Adwokat żołnierza. i radców wojskowych ma tyluż zwolenników, Koncepcja utworzenia służby adwokatów. ilu przeciwników.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Adwokat żołnierza. i radców wojskowych ma tyluż zwolenników, Koncepcja utworzenia służby adwokatów. ilu przeciwników."

Transkrypt

1 Redaktor działu ARTUR GOŁAWSKI PAULINA GLIŃSKA Adwokat żołnierza Koncepcja utworzenia służby adwokatów i radców wojskowych ma tyluż zwolenników, ilu przeciwników. FOT. US DOD

2 P E R Y S K O P Główni bohaterowie serialu JAG, prawnicy Wojskowego Biura Śledczego, prowadzą sprawy amerykańskich żołnierzy. I choć nie jest to film dokumentalny, jego kanwą są prawdziwe wydarzenia, w tym także dotyczące służby w Afganistanie i Iraku. JAG to nie wytwór wyobraźni. W wojskach lądowych Stanów Zjednoczonych funkcjonuje Judge Advocate General s Corps, korpus prawny zajmujący się obroną żołnierzy, ściganiem popełnianych przez nich przestępstw oraz zwykłym doradztwem prawnym. KORZYSTNE ZMIANY Dyskusje nad ochroną prawną polskich żołnierzy mają swój początek w wydarzeniach w Nangar Khel z sierpnia 2007 roku. W wyniku ostrzału wioski przez Polaków zginęli wtedy afgańscy cywile. Sześciu żołnierzy prokuratura oskarżyła o zabójstwo ludności cywilnej, siódmemu postawiła zarzut ataku na niebroniony obiekt cywilny. Szef resortu obrony wydał wówczas decyzję w sprawie pomocy prawnej dla podejrzanych o popełnienie przestępstwa. Wcześniej swoje usługi oskarżonej siódemce zaoferowali adwokaci spoza środowiska wojskowego. Po tych wydarzeniach zaczęto głębiej zastanawiać się nad nowymi rozwiązaniami, podobnymi do obowiązujących w armiach amerykańskiej czy brytyjskiej. Tam oskarżony ma szansę otrzymać wojskowego adwokata, ale też może się ubiegać o zwrot kosztów wynajęcia cywilnego. W polskiej znowelizowanej ustawie pragmatycznej pojawiły się już konkretne zmiany, zapewniające pomoc w podobnych sytuacjach. Gdy postępowanie karne zostaje umorzone lub żołnierz wygra proces, to jeśli miał obrońcę z urzędu, jego wynagrodzenie pokrywane jest z budżetu FOT. ROMAN PRZECISZEWSKI Prawnik adwokat wojskowy mógłby służyć lub pracować w wojsku, ale obowiązek lojalności miałby wobec klienta żołnierza. Adwokat żołnierza MON. Może on również sam wskazać adwokata, a stawki za jego usługi ustalane są na takich zasadach, jakie obowiązują w przypadku świadczenia pomocy prawnej cywilom przez obrońców z urzędu. Choć zmiany w prawodawstwie wojskowym były w tym względzie rewolucyjne, wiele osób uznało je za niewystarczające. Wprowadzenie reguły, że niewinny żołnierz lub ten, któremu nie zdołano udowodnić winy, nie powinien ponosić konsekwencji finansowych, jest oczywiste, uważa Adam Bodnar, sekretarz Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. Taka jest praktyka w sprawach karnych. Tu jednak nie chodzi o koszty procesu, lecz o stworzenie sytuacji, w której żołnierz zawsze będzie miał zapewnione prawo do obrony szczególnie na etapie postępowania przygotowawczego ze strony niezależnego i profesjonalnego pełnomocnika. To ważne w kontekście misji wojskowych. Fundacja nieraz wspierała żołnierzy. O pomoc do niej zwróciło się dwóch wojskowych, którzy w 2006 roku zostali poszkodowani w Iraku w incydencie z udziałem żołnierza amerykańskiego. Dzięki zaangażowaniu i pomocy mecenas Ewy Don-Siemion pod koniec 2009 roku dostali oni odszkodowanie w wysokości prawie 100 tysięcy dolarów. OBROŃCY W MUNDURACH Helsińska Fundacja Praw Człowieka wyszła z inicjatywą, by w resorcie obrony wprowadzić sprawdzone już w innych państwach rozwiązania i powołać korpus adwokatów wojskowych. Co na to MON? 14 POLSKA ZBROJNA NR 10 6 MARCA 2011

3 FOT. EWA KORSAK (2) Zalecenia fundacji Zapewne już teraz udałoby się ułożyć listę prawników, którzy zgodziliby się na stałą współpracę z armią. C O M M E N T MARIUSZ TOMASZEWSKI Idealna sytuacja to taka, w której prawnicy opłacani przez Ministerstwo Obrony Narodowej kompleksowo obsługiwaliby żołnierzy potrzebujących pomocy prawnej. Na sali sądowej miejsca naprzeciwko siebie zajmowaliby prawnicy pomagający żołnierzowi i reprezentujący jego adwersarzy głównie dowódców, jako przedstawicieli administracji państwowej w różnych sprawach administracyjnych i cywilnych. Ważne byłoby, aby taki prawnik był do dyspozycji każdego potrzebującego pomocy lub porady żołnierza. Pułkownik MARIUSZ TOMASZEWSKI jest zastępcą dyrektora Departamentu Prawnego MON. Po pierwsze, jak najszybciej należałoby podjąć prace koncepcyjne, by określić, jak taka służba mogłaby wyglądać w przyszłości, na przykład w 2016 roku. Po drugie, trzeba by rozpocząć kształcenie kadr, przygotować podstawy specjalnych programów szkoleniowych dla adwokatów i radców w Akademii Obrony Narodowej. Po trzecie, koniecznością byłoby podpisanie umów o współpracy z Naczelną Radą Adwokacką i Krajową Radą Radców Prawnych, które regulowałyby zasady współpracy wojska z cywilnymi adwokatami i radcami do czasu powołania takiej służby. Zapewne już teraz można by ułożyć listę prawników, którzy zgodziliby się odbyć szkolenia i byliby gotowi do współpracy z armią na zasadzie stałego zlecenia czy nawet do wyjazdu wraz z kontyngentem na misję do Afganistanu. Taki prawnik, obecny na miejscu, byłby pomocny w razie ewentualnych spraw karnych, a także mógłby doradzać w sprawach rodzinnych, spadkowych lub innych, które czekają na rozstrzygnięcie czy decyzję w Polsce. Interesów żołnierzy bronią kancelarie prawne spoza wojska. Zwraca to uwagę szczególnie w sprawach karnych, gdy prokurator wojskowy występuje przeciwko żołnierzowi bronionemu przez adwokata, komentuje zastępca dyrektora Departamentu Prawnego MON pułkownik Mariusz Tomaszewski. W sprawach administracyjnych takich jak o wypłatę należnego dodatku żołnierz dochodzi swoich praw w sądzie administracyjnym, a stroną przeciwną jest prawnik wojskowy reprezentujący «pracodawcę». Nie ma tu miejsca dla mecenasa wojskowego reprezentującego żołnierza. Przecież prawnik ten nie będzie występował przeciwko swojemu dowódcy lub innemu przełożonemu, który oponuje przed wypłaceniem spornej należności. Adam Bodnar uważa, że prawnik adwokat wojskowy mógłby służyć lub pracować w wojsku, ale obowiązek lojalności miałby wobec klienta żołnierza. To ułatwiłoby sprawę choćby w przypadku misji wojskowych, dostępu do tajemnicy państwowej czy innych sytuacji, w których normalne zatrudnienie adwokata cywila byłoby niewystarczające. Skoro wojsko ma własnych lekarzy czy psychologów, to powinno mieć także prawników działających na rzecz żołnierzy i w ich interesie. Tłumaczy też, że obok spraw większej wagi, a także o odszkodowania i oprócz pomocy w przypadku, gdy żołnierzowi zostaną postawione jakiekolwiek zarzuty, wojskowi prawnicy mogliby zajmować się także świadczeniem usług doradczych dotyczących relacji żołnierza z wojskiem (zasiłki, mieszkania, dodatki do uposażeń). W sprawach prywatnych (rodzinnych: alimentacyjnych, rozwodowych czy spadkowych) prawnik pomagałby tylko żołnierzowi przebywającemu na misji, pod warunkiem że nie miałby on żadnej możliwości skorzystania z jakiejkolwiek innej porady prawnej. Zdaniem Bodnara takie usługi powinny być świadczone bezpłatnie, by nic nie odwracało uwagi żołnierza od wykonywania rozkazów przełożonych. Pomysł wynajmowania przez armię cywilnych adwokatów też nie jest łatwy do zrealizowania. Mecenasi musieliby przede wszystkim wejść w wojskowe realia. Wyspecjalizowane pod tym kątem kancelarie prawnicze można policzyć na palcach jednej ręki, tymczasem pomysłów na organizację kursów prawa wojskowego oraz humanitarnego dla prawników praktyków nie brakuje. To stosunkowo łatwe do załatwienia, bo są w Polsce wspaniali specjaliści w tej dziedzinie, POLSKA ZBROJNA NR 10 6 MARCA

4 P E R Y S K O P tłumaczy Bodnar. Wystarczyłaby decyzja ministra obrony, aby przy współudziale Akademii Obrony Narodowej zorganizować odpowiednie studia podyplomowe czy kursy. Wiem, że są adwokaci, którzy byliby zainteresowani poszerzeniem swojej wiedzy w tym względzie. BEZSTRONNI RADCY Pojawiają się wątpliwości, gdy chodzi o bezstronność radców prawnych. I nie są one bezpodstawne. Radcowie pracujący w wojsku zajmują się doradztwem na rzecz jednostek i dowódców. To ich reprezentują. Nie mają zobowiązań etycznych czy zawodowych wobec żołnierzy. Jeżeli już w czymś pomagają, wynika to z ich dobrej woli, a nie zawodowego obowiązku, twierdzi sekretarz HFPC. Obecnie prawnik zatrudniony przez resort pomaga nie żołnierzowi w jego osobistych sprawach, lecz jego procesowemu przeciwnikowi, czyli organowi państwowemu, przyznaje pułkownik Tomaszewski. Czy więc personel nowej służby, opłacany przez MON, byłoby stać na obiektywizm? Zdaniem Bodnara, gdyby adwokaci czy radcowie prawni byli opłacani z budżetu centralnego i mieli zajmować się wyłącznie osobami, które się do nich zgłoszą, nie byłoby tego problemu. Wojsko występowałoby w roli podmiotu zapewniającego określone R E K L A M A RADCOWIE pracujący w wojsku, jeżeli już w czymś pomagają żołnierzom, wynika to z ich dobrej woli, a nie zawodowego obowiązku. usługi prawne, a lojalność wiązałaby osoby połączone pełnomocnictwem czyli adwokata lub radcę prawnego z konkretnym żołnierzem. Warto pamiętać, że czasami oprócz reprezentowania klienta tacy adwokaci, zwłaszcza jeśli należeliby do odrębnego korpusu osobowego, mieliby zobowiązania w stosunku do wojska, polegające na przykład na nieujawnianiu klientowi wszystkich informacji, udostępnianiu mu tylko tych, które są niezbędne do obrony. Przykładem są prawnicy JAG, pracujący dla więźniów w Guantanamo. Mają oni za zadanie jak najlepiej reprezentować swoich klientów, ale zarazem nałożono na nich daleko idące ograniczenia w ujawnianiu różnych informacji ze śledztwa. Więźniowie z Guantanamo darzą prawników z JAG szacunkiem za profesjonalizm i oddanie klientom. Autorzy pomysłu pierwsze spotkania z przedstawicielami Ministerstwa Obrony Narodowej mają za sobą. W lipcu 2009 roku dyskutowali o stworzeniu systemu pomocy prawnej dla żołnierzy. Wniosek był jeden: skoro mamy wojskowe sądownictwo, wojskową prokuraturę, to powinna być również reprezentacja prawna wyspecjalizowanej służby adwokatów czy radców prawnych. W maju 2010 roku fundacja zorganizowała konferencję prasową. O problemie dużo mówiliśmy przy okazji ogłoszenia wyników prowadzonej przez nas sprawy żołnierzy poszkodowanych w Iraku. Odbyłem później nieformalne rozmowy o tym, jak można ten problem rozwiązać. Na razie nie przyniosły one rezultatów. Sądzę jednak, że skoro armia ma być nowoczesna, to również obsługę prawną żołnierze powinni mieć na odpowiednim poziomie, tak żeby ich bezpieczeństwo prawne było porównywalne z tym, które mają koledzy w armiach sojuszniczych. Według zastępcy dyrektora Departamentu Prawnego MON, bez zmian organizacyjnych i prawnych reprezentowanie wojskowych przez prawników opłacanych z budżetu resortu obrony jest utrudnione. Do obrony interesów prawnych żołnierzy nie wystarczą chęć i poczucie obowiązku, wyjaśnia pułkownik Tomaszewski. Konieczne są głębokie zmiany systemowe. 16 POLSKA ZBROJNA NR 10 6 MARCA 2011

5 więcej niż czterech adwokatów JAG obsługujących ten teatr działań wojennych. Są to zawodowi żołnierze z wykształceniem prawniczym, dopuszczeni do wykonywania zawodu adwokata w niektórych stanach USA. U nas, ogólnie rzecz biorąc, uważa się, że kłopoty z prawem ma słabsze 10 procent żołnierzy. Rzeczywistą wielkość można obliczyć, porównując przeciętną liczbę spraw karnych dotyczących żołnierzy z liczebnością sił zbrojnych. To pozwala na dobranie odpowiedniej liczby prawników. Większość pełnomocników jest w stanie prowadzić do 50 spraw. FOT. ARCH. AUTORA POLSKA ZBROJNA: Czy prawnicy JAG pracujący na misjach doradzają tylko w sprawach karnych, czy zajmują się również sprawami cywilnymi lub rodzinnymi, związanymi z alimentami, spadkami? Licencja na JAG Z ERIKIEM MONTALVEM o prawnikach JAG i polskich możliwościach pomocy prawnej dla żołnierzy służących na misjach rozmawia ADAM BODNAR POLSKA ZBROJNA: Polska od lat uczestniczy w misjach zagranicznych. Tymczasem, gdy żołnierz popadnie na nich w kłopoty, nie może skorzystać z pomocy prawnika. Czy to normalne w sytuacji, gdy mamy zawodowe wojsko? ERIC MONTALVO: Jeżeli ktoś skłonny jest poświęcić życie w obronie wartości reprezentowanych przez swój kraj, wydaje się oczywiste, że przysługiwać mu powinna ochrona zagwarantowana w konstytucji tego państwa. Na tym polega zasada rządów prawa. Ustanowienie obrońcy jest w zasadzie jedynym środkiem, który jednostka może zastosować w obronie przed potęgą państwa, a uczestnictwo adwokata w postępowaniu gwarantuje wiarygodność systemu. Bez kompetentnego pełnomocnika prawnego nie da się uzyskać właściwego wyniku postępowania sądowego czy to na etapie prac prokuratury, czy już w sądzie. Ci, którzy bronią porządku prawnego, a są to także żołnierze, powinni korzystać z ochrony zapewnianej przez ten porządek przecież właśnie o to prawo walczą. POLSKA ZBROJNA: Od lat angażuje się Pan w obronę żołnierzy, którzy popadają w konflikt z prawem, w tym głównie na misjach. Jak najlepiej im pomóc? ERIC MONTALVO: Najważniejszą rzeczą jest legitymizacja całego systemu prawnego. Jeżeli ludzie uznają, że system nie jest prawowity, przestanie on spełniać rolę odstraszającą, a społeczeństwo utraci wiarę w poszukiwanie sprawiedliwości przed sądem. Uważam, że wpływa to też na morale żołnierzy. Jeżeli walczą za władzę, która nie respektuje praw jednostki, fakt ten negatywnie wpływa na efektywność rekrutacji i utrzymanie kadr sił zbrojnych. To z kolei prowadzi do niekorzystnych skutków w sferze bezpieczeństwa narodowego. W Stanach Zjednoczonych ludzie walczą o wolność, ponieważ wierzą w system prawny bez względu na jego wady. Pozbawienie kogoś prawa do obrony jest najbardziej rażącym naruszeniem zasady rządów prawa, jakie mogę sobie wyobrazić. POLSKA ZBROJNA: Jak działa system reprezentacji personelu amerykańskich sił zbrojnych przez prawników korpusu JAG w przypadku misji zagranicznych? Czy prawnicy przebywają razem z oddziałami? ERIC MONTALVO: Amerykańskim żołnierzom wysyłanym na misje towarzyszą prawnicy najważniejszych działów JAG: pracownicy zajmujący się prawem działania sił zbrojnych, kwestiami podatkowymi (Staff Judge Advocate); prokuratorzy wojskowi (Military Justice) i obrońcy (Defense and Legal Assistance). Wydaje mi się, że w Bagram przebywa obecnie nie ERIC MONTALVO: Poszczególne działy JAG łącznie zajmują się wszystkimi problemami prawnymi żołnierzy. POLSKA ZBROJNA: Jakie są najważniejsze problemy obrony oskarżonych stających przed komisjami i trybunałami wojskowymi w porównaniu z postępowaniami toczącymi się przed sądami federalnymi? Czy pełnomocnicy JAG występujący jako obrońcy w sprawach karnych napotykają jakieś ograniczenia? ERIC MONTALVO: Problemów i ograniczeń jest kilka. Po pierwsze, prawnicy JAG podlegają nadzorowi przełożonych oficerów wyższych rangą. Jest to najpoważniejszy problem, może czasem zniechęcić pełnomocnika do zastosowania określonych strategii procesowych, które mogłyby zostać uznane za zbyt agresywne albo niezgodne z zasadami służby. To z kolei może niekorzystnie wpłynąć na sytuację klienta. Po drugie, problemem są reguły postępowania dowodowego stosowane w tych sprawach. Czasami można prowadzić sprawę sądową w sytuacji, kiedy nie istnieją rzetelne dowody. To podważa wiarygodność całego systemu. Po trzecie, sędziowie sądów wojskowych są zazwyczaj bardziej przychylni stronie rządowej (oskarżeniu) i nie mają wystarczającego do- POLSKA ZBROJNA NR 10 6 MARCA

6 P E R Y S K O P świadczenia potrzebnego do rozstrzygania skomplikowanej materii poruszanej podczas procesów dotyczących kwestii wojskowych. Sędziowie federalni są lepiej do tego przygotowani. Po czwarte, w postępowaniach przed komisjami wojskowymi istnieje możliwość pozbawienia wolności na czas nieoznaczony, ponadto nie zalicza się okresu aresztu na poczet orzeczonej kary. Wreszcie tortury. One miały miejsce, ale są problemy z wykorzystaniem tego faktu w toczących się postępowaniach i podważeniu zebranych dowodów. POLSKA ZBROJNA: W Polsce reprezentacja prawna w przypadku przestępstw wojskowych jest zapewniona wyłącznie w kraju. Dodatkowo może być ona nieco ograniczona ze względu na niedostateczną wiedzę cywilnych adwokatów, a także z uwagi na szczególne wymogi związane z zachowaniem tajemnicy państwowej. Czy adwokat niebędący wojskowym może skutecznie reprezentować żołnierza przed sądami wojskowymi? ERIC MONTALVO: Prawo karne jest w gruncie rzeczy proste: mamy czyn, sprawcę i jego winę lub jej brak. W prawie wojskowym natomiast chodzi o to, czy ktoś wykonał rozkaz, czy nie. Problem stanowi procedura, a nie okoliczności faktyczne lub stan prawny danej sprawy. Uzyskanie rzeczywistego dostępu do wszystkich istotnych faktów powinno umożliwić pełnomocnikowi rozgryzienie sprawy. Musi się tylko trochę postarać. Wykonywanie zawodu prawnika polega na rozwiązywaniu problemów oni poradzą sobie ze sprawą, jeżeli tylko będą mieli odpowiednie dane. Prawnicy zgłaszający się do wojska nie mają doświadczenia procesowego z pracy przed sądami wojskowymi. Przechodzą tylko kwartalne szkolenie i dostają przydział. Problem niedostatecznych kompetencji został u nas dostrzeżony, dlatego przełożeni stawiają na ciągłe doszkalanie tych prawników. POLSKA ZBROJNA: Jeżeli kogoś w Polsce zapytamy o korpus JAG, usłyszymy odpowiedź, że nie powinno się porównywać tej instytucji z polskim systemem, bo oficer JAG pełni podwójną rolę: może reprezentować zarówno państwo (jako swego rodzaju prokurator), jak i w niektórych sprawach oskarżonego, występując przeciwko państwu. Czy nie zachodzi tu konflikt interesów? Ci, którzy bronią porządku prawnego, powinni korzystać z ochrony zapewnianej przez ten porządek ERIC MONTALVO: Dobrze jest mieć doświadczenia z obu ról procesowych prokuratora i adwokata. Można wtedy zrozumieć perspektywę strony przeciwnej, prowadzić owocne dyskusje, a klient może tylko zyskać na tym, że jego obrońcą jest były prokurator. Problem powstaje, kiedy w tym samym czasie, w tej samej sprawie dany pełnomocnik reprezentuje zarówno państwo, jak i oskarżonego, albo gdy komuś brakuje zawodowej dyscypliny niezbędnej do działania w charakterze oskarżyciela bądź obrońcy. Niektórym brak jest także zdolności niezbędnych do bycia dobrym obrońcą. Jest to istotne tylko wtedy, kiedy chodzi o obronę w sprawach karnych. Jeżeli bowiem pełnomocnik oskarżenia jest nieskuteczny, to szkoda, jeżeli w ogóle wystąpi, jest minimalna. Jeżeli natomiast obrońca jest niekompetentny albo niechętny do niesienia pomocy, zagrożone są życie lub wolność człowieka. To jest zatem kwestia odpowiedniego przydziału obowiązków, a nie problem systemowy. POLSKA ZBROJNA: Reprezentuje Pan niektórych więźniów z Guantanamo. Trudno ich bronić? ERIC MONTALVO: Za swoje największe osiągnięcie uważam reprezentowanie Mohammada Jawada, który został zwolniony i wrócił do Afganistanu [Jawada oskarżono o próbę zabójstwa po tym, gdy w 2002 roku rzucono granat w przejeżdżający konwój amerykański. Po zatrzymaniu przetrzymywano go najpierw w Bagram, a następnie w Guantanamo. Sąd unieważnił jego przyznanie się do winy, uznając, że Jawad został zmuszony do tego siłą. Po siedmiu latach od zatrzymania, w 2009 roku, prokuratura odstąpiła od zarzutów przyp. A.B]. Zespół złożony z dziewięciu osób stanął naprzeciw całemu aparatowi rządu USA i doprowadził do sprawiedliwego orzeczenia. Mówię sprawiedliwe orzeczenie, a nie zwycięstwo, bo tutaj chodzi właśnie o sprawiedliwość, a nie o wygraną czy przegraną. Nikt nie chce, aby winni zbrodni pozostawali na wolności, a niewinni ponosili karę. Jawad był niewinny i stracił siedem lat, czekając, aż system przekona się o tym. Na przeszkodzie stanęły kulturowy, językowy, intelektualny i systemowy opór przed rozwiązaniem innym niż uznanie go za winnego. Na to nałożyło się przewiezienie Jawada do Guantanamo i żelazna kurtyna amerykańskiego systemu utajniania informacji wywiadowczych. Nasz zespół musiał zastosować specjalne metody, aby wykazać niewinność klienta. Kilkakrotnie odwiedziliśmy Afganistan, co naraziło nas na bezpośrednie niebezpieczeństwo. Nie musiałem tam jechać. Mam przecież rodzinę. Ale z drugiej strony, czy miałem wybór, zważywszy na treść złożonej przysięgi i powierzone mi do wykonania obowiązki adwokata? POLSKA ZBROJNA: Jeżeli polskie ministerstwo obrony poprosiłoby Pana o radę w sprawach reformy systemu pomocy prawnej, co by Pan zalecił? ERIC MONTALVO: Powinniście w Polsce rozstrzygnąć, czy żołnierze walczący w obronie rządów prawa za granicą powinni mieć rzeczywisty dostęp do systemu pomocy prawnej oraz w jaki sposób można by ją zapewnić. Powołajcie komisję, która oceni sytuację i przedłoży ministrowi raport. POLSKA ZBROJNA: Załóżmy, że komisja potwierdzi potrzebę powołania służby obrońców. ERIC MONTALVO: Wtedy powinniście niezwłocznie zorganizować seminaria szkoleniowe dla prawników z ogólnie rozumianej wojskowości. Następnie należałoby zweryfikować i ocenić korzyści wynikające z obecności prawników na misjach oraz konsekwentnie zmodyfikować podejmowane działania stosownie do wyników takiej oceny. ADAM BODNAR jest doktorem nauk prawnych, sekretarzem Zarządu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka oraz adiunktem w Zakładzie Praw Człowieka Wydziału Prawa i Administracji UW. W I Z Y T Ó W K A ERIC MONTALVO Jest adwokatem, partnerem w kancelarii Puckett & Faraj w stanie Wirginia. Zajmuje się głównie pomocą prawną w zakresie szeroko rozumianego prawa wojskowego oraz prawa humanitarnego. Ponad 21 lat służył w piechocie morskiej i pełnił obowiązki zarówno prokuratora, jak i obrońcy w sprawach karnych. Brał udział w ponad 300 procesach wojskowych, także przed komisjami wojskowymi w Guantanamo. Uczestniczył w misjach w Iraku oraz w Afganistanie nie tylko w charakterze żołnierza, lecz także prawnika. Za zasługi w czasie wojny w rejonie Zatoki Perskiej w 1990 roku w 1 Batalionie Czołgów uzyskał odznaczenie bojowe (Combat Action Ribbon). Międzynarodowe uznanie przyniosło mu doprowadzenie do zwolnienia z Guantanamo Mohammada Jawada. 18 POLSKA ZBROJNA NR 10 6 MARCA 2011

7 Po zaakceptowaniu przydziału do JAG Corps przyszli prawnicy przechodzą podstawowy kurs oficerski przeprowadzany w Centralnej Szkole Korpusu w Charlottesville. FOT. US ARMY PAULINA GLIŃSKA Prawnik w korpusie W niektórych armiach NATO od lat działają wyspecjalizowane korpusy prawne. JAG (Judge Advocate General s Corps) to specjalny korpus w armii amerykańskiej, którego prawnicy zajmują stanowiska w siłach lądowych, powietrznych, straży przybrzeżnej, marines i marynarce. Zakres ich usług jest bardzo szeroki obejmuje prawo wojskowe, wojenne, cywilne, administracyjne, podatkowe. Prawnicy JAG występują jako prokuratorzy w wojskowych procesach karnych, a także oskarżają w międzynarodowych sprawach karnych. Swoją pomoc prawną świadczą nie tylko na terenie Stanów Zjednoczonych, lecz także poza nim w trakcie różnego rodzaju operacji prowadzonych przez armię USA. JAG jest podzielony na cztery podstawowe sekcje: prawa administracyjnego, prawa operacyjnego (bojowego), pomocy prawnej oraz wojskowego wymiaru sprawiedliwości. Żeby zostać oficerem JAG, trzeba między innymi spełniać wymagania dotyczące obywatelstwa, przejść kontrolę bezpieczeństwa, posiadać dyplom wyższej szkoły prawniczej, być dopuszczonym do adwokatury w jakimkolwiek sądzie i mieć nie więcej niż 34 lata w momencie zgłoszenia. Gdy aplikant zostanie wybrany przez komisję kwalifikacyjną, służy na stanowisku w JAG jako judge advocate przez trzy lata. Potem może zadecydować, czy chce kontynuować swoją służbę w tym korpusie. Po zaakceptowaniu przydziału do JAG Corps przyszli prawnicy JAG przechodzą czternastotygodniowy podstawowy kurs oficerski, podzielony na dwa etapy: czterotygodniowy W biurze kanadyjskiego JAG pracuje 114 oficerów służby czynnej oraz 64 w rezerwie. wojskowy kurs przygotowawczy oraz dziesięciotygodniowy kurs prawa wojskowego przeprowadzany w Centralnej Szkole Korpusu JAG w Charlottesville. Usługi JAG są co do zasady bezpłatne, ale jakiekolwiek koszty sądowe lub inne stałe (na przykład rozwodu) wnioskodawca sam musi pokryć. KANADYJSKIE DOŚWIADCZENIA Wyspecjalizowany korpus prawny kanadyjskich sił zbrojnych (Legal Branch of the Canadian Forces) zajmuje się świadczeniem usług prawnych z zakresu wojskowości. Na jego czele stoi judge advocate general, który jest głównym radcą prawnym generalnego gubernatora, ministra obrony narodowej i kanadyjskiego ministerstwa obrony narodowej w kwestiach dotyczących prawa wojskowego. Kanadyjski korpus ma również kompetencje nadzorcze w sprawach administracyjnych dotyczących wojskowości. Żeby zostać judge advocate general, zgodnie z kanadyjskim prawem trzeba być obrońcą lub adwokatem z dziesięcioletnim stażem. Stanowisko to zajmuje się przez cztery lata, ale można zostać wybranym ponownie. Zakres i sposób organizacji korpusu prawnego kanadyjskich sił zbrojnych jest bardzo podobny do amerykańskiego JAG Corps. Jego POLSKA ZBROJNA NR 10 6 MARCA

8 P E R Y S K O P Oficerowie korpusu prawnego kanadyjskich sił zbrojnych między innymi pomagają dowódcom prowadzącym operacje wojskowe. oficerowie pomagają w kwestiach prawnych w ośrodkach dowództwa i jednostkach armii kanadyjskiej, bronią żołnierzy oskarżonych w procesach wojskowych, prowadzą szkolenia z zakresu prawa, doradzają w kwestiach prawnych dowódcom prowadzącym operacje wojskowe. W biurze kanadyjskiego JAG pracuje 114 oficerów służby czynnej oraz 64 w rezerwie. Pozostali prawnicy wojskowi są rozlokowani w jednostkach na terenie całej Kanady, a także poza jej granicami. Wojskowym prawnikiem (legal officer) może zostać tylko członek kanadyjskiej adwokatury. Kandydat powinien być zdrowy fizycznie i psychicznie, musi też przejść proces rekrutacji. Po jego zakończeniu odbywa specjalne szkolenie, podzielone na dwie części: kurs wprowadzający oraz podstawowy kurs oficerski w szkole wojskowej. Wojskowi prawnicy pracują w różnych jednostkach kanadyjskiej armii. Między innymi w siłach ekspedycyjnych (Canadian Expeditionary Force Command CEFCOM), do których należy planowanie i prowadzenie wszystkich operacji kanadyjskich sił zbrojnych poza obszarem Ameryki Północnej. Mają one swojego radcę prawnego, odpowiedzialnego za zapewnienie porad prawnych dotyczących operacji przeprowadzanych przez dowódcę CEFCOM i jego pracowników. Kanadyjskim żołnierzom służącym w Europie pomoc świadczy Assistant Judge Advocate General Europe AJAG. Nie chodzi o zastąpienie JAG jest podzielony na cztery podstawowe sekcje: prawa administracyjnego, prawa operacyjnego, pomocy prawnej oraz wojskowego wymiaru sprawiedliwości. usług prawnych ogólnie dostępnych, lecz o ułatwienie zorientowania się w nieznanym systemie prawnym w obcym kraju. BRYTYJSCY DORADCY W strukturach armii Wielkiej Brytanii istnieje korpus militarnej obsługi prawnej (The Army Legal Services Branch ALS), który działa w Adjutant Gerneral s Corps specjalnym, administracyjnym korpusie brytyjskich sił zbrojnych. Korpusem militarnej obsługi prawnej kieruje dyrektor generalny w randze majora generała. ALS skupia wyłącznie oficerów (około 120), którzy przed wstąpieniem do wojska mieli kwalifikacje do wykonywania zawodu adwokata oraz radcy prawnego. Oddział ten zapewnia kompleksową obsługę prawną żołnierzy brytyjskich. Na rzecz wojskowych przebywających za granicą z ramienia ALS działa militarna pomoc prawna (Army Legal Assistance ALA), której 20 POLSKA ZBROJNA NR 10 6 MARCA 2011

9 siedzibą jest Catterick Barracks w Bielefeld w Niemczech. Komórka ta składa się z pięciu oficerów ALS oraz pięciu niemieckich prawników. Usługi ALA są zazwyczaj darmowe. Wnioskodawca musi zapłacić jednak wszelkie koszty sądowe lub inne stałe. Większość pracy ALA dotyczy wypadków związanych z uszkodzeniem ciała, sprzedaży towarów i usług, obrony w sprawach karnych, opłat w zagranicznych sądach i w sprawach rodzinnych. ALA zajmuje się doradztwem we wszystkich dziedzinach prawa z wyjątkiem spraw związanych z prowadzeniem własnego biznesu, administracją osiedli oraz dotyczących czynszu z tytułu najmu mieszkań. FOT. CANADIAN DOD NIEMCY W SĄDACH CYWILNYCH Niemiecka polityka bezpieczeństwa narodowego od 1949 roku do dziś nie przewiduje istnienia regularnych sądów wojskowych. Żołnierze, bez względu na miejsce pochodzenia, podlegają prawu federalnemu. Jeśli popełnią jakiekolwiek przestępstwo, odpowiadają przed krajowym wymiarem sprawiedliwości, sądzeni są przez cywilnych sędziów na podstawie ustawy o prawie karnym wojskowym (Wehrstrafgesetz). Mniej poważne czyny podlegają jurysdykcji sądów dyscyplinarnych, będących jednostkami podległymi sądownictwu administracyjnemu. Sprawy dotyczące żołnierzy i ich rodzin rozwiązywane są w specjalnym, przyspieszonym trybie. Artykuł 96 paragraf 2 ustawy Grundgesetz, niemieckiej konstytucji, dopuszcza tworzenie specjalnych sądów wojskowych w dwóch przypadkach: gdy na terenie Niemiec toczy się wojna lub gdy żołnierze posyłani są za granicę. Bundeswehra ma własny system organizacji prawnej, którego trzon stanowią osoby z wyższym prawniczo-wojskowym wykształceniem. Niemieccy prawnicy wojskowi są przygotowywani w specjalnie do tego przystosowanych ośrodkach naukowych (na przykład na Uniwersytecie Bundeswehry w Monachium). Doradzają oni między innymi przełożonym w sprawach dotyczących żołnierzy, tak karnych, jak i cywilnych. Dzisiaj ponad stu ekspertów do spraw prawnych jest zatrudnionych w Bundeswerze jako doradcy prawni dowódców jednostek, agencji i biur sił zbrojnych. Są oni również adwokatami sądów dyscyplinarnych. Znawcy i instruktorzy prawa są zatrudniani w szkołach, akademiach i na uniwersytetach wojskowych. Doradcy prawni biorą udział w operacjach zagranicznych jako oficerowie, udzielają specjalistycznej pomocy dowódcom również w trakcie samych akcji, tak by prowadzone przez nich działania nie naruszały prawa międzynarodowego. Również radcowie wyjeżdżają z Bundeswehrą w rejony dotknięte wojną, gdzie pomagają w trakcie postępowań dyscyplinarnych i udzielają żołnierzom porad prawnych dotyczących prywatnych spraw. Na najniższym szczeblu administrowania działaniami wojennymi, w trakcie ich prowadzenia każdy żołnierz ma prawo do korzystania z usług specjalnie szkolonego rzecznika, który po konsultacji z prawnikiem na bieżąco przekazuje porady prawne. Formacją, w której żołnierz może szukać profesjonalnej opieki prawnej, jest Einsatzführungsstab jednostka wspierająca żołnierzy wyjeżdżających na misje, utworzona 1 czerwca 2008 roku. W Einsatzführungsstab pracują przedstawiciele Niemiecka polityka bezpieczeństwa narodowego od 1949 roku do dziś nie przewiduje istnienia regularnych sądów wojskowych wszystkich kierownictw, w tym prawnicy członkowie kierownictwa do spraw prawnych armii. Każdy rodzaj niemieckich sił zbrojnych ma własne centrum radców prawnych, funkcjonujące w ramach terenowej obsługi armii. Zajmuje się ono takimi sprawami, jak odszkodowania za wypadki, utratę zdrowia, zadośćuczynienie rodzinom żołnierzy poległych na służbie, wypłata pensji czy emerytur. Usługi centrum dla żołnierzy Bundeswehry są darmowe. HISZPAŃSKI KORPUS PRAWNY Również w armii hiszpańskiej istnieje specjalny korpus prawniczy (Cuerpos Jurídico Militar CJM). Składa się on wyłącznie z oficerów i jest jednostką bardzo prestiżową ze względu na restrykcyjny tryb szkolenia. CJM spełnia w hiszpańskiej armii dwie zasadnicze funkcje. Po pierwsze, jest organem odpowiedzialnym za jurysdykcję sądów wojskowych, a po drugie udziela porad prawnych żołnierzom, a także wojskowej administracji rządowej na szczeblu centralnym. Ponadto oficerowie CJM mogą dowodzić centrami i organizacjami podlegającymi ministerstwu obrony, realizować zadania z zakresu administracji wojskowej i logistyki. Obecny kształt nadała korpusowi ustawa z 5 kwietnia 1988 roku, w której ustanowiono jego jednolitą strukturę dla sił lądowych, morskich i powietrznych. O przystąpienie do wojskowego korpusu prawniczego może ubiegać się osoba, która ma hiszpańskie obywatelstwo, tytuł magistra prawa, jest w pełni sprawna fizycznie i zdrowa psychicznie, nie została skazana prawomocnym wyrokiem sądowym, a także nie jest poszukiwana i korzysta z pełni praw obywatelskich. Każdego roku publikowane są dodatkowe wymagania, jakie muszą spełnić kandydaci ubiegający się o członkostwo w CJM. Po konkursie kandydaci przechodzą specjalistyczne szkolenie, trwające około roku akademickiego, obejmujące naukę w trzech ośrodkach (Saragossa, Marina i San Javier). Następnie obowiązani są do odbycia stażu w Wojskowej Szkole Studiów Prawniczych (La Escuela Militar de Estudios Jurídicos) w Madrycie. Studia mają charakter specjalistyczny i interdyscyplinarny, dlatego kandydaci mogą sami decydować o kierunku rozwoju swej kariery. Tekst został opracowany na podstawie materiałów udostępnionych przez Helsińską Fundację Praw Człowieka. POLSKA ZBROJNA NR 10 6 MARCA

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Ministerstwo Sprawiedliwości POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Co to jest? Jak z niej korzystać? Publikacja przygotowana dzięki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej 2 Jesteś pokrzywdzonym, podejrzanym

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY PRAWNE POLAKÓW I SPOSOBY RADZENIA SOBIE Z NIMI

PROBLEMY PRAWNE POLAKÓW I SPOSOBY RADZENIA SOBIE Z NIMI PROBLEMY PRAWNE POLAKÓW I SPOSOBY RADZENIA SOBIE Z NIMI Problem, który wymagał pomocy prawnej w ostatnich 5 latach. 7% Prawo pracy 6% Inne 7% Prawo karne i postępowanie karne. Prawo karne wykonawcze.

Bardziej szczegółowo

Za porzucenie pracy pracownik zapłaci karę

Za porzucenie pracy pracownik zapłaci karę Za porzucenie pracy pracownik zapłaci karę Pracodawcy, którzy nie chcą płacić odszkodowań cywilnych, muszą starannie przestrzegać procedur zwolnienia. Przed sądem pracy pracownik musi udowodnić, że nie

Bardziej szczegółowo

WOJSKOWE SZKOLNICTWO ZAWODOWE

WOJSKOWE SZKOLNICTWO ZAWODOWE W O J S K O W A K O M E N D A U Z U P E L N I E Ń W B Y D G O S Z C Z Y WOJSKOWE SZKOLNICTWO ZAWODOWE ROK ADADEMICKI 2010/2011 1. INFORMACJE OGÓLNE 2. WYKAZ UCZELNI PROWADZĄCYCH NABÓR NA ROK AKADEMICKI

Bardziej szczegółowo

Chcesz pracować w wojsku?

Chcesz pracować w wojsku? Praca w wojsku Chcesz pracować w wojsku? Marzysz o pracy w służbie mundurowej, ale nie wiesz, jak się do niej dostać? Przeczytaj nasz poradnik! str. 1 Charakterystyka Sił Zbrojnych RP Siły Zbrojne Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

5) w art. 40 skreśla się pkt 4.

5) w art. 40 skreśla się pkt 4. W art. 2 projektu ustawy dodaje się następujące punkty:, zmieniając jednocześnie dalszą numerację: 1) Użyte w ustawie, w różnej liczbie i przypadku, wyrazy okręgowa izba adwokacka zastępuje się użytymi

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA ŚWIADCZENIE USŁUG PRAWNICZYCH. Adres do korespondencji: 02-121 Warszawa, ul. Korotyńskiego 7 lok.9 tel. 668482888.

OFERTA NA ŚWIADCZENIE USŁUG PRAWNICZYCH. Adres do korespondencji: 02-121 Warszawa, ul. Korotyńskiego 7 lok.9 tel. 668482888. kancelaria@legalista.pl, www.legalista.pl OFERTA NA ŚWIADCZENIE USŁUG PRAWNICZYCH Adres do korespondencji: 02-121 Warszawa, ul. Korotyńskiego 7 lok.9 tel. 668482888. Informacje o Kancelarii Strona 2 Kancelaria

Bardziej szczegółowo

ISTOTA UBEZPIECZENIA OCHRONY PRAWNEJ

ISTOTA UBEZPIECZENIA OCHRONY PRAWNEJ ISTOTA UBEZPIECZENIA OCHRONY PRAWNEJ Jakub Nawracała radca prawny Bartłomiej Janyga radca prawny Co to jest ubezpieczenie ochrony prawnej? Ubezpieczenie ochrony prawnej chroni przed ryzykiem prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z art. 3 projektu ustawy z dnia 25 listopada 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej i informacji prawnej, nieodpłatna pomoc prawna, zwana dalej pomocą prawną, przysługuje osobie fizycznej, której

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 397/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 15 października 2015 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów w 2016 r.

DECYZJA Nr 397/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 15 października 2015 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów w 2016 r. Warszawa, dnia 16 października 2015 r. Poz. 284 Departament Kadr DECYZJA Nr 397/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 15 października 2015 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów

Bardziej szczegółowo

STUDIA Z GWARANCJĄ SUKCESU

STUDIA Z GWARANCJĄ SUKCESU Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica w Białymstoku Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica w Białymstoku ul. Ks.Stanisława Suchowolca 6, 15-567 Białystok

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 2010 r. projekt z dnia 6 maja 2010 r. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 2010 r. w sprawie rodzajów i wykazu stanowisk, na których pracownicy jednostek organizacyjnych Służby Więziennej są zatrudniani na zasadach

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 17 grudnia 2004 r.

USTAWA z dnia 17 grudnia 2004 r. Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA z dnia 17 grudnia 2004 r. o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz o prawie pomocy w celu ugodowego

Bardziej szczegółowo

WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI. Wałbrzych, 8 września 2008 r.

WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI. Wałbrzych, 8 września 2008 r. WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI Wałbrzych, 8 września 2008 r. Do Sądu Okręgowego Wydział Penitencjarny w Świdnicy Osadzony: Edward

Bardziej szczegółowo

WERYFIKACJA KLAUZUL TAJNOŚCI DOKUMENTÓW ARCHIWALNYCH WOJSKA POLSKIEGO WYTWORZONYCH PRZED DNIEM 10 MAJA 1990 ROKU

WERYFIKACJA KLAUZUL TAJNOŚCI DOKUMENTÓW ARCHIWALNYCH WOJSKA POLSKIEGO WYTWORZONYCH PRZED DNIEM 10 MAJA 1990 ROKU Bogusław Stachula WERYFIKACJA KLAUZUL TAJNOŚCI DOKUMENTÓW ARCHIWALNYCH WOJSKA POLSKIEGO WYTWORZONYCH PRZED DNIEM 10 MAJA 1990 ROKU Art. 21 ust. 1 oraz art. 86 ust. 2 ustawy z 22 stycznia 1999 roku o ochronie

Bardziej szczegółowo

Administracja obrony kraju Służba wojskowa Obrona cywilna oprac. Tomasz A. Winiarczyk

Administracja obrony kraju Służba wojskowa Obrona cywilna oprac. Tomasz A. Winiarczyk Administracja obrony kraju Służba wojskowa Obrona cywilna oprac. Tomasz A. Winiarczyk Administracja obrony kraju Na straży suwerenności i niepodległości Narodu Polskiego oraz jego bezpieczeństwa i pokoju

Bardziej szczegółowo

WIADOMOŚCI PRAWNE Z HISZPANII II Semestr 2011 r. Ustawa 38/2011 z dn. 10 października reforma prawa upadłościowego

WIADOMOŚCI PRAWNE Z HISZPANII II Semestr 2011 r. Ustawa 38/2011 z dn. 10 października reforma prawa upadłościowego WIADOMOŚCI PRAWNE Z HISZPANII II Semestr 2011 r. PRAWO UPADŁOŚCIOWE Ustawa 38/2011 z dn. 10 października reforma prawa upadłościowego Ustawa ta, która wejdzie w życie dn. 1 stycznia 2012 roku, znacząco

Bardziej szczegółowo

ZAWODOWA SŁUŻBA WOJSKOWA

ZAWODOWA SŁUŻBA WOJSKOWA ZAWODOWA SŁUŻBA WOJSKOWA Powołanie do zawodowej służby wojskowej następuje: do służby stałej - na czas nieokreślony; do służby kontraktowej - na czas określony w kontrakcie. Żołnierz służby kontraktowej

Bardziej szczegółowo

NAJPIERW PORADZĘ SIĘ PRAWNIKA

NAJPIERW PORADZĘ SIĘ PRAWNIKA 1 1. Placówka Bezpłatnych Porad Prawnych i Obywatelskich (dalej Placówka) utworzona zostaje w powiecie pszczyńskim od 11 września 2014 r. do 21 listopada 2014 r. 2. Placówka działa w ramach projektu Najpierw

Bardziej szczegółowo

o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej[1]

o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej[1] U S T A W A z dnia 17 grudnia 2004 r. o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej[1] Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa:

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 1 lipca 2005 r. o Krajowym Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury 1)

USTAWA z dnia 1 lipca 2005 r. o Krajowym Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury 1) Kancelaria Sejmu s. 1/8 USTAWA z dnia 1 lipca 2005 r. o Krajowym Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1410. Art. 1. 1. Tworzy

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji,

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,

Bardziej szczegółowo

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1)

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1) Wstępny projekt z dnia 5 czerwca 2014 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A S P R AW I E D L I W O Ś C I z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego

Bardziej szczegółowo

Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu

Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu Informacje ogólne Kto ma prawo do obrony Prawo do obrony naleŝy do podstawowych praw i wolności osobistych kaŝdego człowieka i obywatela. Gwarantuje je Konstytucja

Bardziej szczegółowo

Projekt ustawy o doradztwie odszkodowawczym

Projekt ustawy o doradztwie odszkodowawczym ZAKRES REGULACJI Projektowana ustawa powinna regulować co najmniej następujące zagadnienia: 1. warunki i zasady wykonywania doradztwa, 2. organizacje samorządu doradców zawód doradcy odszkodowawczego NIE

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 11 lutego 2011 r. w sprawie stanowisk służbowych oraz stopni funkcjonariuszy Służby Więziennej

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 11 lutego 2011 r. w sprawie stanowisk służbowych oraz stopni funkcjonariuszy Służby Więziennej 189 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 11 lutego 2011 r. w sprawie stanowisk służbowych oraz stopni funkcjonariuszy Służby Na podstawie art. 55 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie (Dz.

Bardziej szczegółowo

tj. Dz.U. 2014 poz. 1111 Dz.U. 2008 Nr 227 poz. 1505 z dnia 5 czerwca 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o służbie cywilnej

tj. Dz.U. 2014 poz. 1111 Dz.U. 2008 Nr 227 poz. 1505 z dnia 5 czerwca 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o służbie cywilnej Kancelaria Sejmu s. 1/108 tj. Dz.U. 2014 poz. 1111 Dz.U. 2008 Nr 227 poz. 1505 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 5 czerwca 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Art. 1.

USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Art. 1. USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw Art. 1. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) wprowadza się

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 27.05.2014 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja 0436/2012, którą złożył Mark Walker (Wielka Brytania) w sprawie transgranicznego doradztwa prawnego 1.

Bardziej szczegółowo

SŁUŻBA PRZYGOTOWAWCZA; NARODOWE SIŁY REZERWOWE

SŁUŻBA PRZYGOTOWAWCZA; NARODOWE SIŁY REZERWOWE SŁUŻBA PRZYGOTOWAWCZA; NARODOWE SIŁY REZERWOWE Służba przygotowawcza to nowy rodzaj czynnej służby wojskowej dla ochotników posiadających uregulowany stosunek do służby wojskowej, a także innych osób niepodlegających

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Warszawa, dnia 25 stycznia 2016 r. Stanowisko Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców Prawnych dotyczące możliwości powierzenia radcy prawnemu funkcjonariuszowi zatrudnionemu w ramach

Bardziej szczegółowo

Na wniosek Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w Biurze Rzecznika Praw

Na wniosek Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w Biurze Rzecznika Praw RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-632772-XVIII/12/GK 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Bartłomiej Sienkiewicz Minister Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

Wyrok. Sądu Najwyższego. z dnia 2 grudnia 2011 r. II UK 73/11

Wyrok. Sądu Najwyższego. z dnia 2 grudnia 2011 r. II UK 73/11 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2011 r. II UK 73/11 nietezowane LEX nr 1130385 1130385 Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca). Sędziowie SN: Romualda Spyt, Jolanta

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV

Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV Część I. Komentarz praktyczny z orzecznictwem... 1 Rozdział 1. Adwokat w postępowaniu karnym jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, prywatnego, powoda cywilnego,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 24 września 2010 r. Opracowano na podstawie Dz. U. z 2010 r. Nr 197, poz. 1307. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 6 lutego 2015 r. w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 6 lutego 2015 r. w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych Dz.U.2015.258 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 6 lutego 2015 r. w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych (Dz. U. z dnia 25 lutego 2015 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI SZTAB WOJSKOWY W LUBLINIE

WOJEWÓDZKI SZTAB WOJSKOWY W LUBLINIE Służba przygotowawcza Narodowe Siły Rezerwowe Służba kandydacka - Szkolnictwo wojskowe Zawodowa Służba Wojskowa Służba przygotowawcza to nowy element systemu szkolenia obywateli w warunkach armii zawodowej,

Bardziej szczegółowo

Twoje prawa obywatelskie

Twoje prawa obywatelskie Twoje prawa obywatelskie Dostęp do praw i sprawiedliwości dla osób z niepełnosprawnością intelektualną Inclusion Europe Raport Austria Anglia Belgia Bułgaria Chorwacja Cypr Czechy Dania Estonia Finlandia

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO INFORMATOR ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA SPORZĄDZENIE PROSPEKTU EMISYJNEGO I INNYCH DOKUMENTÓW PRZYGOTOWANYCH W ZWIĄZKU Z OFERTĄ PUBLICZNĄ ORAZ UBIEGANIEM SIĘ O DOPUSZCZENIE PAPIERÓW

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 620 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1999 Nr 3 poz. 14 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ

Dz.U. 1999 Nr 3 poz. 14 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ Kancelaria Sejmu s. 1/1 Dz.U. 1999 Nr 3 poz. 14 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 24 grudnia 1998 r. w sprawie należności żołnierzy za podróże i przeniesienia służbowe. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

K A N C E L A R I A D W O K A

K A N C E L A R I A D W O K A K A N C E L A R I A D W O K A C K AG R Z E G O R Z K I E L I S Z C Z Y Oferta usług doradztwa prawnego świadczonych przez Kancelarię Adwokacką Grzegorza Kieliszczyka Warszawa 2014 1 PREZENTACJA KANCELARII

Bardziej szczegółowo

Regulamin korzystania z usług poradnictwa prawnego i obywatelskiego Fundacji Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego

Regulamin korzystania z usług poradnictwa prawnego i obywatelskiego Fundacji Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego Regulamin korzystania z usług poradnictwa prawnego i obywatelskiego Fundacji Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego Przepisy początkowe 1 Poradnictwo prawne i obywatelskie organizowane jest przez Fundację

Bardziej szczegółowo

Krajowe i zagraniczne podróże służbowe po nowelizacji przepisów

Krajowe i zagraniczne podróże służbowe po nowelizacji przepisów Szkolenie portalu TaxFin.pl Krajowe i zagraniczne podróże służbowe po nowelizacji przepisów 14 maja 2013 r., Hotel Marriott, Warszawa Partner merytoryczny: Opis spotkania: Z dniem 1 marca 2013 r. wchodzą

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych Dz. U. 2004 r. Nr 115, poz. 1199 zmiany: 2010-06-05 Dz.U.2010.87.568 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN. Punktu Informacji Obywatelskiej

REGULAMIN. Punktu Informacji Obywatelskiej REGULAMIN Punktu Informacji Obywatelskiej Postanowienie ogólne 1 Regulamin niniejszy określa zasady działania oraz udzielania bezpłatnych poradinformacji przez Punkt Informacji Obywatelskiej, działający

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03

POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03 POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03 Przewidziana w polskim porządku prawnym ustawie z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (jedn. tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr

Bardziej szczegółowo

A. Stanowisko dyrektora publicznej szkoły może zajmować nauczyciel mianowany lub dyplomowany, który spełnia łącznie następujące wymagania:

A. Stanowisko dyrektora publicznej szkoły może zajmować nauczyciel mianowany lub dyplomowany, który spełnia łącznie następujące wymagania: Minister Środowiska ogłasza konkurs na kandydata na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół Leśnych im. Romana Gesinga w Zagnańsku ul. Spacerowa 4, 26-050 Zagnańsk Do konkursu może przystąpić osoba, która spełnia

Bardziej szczegółowo

Pomoże ci Co zrobić, jeśli chcesz złożyć skargę na swojego prawnika

Pomoże ci Co zrobić, jeśli chcesz złożyć skargę na swojego prawnika 1 Rzecznik praw obywatelskich ds. prawnych Pomoże ci Co zrobić, jeśli chcesz złożyć skargę na swojego prawnika Rozpatrujemy skargi prawne Czym się zajmujemy? Pomagamy rozpatrywać skargi na prawników, którzy

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE WOJSKOWE KANDYDATÓW NA OFICERÓW W 2012 R.

SZKOLENIE WOJSKOWE KANDYDATÓW NA OFICERÓW W 2012 R. SZKOLENIE WOJSKOWE KANDYDATÓW NA OFICERÓW W 2012 R. Osoba zainteresowana zawodową służbą wojskową w korpusie oficerów zawodowych może starać się o powołanie do tego korpusu w drodze ukończenia akademii

Bardziej szczegółowo

Pytania z zasad wykonywania zawodu radcy prawnego na kolokwium ustne w 2012r. - I rok aplikacji radcowskiej

Pytania z zasad wykonywania zawodu radcy prawnego na kolokwium ustne w 2012r. - I rok aplikacji radcowskiej Pytania z zasad wykonywania zawodu radcy prawnego na kolokwium ustne w 2012r. - I rok aplikacji radcowskiej 1. Proszę omówić istotne cechy zawodu radcy prawnego jako zawodu zaufania publicznego. 2. Na

Bardziej szczegółowo

OTWARTY KONKURS OFERT. Zarząd Powiatu Jarocińskiego ogłasza

OTWARTY KONKURS OFERT. Zarząd Powiatu Jarocińskiego ogłasza OTWARTY KONKURS OFERT Na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2014 r. poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 11 ust. 1 i 2

Bardziej szczegółowo

Uchwala Nr 50/15 Zarządu Powiatu Sztumskiego z dnia 4 listopada 2015 roku w sprawie ogłoszenia otwartego konkursu ofert

Uchwala Nr 50/15 Zarządu Powiatu Sztumskiego z dnia 4 listopada 2015 roku w sprawie ogłoszenia otwartego konkursu ofert Uchwala Nr 50/15 Zarządu Powiatu Sztumskiego z dnia 4 listopada 2015 roku w sprawie ogłoszenia otwartego konkursu ofert Na podstawie art. 32 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNKCJONOWANIA BIURA OBSŁUGI INTERESANTÓW (BOI) W SĄDZIE REJONOWYM DLA WARSZAWY-MOKOTOWA PRZY UL. OGRODOWA 51 A

REGULAMIN FUNKCJONOWANIA BIURA OBSŁUGI INTERESANTÓW (BOI) W SĄDZIE REJONOWYM DLA WARSZAWY-MOKOTOWA PRZY UL. OGRODOWA 51 A REGULAMIN FUNKCJONOWANIA BIURA OBSŁUGI INTERESANTÓW (BOI) W SĄDZIE REJONOWYM DLA WARSZAWY-MOKOTOWA PRZY UL. OGRODOWA 51 A 1 Struktura organizacyjna 1. Biuro Obsługi Interesantów (BOI) wchodzi w skład I,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 89, poz. 967 o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E. 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową międzynarodową

U Z A S A D N I E N I E. 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową międzynarodową U Z A S A D N I E N I E 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową międzynarodową W dniu 22 marca 1990 r. została zawarta Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów

Bardziej szczegółowo

Gmina Morzeszczyn Darmowa pomoc prawna - sprawdź gdzie na terenie powiatu tczewskiego ją uzyskasz

Gmina Morzeszczyn Darmowa pomoc prawna - sprawdź gdzie na terenie powiatu tczewskiego ją uzyskasz Darmowa pomoc prawna - sprawdź gdzie na terenie powiatu tczewskiego ją uzyskasz Strona 1/5 Od początku 2016 roku, na terenie całej Polski zaczęła funkcjonować organizowana przez powiaty darmowa pomoc prawna.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia. (Dz. U. z dnia 31 marca 2009 r.)

USTAWA. z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia. (Dz. U. z dnia 31 marca 2009 r.) Dz.U.09.52.419 2009.06.05 zm. Dz.U.2009.76.641 art. 10 USTAWA z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia (Dz. U. z dnia 31 marca 2009 r.) Art. 1. Ustawa określa: 1) zasady powoływania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9

Spis treści. Wstęp... 9 Wstęp... 9 ROZDZIAŁ I Geneza sygnalizacji w polskim prawie karnym... 17 1. Problematyka zapobiegania przestępczości w k.p.k. z 1928 r.... 18 2. Profilaktyka w sferze prawnokarnej działalności organów ścigania

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 57/2011 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 listopada 2011 r.

Uchwała nr 57/2011 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 listopada 2011 r. Uchwała nr 57/2011 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 listopada 2011 r. O doskonaleniu zawodowym adwokatów Na podstawie art. 3 pkt 4 i 58 pkt 12 lit. h Ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o Adwokaturze

Bardziej szczegółowo

Dr Tadeusz MAJEWSKI Akademia Pedagogiki Specjalnej W Warszawie

Dr Tadeusz MAJEWSKI Akademia Pedagogiki Specjalnej W Warszawie Międzynarodowe doświadczenia w zakresie zatrudnienia wspomaganego osób niepełnosprawnych Dr Tadeusz MAJEWSKI Akademia Pedagogiki Specjalnej W Warszawie K o n s p e k t 1. Definicja zatrudnienia wspomaganego

Bardziej szczegółowo

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Wspólne posiedzenie Komisji Obrony Narodowej (97.) oraz Komisji Zdrowia (97.) w dniu 21 maja 2015 r.

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Wspólne posiedzenie Komisji Obrony Narodowej (97.) oraz Komisji Zdrowia (97.) w dniu 21 maja 2015 r. ZAPIS STENOGRAFICZNY Wspólne posiedzenie Komisji Obrony Narodowej (97.) oraz Komisji Zdrowia (97.) w dniu 21 maja 2015 r. VIII kadencja Porządek obrad: 1. Rozpatrzenie wniosków zgłoszonych na 75. posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 22 maja 2014 r. Poz. 670 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 12 maja 2014 r.

Warszawa, dnia 22 maja 2014 r. Poz. 670 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 12 maja 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 22 maja 2014 r. Poz. 670 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE INFORMACJI DLA MARYNARZY

ZESTAWIENIE INFORMACJI DLA MARYNARZY ZESTAWIENIE INFORMACJI DLA MARYNARZY Korzystanie z usług prawników Marynarze czasem muszą skorzystać z pomocy prawników, jeśli w trakcie swojego zatrudnienia napotkają jakieś problem natury prawnej. Problemy

Bardziej szczegółowo

Ochrona prawna. Immunitet materialny

Ochrona prawna. Immunitet materialny organie państwowym radca prawny może być zatrudniony także w innej wyodrębnionej komórce lub jednostce organizacyjnej i podlegać jej kierownikowi (art. 9). Ochrona prawna Radca prawny podczas i w związku

Bardziej szczegółowo

SPR!\ W I[]) LI vvości

SPR!\ W I[]) LI vvości 24/GRU/2015/CZ 11: 23 ~ Min. Sprawiedliwoici NR FAKS:225212445 S. OO 1 SPR!\ W I[]) LI vvości..._---- -_... ~ "'' ""'-'"'"-'""""",_ ""'-'( Warszawa,23grudnia 2015 r. Podsekretarz Stanu DL III 072-24/15

Bardziej szczegółowo

Pan Tomasz SIEMONIAK. Wiceprezes Rady Ministrów. Minister Obrony Narodowej. Szanowny Panie Premierze. Warszawa, dnia 20 lipca 2015 r.

Pan Tomasz SIEMONIAK. Wiceprezes Rady Ministrów. Minister Obrony Narodowej. Szanowny Panie Premierze. Warszawa, dnia 20 lipca 2015 r. R ZE C ZN IK PRAW OBYWATEL SKICH Warszawa, dnia 20 lipca 2015 r. III.7042.16.2015.TO Pan Tomasz SIEMONIAK Wiceprezes Rady Ministrów Minister Obrony Narodowej Szanowny Panie Premierze uprzejmie informuję,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 33/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 lipca 2012 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 22 lipca 2010 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 22 lipca 2010 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych Dziennik Ustaw Nr 145 11401 Poz. 974 974 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 22 lipca 2010 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych Na podstawie art. 106 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym

Bardziej szczegółowo

Zasada dotycząca zatrudniania byłych i obecnych pracowników administracji rządowej oraz osób działających w jej imieniu

Zasada dotycząca zatrudniania byłych i obecnych pracowników administracji rządowej oraz osób działających w jej imieniu Zasada dotycząca zatrudniania byłych i obecnych pracowników administracji rządowej oraz osób działających w jej imieniu Deklaracja zasady: Pracownicy firmy 3M i te osoby trzecie, do których ma zastosowanie

Bardziej szczegółowo

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK polish.poland.usembassy.gov Facebook www.facebook.com/usembassywarsaw YouTube www.youtube.com/user/usembassywarsaw Twitter twitter.com/usembassywarsaw USA & Poland Polska

Bardziej szczegółowo

SYSTEM POMOCY REKONWERSYJNEJ W SIŁACH ZBROJNYCH RP OAZ WROCŁAW 2015

SYSTEM POMOCY REKONWERSYJNEJ W SIŁACH ZBROJNYCH RP OAZ WROCŁAW 2015 SYSTEM POMOCY REKONWERSYJNEJ W SIŁACH ZBROJNYCH RP OAZ WROCŁAW 2015 DOKUMENTY NORMUJĄCE DZIAŁALNOŚĆ REKONWERSYJNĄ Ustawa z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z późniejszymi

Bardziej szczegółowo

Do najistotniejszych problemów zgłoszonych przez marynarzy i zasługujących na uwagę Pana Ministra zaliczyć należy:

Do najistotniejszych problemów zgłoszonych przez marynarzy i zasługujących na uwagę Pana Ministra zaliczyć należy: Uprzejmie informuję, iż dnia 11 grudnia 2008 r. moi współpracownicy przebywali w 3 Flotylli Okrętów w Gdyni. Celem wizyty było sprawdzenie przestrzegania praw obywatelskich oraz zapoznanie się z najistotniejszymi

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Józef Dołhy SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Józef Dołhy SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) Sygn. akt IV KK 314/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 lutego 2014 r. SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Józef Dołhy SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) Protokolant

Bardziej szczegółowo

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA 1. Adwokat w postępowaniu przygotowawczym - przebieg czynności

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 379/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 11 grudnia 2013 r. zmieniająca decyzję w sprawie blokowania wydatków budżetowych w 2013 r.

DECYZJA Nr 379/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 11 grudnia 2013 r. zmieniająca decyzję w sprawie blokowania wydatków budżetowych w 2013 r. Warszawa, dnia 16 grudnia 2013 r. Poz. 336 Departament Budżetowy DECYZJA Nr 379/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 11 grudnia 2013 r. zmieniająca decyzję w sprawie blokowania wydatków budżetowych w 2013

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 14 czerwca 2012 r. Poz. 664 USTAWA. z dnia 11 maja 2012 r.

Warszawa, dnia 14 czerwca 2012 r. Poz. 664 USTAWA. z dnia 11 maja 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 14 czerwca 2012 r. Poz. 664 USTAWA z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, ustawy

Bardziej szczegółowo

WÓJT GMINY ROKIETNICA ZARZĄDZENIE Nr 21/2015 Wójta Gminy Rokietnica z dnia 25 marca 2015 r.

WÓJT GMINY ROKIETNICA ZARZĄDZENIE Nr 21/2015 Wójta Gminy Rokietnica z dnia 25 marca 2015 r. WÓJT GMINY ROKIETNICA ZARZĄDZENIE Nr 21/2015 Wójta Gminy Rokietnica z dnia 25 marca 2015 r. w sprawie ogłoszenia konkursu na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej w Tapinie. Na podstawie art. 36a ustawy

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia. Art. 1.

USTAWA. z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia. Art. 1. Kancelaria Sejmu s. 1/8 USTAWA z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2009 r. Nr 52, poz. 419, Nr 76, poz. 641, z 2010 r. Nr 107, poz. 679, z 2011

Bardziej szczegółowo

Pracodawca zawinił, a pracownik stracił zasiłek

Pracodawca zawinił, a pracownik stracił zasiłek Pracodawca zawinił, a pracownik stracił zasiłek Autor: Gazeta Prawna Pracodawcy, którzy zatrudniają mniej niż 21 pracowników, muszą wraz z zaświadczeniem o niezdolności do pracy pracownika przesłać organowi

Bardziej szczegółowo

K O D E K S E T Y K I. Polskiego Stowarzyszenia Wyceny Złóż Kopalin

K O D E K S E T Y K I. Polskiego Stowarzyszenia Wyceny Złóż Kopalin K O D E K S E T Y K I Polskiego Stowarzyszenia Wyceny Złóż Kopalin Spis treści (E1) PRZEPISY OGÓLNE... 5 (E2) NIEZALEŻNOŚĆ GK/TZK... 5 (E3) KWALIFIKACJE GK/TZK... 6 (E4) ETYKA CZŁONKA STOWARZYSZENIA...

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 26 września 2014 r. Poz. 1292 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 września 2014 r.

Warszawa, dnia 26 września 2014 r. Poz. 1292 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 września 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 26 września 2014 r. Poz. 1292 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 9 września 2014 r. w sprawie trybu wyznaczania żołnierzy zawodowych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 5 marca 2015 r. Poz. 307 OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 4 lutego 2015 r.

Warszawa, dnia 5 marca 2015 r. Poz. 307 OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 4 lutego 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 5 marca 2015 r. Poz. 307 OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 4 lutego 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XV

Spis treści. Przedmowa... XV Przedmowa... XV Wykaz skrótów... XVII Część I. Komentarz praktyczny... 1 Rozdział 1. Adwokat w postępowaniu karnym jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, prywatnego, powoda cywilnego, subsydiarny akt

Bardziej szczegółowo

I. ZASADY WYKONYWANIA ZAWODU RADCY PRAWNEGO, ETYKI RADCY PRAWNEGOORAZ PODSTAWY FUNKCJONOWANIA SAMORZĄDU RADCÓW PRAWNYCH

I. ZASADY WYKONYWANIA ZAWODU RADCY PRAWNEGO, ETYKI RADCY PRAWNEGOORAZ PODSTAWY FUNKCJONOWANIA SAMORZĄDU RADCÓW PRAWNYCH WYKAZ ZAGADNIEŃ OMAWIANYCH W OBRĘBIE POSZCZEGÓLNYCH PRZEDMIOTÓW OBOWIĄZUJĄCYCH NA KOLOKWIUM ROCZNYM I R O K U A P L I K A C J I W ROKU SZKOLENIOWYM 2010 I. ZASADY WYKONYWANIA ZAWODU RADCY PRAWNEGO, ETYKI

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr OA.0050.78.2015 Wójta Gminy Bartoszyce z dnia 15 czerwca 2015 r.

Zarządzenie Nr OA.0050.78.2015 Wójta Gminy Bartoszyce z dnia 15 czerwca 2015 r. Zarządzenie Nr OA.0050.78.2015 Wójta Gminy Bartoszyce z dnia 15 czerwca 2015 r. w sprawie przeprowadzenia konkursu na stanowisko Dyrektora Gimnazjum im. Straży Granicznej w Bezledach Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 86/35/2015 ZARZĄDU POWIATU W OSTROWI MAZOWIECKIEJ. z dnia 27 października 2015 r.

UCHWAŁA NR 86/35/2015 ZARZĄDU POWIATU W OSTROWI MAZOWIECKIEJ. z dnia 27 października 2015 r. UCHWAŁA NR 86/35/2015 ZARZĄDU POWIATU W OSTROWI MAZOWIECKIEJ z dnia 27 października 2015 r. w sprawie ogłoszenia otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego Powiatu Ostrowskiego w roku 2016

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 176/13. Dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 176/13. Dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt V KK 176/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 sierpnia 2013 r. SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Andrzej Ryński SSN Roman Sądej Protokolant Anna Kowal na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH. Zbigniew FILIP

CHARAKTERYSTYKA OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH. Zbigniew FILIP CHARAKTERYSTYKA STANÓW W GOTOWOŚCI OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH Zbigniew FILIP 2 3 Konflikt na Ukrainie Ofiary wśród żołnierzy biorących udział w konflikcie: ok. 50.000 Ofiary wśród ludności

Bardziej szczegółowo

Usługi doradztwa prawnego dla Centrum Usług Wspólnych

Usługi doradztwa prawnego dla Centrum Usług Wspólnych Usługi doradztwa prawnego dla Centrum Usług Wspólnych OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU dotyczy postępowania prowadzonego zgodnie z art. 5a ust. 2-4 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych I:

Bardziej szczegółowo

Jakie korzyści wynikają ze posiadania usługi prawnej direct?

Jakie korzyści wynikają ze posiadania usługi prawnej direct? Potrzebujesz porady związanej z rozwodem lub separacją? Martwisz się wynajmem lub sprzedażą domu? Potrzebujesz wsparcia w kwestii alimentów? Chcesz znać swoje prawa w pracy? Nie wiesz jak napisać wypowiedzenie?

Bardziej szczegółowo

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Etapy postępowania karnego 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Postępowanie przygotowawcze Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa lub wszczęcie postępowania

Bardziej szczegółowo

Postępowania karne i cywilne związane z wypadkiem lotniczym z punktu widzenia biegłego sądowego

Postępowania karne i cywilne związane z wypadkiem lotniczym z punktu widzenia biegłego sądowego System zarządzania bezpieczeństwem. w organizacjach lotnictwa cywilnego Uczelnia Łazarskiego, Warszawa, 18 marca 2014 Postępowania karne i cywilne związane z wypadkiem lotniczym z punktu widzenia biegłego

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 lutego 1991 r.

USTAWA z dnia 23 lutego 1991 r. Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego Art. 1. 1. Uznaje

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O KONKURSIE MINISTER EDUKACJI NARODOWEJ

OGŁOSZENIE O KONKURSIE MINISTER EDUKACJI NARODOWEJ Załącznik do zarządzenia nr 19 Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lipca 2014 r. OGŁOSZENIE O KONKURSIE MINISTER EDUKACJI NARODOWEJ ogłasza konkurs na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół im. Zygmunta

Bardziej szczegółowo

Reorganizacja oraz przebudowa polskiej armii wymusiła nowe warunki naboru oraz szkolenia kandydatów na żołnierzy zawodowych.

Reorganizacja oraz przebudowa polskiej armii wymusiła nowe warunki naboru oraz szkolenia kandydatów na żołnierzy zawodowych. ZOSTAŃ ŻOŁNIERZEM ZAWODOWYM Reorganizacja oraz przebudowa polskiej armii wymusiła nowe warunki naboru oraz szkolenia kandydatów na żołnierzy zawodowych. Z dniem 1 lipca 2004 r. weszła w życie ustawa z

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK SKAZANEGO o udzielenie przerwy w wykonaniu kary ograniczenia wolności UZASADNIENIE

WNIOSEK SKAZANEGO o udzielenie przerwy w wykonaniu kary ograniczenia wolności UZASADNIENIE WZÓR NR 105 WNIOSEK O UDZIELENIE PRZERWY W WYKONANIU KARY OGRANICZENIA WOLNOŚCI Wałbrzych, 8 września 2008 r. Do Sądu Rejonowego Wydział II Karny w Wałbrzychu Skazany: Edward Biłograj, Zakład Karny w Świdnicy

Bardziej szczegółowo

POLSKA TOWARZYSTWEM UBEZPIECZEŃ OCHRONY PRAWNEJ PRZY OBSŁUDZE KLIENTÓW OBJĘTYCH UBEZPIECZENIEM OCHRONY PRAWNEJ.

POLSKA TOWARZYSTWEM UBEZPIECZEŃ OCHRONY PRAWNEJ PRZY OBSŁUDZE KLIENTÓW OBJĘTYCH UBEZPIECZENIEM OCHRONY PRAWNEJ. ZASADY WSPÓŁPRACY POMIĘDZY KANCELARIĄ ADWOKACKĄ a CONCORDIA POLSKA TOWARZYSTWEM UBEZPIECZEŃ OCHRONY PRAWNEJ PRZY OBSŁUDZE KLIENTÓW OBJĘTYCH UBEZPIECZENIEM OCHRONY PRAWNEJ. 1 Przedmiot regulacji 1. Niniejszy

Bardziej szczegółowo