Wydawnictwo WAM, Kraków, ul. Kopernika 26. Barbara Borowska. Joanna Wysocka-Panasiewicz

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wydawnictwo WAM, 1999 31-501 Kraków, ul. Kopernika 26. Barbara Borowska. Joanna Wysocka-Panasiewicz"

Transkrypt

1

2

3

4 Wydawnictwo WAM, Kraków, ul. Kopernika 26 Redakcja Barbara Borowska Projekt okładki Joanna Wysocka-Panasiewicz Z finansowym wsparciem Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej ze środków Republiki Federalnej Niemiec Mit finanzieller Unterstützung der Stiftung für deutsch-polnische Zusammenarbeit aus Mitteln der Bundesrepublik Deutschland Zdjęcia udostępnione przez Dział Dokumentacji Mechanicznej Archiwum Państwowego Muzeum w Oświęcimiu ISBN NIHIL OBSTAT. Przełożony Prowincji Polski Południowej Towarzystwa Jezusowego ks. Adam Żak SJ, Kraków, dn. 11 lutego 1998 r., l.dz. 36/98.

5 Człowiek patrzy na to, co widoczne dla oczu, Pan natomiast patrzy na serce (1 Sm 16,7) Pracę tępoświęcam ofiarom Auschwitz

6

7 SPIS TREŚCI PRZEDMOWA WPROWADZENIE Część pierwsza BIOGRAFIA I. Wstęp Źródła Wiarygodny? II. Zasadnicze etapy życia ( ) Katolickie dzieciństwo ( ) Zerwanie ze środowiskiem rodzinnym ( ) Nowy dom wśród kolegów w korpusie ochotniczym Mord kapturowy w Parchim Więzienie i refleksja nad sobą ( ) U Artamanów ( ) III. Służba w SS: samowiedza i pierwsze zadania ( ) Wstąpienie do SS BormanniHimmler Samoświadomość SS a) Streszczona przez Hössa b) Fanatyczna wiara c) Zakon SS d) Moralność SS e) Obozy koncentracyjne dla wrogów państwa f) Słowianie g) Żydzi h) Cyganie i) Chrześcijaństwo

8 j) Wierność Führerowi k) Bóg? W Dachau a) Wobec wroga za drutami b) Współczucie c) Źli i dobrzy strażnicy d) Kamienna maska e) Dlaczego Höss nie oponuje? f) Świadectwa Sachsenhausen a) Faza konsolidacji b) Twarde prawa wojny IV. Komendant w Auschwitz Moje główne zadanie Stosunek Hössa do jego kolegów z SS a) Koleżeństwo b) Stosunek do przełożonych w ramach SS c) Stosunek do kolegów z SS w Auschwitz Stosunek Hössa do więźniów a) Zewnętrzne warunki zakwaterowania b) Praca więźniów c) Traktowanie więźniów d) Eksperymenty medyczne e) Prywatni więźniowie f) Nielegalne wzbogacenie? Endlösung a) Zadanie b) Spojrzenie na ofiary c) Wyrzuty sumienia d) Wytrwał pomimo rozterek Życie prywatne a) Idylla b) Przestrzeń mieszkalna c) Hedwig Höss d) Afery miłosne

9 e) Dzieci f) Homoseksualista? g) Konie V.Kres Koniec świata Proces zbrodniarzy wojennych a) Gotowość do złożenia zeznań b) W Norymberdze c) W Krakowie d) W Warszawie Nawrócenie a) Powrót do człowieczeństwa b) Spowiedź c) Ostatnia droga ILUSTRACJE Część druga ANTROPOLOGICZNO-TEOLOGICZNA ANALIZA BIOGRAFII Część druga A BÓG A ZŁO. ROZWAŻANIA FUNDAMENTALNE I. Wstęp II. Struktura dobra Podejście metodyczne do pierwotnej dobroci człowieka Powołanie do miłości a) Przedpierwotna podatność b) Twarza w twarz c) Szczere nieskończone pragnienie Świat ilya a) Miłość wcielona w konkret b) Język Współżycie społeczne a) Poważanie b) Władza

10 5. Wymiar boski a) Illéité b) Świat jako dzieło stworzenia c) Lud Boży Potrafić umierać III. Odpadnięcie od dobra Zło istnieje a) Jak objawia się zło? b) Przyczyna możliwości odstępstwa od absolutnego dobra Odwrócenie się odboga a) Lęk przed śmiercia, który przychodzi z zewna trz b) Rozpacz, wewnętrzna strona lęku c) Dalekość Boga d) Wolność IV. Struktura zła Pan i niewolnik BYCIE jako fundamentalny idol Rozszczepienie Skłonność do zła a grzech pierworodny Idoliczny stosunek do świata a) Moc sfery zmysłowej b) Ideologia Idoliczna relacja do człowieka a) Próba zapewnienia sobie akceptacji b) Próba usunięcia wymiaru nieskończoności przez urzeczowienie c) Próba wyeliminowania Innego Idoliczna relacja do Boga a) Bóg w obrazie świata b) Bóg w praktyce religijnej Sumienie immanentne systemowi a) Wyła czony głos sumienia b) Idoliczne sumienie do wewna trz c) Idoliczne sumienie na zewna trz

11 9. Niszczycielska wybujałość zła V. Wybawienie Roszczenie Boga a) Wyrzut sumienia b) Spotkanie Boga c) Lęk przed decyzja Objawienie Boga a) Wydarzenie Objawienia b) Przekazywanie Objawienia c) Poznanie grzechu Nawrócenie a) Rewolucja serca b) Wina i pokuta c) À-Dieu d) Przebaczenie e) Nowa droga f) Po śmierci? Cywilizacja miłości a) Jednostronnie głoszony pokój b) Przemoc podyktowana miłościa c) Lud Boży Część druga B INTERPRETACJA ŚWIADECTW BIOGRAFICZNYCH I. Wstęp II. Droga do postawy idolicznej Miłość zakłada miłość a) Przedpierwotna relacja do Boga b) Ludzkie pośrednictwo c) Zamkniętość d) Odpowiedzialność e) Nadużycie religii Wyłamanie się a) Żołnierz z powołania b) Płomień wiary wygasa

12 3. Decyzja a) Kryzys b) Ucieczka w BYCIE c) Decyzja sumienia? d) Nowa orientacja e) Ale co w tej orientacji było fałszywego? III. Życie w uzależnieniu od idola Religijność idoliczna a) Teoretyczne odpowiedzi na tęsknotę religijna b) Wymiar osobowy tęsknoty religijnej Główne zadanie a) Od celu życia do głównego zadania b) Opętanie Sumienie a) Zobojętnienie b) Wyrzuty sumienia i zwycięstwo sumienia idolicznego c) Uzasadnienie d) Anonimowy chrześcijanin? Wyobcowanie a) Wyobcowanie względem ofiar b) Wyobcowanie względem swoich c) Wyobcowanie względem siebie samego d) Wyobcowanie względem rzeczowego postrzegania rzeczywistości IV. Droga wyprowadzająca z uzależnienia od idola Załamanie się systemu idolicznego a) Trwanie b) Krytyka c) Odrzucenie Nawrócenie a) Odnalazłem mego Boga b) Wyznanie winy c) Odpuszczenie d) Skrucha i zadośćuczynienie e) Odpowiedzialność Kościoła wobec ofiar

13 EPILOG ANEKS Skróty Skróty cytowanych prac Wykaz źródeł i literatury A. Materiały dotycza ce biografii Rudolfa Hössa B. Literatura filozoficzno-teologiczna Streszczenie angielskie

14

15 PRZEDMOWA Od 1996 roku dzień 27 stycznia dzień wyzwolenia obozu zagłady Auschwitz-Birkenau obchodzony jest w Niemczech jako narodowy dzień pamięci ofiar nazizmu. Słowo Auschwitz stało się symbolem moralnej katastrofy niemieckiej jeśli zgoła nie europejskiej kultury w XX wieku. Po Auschwitz świat jest już inny, niż był dawniej, i nieskończenie większa stała się nasza odpowiedzialność za godność człowieka, za pokój i pojednanie, ale też nieskończenie bardziej palące stało się pytanie o Boga 1. Niniejsza praca wynikła z mojego pragnienia, abym jako Niemiec po Auschwitz mógł przyczynić sięjakoś do sprawy pokoju. Bez tego jej Sitz im Leben (osadzenia w realiach życiowych), które poniżej pragnę krótko opisać, nie można jej we właściwy sposób zrozumieć. Jako ochotnik ruchu Aktion Sühnezeichen-Friedensdienste (Akcja Znaków Pokuty/Służba dla Pokoju) przebywałem w latach po maturze prawie przez półtora roku w Izraelu i przez większość tego czasu pracowałem w domu dla dzieci fizycznie upośledzonych. W ramach przygotowania do tej służby byliśmy wtedy również w Polsce, przede wszystkim na terenie byłego obozu Auschwitz w Oświęcimiu. Od tamtego czasu temat ten nie schodzi mi z myśli. Jako wikary w Mönchengladbach uczestniczyłem w latach w pracach zarządu tamtejszego Towarzystwa Współpracy Chrześcijańsko-Żydowskiej. Jeszcze w r przy okazji pobytu w Polsce poznałem w Oświęcimiu ks. Jerzego Brońkę i powziąłem wtedy myśl, aby zamieszkać na jakiś czas w Oświęcimiu i na miarę swoich możliwości być znakiem pojednania. Myśl ta ziściła się w roku 1990 dzięki życzliwemu stanowisku mojego ówczesnego, niestety jużśp. biskupa Klausa Hemmerle, ordynariusza Akwizgranu, i metropolity krakowskiego kard. Franciszka Macharskiego. 1 Podkreślenie niektórych słów w tekście, a także w cytatach, za pomocą kursywy pochodzi jeśli nie zaznaczono inaczej od autora niniejszej pracy i ma służyć uwypukleniu pewnych myśli przewodnich. Słowo Bóg pisane jest zawsze kursywą z wyjątkiem cytatów i miejsc, w których występuje ono w sensie ideologicznym. 15

16 Od tego czasu mieszkam w Oświęcimiu, w parafii pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP i dzielę dzień powszedni z ludźmi żyjącymi i pracującymi w tym 50-tysięcznym mieście. Pamięć o Auschwitz nie określa (poza terenem Muzeum) jego codzienności, ale odciska wyraźne piętno na wszystkich niemal świeckich i religijnych uroczystościach i na większości kontaktów z cudzoziemcami. Wielu starszych ludzi pamięta czasy wojny, a młodsi opowieści swoich rodziców i dziadków. W okresie Bożego Narodzenia w parafii odbywa się Opłatek dla byłych więźniów. Doświadczanie tego wzajemnego przenikania się Auschwitz i normalnego życia jest dla mnie bardzo ważne. Zależało mi na tym, aby na temat mojej pracy Bóg a zło w świetle biografii i wypowiedzi Rudolfa Hössa, komendanta Auschwitz rozmawiać również z byłymi więźniami nie tylko w celu uzyskania merytorycznych informacji, ale także dla zweryfikowania mojego punktu widzenia. Moi najważniejsi interlokutorzy w tym przedmiocie mieszkają w Oświęcimiu. Pan Kazimierz Smoleń, po wojnie student prawa na KULu, na zlecenie sędziego śledczego w procesie Hössa, dr. Jana Sehna, opracowywał akta tego procesu; potem był dyrektorem Państwowego Muzeum Oświęcim- Brzezinka i długoletnim wiceprezesem Międzynarodowego Komitetu Oświęcimskiego. Przedyskutowałem z nim całą część historyczną niniejszej pracy. Do założycieli Muzeum należy pan Tadeusz Szymański, który dziś jeszcze mieszka na jego terenie; w r otrzymał on za swoją działalność na polu niemiecko-polskiego pojednania Krzyż Zasługi Republiki Federalnej Niemiec. Pan Adam Jurkiewicz, przywieziony do obozu w pierwszym transporcie, pracował jako więzień w stajni, gdzie Höss często przychodził. Pani Zofia Pohorecka była mi pomocna w poszukiwaniu dokumentów w archiwum Muzeum, przede wszystkim zaś wspierała moralnie moje przedsięwzięcie. Wszystkim im dziękuję serdecznie za pomoc! Pani Halina Birenbaum, która przebywała w obozie jako dziecko, mieszka obecnie w Izraelu i często odwiedza Oświęcim. Myśląc o ofiarach, napisała ona: Ich walki, cierpienie i śmierć to pryzmat, przez który widzę i mierzę wszystko 2. Tej perspektywie chciałbym również ja w miarę swoich sił być wierny. 2 H. BIRENBAUM, Jak można w słowach. Wybór wierszy, Centrum Dialogu, Kraków- Oświęcim 1995, nr

17 Dziękuję pracownikom Państwowego MuzeumOświęcim-Brzezinka za chętną i wszechstronną pomoc, zwłaszcza w zakresie poszukiwań archiwalnych. W r ukończyłem kurs dla przewodników po Muzeum. Od początku miałem też kontakt z różnymi grupami, które odwiedzały Auschwitz i przeważnie pozostawały pod głębokim wrażeniem tego, co tu ujrzały. Tematu Auschwitz nie można należycie pojąć, jeśli nie ugodzi on człowieka w samo centrum jego duszy. Dla mnie stał się on również doświadczeniem religijnym. Bardzo pomocne było mi przy tym życie religijne w Oświęcimiu. Można tam zawsze znaleźć miejsca modlitwy, i czułem, jak modlitwa mojej parafii mnie wspiera. Niemal każdego tygodnia chodziłem po rozległym terenie byłego obozu w Brzezince i pytałem w duszy: Czego Wy, ofiary, ode mnie oczekujecie? Co mam, Boże, czynić? Gdyby nie częsta modlitwa, prawdopodobnie nie udźwignąłbym tego brzemienia, jakim było codzienne pytanie siebie o moją odpowiedzialność po Auschwitz. W ten sposób coraz jaśniejsza stawała się we mnie świadomość tej odpowiedzialności, a zarazem rosło głębokie zaufanie do wierności Boga. Jednocześnie z zamieszkaniem w Oświęcimiu rozpocząłem studia na Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie. Kiedy powiedziałem memu przyszłemu promotorowi ks. Adamowi Kubisiowi, profesorowi eklezjologii i teologii fundamentalnej, że chciałbym pisać coś na temat Auschwitz, zaproponował mi, abym się zajął autobiografią Rudolfa Hössa. Ks. prof. Kubiś, który pamiętał jeszcze wyraźnie swoje doświadczenia z Niemcami podczas wojny, pracował po wojnie jako wikary przez pewien czas m.in. w Oświęcimiu i w Wadowicach. W latach pięćdziesiątych wyszły w Polsce w przekładzie zapiski Hössa. Zarówno one, jak i fakt spowiedzi Hössa wywarły na młodym kapłanie głębokie wrażenie. Jestem księdzu prof. Kubisiowi bardzo wdzięczny za podsunięcie mi tego tematu. Było dla mnie rzeczą ważną, aby biografią Hössa zajmować się niejako w imieniu ofiar, które mnie pytają: Czy rozumiesz, jak coś takiego było możliwe? Ks. prof. Kubiś prosił mnie, abym postarał się o współpracę niemieckiego profesora. Tak więc współpromotorem niniejszej pracy został ks. Bernhard Casper, profesor chrześcijańskiej filozofii religii na wydziale teologii katolickiej uniwersytetu we Fryburgu Bryzgowijskim. Praca ta jest zatem od samego początku, już z racji swojej genezy, dziełem niemiecko- 17

18 polskiej współpracy. Księdzu prof. Casperowi jestem bardzo wdzięczny za pełną zaangażowania opiekę naukową. Szczególnie pomogło mi wprowadzenie w filozofię Emmanuela Lévinasa Żyda, który poszukiwał odnowienia myśli filozoficznej po Auschwitz. Odczuwam wielką wdzięczność wobec Lévinasa, którego dane mi było poznać tylko poprzez jego dzieła. Wgłębianie się w studium jego filozofii było dla mnie jakby szkołą miłości. Jego temat jest również moim tematem: Jak można ocalić miłość? Wychodząc od jego myśli mogłem łatwo w teologicznej części pracy opisać wzajemny stosunek chrześcijan i Żydów tak, aby był on wolny od konfrontacji i oznaczał wzajemne wzbogacenie. Chciałem też przez to być wierny zasadniczemu zwrotowi, jakiego Kościół katolicki, wstrząśnięty faktem Auschwitz, dokonał na Soborze Watykańskim II w swoim stosunku do judaizmu 3. Praca ta jest jakby uczestnictwem w żywej rozmowie. Pragnie ona wraz z tymi, którzy zostali dotknięci rzeczywistością Auschwitz, zrozumieć, jak coś takiego było możliwe, i przyczynić siędo budowania pogodniejszej przyszłości. Dlatego jest ona z natury rzeczy czymś nie w pełni zakończonym i otwartym na krytykę. W tę rozmowę wnoszę siebie z moją własną tożsamością. Nie jestem historykiem ani psychologiem, socjologiem czy politykiem, lecz katolickim teologiem i kapłanem. Moje pytanie brzmi: Jak wiara ma się do życia, jak życie ma się do wiary? Moim tematem jest spotkanie mojej chrześcijańskiej wiary z rzeczywistością Auschwitz. Czy światło wiary może rozjaśnić znaczenie tego, co się tutaj wydarzyło? Czy z kolei to, co się tutaj wydarzyło, rzuca jakieś nowe światło lub cień na znaczenie wiary? Dlatego praca ta jest również walką o moją własną tożsamość i pytaniem o wiarę mego Kościoła. Höss został wychowany po katolicku, a jego ojciec ślubował, że zostanie on kapłanem. Zawód, jakiego doznał ze strony katolickiego środowiska, sprawił, że począł szukać sensu życia gdzie indziej i w końcu stał się pełnym misjonarskiego zapału narodowymsocjalistą. W polskim więzieniu powrócił do wiary katolickiej. W jakim sensie wiara czy konkretna praktyka kościelna zostaje przez to zakwestionowana lub potwierdzona? Pracę tę rozumiem jako przyczynek 3 Deklaracja o stosunku Kościoła do religii niechrześcijańskich Nostra aetate z Na temat prehistorii tego dokumentu por. komentujący wstęp prał. Johannesa ÖSTERREICHERA w: Lexikon für Theologie und Kirche, Das Zweite Vatikanische Konzil, t. II, Freiburg (Br.)/Basel/Wien 1967, s

19 do rachunku sumienia, do którego Kościół jest wezwany u schyłku drugiego tysiąclecia po narodzeniu Chrystusa 4.Żadna poważna refleksja nad rolą chrześcijaństwa w Europie nie może przejść obojętnie obok Auschwitz. Ale chodzi mi nie tylko o Kościół. Chodzi o ludzi w Europie, na naszej kuli ziemskiej, i o fundamenty, jakich potrzebujemy, aby móc współżyć ze sobą w pokoju. Napisałem tę pracę, aby pomóc na bazie pamięci o czasie, który nas rozdzielił, budować przyszłość, która nas połączy. Z niezmierzoną grozą Auschwitz nie uporamy się nigdy. Ale podobnie jak Auschwitz składało się z wielu małych kroków, tak ja swoim małym krokiem chciałbym się przyczynić do tworzenia pokoju w poczuciu odpowiedzialności wobec wczorajszych i potencjalnych jutrzejszych ofiar, w poczuciu odpowiedzialności wobec Boga. Szalom! Oświęcim, Wielkanoc 1996 r. Niniejsza praca jest pełnym przekładem mojej rozprawy doktorskiej, nosza cej tytuł: Gott und das Böse im Hinblick auf die Biografie und die Selbstzeugnisse von Rudolf Höss, kommandant von Auschwitz [Bóg a zło w świetle biografii i wypowiedzi Rudolfa Hössa, komendanta Auschwitz], napisanej na Wydziale Teologicznym Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie w ramach seminarium naukowego z teologii fundamentalnej pod kierunkiem ks. prof. dr. hab. Bernharda Caspera (Alberts-Ludwigs- Universität Freiburg) i ks. prof. dr. hab. Adama Kubisia (PAT) w Krakowie w 1996 roku. 4 Gdy zatem zbliża się ku końcowi drugie tysiąclecie chrześcijaństwa, jest rzeczą słuszną, aby Kościół w sposób bardziej świadomy wziął na siebie ciężar grzechu swoich synów, pamiętając o wszystkich tych sytuacjach z przeszłości, w których oddalili się oni od ducha Chrystusa i od Jego Ewangelii i zamiast dać świadectwo życia inspirowanego wartościami wiary ukazali światu przykłady myślenia i działania, będące w istocie źródłem antyświadectwa i zgorszenia Jan Paweł II, Tertio millenio adveniente, list apostolski z , nr

20 Niemiecka wersja tejże pracy została opublikowana w Lipsku (Benno Verlag) w 1997 roku pt. Und Sie hatten nie Gevissensbisse? Die Biografie von Rudolf Höss, Kommandant von Auschwitz, und die Frage nach seiner Verantwortung vor Gott und den Menschen. Część antropologiczno-teologiczna została wydana przez Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie w 1997 roku pt. Bóg a zło. Refleksja antropologiczno-teologiczna.

21 WPROWADZENIE Teologia, mówienie o Bogu, jest zawsze owocem spotkania się ze sobą wiary i życia. Wiara rozświetla życie, życie zadaje pytania wierze. Niniejsza praca z zakresu teologii fundamentalnej, zatytułowana: Bóg a zło w świetle biografii i wypowiedzi Rudolfa Hössa, komendanta Auschwitz, jest owocem mojego spotkania jako wierzącego chrześcijanina ze świadectwami o Auschwitz. Układ pracy jest oparty na następującej koncepcji: W części 1, będącej przedstawieniem historycznym, staram się możliwie rzeczowo opisać życie, z którym w tej pracy ma być skonfrontowana wiara. Nie chciałem być twórcą jakiejś teologii po Auschwitz, który nie zna konkretów tego miejsca. W tej części powstrzymujęsię od jakichkolwiek sądów wartościujących. Chodzi tu przede wszystkim o dostrzeżenie,co się w życiu Rudolfa Hössa wydarzyło i jak on sam to interpretował. Obfitość cytatów ma umożliwić dotarcie z maksymalnym autentyzmem do jego samoświadomości. Oceną zajmuje się część 2 pracy. Aspekt krytyczny w tej pierwszej części wyraża się głównie tym, że działalność Hössa zostaje tu ukazana również z perspektywy ofiar. Część 2 jest próbą antropologiczno-teologicznej analizy biografii, dokonanej dwustopniowo. Najpierw następuje fundamentalna refleksja (część 2a) jeszcze bez odniesienia wprost do Auschwitz na temat Bóg a zło z perspektywy wiary. W ten sposób w dwóch pierwszych częściach pracy (1 + 2A) przedstawione są spotykające się bieguny: rzeczywistość Auschwitz i perspektywa wiary. Dopiero potem dochodzi jako część 2B bezpośrednia interpretacja świadectw dotyczących biografii Rudolfa Hössa. Ta przejrzysta konstrukcja ma ułatwić Czytelnikowi śledzenie toku myślowego autora i ewentualnie zachowanie krytycznego dystansu, który pozwoli mu wytworzyć sobie własny pogląd. Pomimo to w pracy tej od samego początku przenikają się wzajemnie metodycznie pośrednio życie i wiara, zanim jeszcze nastąpi w trzeciej części ich zestawienie ze sobą. Część filozoficzno-teologiczną (2A) napisałem po zapoznaniu się z materiałem źródłowym. Także Emmanuel Lévinas rozumie wyraźnie swoją filozofię, na której w znacznej mierze się opieram, jako filozofię po Auschwitz. Problemy, wynikające ze 21

22 spotkania z Auschwitz i z biografią Rudolfa Hössa, są więc od początku w tym opracowaniu obecne. Biografię (część 1) napisałem po ukończeniu części teoretycznej. Dlatego nosi ona ślady tego, co mi nasunęła refleksja fundamentalnoteologiczna. Dobra teologia nie jest możliwa inaczej jak tylko w takim wzajemnym przenikaniu się wiary i życia przy jednoczesnej trosce o uczciwość intelektualną. Zanim przystąpimy do oceny dokumentów biograficznych w oparciu o naszą analizę fundamentalnoteologiczną, trzeba przypomnieć, że mamy przed sobą jedynie dokumenty. Nie możemy wejrzeć w tajniki duszy człowieka nazwiskiem Rudolf Höss ani innych wspomnianych tu ludzi. Mamy jedynie wypowiedzi, które możemy różnie interpretować. Człowiek w swojej nieskończonej tajemnicy pozostaje poza tymi świadectwami. Nigdy więc np. nie dowiemy się chociaż świadectwa dostarczają nam pod tym względem pewnych wskazówek jak naprawdę funkcjonowało sumienie Hössa. Dlatego zadaniem niniejszej pracy nie jest docieczenie w ścisłym sensie prawdy o Rudolfie Hössie. Podobnie z drugiej strony refleksja teologiczna może nas najwyżej przybliżyć do zrozumienia tajemnicy tego życia. Nigdy nie będziemy mogli twierdzić, że zrozumieliśmy już wszystko. Ten sam dystans, jaki pozostaje między człowiekiem a dokumentami, dotyczy też prób teoretycznej interpretacji. Zamiarem niniejszej pracy jest raczej poprzez spotkanie z pewną ekstremalną biografią z perspektywy wiary wyciągnięcie nauki dla siebie samego. Jakie wskazówki, mogące powiedzieć nam coś o naszym własnym życiu, mogące nas ostrzec i ukierunkować, zawierają w sobie te dokumenty? Każdy z nas ma na swój sposób kontakt z tajemnicą własnego życia, tak więc praca ta pragnie przede wszystkim służyć własnej odpowiedzialności każdego Czytelnika. Swoją autobiografię, zatytułowaną Moja dusza. Rozwój, życie i przeżycia, zakończył Höss w lutym 1947 r. w Krakowie słowami: Niechaj opinia publiczna widzi nadal we mnie krwiożercza bestię, okrutnego sadystę, mordercę milionów, inaczej bowiem szerokie masy nie moga sobie wyobrazić komendanta Oświęcimia. Nie rozumieja one, że także i on miał serce, że nie był zły 5. 5 Autobiografia Rudolfa Hössa, komendanta obozu oświęcimskiego, przeł. W. Grzymski, Warszawa 1990 (w dalszym ciągu cyt. jako Autobiografia), s

23 Tekst ten utrafia w sedno: Höss nie był pozbawionym sumienia zwierzęciem, jakąś krwiożerczą bestią. Höss nie był okrutnym sadystą w sensie człowieka chorego, którego nie można pociągać do odpowiedzialności. Ale był przecież mordercą milionów. Właśnie dlatego, że miał serce, był odpowiedzialny i dopiero z tej perspektywy można w ogóle postawić pytanie, czy był zły. Mniej więcej dwa miesiące po napisaniu powyższych słów, pod koniec swego życia, dostrzegł to, jak się wydaje, sam. Do swego najstarszego syna napisał na pożegnanie: Ba dź człowiekiem kieruja cym się przede wszystkim głębokim uczuciem człowieczeństwa. Naucz się samodzielnie myśleć i mieć własnepogla dy; nie przejmuj wszystkiego bezkrytycznie jako bezwzględna prawdę. Ucz się z mego życia. Największym błędem mego życia było to, że wszystkiemu, co przychodziło «z góry», wierzyłem i nie odważyłem się mieć najmniejszych wa tpliwości odnośnie do prawdziwości tego, co głoszono. Idź przez życie z otwartymi oczyma. Nie ba dź jednostronny, we wszystkich sprawach rozważaj za i przeciw. We wszystkim, co będziesz czynił, nie kieruj się wyła cznie rozumem, lecz zważaj zwłaszcza na głos swego serca 6. Zważać zwłaszcza na głos swego serca, kierować się przede wszystkim głębokim uczuciem człowieczeństwa i pod tym kątem patrzeć na wszystko krytycznie to nie tylko dokładne przeciwieństwo postawy członka SS: ukazuje to również samą istotę zawodu, jakiego doznał w swoim życiu Rudolf Höss. Problem serca będzie motywem przewodnim naszej oceny. Jest to podstawowe pytanie o to miejsce w człowieku, w którym decyduje się sprawa jego otwartości i zamkniętości, w którym relacje względem innych ludzi i nieskończona tęsknota do Boga znajdują konkretne ukierunkowanie. Pytanie o Boga i zło w biografii i świadectwach o sobie samym Rudolfa Hössa jest pytaniem o miłość w jego życiu. Gdzie relacja z Bogiem ma swoje osadzenie w życiu? Relacja do Boga jest relacjądo tajemnicy miłości, która absolutnie akceptuje, a jednocześnie wzywa do nieskończonej odpowiedzialności wobec innych ludzi. Postawy, 6 Autobiografia, s

24 które w swoim mniemaniu są dalekie od Boga, a jednak radykalnie ufają miłości, są więc anonimowymi relacjami z Bogiem. Ponieważ jednak relacja z Bogiem i miłość są wzajemnie nierozdzielne, należy odróżniać od nich to, co podaje siebie za relację z Bogiem, w rzeczywistości zaś jest idoliczną, daleką od miłości, egoistyczną, a więc w gruncie rzeczy ateistyczną, tylko tak zwaną relacją z Bogiem. Dlatego kiedy pytamy o Boga, szukamy miłości. Nasze rozważania postępują w ślad za łukiem, jaki zatacza linia życiowa Hössa: na początku fanatycznie katolickie wychowanie w nienagannym na pozór domu rodzinnym, potem zerwanie z kręgiem rodzinnym, znalezienie nowej ojczyzny w środowisku żołnierskim i w SS, fanatyczne zaangażowanie w duchu narodowego socjalizmu w Auschwitz, i wreszcie załamanie się świata narodowosocjalistycznego i powrót do wiary katolickiej. Postępując za tą linią, pytamy, jak ma się ona do miłości. Pytać w biografii Hössa o Boga znaczy pytać o to, gdzie spotyka się on z nieskończonym wezwaniem do rozdania swego życia w miłości. Pytać w biografii Hössa o zło znaczy pytać o to, gdzie uchyla się on od odpowiedzialności, do której wzywa miłość, i egoistycznie zamyka się w sobie. Tym, co odciska na człowieku istotne piętno, co wyznacza mu jego miejsce w czasie i w przestrzeni i ma zasadniczy wpływ na jego dalszy rozwój, jest jego prehistoria. Stanowi ona grunt, na którym spełnia się relacja z Bogiem i podejmowana jest wszelka wolna decyzja. Prehistoria ta tworzy nie tylko zewnętrzne warunki, ale także wewnętrzne nastawienia, które nadają sercu określoną predyspozycję. Skłonność do zła, podobnie jak skłonność do dobra, jest odpowiedzią na doświadczenia, na różne sposoby, w jakie do człowieka przemawiano. Dlatego zapytamy również o to, co mogło kształtować skłonności serca u młodego Rudolfa Hössa. Niezależnie od wszystkiego, co oddziałuje z zewnątrz, istnieje jednak coś takiego jak wolna decyzja. O ile? Jeśli w ogóle ma być mowa o winie Rudolfa Hössa w związku z tym, co miało miejsce w Auschwitz, to pytanie o trwałą odpowiedzialność za wybraną drogę życiową jest pytaniem zasadniczym. Dlatego kiedy analizujemy strukturę zła, w którą Höss wrósł, towarzyszy nam nieustannie pytanie: Czy był jakiś głos sumienia, mówiący mu, że to, co czyni, jest błędne, zbrodnicze? Jak ten głos funkcjonował? Jak on na niego reagował? Co mu przeciwstawiał? Chodzi tutaj o zasadniczy problem stosunku między ideologią a sumie- 24

25 niem. Höss szczerze wierzył, jak sam mówi, w ideę narodowego socjalizmu i w rzekomą konieczność tego, co czynił. Ale pomimo swej prehistorii i pomimo swego światopoglądu jest on i pozostaje za swoje czyny moralnie odpowiedzialny. Jest to odpowiedzialność wobec jego ofiar, będąca zarazem jego odpowiedzialnością wobec Boga (por. Mt 25). Dokładniejsze poznanie tej odpowiedzialności, która przełamuje wszelkie ideologiczne zaślepienie, jest jednym z głównych celów niniejszej pracy. I wreszcie chodzi o problem nawrócenia. Czy istnieje jakieś wyjście z zależności od ideologii? Jak ono wygląda, jakie warunki muszą być spełnione? W biografii Hössa można dostrzec zaczątek takiego przełomu. Zasadniczą rolę odgrywa przy tym nie tylko załamanie się świata własnej wiary, ale także doświadczenie człowieczeństwa, z jakim całkowicie dla siebie nieoczekiwanie spotkał się on w polskich więzieniach. Efektem jest religijny akt spowiedzi. Już ta zewnętrzna okoliczność skłania nas do zapytania o związek między wiarą a życiem również w tej ostatniej fazie życia Hössa.

26

27 CZĘŚĆ PIERWSZA BIOGRAFIA

28

29 I Wstęp 1. Źródła Pisząc niniejszą pracę musiałem oczywiście zająć się poszukiwaniem do niej źródeł. Czyniłem to jednak nie jako historyk, lecz jako teolog, a mój zasadniczy motyw w tych poszukiwaniach miał charakter w pewnej mierze duszpasterski : pragnąłem w sposób możliwie jak najbardziej dokładny i pewny poznać konteksty motywacyjne zachowań Rudolfa Hössa i wiarygodność jego wypowiedzi. Pod tym właśnie kątem badałem źródła, mając nadzieję, że z niewielkich śladów uda mi się sporo odczytać. Ożyciu Rudolfa Hössa i jego autowizji wiemy więcej, niż to ma miejsce w odniesieniu do wielu innych prominentów SS co prawda głównie na podstawie jego własnych zeznań, składanych w związku z powojennymi procesami. Źródła te, uważane powszechnie za w znacznym stopniu wiarygodne, są bardzo cenne, pozwalają bowiem wniknąć głęboko w wyobrażenie Hössa o sobie samym. Uważałem jednak za niezbędne spojrzeć na tę biografię również od zewnątrz, wysłuchać świadectw osób trzecich. Znalezienie takich świadectw okazało się rzeczą znacznie trudniejszą. Do okresu dzieciństwa, młodości oraz udziału we Freikorpsie nie znam żadnych niezależnych źródeł. Ważnym dokumentem jest wyrok sądowy, którym Państwowy Trybunał Ochrony Republiki w Lipsku skazał w dniu 17 marca 1924 r. Rudolfa Hössa na dziesięć lat więzienia 7. W archiwum byłego obozu koncentracyjnego Dachau nie znalazłem na temat Hössa żadnych świadectw, natomiast w Sachsenhausen znajdują się wspomnienia więźnia Harry ego Naujoksa 8, który był starszym obozu (Lagerältester). 7 Przedrukowany w: J. v. LANG, Der Sekretär. Martin Bormann: Der Mann, der Hitler beherrschte, wydanie licencjonowane Herrsching: Manfred Pawlak, 1990, s H. NAUJOKS, Mein Leben im KZ Sachsenhausen , Berlin

Wydawnictwo WAM, 1999 31-501 Kraków, ul. Kopernika 26. Barbara Borowska. Joanna Wysocka-Panasiewicz

Wydawnictwo WAM, 1999 31-501 Kraków, ul. Kopernika 26. Barbara Borowska. Joanna Wysocka-Panasiewicz Wydawnictwo WAM, 1999 31-501 Kraków, ul. Kopernika 26 Redakcja Barbara Borowska Projekt okładki Joanna Wysocka-Panasiewicz Z finansowym wsparciem Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej ze środków Republiki

Bardziej szczegółowo

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW SAKRAMENT POJEDNANIA Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW Znaki Gotowości Czy twoje dziecko czasem Chce się modlić do Boga? Mówi Przepraszam bez podpowiadania? Przebacza innym nawet wtedy, gdy nie mówi przepraszam?

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z RELIGII DLA KLASY VI.

WYMAGANIA PROGRAMOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z RELIGII DLA KLASY VI. WYMAGANIA PROGRAMOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z RELIGII DLA KLASY VI. Przedmiot oceny 1. Cytaty z Pisma św., modlitwy, pieśni 2. Zeszyt przedmioto wy 3. Prace domowe 4. Testy i sprawdziany OCENA celująca

Bardziej szczegółowo

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja SAKRAMENT POJEDNANIA Celebracja SESJA 2 dla RODZICÓW Ponowne Spotkanie Rozpoczynając tę sesję powiedz osobie, która jest obok ciebie, co zapamiętałeś z poprzedniej rodzicielskiej sesji? Co było pomocne

Bardziej szczegółowo

PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA

PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA PAPIESKI LIST W SPRAWIE ODPUSTÓW NA ROK MIŁOSIERDZIA Papież Franciszek wydał rozporządzenia dotyczące odpustów i sakramentu spowiedzi w Roku Miłosierdzia. Uczynił to w liście do przewodniczącego Papieskiej

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI Polish FF Curriculum Translation in Polish Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI 1. Objawienie: Pismo Św. i Tradycja a. Pismo Święte: Części,

Bardziej szczegółowo

Boże spojrzenie na człowieka 1

Boże spojrzenie na człowieka 1 Boże spojrzenie na człowieka 1 opracował: Artur Trzęsiok Knurów, 24 marca 2006 1 wersja beta 1 Wprowadzenie dla Animatora Człowiek nie może żyć bez miłości. Człowiek pozostaje dla siebie istotą niezrozumiałą,

Bardziej szczegółowo

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM?

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? wg Lucy Rooney, Robert Faricy SJ MODLITWA NA TYDZIEŃ DRUGI Skrucha i przyjęcie przebaczenia Pana Jezusa Dzień pierwszy Przeczytaj ze zrozumieniem fragment Pisma Świętego: Łk 18,

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z religii kl. 4

Kryteria ocen z religii kl. 4 Kryteria ocen z religii kl. 4 Ocena celująca - spełnia wymagania w zakresie oceny bardzo dobrej - prezentuje treści wiadomości powiązane ze sobą w systematyczny układ - samodzielnie posługuje się wiedzą

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA I Semestr I Ocena dopuszczająca -Umie wykonać znak krzyża, -Zna niektóre modlitwy i wymaga dużej pomocy

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM Tydzień wprowadzający Bóg nas "...wezwał świętym powołaniem nie na podstawie naszych czynów, lecz stosownie do własnego postanowienia i łaski, która nam dana została w

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II Jan Paweł II właściwie Karol Józef Wojtyła, urodził się 18 maja 1920 w Wadowicach, zmarł 2 kwietnia 2005 w Watykanie polski biskup rzymskokatolicki, biskup

Bardziej szczegółowo

CO ZABRAĆ ZE SOBĄ? PO PIERWSZYM TYGODNIU ĆWICZEŃ DUCHOWNYCH. ignacjańska. duchowość. Pod redakcją Józefa Augustyna SJ

CO ZABRAĆ ZE SOBĄ? PO PIERWSZYM TYGODNIU ĆWICZEŃ DUCHOWNYCH. ignacjańska. duchowość. Pod redakcją Józefa Augustyna SJ CO ZABRAĆ ZE SOBĄ? PO PIERWSZYM TYGODNIU ĆWICZEŃ DUCHOWNYCH Pod redakcją Józefa Augustyna SJ duchowość ignacjańska Wydawnictwo WAM Księża Jezuici 297 SPIS TREŚCI Wstęp.......................................

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r.

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r. Odpowiedzialne rodzicielstwo Strumienie, 20 XI 2010 r. Płodność miłości małżeńskiej (1) Bóg im błogosławił, mówiąc do nich: «Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię» (Rdz 1, 26-18)

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Opracowanie: mgr Violetta Kujacińska mgr Małgorzata Lewandowska Zasady: IZ może być ustna lub pisemna, IZ pisemną przekazujemy

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

Medytacja chrześcijańska

Medytacja chrześcijańska Z TRADYCJI MNISZEJ 5 John Main OSB Medytacja chrześcijańska John Main OSB Medytacja chrześcijańska Konferencje z Gethsemani przekład Teresa Lubowiecka Spis treści Wstęp...7 Pierwsza Konferencja...9 Druga

Bardziej szczegółowo

Pismo Święte podstawowym źródłem treści w programach. Kościoła Zielonoświątkowego w RP

Pismo Święte podstawowym źródłem treści w programach. Kościoła Zielonoświątkowego w RP Pismo Święte podstawowym źródłem treści w programach nauczania biblijnego Kościoła Zielonoświątkowego w RP Podstawa Programowa katechezy zielonoświątkowej Za podstawowe źródło treści oraz główną przesłankę

Bardziej szczegółowo

Dobro, prawda kontra oszustwo Brak miłości owocuje pustką Takie są czasy, że zło się wciąż ciska Metoda zarybista to powiedzieć grzechom:

Dobro, prawda kontra oszustwo Brak miłości owocuje pustką Takie są czasy, że zło się wciąż ciska Metoda zarybista to powiedzieć grzechom: Zapoznajcie się z fragmentem piosenki ks. Jakuba Bartczaka pt. Lekarstwo na zło i odpowiedzcie na pytania: Co jest konsekwencją braku miłości? Co jest lekarstwem na zło? Przez co Duch Święty dodaje siły

Bardziej szczegółowo

TOTUS TUUS Cały twój

TOTUS TUUS Cały twój TOTUS TUUS Cały twój Przecież niecały umieram. To, co we mnie niezniszczalne, trwa Tryptyk rzymski W swoim właściwym i pełnym kształcie miłosierdzie objawia się jako dowartościowywanie, jako podnoszenie

Bardziej szczegółowo

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas Zdzisława Piątek o śmierci seksie i metodzie in vitro universitas Na ironię zakrawa fakt, iż nauka, która nigdy nie dążyła do odkrycia prawd absolutnych, a wręcz odcinała się od takich poszukiwań,

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

XXVIII Niedziela Zwykła

XXVIII Niedziela Zwykła XXVIII Niedziela Zwykła Dla wyeksponowania Bożej Mądrości wobec ludzkiego rozumu, Jezus buduje paradoksalną dysproporcję: za przykład stawia wielbłąda, zwierzę juczne, wytrwałe w pracy i wytrzymałe na

Bardziej szczegółowo

Wychowanie ku pełni człowieczeństwa wyzwaniem dla edukacji

Wychowanie ku pełni człowieczeństwa wyzwaniem dla edukacji Wychowanie ku pełni człowieczeństwa wyzwaniem dla edukacji Ks. dr Jacek Czaplicki KS-4 Wychowanie ku wartościom - szanse i zagrożenia" 1 G. C. Berkouwer konstatuje: "Dziś bardziej niż kiedykolwiek, pytanie

Bardziej szczegółowo

Fundacja Pro Memoria Problemy współczesności

Fundacja Pro Memoria Problemy współczesności Problemy współczesności Obecnie przeżywamy okres, w którym ludzkość znalazła się w stadium dotychczas nieznanych, wielkich problemów cywilizacyjnych. Jesteśmy świadkami nagromadzenia się przeróżnych trudności,

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił?

Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił? Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił? Dwie rzeczywistości Dobro i zło Inicjatywa królestwa światłości Inicjatywa królestwa światłości Chrześcijanin Zaplecze Zadanie Zaplecze w Bogu Ef. 1, 3-14 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ Materiały wykorzystywane w przygotowywaniu dziecka do I Spowiedzi i Komunii świętej w Parafii Alwernia DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r.,

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r., Sygn. akt III KK 217/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 listopada 2013 r. SSN Michał Laskowski na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada

Bardziej szczegółowo

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz

I. Ty ścieżkę życia mi ukażesz Ks. Michał Miecznik ROZKŁAD MATERAŁU W KLASACH LO (zgodny z programem nauczania nr AZ-4-0/). Ty ścieżkę życia mi ukażesz MESĄC LCZBA GODZN TREŚC NAUCZANA WYNKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY. Ukochani

Bardziej szczegółowo

Wizyta w Miejscach Pamięci II wojny światowej jako wyzwanie i szansa dla projektów wymiany polsko-niemieckiej

Wizyta w Miejscach Pamięci II wojny światowej jako wyzwanie i szansa dla projektów wymiany polsko-niemieckiej Wizyta w Miejscach Pamięci II wojny światowej jako wyzwanie i szansa dla projektów wymiany polsko-niemieckiej Seminarium metodyczne dla animatorów wymian polsko-niemieckich Oświęcim, 10 14 grudnia 2013

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY NIEDOSTATECZNY I. Kim jestem? 2. Uzupełnia zdobytą na 3. Aktywnie uczestniczy w lekcji

Bardziej szczegółowo

Amen. Dobry Boże, spraw, aby symbole ŚDM, krzyż wraz z ikoną Maryi, Ojcze nasz Zdrowaś Maryjo

Amen. Dobry Boże, spraw, aby symbole ŚDM, krzyż wraz z ikoną Maryi, Ojcze nasz Zdrowaś Maryjo Nowenna przed peregrynacją symboli ŚDM które w najbliższym czasie nawiedzą nasze miasto (parafię, dekanat, diecezję), były znakami nadziei dla wszystkich, ukazując zwycięstwo Jezusa nad tym, co przynosi

Bardziej szczegółowo

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie?

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? UWIELBIAJ DUSZO MOJA PANA!!! ZANIM UWIELBISZ PRAWDZIWIE ZAAKCEPTUJ SYTUACJĘ, KTÓRĄ BÓG DOPUSZCZA UWIELBIANIE

Bardziej szczegółowo

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze.

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze. WSTęP Pytanie zadane przez Autora w tytule może brzmieć jak obiecujące hasło reklamowe: przeczytaj książkę, a przekonasz się, że wszystkie trudności i problemy twojego życia duchowego i wspólnotowego zostaną

Bardziej szczegółowo

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do ciebie mówią zwłaszcza wtedy, kiedy się do nich modlisz. Ich subtelny głos, który dociera do nas w postaci intuicyjnych odczuć i myśli ciężko usłyszeć w

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I Ocena celująca Uczeń: twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi.

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I Ocena celująca Uczeń: twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi. WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE I twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi. reprezentuje klasę lub szkołę w parafii lub diecezji, np. poprzez udział w

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają.

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. /Matka Celina Zapiski -17.VI.1883r./...dziecko drogie, chcę ci objaśnić...ogólną

Bardziej szczegółowo

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan.

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan. "Gdy Jezus przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył ją, rzekł jeden z uczniów do Niego: «Panie, naucz nas się modlić, jak i Jan nauczył swoich uczniów». Łk 11,1 Najczęściej o modlitwie Jezusa

Bardziej szczegółowo

1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIU ORAZ JEJ DOTYCHCZASOWY ROZWÓJ

1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIU ORAZ JEJ DOTYCHCZASOWY ROZWÓJ Władysław Kobyliński Podstawy współczesnego zarządzania Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi Łódź - Warszawa 2004 SPIS TREŚCI SŁOWO WSTĘPNE... 7 1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI

Bardziej szczegółowo

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY.

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. CZĘŚĆ I b OPRACOWAŁ I WYKONAŁ LECH PROKOP, UL. ZAMKOWA 2/1,

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI WYMAGANIA PODSTAWOWE I PONADPODSTAWOWE Z RELIGII DLA KLASY 0 KLASA 0 I. Znajomość modlitw: Znak Krzyża; Modlitwa do Anioła Stróża Modlitwa

Bardziej szczegółowo

Narodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych - 14 czerwca

Narodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych - 14 czerwca Narodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych - 14 czerwca Zespół Szkół Zawodowych im. R. Mielczarskiego w Katowicach 40-870 Katowice, al. B. Krzywoustego 13 e-mail:

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI WYMAGANIA PODSTAWOWE I PONADPODSTAWOWE Z RELIGII DLA KLASY 0 KLASA 0 I. Znajomość modlitw: II. WIADOMOŚCI Znak Krzyża; Modlitwa do Anioła

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2012 BS/8/2012 ROLA DZIADKÓW W NASZYM ŻYCIU

Warszawa, styczeń 2012 BS/8/2012 ROLA DZIADKÓW W NASZYM ŻYCIU Warszawa, styczeń 2012 BS/8/2012 ROLA DZIADKÓW W NASZYM ŻYCIU Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy drugiej szkoły podstawowej

Kryteria oceniania z religii dla klasy drugiej szkoły podstawowej Kryteria oceniania z religii dla klasy drugiej szkoły podstawowej Przedmiotowy system oceniania z religii został opracowany na podstawie Programu nauczania religii rzymskokatolickiej w przedszkolach i

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH. KLASY II i III

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH. KLASY II i III WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH KLASY II i III WYMAGANIA Z RELIGII DLA KLASY II I. Znajomość modlitw: Znak Krzyża; Modlitwa Pańska; Pozdrowienie

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii. w zakresie 1 klasy technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych

Kryteria oceniania z religii. w zakresie 1 klasy technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych Kryteria oceniania z religii w zakresie 1 klasy technikum opracowane na podstawie materiałów katechetycznych W Kościele z serii Drogi świadków Chrystusa podręcznik nr AZ-41-01/10-KR-1/12 do nauczania religii

Bardziej szczegółowo

I. Podstawa prawna: 4. Statut szkoły. Nauczyciel: Ks. Damian Kubisz

I. Podstawa prawna: 4. Statut szkoły. Nauczyciel: Ks. Damian Kubisz PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIAZ RELIGII RZYMSKOKATOLICKIEJ W KLASACH I III W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 IM. MARII SKŁODOWSKIEJ CURIE W SOBÓTCE W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 I. Podstawa prawna: 1. Dyrektorium Kościoła

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Biblia Najważniejsze zagadnienia cz II Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

Janusz Korczak, właściwie Henryk Goldszmit, ps. Stary Doktor lub pan doktor (ur. 22 lipca 1878 w Warszawie, zm. około 6 sierpnia 1942 w komorze

Janusz Korczak, właściwie Henryk Goldszmit, ps. Stary Doktor lub pan doktor (ur. 22 lipca 1878 w Warszawie, zm. około 6 sierpnia 1942 w komorze Janusz Korczak, właściwie Henryk Goldszmit, ps. Stary Doktor lub pan doktor (ur. 22 lipca 1878 w Warszawie, zm. około 6 sierpnia 1942 w komorze gazowej obozu zagłady w Treblince) polski pedagog, publicysta,

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z religii kl. III w oparciu o realizowany program W drodze do Wieczernika nr: AZ-1-01/10

Wymagania edukacyjne z religii kl. III w oparciu o realizowany program W drodze do Wieczernika nr: AZ-1-01/10 Wymagania edukacyjne z religii kl. III w oparciu o realizowany program W drodze do Wieczernika nr: AZ-1-01/10 Ocena niedostateczny Uczeń nie opanował umiejętności i wiadomości określonych w podstawie programowej,

Bardziej szczegółowo

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać?

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Jan Paweł, 23.06.2016 11:06 Jedną z osób która nie ma najmniejszych co do tego wątpliwości, jest Chorwatka Miriam, która od 24 czerwca 1981 roku spotyka się z Matką

Bardziej szczegółowo

W DRODZE DO OJCA Przedmiotowy system oceniania z religii w klasa I według programu nr AZ-3-02/9

W DRODZE DO OJCA Przedmiotowy system oceniania z religii w klasa I według programu nr AZ-3-02/9 W DRODZE DO OJCA Przedmiotowy system oceniania z religii w klasa I według programu nr AZ-3-02/9 Kielce 2010 OGÓLNE ZASADY OCENIANIA - RELIGIA 1. Ocenę wystawia się w porozumieniu z uczniami. 2. W ciągu

Bardziej szczegółowo

Praca w narodowosocjalistycznych gettach

Praca w narodowosocjalistycznych gettach Praca w narodowosocjalistycznych gettach Deutsches Historisches Institut & Żydowski Instytut Historyczny Termin: 3 i 4 grudnia 2010 r. Ofiarą narodowosocjalistycznej polityki ekspansji i eksterminacji

Bardziej szczegółowo

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa I. Świadkowie Chrystusa 2 3 4 5 6 określa sposoby odnoszenia się do Boga na wzór Jezusa wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. określa sposoby odnoszenia się do Boga

Bardziej szczegółowo

WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ. Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów

WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ. Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów WIELE JEST SERC, KTÓRE CZEKAJĄ NA EWANGELIĘ Kolęda 2013/2014 Materiały dla koordynatorów ale, to już było W roku wiary, idąc za Matką Bożą Loretańską peregrynującą po Diecezji Warszawsko-Praskiej byliśmy

Bardziej szczegółowo

Miłość nigdy nie ustanie

Miłość nigdy nie ustanie Miłość nigdy nie ustanie Choć kult Serca Pana Jezusa w formie, jaką znamy i praktykujemy dzisiaj, znany jest dopiero od objawień s. Małgorzaty Marii Alacoque (1647-1690), trudno zaprzeczyć, że w swej najgłębszej

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Imię i nazwisko autora rozprawy: mgr Paulina Mamiedow Stopień / tytuł naukowy oraz imię i nazwisko promotora rozprawy: dr hab. Mariusz Gizowski Temat rozprawy doktorskiej:

Bardziej szczegółowo

niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9

niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9 Spis treści niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9 Rozdział 1 Na czym opiera się nauczanie Kościoła o seksualności? 13 Wyjaśniać prosto jak

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz I

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz I Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Biblia Najważniejsze zagadnienia cz I Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

PERIODYK KOŁA NAUKOWEGO TEOLOGÓW

PERIODYK KOŁA NAUKOWEGO TEOLOGÓW Initium Nr 41-42 (2010/2011) CZASOPISMO TEOLOGICZNYCH POSZUKIWAŃ PERIODYK KOŁA NAUKOWEGO TEOLOGÓW WYDZIAŁ TEOLOGICZNY UNIWERSYTETU ŚLĄSKIEGO W KATOWICACH KATOWICE 2011 Spis treści Spis treści Redakcja

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z Religii

Przedmiotowy System Oceniania z Religii KLASA I Przedmiotowy System Oceniania z Religii OCENA CELUJĄCA: Uczeń zna bardzo dobrze materiał z podręcznika dla kl. I Ze zrozumieniem wykonuje znak krzyża Umie modlitwy: Ojcze nasz, Zdrowaś Mario, Aniele

Bardziej szczegółowo

1 Symbolika Auschwitz na tle sporów wokół muzeum Łukasz Razowski

1 Symbolika Auschwitz na tle sporów wokół muzeum Łukasz Razowski 1 2 Spis treści Wstęp 6 Rozdział I: Historia sporów o symbole religijne w byłym obozie Auschwitz 14 1.1. Kalendarium sporów wokół byłego obozu Auschwitz-Birkenau 14 1.2. Wizyta papieża Jana Pawła II w

Bardziej szczegółowo

Edukacja na rzecz Pokoju. Nauczanie rozwiązywania konfliktów wsród Dzieci ze szkoły podstawowej Tanya Ryskind tanyaryskind@gmail.

Edukacja na rzecz Pokoju. Nauczanie rozwiązywania konfliktów wsród Dzieci ze szkoły podstawowej Tanya Ryskind tanyaryskind@gmail. Edukacja na rzecz Pokoju Nauczanie rozwiązywania konfliktów wsród Dzieci ze szkoły podstawowej Tanya Ryskind tanyaryskind@gmail.com Zaproszenie do Pokojowej Edukacji Dr Maria Montessori (1870 1952) Znana

Bardziej szczegółowo

CIEMNA NOC CIEMNA NOC DUSZY DUSZY. Depresja a kryzys duchowy oczami psychiatry. Gerald G. May. Przełożyła Katarzyna Gdowska

CIEMNA NOC CIEMNA NOC DUSZY DUSZY. Depresja a kryzys duchowy oczami psychiatry. Gerald G. May. Przełożyła Katarzyna Gdowska Gerald G. May CIEMNA NOC CIEMNA NOC DUSZY DUSZY Depresja a kryzys duchowy oczami psychiatry Przełożyła Katarzyna Gdowska WYDAWNICTWO WAM KSIĘŻA JEZUICI WPROWADZENIE Nasza reakcja współczucia i słusznego

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 289/14. Dnia 19 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 289/14. Dnia 19 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej Sygn. akt V KK 289/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 listopada 2014 r. SSN Roman Sądej na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 19 listopada 2014r.,

Bardziej szczegółowo

Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, politycznym i kulturalnym. domagają się

Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, politycznym i kulturalnym. domagają się Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, Szukamy: politycznym i kulturalnym 1. Doświadczenia żywej wiary 2. Uzasadnienia swojej wiary domagają się 3. Wspólnoty

Bardziej szczegółowo

KLASA IV OCENA CELUJĄCA (6)

KLASA IV OCENA CELUJĄCA (6) KLASA IV OCENA CELUJĄCA (6) - jest aktywny na zajęciach, zawsze przygotowany - wzorowo prowadzi zeszyt - zawsze odrabia zadania domowe - potrafi scharakteryzować poszczególne okresy roku liturgicznego

Bardziej szczegółowo

pójdziemy do kina Gimnazjum kl. I, Temat 57

pójdziemy do kina Gimnazjum kl. I, Temat 57 pójdziemy do kina pragnę sprawić Ci radość kupię kwiaty chcę być z Tobą ofiaruję prezent dobrze jest być razem przygotuję dobre jedzenie przyjaźń z Tobą jest dla mnie ważna Grupa 1 Przeczytaj poniższy

Bardziej szczegółowo

CZyM SĄ ĆwICZENIA DUChOwNE

CZyM SĄ ĆwICZENIA DUChOwNE Spis treści Wstęp... 5 Czym są Ćwiczenia duchowne Mieczysław Bednarz SJ Całościowa wizja Ćwiczeń duchownych św. Ignacego Loyoli... 13 Istota Ćwiczeń duchownych... 14 Przeżycie Ćwiczeń duchownych... 18

Bardziej szczegółowo

ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN. 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa. tel. 618 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi.

ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN. 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa. tel. 618 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi. ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa tel. 18 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi.pl okładka.indd 1 2015-03-03 08:10:05 Alicja Maksymiuk ŚWIĘTY JÓZEFIE,

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY KOD UCZNIA: Drogi Uczestniku! WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY Dialog to budowanie wzajemności ks. prof. Józef Tischner Test zawiera pytania z kilku

Bardziej szczegółowo

Sztuka pozyskania i utrzymania klienta

Sztuka pozyskania i utrzymania klienta Sztuka pozyskania i utrzymania klienta Psychologiczne typy zachowań klienta Istotne różnice między markami Niewielkie różnice między markami Silne zaangażowanie Kompleksowe Zmniejszające dysonans Słabe

Bardziej szczegółowo

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ 1 2 Spis treści Brak akceptacji dziecka.....8 Niesprawiedliwe karanie dziecka.....9 Stwarzanie dziecku poczucia zagrożenia... 10 Przyjmowanie postawy paternalizmu... 11 Niesłuszne ograniczanie wolności

Bardziej szczegółowo

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Scenariusz wywiadu pogłębionego z Nauczycielem Filozofii Scenariusz wywiadu pogłębionego z nauczycielem filozofii Dzień Dobry, Nazywam

Bardziej szczegółowo

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska RE Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A KLASY III D i III B KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska Duchu Święty przyjdź ZESŁANIE DUCHA ŚWIĘTEGO DOMINIKA CIBOROWSKA KL III D MODLITWA Przyjdź

Bardziej szczegółowo

Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Joanna Skonieczna

Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Joanna Skonieczna Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej Joanna Skonieczna Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej European Union Agency for Fundamental Rights (FRA) Rozporządzenie Rady (WE) nr 168/2007 z dnia

Bardziej szczegółowo

JAK ROZLICZYĆ ZAGRANICZNE DOCHODY I WYPEŁNIĆ PIT-36

JAK ROZLICZYĆ ZAGRANICZNE DOCHODY I WYPEŁNIĆ PIT-36 JAK ROZLICZYĆ ZAGRANICZNE DOCHODY I WYPEŁNIĆ PIT-36 Rafał Chmielewski Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest

Bardziej szczegółowo

Jezus do Ludzkości. Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego

Jezus do Ludzkości. Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego Jezus do Ludzkości Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego źródło: www.thewarningsecondcoming.com tłumaczenie: www.armiajezusachrystusa.pl Modlitwa Litanii 1 Ochrona

Bardziej szczegółowo

STANDARDY RADY EUROPY DOTYCZĄCE PRZEMOCY WOBEC KOBIET ORAZ PRZEMOCY DOMOWEJ A PRAKTYKA NA PRZYKŁADZIE PROGRAMU

STANDARDY RADY EUROPY DOTYCZĄCE PRZEMOCY WOBEC KOBIET ORAZ PRZEMOCY DOMOWEJ A PRAKTYKA NA PRZYKŁADZIE PROGRAMU STANDARDY RADY EUROPY DOTYCZĄCE PRZEMOCY WOBEC KOBIET ORAZ PRZEMOCY DOMOWEJ A PRAKTYKA NA PRZYKŁADZIE PROGRAMU NIEBIESKA TARCZA LUBUSKA PROKURATURA PRZECIW PRZEMOCY dr Alfred Staszak Prokurator Okręgowy

Bardziej szczegółowo

ZWIĄZEK HARCERSTWA POLSKIEGO ORGANIZACJA HARCERZY STOPNIE PROGRAM PRÓBY NA STOPIEŃ ASPIRANTA GŁÓWNA KWATERA HARCERZY LONDYN 2013

ZWIĄZEK HARCERSTWA POLSKIEGO ORGANIZACJA HARCERZY STOPNIE PROGRAM PRÓBY NA STOPIEŃ ASPIRANTA GŁÓWNA KWATERA HARCERZY LONDYN 2013 ZWIĄZEK HARCERSTWA POLSKIEGO ORGANIZACJA HARCERZY STOPNIE PROGRAM PRÓBY NA STOPIEŃ ASPIRANTA GŁÓWNA KWATERA HARCERZY LONDYN 2013 Główna Kwatera Harcerzy 2013 ZWIĄZEK HARCERSTWA POLSKIEGO ORGANIZACJA HARCERZY

Bardziej szczegółowo

klasa II zeszyt 0 Program edukacji religijnej dla II klasy gimnazjum

klasa II zeszyt 0 Program edukacji religijnej dla II klasy gimnazjum klasa II zeszyt 0 Program edukacji religijnej dla II klasy gimnazjum 75 Poradnik metodyczny do nauczania religii rzymskokatolickiej według podręcznika nr AZ-32-01/1-11 zgodnego z programem nauczania nr

Bardziej szczegółowo

Wspomnienie, w setną rocznicę urodzin, Boczkowski Feliks (1909-1942), mgr praw i ekonomii

Wspomnienie, w setną rocznicę urodzin, Boczkowski Feliks (1909-1942), mgr praw i ekonomii Historia Grabowca, Feliks Boczkowski 1 Wspomnienie, w setną rocznicę urodzin, Boczkowski Feliks (1909-1942), mgr praw i ekonomii Chłopak ze wsi, radca z Warszawy, więzień z Oświęcimia w pamięci naszej

Bardziej szczegółowo

Geneza holocaustu. Przygotowywanie Żydów do wywozu do obozu zagłady

Geneza holocaustu. Przygotowywanie Żydów do wywozu do obozu zagłady 1 Geneza holocaustu W ramach Szkoły Dialogu nauczyciele z ZS-P w Dobrej znacznie wybiegają ponad podstawę programową i próbują uczniom przybliżyć dramat narodu żydowskiego podczas II wojny światowej. Szeroko

Bardziej szczegółowo

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 65 W ŁODZI Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic Priorytet w wychowaniu młodego człowieka powinien mieć dom rodzinny.

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Warszawa, dnia 1 października 2015 r. Stanowisko Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji w sprawie tajemnicy zawodowej w związku z żądaniem komornika w trybie art. 761 KPC 1. Komornik wystąpił do Kancelarii

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE

KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE klasy IV-VI szkoły podstawowej Oprac. Ks. Łukasz Skolimowski Warszawa 2012 Przeznaczenie: Szkoła

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo jest jedną z głównych religii monoteistycznych wyznawanych na całym świecie. Jest to największa religia pod względem wyznawców, którzy stanowią 1/3 całej populacji. Najliczniej

Bardziej szczegółowo

Czas Cele Temat Metody Materiały

Czas Cele Temat Metody Materiały Aleksandra Kalisz, Instytut Historii Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Konspekt dnia studyjnego w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau "Dyskryminacja, prześladowanie,

Bardziej szczegółowo