 65,00 Od 1994 roku jednym z najbardziej dynamicznych obszarów działalności Programu Phare stała się problematyka struktur handlu hurtowego w Polsce. W tym samym czasie, ze środków Programu Phare, realizowany był pierwszy w Polsce program rolniczo-środowiskowy, tzw. pilotażowy projekt gospodarki wodnej Infrastruktura Terenów Wiejskich dla Gospodarki Wodnej (realizowany przez Instytut Melioracji i Użytków Zielonych). Tworzył on model postępowania i inwestowania w celu ograniczenia zanieczyszczeń wód odpadami pochodzącymi z rolnictwa. Coraz większe znaczenie uzyskiwały projekty w dziedzinie bezpiecznej żywności, wprowadzenia systemu bezpieczeństwa żywności HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points - (System Analizy Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli), Dobrych Praktyk Producenckich w przemyśle przetwórczym, norm ISO itp. Po roku 1995, w związku z wdrażaniem zaleceń Białej Księgi z Cannes, na pierwsze miejsce wysunęły się działania zmierzające do harmonizacji polskiego ustawodawstwa z dorobkiem prawnym UE (acquis communautaire) w rolnictwie oraz do dostosowania służb weterynaryjnych i fitosanitarnych do wymogów Jednolitego Rynku UE, co ma pozwolić na swobodny przepływ towarów między Polską, a krajami Unii. Stopniowo wprowadzano w życie podprogramy o charakterze inwestycyjnym, takie jak Program Rozwoju Regionalnego na Obszarach Wiejskich, Phare RAPID - koordynowany przez Polską Agencję Rozwoju Regionalnego. (Inicjatywa ta polegała na dofinansowaniu budowy infrastruktury technicznej 18

19 w gminach wiejskich, wyselekcjonowanych wg zasad obowiązujących w Funduszach Strukturalnych Unii Europejskiej. Środki Programu Phare (w mln ECU) przyznane na przygotowanie rolnictwa do integracji i rozwój obszarów wiejskich w latach Programy i projekty Realizacja zdobyczy wspólnotowych w rolnictwie 4,5 5,555 Dostosowanie przepisów prawnych w rolnictwie 0,5 0,6 Kontrola jakości żywności, usługi weterynaryjne i fitosanitarne 1,0 1,7 Edukacja w zakresie rolnictwa, prace badawcze i usługi doradcze 0,5 0,855 Wsparcie polityki MRiRW i szkolenie personelu pod kątem integracji z UE 0,8 1,2 Promocja i monitorowanie handlu artykułami rolno-spożywczymi oraz informacja rynkowa 1,2 0,7 Wsparcie organizacji zawodowych producentów rolnych 0,5 0,5 Rozwój wsi 7,0 1,545 Rynek ziemi i utworzenie katastru gruntów 1,0 - Rozwój rynków hurtowych 2,5 - Wsparcie grup marketingowych i spółdzielczości wiejskiej 1,5 - Promocja i przygotowanie inwestycji na obszarach wiejskich 0,5 1,045 Usługi finansowe dla wsi Wsparcie techniczne dla zapewnienia trwałości projektów 1, ,5 Monitorowanie, Koordynacja pomocy, Zarządzanie Projektem 1,5 0,9 RAZEM: 13,0 8,0* * budżet MF `96 po realokacji. W latach wdrażano projekty dotyczące zagadnień nie wspieranych jeszcze z Programu Phare dla rolnictwa jak międzynarodowe reżimy handlowe i metody promocji eksportu artykułów żywnościowych oraz restrukturyzacja rybołówstwa, które znalazło się w gestii MRiRW. Równocześnie niektóre kierunki działań były eliminowane wskutek niewystarczających środków, zmian w polityce bądź przejmowania zakresu obowiązków przez inne resorty. 19

20 Dotyczyło to wspierania bankowości spółdzielczej, projektów dla rynków hurtowych i giełd towarowych oraz ochrony środowiska w rolnictwie. Środki Programu Phare (w mln ECU) przyznane polskiemu sektorowi rolnemu w 1997 r. Programy i Projekty Pomoc techniczna Inwestycje Razem 1. Realizacja zdobyczy wspólnotowych w rolnictwie - - 8, Wsparcie MRiRWw dostosowaniu przepisów prawnych i kształtowaniu polityki rolnej 1,3 0,2 1, Budowa instytucjonalna w służbach weterynaryjnych, fitosanitarnych i kontroli żywności 1,2 1,5 2,7 1.3 Przygotowanie sektora rolnego do objęcia mechanizmów Wspólnej Polityki Rolnej poprzez wdrażanie niektórych rozwiązań funkcjonujących w UE 1,3 1,4 2,7 1.4 Rozwój zasobów ludzkich w zakresie administrowania Wspólną Polityką Rolną 0,7-0,7 1.5 Wsparcie dla zawodowych organizacji rolniczych 0,3 0,1 0,4 RAZEM: 4,8 3,2 8,0 Pod koniec lat 90-tych jeszcze większą niż poprzednio rangę uzyskały działania w sferze budowy kapitału ludzkiego prowadzone w dwóch kierunkach: przynależące do rozwoju obszarów wiejskich przekwalifikowanie tych mieszkańców wsi, którzy pragną zdobywać kwalifikacje pozarolnicze, oraz podnoszenie poziomu profesjonalnego administracji jako istotny element wzmacniania instytucji kluczowych dla efektywnego funkcjonowania sektora rolnego przed i po akcesji do Unii Europejskiej. Od roku 1998 nastąpił nowy etap Programu Phare na rzecz wsi i rolnictwa, związany z kolejnym przyśpieszeniem procesów integracyjnych Polski z Unią Europejską. Na szczycie w Luxemburgu (w grudniu 1999 r.) Rada Europejska przyjęła tzw. wzmocnioną strategię przedakcesyjną dla krajów ubiegających się o członkostwo we Wspólnocie. W rezultacie powstały nowe ramy dla Programu Phare, w tym dla wsparcia wsi i rolnictwa. Po stronie UE stworzył je, przyjęty w marcu 1998 r., dokument strategiczny Partnerstwo dla Członkostwa, 20

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

Szanowny Pan Kazimierz Czekaj Radny Województwa Małopolskiego

Szanowny Pan Kazimierz Czekaj Radny Województwa Małopolskiego Kraków, 22 lipca 2003 r. Nasz znak: OR VII.0036/2- /03 Szanowny Pan Kazimierz Czekaj Radny Województwa Małopolskiego W odpowiedzi na interpelację złożoną przez Pana podczas IX Sesji Sejmiku Województwa

Bardziej szczegółowo

System programowania strategicznego w Polsce

System programowania strategicznego w Polsce System programowania strategicznego w Polsce Dr Piotr Żuber Dyrektor Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, listopad 2007 r. 1 Podstawowe zalety programowania

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Aleksandra Malarz Z-ca Dyrektora Departament Integracji Europejskiej Ministerstwo Środowiska Katowice, 23 marca 2004

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich. LEADER Perspektywa finansowa

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich. LEADER Perspektywa finansowa Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich LEADER Perspektywa finansowa 2007-2013 Cel działania Realizacja działania ma na celu stymulowanie lokalnych inicjatyw na rzecz

Bardziej szczegółowo

Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym

Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym Przemysł spożywczy jest jednym z ważniejszych działów gospodarki. Jego udział

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta Struktura organizacyjna proponowana dla sprawnego funkcjonowania działu administracji rządowej Rozwój regionalny

Jacek Szlachta Struktura organizacyjna proponowana dla sprawnego funkcjonowania działu administracji rządowej Rozwój regionalny Jacek Szlachta Struktura organizacyjna proponowana dla sprawnego funkcjonowania działu administracji rządowej Rozwój regionalny I. Założenia wstępne 1. Zadania dla Ministra odpowiedzialnego za dział rozwój

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. POTRZEBY CZŁOWIEKA I MIEJSCE WŚRÓD NICH PRODUKTÓW AGROBIZNESU

Rozdział 1. POTRZEBY CZŁOWIEKA I MIEJSCE WŚRÓD NICH PRODUKTÓW AGROBIZNESU Agrobiznes. Wydanie 2 zmienione i rozszerzone. Franciszek Kapusta W pracy (wydanie 2 zmienione i rozszerzone) przedstawiono współczesną koncepcję agrobiznesu, czym jest i jaką rolę spełnia w zaspokajaniu

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

Arkadiusz Domagała. ntegracia. olski. z Unią Europejską

Arkadiusz Domagała. ntegracia. olski. z Unią Europejską studia europejskie podręcznik akademicki Arkadiusz Domagała ntegracia olski z Unią Europejską Spis treści Wstęp 11 Rozdział I Uwarunkowania i przesłanki integracji Polski ze Wspólnotami Europejskimi 13

Bardziej szczegółowo

Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich

Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich 2014-2020 Podstawy prawne art. 54 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Warszawa, czerwiec 2014 r. Dotychczas podjęte inicjatywy Szefa Służby Cywilnej W latach

Bardziej szczegółowo

Misja i działania Agencji Rynku Rolnego w zakresie wspierania innowacji i promocji żywności wysokiej jakości

Misja i działania Agencji Rynku Rolnego w zakresie wspierania innowacji i promocji żywności wysokiej jakości Misja i działania Agencji Rynku Rolnego w zakresie wspierania innowacji i promocji żywności wysokiej jakości Kraków, 8 października 2015 r. Piotr Sendor Informacja o instytucji 1990 r. - Powstanie Agencji

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE Anna Grontkowska, Bogdan Klepacki SPIS TREŚCI Wstęp Rozdział 1. Miejsce rolnictwa w systemie agrobiznesu Pojęcie i funkcje agrobiznesu Ogniwa agrobiznesu

Bardziej szczegółowo

Priorytet X. Pomoc techniczna

Priorytet X. Pomoc techniczna Priorytet X. Pomoc techniczna Celem głównym priorytetu jest skuteczna absorpcja środków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013. W ramach priorytetu wspierane

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata ZINTEGROWANE DZIAŁANIA NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU OBSZARÓW MIEJSKICH POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata 2014-2020 Komisja Europejska przyjęła propozycje ustawodawcze dotyczące polityki spójności na lata 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 20 listopada 2014 r.

Warszawa, 20 listopada 2014 r. Podsumowanie rezultatów Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Małgorzata Michalska Departament Wdrażania EFS w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Konferencja inaugurująca Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego w Województwie Śląskim Katowice, 18 maja 2004 Materiały konferencyjne

Konferencja inaugurująca Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego w Województwie Śląskim Katowice, 18 maja 2004 Materiały konferencyjne Konferencja inaugurująca Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego w Województwie Śląskim Katowice, 18 maja 2004 Materiały konferencyjne Członkostwo w Unii Europejskiej daje ogromne szanse regionom,

Bardziej szczegółowo

Zjawiska występujące w rolnictwie unijnych krajów Europy Środkowo-Wschodniej po 2004 roku i wnioski na przyszłość

Zjawiska występujące w rolnictwie unijnych krajów Europy Środkowo-Wschodniej po 2004 roku i wnioski na przyszłość Zjawiska występujące w rolnictwie unijnych krajów Europy Środkowo-Wschodniej po 2004 roku i wnioski na przyszłość Prof. dr hab. Wojciech Józwiak Prof. dr hab. Wojciech Ziętara Suchedniów 10-12 czerwca

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Bogusław Kotarba. Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska

Bogusław Kotarba. Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska Bogusław Kotarba Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska 2014-2020 Europejska współpraca terytorialna (EWT) EWT stanowi jeden z dwóch celów polityki spójności

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Przasnysz, 18 maja 2015 r. Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele polityki

Bardziej szczegółowo

Żabia Wola, 19 maja 2016 r. Beata Ostrowska.

Żabia Wola, 19 maja 2016 r. Beata Ostrowska. Żabia Wola, 19 maja 2016 r. Beata Ostrowska Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw została powołana przez Mazowiecką Izbę Rzemiosła i Przedsiębiorczości w 1992 roku. MISJA FUNDACJI MSP: Propagowanie

Bardziej szczegółowo

Polityka regionalna Unii Europejskiej. mgr Ewa Matejko

Polityka regionalna Unii Europejskiej. mgr Ewa Matejko Polityka regionalna Unii Europejskiej mgr Ewa Matejko Polityka regionalna w UE Dlaczego polityka regionalna? Cele polityki regionalnej Fundusze Strukturalne i Fundusz Spójności Zasady działania funduszy

Bardziej szczegółowo

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5.

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5. www.arimr.gov.pl Lipiec 2012 O ARiMR Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od 1994 r. wspiera działania służące rozwojowi rolnictwa i obszarów wiejskich. Agencja zajmuje się wdrażaniem instrumentów

Bardziej szczegółowo

Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowskich Górach. Strategia Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach na lata 2007-2014

Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowskich Górach. Strategia Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach na lata 2007-2014 Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowskich Górach Strategia Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach na lata 2007-2014 12 czerwca 2007 Misją Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach jest stworzenie

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. 1 Projekt PO RYBY 2014-2020 został opracowany w oparciu o: przepisy prawa UE: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE)

Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE) Wspólna Metodologia 1 Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE) Przykładowy opis pracy Wprowadzenie Specjalista ds. energii jest kluczową postacią,

Bardziej szczegółowo

Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich

Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich Spotkanie koordynatorów odnowy wsi Jarnołtówek, 13-14 listopada 2008 1 Podstawy prawne UE Art. 68 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. powstała w 1994 roku jako spółka akcyjna, w której głównym akcjonariuszem jest Samorząd Województwa

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E MINISTERSTWO FINANSÓW Pełnomocnik Rządu do Spraw Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską S P R A W O Z D A N I E za okres od dnia 26 stycznia do dnia 31 marca 2009 r. z działalności Pełnomocnika

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W DYSTRYBUCJI ŚRODKÓW POMOCOWYCH DLA WSI I GOSPODARSTW ROLNYCH

MAŁOPOLSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W DYSTRYBUCJI ŚRODKÓW POMOCOWYCH DLA WSI I GOSPODARSTW ROLNYCH MAŁOPOLSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W DYSTRYBUCJI ŚRODKÓW POMOCOWYCH DLA WSI I GOSPODARSTW ROLNYCH Referujący : Bronisław Dutka Dyrektor MODR PRIORYTETEM DLA MODR Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Konferencja prasowa Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Oczekiwania rybactwa i wędkarstwa wobec nowej perspektywy finansowej Program Operacyjny Rybactwo i Morze na lata 2014-2020 Warszawa, 23 lipca

Bardziej szczegółowo

Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW

Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW Konferencja Rolnictwo, gospodarka żywnościowa, obszary wiejskie 10 lat w UE SGGW, 11.04.2014r. Znaczenie

Bardziej szczegółowo

Partnerstwo Środowisko dla Rozwoju ENEA. Oceny oddziaływania na środowisko

Partnerstwo Środowisko dla Rozwoju ENEA. Oceny oddziaływania na środowisko Partnerstwo Środowisko dla Rozwoju ENEA Oceny oddziaływania na środowisko Katarzyna Twardowska Departament Ocen Oddziaływania na Środowisko GDOŚ grudzień 2010 r. Projekty finansowane ze środków unijnych

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36 Stowarzyszenie Klastering Polski platformą współpracy międzyklastrowej Ekoinnowacje w nowej perspektywie finansowej kraju i Europie: Środowisko i energia z czego finansować projekty i z kim współpracować?

Bardziej szczegółowo

Analiza komplementarności projektów RPO WL z innymi interwencjami finansowanymi ze środków UE na terenie Lubelszczyzny

Analiza komplementarności projektów RPO WL z innymi interwencjami finansowanymi ze środków UE na terenie Lubelszczyzny Badanie ewaluacyjne Analiza komplementarności projektów RPO WL z innymi interwencjami finansowanymi ze środków UE na terenie Lubelszczyzny CEL GŁÓWNY BADANIA Identyfikacja i ocena komplementarności projektów

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany system wsparcia ekonomii społecznej

Zintegrowany system wsparcia ekonomii społecznej Zintegrowany system wsparcia ekonomii społecznej Skąd ale i dokąd 2011 2006 2009 2010 2004 Krajowy Program "Zabezpieczenie Społeczne i Integracja Społeczna na lata 2006-2008" Wsparcie rozwoju instytucjonalnego

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy Klaster skupisko podmiotów występujących na danym terenie, ogół podmiotów w danej branży/sektorze gospodarki itd. Powiązanie kooperacyjne (PK) podstawowy, niesformalizowany

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI PO AKCESJI DO UNII EUROPEJSKIEJ

POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI PO AKCESJI DO UNII EUROPEJSKIEJ POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI PO AKCESJI DO UNII EUROPEJSKIEJ Pod redakcją naukową prof. dr. hab. Stanisława Zięby prof. dr. hab. Eugeniusza Mazurkiewicza ALMAMER WYŻSZA SZKOŁA EKONOMICZNA Warszawa 2007

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Cel 2. Poprawa mechanizmów partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie publiczne 31 maja 2011 r. Elementy składowe celu 2 Strategii wypływają m.in.

Bardziej szczegółowo

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Michał Majcherek Agro Klaster Kujawy Stowarzyszenie Na Rzecz Innowacji i Rozwoju W dzisiejszych warunkach konkurencyjność

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE WDRAŻANIE WSPARCIA W RAMACH LOKALNYCH GRUP RYBACKICH ORAZ UDZIAŁ W PROCESIE APLIKACYJNYM URZĘDÓW MARSZAŁKOWSKICH

PRAKTYCZNE WDRAŻANIE WSPARCIA W RAMACH LOKALNYCH GRUP RYBACKICH ORAZ UDZIAŁ W PROCESIE APLIKACYJNYM URZĘDÓW MARSZAŁKOWSKICH PRAKTYCZNE WDRAŻANIE WSPARCIA W RAMACH LOKALNYCH GRUP RYBACKICH ORAZ UDZIAŁ W PROCESIE APLIKACYJNYM URZĘDÓW MARSZAŁKOWSKICH Karolina Szambelańczyk Oddział Obsługi PO Ryby Departament Programów Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Konferencja Prasowa Warszawa 18 grudnia 2014 r. W dniu 12 grudnia 2014 r. Komisja Europejska decyzją wykonawczą numer: 2014PL06RDNP001 zaakceptowała Program

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra...

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra... Załącznik nr 2 do ZZW Kwestionariusz dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012 A. CHARAKTERYSTYKA KLASTRA 1. Nazwa klastra... 2. Rok utworzenia klastra (podjęcia inicjatywy lub

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich WARSZAWA 4 kwietnia 2013 r. Prace nad projektem

Bardziej szczegółowo

Mechanizm Finansowy EOG i Norweski Mechanizm Finansowy dla organizacji pozarządowych

Mechanizm Finansowy EOG i Norweski Mechanizm Finansowy dla organizacji pozarządowych Mechanizm Finansowy EOG i Norweski Mechanizm Finansowy dla organizacji pozarządowych Norbert Tomkiewicz Departament Polityki Regionalnej i Funduszy Strukturalnych Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego

Bardziej szczegółowo

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach:

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach: Wytyczne MRR dotyczące partnerstw w ramach Programu Rozwój miast poprzez wzmocnienie kompetencji jednostek samorządu terytorialnego, dialog społeczny oraz współpracę z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

POTENCJALNE INSTRUMENTY WSPARCIA GRUP ODNOWY WSI

POTENCJALNE INSTRUMENTY WSPARCIA GRUP ODNOWY WSI 1 Katowice, maj 2005 r. wersja 6.1 POTENCJALNE INSTRUMENTY WSPARCIA GRUP ODNOWY WSI Lp. Instrument wsparcia Podmiot odpowiedzialny Funkcjonowanie 1. Instrumenty organizacyjne 1.1 1.2 1.3 1.4 Jednoznaczne

Bardziej szczegółowo

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego XXXVI posiedzenie Komisji Wspólnej Samorządów Terytorialnych i Gospodarczych Małopolski Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Kluczowe zadania dla Regionu: 1. Finalizacja pakietu planowania strategicznego

Bardziej szczegółowo

Rozwój obszarów wiejskich w nowej perspektywie finansowej

Rozwój obszarów wiejskich w nowej perspektywie finansowej Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Rozwój obszarów wiejskich w nowej perspektywie finansowej dr inż. Zofia Szalczyk- Podsekretarz Stanu w MRiRW Lipiec 2013 Prace nad PROW 2014-2020 Opracowywany w Ministerstwie

Bardziej szczegółowo

Plan działania Sekretariatu Regionalnego Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich w Województwie Podkarpackim na lata

Plan działania Sekretariatu Regionalnego Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich w Województwie Podkarpackim na lata Plan działania Sekretariatu Regionalnego Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich w Województwie Podkarpackim na lata 2014-2015 1. Identyfikacja i analiza możliwych do przeniesienia dobrych praktyk w zakresie

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Badanie ewaluacyjne dot. oceny systemu realizacji projektu systemowego pt. Zwiększenie poziomu wiedzy na temat funkcjonowania sektora pozarządowego i dialogu obywatelskiego oraz doskonalenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

OŚ PRIORYTETOWA 8 RPO WO INTEGRACJA SPOŁECZNA KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE

OŚ PRIORYTETOWA 8 RPO WO INTEGRACJA SPOŁECZNA KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE OŚ PRIORYTETOWA 8 RPO WO 2014-2020 INTEGRACJA SPOŁECZNA KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE Załącznik do Uchwały Nr 30/2015 KM RPO WO 2014-2020 z dnia 23 października 2015 r. Oś priorytetowa Działanie Tryb

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Pakt dla obszarów wiejskich

Pakt dla obszarów wiejskich Pakt dla obszarów wiejskich Istota Paktu dla obszarów wiejskich Dokument wynikający z Programu Działań Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na lata 2015-2019. Społeczne i polityczne porozumienie dotyczące

Bardziej szczegółowo

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska Polska wieś ZAMOŻNA I EUROPEJSKA POLSKA WIEŚ Stan obecny Charakterystyka ogólna Na terenach wiejskich w Polsce mieszka 14,9 mln Polaków stanowi to 38% mieszkańców Polski. W Polsce mamy 1,583 mln gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Doradztwo Energetyczne w WFOŚiGW w Gdańsku Porozumienie Burmistrzów idea i cele. Gdańsk, 3 marca 2016 r.

Doradztwo Energetyczne w WFOŚiGW w Gdańsku Porozumienie Burmistrzów idea i cele. Gdańsk, 3 marca 2016 r. Doradztwo Energetyczne w WFOŚiGW w Gdańsku Porozumienie Burmistrzów idea i cele Gdańsk, 3 marca 2016 r. Porozumienie Burmistrzów Dobrowolna, ogólnoeuropejska inicjatywa, zrzeszająca elitę środowisk dążących

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE

STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE Wpływ funduszy unijnych na tworzenie nowych miejsc pracy dr Jerzy Kwieciński Podsekretarz Stanu Warszawa, 17 maja 2007 r. 1 Odnowiona Strategia Lizbońska

Bardziej szczegółowo

ZASADY DZIAŁANIA BIURA PROGRAMU ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

ZASADY DZIAŁANIA BIURA PROGRAMU ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Załącznik nr 3 do Regulaminu Organizacyjnego Świętokrzyskiego Biura Rozwoju Regionalnego w Kielcach ZASADY DZIAŁANIA BIURA PROGRAMU ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Biuro Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich

Bardziej szczegółowo

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Zarys projektu Celem projektu, którego pierwszy, opisywany tu etap planujemy zrealizować w okresie od stycznia do sierpnia 2006, jest przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta Puławy na lata 2005 2014

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta Puławy na lata 2005 2014 VII. Źródła finansowania 7.1. Środki unijne Możliwości finansowania wynikają z celów Unii Europejskiej. Do najważniejszych celów Unii należą: bezpieczeństwo, postęp społeczny, ochrona wolności praw i interesów

Bardziej szczegółowo

Działania Krajowego Ośrodka Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej na rzecz rozwijania całożyciowego poradnictwa zawodowego.

Działania Krajowego Ośrodka Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej na rzecz rozwijania całożyciowego poradnictwa zawodowego. Działania Krajowego Ośrodka Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej na rzecz rozwijania całożyciowego poradnictwa zawodowego. Katowice, 11 grudnia 2008 r. KOWEZiU jest centralną, publiczną placówką

Bardziej szczegółowo

Rola miast w polityce spójności

Rola miast w polityce spójności Rola miast w polityce spójności Plan prezentacji 1. Zintegrowane Inwestycje Terytorialne podstawy prawne i cele wdrażania instrumentu 2. Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego

Bardziej szczegółowo

MODEL I FUNKCJE WOJEWÓDZKICH OŚRODKÓW BADAŃ REGIONALNYCH

MODEL I FUNKCJE WOJEWÓDZKICH OŚRODKÓW BADAŃ REGIONALNYCH Konferencja Ogólnopolska Statystyka publiczna w służbie samorządu terytorialnego Wrocław, dn. 7-8 marca 2011 r. MODEL I FUNKCJE WOJEWÓDZKICH OŚRODKÓW Dominika Rogalińska Departament Badań Regionalnych

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI AGRO-WSPARCIE ZA 2012 ROK. 2. Siedziba i adres fundacji:... 88-153 Kruszwica, Wróble 37

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI AGRO-WSPARCIE ZA 2012 ROK. 2. Siedziba i adres fundacji:... 88-153 Kruszwica, Wróble 37 Wróble, 01.04.2014r. SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI AGRO-WSPARCIE ZA 2012 ROK 1. Nazwa fundacji:... Fundacja Agro - Wsparcie 2. Siedziba i adres fundacji:... 88-153 Kruszwica, Wróble 37 3. Aktualny

Bardziej szczegółowo

Katedra Prawa Rolnego Prawo rolne

Katedra Prawa Rolnego Prawo rolne Katedra Prawa Rolnego Prawo rolne 1. Prawne instrumenty polityki rolnej (w szczególności reglamentacja produkcji rolnej i rejestry produkcji limitowanej) 2. Prawo rolne, jego przedmiot i definicje 3. Prawo

Bardziej szczegółowo

PLAN KOMUNIKACYJNY. Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

PLAN KOMUNIKACYJNY. Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich PLAN KOMUNIKACYJNY Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 sporządzony dla Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rok 2012 (trzecia

Bardziej szczegółowo

POLSKI RUCH CZYSTSZEJ PRODUKCJI NOT

POLSKI RUCH CZYSTSZEJ PRODUKCJI NOT Seminarium Informacyjno-promocyjne projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. Zmiany wzorców produkcji i konsumpcji w świetle

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE Leader szansą rozwoju polskiej wsi 1

STUDIA PODYPLOMOWE Leader szansą rozwoju polskiej wsi 1 Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie we współpracy z Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Krakowie organizują STUDIA PODYPLOMOWE Leader szansą rozwoju polskiej wsi 1. Informacja

Bardziej szczegółowo

PLAN KOMUNIKACYJNY. Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. sporządzony dla Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rok 2014

PLAN KOMUNIKACYJNY. Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. sporządzony dla Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rok 2014 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich PLAN KOMUNIKACYJNY Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 sporządzony dla Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rok 2014 (pierwsza

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY I DZIAŁANIA EFS PROPOZYCJA

PRIORYTETY I DZIAŁANIA EFS PROPOZYCJA Tablica Działania EFS w ramach SOP Działanie (obszar interwencji) 1.1. Rozwój i modernizacja instrumentów i instytucji rynku 1.2. Wspieranie młodzieży poszukującej zarządzająca (Managing authority) EFS

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie podstawowe w sprawie Wspólnej Polityki Rybackiej po raz pierwszy zostaje włąw

Rozporządzenie podstawowe w sprawie Wspólnej Polityki Rybackiej po raz pierwszy zostaje włąw 1 Przyszła a polityka rybacka na lata 2014-2020 2020 będzie b realizowana między innymi w oparciu o trzy podstawowe dokumenty: Rozporządzenie podstawowe w sprawie Wspólnej Polityki Rybackiej po raz pierwszy

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich. Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich. Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich Podstawy prawne UE Art. 68 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w

Bardziej szczegółowo

Założenia i cele utworzenia Forum Inwestycyjnego. Warszawa, styczeń 2013 r.

Założenia i cele utworzenia Forum Inwestycyjnego. Warszawa, styczeń 2013 r. Założenia i cele utworzenia Forum Inwestycyjnego Warszawa, styczeń 2013 r. Przesłanki do utworzenia Forum Inwestycyjnego PKP Polskie Linie Kolejowe współpracują z ponad 14 tysiącami kontrahentów, głównymi

Bardziej szczegółowo

PLAN KOMUNIKACYJNY Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

PLAN KOMUNIKACYJNY Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich PLAN KOMUNIKACYJNY Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 sporządzony dla Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rok 2013 1

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 Umowa Partnerstwa Zwiększaniu szans na zatrudnienie grup defaworyzowanych służyć będzie wsparcie sektora ekonomii społecznej oraz zapewnienie jego skutecznego i efektywnego funkcjonowania.

Bardziej szczegółowo

Część IV. System realizacji Strategii.

Część IV. System realizacji Strategii. Część IV. System realizacji Strategii. Strategia jest dokumentem ponadkadencyjnym, określającym cele, kierunki i priorytety działań na kilka lat oraz wymagającym ciągłej pracy nad wprowadzaniem zmian i

Bardziej szczegółowo

Działania Ministerstwa Rozwoju Regionalnego w zakresie PPP

Działania Ministerstwa Rozwoju Regionalnego w zakresie PPP Działania Ministerstwa Rozwoju Regionalnego w zakresie PPP Michał Piwowarczyk Zastępca Dyrektora Departamentu Wsparcia Projektów Partnerstwa Publiczno-Prywatnego Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Łódź,

Bardziej szczegółowo

Budowa i wdrażanie strategii rozwoju gminy. Dr Piotr Szamrowski Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Budowa i wdrażanie strategii rozwoju gminy. Dr Piotr Szamrowski Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Budowa i wdrażanie strategii rozwoju gminy Dr Piotr Szamrowski Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Czym jest strategia? Strategia jest to kierunek i zakres działania,

Bardziej szczegółowo

Projekt Uchwała Nr 56 Komitetu Monitorującego Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata z dnia 24 czerwca 2016 roku

Projekt Uchwała Nr 56 Komitetu Monitorującego Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata z dnia 24 czerwca 2016 roku Projekt Uchwała Nr 56 Komitetu Monitorującego Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 z dnia 24 czerwca 2016 roku w sprawie zmian w działaniu Inwestycje w środki trwałe w poddziałaniu Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego http://www.zporr.gov.pl/

Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego http://www.zporr.gov.pl/ Oficjalne serwisy poświęcone funduszom pomocowym Fundusze strukturalne http://www.funduszestrukturalne.gov.pl/ Fundusz Spójności http://www.funduszspojnosci.gov.pl/ Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju

Bardziej szczegółowo

organizacji pozarządowych o charakterze terytorialnym i branżowym

organizacji pozarządowych o charakterze terytorialnym i branżowym Konferencja Tworzenie i wspieranie porozumień (sieci) organizacji pozarządowych o charakterze terytorialnym i branżowym Krzysztof Więckiewicz Dyrektor Departamentu Pożytku Publicznego Ministerstwo Pracy

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

Perspektywa finansowania PPP w Polsce

Perspektywa finansowania PPP w Polsce Perspektywa finansowania PPP w Polsce Bezpieczne finansowanie rozwoju, Seminarium II -Obszar infrastrukturalny (kapitał-dług) 23 czerwca 2016 Paweł Szaciłło Dyrektor Departamentu Partnerstwa Publiczno-Prywatnego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Podstawy teoretyczne agrobiznesu Pojęcie agrobiznesu Inne określenia agrobiznesu... 17

Rozdział 1. Podstawy teoretyczne agrobiznesu Pojęcie agrobiznesu Inne określenia agrobiznesu... 17 Spis treści Wstęp... 11 Rozdział 1. Podstawy teoretyczne agrobiznesu 13 1.1. Pojęcie agrobiznesu... 13 1.2. Inne określenia agrobiznesu... 17 Rozdział 2. Pierwszy agregat agrobiznesu zaopatrzenie 20 2.1.

Bardziej szczegółowo