POSTANOWIENIE. Sygn. akt V CSK 194/11. Dnia 27 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

Podobne dokumenty
POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 32/11. Dnia 21 września 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V CSK 21/14. Dnia 20 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Maria Szulc (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 674/08. Dnia 15 maja 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. SSN Anna Owczarek (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Marek Sychowicz

POSTANOWIENIE. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący) SSN Marian Kocon SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 348/14. Dnia 9 kwietnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej. skargi kasacyjnej wnioskodawców od postanowienia Sądu Okręgowego

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 503/12. Dnia 18 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V CSK 433/12. Dnia 6 września 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska

POSTANOWIENIE. o wykreślenie dożywotniej służebności osobistej z działu III, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

POSTANOWIENIE. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) del. SSA Michał Kłos

POSTANOWIENIE. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 218/11. Dnia 19 stycznia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Marta Romańska SSN Maria Szulc (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 204/13. Dnia 15 stycznia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSA Jacek Grela (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 377/13. Dnia 4 kwietnia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada

POSTANOWIENIE UZASADNIENIE

POSTANOWIENIE. SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący) SSN Maria Grzelka SSN Iwona Koper (sprawozdawca) Protokolant Maryla Czajkowska

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz. Protokolant Anna Matura

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Antoni Górski (sprawozdawca) SSN Zbigniew Kwaśniewski. Protokolant Agnieszka Łuniewska

POSTANOWIENIE. SSN Iwona Koper (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 116/12. Dnia 14 listopada 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSN Marian Kocon (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Katarzyna Tyczka-Rote

POSTANOWIENIE. w sprawie z wniosku Komornika Sądowego Rewiru VI. o wpis hipoteki przymusowej zwykłej w kwocie ,47 zł,

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 9/09. Dnia 15 maja 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. SSN Gerard Bieniek (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSA Elżbieta Strelcow. Protokolant Hanna Kamińska

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 412/16. Dnia 27 kwietnia 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie:

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Dnia 7 marca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 241/10. Dnia 14 stycznia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie :

Postanowienie z dnia 23 maja 2002 r., IV CKN 1092/00

POSTANOWIENIE. Uzasadnienie

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Józef Frąckowiak

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Iwona Koper (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Karol Weitz (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 40/07. Dnia 25 kwietnia 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie :

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

POSTANOWIENIE. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej. skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego

POSTANOWIENIE. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Krzysztof Strzelczyk

POSTANOWIENIE. SSN Helena Ciepła (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote

POSTANOWIENIE. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Wojciech Katner SSA Elżbieta Fijałkowska (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 207/12. Dnia 20 grudnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 520/12. Dnia 18 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 23/11. Dnia 7 października 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) Protokolant Beata Rogalska

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 123/11. Dnia 23 listopada 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. SSN Iwona Koper (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) SSA Agnieszka Piotrowska

POSTANOWIENIE. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) Protokolant Piotr Malczewski

POSTANOWIENIE. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 71/11. Dnia 23 listopada 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSA Andrzej Niedużak

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

POSTANOWIENIE. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Maria Szulc (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Maria Szulc (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Wojciech Katner

POSTANOWIENIE. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Maria Grzelka SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V CSK 21/15. Dnia 23 października 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V CSK 47/11. Dnia 25 stycznia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 269/14. Dnia 13 lutego 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 654/13. Dnia 25 czerwca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V CZ 10/16. Dnia 20 kwietnia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Maria Grzelka (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada

POSTANOWIENIE. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

POSTANOWIENIE. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Iwona Koper (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Zbigniew Kwaśniewski

POSTANOWIENIE. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek SSN Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Marta Romańska (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Maria Szulc (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Iwona Koper (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

Postanowienie z dnia 25 stycznia 2012 r., V CSK 47/11

POSTANOWIENIE. SSN Władysław Pawlak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 491/14. Dnia 21 maja 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 142/09. Dnia 3 listopada 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie :

Transkrypt:

Sygn. akt V CSK 194/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 27 kwietnia 2012 r. SSN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Józef Frąckowiak w sprawie z wniosku K. P. przy uczestnictwie małoletniej K. P. reprezentowanej przez matkę K. H., A. P. i A. P. o wpis roszczenia, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 kwietnia 2012 r., skargi kasacyjnej uczestniczek K. P. i A. P. od postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 16 listopada 2010 r., uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w G. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

2 Uzasadnienie Wnioskodawca K. P. wniósł o wpisanie w dziale III księgi wieczystej KW nr Sądu Rejonowego w R. ostrzeżenia o podpisaniu w dniu 12 stycznia 2010 r. zobowiązania do ustanowienia przez niego na rzecz córek K. P., A. P., A. P. nieodpłatnej służebności na prawie użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków objętych tą księgą wieczystą, polegającej na prawie użytkowania, najmu lub dzierżawy na rzecz podmiotów trzecich, przejścia i przejazdu wraz z prawem do pobierania pożytków bezpośrednio przez córki lub na ręce ich pełnomocnika K. H. zamieszkałej w S., z urzędu i automatycznie po okresie dwóch lat, gdyby wnioskodawca lub jego następca prawny do prawa wieczystego użytkowania nie uczynił tego w tym terminie we właściwej formie aktu notarialnego tj. oświadczenia o ustanowieniu służebności. Do wniosku dołączył własne oświadczenie z podpisem notarialnie poświadczonym z dnia 12 stycznia 2010 r. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w R. oddalił wniosek. W skardze na to postawienie wnioskodawca zarzucił, że referendarz który oddalił wniosek z uwagi na to, że żaden przepis nie przewiduje możliwości wpisu ostrzeżenia o podpisaniu zobowiązania do ustanowienia służebności powinien był zbadać rzeczywista wolę wnioskodawcy i po ustaleniu, że zachodzi sytuacja umożliwiająca wpis dokonać tego wpisu. Powołał się na treść art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r., nr 124, poz. 1361 ze zm. dalej jako u.k.w.h.) pozwalającego na wpis roszczenia dotyczącego najmu lub dzierżawy. Twierdził, że na podstawie dołączonego do wniosku oświadczenia powinno być wpisane roszczenie o zobowiązanie do ustanowienia takiego prawa, tj. zawarcia takiej umowy. Sąd Rejonowy w R. po rozpoznaniu skargi postanowieniem z dnia 25 czerwca 2010 r. oddalił wniosek. Sąd Rejonowy ustalił, że nieruchomość, dla której prowadzona jest księga wieczysta składa się z działki 4170/48 o pow. 0,4452 ha stanowiącej własność Skarbu Państwa. Prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz prawo własności

3 budynków wpisane są na rzecz wnioskodawcy na podstawie umowy z dnia 13 czerwca 2008 r. i wniosku z dnia 18 czerwca 2008 r. W dziale III księgi wieczystej wpisane jest prawo pierwokupu na rzecz A. and A. Polska sp. z o.o. oraz ujawniono skierowanie postępowania egzekucyjnego do prawa wieczystego użytkowania i własności budynków. Wzmianka o jego wszczęciu została wpisana 7 czerwca 2000 r. Sąd Rejonowy uznał, że w obowiązujących przepisach brak jest podstaw do dokonania wpisu zgodnie z wnioskiem. Podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej roszczenia do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego stanowi art. 16 ust. 2 pkt 2 u.k.w.h., jednakże z treści wpisów w księdze wieczystej wynika, że w stosunku do prawa użytkowania wieczystego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Z chwilą dokonania wzmianki o nim powstały skutki zajęcia, a zgodnie z art. 930 3 k.p.c., wprowadzonym ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 172, poz. 1804 dalej jako ustawa nowelizująca k.p.c.), który na podstawie art. 1004 k.p.c. znajduje zastosowanie do egzekucji z wieczystego użytkowania, obciążenie nieruchomości przez dłużnika po jej zajęciu jest nieważne. Analizując przepisy przejściowe zawarte w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie z jej art. 7, postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy toczą się według przepisów dotychczasowych. Uznał jednak, że przepis ten dotyczy tylko kwestii proceduralnych, podczas gdy art. 930 3 ma charakter materialnoprawny, zatem nie stosuje się do niego reguła z art. 7 ustawy nowelizującej k.p.c. Przepis art. 930 3 k.p.c. ma więc zastosowanie w sprawie. Nadto wskazał, że wnioskodawca nabył prawo wieczystego użytkowania po wszczęciu co do niego postępowania egzekucyjnego, zgodnie zaś z art. 930 1 k.p.c. nabywca może uczestniczyć w postępowaniu egzekucyjnym w charakterze dłużnika, a czynności egzekucyjne są ważne zarówno w stosunku do dłużnika jak i w stosunku do nabywcy. Zakaz szeroko rozumianego obciążania nieruchomości odnosi się więc także do nabywcy. Postanowienie Sądu Rejonowego zaskarżyły uczestniczki postępowania K. i A. P. apelacją, którą Sąd Okręgowy w G. zaskarżonym obecnie postanowieniem oddalił.

4 Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska skarżących, że wniosek dotknięty był brakami formalnymi, do usunięcia których Sąd Rejonowy powinien był wezwać wnioskodawcę, a nie czyniąc tego naruszył art. 130 1 w zw. z art. 13 2 k.p.c. Stwierdził, że jako zmianę żądania wniosku należało potraktować oświadczenie wnioskodawcy zawarte w skardze na postanowienie referendarza gdzie wskazał on, że na podstawie złożonego przez niego dokumentu może zostać wpisane opisane w skardze roszczenie o zawarcie umowy najmu lub dzierżawy. Sąd Okręgowy zaakceptował pogląd Sądu Rejonowego odnośnie do wykładni art. 930 3 k.p.c. w zw. z art. 7 ustawy nowelizującej k.p.c. oraz art. 930 1 k.p.c. i przyłączył się do stanowisko tego Sądu, że określenie obciążenie użyte w art. 930 3 k.p.c. dotyczy także roszczenia o ustanowienie służebności. Dodatkowo wskazał, że przedłożony przez wnioskodawcę wraz z wnioskiem dokument z podpisem notarialnie potwierdzonym nie stanowi ważnego aktu statuującego skuteczne roszczenie o ustanowienie służebności. Zgodnie bowiem z art. 245 1 i 2 k.c. do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości wymagana jest dla właściciela nieruchomości (użytkownika wieczystego) forma aktu notarialnego. Oświadczenie wnioskodawcy stanowi z mocy art. 32 ust. 2 i art. 33 u.k.w.h. składnik umowy przedwstępnej dotyczącej ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego i dla jego prawnorzeczowej skuteczności konieczne jest złożenie go w formie aktu notarialnego. Brak jest zaś podstaw do dokonania wpisu tego roszczenia w sytuacji, gdy osoba uprawniona nie mogłaby w razie uchybieniu zobowiązaniu dochodzić ustanowienia tego prawa. W konsekwencji tego, chociażby nawet podzielić zarzuty skarżących co do wykładni art. 930 3 k.p.c. i art. 7 ustawy nowelizującej k.p.c., wpis nie mógłby być dokonany. Nadto stwierdził, że oświadczenie wnioskodawcy nie stanowi zobowiązania do oddania nieruchomości w najem czy dzierżawę, jeżeli oświadczenie w skardze wnioskodawcy odnoszące się do art. 16 ust. 2 pkt 1 u.k.w.h. miało zostać zrozumiane jako wniosek o tego rodzaju wpis. Skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego wniosły uczestniczki postępowania. W skardze opartej na obu ustawowych podstawach zarzuciły naruszenie:

5 1/ art. 930 3 k.p.c. przez przyjęcie, że odnosi się on do nabywcy wstępującego w sytuację dłużnika, podczas gdy odnosi się on wyłącznie do dłużnika egzekwowanego i przez przyjęcie, że wpisanie roszczenia o ustanowienie służebności na nieruchomości stanowi obciążenie w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy sam wpis nie jest obciążeniem, 2/ art. 7 ustawy z 2 lipca 2004 r. w zw. z art. 3 k.c. przez przyjecie, na skutek błędnej wykładni, że przepis ten nie wyłącza stosowania art. 930 3 k.p.c. do postępowań wszczętych przed nowelizacją, które powinny toczyć się według dotychczasowych przepisów, 3/ art. 32 ust. 2 u.k.w.h. przez przyjecie, że do prawa osobistego lub roszczenia konieczne jest złożenia oświadczenia w formie przewidzianej do ustanowienia prawa w sytuacji, gdy zobowiązanie do ustanowienia takiego prawa w umowie przedwstępnej może być ważnie zaciągniecie w świetle art. 389 i art. 390 k.c. bez zachowania takiej formy, przy czym z niezachowania formy wynika jedynie brak możliwości przymusowego dochodzenia zawarcia umowy przyrzeczonej. Uczestniczki wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Dodany do Kodeksu postępowania cywilnego ustawą nowelizująca z dnia 2 lipca 2004 r., która weszła w życie z dniem 2 lutego 2005 r., przepis art. 930 3 k.p.c. wprowadził sankcję nieważności dla czynności obciążającej nieruchomość po jej zajęciu. W poprzednim stanie prawnym obowiązującym przed tą zmiana w judykaturze utrwalił się pogląd, że do obciążenia przez dłużnika nieruchomości po jej zajęciu miał zastosowanie art. 930 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem czynność prawna obciążająca nieruchomość była ważna, lecz nie wywierała wpływu na dalszy bieg egzekucji. Nie mogła więc uszczuplać zaspokojenia wierzyciela egzekwowanego. Dodanie do art. 930 nowego 3 usunęło ostatecznie wątpliwość powstającą przed jego wprowadzeniem w związku z wykładnią art. 930 1 k.p.c. odnośnie do tego, czy za rozporządzenie o którym jest w nim mowa może być uważane także obciążenie nieruchomości.

6 Określona w art. 930 3 k.p.c. sankcja nieważności czynności dotyczy obciążenia nieruchomości rozumianego jako ustanowienie prawa, które ogranicza prawo własności bądź prawo użytkowania wieczystego (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2008 r., III CZP 15/08, OSNC 2009, nr 6, poz. 81). Po zajęciu nieruchomości nie może więc powstać żadne ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości bądź na prawie użytkowania wieczystego. Powstanie służebności następuje solo consensu z chwila zawarcia umowy, w której oświadczenie woli właściciela nieruchomości powinno być złożone w formie aktu notarialnego (art. 245 2 k.c.). Taka forma dokumentu stanowi podstawę dokonania wpisu do księgi wieczystej. Obciążenia nieruchomości w przyjętym znaczeniu nie stanowi natomiast wpis w księdze wieczystej roszczenia o ustanowienie służebności, który nie zmienia rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości, a dla uprawnionego rodzi jedynie prawo żądania jej ustanowienia. Błędne jest przy tym przekonanie wyrażone przez Sąd Okręgowy, że z uwagi na przepisy art.32 ust. 2 i art. 33 u.k.w.h. umowa przedwstępna o słabszym skutku nie może być podstawą wpisu do księgi wieczystej wynikającego z niej roszczenia. Przepis art. 32 ust. 2 u.k.w.h. reguluje jedynie podstawę wpisu a nie sposób powstania praw i roszczeń będących jego przedmiotem. Uprawniony z umowy przedwstępnej ma prawo oczekiwać jej wykonania także wówczas, gdy wobec niezachowania formy aktu notarialnego wywrze ona tylko słabszy skutek. Obciążenie przez dłużnika nieruchomości w ujęciu art. 930 3 k.p.c. nie obejmuje czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy dzierżawy i umowy najmu (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2010 r., III CZP 50/10, OSNC 2011, nr 4, poz. 39). Prawa wynikające z tych umów są prawami obligacyjnymi o charakterze osobistym i jak wynika to z art. 16 ust. 2 pkt 1 u.k.w.h. dopiero z chwilą ich ujawnienia w księdze wieczystej następuje tzw. urzeczowienie tych praw. Należy wiec oddzielić czynność w postaci zwarcia umowy dzierżawy i umowy najmu od czynności ich ujawnienia w księdze wieczystej, z których jedynie ta druga mogłaby być traktowana jako czynność prowadząca do obciążenia nieruchomości.

7 Z powyższych przyczyn, wniesiona skarga kasacyjna jest uzasadniona, a uwzględnienie jej w oparciu o najdalej idący zarzut błędnej wykładni art. 930 3, uczyniło zbędnym rozważanie przez Sąd Najwyższy, dalszych bezprzedmiotowych w tej sytuacji zarzutów skargi. O uchyleniu zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 398 15 w zw. z art. 13 2 k.p.c. jw