BłaŜej Karwat Adrianna Skrzypiec. Stowarzyszenie Na Rzecz Rozwoju Społecznego Stricte

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "BłaŜej Karwat Adrianna Skrzypiec. Stowarzyszenie Na Rzecz Rozwoju Społecznego Stricte"

Transkrypt

1 BłaŜej Karwat Adrianna Skrzypiec Stowarzyszenie Na Rzecz Rozwoju Społecznego Stricte Prostytucja jako zjawisko społeczne i problem niedostosowania społecznego Raport o środowisku osób pracujących w seksbiznesie na przykładzie miasta Szczecina Szczecin

2 Wstęp Prostytucja stanowi powaŝny problem społeczny, a jego rozmiar oraz znaczenie dla spójności społeczeństwa został zauwaŝony w trakcie dokonującej się w Polsce po roku 1989 transformacji ustrojowej. Wcześniej zjawisko to nie wzbudzało szczególnego zainteresowania środowisk naukowych, jak równieŝ było świadomie ukrywane przez tamtejsze władze. Dziś prostytucja spostrzegana jest w wielu aspektach: społecznym, psychologicznym i medycznym. W aspekcie społecznym badacze interesują się problematyką stygmatyzacji grupy osób pracujących w prostytucji, przyczyn, dla których kobiety i męŝczyźni decydują się na tego typu formę pozyskiwania środków finansowych, a następnie interesuje ich środowisko rówieśnicze, rodzinne (na przykład proces socjalizacji, spełnianie funkcji matki i Ŝony), zaspakajanie potrzeb ekonomiczno-społecznych etc. W aspekcie medycznym prostytucja wzbudza zainteresowanie specjalistów epidemiologii, szczególnie w kwestii zakaŝeń HIV i innych chorób przenoszonych drogą płciową tj. kiła, rzeŝączka, WZW typu B czy teŝ świerzb, wszawica, opryszczka i inne zakaŝenia (Sexual Transmitted Diseases STD). W aspekcie psychologicznym moŝna obserwować: zachowania agresywne, wpływ autorytarnych rodziców na kształtowanie się zaburzonej, socjopatycznej osobowości, formy więzi rodzinnych, sposoby nawiązywania kontaktów interpersonalnych, umiejętności radzenia sobie ze stresem i frustrującymi sytuacjami społecznymi. W tym interesie pracuję juŝ przeszło trzy lata. Pracuję na ulicy i moje zarobki znacznie róŝnią się od zarobków dziewczyn z agencji. Klientom zaleŝy na szybkim seksie, najlepiej bez prezerwatywy zapłata i do domu. Z kaŝdej nocki płacę chłopakowi, obstawiającemu ulicę, na której pracuję. mówi 32-letnia Ewa. Prostytucja w Polsce nie jest karana, co nie znaczy jednak, Ŝe w Polsce podobnie jak w Holandii czy Niemczech została zalegalizowana. W naszym kraju nawet nie planuje się wprowadzać tego typu zmiany legislacyjne. Karze pod- 2

3 legają jednak ci, którzy zmuszają do nierządu (sutenerzy) lub przedstawiciele zorganizowanych grup przestępczych, zbierający haracze za moŝliwość pracy na ulicy określonego miasta. W rejonie pogranicza usługi seksualne sprzedaje około tysiąca kobiet róŝnych narodowości, ale najczęściej są to obywatelki Polski, Rosji, Bułgarii, Ukrainy. Obywatelki krajów byłego ZSRR pracują najczęściej na drogach dojazdowych do wielkich miast przygranicznych, okazjonalnie na przejściach granicznych. Kobiety pochodzące z innych krajów np. Chin, państw afrykańskich, jeśli pracują, to w agencjach towarzyskich i są prostytutkami ekskluzywnymi. Większość prostytuujących się kobiet stanowią osoby w wieku lat oraz Wśród męŝczyzn są to osoby w wieku do 25. DuŜym zainteresowaniem ze strony homoseksualnych klientów cieszą się pełnoletni męŝczyźni o chłopięcej urodzie. Wbrew stereotypom wśród osób zaliczających się do środowiska prostytuujących się kobiet i męŝczyzn, znajdują się ludzie pochodzący z rodzin o róŝnym statusie ekonomiczno-społecznym, zróŝnicowanym poziomie wykształcenia, róŝnych wyznań (takŝe osoby niewierzące) i narodowości. Mogą to być osoby biegle władające wieloma językami obcymi, zamęŝne lub Ŝonate, wychowujące dzieci, inteligentne czy teŝ nie pozbawione talentu artystycznego. Wraz ze zmianami kulturowymi, zapoŝyczaniem obcych wzorów kulturowych przede wszystkim z Zachodu mamy do czynienia ze zjawiskiem prostytucji. Prostytucja jest sposobem na szybkie i skuteczne pozyskiwanie środków niezbędnych do Ŝycia (takŝe w przypadku dorabiających studentek). Prostytucja stała się zatem nie tylko koniecznością, wynikającą ze skrajnie ubogiej i deprymującej sytuacji, lecz takŝe łatwą i mało męczącą formą zarobkowania. Problemem prostytucji oraz zagadnieniami, które pośrednio bądź bezpośrednio są z nią związane zainteresowaliśmy się w listopadzie 1999 roku, co spowodowało, ze ostatecznie zajęliśmy się obserwacją zjawiska prostytucji w Szczecinie. Interesowały nas róŝne środowiska osób pracujących w seksbiznesie, zamieszkujące województwo zachodniopomorskie. Z tego po- 3

4 wodu obserwacje nasze prowadziliśmy zarówno na ulicach Szczecina, w agencjach towarzyskich i lokalach rozrywkowych, dyskotekach gejowskich czy drogach dojazdowych do miasta. W końcowym etapie naszych obserwacji zainteresowaliśmy się prasą i Internetem. Zdecydowanie trudne okazały się kontakty typu twarzą w twarz z prostytuującymi się osobami. Ów kontakty były moŝliwe dzięki doświadczeniu i pracy w środowiskach dysfunkcyjnych, co wynika z Programu Rozwoju Społecznego Stricte naszego Stowarzyszenia. Rozmowa, podczas której staraliśmy się korzystać z rozmaitych technik psychologii społecznej dość często kończyła się zniechęceniem ze strony badanej jednostki. W ostateczności zdąŝyliśmy jednak przeprowadzić rozmowy z grupą trzydziestu jeden kobiet i siedmiu męŝczyzn pracujących na terenie Szczecina i województwa zachodniopomorskiego. Zdobyliśmy informacje na temat sytuacji rodzinnej, społecznej, ekonomicznej osób prostytuujących się. Zaobserwowaliśmy, w jaki sposób prostytutki nawiązują kontakty z klientami, jak wyglądają ich robocze noce, jaki są ich wzajemne relacje oraz codzienne problemy. 4

5 Rozdział I Szczególny charakter zjawiska prostytucji w regionie zachodniopomorskim W niniejszym rozdziale postaramy się przedstawić w jaki sposób połoŝenie geograficzne Szczecina i całego województwa zachodniopomorskiego wpływa na rozwój prostytucji w mieście oraz sprawia, Ŝe znajduje się ono w czołówce seksbiznesu, wśród największych gospodarczych i przemysłowych ośrodków w Polsce. Prostytucja, jako zjawisko społeczne rozwija się w wielkich aglomeracjach miejskich, gdzie popyt na usługi prostytucyjne i warunki uprawiania nierządu są szczególnie korzystne. RównieŜ w Polsce zjawisko to koncentruje się w wielkich aglomeracjach. Na podstawie analizy wyników badań zawartych w polskiej literaturze Stanisław Akoliński dochodzi do wniosku, Ŝe natęŝenie prostytucji występuje w ośrodkach wielkomiejskich (Warszawa, Kraków, Łódź, Katowice, Gdynia-Gdańsk, Szczecin, Poznań zwłaszcza w okresie targów handlowych) oraz w ośrodkach wypoczynkowych. 1 Rację naleŝy takŝe przyznać W. Radeckiemu, który stwierdza, Ŝe prostytucja jest problemem nie tyle ogólnokrajowym, ile większych ośrodków miejskich. 2 Rzeczywiście, występowanie kilku czy kilkunastu prostytutek w małych miastach nie stwarza problemu w skali społecznej, aczkolwiek moŝe to być problem istotny dla społeczności tam zamieszkałej. Według Michała Antoniszyna i Andrzeja Marka 3 czynnikami decydującymi o koncentracji prostytucji w wielkich aglomeracjach miejskich są: - Stały popyt na usługi seksualne; - Anonimowość, która sprzyja przełamywaniu oporów moralnych, zwłaszcza u młodych, początkujących prostytutek; 1 M. Antoniszyn, A. Marek, Prostytucja w świetle badań kryminologicznych, Warszawa 1985, s W. Radecki, Sytuacja prawna prostytucji w Polsce [w:] Problemy kryminalistyki nr 73, s M. Antoniszyn, A. Marek, op. cit., s

6 - Osłabienie kontrolnej funkcji grupy społecznej, co wynika z wielości środowisk i róŝnorodności wzorów postępowania; - Sprzyjające warunki uprawianie nierządu, stwarzane przez liczne lokale gastronomiczne, zwłaszcza nocne lokale rozrywkowe, ułatwiające nawiązywanie kontaktów prostytutek z klientami, a takŝe hotele, pensjonaty i wreszcie wynajmowane dla tych celów pokoje sublokatorskie i mieszkania; - Rozwój marginesu społecznego w wielkich aglomeracjach, który stanowi zaplecze i oparcie, zwłaszcza dla tej części prostytutek, które mają konflikty z prawem, bądź są powiązane ze środowiskiem przestępczym. Fakt duŝej koncentracji prostytucji na terenie województwa zachodniopomorskiego, a w szczególności miasta Szczecina, socjologowie tłumaczą następującymi uwarunkowaniami: 1) Szczecin jest miastem portowym o ogromnym znaczeniu w gospodarce morskiej. 2) Województwo zachodniopomorskie naleŝy do terenów przygranicznych. Szczecin oddalony jest od Berlina (jednego z najwaŝniejszych i najnowocześniejszych ośrodków przemysłowych i kulturalnych w Europie) zaledwie o 150 km. Ponadto niewielka odległość dzieli województwo zachodniopomorskie od krajów Płw. Skandynawskiego. 3) Na terenie województwa zachodniopomorskiego znajdują się waŝne i duŝe kurorty wypoczynkowe (najwaŝniejsze to Świnoujście takŝe o charakterze portowym, Międzyzdroje oraz Kołobrzeg), często i chętnie odwiedzane przez turystów, przede wszystkim zagranicznych, stanowiący zwłaszcza w sezonie letnim centrum Ŝycia nocnego i rozrywkowego. 6

7 Czynniki te sprawiają, Ŝe Szczecin i województwo zachodniopomorskie przodują w Polsce pod względem prostytucji, pozostawiając w tyle nawet największe aglomeracje (np. Wrocław czy Poznań). Szczecin naleŝy do wielkich organizmów miejskich, zarówno pod względem obszaru, jak i ludności. Poza portami Szczecina i Świnoujścia, do których zawija rocznie kilka tysięcy statków polskich i obcych bander, a których załogi stanowią liczną grupę klientów prostytutek, na terenie województwa zachodniopomorskiego istnieje potęŝny przemysł okrętowy, centrale handlu zagranicznego, rozwinięta jest międzynarodowa turystyka. Czynniki te składają się na szczególnie korzystne podłoŝe dla rozwoju prostytucji, a takŝe określają stosunkowo wysoki stopień trudności w jej zwalczaniu. Na tym terenie istnieje stałe zapotrzebowanie na usługi seksualne, a opłacanie ich przez licznych klientów w dewizach stanowi istotny czynnik, ściągający tu prostytutki z całego kraju. Województwo zachodniopomorskie skupia właściwie wszystkie formy współczesnej prostytucji, charakteryzując się przy tym większą dynamiką tego zjawiska, mającego w środowisku portowym miejsce trwałe, usankcjonowane wieloletnią tradycją. Jak wspomnieliśmy wcześniej w środowisku portowym głównymi klientami prostytutek są marynarze, zwłaszcza cudzoziemcy, którzy przybywają do Szczecina czy Świnoujścia na krótki czas i poszukują tu rozrywki, a nie są powiązani Ŝadnymi więziami rodzinnymi czy środowiskowymi. NaleŜy pamiętać, Ŝe są to z reguły ludzie młodzi, którzy pozbawieni przez dłuŝszy okres przebywania na morzu kontaktów seksualnych, stają się szczególnie podatni na korzystanie z usług osób prostytuujących się. Dla prostytutek są oni klientami atrakcyjnymi, gdyŝ dysponują środkami finansowymi, zwłaszcza zaś markami czy dolarami, przebywają krótko i nie stwarzają większych komplikacji w organizowaniu prostytucyjnego procederu. 7

8 Atrakcyjnymi klientami prostytutek są takŝe turyści, zwłaszcza zagraniczni, przybywający na WybrzeŜe głównie w okresie sezonu turystycznego, jak równieŝ liczni handlowcy, przemysłowcy, którzy przebywają w Szczecinie z uwagi na rozwinięte kontakty handlowe. Klienci ci często preferują partnerki stałe i na ogół powiązani są z tak zwaną elitą w środowisku prostytutek. Charakterystyka dominującej populacji klientów prostytutek przesądza sposób uprawiania tego procederu. Jest on skoncentrowany głownie w lokalach rozrywkowych, kawiarniach oraz nocnych lokalach dancingowych. W prawdzie nadal istnieją prostytutki, które zaczepiają klientów na ulicach, skwerach, dworcach, autostradach, ale stanowią one pod względem tak ilościowym, jak i jakościowym margines tego zjawiska. Typowymi przedstawicielkami tego marginesu są prostytutki pochodzące z krajów Europy Wschodniej, zwłaszcza z Rosji, Białorusi, Ukrainy, Rumunii czy Bułgarii. Formą organizacyjną prostytucji, która zrobiła błyskawiczną karierę, są tzw. salony masaŝu. W takiej sytuacji odpowiednio sformułowany anons reklamujący zakład masaŝu, spełnia rolę parawanu dla prostytucji, mając jednocześnie pozory legalności. Poruszając zagadnienie prostytucji na terenie województwa zachodniopomorskiego nie moŝna pominąć kwestii wysokiej stopy bezrobocia. W województwie zachodniopomorskim wynosi ona 21,7% 4, a w samym Szczecinie jest to 9,2%. Brak stałego zatrudnienia, a co za tym idzie, ubóstwo i niemoŝność zaspokojenia elementarnych potrzeb egzystencjalnych, pcha młode kobiety do podjęcia pracy w charakterze prostytutki. Nie ulega wątpliwości, Ŝe właśnie w miastach portowych popyt na tego rodzaju usługi występuje w większym niŝ gdzie indziej natęŝeniu, klimat społeczny jest w nich szczególnie korzystny dla rozwoju prostytucji. Podobnie dzieje się w miastach podlegających szybkim procesom industrializacji i urbanizacji, zwłaszcza zaś tam, gdzie 4 Dane pochodzą z Rejonowego Urzędu Pracy w Szczecinie i opisują sytuację z końca marca 2001 roku. 8

9 procesy te powodują duŝy napływ cudzoziemców, a do takich miast naleŝy Szczecin. Dominującą formą prostytucji jest prostytucja heteroseksualna, polegająca na świadczeniu przez kobiety-prostytutki usług seksualnych męŝczyznom w zamian za korzyści materialne. Występują jednak inne formy prostytucji, a mianowicie prostytucja biseksualna, polegająca na świadczeniu odpłatnie usług seksualnych osobom obojga płci, oraz prostytucja homoseksualna polegającą na odpłatnym utrzymywaniu stosunków seksualnych z osobami tej samej płci. Prostytucja ta dzieli się na homoseksualną męska (pederastyczną) oraz Ŝeńską (lesbijską). Badania wykazały, Ŝe prostytucję homoseksualną uprawiają przede wszystkim męŝczyźni, a w minimalnym stopniu kobiety. Wśród męŝczyzn uprawiających prostytucję przewaŝają młodzi w wieku lat. Większość z nich pochodziła ze środowiska robotniczego, chłopskiego, a tylko niewielka grupa z rodzin inteligenckich. 5 Prostytucja homoseksualna męska jest częstym zjawiskiem występującym na terenie województwa zachodniopomorskiego. WiąŜe się to z przygranicznym charakterem tego terytorium. Głównymi klientami młodych chłopców są najczęściej nasi niemieccy sąsiedzi; zamoŝni panowie powyŝej 40 roku Ŝycia. Nie brakuje teŝ mieszkańców Skandynawii chętnych na tego typu seksualne usługi. Prostytucja męska w Polsce nie jest bardzo rozpowszechniona, niewiele jest agencji towarzyskich, które zatrudniają męŝczyzn, toteŝ ta kategoria prostytucji związana jest najczęściej z marginesem Ŝycia społecznego. Transakcje seksualne męŝczyzn z męŝczyznami zawierane są często na Dworcu Głównym w Szczecinie czy w dyskotekach homoseksualnych. Co ciekawe, duŝa część męŝczyzn świadczących tego typu usługi jest zorientowana heteroseksualnie; wielu załoŝyło nawet rodziny. Motywem skłaniającym do prostytucji męskiej jest czynnik ekonomiczny; prostytuujący się męŝczyźni bardzo często wy- 9

10 wodzą się ze środowisk narkomańskich. Zmuszeni do kupna środków odurzających upatrują w świadczeniu usług seksualnych źródła szybkiego i łatwego zarobku. Kolejnym zjawiskiem wartym uwzględnienia w naszym raporcie jest prostytucja nieletnich. W odróŝnieniu od seksualnego molestowania jest zjawiskiem stosunkowo nowym i na szerszą skalę pojawiła się od niedawna. W cywilizacji współczesnej staje się zjawiskiem coraz bardziej powszechnym, poniewaŝ występuje w krajach ekonomicznie rozwiniętych, jak i rozwijających się. Według Urszuli Świętochowskiej 6 o rozwoju prostytucji dziecięcej zadecydowały inne formy patologii społecznej, takie, jak: porzucenie i zaniedbanie dziecka przez rodziców, analfabetyzm (najczęściej w Azji i Afryce), nędza. Ten ostatni czynnik stanowi najistotniejszy motyw skłaniający dzieci do prostytuowania się. W województwie zachodniopomorskim występuje dość często dziecięca prostytucja drogowa. MoŜna zaobserwować młodociane dziewczęta stojące przy autostradach prowadzących z Berlina do większych polskich miast. Wśród nieletnich oczywiście mamy do czynienia z prostytucją homoseksualną. Główny punkt w Berlinie to Banhof Zoo, chłopcy z Polski przyjeŝdŝają w czasie weekendów i ferii szkolnych, najmłodsi mają 9 lat, średnia wieku między rokiem Ŝycia. 7 Choć stosunki seksualne z osobami poniŝej 16 roku Ŝycia są traktowane jako przestępstwo i podlegają surowym karom, proceder taki rzadko wychodzi na jaw, zwłaszcza gdy nieletni nie są zmuszani do prostytuowania się, lecz robią to dobrowolnie. PołoŜenie przygraniczne niesie za sobą zwiększone ryzyko transferu kobiet i stręczenia do nierządu poza granicami kraju. Jak pisze Karol Sławik: W Szczecinie czwórka młodych Polaków oferując dobrze płatną pracę w restauracjach w Niemczech wywiozła kilka kobiet do domów publicznych 5 U. Świętochowska, Patologie cywilizacji współczesnej, Toruń 1997,s TamŜe, s TamŜe, s

11 w Holandii i Niemczech za co zainkasowali od DM. 8 Werbowanie kobiet odbywa się pod róŝnymi pretekstami (zatrudnienia za granicą w charakterze kelnerek, barmanek, hostess lub modelek). Za granicą wywiezione kobiety szybko zostają ubezwłasnowolnione; poddawane są psychicznej presji, zostają pozbawione paszportu, padają ofiarą gróźb, kontrolowane są przez inne prostytutki. Z ustaleń policyjnych wynika, Ŝe najczęściej Polki werbowane są do nielegalnych domów publicznych na terenie Niemiec, Belgii, Holandii, Austrii, Szwajcarii czy Francji. Jak pisze Karol Sławik: W Niemczech właścicielami domów publicznych są głównie osoby narodowości tureckiej albo Arabowie i Grecy. Tworzą oni sieć lokali gastronomicznych i barów pod pokrywką, których funkcjonują domy publiczne. 9 8 K. Sławik, Patologie w III Rzeczypospolitej, Katowice 1994, s.85 11

12 Rozdział II Prostytucja jako problem niedostosowania społecznego Prostytucja uwarunkowana jest splotem czynników społecznych, ekonomicznych, kulturowych i fizjologicznych. Według Bernsdorfa 10 klasyczne teorie przyczyn prostytucji podzielić moŝna na dwie grupy: teorie biologiczne i teorie społeczne. Jeśli chodzi o teorie biologiczne, to ich przedstawiciele upatrywali przyczyn prostytucji w zaburzeniach popędowych prostytutek bądź w ich nadmiernej zmysłowości (np. Heveleck, Ellis, Morosso), bądź teŝ przeciwnie w oziębłości płciowej, która ułatwić ma uprawianie nierządu (np. Hirschfeld, Lombroso). Do klasycznych teorii biologicznych naleŝy teoria C. Lombrosa, według której kobiety staczające się na drogę nierządu wykazują niski stopień inteligencji i skłonności psychopatyczne. Twierdzenia te zostały przez współczesną naukę obalone. F. Engels i A. Bebel, czołowi przedstawiciele teorii ekonomicznej uwaŝali, Ŝe przyczyną prostytucji jest nędza i wyzysk ekonomiczny, który zmusza kobiety z warstw najuboŝszych do uprawiania nierządu, będącego często jedyną drogą zdobycia środków Ŝycia. Teza ta spotkała się z ogromnym poparciem naukowców burŝuazyjnych. H. Schelsky zauwaŝył, Ŝe nasilenie zjawiska prostytucji występuje w okresach kryzysów ekonomicznych. Tezę o ekonomicznych przyczynach prostytucji podtrzymuje większość badaczy tego zjawiska w Polsce burŝuazyjnej. Do najwybitniejszych naleŝy A. Rzęśnicki, który zauwaŝył, Ŝe wraz ze wzrostem bezrobocia zwiększa się liczba prostytuujących kobiet. Amerykański uczony Kinsey uwaŝa, Ŝe rozwojowi prostytucji sprzyja podwójna moralność drobnomieszczańska, która potępia prostytucję kobiet i toleruje instynkty poligamiczne męŝczyzn. W społeczeństwie kapitalistycznym usługi seksualne stały się towarem, którym Ŝądzą prawa popytu i podaŝy. 12

13 Klasycy marksizmu sądzili, Ŝe prostytucja jest zjawiskiem, które narodziło się w określonych warunkach społeczno-ekonomicznych i zaniknie wraz z końcem wyzysku ludzi, nędzy i bezrobocia. Jak wiemy tak się jednak nie stało. Prostytucja bowiem nadal istnieje i rozwija się zarówno w krajach kapitalistycznych, jak i w państwach socjalistycznych, w których zniesiono bezrobocie i bezwzględną nędzę. Poglądy na przyczyny prostytucji są obecnie bardzo zróŝnicowane, przewaŝa jednak pogląd o środowiskowym uwarunkowaniu środowiska. M. Jasińska 11, która przebadała ogromną ilość młodych prostytutek twierdzi, Ŝe przyczynami uprawiania nierządu są najczęściej: - Alkoholizm rodziców w 67% przypadków; - Analfabetyzm rodziców w 72% przyp.; - Złe poŝycie rodziców w 70% przyp.; - Brutalne traktowanie w domu w 40% przyp.; Jak dalej stwierdza M. Jasińska, wejście na drogę prostytucji nierzadko poprzedzał udział w grupie chuligańskiej lub złodziejskiej (około 40% przypadków). Urszula Świętochowska 12 do czynników, które prowadzą do prostytucji zalicza: - Wadliwą strukturę rodziny; - Złą atmosferę wychowawczą w domu rodzinnym; - Niski poziom wykształcenia i brak przygotowania zawodowego; - Alkoholizm lub naduŝywanie alkoholu w rodzinach prostytutek; - Zmienność środowisk wychowawczych; - Niski status materialny rodziny; - Niski poziom wykształcenia rodziców; 8 W. Bernsdorf, Socjologia prostytucji, [w:] Seksuologia, pod red. M. Giesego, W-wa 1976, s M. Jaśińska, Proces społecznego wykolejenia młodocianych dziewcząt, Warszawa 1967, s

14 - Wczesne rozpoczynanie Ŝycia seksualnego z przygodnymi partnerami. Prostytutki w Polsce, jak wynika z danych Komendy Głównej Policji, rekrutują się z rodzin robotniczych (70-80%), 15-20% z rodzin chłopskich, 7% z rodzin inteligenckich. Większość prostytutek ma wykształcenie podstawowe (71,2%), średnie 28%, niepełne wyŝsze lub wyŝsze tylko 0,7%. Z kolei M. Antoniszyn i A. Marek twierdzą, iŝ naleŝy odrzucić szkodliwy stereotyp prostytutki, jako dziewczyny, która po nieszczęśliwym dzieciństwie i obcowaniu z chorymi na alkoholizm rodzicami albo pod wpływem zaburzeń osobowości i z powodu niskiej inteligencji rozpoczęła uprawiać nierząd. Pogląd taki przedstawia prostytutkę jako bezbronną ofiarę środowiskowych lub biologicznych uwarunkowań, jako mechanistycznie pojmowany produkt patologii rodziny albo osobę niesprawną umysłowo lub wręcz psychicznie chorą. 13 Jak wynika z badań wyŝej wymienionych autorów wśród prostytutek nawiązujących kontakty z klientami w lokalach nocnych jest wiele kobiet inteligentnych, z normalnych rodzin, często wykształconych. Zjawisko prostytucji w ostatnich latach przeszło swoistą ewolucję, sprawiając, Ŝe głównym motywem uprawiania nierządu są korzyści materialne. Motywacja ta przenika więc w róŝne warstwy i środowiska społeczne. Badacze ci dodają takŝe, Ŝe czynnikiem wpływającym na wzrost prostytucji jest odradzanie się klimatu konsumpcyjnego stylu Ŝycia oraz widoczne rozluźnienie obyczajów. Te zmiany w coraz szybszym tempie zachodzą w społeczeństwie i są przyczyną kształtowania przez prostytutki własne, prywatnej moralności. Przykładem na to stwierdzenie jest wypowiedź ElŜbiety: (...) Zdecydowałam się jednak pozostać prostytutką. Czy nie miałam Ŝadnych oporów natury moralnej? Nie! Gdyby kiedyś, gdy zaczęła kształtować się cywilizacja, ustalono, Ŝe kobieta za oddanie się męŝczyźnie powinna być materialnie wynagrodzona, dzisiaj byłoby to na porządku dziennym. 10 U. Świętochowska, op. cit., s M. Antoniszyn, A. Marek, op. cit., s

15 (...) Doszłam do wniosku, Ŝe nie powinnam uzaleŝniać się od ustalonych norm i obyczajów kosztem samej siebie. 14 Dlatego teŝ prostytucja jest zjawiskiem niedostosowania społecznego. Prostytutka lekcewaŝy istotne wartości moralne oraz traktuje pieniądz jako ostateczną miarę wartości. Element zapłaty, handlu własnym ciałem wywołuje potępienie opinii publicznej, gdyŝ sprzeciwia się podstawowym normom i ocenom moralno-obyczajowym. Z tym wiąŝe się zjawisko stygmatyzacji, czyli uciskania, naznaczania społecznego. Grupa osób uprawiająca nierząd jest przez resztę zbiorowości uznawana za gorszą, zdemoralizowaną, niezdolną i nieprzystosowaną do Ŝycia w społeczeństwie. Tymczasem, jak wynika z badań M. Antoniszyna i A. Marka spora część kobiet uprawiających nierząd odchodzi z prostytucji średnio po 3-5 latach. TakŜe wiele kobiet z tego środowiska zawiera związki małŝeńskie ze swymi byłymi klientami i zrywa z dotychczas uprawianym procederem. Kolejnym powodem, dla którego prostytutki są grupą społecznie niedostosowaną jest fakt, iŝ osoby uprawiające nierząd mają nieraz ścisłe związki z przestępczością. Same dokonują kradzieŝy i oszustw albo teŝ wchodzą w związki przestępcze dla dokonania rozboju oraz włamań. Często są one zatrzymywane, głównie prostytutki uliczne z powodu zakłócenia porządku publicznego i popełnienia wykroczenia. Według badań M. Jasińskiej 15 dotyczących 100 młodocianych prostytutek warszawskich, aŝ 62% dopuściło się kradzieŝy lub przywłaszczenia, 67% zostało skazanych za opór władzy, 10% za naraŝenie na chorobę weneryczną, a 13% za rozbój. Autorka stwierdza, Ŝe nie karanych było tylko 15% spośród badanych prostytutek. Trzeba jednak stwierdzić, Ŝe tego typu wykroczeń dopuszcza się z reguły najniŝsza kategoria prostytutek, zwłaszcza ulicznych. Kategoria ta jednak, jak wiadomo, maleje i wyciąganie na podstawie jej badań ogól- 12 M. Antoniszyn, A. Marek, op. cit., s M. Jasińska, op. cit., s

16 nych wniosków o konfliktach prostytutek z prawem byłoby błędne. Większość prostytutek unika tych konfliktów we własnym interesie, aby nic nie przeszkadzało im w zarobkowaniu. Według Urszuli Świętochowskiej 16 znaczny udział w powiązaniach z przestępczością ma prostytucja homoseksualna. Autorka podaje tu kradzieŝ i rabunek jako najczęściej występujące formy przestępczości. 14 U. Świętochowska, op. cit., s

17 Rozdział III Raport z obserwacji socjologicznej środowiska szczecińskich prostytutek Naszą obserwacją objęliśmy kilka środowisk osób pracujących w seksbiznesie: prostytucję uliczną, prostytucję w lokalach rozrywkowych, prostytucję w agencjach towarzyskich, prostytucję przy drogach dojazdowych do miast, prostytucję nieletnich i prostytucję w środkach masowego przekazu. 1) Prostytucja uliczna W Szczecinie mieście się kilka miejsc w centralnych punktach miasta, w których moŝna skorzystać z usług prostytuujących się kobiet i męŝczyzn. Są to główne ulice miasta lub ich okolice. Przykład stanowi ulica świętego Wojciecha, na której mieści się szpital dziecięcy i przylegające dwie parafie rzymskokatolickie. Kobiety pracujące na ulicy oferują pełen zakres usług seksualnych po stosunkowo niskich cenach. Ceny są niŝsze niŝ za usługi oferowane przez prostytuujących się ogłoszeniodawców i pracowniczki agencji towarzyskich. Ceny te są jednak wyŝsze niŝ w przypadku kobiet pracujących na drogach dojazdowych. Kobiety te są zwykle spontaniczne, dość otwarte i potrafią szybko nawiązywać kontakty interpersonalne. PrzewaŜnie pochodzą z rodzin niepełnych i dysfunkcyjnych, których członkowie mieli problem alkoholowy, wchodzili w kolizje z prawem, byli uzaleŝnieni od środków psychoaktywnych, trwale związani z problemem bezrobocia lub uboŝenia. Kobiety te posiadały zwykle wykształcenie niepełne podstawowe, podstawowe lub zasadnicze zawodowe. Zdarza się, Ŝe na ulicy prostytuują się nieletnie uciekinierki (z domów rodzinnych) lub dziewczyny uzaleŝnione od narkotyków. Dziewczyny, które młodo wyglądają są jednak niemile widziane przez starsze koleŝanki, gdyŝ młodość stwarza aurę atrakcyjności i z tego względu dziewczyny te mogą zabierać klientów. 17

18 Kobiety pracujące na ulicy ubierają się skromnie, a ubiory ich znacznie odbiegają od stylów popularyzowanych w modzie. Ubiór kobiet niejako wskazuje ich przynaleŝność zawodową mają odkryte duŝe fragmenty ciała, odzieŝ utrzymana jest w tonacji czerwieni, krótkie spódnice, wyeksponowany biust i buty na szpilkach. Większość środków finansowych przeznaczają na utrzymanie siebie i rodziny. Podczas gdy chłopcy pracujący w parku naprzeciwko zarabiają więcej i przewaŝnie nie mają nikogo na utrzymaniu, co sprawia, Ŝe więcej pieniędzy przeznaczają na swoje wydatki, np. firmowe ubranie. Zdarzają się ponadto przypadki, Ŝe chłopcy pracujący w prostytucji są jeszcze pod opieką rodziców, mieszkają w domu rodzinnym, pod kuratelą sądową. Pozyskane środki finansowe wydają na róŝne wartościowe przedmioty np. sprzęt stereofoniczny, płyty i kasety, akcesoria do komputera, drogie ubrania, zegarki i biŝuterię. Niektórzy spośród chłopaków to osoby heteroseksualne, które mieszkają ze swoimi partnerkami. Partnerki rzadko wiedzą, na czym naprawdę polega praca ich chłopaka, podczas gdy męŝowie prostytuujących się kobiet zwykle posiadają tego świadomość. Zdarza się, Ŝe kobiety zaŝywają narkotyki, co ma zminimalizować ich samoświadomość w trakcie wykonywania pracy. Usługi seksualne klienci konsumują najczęściej na miejscu tzn. w ciemnościach parku, zaparkowanym opodal samochodzie klienta, w tańszym hotelu, rzadko w mieszkaniu prywatnym klienta. Z uwagi na zagroŝenie zakaŝeniem HIV i innymi chorobami przenoszonymi drogą kontaktów seksualnych, coraz częściej pracownice seksbiznesu uŝywają prezerwatyw. Niektóre z nich są skłonne zrezygnować z klienta, a co się z tym wiąŝe takŝe z zapłaty, jeśli klient nie zgodzi się na oralny, analny bądź waginalny stosunek z prezerwatywą. Z pracą na ulicy wiąŝe się kilka niebezpieczeństw dwojakiego typu. Pierwszy z nich ma charakter doraźny instytucjonalny, co znaczy, iŝ organy porządkowe, policja, co jakiś czas legitymują prostytutki, zniechęcając je tym sa- 18

19 mym do pracy w określonym rejonie miasta (najczęściej w centrum). W szczególnych przypadkach, gdy kobieta odbywa stosunek seksualny w miejscu publicznym (co ma miejsce dość często), policja ma prawo zatrzymać prostytutkę i klienta. Drugie z niebezpieczeństw wiąŝe się ze zorganizowanymi grupami przestępczymi. KaŜda z kobiet zmuszona jest regularnie opłacać haracz z kaŝdej nocy za moŝliwość stania na swoim posterunku. Do prostytucji ulicznej naleŝy zaliczyć takŝe chłopców pracujących w okolicach szaletów miejskich i na dworcu PKP. Chłopcy zwykle krąŝą w okolicy wybranego przez siebie na miejsce pracy szaletu, wyszukując wśród męŝczyzn potencjalnych klientów. Ich przebijające spojrzenie, delikatny uśmiech na twarzy zwabia zainteresowanych. Pracują niemal w kaŝdym miejscu, wskazanym przez klienta. Godzą się na wiele niebezpiecznych i ryzykownych zachowań seksualnych, w tym praktyki sadomasochistyczne. Wielu z nich naduŝywa narkotyków, głównie opiatów. W okresie wiosennym i letnim mieliśmy takŝe do czynienia z okazjonalną męską prostytucją na wielu skrzyŝowaniach w centrum Szczecina. Chłopcy oferowali kierowcom samochodów moŝliwość umycia szyb za niewielką, symboliczną odpłatą. Często zdarzało się jednak, Ŝe ci sami heteroseksualni chłopcy oferują usługi seksualne w celu zdobycia funduszy na zakup narkotyków. Kontakty z nimi naleŝy uwaŝać za niezwykle ryzykowne w kontekście zakaŝeń przenoszonych droga płciową. Najczęściej proponują kontakty oralne. Prawie zawsze nie uŝywają prezerwatywy. 2) Prostytucja na drogach dojazdowych Jest to prostytucja na duŝych trasach samochodowych, autostradach w okolicy aglomeracji miejskich, na których prostytuują się najczęściej kobiety zmuszane do nierządu przez zorganizowane grupy przestępcze. Często są to kobiety pochodzące z krajów byłego ZSRR. Ten rodzaj prostytucji staje się szczególnie widoczny w okresie letnim. 19

20 Kobiety często nie znają języka polskiego. Są zaniedbane, nie utrzymują naleŝytej higieny osobistej. Ich stan zdrowia jest nieznany. Często są zmuszane do całodniowej pracy na drodze w celu maksymalizowania zysku. Z zarobków całość oddają stręczycielowi, w zamian za utrzymanie siebie oraz bliskich przy Ŝyciu. Są to kobiety niewykształcone, bardzo często pochodzące z rodzin dysfunkcyjnych (z problemem alkoholowym, przemocą fizyczną i na tle seksualnym), zastraszone, często takŝe cierpiące na róŝnorodne choroby weneryczne. W ich przypadku istnieje duŝe ryzyko, Ŝe mogą być zakaŝone HIV. Kobiety te muszą bezrefleksyjnie podporządkowywać się wszystkim wymaganiom, stawianym przez stręczyciela. Wypoczywają i nocują w samochodzie, który jest zaparkowany niedaleko miejsca pracy, w lesie lub w jakiejś małej miejscowości. Nieustannie przebywają w towarzystwie stręczycieli, którzy zmuszają je do stosunków seksualnych, biją i zastraszają. Kobiety te są źle odŝywiane i dlatego bardzo szybko ulegają wyniszczeniu oraz skrajnemu osłabieniu. Prawie nigdy nie uŝywają prezerwatywy, co sprawia, Ŝe ryzyko zakaŝenia HIV i STD kilkakrotnie wzrasta. PrzewaŜnie zmuszone są godzić się na wszystkie pragnienia swoich klientów, nie mają prawa odmawiać, chorować. Są traktowane jak kobiety-maszyny, które zarabiają pieniądze, dzięki którym utrzymują się stręczyciele (członkowie grup przestępczych). Z usług tej grupy prostytutek korzystają kierowcy przejeŝdŝający daną droga publiczną. Zwykle są to jednak męŝczyźni spoza środowiska inteligenckiego czy klasy dobrze zarabiających biznesmenów, czy przedsiębiorców. Klientami są przewaŝnie zawodowi kierowcy, zajmujący się transportem cięŝarowym, rzadziej kierowcy samochodów osobowych i młodzi męŝczyźni. Realizacja usługi następuje na miejscu w samochodzie klienta. 3) Prostytucja w agencjach towarzyskich W Szczecinie mieści się kilkanaście agencji towarzyskich. Często kryją się one pod innymi nazwami, które nie wskazywałyby na prawdziwy charakter 20

21 tego miejsca. Salony masaŝu, kluby dla panów, nocne bary to tylko niektóre z moŝliwych przykrywek pod którymi tak naprawdę kryją się agencje towarzyskie. Do agencji jest stosunkowo trudno wejść, jeśli nie jest się klientem, choć w niektórych lokalach tego typu nowy klient musi zostać wprowadzony przez stałego bywalca. W przeciwnym razie osoba ta nie zostanie wpuszczona do środka. Prostytucja w agencjach, podobnie jak na ulicy jest objęta haraczem. Ten, kto go nie opłaci moŝe obawiać się, Ŝe w jak najszybszym czasie jego interes przestanie się kręcić. Z tego względu wszyscy właściciele starają się regularnie płacić haracze. W Szczecinie i okolicach istnieją agencje, przeznaczone dla róŝnych grup klientów. Grupy te ustala się na podstawie zamoŝności. W agencjach występuje zwykle bar, sala do tańczenia dla tancerek top-less i pokoje, do których udają się w celu konsumpcyjnym. Agencja posiada ochronę, a w ostatnim czasie coraz częściej właściciele dbają o opiekę lekarską. Większość kobiet uŝywa prezerwatyw, takŝe na Ŝyczenie klienta. Kobiety pracujące w agencji są bardziej atrakcyjne od kobiet z ulicy, często biegle znają języki obce (przewaŝa język niemiecki). Są elegancko ubrane, uŝywają drogich kosmetyków, a pracę swoją wykonują w miłej atmosferze, w przyjemnym i czystym miejscu. Najczęściej mieszkają na miejscu w jednym pokoju po dwie lub więcej osób. Mają prawo odmówić pracy z danym klientem, jeśli na przykład zachowywał się on agresywnie. W takim przypadku ochrona klubu nie pozwala danemu klientowi korzystać z oferty agencji. Kobiety pracujące w agencji są młode, najczęściej do 30 r. Ŝ. Nie mają męŝa i dzieci, choć zdarzają się sporadyczne przypadki. Często pracę w agencji traktują jako moŝliwość szybkiego i łatwego dorobienia. Z usług agencji, które są znacznie droŝsze od prostytucji ulicznej, a cenowo zbliŝone do prostytucji hotelowej korzystają męŝczyźni z klasy średniej i wyŝszej. 21

22 4) Prostytucja w lokalach rozrywkowych W lokalach rozrywkowych w Szczecinie prostytuują się kobiety w zróŝnicowanym wieku. W zaleŝności od swojego wieku prostytuują się w określonym lokalu, przeznaczonym dla osób starszych czy teŝ dla młodzieŝy. W lokalach młodzieŝowych prostytuują się dziewczyny nieletnie i nieco starsze, które osiągnęły juŝ wiek pełnoletności. Dziewczyny ubierają się w stylu młodzieŝowym, dyskotekowym, mają bogaty makijaŝ, często specjalnie eksponują swój biust w celu sprowokowania chłopaków i męŝczyzn. Z ich usług korzystają przewaŝnie rówieśnicy. Formą zapłaty w przypadku tego rodzaju prostytucji jest często zakup prezentów - tzw. sponsoring, zapłata za zamówione drinki i ofiarowanie drobnych kwot pieniędzy. Usługa konsumowana jest na miejscu, w samochodzie klienta lub w mieszkaniu prywatnym. Dziewczyny nie są zwykle uwaŝane za prostytutki, lecz za rozwiązłe seksualnie. NaleŜą do grupy osób, z którymi niezwykle trudno rozmawia się o prostytucji, gdyŝ same nie uwaŝają swoich czynów za jej oznaki. Pochodzące z rodzin, w których mamy do czynienia z problemem niedostosowania społecznego. Bardzo rzadko są to osoby inteligentne, kulturalne i wykształcone. Interesują się niczym innym jak dobrami materialnymi, muzyką disco, pop oraz seksem, który najwyraźniej sprawia im przyjemność. Rozmawiając z taką dziewczyną, obserwując ją moŝna ponadto wnioskować, Ŝe jest to osoba nie tylko pochodząca ze spatologizowanego środowiska, ale takŝe mająca zaburzenia adaptacyjne, a często nie posiadająca inteligencji emocjonalnej i podstawowych umiejętności społecznych. Zwykle mieszkają na obrzeŝach (dzielnice tj. Osowo, Stołczyn) miasta wraz z rodzicami. Często zaŝywają środki psychoaktywne i mają kontakt z dealerami. 5) Prostytucja w środkach masowego przekazu W przypadku tego rodzaju prostytucji mamy do czynienia z wieloma, bardzo zróŝnicowanymi ofertami. Są one zwykle zamieszczane w prasie lub na 22

23 stronach w Internecie. Najczęściej są to osoby młode, uczniowie szkół średnich, studenci uogólniając osoby te nie przekraczają 30 r. Ŝ. Część z nich poszukuje raczej sponsora, czyli osoby która w zamian za utrzymywanie z nią kontaktów seksualnych, wspólne spędzanie czasu będzie wypłacała honorarium o ustalonej wysokości. Natomiast reszta poszukuje klientów i nie zaleŝy im na tym aby była to jedna, stała osoba. Spośród osób zajmujących się tą formą prostytucji naleŝy wyodrębnić dwie grupy, które róŝnią się od siebie stopniem wykształcenia, pochodzeniem społecznym, poziomem inteligencji czy poziomem przystosowania do Ŝycia w społeczeństwie. MoŜna bowiem wyodrębnić tu dwie skrajne grupy. 1) Pierwszą z nich stanowią osoby uczące się, nie znajdujące się w szczególnie trudnej sytuacji ekonomicznej. Są to kobiety i męŝczyźni inteligentni, w pełni uczestniczący w Ŝyciu kulturalnym. Dla nich praca ta ma stanowić jedynie dodatkową formę zdobywania funduszy, które mogą przeznaczyć na przykład na poszerzanie swoich zainteresowań. 2) Drugą grupę stanowią osoby będące w skrajnie niekorzystnej kondycji finansowej. Są to osoby, które charakteryzuje niezwykłe podobieństwo pod względem braku zaradności Ŝyciowej. Dla kaŝdego coś miłego, panowie, panie, pary. Tel. XXX Czarujące dziewczyny zapraszają na chwilę relaksu. Tel. XXX 26-latek umili czas paniom. Tel. XXX Dziewczyna 19 lat z duŝym biustem poszukuje sponsora spragnionego seksu. Tel. XXX Tego typu anonse ukazują się w kaŝdym wydaniu Gazety Kontakt, na wielu stronach internetowych. Zawsze widnieje numer telefonu komórkowego. W ostatnim czasie coraz częściej podawany jest numer telefonu stacjonarnego. Jest to zwykle numer telefonu do wynajętego w centrum Szczecina mieszkania 23

24 w którym mieszkają młode prostytuujące się dziewczyny. Wynajmując mieszkanie nie muszą płacić haraczy (jak to robią dziewczyny w agencjach i na ulicy). Ich zarobki są zbliŝone do zarobków dziewczyn w agencjach, jednakŝe bezpieczeństwo zwykle muszą zapewnić sobie we własnym zakresie. Coraz częściej pojawiają się anonsy panów, które nie są adresowane do klientów homoseksualnych, lecz do kobiet. Częściej teŝ pojawiają się ogłoszenia par, takŝe te, które zachęcają do seksu grupowego. Osoby prostytuujące się za pośrednictwem masmediów indywidualnie ustalają czas i miejsce spotkań, ustalają takŝe na co oraz za jaką cenę mogą się zdecydować. To one pertraktują z klientami, ustalając szczegóły współpracy. Chętnych nie brakuje. Codziennie dzwoni około siedmiu męŝczyzn. Zdarzają się głuche telefony i Ŝarty ale są one rzadkością. Większość osób ustala konkrety przez telefon. (...) Spośród dzwoniących spotykam się moŝe z 1/3 zainteresowanych. mówi jedna z pań zamieszczających ogłoszenia. Ta grupa osób pracujących w seksbiznesie jest najmniej dostępna, a zatem najtrudniejsza do zbadania. W jej obrębie spotyka się ludzi o zróŝnicowanych poglądach, pochodzących z róŝnych środowisk społecznych i mających róŝny stosunek do norm, nakazów i zakazów społecznych. Zakończenie 24

25 Okres tabuizacji zjawisk, które mają miejsce w kulturze powoli mamy juŝ za sobą. Wkroczyliśmy w XXI wiek, w którym moŝna prognozować, Ŝe prostytucja nabierze szczególnego charakteru. Będzie to problem społeczny o niepodwaŝalnej aktualności, ale jednocześnie coraz bardziej ewoluujący. Za klika lat moŝemy mieć do czynienia ze znacznymi zmianami w ogólnym charakterze prostytucji, co sprawi, Ŝe nie będziemy przygotowani do podejmowania konkretnych działań o charakterze prewencyjnym. Wzrost stopy bezrobocia, a co się z tym wiąŝe uboŝenie rodzin i pogorszenie stosunków wewnątrzrodzinnych, wzrost przestępczości, alkoholizm, przy jednoczesnym wzroście wymogów unijnych wobec społeczeństwa polskiego to wszystko przyczyni się do przypływu prostytuujących się kobiet i męŝczyzn. Rozwój Internetu przy jednoczesnym braku kontroli nad nim moŝe takŝe przyczynić się do zaistnienia nowej formy nierządu prostytucji wirtualnej. Bibliografia 25

26 1. Akoliński S., Prostytucja, patologia społeczna zapobieganie, W-wa 1976, t. III 2. Antoniszyn M., Marek A., Prostytucja w świetle badań kryminologicznych, W-wa Bernsdorf W., Socjologia prostytucji, [w:] Seksuologia, pod red. M. Giesego, W-wa Bröring G., Streetwork mit Homo- und Bisexuellen Männer, Berlin Imieliński K., Seksuologia społeczna, W-wa Jasińska M., Proces społecznego wykolejenia młodych dziewcząt, W-wa Karwat B., Handel Ŝywym towarem, [w:] Dlaczego, nr 3/2000, Szczecin Nowak A., Zjawisko prostytucji w kontekście problemu HIV/AIDS, [w:] Problemy narkomanii, nr 1/2000, W-wa Pełnomocnik Rządu ds. Rodziny, Raport o sytuacji polskich rodzin, W-wa Pilch T.(red.), Lepalczyk I.(red.), Pedagogika społeczna, Warszawa Podgórecki A., Zagadnienia patologii społecznej, W-wa Radecki W., Sytuacja prawna prostytucji w Polsce, [w:] Problemy kryminalistyki, nr Sławik K., Patologie w III Rzeczypospolitej, Katowice Sztumski J., Wstęp do metod i technik badań społecznych, Katowice Sztumski J., Wybrane problemy socjologii dewiacji, [w:] MłodzieŜ a współczesne dewiacje i patologie społeczne, Toruń Świętochowska U., Patologie cywilizacji współczesnej, Toruń Oconor A.M., Women working in prostitution: towards a healthier ffuture, Dublin Woźniak R. (red.), Społeczno-demograficzne problemy mieszkańców ziem zachodnich i północnych Polski, Opole Wódz J., Problemy patologii społecznej w mieście, W-wa Wszebrowski K., Społeczne uwarunkowania prostytucji, [w:] MłodzieŜ a współczesne dewiacje i patologie społeczne, Toruń 1994 Prawa autorskie zastrzeŝone. Stowarzyszenie Na Rzecz Rozwoju Społecznego Stricte Szczecin

Jako problem społeczny

Jako problem społeczny Jako problem społeczny Najczęściej na prostytucję decydują się kobiety, które mają trudną sytuację materialną. Mity na temat ich wysokich zarobków są przereklamowane. Co druga prostytutka jest mężatką,

Bardziej szczegółowo

Co Polacy kupują w Internecie? Raport Money.pl i ecard S.A. Autor: Marta Smaga, Money.pl m.smaga@money.pl

Co Polacy kupują w Internecie? Raport Money.pl i ecard S.A. Autor: Marta Smaga, Money.pl m.smaga@money.pl Co Polacy kupują w Internecie? Raport Money.pl i ecard S.A. Autor: Marta Smaga, Money.pl m.smaga@money.pl Wrocław, luty 2008 W 2007 roku juŝ 42 proc. internautów robiło zakupy w sklepach internetowych,

Bardziej szczegółowo

Badanie i analiza sytuacji długotrwale bezrobotnych na terenie powiatu słupskiego i miasta Słupska

Badanie i analiza sytuacji długotrwale bezrobotnych na terenie powiatu słupskiego i miasta Słupska Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Ankieta jest anonimowa. Wybrane odpowiedzi proszę zaznaczyć krzyŝykiem (moŝna wskazać kilka odpowiedzi). Uzyskane

Bardziej szczegółowo

Z czym kojarzy się Szczecin?

Z czym kojarzy się Szczecin? IMAS International Wrocław Z czym kojarzy się Szczecin? Wrocław, marzec 2008 Sprawdziliśmy, z czym Polakom kojarzy się Szczecin. Raport moŝe być przydatny w ocenie efektywności dotychczasowych akcji promocyjnych

Bardziej szczegółowo

Raport z badań: Kłamstwo czy prawda? Rozmowy na czacie.

Raport z badań: Kłamstwo czy prawda? Rozmowy na czacie. Raport z badań: Kłamstwo czy prawda? Rozmowy na czacie. Ewa Kucharczyk Akademia Górniczo - Hutnicza II rok, WH W ankiecie zatytułowanej: Kłamstwo czy prawda? Rozmowy na czacie wzięło udział dokładnie 100

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne w ramach opracowywania Lokalnego Programu Rewitalizacji

Konsultacje społeczne w ramach opracowywania Lokalnego Programu Rewitalizacji Konsultacje społeczne w ramach opracowywania Lokalnego Programu Rewitalizacji Mława przystępuje do opracowania Programu Rewitalizacji. Aby program ten był w pełni dostosowany do potrzeb i aspiracji mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Gminny System Profilaktyki i Opieki nad dzieckiem i rodziną w Szczytnie na lata

Gminny System Profilaktyki i Opieki nad dzieckiem i rodziną w Szczytnie na lata Gminny System Profilaktyki i Opieki nad dzieckiem i rodziną w Szczytnie na lata 2008-2015. Szczytno 2008 rok 1 I. Wstęp. Najstarszą i najpowszechniejsza formą Ŝycia społecznego jest rodzina, o której stanowić

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ANKIET SATYSFAKCJI KLIENTA

ANALIZA ANKIET SATYSFAKCJI KLIENTA Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ANALIZA ANKIET SATYSFAKCJI KLIENTA OCENIAJĄCYCH JAKOŚĆ OBSŁUGI KLIENTA ORAZ STOPIEŃ ZADOWOLENIA Z

Bardziej szczegółowo

Jak Polacy korzystają z kart bankowych Raport Money.pl. Autor: Bartosz Chochołowski, Money.pl

Jak Polacy korzystają z kart bankowych Raport Money.pl. Autor: Bartosz Chochołowski, Money.pl Jak Polacy korzystają z kart bankowych Raport Money.pl Autor: Bartosz Chochołowski, Money.pl Wrocław, kwiecień 2008 Wartość transakcji przeprowadzonych kartami bankowymi w 2007 roku wzrosła do 265 miliardów

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE I OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W MIEŚCIE I GMINIE MŁYNARY DO ROKU 2020

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE I OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W MIEŚCIE I GMINIE MŁYNARY DO ROKU 2020 Załącznik do Uchwały Nr VI/26/2011 Rady Miejskiej w Młynarach z dnia 26 maja 2011 r. PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE I OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE W MIEŚCIE I GMINIE MŁYNARY DO ROKU

Bardziej szczegółowo

Odsetek osób obawiających się utraty pracy według branŝ

Odsetek osób obawiających się utraty pracy według branŝ INFORMACJA PRASOWA WARSZAWA, 21. WRZEŚNIA 2009 Serwis rekrutacyjny Szybkopraca.pl przeprowadził ankietę, aby zbadać kto w Polsce boi się utraty swoich miejsc pracy. Kobiety, mieszkańcy małych miast i wsi

Bardziej szczegółowo

Efektywność kampanii społecznych dotyczących

Efektywność kampanii społecznych dotyczących Efektywność kampanii społecznych dotyczących profilaktyki HIV/AIDS Joanna Głogowska Oddział Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Opolu Opole, 7 grudnia

Bardziej szczegółowo

Realizacja WPPU na lata w 2013 r. Krzysztof Faliński UM WZ Dźwirzyno grudnia 2014 r.

Realizacja WPPU na lata w 2013 r. Krzysztof Faliński UM WZ Dźwirzyno grudnia 2014 r. Realizacja WPPU na lata 2012-2020 w 2013 r. Krzysztof Faliński UM WZ Dźwirzyno 11-12 grudnia 2014 r. Szczególne uwarunkowania geograficzne i społecznoekonomiczne (lotnisko w Goleniowie, względnie otwarte

Bardziej szczegółowo

Skończmy z róŝnicą w wynagrodzeniu dla kobiet i męŝczyzn.

Skończmy z róŝnicą w wynagrodzeniu dla kobiet i męŝczyzn. Skończmy z róŝnicą w wynagrodzeniu dla kobiet i męŝczyzn Spis treści Co to jest róŝnica w wynagrodzeniu dla kobiet i męŝczyzn? Dlaczego róŝnica w wynagrodzeniu dla kobiet i męŝczyzn nadal się utrzymuje?

Bardziej szczegółowo

Przykładowy biznes plan firmy komputerowej BIZNES PLAN

Przykładowy biznes plan firmy komputerowej BIZNES PLAN BIZNES PLAN W swojej pracy przedstawię biznes plan dla firmy internetowej. Obszarem mojej działalności będzie miasto Opole. 1. Planuje się zająć usługami internetowymi zanotowanymi poniŝej. Dostarczenie

Bardziej szczegółowo

Komenda Wojewódzka Policji z siedzibą w Radomiu

Komenda Wojewódzka Policji z siedzibą w Radomiu Komenda Wojewódzka Policji z siedzibą w Radomiu HANDEL LUDŹMI K.K art.189 a kk. 1. Kto dopuszcza się handlu ludźmi, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 Przestępstwo handlu ludźmi

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym.

Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym. Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym. Wielu psychologów twierdzi, Ŝe dzieci są twórcze z samej swej natury, a postawa twórcza jest wśród dzieci powszechna.

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Ewa Malinowska mgr Emilia Garncarek mgr Krystyna Dzwonkowska-Godula. Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki

Prof. dr hab. Ewa Malinowska mgr Emilia Garncarek mgr Krystyna Dzwonkowska-Godula. Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki Prof. dr hab. Ewa Malinowska mgr Emilia Garncarek mgr Krystyna Dzwonkowska-Godula Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki Kapitał ludzki kobiet i mężczyzn wybrane aspekty: Zdrowie Wygląd Kapitał społeczny

Bardziej szczegółowo

Ile zarabiają robotnicy Kto ile zarabia oraz gdzie w Polsce płacą najlepiej - raport Money.pl. Autor: Bartosz Chochołowski

Ile zarabiają robotnicy Kto ile zarabia oraz gdzie w Polsce płacą najlepiej - raport Money.pl. Autor: Bartosz Chochołowski Ile zarabiają robotnicy Kto ile zarabia oraz gdzie w Polsce płacą najlepiej - raport Money.pl Autor: Bartosz Chochołowski Wrocław, maj 2008 Wśród robotników najlepiej zarabiają mechanicy oraz elektrycy.

Bardziej szczegółowo

Zarobki, awanse, szacunek. Dlaczego specjaliści zmieniają pracę. Badania Pracuj.pl

Zarobki, awanse, szacunek. Dlaczego specjaliści zmieniają pracę. Badania Pracuj.pl Zarobki, awanse, szacunek. Dlaczego specjaliści zmieniają pracę Badania Pracuj.pl Gotowi na zmiany? Aż 6 na 10 specjalistów badanych przez Pracuj.pl aktywnie szuka nowego miejsca zatrudnienia. Wśród pozostałych

Bardziej szczegółowo

1. Czym jest społeczność lokalna?

1. Czym jest społeczność lokalna? 1. Czym jest społeczność lokalna? CELE ZAJĘĆ WYNIKAJĄCE Z ZAŁOśEŃ PROGRAMU 1. Uczniowie zdobywają wiedzę potrzebną do realizacji programu, poznają pojęcie społeczności lokalnej. 2. Uczniowie przygotowują

Bardziej szczegółowo

Ankieta przeznaczona jest dla. mieszkańców gminy, podmiotów gospodarczych działających na terenie gminy, radnych miasta i gminy.

Ankieta przeznaczona jest dla. mieszkańców gminy, podmiotów gospodarczych działających na terenie gminy, radnych miasta i gminy. W związku z przystąpieniem Urzędu Gminy w Czempiniu do opracowania Strategii Rozwoju na lata 2007-2013, zwracamy się z prośbą do wszystkich mieszkańców naszej gminy o współuczestniczenie w tworzeniu dokumentu.

Bardziej szczegółowo

PR-owcy nie pracują dla pieniędzy. Ale pracę zmieniają właśnie z tego powodu

PR-owcy nie pracują dla pieniędzy. Ale pracę zmieniają właśnie z tego powodu PR-owcy nie pracują dla pieniędzy. Ale pracę zmieniają właśnie z tego powodu Kobiety chcą być samodzielne, a męŝczyzn interesują media. PR-owcy deklarują takŝe, Ŝe pozostaną w obecnym miejscu pracy na

Bardziej szczegółowo

Sytuacja epidemiologiczna HIV/AIDS w woj. Podkarpackim alność PKD

Sytuacja epidemiologiczna HIV/AIDS w woj. Podkarpackim alność PKD Sytuacja epidemiologiczna HIV/AIDS w woj. Podkarpackim Działalno alność PKD Rzeszów, wrzesień 2007 r. W województwie podkarpackim do 31.08.br. odnotowano : 1. ogółem 189 zakaŝeń HIV potwierdzonych serologicznie,

Bardziej szczegółowo

Odbicie na rynku nieruchomości

Odbicie na rynku nieruchomości Raporty i analizy Odbicie na rynku nieruchomości W III kwartale 2009 r. obserwowaliśmy na rynku nieruchomości stosunkowo duŝe oŝywienie. Większość współpracujących z portalem KRN.pl pośredników potwierdza,

Bardziej szczegółowo

Koszalin, grudzień 2010 r.

Koszalin, grudzień 2010 r. Oferty alternatywnych form zatrudnienia i otwarte pośrednictwo pracy w agencjach zatrudnienia i Powiatowych Urzędach Pracy województwa zachodniopomorskiego w latach 2009-2010 Koszalin, grudzień 2010 r.

Bardziej szczegółowo

Konkurs dla firm Mama w pracy * * * Ankieta dla kobiet

Konkurs dla firm Mama w pracy * * * Ankieta dla kobiet Konkurs dla firm Mama w pracy Organizatorzy i Partnerzy: Rzeczpospolita, Fundacja Świętego Mikołaja, Instytut badawczy MillwardBrown SMG/KRC * * * Ankieta dla kobiet Szanowna Pani, Prosimy o udział w ankiecie

Bardziej szczegółowo

Polskie firmy odzieżowe są potrzebne na rynku w Niemczech!

Polskie firmy odzieżowe są potrzebne na rynku w Niemczech! Coraz więcej polskich sieci odzieżowych otwiera swoje sklepy w Niemczech, gdyż znajduje tam rzesze nabywców, a to ma przełożenie na wymierne zyski finansowe. Niemcy wydają spore ilości pieniędzy na ubrania.

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja potrzeby i gotowość uczestniczenia

Rehabilitacja potrzeby i gotowość uczestniczenia Rehabilitacja potrzeby i gotowość uczestniczenia (wstępne wyniki badań) dr Piotr Szukalski Uniwersytet Łódzki, ekspert Instytutu Spraw Publicznych Pełne wyniki badań zostaną zamieszczone w raporcie Instytutu

Bardziej szczegółowo

KaŜdego roku z powodu palenia tytoniu umiera w Polsce średnio 67 tysięcy osób dorosłych (51 tysięcy męŝczyzn i 16 tysięcy kobiet). W 2010 roku liczba

KaŜdego roku z powodu palenia tytoniu umiera w Polsce średnio 67 tysięcy osób dorosłych (51 tysięcy męŝczyzn i 16 tysięcy kobiet). W 2010 roku liczba CELE STRATEGICZNE PROGRAMU NA LATA 2014-2018: Zmniejszanie zachorowań, inwalidztwa i zgonów wynikających z palenia tytoniu (choroby układu krąŝenia, nowotwory złośliwe, nienowotworowe choroby układu oddechowego,

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9. Nasze Długi - główne wyniki badań. Próba badawcza

N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9. Nasze Długi - główne wyniki badań. Próba badawcza N AS Z E DŁUGI A. D. 2009 N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9 Nasze Długi - główne wyniki badań 45% Polaków ma obecnie większe problemy finansowe, niŝ przed kryzysem 77% społeczeństwa uwaŝa, Ŝe osoby, które

Bardziej szczegółowo

DLATEGO > PONAD 90% < TO KOBIETY > PONAD 90% < TO MĘŻCZYŹNI TEN PROBLEM ZWIĄZEK Z PŁCIĄ WIĘKSZOŚĆ OFIAR PRZEMOCY SEKSUALNEJ

DLATEGO > PONAD 90% < TO KOBIETY > PONAD 90% < TO MĘŻCZYŹNI TEN PROBLEM ZWIĄZEK Z PŁCIĄ WIĘKSZOŚĆ OFIAR PRZEMOCY SEKSUALNEJ WIĘKSZOŚĆ OFIAR PRZEMOCY SEKSUALNEJ > PONAD 90% < TO KOBIETY WIĘKSZOŚĆ SPRAWCÓW PRZEMOCY SEKSUALNEJ > PONAD 90% < TO MĘŻCZYŹNI DLATEGO TEN PROBLEM ZWIĄZEK Z PŁCIĄ Projekt Moc w przemoc realizowany jest

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KLIMATYCZNE: 2009

ZMIANY KLIMATYCZNE: 2009 Dyrekcja Generalna ds. Komunikacji DZIAŁ BADANIA OPINII PUBLICZNEJ 15/07/2009 ZMIANY KLIMATYCZNE: 2009 Eurobarometr ( 71 PE/Komisja) Badanie standardowe: Styczeń - luty 2009 r. Pierwsze wyniki: Średnia

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Art. 1.

USTAWA z dnia r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Art. 1. PROJEKT USTAWA z dnia... 2010 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

International Social Survey Programme, 2002: "Family and Changing Gender Roles III"

International Social Survey Programme, 2002: Family and Changing Gender Roles III PGSS POLSKI GENERALNY SONDAś SPOŁECZNY 2002 INSTYTUT STUDIÓW SPOŁECZNYCH UNIWERSYTET WARSZAWSKI ul. Stawki 5/7, 00-183 Warszawa tel.(22)8315153 / fax (22) 8314933 www.iss.uw.edu.pl; http://pgss.iss.uw.edu.pl;

Bardziej szczegółowo

Notatka dla nauczyciela: Ludność Polski w perspektywie roku 2035

Notatka dla nauczyciela: Ludność Polski w perspektywie roku 2035 Notatka dla nauczyciela: Ludność Polski w perspektywie roku 2035 Wprowadzenie Problematyka rozwoju demograficznego Polski naleŝy do tych tematów w nauczaniu geografii, które budzą duŝe zaciekawienie ze

Bardziej szczegółowo

Z czym kojarzy się miasto Łódź?

Z czym kojarzy się miasto Łódź? IMAS International Wrocław Z czym kojarzy się miasto Łódź? Wrocław, maj 2007 Sprawdziliśmy, z czym Polakom kojarzy się miasto Łódź. Wyniki badania mogą posłuŝyć osobom zajmującym się promocją i wizerunkiem

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXVI/294/09. Rady Gminy Dmosin. z dnia 7 grudnia 2009r.

Uchwała Nr XXXVI/294/09. Rady Gminy Dmosin. z dnia 7 grudnia 2009r. Uchwała Nr XXXVI/294/09 Rady Gminy Dmosin z dnia 7 grudnia 2009r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii Gminy Dmosin na rok 2010. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

Rodzicielstwo Zastępcze

Rodzicielstwo Zastępcze Rodzicielstwo Zastępcze Naturalnym środowiskiem rozwoju dziecka jest rodzina. Powinna ona być pierwszą i podstawową szkołą miłości. Dorastanie poza środowiskiem rodzinnym moŝe skutkować w przyszłości róŝnorodnymi

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XLIII/ 300 / 2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 13 maja 2014 r.

UCHWAŁA Nr XLIII/ 300 / 2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 13 maja 2014 r. UCHWAŁA Nr XLIII/ 300 / 2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 13 maja 2014 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Promocji Zdrowia Psychicznego dla Gminy Bierawa na lata Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE BODZECHÓW NA ROK 2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE BODZECHÓW NA ROK 2013 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXXI/86/2012 Rady Gminy Bodzechów z dnia 13 grudnia 2012 roku GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE BODZECHÓW NA ROK 2013 1. Wstęp Gminny Program Przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo

SPECJALISTA PRACY SOCJALNEJ

SPECJALISTA PRACY SOCJALNEJ SPECJALISTA PRACY SOCJALNEJ Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej w Szczecinie ul. A. Mickiewicza 41 70-383 Szczecin tel. 0-91 42 56 126, 0-91 42 56 128 fax 0-91 42 56 125 e-mail: cipkz-szczecin@wup.pl

Bardziej szczegółowo

Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych

Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych Sebastian Kokot XXI Krajowa Konferencja Rzeczoznawców Majątkowych, Międzyzdroje 2012 Rzetelnie wykonana analiza rynku nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Raport z przeprowadzonego badania dotyczącego zażywania narkotyków w Gminie Nekla

Raport z przeprowadzonego badania dotyczącego zażywania narkotyków w Gminie Nekla Raport z przeprowadzonego badania dotyczącego zażywania narkotyków w Gminie Nekla Badanie przeprowadzono od września 205 r. na terenie Miasta i Gminy Nekla wśród dwóch grup: ) osób dorosłych w wieku od

Bardziej szczegółowo

POMNIKI I CMENTARZE śołnierzy RADZIECKICH

POMNIKI I CMENTARZE śołnierzy RADZIECKICH K.029/07 POMNIKI I CMENTARZE śołnierzy RADZIECKICH Warszawa, maj 2007 roku W sondaŝu przeprowadzonym w dn. 10-14.05.2007 r. TNS OBOP zbadał poglądy masowej opinii publicznej w sprawie pomników i cmentarzy

Bardziej szczegółowo

PROSTYTUCJA Bibliografia ze zbiorów Pedagogicznej Biblioteki w Koronowie

PROSTYTUCJA Bibliografia ze zbiorów Pedagogicznej Biblioteki w Koronowie Wydawnictwa zwarte: PROSTYTUCJA Bibliografia ze zbiorów Pedagogicznej Biblioteki w Koronowie 1. Andrzejewska A., Dzieci i młodzież w sieci zagrożeń realnych i wirtualnych : aspekty teoretyczne i empiryczne.

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie pracy bezpłatnej infolinii Rzecznika Praw Dziecka podczas Kampanii Społecznej: Kochaj. Nie krzywdź. PomóŜ

Podsumowanie pracy bezpłatnej infolinii Rzecznika Praw Dziecka podczas Kampanii Społecznej: Kochaj. Nie krzywdź. PomóŜ Podsumowanie pracy bezpłatnej infolinii Rzecznika Praw Dziecka podczas Kampanii Społecznej: Kochaj. Nie krzywdź. PomóŜ ZałoŜeniem kampanii była przemoc wobec dzieci do 3 roku Ŝycia. Kampania miała charakter

Bardziej szczegółowo

Zakład Historii Kultury Fizycznej i Olimpizmu. Prof. zw. dr hab. Mirosław Ponczek - studia stacjonarne - 10 osób studia niestacjonarne - 10 osób

Zakład Historii Kultury Fizycznej i Olimpizmu. Prof. zw. dr hab. Mirosław Ponczek - studia stacjonarne - 10 osób studia niestacjonarne - 10 osób Zakład Historii Kultury Fizycznej i Olimpizmu Prof. zw. dr hab. Mirosław Ponczek - 1. Historia klubów sportowych Górnego Śląska i Zagłębia oraz regionów ościennych 2. Biografia znanych sportowców: trenerów

Bardziej szczegółowo

Optymiści - Pesymiści P I O T R C I A C E K

Optymiści - Pesymiści P I O T R C I A C E K Optymiści - Pesymiści A K O N S U M P C J A D Ó B R I M E D I Ó W P I O T R C I A C E K O P R A C O W A Ł M I C H A Ł B E S Z C Z Y Ń S K I W S P Ó Ł P R A C A I Z A B E L A J A G O D Z I Ń S K A 1 jak

Bardziej szczegółowo

Diagnoza wykluczenia cyfrowego w Polsce. dr Dominik Batorski, ICM UW

Diagnoza wykluczenia cyfrowego w Polsce. dr Dominik Batorski, ICM UW Diagnoza wykluczenia cyfrowego w Polsce dr Dominik Batorski, ICM UW Plan wystąpienia Wykluczenie cyfrowe co to jest? dlaczego jest to zjawisko ważne? kogo dotyczy? jakie są powody wykluczenia? co się robi

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT 629-35-69, 628-37-04 UL. ŻURAWIA, SKR. PT. 24 INTERNET http://www.cbos.pl OŚRODEK INFORMACJI 693-46-92, 625-76-23 00-503 WARSZAWA E-mail: sekretariat@cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Plany dezaktywizacji zawodowej

Plany dezaktywizacji zawodowej Plany dezaktywizacji zawodowej (wstępne wyniki badań) dr Piotr Szukalski Uniwersytet Łódzki, ekspert Instytutu Spraw Publicznych Pełne wyniki badań zostaną zamieszczone w raporcie Instytutu Spraw Publicznych

Bardziej szczegółowo

PILOT WYCIECZEK. Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej w Szczecinie

PILOT WYCIECZEK. Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej w Szczecinie PILOT WYCIECZEK Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej w Szczecinie ul. A. Mickiewicza 41 70-383 Szczecin tel. 0-91 42 56 126, 0-91 42 56 128 fax 0-91 42 56 125 e-mail: cipkz-szczecin@wup.pl

Bardziej szczegółowo

RYNEK PRACY W II KWARTALE 2009 ROKU. Dane za raportu opracowanego przez konsultantów portalu pracuj.pl

RYNEK PRACY W II KWARTALE 2009 ROKU. Dane za raportu opracowanego przez konsultantów portalu pracuj.pl RYNEK PRACY W II KWARTALE 2009 ROKU Dane za raportu opracowanego przez konsultantów portalu pracuj.pl W II kwartale 2009 w portalu Pracuj.pl pracodawcy opublikowali 38261 ofert o 3% więcej niŝ minionym

Bardziej szczegółowo

Monitoring lokalny West Pomerania Szczecin 2014

Monitoring lokalny West Pomerania Szczecin 2014 Monitoring lokalny West Pomerania Szczecin 2014 Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego Wydział Współpracy Społecznej ul. Korsarzy 34, 70-540 Szczecin www.wws.wzp.pl Do zadań Samorządu Województwa

Bardziej szczegółowo

1. OCHRONA PRZED HAŁASEM

1. OCHRONA PRZED HAŁASEM Zał. nr 4 Propozycje podjęcia działań legislacyjnych zmierzających do dostosowania obowiązujących w polskim prawie przepisów z zakresu ochrony środowiska do naszej rzeczywistości finansowo - ekonomicznej,

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2015 rok

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2015 rok Załącznik do uchwały Nr IV/24/14 Rady Gminy Wilczęta z dnia 19 grudnia 2014 r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2015 rok. Podstawą

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA A HANDEL KOBIETAMI I MŁODYMI LUDŹMI W EUROPIE. PRZYBORNIK EDUKACYJNY CO WARTO WIEDZIEĆ

PRAWA CZŁOWIEKA A HANDEL KOBIETAMI I MŁODYMI LUDŹMI W EUROPIE. PRZYBORNIK EDUKACYJNY CO WARTO WIEDZIEĆ projekt daphne PRAWA CZŁOWIEKA A HANDEL KOBIETAMI I MŁODYMI LUDŹMI W EUROPIE. PRZYBORNIK EDUKACYJNY CO WARTO WIEDZIEĆ Uniwersytet w Padwie. Międzywydziałowe Centrum Praw Człowieka La Strada - Fundacja

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr.. /. /2016 RADY GMINY SADKI z dnia 29 grudnia 2016 roku

UCHWAŁA Nr.. /. /2016 RADY GMINY SADKI z dnia 29 grudnia 2016 roku UCHWAŁA Nr.. /. /2016 RADY GMINY SADKI z dnia 29 grudnia 2016 roku Projekt w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii dla Gminy Sadki na rok 2017 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia prawne związane z dzierŝawą gruntów rolnych

Zagadnienia prawne związane z dzierŝawą gruntów rolnych Zagadnienia prawne związane z dzierŝawą gruntów rolnych Bardzo często w skład gospodarstwa rolnego wchodzą równieŝ grunty, które nie stanowią własności rolnika lecz są przez niego dzierŝawione lub teŝ

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA SYTUACJI ZAWODOWEJ KOBIET WIEJSKICH W POLSCE

DIAGNOZA SYTUACJI ZAWODOWEJ KOBIET WIEJSKICH W POLSCE DIAGNOZA SYTUACJI SPOŁECZNO ZAWODOWEJ KOBIET WIEJSKICH W POLSCE Moduł III Kobiety wiejskie na rynku pracy Diagnoza, uwarunkowania, perspektywy Prof. dr hab. ElŜbieta Psyk - Piotrowska Plan Cel badań, zakres

Bardziej szczegółowo

Badanie krajowego i zagranicznego ruchu turystycznego w Województwie Zachodniopomorskim w roku 2014 Streszczenie raportu wyniki PAPI

Badanie krajowego i zagranicznego ruchu turystycznego w Województwie Zachodniopomorskim w roku 2014 Streszczenie raportu wyniki PAPI Badanie krajowego i zagranicznego ruchu turystycznego w Województwie Zachodniopomorskim w roku 2014 Streszczenie raportu wyniki PAPI Listopad 2014 Przedmiot, cele i termin badania Termin badania PAPI:

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata Załącznik do Uchwały Nr XXXIX/430/10 Rady Miejskiej w Busku-Zdroju z dnia29 kwietnia 2010 roku Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2010-2015 WSTĘP Rodzina jest najważniejszym środowiskiem

Bardziej szczegółowo

POPRZEZ HANDEL LUDŹMI ROZUMIE SIĘ: DZIAŁANIA: -wynajmowanie. -przewożenie. -przechowywanie. -przyjmowanie osób PRZY STOSOWANIU: -gróźb.

POPRZEZ HANDEL LUDŹMI ROZUMIE SIĘ: DZIAŁANIA: -wynajmowanie. -przewożenie. -przechowywanie. -przyjmowanie osób PRZY STOSOWANIU: -gróźb. Handel ludźmi jest współczesną formą niewolnictwa. Ofiary tego procederu są wykorzystywane seksualnie, werbowane do pracy siłą, pod przymusem, lub na drodze oszustwa. Handel ludźmi i niewolnictwo zostały

Bardziej szczegółowo

Podstawy balonowych kreacji

Podstawy balonowych kreacji Strona1 Jakub B. Bączek Podstawy balonowych kreacji Wydawnictwo: STAGEMAN POLSKA Copyright: Jakub B. Bączek Warszawa 2011 www.stageman.pl Strona2 WPROWADZENIE Animacja czasu wolnego to jeszcze słabo rozpowszechniony

Bardziej szczegółowo

GENEZA PROJEKTU ZNACZENIE BADAŃ DLA MIASTA GDAŃSKA I POWIATU GDAŃSKIEGO. Roland Budnik

GENEZA PROJEKTU ZNACZENIE BADAŃ DLA MIASTA GDAŃSKA I POWIATU GDAŃSKIEGO. Roland Budnik GENEZA PROJEKTU ZNACZENIE BADAŃ DLA MIASTA GDAŃSKA I POWIATU GDAŃSKIEGO Roland Budnik Główny problem NISKI WSKAŹNIK ZATRUDNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Co wiemy? Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań

Bardziej szczegółowo

Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013

Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Karolina Hansen Marta Witkowska Warszawa, 2014 Polski Sondaż Uprzedzeń 2013 został sfinansowany

Bardziej szczegółowo

Problem uzaleŝnień w województwie zachodniopomorskim

Problem uzaleŝnień w województwie zachodniopomorskim Problem uzaleŝnień w województwie zachodniopomorskim Dźwirzyno 11-12 grudnia 2014 Monitorowanie definicja Systematyczna, zazwyczaj naukowa, ale zawsze kontynuowana obserwacja wybranych aspektów rzeczywistości,

Bardziej szczegółowo

newss.pl Ukryty popyt. Raport z rynku nieruchomości styczeń 2011

newss.pl Ukryty popyt. Raport z rynku nieruchomości styczeń 2011 Biorąc pod uwagę sytuację gospodarczą, nie należy spodziewać się zwiększenia popytu na rynku nieruchomości w ciągu najbliższego roku. Ograniczony dostęp do źródeł finansowania zakupu nieruchomości, wzrost

Bardziej szczegółowo

PROGRAM,,Edukacja prozdrowotna

PROGRAM,,Edukacja prozdrowotna FRAGMENTY PROGRAM,,Edukacja prozdrowotna realizowany w zasadniczej szkole zawodowej klasa II Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 CKU w Kluczborku Opracowała: mgr Małgorzata Dybka zatwierdzono- nr ZSP/SPN-1-2003/2004

Bardziej szczegółowo

O nas. Dlaczego warto kupić nasze bazy?

O nas. Dlaczego warto kupić nasze bazy? O nas TUR-INFO.PL to lider wśród turystycznych internetowych serwisów informacyjnych dla branży. To serwis skierowany do osób zawodowo związanych z turystyką właścicieli i pracowników biur turystycznych,

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA ROK 2017

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA ROK 2017 Załącznik do Uchwały Nr. Rady Gminy Zabrodzie z dnia..2016 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA ROK 2017 I. WSTĘP Narkomania jest jednym z najpoważniejszych problemów społecznych ostatnich

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Amicale du Nid, Europejski Fundusz Społeczny oraz

Stowarzyszenie Amicale du Nid, Europejski Fundusz Społeczny oraz W ramach projektu Dostęp do zatrudnienia celem indywidualnym i zbiorowym. SZKOLENIE Praca socjalna oraz zapobieganie prostytucji. Szkolenie współfinasowane przez Stowarzyszenie Amicale du Nid, Europejski

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 Załącznik do Uchwały Rady Gminy w Kurzętniku z dnia GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 I. Wstęp. Przeciwdziałanie narkomanii jest jednym z podstawowych i najbardziej

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych Wzorem lat ubiegłych Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide de Gasperi

Bardziej szczegółowo

w sprawie Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2007r.

w sprawie Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2007r. UCHWAŁA NR... RADY MIASTA PIŁY z dnia... w sprawie Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2007r. Na podstawie art.18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Z czym kojarzy się Kraków?

Z czym kojarzy się Kraków? IMAS International Wrocław Z czym kojarzy się Kraków? Wrocław, maj 2007 Sprawdziliśmy, z czym Polakom kojarzy się Kraków. Wyniki badania mogą posłuŝyć osobom zajmującym się promocją i wizerunkiem miasta,

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warsztaty przygotowujące osoby bezrobotne do prowadzenia własnego

Warsztaty przygotowujące osoby bezrobotne do prowadzenia własnego Warsztaty przygotowujące osoby bezrobotne do prowadzenia własnego Sklepu Internetowego sprzedawca w Internecie Oferta e-mail: biuro@garg.pl, www.garg.pl 1. Wstęp Handel Internetowy zdobywa coraz większą

Bardziej szczegółowo

Ankieta A. Słabe strony i zagroŝenia. PROBLEMY, SŁABE STRONY I ZAGROśENIA

Ankieta A. Słabe strony i zagroŝenia. PROBLEMY, SŁABE STRONY I ZAGROśENIA Ankieta A PROBLEMY, SŁABE STRONY I ZAGROśENIA HIERARCHIZACJA (USTALENIE WAśNOŚCI) PROBLEMÓW - SŁABE STRONY ORAZ ZAGROśENIA Proszę o ocenę poniŝszych zagadnień w kontekście waŝności u jaki stanowią one

Bardziej szczegółowo

Kobieta MęŜczyzna Łącznie Liczba % Liczba % Liczba % poniŝej 25 lat 34 28,6% 24 20,2% 58 48,7% lata 10 8,4% 10 8,4% 20 16,8%

Kobieta MęŜczyzna Łącznie Liczba % Liczba % Liczba % poniŝej 25 lat 34 28,6% 24 20,2% 58 48,7% lata 10 8,4% 10 8,4% 20 16,8% Wyniki badania CAWI 1. Metodologia W dniach od 21 marca do 18 kwietnia zostało zrealizowane badanie ankietowe w ramach prac nad Opracowanie Programu Rewitalizacji Miasta Nowego Sącza na lata 2016-2022.

Bardziej szczegółowo

BLIZEJ SIEBIE DALEJ OD NARKOTYKÓW, DOPALACZY

BLIZEJ SIEBIE DALEJ OD NARKOTYKÓW, DOPALACZY BLIZEJ SIEBIE DALEJ OD NARKOTYKÓW, DOPALACZY Narkotyki i prawo Posiadanie narkotyków jest czynem karalnym, ale łamanie prawa przez dziecko biorące narkotyki związane bywa także ze zdobywaniem pieniędzy.

Bardziej szczegółowo

STAN I STRUKTURA BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM w lipcu 2008 roku

STAN I STRUKTURA BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM w lipcu 2008 roku STAN I STRUKTURA BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM w lipcu 2008 roku POZIOM BEZROBOCIA I STOPA BEZROBOCIA Tendencja spadkowa w kształtowaniu się poziomu bezrobocia w powiecie chrzanowskim jest zauwaŝalna

Bardziej szczegółowo

Seminarium dyplomowe

Seminarium dyplomowe Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra Promocji Zdrowia Zakład Rekreacji i Turystyki kwalifikowanej Seminarium dyplomowe Osoby prowadzące przedmiot: 1. Krzysztof Prusik, prof. nadzw.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr IV/35/2015 Rady Gminy Pokój z dnia 5 lutego 2015 r.

Uchwała Nr IV/35/2015 Rady Gminy Pokój z dnia 5 lutego 2015 r. Uchwała Nr IV/35/2015 Rady Gminy Pokój z dnia 5 lutego 2015 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2015 rok Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE?

JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE? JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE? Warszawa, październik 2000! Większość, niecałe trzy piąte (57%), Polaków twierdzi, że zna jakiś język obcy. Do braku umiejętności porozumienia się w innym języku niż ojczysty przyznaje

Bardziej szczegółowo

International Social Survey Programme, 1999: "Social Inequality III"

International Social Survey Programme, 1999: Social Inequality III PGSS POLSKI GENERALNY SONDAś SPOŁECZNY 1999 INSTYTUT STUDIÓW SPOŁECZNYCH UNIWERSYTET WARSZAWSKI ul. Stawki 5/7, 00-183 Warszawa tel. (22) 8315153 / fax (22) 8314933 www.iss.uw.edu.pl; http://pgss.iss.uw.edu.pl;

Bardziej szczegółowo

śycie NA MAKSA W OPINII POLAKÓW RAPORT PEPSI MAX

śycie NA MAKSA W OPINII POLAKÓW RAPORT PEPSI MAX Raport Pepsi MAX śycie NA MAKSA W OPINII POLAKÓW RAPORT PEPSI MAX Co dla Polaków oznacza maksyma Ŝycie na MAXa? Większość kojarzy ją z intensywnością i tempem Ŝycia oraz wielością doznań. Dla jednych związana

Bardziej szczegółowo

Młode kobiety i matki na rynku pracy

Młode kobiety i matki na rynku pracy OTTO POLSKA Młode kobiety i matki na rynku pracy Raport z badania OTTO Polska 2013-03-01 OTTO Polska przy wsparciu merytorycznym stowarzyszenia Aktywność Kobiet na Dolnym Śląsku przeprowadziła badanie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O POZIOMIE POCZUCIA BEZPIECZEŃSTWA MIESZKAŃCÓW BARTOSZYC NA PODSTAWIE PRZEPROWADZONYCH ANKIET.

INFORMACJA O POZIOMIE POCZUCIA BEZPIECZEŃSTWA MIESZKAŃCÓW BARTOSZYC NA PODSTAWIE PRZEPROWADZONYCH ANKIET. INFORMACJA O POZIOMIE POCZUCIA BEZPIECZEŃSTWA MIESZKAŃCÓW BARTOSZYC NA PODSTAWIE PRZEPROWADZONYCH ANKIET. - POZIOM POCZUCIA BEZPIECZEŃSTWA MIESZKAŃCÓW BARTOSZYC PROGRAM BEZPIECZNEBARTOSZYCE - ankieta internetowa

Bardziej szczegółowo

Czy kariera naukowa jest dla kobiet?

Czy kariera naukowa jest dla kobiet? Czy kariera naukowa jest dla kobiet? Prof. Halina Rusek Uniwersytet Śląski, Cieszyn Warszawa, 20 czerwca 2009 r. Kobiety w nauce polskiej (2007/2008) profesorowie 23% zwyczajni 17% nadzwyczajni 26% adiunkci

Bardziej szczegółowo

Konkurs dla firm Mama w pracy

Konkurs dla firm Mama w pracy Konkurs dla firm Mama w pracy V edycja 2011/2012 Organizatorzy: Rzeczpospolita, Fundacja Świętego Mikołaja, Instytut badawczy MillwardBrown SMG/KRC Szanowna Pani, * * * Ankieta dla kobiet prosimy o udział

Bardziej szczegółowo

Aby zapobiec niepowodzeniom szkolnym już na starcie, musimy zadbać o to, aby dziecko przekraczając próg szkoły osiągnęło dojrzałość szkolną.

Aby zapobiec niepowodzeniom szkolnym już na starcie, musimy zadbać o to, aby dziecko przekraczając próg szkoły osiągnęło dojrzałość szkolną. Gdy dziecko idzie po raz pierwszy do szkoły, zarówno ono, jak i rodzice bardzo przeżywają ten moment. Wszyscy są pełni nadziei, ale także obaw. Aby nieco ostudzić emocje, dowiedz się czy Twoje dziecko

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia raka szyjki

Epidemiologia raka szyjki Epidemiologia raka szyjki W 2004 roku na raka szyjki macicy (kanału łączącego trzon macicy z pochwą) zachorowało blisko 3 500 Polek, a prawie 2 000 zmarło z jego powodu. Wśród wszystkich zachorowań kobiet

Bardziej szczegółowo

Monitoring narkotyków i narkomanii w województwie zachodniopomorskim, wyniki badań. Tatiana Duklas Dźwirzyno, 11 grudnia 2014

Monitoring narkotyków i narkomanii w województwie zachodniopomorskim, wyniki badań. Tatiana Duklas Dźwirzyno, 11 grudnia 2014 Monitoring narkotyków i narkomanii w województwie zachodniopomorskim, wyniki badań Tatiana Duklas Dźwirzyno, 11 grudnia 2014 Charakterystyka (10) gmin Mały problem, niski poziom oferty Dobra Szczecińska

Bardziej szczegółowo

Polacy nie wierzą w niŝsze podatki

Polacy nie wierzą w niŝsze podatki Polacy nie wierzą w niŝsze podatki Autor: Jacek Mysior, Money.pl Wrocław, czerwiec 2008 Ponad dwie trzecie Polaków nie widzi szans na to, Ŝe rząd obniŝy podatki od dochodów w ciągu najbliŝszych 2 lat -

Bardziej szczegółowo

OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH

OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH Warszawa, 18 kwietnia 2011 r. OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH Raport Pracuj.pl Rynek Pracy Specjalistów w I kwartale 2011 roku Przybywa ofert pracy. W I kwartale 2011 ogłoszeń w serwisie Pracuj.pl

Bardziej szczegółowo

Serwis Informacyjny Branży Turystycznej TUR-INFO.PL. Strona 1/6

Serwis Informacyjny Branży Turystycznej TUR-INFO.PL. Strona 1/6 Strona 1/6 O nas to lider wśród turystycznych internetowych serwisów informacyjnych. To serwis skierowany do osób zawodowo związanych z turystyką właścicieli i pracowników biur turystycznych, hoteli, pensjonatów,

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Profilaktyki

Szkolny Program Profilaktyki Opracowanie: Sylwia Krainska Anna Socha Hanna Hermann Bogumiła Surowiec Ewa Kowalik - pedagog szkolny - nauczyciel kl. I-III Gimnazjum - nauczyciel kl. IV-VI Szkoły Podstawowej - pielęgniarka szkolna -

Bardziej szczegółowo