Małgorzata Grabowska Katarzyna Panius Łukasz Kępski Malte Mansholt. Potulice jedno miejsce, dwie pamięci. Przewodnik po Miejscu Pamięci Potulice

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Małgorzata Grabowska Katarzyna Panius Łukasz Kępski Malte Mansholt. Potulice jedno miejsce, dwie pamięci. Przewodnik po Miejscu Pamięci Potulice"

Transkrypt

1 Małgorzata Grabowska Katarzyna Panius Łukasz Kępski Malte Mansholt Potulice jedno miejsce, dwie pamięci Przewodnik po Miejscu Pamięci Potulice Oldenburg Toruń 2009

2 1. Hitlerowski kompleks obozowy Potulice W 1941 roku na terenie posiadłości należących do dawnego Seminarium Księży Chrystusowców w Potulicach naziści założyli jeden z największych obozów dla ludności polskiej, działający w czasach okupacji na terenie Pomorza Gdańskiego i Kujaw. W początkowej fazie swej działalności obóz w Potulicach podlegał Centrali Przesiedleńczej w Gdańsku, jego więźniami w głównej mierze była ludność polska, która w ramach akcji przesiedleńczej miała zostać wysiedlona na tereny Generalnego Gubernatorstwa. Od początku działalności obozu, a więc od 1 lutego do połowy marca 1941 r. za pośrednictwem obozu w Potulicach przesiedlono 3039 Polaków. W kolejnych latach zarówno struktura obozu jak i jego wielkość uległa zmianie. Od września 1941 do stycznia 1942 r. Potulice zostały przekształcone w obóz pracy i podlegały pod nadzór, będącego jeszcze wówczas wychowawczym obozem pracy, obozowi Stutthof. Natomiast od stycznia 1942 r. do momentu jego wyzwolenia w styczniu 1945 r. Potulice ponownie dostały się pod zarząd Centrali Przesiedleńczej w Gdańsku, pełniąc funkcję obozu karnego. W latach tych podlegały mu bezpośrednio obozy w Toruniu i Smukale. Według wyliczeń historyka Włodzimierza Jastrzębskiego po wybudowaniu nowych budynków obozowych w latach na terenie kompleksu obozowego w Potulicach mogło jednorazowo przebywać około więźniów. Pomimo tego, iż Potulice nigdy nie znajdowały się pod zarządem Centrali Obozów Koncentracyjnych, stały się miejscem cierpienia ponad osób i śmierci 1300 z nich. Warunki panujące w potulickim obozie, w relacjach byłych więźniów, niewiele różniły się od innych obozów. Więźniowie pracowali w nieludzkich warunkach, a ich cierpienia potęgowały głód i choroby. Fot. 1. Cmentarz hitlerowskiego obozu Potulice ( ). Na szczególną uwagę zasługuje fakt umieszczenia w październiku 1943 r. w obozie potulickim 542 dzieci z ZSRR (głównie z terenów dzisiejszej Białorusi), a w roku 1944 dzieci polskich, z okolic Łodzi, Katowic, Rybnika, Kościerzyny, Bydgoszczy i Gdańska, których rodzice zostali zesłani do obozów koncentracyjnych. To właśnie mogiły tych najmłodszych ofiar obozu w Potulicach stanowią największy odsetek na cmentarzu, który upamiętnia wydarzenia z lat

3 Obóz w Potulicach został wyzwolony dnia 24 stycznia 1945 r. przez żołnierzy Armii Czerwonej i Ludowego Wojska Polskiego. 2. Centralny Obóz Pracy Potulice Wkrótce po wyzwoleniu obóz w Potulicach został przejęty przez Sowietów. Na jego terenie utworzyli oni obóz dla niemieckiej ludności cywilnej z terenów Pomorza Gdańskiego, Kujaw, Warmii i Mazur. Na przełomie stycznia i lutego 1945 r. nadzór nad obozem przekazano milicji obywatelskiej. Po utworzeniu Departamentu Więziennictwa i Obozów w strukturach Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego obóz w Potulicach stał się jednym z trzech Centralnych Obozów Pracy na terenie PRL-u. Więźniami COP Potulice była w przeważającej mierze ludność cywilna pochodzenia niemieckiego, głównie starcy, kobiety i dzieci, które w Potulicach miały oczekiwać na deportację do Niemiec, wykonując przy tym prace na rzecz ludności polskiej i odbudowy zniszczeń wojennych. Przesłankami jakie kierowały przy utworzeniu obozu była przede wszystkim chęć odseparowania ludności niemieckiej od społeczeństwa polskiego, wśród którego dominowała postawa wrogości wobec Niemców i chęć zemsty za lata Trzeba również zauważyć, iż postawa ta jest charakterystyczna dla większość powojennych społeczeństw w Europie. Obozy i miejsca odosobnienia dla niemieckiej ludności cywilnej powstały m. in. na terenach Czechosłowacji, Danii oraz byłej Jugosławii. Więźniami COP Potulice byli także polscy działacze podziemia antykomunistycznego, członkowie Armii Krajowej oraz jeńcy wojenni. Pojemność obozu wynosiła według ustaleń Witolda Stankowskiego ok. 5-6 tys. więźniów, jednakże dane dotyczące COP Potulice znacznie przekraczają tą liczbę. Przykładowo w latach zarejestrowanych w obozie było ponad osób. W roku 1947 dane mówią o blisko Niemców. Tak duże liczby wiążą się z tym, iż pewna część więźniów była jedynie zarejestrowana w COP Potulice, a przebywała w innych miejscach odosobnienia np. gospodarstwach rolnych. Szacuje się, że w latach w Potulicach więzionych było ok. 36 tys. osób, z czego śmierć poniosło około 5 tys. Podobnie jak w przypadku obozu z lat , w relacjach byłych więźniów znajdujemy wiele informacji dotyczących trudnych warunków panujących w Potulicach. Głównymi przyczynami zgonów były głód, choroby i praca ponad siły w nieludzkich warunkach. Osobnym wątkiem jest stosunek załogi obozowej do przetrzymywanej ludności niemieckiej. Oprócz fragmentów dotyczących współczucia i pomocy więźniom znajdujemy także informacje na temat przemocy w stosunku do przetrzymywanej ludności. Wraz z wysiedleniem ostatnich grup ludności niemieckiej w końcu 1949 r. miejsce Centralnego Obozu Pracy w Potulicach zajął zakład karny, który funkcjonuje do dziś. 3

4 3. Miejsce Pamięci Potulice Miejsce Pamięci Potulice składa się z dwóch zasadniczych części. Pierwsza z nich dotyczy historii obozu z lat Tworzą ją formy upamiętnienia pochodzące z czasów PRL oraz te, które powstały po przemianach ustrojowych w Polsce. Najważniejszymi z nich są niewątpliwie Cmentarz ofiar hitlerowskiego obozu Potulice oraz pomnik znajdujący się na jego terenie ufundowany w 1969 r. przez mieszkańców Ziemi Bydgoskiej. W miejscu tym odbywa się większość uroczystości poświęconych pamięci ofiar Potulic z lat Począwszy od 2002 r. z inicjatywy byłych więźniów obozu z czasów II wojny światowej na terenie Potulic pojawiły się nowe formy upamiętnienia, w postaci kamienia z pamiątkową tablicą, który stanął naprzeciw głównej bramy dawnego obozu (obecnie zakładu karnego) oraz dwóch tablic informacyjnych umieszczonych na frontowej ścianie byłego pałacu Anieli hrabiny Potulickiej (w lutym 1941 przetrzymywano tam pierwszych więźniów) i obok cmentarza. W roku 2003 obok pomnika kamienia została ustawiona tablica z planem dawnego obozu i tekstem dotyczącym jego historii opracowanym przez historyków Instytutu Pamięci Narodowej. Fot. 2. Kamień pamiątkowy ufundowany przez byłych więźniów w 2002 r. Druga cześć dotyczy ofiar Centralnego Obozu Pracy w Potulicach. Składają się na nią dwa pomniki. Pierwszy z nich ufundowany w 1998 r. przez byłych więźniów znajduje się na cmentarzu komunalnym, w sąsiedztwie cmentarza ofiar z COP-u. Natomiast drugi ufundowany został przez Gminę Nakło nad Notecią i stanął w 2000 r., na terenie dawnego wysypiska śmieci, na którym chowane były ciała więźniów COP Potulice. Oba pomniki opatrzone są, w przeciwieństwie do pomników dotyczących upamiętnienia z lat , napisami w językach polskim i niemieckim. W ich sąsiedztwie postawione są krzyże. Ostatnim miejscem upamiętnienia jest Zespół Szkół w Potulicach, który od 30 kwietnia 2005 r. nosi imię Dzieci Potulic. W jego wnętrzu znajdują się dwie Izby Pamięci, dotyczące historii obozów z lat oraz Najważniejsze publikacje dotyczące obozów w Potulicach: Obóz w Potulicach aspekt trudnego sąsiedztwa polsko-niemieckiego w okresie dwóch totalitaryzmów, pod red. Alicji Paczoskiej, Bydgoszcz Stankowski Witold, Obozy i inne miejsca odosobnienia dla niemieckiej ludności cywilnej w Polsce w latach , Bydgoszcz

5 Wspólna czy podzielona pamięć? Obóz Potulitz/Lebrechtsdorf/Potulice w latach II wojny światowej i jego powojenne losy, pod. red. Gustava Bekkera i Witolda Stankowskiego, Bydgoszcz Hirsch Helga, Die Rache der Opfer. Deutsche in polnischen Lagern, Berlin (wydanie polskie: Zemasta ofiar. Niemcy w obozach w Polsce , Warszawa 1999.) Rasmus Hugo, Schattenjahre in Potulitz Schicksal in polnischen Internierungslagern. Eine Dokumentation, Münster

Łódź Muzeum Tradycji Niepodległościowych Oddział Radogoszcz

Łódź Muzeum Tradycji Niepodległościowych Oddział Radogoszcz Łódź Muzeum Tradycji Niepodległościowych Oddział Radogoszcz Historia Muzeum mieści się w dawnej fabryce Samuela Abbego u zbiegu ulic Sowińskiego i Zgierskiej. W okresie okupacji niemieckiej znajdowało

Bardziej szczegółowo

Sztutowo Muzeum Stutthof

Sztutowo Muzeum Stutthof Sztutowo Muzeum Stutthof Historia Pierwsi więźniowie przybyli do niemieckiego obozu pod Sztutowem 2 września 1939 r. Do 30 września 1941 r. obóz nosił nazwę "Zivillager Stutthof". Termin "KL Stutthof"

Bardziej szczegółowo

Zamość Rotunda Muzeum Martyrologii Zamojszczyzny

Zamość Rotunda Muzeum Martyrologii Zamojszczyzny Zamość Historia Miejsce upamiętnienia zbrodni niemieckich w dawnej działobitni twierdzy zamojskiej, zwanej Rotundą, przy ul. Męczenników Rotundy [na lewo za Bramą Szczebrzeską [ul. Szczebrzeska]. Po kampanii

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LXXV/848/10 RADY MIASTA OŚWIĘCIM. z dnia 27 października 2010 r.

UCHWAŁA NR LXXV/848/10 RADY MIASTA OŚWIĘCIM. z dnia 27 października 2010 r. UCHWAŁA NR LXXV/848/10 RADY MIASTA OŚWIĘCIM z dnia 27 października 2010 r. w sprawie organizacji na terenie miasta Oświęcim obchodów świąt narodowych oraz innych rocznic i świąt. Na podstawie art. 18 ust.

Bardziej szczegółowo

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Spis treści str. 10 str. 12.12 str. 20 sir. 21 Wprowadzenie Wstęp Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Struktura narodowościowa

Bardziej szczegółowo

-w Wprowadzenie 12 Wstęp

-w Wprowadzenie 12 Wstęp Spis treści -w Wprowadzenie 12 Wstęp str. 12 str. 20 str. 21 Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Struktura narodowościowa

Bardziej szczegółowo

ZACHOWAĆ PAMIĘĆ OBOZY PRACY PRZYMUSOWEJ NA TERENIE SZCZECINA W OKRESIE II WOJNY ŚWIATOWEJ

ZACHOWAĆ PAMIĘĆ OBOZY PRACY PRZYMUSOWEJ NA TERENIE SZCZECINA W OKRESIE II WOJNY ŚWIATOWEJ ŚCIEŻKA EDUKACYJNO - HISTORYCZNA PRZYGOTOWANA PRZEZ UCZNIÓW KL. I LA XI LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI W SZCZECINIE ZACHOWAĆ PAMIĘĆ OBOZY PRACY PRZYMUSOWEJ NA TERENIE SZCZECINA W

Bardziej szczegółowo

Jaworzniacy.pl. JAWORZNO. Obelisk na terenie byłego Więzienia Progresywnego dla młodocianych, r

Jaworzniacy.pl. JAWORZNO. Obelisk na terenie byłego Więzienia Progresywnego dla młodocianych, r Miejsca Pamięci MIEJSCA PAMIĘCI DATY ODSŁONIĘCIA FORDON. Tablica Pamiątkowa na centralnym Więzieniu dla Kobiet 10.05.1992r. JAWORZNO. Obelisk na terenie byłego Więzienia Progresywnego dla młodocianych,

Bardziej szczegółowo

Krajna w czasach eksterminacji

Krajna w czasach eksterminacji Województwo Kujawsko-Pomorskie www.szklakipamieci.kujawsko-pomorskie.pl Szlak męczeństwa - II wojna światowa Egzekucja w Rudzkim Moście k. Tucholi w 1939 r Miejsca: Nakło, Paterek k. Nakła, Radzim, Karolewo,

Bardziej szczegółowo

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki Zbigniew Kręcicki Pomniki i tablice Toruń Po lewej. Plac Rapackiego. Uroczyste odsłonięcie pomnika Marszałka nastąpiło 15 sierpnia 2000 r. w 80. rocznicę bitwy warszawskiej. Po prawej. Pierwszy, tymczasowy

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 05 ROKU STYCZEŃ 70 rocznica wyzwolenia hitlerowskiego obozu w Płaszowie 5.0 teren byłego obozu w Płaszowie Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów

Bardziej szczegółowo

Projekt Edukacyjny Gimnazjum Specjalne w Warlubiu. Kto ty jesteś Polak mały

Projekt Edukacyjny Gimnazjum Specjalne w Warlubiu. Kto ty jesteś Polak mały Projekt Edukacyjny Gimnazjum Specjalne w Warlubiu Kto ty jesteś Polak mały Miejsca Pamięci Narodowej w okolicach Warlubia WARLUBIE- CMENTARZ PARAFIALNY mogiła żołnierzy W mogile pochowano 37 nieznanych

Bardziej szczegółowo

Uprawnienie do świadczenia substytucyjnego nie będzie przysługiwać osobom, które dopuściły się czynów godzących w niepodległość i suwerenność

Uprawnienie do świadczenia substytucyjnego nie będzie przysługiwać osobom, które dopuściły się czynów godzących w niepodległość i suwerenność UZASADNIENIE W 2009 roku przypada 70 rocznica wybuchu II wojny światowej. Ta najkrwawsza z wojen szczególnie dotknęła obywateli Rzeczypospolitej, którzy doznali wyjątkowych cierpień od obu totalitaryzmów

Bardziej szczegółowo

Sprawdź Swoją wiedzę na temat Żołnierzy Wyklętych

Sprawdź Swoją wiedzę na temat Żołnierzy Wyklętych Sprawdź Swoją wiedzę na temat Żołnierzy Wyklętych Wypełnij kartę odpowiedzi Imię i nazwisko Klasa Szkoła UWAGA Test zawiera 25 pytań jednokrotnego i wielokrotnego wyboru. Za każdą kompletną poprawną odpowiedź

Bardziej szczegółowo

Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN

Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Źródło: http://pamiec.pl/pa/fotokronika-ipn/14487,historyczne-konwersatorium-objazdowe-dla-uczestnikow-konkursu-nie-liczby-wi dze-a.html Wygenerowano: Niedziela, 15 stycznia

Bardziej szczegółowo

Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic!

Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic! Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic! W związku ze zbliżającą się 70. rocznicą wybuchu II wojny światowej ( 1 września 2009 r. ) grupa byłych i obecnych mieszkańców naszej wsi w składzie: 1. Krzysztof Granat

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2016 ROKU

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2016 ROKU HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 06 ROKU STYCZEŃ 7 rocznica wyzwolenia hitlerowskiego obozu w Płaszowie 5.0.06 r. teren byłego obozu w Płaszowie Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów

Bardziej szczegółowo

Rzeczpospolita nie pisze jednak ani słowa na temat powojennych obozów zorganizowanych przez PRL.

Rzeczpospolita nie pisze jednak ani słowa na temat powojennych obozów zorganizowanych przez PRL. Warszawska "Rzeczpospolita" już od dłuższego czasu prowadzi akcję "Przeciw polskim obozom", jak określają je niektórzy publicyści zagraniczni. W tym wypadku chodzi o obozy wojenne na terenie Polski - Oświęcim,

Bardziej szczegółowo

musimy zatem wiedzieć policzyć dokładnie zawołać po imieniu opatrzyć na drogę Zbigniew Herbert

musimy zatem wiedzieć policzyć dokładnie zawołać po imieniu opatrzyć na drogę Zbigniew Herbert IDEA Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami im. Witolda Pileckiego służy pogłębieniu refleksji nad polskim doświadczeniem konfrontacji z dwoma totalitaryzmami nazistowskim i komunistycznym. Został powołany

Bardziej szczegółowo

1 marca Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Ponieważ żyli prawem wilka, historia o nich głucho milczy Zbigniew Herbert

1 marca Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Ponieważ żyli prawem wilka, historia o nich głucho milczy Zbigniew Herbert 1 marca Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych Ponieważ żyli prawem wilka, historia o nich głucho milczy Zbigniew Herbert Żołnierze Wyklęci żołnierze antykomunistycznego Podziemia stawiających opór

Bardziej szczegółowo

Warszawa Muzeum Więzienia Pawiak

Warszawa Muzeum Więzienia Pawiak Warszawa Muzeum Więzienia Pawiak Historia Znajduje się w miejscu więzienia zbudowanego w latach 1830-1835 przez władze carskie między ul. Dzielną, Pawią i Ostrożną [później Więzienną]. Kompleks zabudowań

Bardziej szczegółowo

światowej na terenach Galicji. Wszyscy uczestnicy zapalili na cześć poległych bohaterów symboliczne znicze przy kaplicy cmentarnej.

światowej na terenach Galicji. Wszyscy uczestnicy zapalili na cześć poległych bohaterów symboliczne znicze przy kaplicy cmentarnej. Wycieczka klas 2 A i 2 D Gimnazjum Nr 2 im. Mikołaja Kopernika w Tarnowie w dniu 26 września 2014 roku - - Dąbrowa Tarnowska - cmentarz I wojny światowej nr 248 i Ośrodek Spotkania Kultur Park Historyczny

Bardziej szczegółowo

Martyrologia Wsi Polskich

Martyrologia Wsi Polskich Martyrologia Wsi Polskich Źródło: http://martyrologiawsipolskich.pl/mwp/wirtualne-mauzoleum/modul-iv-kresy-ii-rp/ziemie-wcielone-do-iii/fotogaleria/2506,zie mie-wcielone-do-iii-rzeszy-fotogaleria.html

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

8 grudnia 1941 roku do niemieckiego ośrodka zagłady w Kulmhof (Chełmno nad Nerem) przybył pierwszy transport więźniów.

8 grudnia 1941 roku do niemieckiego ośrodka zagłady w Kulmhof (Chełmno nad Nerem) przybył pierwszy transport więźniów. Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Źródło: http://www.pamiec.pl/pa/kalendarium-1/13081,8-grudnia-1941-roku-do-niemieckiego-osrodka-zaglady-w-kulmhof-chelmnonad-nerem-.html Wygenerowano: Wtorek, 5 lipca

Bardziej szczegółowo

ŻOŁNIERZE WYKLĘCI. Polskie powojenne podziemie niepodległościowe i antykomunistyczne stawiające opor sowietyzacji Polski, podporzadkowaniu jej ZSRR.

ŻOŁNIERZE WYKLĘCI. Polskie powojenne podziemie niepodległościowe i antykomunistyczne stawiające opor sowietyzacji Polski, podporzadkowaniu jej ZSRR. ŻOŁNIERZE WYKLĘCI Polskie powojenne podziemie niepodległościowe i antykomunistyczne stawiające opor sowietyzacji Polski, podporzadkowaniu jej ZSRR. Żołnierze toczący walkę ze służbami bezpieczeństwa sowieckiego

Bardziej szczegółowo

Album żołnierza niemieckiego

Album żołnierza niemieckiego Nr 18/2017 15 09 17 Album żołnierza niemieckiego Autor: Bogumił Rudawski (IZ) Przechowywany w zbiorach Instytutu Zachodniego album nieznanego żołnierza Wehrmachtu zawiera 76 podpisanych czarno-białych

Bardziej szczegółowo

SPIS ZAWARTOŚCI TECZKI >

SPIS ZAWARTOŚCI TECZKI > 1 SPIS ZAWARTOŚCI TECZKI >. Q ^ :. U 0 ^ ę ^,... I./2. Dokumenty ( sensu stricto) dotyczące relatora 1./3. Inne materiały dokumentacyjne dotyczące relatora *'»» "II. Materiały uzupełniające relację III./l.

Bardziej szczegółowo

TĘCZA KONTRA TĘCZA WIADOMOŚCI LOKALNE GMINY GOWARCZÓW. Wsi Radomskiej BEZPŁATNY BIULETYN INFORMACYJNY NR 3/2016

TĘCZA KONTRA TĘCZA WIADOMOŚCI LOKALNE GMINY GOWARCZÓW. Wsi Radomskiej BEZPŁATNY BIULETYN INFORMACYJNY NR 3/2016 WIADOMOŚCI LOKALNE GMINY GOWARCZÓW BEZPŁATNY BIULETYN INFORMACYJNY NR 3/2016 TĘCZA KONTRA TĘCZA W dniu 02 07 2016 r. na boisku KS Tęcza Gowarczów odbył się towarzyski mecz piłki nożnej pomiędzy obecną

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 11/2015 AUSCHWITZ-BIRKENAU W PAMIĘCI ZBIOROWEJ

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 11/2015 AUSCHWITZ-BIRKENAU W PAMIĘCI ZBIOROWEJ Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 11/2015 AUSCHWITZ-BIRKENAU W PAMIĘCI ZBIOROWEJ Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Obchody 73. rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto

Obchody 73. rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto 20-09-17 1/10 Litzmannstadt Getto 29.08.2017 16:38 Agnieszka Łuczak / BPKSiT kategoria: Tożsamość i tradycja Miasto Modlitwy za zmarłych, którzy zginęli w getcie i obozach zagłady, a następnie Marsz Pamięci

Bardziej szczegółowo

Instytut Pamięci Narodowej - Poznań

Instytut Pamięci Narodowej - Poznań Instytut Pamięci Narodowej - Poznań Źródło: http://poznan.ipn.gov.pl/pl7/edukacja/edukacja-poznan/spotkania-z-historia/37700,90-urodziny-pulkownika-jana-gorski ego-poznan-18-kwietnia-2012.html Wygenerowano:

Bardziej szczegółowo

Wrócić do domu i swojego dziedzictwa. Rocznica wysiedlenia mieszkańców osiedla Montwiłła- Mireckiego

Wrócić do domu i swojego dziedzictwa. Rocznica wysiedlenia mieszkańców osiedla Montwiłła- Mireckiego 17-01-18 1/5 Rocznica wysiedlenia mieszkańców osiedla Montwiłła- Mireckiego 14.01.2018 15:49 Andrzej Janecki / BPKSiT kategoria: Tożsamość i tradycja Na historii zabytkowego ciąży dramatyczne wydarzenie

Bardziej szczegółowo

Niemiecka dokumentacja fotograficzna zbrodni katyńskiej

Niemiecka dokumentacja fotograficzna zbrodni katyńskiej Nr 3/2016 06 04 16 Niemiecka dokumentacja fotograficzna zbrodni katyńskiej Autor: Stanisław Żerko (IZ) W nocy z 12 na 13 kwietnia 1943 r. rozgłośnie niemieckie poinformowały o odnalezieniu w Katyniu na

Bardziej szczegółowo

HOLOCAUST SIEDLECKICH ŻYDÓW

HOLOCAUST SIEDLECKICH ŻYDÓW HOLOCAUST SIEDLECKICH ŻYDÓW Żydzi osiedlili się w Siedlcach w połowie XVI wieku. Początkowo zajmowali się karczmarstwem, a później także rzemiosłami i kupiectwem. W roku 1794 została wybudowana żydowska

Bardziej szczegółowo

Martyrologia Wsi Polskich

Martyrologia Wsi Polskich Martyrologia Wsi Polskich Źródło: http://martyrologiawsipolskich.pl/mwp/mauzoleum-w-michniowie/fotogaleria/2548,mauzoleum-fotogaleria.html Wygenerowano: Poniedziałek, 2 stycznia 2017, 08:06 Mauzoleum -

Bardziej szczegółowo

Centrum Edukacyjne IPN Przystanek Historia w Kielcach ul. Warszawska 5 tel

Centrum Edukacyjne IPN Przystanek Historia w Kielcach ul. Warszawska 5 tel Centrum Edukacyjne IPN Przystanek Historia w Kielcach ul. Warszawska 5 tel. 696 826 381 LUTY 2016 WYDARZENIA OTWARTE WYSTAWY Armia Krajowa 1939 1945 Wystawa w przestępny sposób ukazuje dzieje organizacji

Bardziej szczegółowo

Roman Kabaczij. WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946

Roman Kabaczij. WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946 Roman Kabaczij WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946 SPIS TREŚCI Wstęp 11 Rozdział I. Koncepcja wysiedlenia Ukraińców z Polski w kontekście

Bardziej szczegółowo

Polska po II wojnie światowej

Polska po II wojnie światowej Polska po II wojnie światowej w latach 1945-1947 Rafał Nowicki źródła - Internet, (http://historia-polski.klp.pl/a-6269.html) obrazki - Wikipedia TERYTORIUM GRANICE - LUDNOŚĆ Obszar Polski po II wojnie

Bardziej szczegółowo

Białystok, ulica Kopernika 21 (w latach 1944-1956 Szosa Południowa)

Białystok, ulica Kopernika 21 (w latach 1944-1956 Szosa Południowa) Śladami zbrodni Źródło: http://www.slady.ipn.gov.pl/sz/projekt-naukowo-badawc/wojewodztwo-podlaskie/bialystok/7647,wiezienie-karno-sle dcze-1944-1955-wiezienie-centralne-1955-1956.html Wygenerowano: Wtorek,

Bardziej szczegółowo

ROK HISTORII NAJNOWSZEJ w Zespole Szkół im A. Mickiewicza w Bielsku Podlaskim

ROK HISTORII NAJNOWSZEJ w Zespole Szkół im A. Mickiewicza w Bielsku Podlaskim ROK HISTORII NAJNOWSZEJ w Zespole Szkół im A. Mickiewicza w Bielsku Podlaskim Konkurs Nasi bliscy, nasze dzieje, nasza pamięć - straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką Ministerstwo Edukacji

Bardziej szczegółowo

ZADANIA DO SPRAWDZIANU

ZADANIA DO SPRAWDZIANU ZADANIA DO SPRAWDZIANU 1. Do daty dopisz wydarzenie: a) 1 IX 1939 r. wybuch II wojny światowej (agresja niemiecka na Polskę) b) 17 IX 1939 r. agresja radziecka na Polskę c) 28 IX 1939 r. kapitulacja Warszawy

Bardziej szczegółowo

_Karta pracy do biografii oraz materiałów źródłowych dotyczących Maksymiliana Marii Kolbego

_Karta pracy do biografii oraz materiałów źródłowych dotyczących Maksymiliana Marii Kolbego _Karta pracy do biografii oraz materiałów źródłowych dotyczących Maksymiliana Marii Kolbego Magdalena Bogdan Ćwiczenie nr Przeczytaj biografię Maksymiliana Kolbego i uzupełnij zdania: Maksymilian Maria

Bardziej szczegółowo

Słupskie Studia Historyczne 12,

Słupskie Studia Historyczne 12, Marian Mroczko "Lager für Deutsche in Polen am Beispiel Pommerellen/WestpreuBen (1945-1950). Durchsicht und Analyse der polnischen Archivalien", Witold Stankowski, Bonn 2001 : [recenzja] Słupskie Studia

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół im. Męczenników Marszu Śmierci KL Stutthof w Garczegorzu

Zespół Szkół im. Męczenników Marszu Śmierci KL Stutthof w Garczegorzu Zespół Szkół im. Męczenników Marszu Śmierci KL Stutthof w Garczegorzu ,,ŚLADAMI MARSZU ŚMIERCI Niech z pokolenia głos nasz idzie w pokolenie. O pamięć, nie o zemstę proszą nasze cienie (Franciszek Fenikowski)

Bardziej szczegółowo

70. rocznica zakończenia II Wojny Światowej

70. rocznica zakończenia II Wojny Światowej 70. rocznica zakończenia II Wojny Światowej, 11/05/2015 13:45, autor: Redakcja Bielawa Podobnie jak w całym kraju, tak i w Bielawie, 8 maja odbyły się obchody upamiętniające 70. rocznicę zakończenia II

Bardziej szczegółowo

Skwer przed kinem Muranów - startujemy

Skwer przed kinem Muranów - startujemy 27 IX 2014 RAJD OCHOTY ŚLADAMI POWSTANIA WARSZAWSKIEGO W 75. ROCZNICĘ UTWORZENIA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO W sobotę, 27 września 2014 roku na terenie Śródmieścia odbył się Rajd Ochoty Śladami Powstania

Bardziej szczegółowo

Martyrologia Wsi Polskich

Martyrologia Wsi Polskich Martyrologia Wsi Polskich Źródło: http://martyrologiawsipolskich.pl/mwp/wirtualne-mauzoleum/modul-iii-eksploatacja/fotogaleria/2514,eksploatacja-wsi-1939-1 945-fotogaleria.html Wygenerowano: Czwartek,

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Konkurs Aktywny zuch, harcerz i uczeń w szkole II edycja r r. KARTA PRACY nr 2b

Ogólnopolski Konkurs Aktywny zuch, harcerz i uczeń w szkole II edycja r r. KARTA PRACY nr 2b Ogólnopolski Konkurs Aktywny zuch, harcerz i uczeń w szkole II edycja 19.01. 2016 r. - 19.06. 2016 r. KARTA PRACY nr 2b ZADANIE 2 - Mapa pamięci o miejscach i bohaterach stworzenie mapki z zaznaczeniem

Bardziej szczegółowo

biogramy Dr Błażej Brzostek Prof. dr hab. Stanisław Ciesielski

biogramy Dr Błażej Brzostek Prof. dr hab. Stanisław Ciesielski Dr Błażej Brzostek, historyk, adiunkt w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, zajmuje się dziejami społecznymi Polski i Europy Środkowo-Wschodniej w XX w. Opublikował m.in.: Robotnicy Warszawy.

Bardziej szczegółowo

Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2014r.

Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2014r. Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2014r. Dział 921 - Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego Rozdz. 92105 - Pozostałe zadania w zakresie

Bardziej szczegółowo

Uroczysta gala IX edycji Nagrody Honorowej Świadek historii już 7 grudnia

Uroczysta gala IX edycji Nagrody Honorowej Świadek historii już 7 grudnia Uroczysta gala IX edycji Nagrody Honorowej Świadek historii już 7 grudnia W tym roku do Nagrody Honorowej Świadek Historii zgłoszono 47 kandydatów z województw podlaskiego i warmińsko-mazurskiego. Kapituła,

Bardziej szczegółowo

Wstęp do inwentarza. zespołu/ zbioru: KOLEKCJA OSOBISTA WŁADYSŁAWY I KAROLA SZMIDTÓW

Wstęp do inwentarza. zespołu/ zbioru: KOLEKCJA OSOBISTA WŁADYSŁAWY I KAROLA SZMIDTÓW ARCHIWUM OŚRODKA KARTA 02-536 Warszawa ul. Narbutta 29 Wstęp do inwentarza zespołu/ zbioru: KOLEKCJA OSOBISTA WŁADYSŁAWY I KAROLA SZMIDTÓW 1939, 1944-45 Nr zespołu: AW III/665 1 I. Charakterystyka twórców

Bardziej szczegółowo

Narodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych - 14 czerwca

Narodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych - 14 czerwca Narodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych - 14 czerwca Zespół Szkół Zawodowych im. R. Mielczarskiego w Katowicach 40-870 Katowice, al. B. Krzywoustego 13 e-mail:

Bardziej szczegółowo

Ostrzeszów obóz jeniecki

Ostrzeszów obóz jeniecki Ostrzeszów obóz jeniecki Historia Obóz dla jeńców podoficerów i szeregowych Stalag XXI A [Schildberg], istniał od września 1939 do marca 1943 r. W początkowym okresie przebywała tam także ludność cywilna

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 1782/2003 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA Z DNIA 12 grudnia 2003 r.

ZARZĄDZENIE NR 1782/2003 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA Z DNIA 12 grudnia 2003 r. ZARZĄDZENIE NR 1782/2003 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA Z DNIA 12 grudnia 2003 r. w sprawie przyjęcia projektu uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie budowy pomnika upamiętniającego 60 rocznicę masowej rzezi

Bardziej szczegółowo

Auschwitz historia, pamięć i edukacja Nauczanie o Holokauście w autentycznym miejscu pamięci

Auschwitz historia, pamięć i edukacja Nauczanie o Holokauście w autentycznym miejscu pamięci DZIEŃ PIERWSZY Auschwitz historia, pamięć i edukacja Nauczanie o Holokauście w autentycznym miejscu pamięci Europejskie seminarium dla nauczycieli Kraków Auschwitz-Birkenau 7-13 października 2007 Niedziela,

Bardziej szczegółowo

WAŻNE DATY WAŻNE BITWY. Lekcja. Temat: Lekcja powtórzeniowa. 1 września 1939 roku - wybuch II wojny światowej

WAŻNE DATY WAŻNE BITWY. Lekcja. Temat: Lekcja powtórzeniowa. 1 września 1939 roku - wybuch II wojny światowej Lekcja Temat: Lekcja powtórzeniowa. WAŻNE DATY 1 września 1939 roku - wybuch II wojny światowej 22 czerwca 1941 roku - atak Niemiec na Związek Radziecki 1 sierpnia 1944 roku - wybuch powstania warszawskiego

Bardziej szczegółowo

225. Rocznica Uchwalenia Konstytucji 3 Maja

225. Rocznica Uchwalenia Konstytucji 3 Maja 225. Rocznica Uchwalenia Konstytucji 3 Maja 1791-2016 Polska w przededniu katastrofy Rozbiór (kraju) oznacza zabranie części kraju przez inny często wbrew woli jego mieszkańców a nawet bez wypowiedzenia

Bardziej szczegółowo

PO M N IK I ŚW IA D K A M I H ISTO R II

PO M N IK I ŚW IA D K A M I H ISTO R II PO M N IK I ŚW IA D K A M I H ISTO R II Krężnica Jara, jak tysiące innych miejscowości, ma swoje dowody tragicznej historii. Do nich należą krzyże, pomniki i groby poległych w walce o wolność Ojczyzny.

Bardziej szczegółowo

MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 16 grudnia 2015 r. Poz. 59 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1)

MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 16 grudnia 2015 r. Poz. 59 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO Warszawa, dnia 16 grudnia 2015 r. Poz. 59 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 16 grudnia 2015 r. w sprawie nadania

Bardziej szczegółowo

Muzeum Auschwitz-Birkenau

Muzeum Auschwitz-Birkenau Muzeum Auschwitz-Birkenau W kwietniu 1940 roku na rozkaz naczelnego dowódcy SS Heinricha Himlera rozpoczęto budowę obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu - Zasolu, przy wykorzystaniu istniejących tam już

Bardziej szczegółowo

Historia wikliniarstwa w Rudniku nad Sanem

Historia wikliniarstwa w Rudniku nad Sanem Historia wikliniarstwa w Rudniku nad Sanem Plecionkarstwo towarzyszyło człowiekowi od najdawniejszych czasów. W miarę rozwoju kultury ludności rodziły się nowe potrzeby na przedmioty użytkowe, ozdobne,

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

Oferta edukacyjna. Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej IPN w Gdańsku Delegatura w Bydgoszczy. na rok szkolny 2013/2014

Oferta edukacyjna. Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej IPN w Gdańsku Delegatura w Bydgoszczy. na rok szkolny 2013/2014 Oferta edukacyjna Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej IPN w Gdańsku Delegatura w Bydgoszczy na rok szkolny 2013/2014 Dane kontaktowe: Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi

Bardziej szczegółowo

Geneza holocaustu. Przygotowywanie Żydów do wywozu do obozu zagłady

Geneza holocaustu. Przygotowywanie Żydów do wywozu do obozu zagłady 1 Geneza holocaustu W ramach Szkoły Dialogu nauczyciele z ZS-P w Dobrej znacznie wybiegają ponad podstawę programową i próbują uczniom przybliżyć dramat narodu żydowskiego podczas II wojny światowej. Szeroko

Bardziej szczegółowo

Ryszard Tomkiewicz "Obóz jeniecki Stalag IB Hohenstein", Bogumił Kuźniewski, Adam Suchowiecki, Olsztynek 2013 : [recenzja]

Ryszard Tomkiewicz Obóz jeniecki Stalag IB Hohenstein, Bogumił Kuźniewski, Adam Suchowiecki, Olsztynek 2013 : [recenzja] Ryszard Tomkiewicz "Obóz jeniecki Stalag IB Hohenstein", Bogumił Kuźniewski, Adam Suchowiecki, Olsztynek 2013 : [recenzja] Komunikaty Mazursko-Warmińskie nr 4, 827-830 2013 R ECENZJE I OMÓWIENIA Bogumił

Bardziej szczegółowo

90 LAT SZKÓŁ HANDLOWYCH I EKONOMICZNYCH

90 LAT SZKÓŁ HANDLOWYCH I EKONOMICZNYCH 90 LAT SZKÓŁ HANDLOWYCH I EKONOMICZNYCH 1918-2008 1918 1939 OKRES II RZECZPOSPOLITEJ PIERWSZY DYREKTOR SZKOŁY HANDLOWEJ FELIKS PASCHALSKI STOWARZYSZENIE KUPCÓW POLSKICH W 1906 r. w Warszawie powstało Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Na krawędzi pamięci rzecz o zagładzie kutnowskich Żydów

Na krawędzi pamięci rzecz o zagładzie kutnowskich Żydów Patronat Honorowy: Na krawędzi pamięci rzecz o zagładzie kutnowskich Żydów Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej zaprasza na obchody, upamiętniające 75. rocznicę utworzenia przez Niemców w Kutnie, getta

Bardziej szczegółowo

17 ROCZNICA OTWARCIA POLSKIEGO CMENTARZA WOJENNEGO W MIEDNOJE

17 ROCZNICA OTWARCIA POLSKIEGO CMENTARZA WOJENNEGO W MIEDNOJE POLICJA.PL Źródło: http://www.policja.pl/pol/aktualnosci/147972,17-rocznica-otwarcia-polskiego-cmentarza-wojennego-w-miednoje.html Wygenerowano: Czwartek, 5 października 2017, 00:11 Strona znajduje się

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2010roku

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2010roku Załącznik do Zarządzenia Nr 1658/2009 Burmistrza Krotoszyna z dnia 17 grudnia 2009 r. HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2010roku DATA NAZWA ŚWIĘTA MIEJSCE UROCZYSTOŚCI ZAPROSZONE OSOBY,

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla uczniów gimnazjum OKUPACJA NIEMIECKA ZIEM POLSKICH

Scenariusz zajęć dla uczniów gimnazjum OKUPACJA NIEMIECKA ZIEM POLSKICH Scenariusz zajęć dla uczniów gimnazjum OKUPACJA NIEMIECKA ZIEM POLSKICH Wykorzystanie programu multimedialnego Historia Świata i Polski 1914-1948, Wojny światowe mgr Maria Kosterkiewicz Gimnazjum nr 12

Bardziej szczegółowo

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy mini przewodnik free ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy 2 Na mapie: A Swoboda: Przydrożny krzyż We wsi Swoboda niedaleko Zgierza, na skraju lasu stoi stalowy krzyż. Z opowiadań

Bardziej szczegółowo

OBOZY ZAGŁADY i ZBRODNIE HITLEROWSKIE

OBOZY ZAGŁADY i ZBRODNIE HITLEROWSKIE Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Bydgoszczy FILIA w INOWROCŁAWIU ul. Narutowicza 47 tel. (052) 357-44-09 e-mail: bpino@poczta.fm OBOZY ZAGŁADY i ZBRODNIE HITLEROWSKIE W LATACH II WOJNY ŚWIATOWEJ. bibliografia

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza.

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. SCENARIUSZ LEKCJI Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. Cele lekcji: Na lekcji uczniowie: poznają przyczyny i skutki

Bardziej szczegółowo

między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o grobach ofiar wojen i przemocy totalitarnej, UMOWA

między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o grobach ofiar wojen i przemocy totalitarnej, UMOWA M.P.05.55.749 UMOWA między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o grobach ofiar wojen i przemocy totalitarnej, podpisana w Warszawie dnia 8 grudnia 2003 r. (M.P. z dnia

Bardziej szczegółowo

Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46

Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46 Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46 Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych ma być wyrazem hołdu dla

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZATORZY:

REGULAMIN ORGANIZATORZY: ŻOLIBORZ NA PRZESTZRZENI DZIEJÓW KONKURS HISTORYCZNY ADRESOWANY DO MŁODZIEŻY GIMNAZJÓW I SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Z OKAZJI STULECIA STOŁECZNOŚCI ŻOLIBORZA REGULAMIN ORGANIZATORZY: Burmistrz Dzielnicy Żoliborz

Bardziej szczegółowo

Znaleźliśmy też wystawę poświęconą polskiej Solidarności. Z wieży budynku rozciąga się widok na zachowaną część obiektów granicznych.

Znaleźliśmy też wystawę poświęconą polskiej Solidarności. Z wieży budynku rozciąga się widok na zachowaną część obiektów granicznych. W ostatnim dniu pobytu w stolicy Niemiec przybliżono nam powojenną historię Berlina. Przed południem zwiedziliśmy Muzeum Muru Berlińskiego przy Bernauer Strasse a wieczorem byliśmy w Muzeum Hohenschönhausen

Bardziej szczegółowo

MSZ: uroczystości. 71. rocznicy wyzwolenia obozów koncentracyjnych systemu Mauthausen-Gusen (komunikat)

MSZ: uroczystości. 71. rocznicy wyzwolenia obozów koncentracyjnych systemu Mauthausen-Gusen (komunikat) 2016-05-10 10:35 MSZ: uroczystości. 71. rocznicy wyzwolenia obozów koncentracyjnych systemu Mauthausen-Gusen (komunikat) - MSZ informuje: Jak co roku w uroczystościach rocznicowych wyzwolenia niemieckich

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU Nasi bliscy, nasze dzieje, nasza pamięć Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką

REGULAMIN KONKURSU Nasi bliscy, nasze dzieje, nasza pamięć Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką REGULAMIN KONKURSU Nasi bliscy, nasze dzieje, nasza pamięć Straty osobowe i ofiary 1 REGULAMIN 1. Niniejszy Regulamin określa zasady przeprowadzenia Konkursu Nasi bliscy, nasze dzieje, nasza pamięć Straty

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2014 roku

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2014 roku HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2014 roku Załącznik do Zarządzenia Nr1553/2013 Burmistrza Krotoszyna z dnia10 grudnia 2013 r. DATA NAZWA ŚWIĘTA MIEJSCE UROCZYSTOŚCI 95 ROCZNICA WYBUCHU

Bardziej szczegółowo

Upamiętnienie Armii Krajowej i jej żołnierzy

Upamiętnienie Armii Krajowej i jej żołnierzy Dr hab. inż. Marek Cieciura Upamiętnienie Armii Krajowej i jej żołnierzy Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych Politechniki Warszawskiej 11 maja 2016 r. Tabliczki z kodami QR Rodzaje tabliczek Jednostkowe

Bardziej szczegółowo

Grupa. Wykaz punktów kontrolnych w grze terenowej: Szlakiem Korczaka po Warszawie. Karta kontrolna biegu. Regulamin gry terenowej. Nasz Dom (Bielany)

Grupa. Wykaz punktów kontrolnych w grze terenowej: Szlakiem Korczaka po Warszawie. Karta kontrolna biegu. Regulamin gry terenowej. Nasz Dom (Bielany) Grupa Wykaz punktów kontrolnych w grze terenowej: Szlakiem Korczaka po Warszawie TRASA NR 1 Umschlagplatz Mały Przegląd Kamień Korczaka TRASA NR 2 TRASA NR 3 Nasz Dom Mały Przegląd Pomnik Boh. Getta Bunkier

Bardziej szczegółowo

Instytut Pamięci Narodowej

Instytut Pamięci Narodowej Instytut Pamięci Narodowej Źródło: http://ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/komunikaty/11021,komunikat-o-podjeciu-sledztwa-w-sprawie-obozu-zaglady-kl-ausch witz-birkenau.html Wygenerowano: Środa, 4 stycznia 2017,

Bardziej szczegółowo

Śladami naszych przodków

Śladami naszych przodków Ziemio ojczysta, ziemio jasna, nie będę powalonym drzewem. Codziennie mocniej w ciebie wrastam radością, smutkiem, dumą, gniewem. Nie będę jak zerwana nić. Odrzucam pusto brzmiące słowa. Można nie kochać

Bardziej szczegółowo

WYKAZ UROCZYSTOŚCI PATRIOTYCZNYCH W 2018 ROKU

WYKAZ UROCZYSTOŚCI PATRIOTYCZNYCH W 2018 ROKU WYKAZ UROCZYSTOŚCI PATRIOTYCZNYCH W 2018 ROKU L.p Główny Uroczystość Termin Organizator/rzy 1. 73. rocznica rozstrzelania 56 żołnierzy Armii Krajowej 19 stycznia Prezydent M. Kalisza Przewodniczący Rady

Bardziej szczegółowo

K R Z Y Ż E Z E S Z Y T 4

K R Z Y Ż E Z E S Z Y T 4 K R Z Y Ż E Z E S Z Y T 4 110 Bartąg Krzyż przydrożny drewniany przy wyjeździe z Bartąga do Bartążka. Interesujący ciesielski element zdobniczy na pogrubionej części trzonu. Krzyż przydomowy drewniany,

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. Włodzimierz Jastrzębski

prof. dr hab. Włodzimierz Jastrzębski prof. dr hab. Włodzimierz Jastrzębski Przynależność do wydziału/instytutu/zakładu: Wydział Studiów Stosowanych, Instytut Nauk Społecznych, bud. K pokój K05 Adres email: wlodzimierz.jastrzebski@byd.pl 1.

Bardziej szczegółowo

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas HISTORIA USTROJU POLSKI Autor: Marian Kallas Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

Ze zbiorów Instytutu im. Herdera w Marburgu

Ze zbiorów Instytutu im. Herdera w Marburgu Widok z lotu ptaka z roku 1925 na obie miejscowości Księże Małe ( Klein Tschansch ) oraz Księże Wielkie ( Gross Tshansch ) jeszcze przed wybudowaniem bloków mieszkalnych osiedla Klein Tschansch z lat 1928

Bardziej szczegółowo

Pomnik stoi po prawej stronie drogi na cmentarz. Pod Orłem jest napis: POLEGŁYM W WALKACH O WOLNOŚĆ POLSKI. CZEŚĆ ICH PAMIĘCI.

Pomnik stoi po prawej stronie drogi na cmentarz. Pod Orłem jest napis: POLEGŁYM W WALKACH O WOLNOŚĆ POLSKI. CZEŚĆ ICH PAMIĘCI. Pomnik stoi po prawej stronie drogi na cmentarz. Pod Orłem jest napis: POLEGŁYM W WALKACH O WOLNOŚĆ POLSKI. CZEŚĆ ICH PAMIĘCI. W 20 ROCZNICĘ ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI. 1938. 52 Mogiła z napisem: POLEGLI

Bardziej szczegółowo

Odnowiony Cmentarz Powstańców Warszawy

Odnowiony Cmentarz Powstańców Warszawy Odnowiony Cmentarz Powstańców Warszawy Cmentarz Powstańców Warszawy Jest to największy cmentarz wojenny w Polsce. Spoczywa na nim 104 tys. ofiar okupacji, głównie cywilnych ofiar i żołnierzy Powstania

Bardziej szczegółowo

Polskie Państwo podziemne Przygotowała: Katarzyna Kossakowska Klasa III A

Polskie Państwo podziemne Przygotowała: Katarzyna Kossakowska Klasa III A Polskie Państwo podziemne 1939-1945 Przygotowała: Katarzyna Kossakowska Klasa III A FLAGA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO Polskie Państwo Podziemne (w skrócie PPP) to tajne struktury Państwa Polskiego istniejące

Bardziej szczegółowo

Pacyfikacja KWK Wujek

Pacyfikacja KWK Wujek 13grudnia81.pl Źródło: http://www.13grudnia81.pl/sw/polecamy/16607,pacyfikacja-kwk-wujek.html Wygenerowano: Sobota, 4 lutego 2017, 07:15 Pacyfikacja KWK Wujek Po wprowadzeniu stanu wojennego niektóre kopalnie

Bardziej szczegółowo

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke Twierdza Kłodzko Twierdza Kłodzko to jeden z najlepiej zachowanych obiektów tego typu nie tylko w Polsce ale i w Europie, której losy są ściśle powiązane z miastem, na którego historię miało wpływ położenie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13 Spis treści Do Czytelnika.............................................. 11 Przedmowa................................................ 13 Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część

Bardziej szczegółowo

Kaliskie więzienie. Filip Przybył, Karolina Bartoszczyk. Gimnazjum KSO,,Edukator w Kaliszu Opiekun: Wioletta Janiszewska

Kaliskie więzienie. Filip Przybył, Karolina Bartoszczyk. Gimnazjum KSO,,Edukator w Kaliszu Opiekun: Wioletta Janiszewska Kaliskie więzienie Filip Przybył, Karolina Bartoszczyk Gimnazjum KSO,,Edukator w Kaliszu Opiekun: Wioletta Janiszewska Struktura zakładu karnego Zakład Karny w Kaliszu składa się z dwóch oddziałów. Główny

Bardziej szczegółowo

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Spis treści Do Czytelnika Przedmowa Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo