Analiza ewolucji systemu szkolnictwa wyższego w kontekście zmian demograficznych. Ekspertyza naukowa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza ewolucji systemu szkolnictwa wyższego w kontekście zmian demograficznych. Ekspertyza naukowa"

Transkrypt

1 PROJEKT SYSTEMOWY KAPITAŁ INTELEKTUALNY LUBELSZCZYZNY Analiza ewolucji systemu szkolnictwa wyższego w kontekście zmian demograficznych... temat pracy Ekspertyza naukowa dr Mieczysław Kowerski tytuł naukowy, imię i nazwisko Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu miejsce pracy adres 1

2 Spis treści 1. Wprowadzenie 2. Zmiany demograficzne w województwie lubelskim w latach Prognoza demograficzna do 2035 roku 4. Szkoły wyższe w województwie lubelskim 5. Zmiany liczby i struktury studentów w województwie lubelskim w latach Korelacje liczby studentów i liczebności wybranych grup wiekowych 7. Prognoza liczby studentów w województwie lubelskim do 2035 roku 8. Wnioski 2

3 1. Wprowadzenie Procesy demograficzne rozumiane jako zmiany liczby i struktury ludności są, zwłaszcza w długim okresie czasu, jednym z podstawowych czynników determinujących system (jego strukturę i wielkość) edukacji, w tym system szkolnictwa wyższego. Jednak obecna i przyszła (w ciągu najbliższych kilkunastu lat) liczba studentów od strony demograficznej została zdeterminowana procesami ludnościowymi jakie miały miejsce od kilku do dwudziestu lat wcześniej. W tym miejscu można sparafrazować spostrzeżenie filozofa Dariusza Karłowicza na temat demografii: Z liczbą studentów jest jak z wałami przeciwpowodziowymi. Nikt się nimi nie przejmuje, dopiero jak przerwie je woda, politycy zaczynają działać, ale wtedy już jest za późno [Rożyński, 2012, s.p10]. Celem prezentowanej ekspertyzy jest analiza wpływu procesów demograficznych na ilościową ewolucję systemu szkolnictwa wyższego w województwie lubelskim. W obecnych granicach województwo lubelskie funkcjonuje od początku 1999 roku i od tego momentu gromadzona jest większość danych statystycznych 1, 1 GUS dokonał retrospektywnego przeszacowania wybranych danych dla województwa lubelskiego sięgając 1995 roku. 3

4 natomiast jak to wspomniano wcześniej wyodrębnienie właściwych trendów demograficznych wymaga o wiele dłuższych obserwacji 2. Dlatego też w prezentowanej ekspertyzie, w celu lepszej ilustracji omawianych procesów wykorzystane zostaną dane sprzed 1999 roku dotyczące całej Polski. W ekspertyzie przeanalizowane zostaną dotychczasowe zmiany tych procesów demograficznych, które miały, mają i będą miały wpływ na zmiany liczby studentów w województwie lubelskim. Przedstawiona zostanie długoterminowa, sięgająca horyzontem 2035 roku prognoza tych wielkości demograficznych, które będą miały wpływ na liczbę studentów w przyszłości. Omówione zostaną zmiany liczby i struktury studentów w województwie lubelskim w latach oraz wykonana zostanie prognoza liczby studentów polskich ( krajowych ) do 2035 roku. Do prognozowania wykorzystany zostanie model autoregresyjny uwzględniający prognozy liczby ludności w poszczególnych grupach wiekowych od 19 do 44 roku życia. W części wnioskowej przedyskutowane zostaną uzyskane wcześniej wyniki. Ważne miejsce w tych rozważaniach zajmie kwestia studentów zagranicznych 2 Dzieci urodzone w roku powstania województwa lubelskiego w obecnych granicach podejmą studia wyższe w 2018 roku. 4

5 oraz studiów przez całe życie longlife learning. 2. Zmiany demograficzne w województwie lubelskim w latach Przemiany ludnościowe w województwie lubelskim od chwili jego utworzenia 3 Województwo lubelskie w obecnych granicach zaczęło funkcjonować od Trzynaście lat to zbyt krótki okres aby uchwycić wszystkie charakterystyki procesów demograficznych. Co prawda niektóre kategorie demograficzne zostały przez Główny Urząd Statystyczny retrospektywnie oszacowane od 1995 roku, ale to też może być niewystarczające i dlatego sięgać będziemy również do danych ogólnopolskich aby lepiej pokazać fazę w której znajdują się procesy demograficzne w województwie. Faktyczna liczba ludności w regionie w końcu danego roku jest sumą liczby ludności w końcu poprzedniego roku oraz przyrostu naturalnego, salda migracji na pobyt stały i salda migracji na pobyt czasowy powyżej 3 miesięcy 4 w danym roku. 3 Jeżeli w opracowaniu nie podano źródła danych to znaczy że pochodzą one z wydawanych corocznie przez Główny Urząd Statystyczny Roczników demograficznych lub z corocznie wydawanych przez Urząd Statystyczny w Lublinie Roczników statystycznych województwa lubelskiego i opracowań: Ludność, ruch naturalny i migracje w województwie lubelskim. 4 Do 2005 był to pobyt czasowy powyżej 2 miesięcy. Zmiana ta wynika ze zmiany systemu meldunkowego w Polsce. 5

6 Przyrost naturalny Przyrost naturalny to różnica pomiędzy liczbą urodzeń a liczbą zgonów na określonym terytorium w danym roku[holzer, 2003, s.248]. Na obszarze obecnego województwa lubelskiego obserwowany był, podobnie jak w całej Polsce, drastyczny spadek urodzeń, który trwał od 1985 roku do 2002 roku, a którego negatywne konsekwencje dla procesów społeczno gospodarczych silnie odczuwane będą w przyszłości. Począwszy od 2003 roku obserwuje się niewielki wzrost liczby urodzeń będących echem wyżu demograficznego początku lat osiemdziesiątych. Ówczesny wyż trwał jednak stosunkowo krótko (około 5 lat) 5, a więc jego oddziaływanie na obecnie obserwowany wzrost liczby urodzeń też nie będzie długie. Tym niemniej w 2008 roku w województwie lubelskim urodziło się dzieci a więc o 2183 więcej niż w 2002 roku i jest to poziom zbliżony do notowanego na początku wieku. W kolejnych dwóch latach liczby urodzeń były tylko nieznacznie niższe (22964 w 2009 roku i w 2010 roku). 5 Wyż pierwszej połowy lat osiemdziesiątych był z kolei echem wyżu lat pięćdziesiątych. Obecny wzrost liczby urodzeń jest więc echem echa, a kolejne echa są zawsze coraz bardziej wyciszone. Możemy również zaobserwować wydłużanie się okresu pomiędzy urodzeniem pierwszego dziecka przez matkę i córkę córki później niż matki podejmują decyzje o urodzeniu pierwszego dziecka. 6

7 60 800, , , , ,0 20 Woj.lubelskie Polska (prawa skala) 26,5 26,4 25,6 24,4 23,4 23,1 22,5 23,0 20,8 21,3 20,8 21,3 21,5 21,8 23,0 22,6 300,0 200, Rys. 1. Zmiany liczby urodzeń w Polsce i w województwie lubelskim (tys. osób) Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego Spadek liczy urodzeń w latach dziewięćdziesiątych wywołany został zarówno niekorzystnymi zmianami struktury wiekowej kobiet (wchodzenie w wiek największego natężenie urodzeń kobiet urodzonych podczas niżu demograficznego lat siedemdziesiątych) jak też zmniejszeniem współczynników płodności, będących miarą skłonności kobiet do rodzenia. Aby realizowana była reprodukcja rozszerzona współczynnik dzietności powinien wynosić co najmniej 2,1, współczynnik reprodukcji brutto powinien wynosić co najmniej 1,03, a współczynnik reprodukcji netto powinien przekraczać wartość 1. 7

8 Na obszarze obecnego województwa lubelskiego, podobnie jak w całej Polsce, od połowy lat osiemdziesiątych obserwuje się silny spadek współczynników reprodukcji ludności Dzietność Polska Dzietność lubelskie 0 Reprodukcja brutto Polska Reprodukcja netto Polska Reprodukcja brutto lubelskie Rys. 2. Zmiany syntetycznych miar reprodukcji ludności w województwie lubelskim na tle kraju Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego W Polsce rok 1988 był ostatnim kiedy realizowano reprodukcję rozszerzoną. Począwszy od 1989 roku realizowana jest reprodukcja zawężona, przy czym syntetyczne współczynniki reprodukcji zanotowały swoje minima w 2003 roku. Na podkreślenie zasługuje natomiast fakt zmniejszania się różnicy pomiędzy współczynnikiem reprodukcji netto i brutto. O ile w 1980 roku współczynnik netto stanowił 96,8% 6 Co prawda dane dla województwa lubelskiego dostępne są od 1998 roku ale obliczone dla tego okresu współczynniki korelacji współczynników dzietności i reprodukcji brutto dla Polski i województwa wynoszą odpowiednio 0,8105 oraz 0,8350, co oznacza, że kierunki zmian były podobne, a to upoważnia do wniosku, że również wcześniej nie odbiegały zasadniczo od siebie. 8

9 współczynnika brutto to w roku ,7%. Oznacza to, że 99,7% dziewczynek dożywa wieku matek, w którym je urodziły. A to jest wynik znacznego zmniejszenia umieralności kobiet do 25 roku życia. W województwie lubelskim syntetyczne współczynniki reprodukcji przyjmowały w latach minimalnie wyższe wartości niż średnio w kraju. Stąd też można wyciągnąć wniosek, że obecne województwo lubelskie mogło nieco później niż przeciętnie w kraju wejść w fazę zawężonej reprodukcji. Również rok później niż przeciętnie w kraju (w 2004 roku) w województwie lubelskim syntetyczne współczynniki reprodukcji osiągnęły minima. Ale w latach nastąpiło zmniejszenie współczynników dzietności i reprodukcji w województwie, które obecnie są na poziomie przeciętnych w Polsce. O wiele korzystniejsze zmiany, podobnie jak w całej Polsce notuje się w zakresie zgonów. O ile w 1995 roku na obszarze obecnego województwa zmarły osoby a w 1997 roku osób to w 1999 roku osób. W latach dwutysięcznych liczba zgonów ukształtowała się na poziomie poniżej osób, osiągając swoje minimum w 2006 roku (22678 osób). W 2010 roku w województwie lubelskim zmarło osób. 9

10 30,0 450, , ,6 24,124,2 24,2 23,6 23,7 23,2 23,2 23,3 23,4 23,0 22,8 22,7 22,822,8 22,7 350,0 20,0 Woj.lubelskie Polska (prawa skala) 250, Rys. 3. Zmiany liczby zgonów w Polsce i w województwie lubelskim (tys. osób) Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego Zwrócić uwagę należy także na znaczący spadek liczby zgonów niemowląt, który jest uważany za jedną z ważniejszych miar rozwoju społeczno gospodarczego regionu (kraju)[cieślak, 1984, s.161]. O ile w 1995 roku na obszarze obecnego województwa lubelskiego miało miejsce 391 zgonów niemowląt to 2010 roku była to liczba niemal czterokrotnie mniejsza (106 niemowląt). Współczynnik zgonów niemowląt 7 w tym czasie zmniejszył się z 14,7 w 1995 roku do 4,7 w 2010 roku, a więc znalazł się poniżej górnej granicy uznawanej za właściwą dla krajów wysoko 7 Iloraz liczby zgonów niemowląt na 1000 urodzeń żywych. 10

11 rozwiniętych: 5 zgonów niemowląt na 1000 urodzeń żywych. Należy podkreślić, że spadek liczby zgonów nie dotyczy tylko niemowląt, ale także w różnym stopniu wszystkich grup wiekowych. Oznacza to, że podobnie jak w całej Polsce, od początku lat dziewięćdziesiątych w województwie obserwuje się wzrost wartości syntetycznej miary opisującej długość życia jaką jest przeciętne dalsze trwanie życia noworodka (e 0 ) 8. W województwie lubelskim kobiety przeciętnie żyją dłużej niż kobiety w Polsce, natomiast mężczyźni żyją krócej i dystans do średniej dla kraju w przypadku mężczyzn pogłębia się. Przeciętne dalsze trwanie życia kobiet w województwie lubelskim wzrosło w latach o 3,8 roku i w 2010 roku wyniosło 81,0 lat (w Polsce 80,6 roku 9 ). Również długość życia mężczyzn wzrosła (o 3,7 roku), a więc w zbliżonym tempie jak kobiet. Przeciętne dalsze trwanie życia mężczyzny w województwie lubelskim w 2010 roku wyniosło 71,2 8 Jest to miara hipotetyczna opisująca w sposób syntetyczny potencjał życiowy analizowanej populacji. Informuje ona ile lat miałby do przeżycia noworodek urodzony w danym roku, gdyby proces wymierania (kolejność wymierania) w przyszłości był taki sam jak w roku, w którym się urodził, [Cieślak, 1984, s. 175]. 9 W tym czasie długość życia kobiet w Polsce wzrosła o 4,2 roku. Od 1990 roku długość życia kobiet wzrosła o 5,1 roku, natomiast mężczyzn, po trwającej od połowy lat sześćdziesiątych stagnacji, o 5,6 roku. 11

12 roku (w Polsce 72,1 roku) Mężczyźni Lubelskie Mężczyźni Polska Kobiety Lubelskie Kobiety Polska Rys. 4. Zmiany przeciętnego dalszego życia noworodka (e 0 ) w Polsce i w województwie lubelskim (lata) Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego Niebagatelne znaczenie dla stanu zdrowia i umieralności ma także poziom wykształcenia społeczeństwa. Badanie stanu zdrowia wykazało, że odsetek osób ze środowisk najmniej wykształconych, które oceniło swoje zdrowie jako dobre i bardzo dobre, był dwukrotnie mniejszy niż wśród osób z wykształceniem wyższym. Również standaryzowane współczynniki zgonów potwierdzają niższą umieralność wśród osób z wyższym poziomem wykształcenia (szczególnie mężczyzn). Dla przykładu: w 2002 r. współczynnik ten dla mężczyzn z wykształceniem podstawowym był 2,8 razy większy niż dla mężczyzn 12

13 z wykształceniem wyższym 10. A w ostatnim dziesięcioleciu poziom wykształcenia mieszkańców regionu, podobnie zresztą jak i całej Polski, uległ znacznej poprawie. Jednakże ten niewątpliwy postęp nie zmienia faktu, że przeciętne dalsze trwanie życia mieszkańców Polski (a więc i województwa lubelskiego) jest znacznie krótsze niż w najbardziej rozwiniętych krajach. Konsekwencją znacznie dłuższego życia kobiet niż mężczyzn jest zjawisko nadumieralności mężczyzn. Zjawisko to występuje we wszystkich rozwiniętych krajach świata ale w Polsce jest ono szczególnie wyraźne. A wśród polskich województw najwyższą wartością wskaźnika nadumieralności mężczyzn, będącego różnicą pomiędzy przeciętnym dalszym trwaniem życia noworodka płci żeńskiej i męskiej charakteryzuje się województwo lubelskie. W 2010 roku kobiety żyły niemal o 10 lat dłużej niż mężczyźni (w Polsce różnica ta wynosi 8,5 roku). Pomimo tych korzystnych zmian w zakresie umieralności szczególnie ze względu na regresywną strukturę demograficzną o stosunkowo dużym udziale osób w starszym wieku od początku funkcjonowania województwa w obecnych granicach występuje przewaga 10 [Wróblewska 2006] za: [Nowak i inni, 2009, s. 45]. 13

14 zgonów nad urodzeniami a więc ujemny przyrost naturalny; w latach jeszcze stosunkowo niewielki (przewaga zgonów nad urodzeniami poniżej 380 osób), duży w latach (przewaga zgonów nad urodzeniami od 1200 do 2000 osób), w latach wartość ujemnego przyrostu naturalnego została ograniczona do średnio minus 500 osób. 2,00 1,80 1,60 1,40 1,20 1,00 Polska (lew a skala) Woj.lubelskie 0, Rys. 5. Zmiany współczynnika dynamiki demograficznej w Polsce i w województwie lubelskim Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego Innym sposobem prezentacji relacji pomiędzy urodzeniami a zgonami jest współczynnik dynamiki demograficznej będący ilorazem liczby urodzeń i zgonów. Mniejsza od 1 wartość współczynnika dynamiki demograficznej oznacza, że urodzenia nie kompensują zgonów co jest również oznaką reprodukcji 14

15 zawężonej [Holzer, 2003, s. 252]. Współczynnik ten jest w województwie niższy od przeciętnego dla kraju, przy czym w województwie w 1999 roku uzyskał wartość poniżej 1 i taki stan trwa do dzisiaj, natomiast w Polsce po spadku poniżej jedności w latach , od 2006 roku ponownie jest większy od 1, a więc w Polsce liczba urodzeń kompensuje liczbę zgonów Migracje Obszar obecnego województwa lubelskiego w całym powojennym okresie był obszarem odpływowym z przewagą liczebną ludności wymeldowującej się nad osobami meldującymi się 11. W okresie funkcjonowania województwa ogólna roczna liczba zameldowań na pobyt stały (napływ) podlegała różnokierunkowym zmianom ale zawsze była znacząco niższa od ogólnej rocznej liczba wymeldowań na pobyt stały (odpływ). W konsekwencji ogólne saldo migracji na pobyt stały było ujemne. W latach ujemne saldo zwiększało się, by w 2006 roku osiągnąć największą ujemną wartość: osoby. W czterech kolejnych latach nadwyżka odpływu nad napływem nieco zmniejszyła się (zwłaszcza 11 Szczególnie narażonym na depopulację był obszar, który w latach [Kowerski,1987],[Kowerski,1988],[Kowerski,1990a], [Kowerski,1990b], [Kowerski,1991a]. 15

16 w czasie recesji 2009 roku). Do 2007 roku rósł również obrót migracyjny (ruchliwość) czyli suma napływu i odpływu. Dopiero w 2008 roku nastąpił znaczny spadek ruchliwości przestrzennej mieszkańców województwa: w porównaniu z rokiem 2007 w następnych latach obrót migracyjny spadł o około jednej czwartej Napływ Odpływ Saldo Rys. 16. Migracje na pobyt stały w województwie lubelskim Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego Trudno jednoznacznie wyjaśnić przyczynę takiego stanu rzeczy ale niewykluczone, że jest to zjawisko koniunkturalne związane ze znacznym ograniczeniem aktywności gospodarczej zarówno w Polsce jak i zagranicą związanej z obecną recesją. Hipoteza ta jest zgodna z teorią transformacji migracyjnej, która mówi, że ruchliwość przestrzenna ludności powiązana 16

17 jest poziomem z rozwoju społeczno - gospodarczego 12. W 2006 roku szczególnie duży wpływ na wzrost ujemnego salda miały migracje zagraniczne. Jest to zapewne efekt przystąpienia Polski do Unii Europejskiej i możliwości legalizacji pobytów za granicą osób, które wcześniej wyjechały. W kolejnych dwóch latach ujemne saldo migracji było już znacznie mniejsze. Jednak w obrocie migracyjnym województwa lubelskiego dominują migracje wewnętrzne. Najwyższy udział migracji zagranicznych w obrocie migracyjnym województwa wystąpił w 2006 ale wyniósł tylko 3,5% [Zelinsky, 1971] 13. Kolejną kategorią ruchliwości przestrzennej, wynikającej między innymi z przemieszczeń studentów są migracje na pobyt czasowy (do 2005 roku powyżej 2 miesięcy, od 2006 roku powyżej 3 miesięcy). Migracje tego typu związane są z nauką jak również czasową pracą (w tym zagranicą). 12 Próbę zastosowania tej teorii do wyjaśnienia i prognozowania zmian procesów migracyjnych w województwie zamojskim zastosował [Kowerski, 1991b, s ]. 13 Ta w pełni prawdziwa ze statystycznego punktu widzenia teza jest jednak obciążona faktem, że wielu mieszkańców województwa migruje za granicę na długi okres czasu nie wymeldowując się na pobyt stały a nawet czasowy. A więc ze statystycznego punktu widzenia są oni faktycznymi mieszkańcami województwa. 17

18 Zameldow ani na pobyt czasow y Czasow o nieobecni Saldo Rys. 7. Migracje na pobyt czasowy w województwie lubelskim Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego W latach przeciętnie około 40 tysięcy osób (ok. 1,8% ogółu mieszkańców) przebywało w województwie czasowo. Wśród zameldowanych czasowo nieco ponad 6% stanowią osoby przybywające z zagranicy. Tak więc udział obcokrajowców w populacji Lubelszczyzny jest bardzo nieznaczny 14. Z drugiej strony więcej osób zameldowanych na pobyt stały w województwie przebywało czasowo poza jego granicami. Zgodnie ze statystykami zdecydowana większość tych osób przebywała w innych regionach kraju. Chociaż w ostatnich latach wzrasta udział 14 Jeszcze raz należy podkreślić, że chodzi tutaj o osoby, które dopełniły obowiązku meldunkowego. Są to zapewne przede wszystkim studenci i osoby podejmujące pracę zgodnie z przepisami prawa ( legalną ). Osoby, które nie dopełniają tych obowiązków, chociażby mieszkały stale od długiego czasu na terenie województwa są przy tym systemie ewidencji niewidoczne. 18

19 wymeldowujących się czasowo z powodu wyjazdu za granicę. Oczywiście należy mieć świadomość, że tylko niewielka część osób wyjeżdżających do pracy za granicą wymeldowuje się. Jednak liczba czasowo nieobecnych wykazuje tendencję do nieznacznego spadku. W konsekwencji maleje również ujemne saldo migracji czasowych. W 2009 roku przewaga liczebna wymeldowanych czasowo nad zameldowanymi wyniosła 4,9 tysiąca osób Zmiany liczby ludności Województwo lubelskie w końcu 2010 roku zamieszkiwało 2151,9 tys. osób t.j. 5,7% ludności Polski. Ujemny przyrost naturalny oraz ujemne salda migracji na pobyt stały i czasowy powodowały, że systematycznie zmniejszała się liczba mieszkańców województwa lubelskiego. Przy czym najbardziej niekorzystny wpływ na zmiany (spadek) liczy mieszkańców województwa miało wysokie ujemne saldo migracji na pobyt stały. W latach liczba mieszkańców województwa zmalała o 57,2 tys. osób (tj. o 2,6%). W tym czasie liczba ludności Polski zmniejszyła się o 0,3%, a województwo lubelskie było jednym z regionów o największym spadku liczby mieszkańców. 19

20 2220, ,0 2180, ,0 Ludność w tys. osób , Rys. 8. Zmiany liczby ludności województwa lubelskiego (tys. osób). Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego Województwo lubelskie jest jednym z najsłabiej zurbanizowanych regionów w Polsce. W miastach województwa mieszka 46,5% mieszkańców regionu (14 miejsce w Polsce), podczas gdy przeciętnie w Polsce w miastach mieszka 61,1% mieszkańców kraju Zmiany struktury wiekowej ludności województwa Występujące na przemian wyże i niże demograficzne, których efekty nakładały się na siebie z różną siłą w różnych okresach, powodując zmiany w procesach dzietności i umieralności oraz migracje wpływały na dynamiczne zmiany struktur ludności według wieku. 20

21 Przedprodukcyjny Produkcyjny Poprodukcyjny Rys. 9. Zmiany liczby mieszkańców województwa według ekonomicznych grup wieku Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego W okresie istnienia województwa w obecnych granicach następował: bardzo szybki spadek liczby osób w wieku przedprodukcyjnym, co wynikało przede wszystkim z bardzo dużego spadku urodzeń jaki ma miejsce od połowy lat dziewięćdziesiątych. W końcu roku 2010 liczba osób w wieku poprodukcyjnym była o około 185 tysięcy (o 30,9%) mniejsza niż w końcu 1998 roku. wzrost liczby ludności w wieku produkcyjnym na co składało się wychodzenie z wieku produkcyjnego osób urodzonych w czasie II wojny światowej oraz zastępowanie tych mało licznych roczników przez liczne roczniki wyżu demograficznego lat 21

22 osiemdziesiątych. W konsekwencji liczba osób w wieku produkcyjnym w końcu roku 2010 była o około 69 tys. (o 5,4%) większa niż w końcu 1998 roku. Wzrost liczby ludności w wieku poprodukcyjnym, co wynikało ze znacznego wzrostu długości życia. Liczba osób w wieku poprodukcyjnym w końcu roku 2010 była o około 28 tysięcy (o 7,9%) większa niż w końcu 1998 roku. Z punktu widzenia tematu ekspertyzy warto zwrócić większą uwagę na zmiany liczby osób w wieku przedprodukcyjnym i produkcyjnym mobilnym. O tym jaki wpływ na liczbę studentów może mieć zmniejszenie liczby urodzeń mogą poświadczyć następujące liczby. W roku 2010 w województwie lubelskim urodziło się dzieci. W tymże samym roku na pierwszy rok studiów przyjęto studentów. Nawet gdyby uwzględnić studentów obcokrajowców (około 400 osób) to na studia przyjęto więcej osób niż się w tym roku urodziło się. Oczywiście przyjmowano osoby, które urodziły się przede wszystkim w roku 1992 oraz w latach nieco wcześniejszych. W 1992 roku na terenie obecnego województwa lubelskiego urodziło się ponad 30 tys. dzieci. W latach rodziło się przeciętnie około 21 tys. dzieci, w ostatnich latach około 23 tysięcy. Nawet bez dokładnych obliczeń 22

23 widać, że w przyszłości spadek liczby studentów musi być znaczący. 3.Prognoza demograficzna do 2035 roku W chwili obecnej najbardziej aktualną prognozą demograficzną dla Polski jest prognoza na lata przygotowana w 2009 roku przez pracowników Departamentu Badań Demograficznych Głównego Urzędu Statystycznego [Nowak i inni, 2009] 15. I chociaż od czasu opracowania prognozy minęły 3 lata to jej weryfikacja dla lat oraz inne wykonane przez autora oceny skłaniają do wniosku iż w dalszym ciągu jest to prognoza, która odzwierciedla podstawowe tendencje demograficzne jakie mogą mieć miejsce w województwie lubelskim w przyszłości o horyzoncie 2035 (16). 15 Na stronie znajdują się również w wygodnej do przetwarzania formie pliki Excel zawierające wyniki prognozy. 16 Omawiana prognoza zakładała w latach nieco większe ujemne saldo migracji, co powodowało większy niż miał miejsce w rzeczywistości spadek liczby mieszkańców. Ale ograniczenie ujemnego salda migracji miało charakter koniunkturalny, związany z recesją, której zapewne autorzy prognozy nie przewidzieli. Po poprawie koniunktury najprawdopodobniej wzrośnie mobilność przestrzenna mieszkańców województwa, a w procesach migracyjnych weźmie udział przynajmniej część osób, które na czas recesji odłożyły emigrację. Korekta tej prognozy obecnie wydaje się nie wskazana również ze względu na brak (poza danymi sygnalnymi) wyników NSP W sytuacji braku szeregu danych, których powinien dostarczyć NSP wykonanie skomplikowanych przeliczeń wydaje się nieuzasadnione. Natomiast być może wyniki ostatniego spisu powszechnego skłonią do pewnej weryfikacji prezentowanej tutaj prognozy. Chociaż zdaniem autora zweryfikowana prognoza nie powinna znacząco odbiegać od obecnej. 23

24 Prognoza została przygotowana w układzie województw. Jako punkt wyjścia przyjęto stan ludności w dniu 31 grudnia 2007 r., w obowiązującym wówczas podziale administracyjnym. Opracowano cztery warianty zmian płodności, trzy warianty umieralności oraz po dwa migracji wewnętrznych i zagranicznych definitywnych (tzn. na pobyt stały), które posłużyły do skonstruowania 12 scenariuszy założeń prognostycznych dla Polski, z których jeden uznany za najbardziej realistyczny został przedstawiony do dalszej dyskusji w gronie ekspertów reprezentujących różne środowiska naukowe. W wyniku konsultacji opracowano wariant prezentowany poniżej Założenia prognozy ludności województwa lubelskiego Przyjmując założenia dotyczące podstawowych parametrów ruchów naturalnego i migracyjnego brano pod uwagę dotychczasowe trendy oraz struktury ludności według różnych cech demograficznych i społeczno zawodowych Założenia dotyczące ruchu naturalnego ludności województwa lubelskiego Założono, że w prognozowanym okresie współczynniki dzietności w województwie lubelskim, 24

25 będą minimalnie wyże niż przeciętnie w kraju i że będzie następował wzrost współczynników dzietności w miastach, natomiast na wsi pozostaną one na niemal niezmienionym poziomie, tak że w latach trzydziestych współczynniki płodności w miastach będą tylko nieznacznie niższe niż na wsi. Jednakże prognozowane wartości współczynników dzietności będą zdecydowane mniejsze od 2 a to oznacza, że w ciągu najbliższych 23 lat w województwie lubelskim, podobnie jak w pozostałej części kraju realizowana będzie reprodukcja zwężona. Na niskie wartości współczynników dzietności nakłada się począwszy od 2010 roku coraz szybszy spadek liczby kobiet w wieku rozrodczym. W roku 2035 kobiet w tym wieku będzie o 32,3% mniej niż w 2007 roku, przy czym w miastach będzie to spadek o 38,8% a na wsi o 25,8%. Tablica 1. Prognoza liczby kobiet w wieku rozrodczym (15 49 lat) Rzeczywiste Prognoza Ogółem 523,7 492,5 464,3 436,2 405,2 364,0 Źródło: [Nowak i inni, 2009] Konsekwencją bardzo niekorzystnych zmian liczby i struktury wiekowej kobiet, którym towarzyszyć będzie minimalna poprawa współczynników dzietności (i to tylko w miastach) będzie prognozowany bardzo 25

26 duży spadek liczby urodzeń w województwie, szczególnie szybki w latach Urodzenia ogółem Urodzenia ogółem Rys. 10. Zmiany liczby urodzeń w latach oraz prognoza urodzeń do 2035 roku w województwie lubelskim Źródło: Opracowanie na podstawie: [Nowak i inni, 2009]. Prognozuje się, że w roku 2035 w województwie urodzi się o 39,5% dzieci mniej niż w roku Działania prowadzone w kierunku poprawy zdrowia naszego społeczeństwa, a tym samym ograniczania przedwczesnej umieralności pozwalają sądzić, iż poziom umieralności w Polsce nadal będzie wykazywał tendencję zniżkową. Nie należy jednak oczekiwać tak dużego ograniczenia umieralności jak w latach dziewięćdziesiątych Generalnie, można oczekiwać, że upowszechnienie pro-zdrowotnego stylu życia, zmiany struktury wykształcenia ludności, zwiększenie dostępności usług 26

27 medycznych i opiekuńczych oraz podnoszenie jakości tych usług będzie prowadzić do systematycznego obniżania umieralności. Jednak stopień, w jakim korzyści osiągane z tego tytułu będą przewyższać wpływ działającego w odwrotnym kierunku starzenia się ludności, będzie zależeć od siły wpływu czynników zmniejszających natężenie umieralności. Tablica 2. Prognoza dalszego trwania życia noworodka i nadumieralności mężczyzn. Województwo lubelskie na tle kraju Rok Wyszczególnienie Mężczyźni Kobiety Nadumieralność mężczyzn 2010 Polska 72,1 80,6 8,5 Dane rzeczywiste Woj. lubelskie 71,2 81,0 9,8 Polska 72,3 80,2 7, Woj. lubelskie 71,7 80,7 9,0 Polska 73,4 80,8 7, Woj. lubelskie 72,9 81,3 8,4 Polska 74,6 81,5 6, Woj. lubelskie 74,1 81,9 7,8 Polska 75,8 82,2 6, Woj. lubelskie 75,3 82,5 7,2 Polska 77,1 82,9 5, Woj. lubelskie 76,7 83,2 6,5 Zmiana Polska 5,0 2,3-2, Woj. lubelskie 5,5 2,2-3,3 Źródło: Opracowanie na podstawie: [Nowak i inni, 2009]. Zakłada się dalszy wzrost długości życia mieszkańców województwa, w przypadku mężczyzn nawet nieco szybszy niż przeciętnie w kraju. Zakłada się też, że ponad dwukrotnie szybciej przyrośnie długość życia mężczyzn niż kobiet 17. Prognozuje się, że przeciętne dalsze trwanie życia noworodka płci 17 Jest to bardzo korzystne i pożądane zjawisko ale realizacje tego założenia wymagać będzie szczególnej koncentracji polityki zdrowotnej regionu i kraju na zdrowiu mężczyzn. 27

28 męskiej w 2035 roku wynosić będzie 76,7 roku (średnio w Polsce 77,1 roku) natomiast noworodka płci żeńskiej 83,2 roku (średnio w Polsce 82,9 roku). W konsekwencji powinno zostać nie tylko zahamowane ale zmniejszone zjawisko nadumieralności mężczyzn. Różnica w długości życia kobiet i mężczyzn winna spać z 9,8 roku w 2010 roku do 6,5 roku w 2035 roku Zgony ogółem Rys. 11. Zmiany liczby zgonów w latach oraz prognoza zgonów do 2035 roku w województwie lubelskim Źródło: Opracowanie na podstawie: [Nowak i inni, 2009]. Ograniczenie cząstkowych wskaźników zgonów, ze względu na niekorzystną strukturę wiekową, nie zapewni ograniczenia bezwzględnej liczby zgonów. Prognozuje się powolny wzrost liczby zgonów: w 2035 roku umrze o 6,9% ludzi więcej niż w roku Konsekwencją wyżej opisanych, przewidywanych, zmian liczby urodzeń i zgonów będzie bardzo szybki wzrost ujemnej wartości przyrostu naturalnego. 28

29 Przyrost naturalny ogółem Przyrost naturalny ogółem Rys. 12. Zmiany przyrostu naturalnego w latach oraz prognoza przyrostu naturalnego do 2035 roku w województwie lubelskim Źródło: Opracowanie na podstawie: [Nowak i inni, 2009] Założenia dotyczące ruchu wędrówkowego ludności województwa lubelskiego Migracje są zjawiskiem warunkowanym różnorodnymi czynnikami związanymi przede wszystkim ze zmianami sytuacji społeczno-gospodarczej kraju, polityką migracyjną państwa, a w przypadku migracji zagranicznych zależą również od polityk innych krajów. W głównej mierze zależą od sytuacji na rynku pracy, a otwarcie wielu rynków po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej stworzyło nowe możliwości w tym zakresie. Na podjęcie decyzji o migracjach wpływają również czynniki związane z sytuacją rodzinną i warunkami materialnymi gospodarstwa domowego. Dlatego też tak trudno jest je prognozować, 29

30 zwłaszcza w długim okresie czasu [Kowerski,1991b, s ]. W związku z tym, że wielkość migracji danego województwa zależy od sytuacji w innych regionach warto tutaj przedstawić czynniki jakie brano pod uwagę przygotowując omawianą prognozę demograficzną dla Polski. Czynniki uwzględnione przy przewidywaniu rozmiarów migracji wewnętrznych na pobyt stały w latach [Nowak i inni, 2009, s. 70]: Napływ 1. Napływ ludności do regionów o niskiej stopie bezrobocia (np. mazowieckie, małopolskie, wielkopolskie) w najbliższych latach. 2. Stałe przekształcenie się części obecnych migracji czasowych w migracje stałe (w migracjach czasowych przeważa napływ do dużych miast jest to związane m.in. z napływem młodzieży studiującej). 3. Napływ do regionów, w których planowane są inwestycje, w tym związane z napływem kapitału zagranicznego do Polski: np. dolnośląskie (Volvo, Toyota), mazowieckie, opolskie (powstawanie spółek z udziałem partnerów z Niemiec). 4. Dofinansowanie województw ściany wschodniej z funduszy UE, walory przyrodnicze i atrakcyjność turystyczna tych województw jako czynnik 30

31 sprzyjający napływowi w dłuższej perspektywie. 5. Tworzenie nowych szlaków transportowych spowoduje powstawanie nowych miejsc pracy w rejonach leżących w ich pobliżu (autostrady: północ-południe, wschód -zachód). 6. Ośrodki naukowe i naukowo-badawcze w miastach elementem sprzyjającym napływowi. Odpływ 1. Odpływ w najbliższych latach z województw o wysokiej stopie bezrobocia (warmińsko-mazurskie, zachodniopomorskie, lubuskie). 2. Wyrównywanie dysproporcji pomiędzy poszczególnymi województwami jako czynnik hamujący odpływ w dłuższej perspektywie. 3. Odpływ z dużych miast na tereny wiejskie położone w pobliżu tych miast. 4. Odpływ młodzieży z mniejszych miejscowości do miast, w których istnieją ośrodki akademickie. Znaczna część tej młodzieży pozostanie w tych miastach na stałe. 5. Wysokie ceny mieszkań w miastach jako czynnik hamujący odpływ ze wsi do miast. 6. Poprawa sytuacji ekonomicznej wsi (dopłaty dla rolników z UE) jako kolejny czynnik hamujący odpływ ze wsi do miast. 31

32 7. Zastępowanie migracji wewnętrznych poprzez znaczne emigracje czasowe za granicę. Zakłada się, że kolejne pokolenia będą bardziej mobilne niż ich rodzice i w przyszłości zmiany miejsca zamieszkania będą częstsze (przyjęcie wzorca zachodniego miejsce pracy jako czynnik determinujący wybór miejsca zamieszkania). Jednocześnie kurczenie się zasobu osób w wieku mobilnym, starzenie się ludności, a także zmniejszanie się liczby ludności Polski to czynniki, które w dłuższej perspektywie czasowej będą powodować zmniejszanie się migracji. Czynniki uwzględnione przy przewidywaniu rozmiarów migracji zagranicznych na pobyt stały w latach [Nowak i inni, 2009, s ]: Imigracja 1. Przekształcenie się części obecnych imigracji czasowych w imigracje stałe (w ostatnich latach obserwuje się wzrost imigracji czasowej zza wschodniej granicy). 2. Rozszerzenie UE o Bułgarię i Rumunię początkowe niezbyt liczne przyjazdy na pobyt czasowy staną się częstsze i z czasem zaczną się przekształcać w imigracje na pobyt stały. 3. Powroty Polaków z emigracji lat na przełomie pierwszej i drugiej dekady przewiduje się 32

33 równocześnie stosunkowo dużą emigrację na stałe, jako następstwo licznych emigracji czasowych. 4. Powroty Polaków z emigracji lat 80-tych. Zakłada się, że wielu Polaków po zakończeniu aktywności zawodowej (przejściu na emeryturę) zechce wrócić do ojczystego kraju. 5. Poprawa sytuacji gospodarczej kraju spowoduje wzrost atrakcyjności Polski dla cudzoziemców. 6. Napływ cudzoziemców związany z napływem kapitału zagranicznego do Polski. 7. Powroty Polaków z emigracji, jako stałe zjawisko niezależnie od jego okresowych nasileń (patrz p. 3 i 4) obecnie zdecydowana większość imigrantów na stałe to Polacy. 8. Przyjazdy imigrantów związane z zastępowaniem Polaków wyjeżdżających za granicę (niektóre zawody lub rodzaje działalności). 9. Wygasające zjawisko repatriacji nie będzie miało wpływu na poziom imigracji. Emigracja 1. Przekształcanie się części emigracji na pobyt czasowy w emigracje na stałe (w ostatnich latach obserwuje się bardzo dużo wyjazdów na pobyt czasowy). Osoby, którym powiedzie się za granicą zdecydują się zamieszkać tam na stałe. 33

34 2. Kontynuacja wzrostu emigracji czasowych (głównie zarobkowych) przez kilka najbliższych lat wyjazdy osób z wyżu demograficznego, trudna sytuacja na rynku pracy. Część tych pobytów przekształci się w zamieszkanie na stałe za granicą. 3. Wzrost emigracji w kolejnych latach, jako efekt łączenia rodzin, działania sieci migracyjnych. 4. Pełne otwarcie rynków pracy Niemiec i Austrii w 2011 r. będzie czynnikiem zachęcającym do migracji emigracje na pobyt stały będą przesunięte w czasie o kilka lat w stosunku do wyjazdów na pobyt czasowy. 5. Nasycenie rynków pracy w krajach, które otworzyły je dla Polaków po 2004 r., jako czynnik hamujący emigracje. 6. Poprawa sytuacji gospodarczej Polski, jako czynnik hamujący emigracje. 7. Kurczenie się zasobów ludności w wieku produkcyjnym spowodowane wejściem na rynek pracy osób z niżu demograficznego, znaczną emigracją w latach spowoduje w dalszych latach zmniejszanie się liczby wyjazdów na stałe. 8. Wyczerpywanie się potencjału emigracyjnego Polski starzenie się społeczeństwa (czynnik hamujący). Prognoza dla województw uwzględnia dotychczasowe zróżnicowanie regionalne wyjazdów za granicę i przyjazdów z zagranicy. Jednocześnie wzięto pod 34

35 uwagę rozwój poszczególnych województw, jako czynnika przyciągającego imigrantów i jednocześnie hamującego emigrację, jak również stopniowe wyczerpywanie się potencjału emigracyjnego w województwach, z których w przeszłości wyjeżdżało i obecnie wyjeżdża najwięcej osób. Danymi wyjściowymi dla prognozy migracji wewnętrznych w województwie lubelskim były ostatnie dostępne, w chwili tworzenia prognozy, dane z 2007 roku. Należy tutaj podkreślić, że w latach zanotowano szczególnie wysokie ujemne saldo migracji wewnętrznych na pobyt stały. Zgodnie z przyjętymi w prognozie założeniami praktycznie od 2009 roku ujemne saldo migracji na pobyt stały w województwie lubelskim powinno zmniejszać się. Założenie to opiera się na zmianach struktury wiekowej (starzenie się społeczeństwa) gdyż jednocześnie zakłada się większą skłonność młodych ludzi do migracji. Założono, że ujemne saldo migracji zagranicznych na pobyt stały od 2010 roku będzie się zmniejszać, aż w 2020 roku osiągnie minimalną dodatnią wartość i na tym poziomie ustabilizuje się do horyzontu prognozy. Podobne założenia dotyczą sald migracji zagranicznych na pobyt stały w miastach i na wsi. 35

36 Napływ ogółem Odpływ ogółem 0 Saldo ogółem Rys. 13. Przewidywane zmiany migracji wewnętrznych na pobyt stały. Lata dane rzeczywiste Źródło: Opracowanie na podstawie: [Nowak i inni, 2009] Przyrost naturalny a saldo migracji O ile od początku funkcjonowania województwa na zmiany liczby jego mieszkańców znacznie większy wpływ miały ruchy migracyjne (całkowite ujemne saldo migracji) niż ujemny przyrost naturalny to zgodnie z poczynionymi założeniami w przyszłości (od 2022 roku) nastąpi odwrócenie tych relacji i to ujemny przyrost naturalny będzie przede wszystkim kształtował zmiany (spadek) liczby mieszkańców województwa. 36

37 Przyrost naturalny Całkowite saldo migracji Rys. 14. Relacja pomiędzy przyrostem naturalnym a całkowitym saldem migracji Źródło: Opracowanie własne na podstawie: [Nowak i inni, 2009] Wyniki prognozy demograficznej województwa lubelskiego do 2035 roku Prognoza zmian liczby ludności w województwie lubelskim w latach W roku 2035 województwo lubelskie liczyło będzie 1 871,1 mieszkańców tj. o 280,8 tysięcy (o 13,0%) mniej niż w końcu 2010 roku Prognoza zmian struktur demograficzno zawodowych mieszkańców województwa W prognozowanym okresie nastąpią bardzo znaczące zmiany liczby i struktury ludności według grup biologicznych. Spadać będzie liczba dzieci do 14 roku życia, szczególnie szybko po 2020 roku oraz osób w wieku lata, szczególnie szybko po 2020 roku, natomiast wzrastać będzie liczba mieszkańców 37

38 województwa w wieku powyżej 64, a zwłaszcza powyżej 79 roku życia. Tablica 3. Prognoza liczby ludności województwa lubelskiego według grup biologicznych Dane Wiek rzeczywi 2010 ste =100 Ogółem 2 151, , , , , ,1 87, lat 329,4 323,5 324,2 303,6 266,5 230,9 70, lata 1 510, , , , , ,0 78,3 Powyżej 64 lat 311,9 341,0 389,0 432,3 450,0 457,2 146,6 Powyżej 79 lat 84,1 90,3 91,0 89,5 111,3 140,3 166,8 Źródło: [Nowak i inni, 2009]. W końcu 2035 roku dzieci do 14 roku życia będzie o 29,9,0% mniej niż w końcu 2010 roku, zaś osób w wieku od 15 do 64 lat o 21,7% mniej. Natomiast liczba osób w wieku powyżej 64 lat przyrośnie o 46,6%, w tym powyżej 79 roku życia o 66,8%. W konsekwencji udział ludzi w wieku powyżej 64 lat wzrośnie z 14,5% w końcu 2010 roku do 24,4% w końcu 2035 roku. W prognozowanym okresie następował będzie systematyczny, coraz szybszy, spadek liczby ludności w wieku przedprodukcyjnym. W końcu 2035 roku ludności w wieku przedprodukcyjnym będzie o 29,6% mniej niż w końcu 2010 roku. Szczególnie duży spadek nastąpi w grupie osób w wieku produkcyjny mobilnym, natomiast w przypadku wieku produkcyjnego niemoblinego po niewielkim spadku 38

39 w latach liczebność tej grupy powróci do stanu z końca 2010 roku. Dynamicznie przyrastać będzie natomiast grupa osób w wieku poprodukcyjnym. W końcu 2035 roku będzie ich o 37,5% więcej niż w końcu 2010 roku. Tablica 4. Prognoza struktury ludności województwa lubelskiego według grup ekonomicznych(tys. osób) Wiek Dane rzeczywiste = 100 (%) Ogółem 2 151, , , , , ,1 87, ,4 390,7 384,6 370,4 332,4 290,5 70, / , , , , , ,9 77, ,1 755,6 682,2 607,1 551,7 64, /64 505,2 478,4 457,3 463, ,2 100,2 60+/ ,2 419,5 465,5 496,2 510,1 522,7 137,5 Źródło: [Nowak i inni, 2009]. Udział ludności w wieku poprodukcyjnym wzrośnie z 17,7% w końcu 2008 roku do 27,9% w końcu 2035 roku. Rosło będzie obciążenie demograficzne ludności w wieku produkcyjnym ludnością w wieku nieprodukcyjnym, przy czym niemal w całości za ten wzrost odpowiadać będzie wzrost liczy ludności w wieku poprodukcyjnym. Tablica 5. Prognoza wskaźników obciążenia demograficznego Obciążenie wieku produkcyjnego 2010 Dane wiekiem rzeczywiste Nieprodukcyjnym Przedprodukcyjnym Poprodukcyjnym Źródło: [Nowak i inni, 2009]. Bardzo duże zmiany wystąpią w strukturach 39

40 ludności według grup edukacyjnych i będą to zmiany polegające przede wszystkim na spadku liczby dzieci i młodzieży. Tablica 6. Prognoza ludności województwa lubelskiego według grup edukacyjnych (tys. osób) Wiek Dane rzeczywiste 2010 = ,6 67,8 61,5 52,5 44,6 40,9 60, ,9 90,6 87,1 77,3 65,2 56,4 68, ,1 124,3 134,2 129,0 114,5 96,8 75, ,9 62,6 61,8 67,2 63,9 56,1 73, ,0 69,7 60,0 65,4 66,6 61,2 69, ,8 167,1 133,9 118,3 127,2 128,1 63,2 Źródło: [Nowak i inni, 2009]. W przypadku dzieci w wieku przedszkolnym minimalną ich liczbę zanotowano w 2008 roku. Począwszy od 2009 roku ich liczba wzrasta i przewiduje się, że wzrost ten będzie kontynuowany do 2015 roku, by od 2016 roku ponownie i to dużo szybciej niż na początku lat dwutysięcznych zmniejszać się. Podobny kształt przyjmą zmiany liczby dzieci w wieku szkoły podstawowej, przy czym maksimum liczby dzieci w tej grupie wiekowej prognozuje się na 2020 rok. Aż do 2020 roku zmniejszać się będzie liczba młodzieży licealnej. Potem nastąpi nieznaczny wzrost tej grupy młodzieży z maksimum w 2028 roku. Od 2029 roku liczba młodzieży licealnej ponownie zacznie się zmniejszać, by w 2035 roku osiągnąć poziom z 2019 roku. 40

41 Liczba młodzieży w wieku szkoły wyższej będzie bardzo szybko zmniejszać się do 2025 roku(spadek w porównaniu ze stanem na koniec 2008 roku o 45,5%) by następnie nieznacznie wzrosnąć. Zmiany liczby dzieci i młodzieży jakie miały miejsce w przeszłości (do 20 lat wcześniej) jak również prognozowane liczby dzieci i prognozy wpływały i będą wpływały od strony demograficznej na liczbę studentów. Z tytułowego punktu widzenia warto szczególnie prześledzić zmiany liczby młodych ludzi w wieku 19 lat (rocznik podejmowania studiów) oraz grupy wiekowej lata (roczniki najwyższego natężenia studiowania). Od chwili powstania województwa lubelskiego liczba osób w wieku 19 lat rosła, by najwyższą wartość w objętym analizą okresie osiągnąć w 2002 roku (41198) są to osoby urodzone w szczycie wyżu demograficznego lat osiemdziesiątych (w 1983 roku). W tym miejscu warto zauważyć, że aby w 2002 roku liczba 19 latków wyniosła musiało się ich urodzić około W województwie od 2000 roku rodzi się od do dzieci, czyli od 45 do 48% mniej. Osoby te będą potencjalnymi studentami od roku 2019 roku, co pokazuje możliwą skalę spadku liczby studentów. W końcu 2010 roku liczba osób 41

42 w wieku 19 lat była niższa od maksymalnej o 8800 osób (32387) i prognozy wskazują na dalszy spadek: do 25,0 tys. osób w 2015 roku, 20,5 tys. w 2020 roku i minimalnej wartości w 2023 roku (19,5 tys. osób). W następnych latach powinien nastąpić niewielki wzrost (od 1 tys. do 3 tys.) Ludność województwa lubelskiego w wieku 19 lat Ludność województwa lubelskiego w wieku lat Rys.15.Zmiany liczby ludności w wieku lata w województwie lubelskim w latach oraz prognoza do 2035 roku. Źródło: Opracowanie własne na podstawie [Nowak i inni, 2009] Oczywiście jeden rocznik nie decyduje o przyszłej skali zmian. O wiele pełniej sytuację ilustrują zmiany liczby młodzieży w wieku lata. Liczba młodzieży w tej grupie wiekowej rosła do 2005 roku, kiedy to osiągnęła maksimum ( osób), by w kolejnych latach zmniejszać się. Po pięciu latach w 2010 roku liczba osób w wieku lata była już 42

43 o osób mniejsza ( osób). Prognozy wskazują na dalszy szybki spadek: w 2015 roku do 167 tys. osób, w 2020 roku do 134 tys. osób i do minimum w 2025 roku: 118 tys. osób, a więc połowa stanu z 2005 roku. Podobnie jak w przypadku 19 latków po osiągnięciu minimum liczba osób w wieku lata będzie nieznacznie wzrastała, ale wzrost nie przekroczy 10 tys. osób. Na liczbę studentów (zwłaszcza niestacjonarnych) w przyszłości wpływ mogą mieć zmiany liczebności kolejnych grup wieku. Zgodnie z zasadą postarzania roczniki te osiągnęły lub będą osiągać swoje maksima później niż grupa osób w wieku lata Ludność województwa lubelskiego w wieku lat Ludność województwa lubelskiego w wieku lat

44 Ludność województwa lubelskiego w wieku lat Ludność w ojewództw a lubelskiego w wieku lat Rys.16. Zmiany liczby ludności w wieku lata w województwie lubelskim w latach oraz prognoza do 2035 roku. Źródło: Opracowanie własne na podstawie [Nowak i inni, 2009]. 4.Szkoły wyższe w województwie lubelskim W 1999 roku w województwie lubelskim funkcjonowało 11 szkół wyższych. W kolejnych latach liczba szkół wyższych wzrastała do 20 w roku 2004, w roku 2007 liczba ta zmniejszyła się o jedną, a w 2010 roku o kolejną, tak że w końcu 2011 roku było 18 szkół wyższych (4,0% wszystkich szkół w Polsce), z których 7 to szkoły publiczne (4 uniwersytety i 3 państwowe szkoły wyższe), a 11 to szkoły niepubliczne. Dodatkowo na terenie województwa funkcjonują 4 filie (wydziały zamiejscowe) szkół mających siedzibę poza województwem (2 publicznych i 2 niepublicznych). 44

45 Tablica 8. Szkoły wyższe województwa lubelskiego. Stan na roku L.p. Szkoła Studenci % ogółem cudzoziemcy cudzoziemców Absolwenci 1 UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE , POLITECHNIKA LUBELSKA , UNIWERSYTET PRZYRODNICZY W LUBLINIE , UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE , PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA IM.PAPIEŻA JANA PAWŁA II W BIAŁEJ 5 PODLASKIEJ , PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W CHEŁMIE , PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA IM.SZ.SZYMANOWICA W ZAMOŚCIU , KATOLICKI UNIWERSYTET LUBELSKI JANA PAWŁA II , WYŻSZA SZKOŁA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I ADMINISTRACJI W LUBLINIE , WYŻSZA SZKOŁA SPOŁECZNO-PRZYRODNICZA W LUBLINIE , WYŻSZA SZKOŁA EKONOMII I INNOWACJI W LUBLINIE , WYŻSZA SZKOŁA NAUK SPOŁECZNYCH W LUBLINIE ,0 211 WYŻSZA SZKOŁA STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH I KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ W 13 CHEŁMIE , WYŻSZA SZKOŁA BIZNESU I ADMINISTRACJI W ŁUKOWIE , PUŁAWSKA SZKOŁA WYŻSZA W PUŁAWACH , LUBELSKA SZKOŁA WYŻSZA W RYKACH , WYŻSZA SZKOŁA ZARZĄDZANIA I ADMINISTRACJI W ZAMOŚCIU , WYŻSZA SZKOŁA HUMANISTYCZNO-EKONOMICZNA IM.J.ZAMOYSKIEGO W ZAMOŚCIU ,0 249 RAZEM , Źródło: Bank Danych Lokalnych GUS, 45

Perspektywy rozwoju demograficznego

Perspektywy rozwoju demograficznego Perspektywy rozwoju demograficznego Czy liczba urodzeń w Polsce musi spadać? Seminarium otwarte organizowane przez GUS Lucyna Nowak Departament Badań Demograficznych Źródła informacji wykorzystywanych

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA DEMOGRAFICZNA NA LATA DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO

PROGNOZA DEMOGRAFICZNA NA LATA DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO PROGNOZA DEMOGRAFICZNA NA LATA 214-25 DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO Niniejsza informacja została opracowana na podstawie prognozy ludności na lata 214 25 dla województw (w podziale na część miejską

Bardziej szczegółowo

Prognozy demograficzne

Prognozy demograficzne Trzeci Lubelski Konkurs Statystyczno-Demograficzny z okazji Dnia Statystyki Polskiej Prognozy demograficzne Demografia Projekt dofinansowany ze środków Narodowego Banku Polskiego Urząd Statystyczny w Lublinie

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT. Prognozy demograficzne. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE

SIGMA KWADRAT. Prognozy demograficzne. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Prognozy demograficzne Statystyka i demografia PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, Warszawa STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, Warszawa STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania: 29.05.2015 r. Kontakt: e-mail: sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15, 22 464 23 12 faks

Bardziej szczegółowo

Ocena sytuacji demograficznej Gdańska ze szczególnym uwzględnieniem jednostki pomocniczej Wrzeszcz Górny

Ocena sytuacji demograficznej Gdańska ze szczególnym uwzględnieniem jednostki pomocniczej Wrzeszcz Górny Dr Krzysztof Szwarc Ocena sytuacji demograficznej Gdańska ze szczególnym uwzględnieniem jednostki pomocniczej Wrzeszcz Górny Gdańsk 2011 Po transformacji gospodarczej nastąpiły w Polsce diametralne zmiany

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, Warszawa STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2016 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, Warszawa STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2016 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania: 30.05.2017 r. Kontakt: e-mail: sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15 faks 22 84676 67 Internet:

Bardziej szczegółowo

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Szczecin 2012 Obserwatorium Integracji Społecznej, Projekt

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Rządowa Rada Ludnościowa Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Zbigniew Strzelecki Janusz Witkowski Warszawa 1. 10. 2009 r. Od przyspieszonego rozwoju do ubytku liczby ludności spowolnienie

Bardziej szczegółowo

STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU

STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU STAN I STRUKTURA LUDNOŚCI W końcu 2007 r. liczba ludności województwa świętokrzyskiego wyniosła 1275,6 tys. osób, co odpowiadało

Bardziej szczegółowo

Zmiany demograficzne w świetle wyników prognozy ludności Polski do 2050 r.

Zmiany demograficzne w świetle wyników prognozy ludności Polski do 2050 r. Zmiany demograficzne w świetle wyników prognozy ludności Polski do 2050 r. "Wpływ zmian demograficznych na stan finansów publicznych Seminarium SGH Małgorzata Waligórska Główny Urząd Statystyczny Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Prognoza demograficzna dla gmin województwa dolnośląskiego do 2035 roku

Prognoza demograficzna dla gmin województwa dolnośląskiego do 2035 roku Prognoza demograficzna dla gmin województwa dolnośląskiego do 2035 roku dr Stanisława Górecka dr Robert Szmytkie Uniwersytet Wrocławski Prognoza demograficzna to przewidywanie przyszłej liczby i struktury

Bardziej szczegółowo

Prognoza demograficzna dla gmin województwa dolnośląskiego do 2035 roku

Prognoza demograficzna dla gmin województwa dolnośląskiego do 2035 roku Prognoza demograficzna dla gmin województwa dolnośląskiego do 2035 roku Stanisława Górecka Robert Szmytkie Samorządowa Jednostka Organizacyjna Województwa Dolnośląskiego 1 UWAGI WSTĘPNE Prognoza została

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT. Syntetyczne miary reprodukcji ludności. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY

SIGMA KWADRAT. Syntetyczne miary reprodukcji ludności. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Syntetyczne miary reprodukcji ludności Statystyka i demografia PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD STATYSTYCZNY

Bardziej szczegółowo

Ruch wędrówkowy ludności

Ruch wędrówkowy ludności Trzeci Lubelski Konkurs Statystyczno-Demograficzny z okazji Dnia Statystyki Polskiej Ruch wędrówkowy ludności Statystyka i demografia Projekt dofinansowany ze środków Narodowego Banku Polskiego Urząd Statystyczny

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Materiał na konferencję prasową w dniu 30 maja 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Podstawowe dane demograficzne o dzieciach

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT. Ruch wędrówkowy ludności. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE

SIGMA KWADRAT. Ruch wędrówkowy ludności. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Ruch wędrówkowy ludności Statystyka i demografia PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE

Bardziej szczegółowo

Źródło danych statystycznych i definicji. Uwagi ogólne

Źródło danych statystycznych i definicji. Uwagi ogólne Dział 1 DEMOGRAFIA - 13 - Źródło danych statystycznych i definicji 1. Tablice wynikowe opracowane w latach 1999 2011 przez Główny Urząd Statystyczny w Warszawie udostępnił Urząd Statystyczny w Bydgoszczy.

Bardziej szczegółowo

Syntetyczne miary reprodukcji ludności

Syntetyczne miary reprodukcji ludności Trzeci Lubelski Konkurs Statystyczno-Demograficzny z okazji Dnia Statystyki Polskiej Syntetyczne miary reprodukcji ludności Statystyka i Demografia Projekt dofinansowany ze środków Narodowego Banku Polskiego

Bardziej szczegółowo

Ruchy migracyjne akcentowane w obu landach niemieckich, przyrost naturalny po polskiej stronie

Ruchy migracyjne akcentowane w obu landach niemieckich, przyrost naturalny po polskiej stronie 1 W 2009 r. terytorium województwa lubuskiego, Brandenburgii i Berlina, stanowiące część polsko-niemieckiego obszaru transgranicznego zamieszkiwało 7,0 mln osób. W ciągu niemal dekady liczba ludności w

Bardziej szczegółowo

Potencjał demograficzny

Potencjał demograficzny Daniela Szymańska, Jadwiga Biegańska Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Instytut Geografii, Gagarina 9, 87-100 Toruń dostępne na: http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/rl_charakter_obszar_wiejskich_w_2008.pdf

Bardziej szczegółowo

Prognozy demograficzne

Prognozy demograficzne Prognozy demograficzne Zadaniem prognoz demograficznych jest ustalenie przyszłego stanu i struktury ludności zarówno dla całego kraju jak i jego regionów. Jednostkami badania które dotyczą prognozy mogą

Bardziej szczegółowo

Stan i ruch naturalny ludności. w województwie zachodniopomorskim w 2016 r.

Stan i ruch naturalny ludności. w województwie zachodniopomorskim w 2016 r. Urząd Statystyczny w Szczecinie Stan i ruch naturalny ludności w województwie zachodniopomorskim w 2016 r. OPRACOWANIA SYGNALNE Szczecin, maj 2017 Stan i struktura ludności W województwie zachodniopomorskim

Bardziej szczegółowo

Stan i ruch naturalny ludności w województwie kujawsko-pomorskim w 2010 r.

Stan i ruch naturalny ludności w województwie kujawsko-pomorskim w 2010 r. Bydgoszcz, maj 2011 r. URZ D STATYSTYCZNY W BYDGOSZCZY Stan i ruch naturalny ludności w województwie kujawsko-pomorskim w 2010 r. Stan i struktura ludności W końcu 2010 r. województwo kujawsko-pomorskie

Bardziej szczegółowo

Zakres badań demograficznych

Zakres badań demograficznych Zakres badań demograficznych wskaźnik rodności wskaźnik dzietności RUCH NATURALNY STAN I STRUKTURA LUDNOŚCI wskaźniki umieralności wskaźniki zgonów przeciętny dalszy czas trwania życia wskaźnik małżeństw

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, Warszawa STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2013 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, Warszawa STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Informacja sygnalna Data opracowania 30.05.2014 r. Kontakt: e-mail: sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15, 22 464 23 12 faks 22 846 76

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA LUDNOŚCI REZYDUJĄCEJ 1 DLA POLSKI NA LATA

PROGNOZA LUDNOŚCI REZYDUJĄCEJ 1 DLA POLSKI NA LATA GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY 00-925 WARSZAWA, al. Niepodległości 208 Tel. (022) 608 31 21, fax (022) 608 38 72, e-mail: Sekretariat-DRP@stat.gov.pl PROGNOZA

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://krakow.stat.gov.pl Opracowanie sygnalne Nr 4 Maj 2015 r. STAN I

Bardziej szczegółowo

Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce

Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce Od 1990 roku polskie szkolnictwo wyższe było w okresie stałego i dynamicznego wzrostu. W ciągu 15 lat liczba studentów osiągnęła rekordowy poziom 1,9

Bardziej szczegółowo

Zmiany w liczbie ludności w Polsce w latach

Zmiany w liczbie ludności w Polsce w latach Zmiany w liczbie ludności w Polsce w latach 1946-2010 Tabela 1 Stan w dniu 31 XII Ludność w tys. Zmiany przyrost, ubytek w okresie tendencje w tys. w % 1946 23 640 - - - - 1966 31 811 1946-1966 rosnąca

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://krakow.stat.gov.pl Opracowanie sygnalne Nr 5 Data opracowania -

Bardziej szczegółowo

STAN, RUCH NATURALNY I WĘDRÓWKOWY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM W 2014 ROKU.

STAN, RUCH NATURALNY I WĘDRÓWKOWY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM W 2014 ROKU. URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, maj 2015 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl STAN, RUCH NATURALNY

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R.

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R. Urząd Statystyczny w Bydgoszczy e-mail: SekretariatUSBDG@stat.gov.pl http://www.stat.gov.pl/urzedy/bydgosz tel. 0 52 366 93 90; fax 052 366 93 56 Bydgoszcz, 31 maja 2006 r. SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE

Bardziej szczegółowo

płodność, umieralność

płodność, umieralność Konferencja naukowa Społeczno-ekonomiczne następstwa rozwoju procesów demograficznych do 2035 roku Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Założenia prognozy ludności płodność, umieralność Warszawa, 25 czerwca

Bardziej szczegółowo

Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim. Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne

Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim. Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne Analizy i informacje Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim Biuro Programowania Rozwoju Wydział Zarządzania

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA DEMOGRAFICZNA DO 2035 ROKU DLA MIASTA POZNANIA

PROGNOZA DEMOGRAFICZNA DO 2035 ROKU DLA MIASTA POZNANIA PROGNOZA DEMOGRAFICZNA DO 2035 ROKU DLA MIASTA POZNANIA W dniu 11 lipca 2011 roku Główny Urząd Statystyczny opublikował prognozę demograficzną na lata 2011-2035, obejmującą powiaty i miasta na prawach

Bardziej szczegółowo

Profesor Edward Rosset

Profesor Edward Rosset W WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO ŁÓDŹ 1997 ZAKŁAD DEMOGRAFII UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO Profesor Edward Rosset demograf i statystyk - w setną rocznicę urodzin Materiały na Konferencję Jubileuszow ą Łódź,

Bardziej szczegółowo

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Urząd Statystyczny w Zielonej Górze 65-534 Zielona Góra, ul. Spokojna 1 www.stat.gov.pl/zg PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Opracowała: Zuzanna Sikora Lubuski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Statystyka i demografia Struktury ludności według cech demograficznych społeczno zawodowych Mieczysław Kowerski PROJEKT DOFINANSOWANY ZE

Bardziej szczegółowo

PRZECIĘTNE DALSZE TRWANIE ŻYCIA OSÓB W STARSZYM WIEKU W POLSCE W LATACH I PRÓBA SZACUNKU DO 2012 ROKU

PRZECIĘTNE DALSZE TRWANIE ŻYCIA OSÓB W STARSZYM WIEKU W POLSCE W LATACH I PRÓBA SZACUNKU DO 2012 ROKU CZESŁAWA STĘPIEŃ Uniwersytet Łódzki PRZECIĘTNE DALSZE TRWANIE ŻYCIA OSÓB W STARSZYM WIEKU W POLSCE W LATACH 1950 2002 I PRÓBA SZACUNKU DO 2012 ROKU Demograficzne starzenie się społeczeństw staje się coraz

Bardziej szczegółowo

Model generyczny prognozujący zapotrzebowanie na usługi edukacyjne w jednostkach samorządu terytorialnego. Warszawa-Poznań, 18 grudnia 2012

Model generyczny prognozujący zapotrzebowanie na usługi edukacyjne w jednostkach samorządu terytorialnego. Warszawa-Poznań, 18 grudnia 2012 Model generyczny prognozujący zapotrzebowanie na usługi edukacyjne w jednostkach samorządu terytorialnego Warszawa-Poznań, 18 grudnia 2012 Budowa modelu Agenda Wprowadzenie do problematyki modelowania

Bardziej szczegółowo

STAN I STRUKTURA LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM stan w dniu 30 VI 2017 roku

STAN I STRUKTURA LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM stan w dniu 30 VI 2017 roku URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE STAN I STRUKTURA LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM stan w dniu 30 VI 2017 roku Lublin, październik 2017 r. STAN LUDNOŚCI Według danych szacunkowych w

Bardziej szczegółowo

Sytuacja młodych na rynku pracy

Sytuacja młodych na rynku pracy Sytuacja młodych na rynku pracy Plan prezentacji Zamiany w modelu: w obrębie każdego z obszarów oraz zastosowanych wskaźników cząstkowych w metodologii obliczeń wskaźników syntetycznych w obrębie syntetycznego

Bardziej szczegółowo

STUDENCI I ABSOLWENCI W OSTATNIEJ DEKADZIE - W ZALEŻNOŚCI OD KIERUNKU, TYPU SZKOŁY i TRYBU STUDIOWANIA

STUDENCI I ABSOLWENCI W OSTATNIEJ DEKADZIE - W ZALEŻNOŚCI OD KIERUNKU, TYPU SZKOŁY i TRYBU STUDIOWANIA STUDENCI I ABSOLWENCI W OSTATNIEJ DEKADZIE - W ZALEŻNOŚCI OD KIERUNKU, TYPU SZKOŁY i TRYBU STUDIOWANIA W mijającej dekadzie w Polsce najwięcej osób studiowało na kierunkach humanistycznospołecznych 1.

Bardziej szczegółowo

Założenia do Stalowowolskiego Programu Wspierania Seniorów na lata Stalowa Wola, dn. 28 wrzesień 2016r.

Założenia do Stalowowolskiego Programu Wspierania Seniorów na lata Stalowa Wola, dn. 28 wrzesień 2016r. Założenia do Stalowowolskiego Programu Wspierania Seniorów na lata 2017-2019 Stalowa Wola, dn. 28 wrzesień 2016r. Prognoza ludności na lata 2014-2050 1. Znaczne zmniejszenie liczby dzieci i osób dorosłych,

Bardziej szczegółowo

Struktura wieku Pod względem wieku społeczeństwa dzielimy najczęściej na: dzieci, młodzież i dorosłych osoby starsze

Struktura wieku Pod względem wieku społeczeństwa dzielimy najczęściej na: dzieci, młodzież i dorosłych osoby starsze Zróżnicowanie demograficzne społeczeństw Poziom podstawowy Struktura wieku Pod względem wieku społeczeństwa dzielimy najczęściej na: dzieci, młodzież i dorosłych osoby starsze Struktura wieku zależy głównie

Bardziej szczegółowo

Zmiany nastrojów gospodarczych w województwie lubelskim w I kwartale 2009 r.

Zmiany nastrojów gospodarczych w województwie lubelskim w I kwartale 2009 r. 95 Barometr Regionalny Nr 2(16) 2009 Zmiany nastrojów gospodarczych w województwie lubelskim w I kwartale 2009 r. Mieczysław Kowerski, Jarosław Bielak, Dawid Długosz Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji

Bardziej szczegółowo

LUDNOŚĆ MIASTA SIEDLCE W LATACH

LUDNOŚĆ MIASTA SIEDLCE W LATACH Ma r e k Bia r d a LUDNOŚĆ MIASTA SIEDLCE W LATACH 1975-1989. W historii Siedlec było wiele wydarzeń decydujących o rozwoju miasta. W jego najnowszej historii takim wydarzeniem było utworzenie w 1975 r.

Bardziej szczegółowo

STAN I STRUKTURA LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM

STAN I STRUKTURA LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE STAN I STRUKTURA LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM ssttaann w ddnni iuu 3300 VII 22001155 rrookkuu Lublin, luty 2016 r. STAN LUDNOŚCI W końcu czerwca

Bardziej szczegółowo

KOBIETY I MĘŻCZYŹNI NA RYNKU PRACY

KOBIETY I MĘŻCZYŹNI NA RYNKU PRACY KOBIETY I MĘŻCZYŹNI NA RYNKU PRACY Dane prezentowane w niniejszym opracowaniu zostały zaczerpnięte z reprezentacyjnego Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL), z rejestrów bezrobotnych prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Źródło danych statystycznych i definicji. Uwagi ogólne

Źródło danych statystycznych i definicji. Uwagi ogólne Dział 1 DEMOGRAFIA - 13 - Źródło danych statystycznych i definicji 1. Tablice wynikowe opracowane w latach 1999 2010 przez Główny Urząd Statystyczny w Warszawie udostępnił Urząd Statystyczny w Bydgoszczy.

Bardziej szczegółowo

Wnioski z analizy sytuacji społeczno-ekonomicznej województwa pomorskiego w obszarach oddziaływania EFS ( )

Wnioski z analizy sytuacji społeczno-ekonomicznej województwa pomorskiego w obszarach oddziaływania EFS ( ) Wnioski z analizy sytuacji społeczno-ekonomicznej województwa pomorskiego w obszarach oddziaływania EFS (2015-2017) Patrycja Szczygieł Departament Rozwoju Regionalnego i Przestrzennego XIV posiedzenie

Bardziej szczegółowo

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, maj 2011 r. Tel. 85 749 77 00, fax 85 749 77 79 E-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/bialystok Ogólne

Bardziej szczegółowo

Raport z wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 [...]

Raport z wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 [...] Raport z wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 [...] 6. OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE Spisy powszechne ludności są jedynym badaniem pełnym, którego wyniki pozwalają ustalić liczbę osób

Bardziej szczegółowo

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Konferencja Zarządzanie rozwojem miast o zmniejszającej się liczbie

Bardziej szczegółowo

STUDENCI UCZELNI PUBLICZNYCH I NIEPUBLICZNYCH

STUDENCI UCZELNI PUBLICZNYCH I NIEPUBLICZNYCH STUDENCI UCZELNI PUBLICZNYCH I NIEPUBLICZNYCH Analiza dotychczasowej sytuacji i prognoza liczby studentów uczelni publicznych i niepublicznych w latach 1999-2030 W latach 1999 2009 liczba absolwentów szkół

Bardziej szczegółowo

Województwo kujawsko-pomorskie na tle regionów Polski z punktu widzenia rozwoju demograficznego i gospodarczego

Województwo kujawsko-pomorskie na tle regionów Polski z punktu widzenia rozwoju demograficznego i gospodarczego URZĄD STATYSTYCZNY W BYDGOSZCZY Województwo kujawsko-pomorskie na tle regionów Polski z punktu widzenia rozwoju demograficznego i gospodarczego dr Wiesława Gierańczyk Urząd Statystyczny w Bydgoszczy Potencjał

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych Materiał na konferencję prasową w dniu 22 grudnia 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Wyniki wstępne Narodowego Spisu Powszechnego Ludności

Bardziej szczegółowo

Sytuacja demograficzna kobiet

Sytuacja demograficzna kobiet dane za rok 2017 Sytuacja demograficzna kobiet Województwo pomorskie ma 2 324,3 tys. mieszkańców, z czego 51,3% stanowią (1 192, 3 tys.), z medianą 1 wieku 40,7 lat ( 38,0 lat). Rodzi się mniej dziewczynek

Bardziej szczegółowo

Źródło danych statystycznych i definicji. Uwagi ogólne

Źródło danych statystycznych i definicji. Uwagi ogólne 1. DEMOGRAFIA - 13 - Źródło danych statystycznych i definicji 1. Tabulogramy opracowane w latach 1999 2005 przez Główny Urząd Statystyczny w Warszawie udostępnił Urząd Statystyczny w Bydgoszczy z Oddziałami

Bardziej szczegółowo

Prognoza demograficzna Polski do 2050 roku ze szczególnym uwzględnieniem obszarów wiejskich

Prognoza demograficzna Polski do 2050 roku ze szczególnym uwzględnieniem obszarów wiejskich A R T Y K U Ł Y ISSN 0137-1673 doi: 10.7366/wir012016/03 Izasław Frenkel Prognoza demograficzna Polski do 2050 roku ze szczególnym uwzględnieniem obszarów wiejskich Streszczenie: Artykuł zawiera analizę

Bardziej szczegółowo

2. Rozmiary migracji wewnętrznych ludności starszej w roku 2002 na tle ruchu wędrówkowego w Polsce w latach dziewięćdziesiątych

2. Rozmiary migracji wewnętrznych ludności starszej w roku 2002 na tle ruchu wędrówkowego w Polsce w latach dziewięćdziesiątych DOROTA KAŁUŻA JOANNA DAMIŃSKA Wyższa Szkoła Humanistyczno Ekonomiczna w Łodzi MIGRACJE WEWNĘTRZNE LUDZI W STARSZYM WIEKU 1 1. Wstęp Migracje są jednym z czynników demograficznych mającym wpływ na proces

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU PRACY W POWIECIE OPOLSKIM I MIEŚCIE OPOLU ZA ROK 2002

INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU PRACY W POWIECIE OPOLSKIM I MIEŚCIE OPOLU ZA ROK 2002 POWIATOWY URZĄD PRACY W OPOLU ul. mjr Hubala 21, 45-266 Opole tel. 44 22 929, fax 44 22 928, e-mail: opop@praca.gov.pl INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU PRACY W POWIECIE OPOLSKIM I MIEŚCIE OPOLU ZA ROK 2002

Bardziej szczegółowo

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW Agenda

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW Agenda Agenda Migracje Zarobkowe Polaków Emigracja z Polski o o o o o o Skala emigracji Kierunki emigracji Profil potencjalnego emigranta Długość wyjazdów Bariery i motywacje Sytuacja geopolityczna Imigracja

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD. w województwie łódzkim

Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD. w województwie łódzkim Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD w województwie łódzkim Zbigniew Gwadera Departament ds. PO Kapitał Ludzki Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego Instytucja Pośrednicząca PO KL Warszawa,

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013

RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013 RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013 Opracowanie przygotowane dla: Urzędu Miejskiego w Białymstoku Autor opracowania: dr nauk o zdrowiu Agnieszka Genowska 2015 1 Spis treści

Bardziej szczegółowo

W spisie ludności 2002 ustalano główne i dodatkowe źródło utrzymania dla poszczególnych osób oraz

W spisie ludności 2002 ustalano główne i dodatkowe źródło utrzymania dla poszczególnych osób oraz Źródło: www.stat.gov.pl (GUS) Rozdział V. CHARAKTERYSTYKA EKONOMICZNA LUDNOŚ CI 16. Źródła utrzymania W spisie ludności 2002 ustalano główne i dodatkowe źródło utrzymania dla poszczególnych osób oraz odrębnie

Bardziej szczegółowo

3. Wojewódzkie zróżnicowanie zatrudnienia w ochronie zdrowia w latach Opis danych statystycznych

3. Wojewódzkie zróżnicowanie zatrudnienia w ochronie zdrowia w latach Opis danych statystycznych 3. Wojewódzkie zróżnicowanie zatrudnienia w ochronie zdrowia w latach 1995-2005 3.1. Opis danych statystycznych Badanie zmian w potencjale opieki zdrowotnej można przeprowadzić w oparciu o dane dotyczące

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka przedsiębiorstw transportu samochodowego w Polsce w latach

Charakterystyka przedsiębiorstw transportu samochodowego w Polsce w latach Logistyka - nauka Krystyna Bentkowska-Senator, Zdzisław Kordel Instytut Transportu Samochodowego w Warszawie Charakterystyka przedsiębiorstw transportu samochodowego w Polsce w latach 2007-2010 Pozytywnym

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE. DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012

PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE. DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012 PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012 Przyszłość demograficzna Polski a migracje GŁÓWNE TEZY W świetle prognoz ONZ i Komisji Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

wieku ogółem W miastach Na wsi Ogółem: 100,0 100,0 100,0 W tym: 0-6 lat 7-14 lat lat lat lat lat lat 65 lat i więcej

wieku ogółem W miastach Na wsi Ogółem: 100,0 100,0 100,0 W tym: 0-6 lat 7-14 lat lat lat lat lat lat 65 lat i więcej 1. Tabela przedstawia strukturę ludności Polski według wieku w 1998 roku (w odsetkach) Ludność w Odsetek ludności według Odsetek ludności według wieku wieku wieku ogółem W miastach Na wsi Ogółem: 100,0

Bardziej szczegółowo

Notatka dla nauczyciela: Ludność Polski w perspektywie roku 2035

Notatka dla nauczyciela: Ludność Polski w perspektywie roku 2035 Notatka dla nauczyciela: Ludność Polski w perspektywie roku 2035 Wprowadzenie Problematyka rozwoju demograficznego Polski naleŝy do tych tematów w nauczaniu geografii, które budzą duŝe zaciekawienie ze

Bardziej szczegółowo

Cudzoziemcy w polskim systemie ubezpieczeń społecznych wydanie 2

Cudzoziemcy w polskim systemie ubezpieczeń społecznych wydanie 2 Cudzoziemcy w polskim systemie ubezpieczeń społecznych wydanie 2 DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH Warszawa, maj 2019 Opracowanie: Renata Adamowicz Paweł Nasiński Akceptowała: Hanna Zalewska

Bardziej szczegółowo

Model generyczny prognozujący zapotrzebowanie na usługi edukacyjne w jednostkach samorządu terytorialnego. Warszawa-Poznań, 5 grudnia 2018

Model generyczny prognozujący zapotrzebowanie na usługi edukacyjne w jednostkach samorządu terytorialnego. Warszawa-Poznań, 5 grudnia 2018 Model generyczny prognozujący zapotrzebowanie na usługi edukacyjne w jednostkach samorządu terytorialnego Warszawa-Poznań, 5 grudnia 2018 www.prognozademograficzna.ore.edu.pl 2 Informacje o projekcie Docelowym

Bardziej szczegółowo

Syntetyczne miary reprodukcji ludności

Syntetyczne miary reprodukcji ludności Syntetyczne miary reprodukcji ludności Wprowadzenie Reprodukcja ludności (population reproduction) jest to odtwarzanie (w czasie) liczby i struktury ludności pod wpływem ruchu naturalnego i ruchu wędrówkowego.

Bardziej szczegółowo

DEMOGRAFIA KATOWIC. 1. Liczba ludności. Katowice, dnia lipca 2014 r. SO-IV KP

DEMOGRAFIA KATOWIC. 1. Liczba ludności. Katowice, dnia lipca 2014 r. SO-IV KP Katowice, dnia lipca 2014 r. SO-IV.0644.67. 2014.KP DEMOGRAFIA KATOWIC 1. Liczba ludności Według stanu na dzień 30.06.2013 r. liczba osób zameldowanych w Katowicach na stały lub wynosiła 298 558, natomiast

Bardziej szczegółowo

w województwie śląskim wybrane aspekty

w województwie śląskim wybrane aspekty URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Aurelia Hetmańska Sytuacja ludzi młodych Sytuacja ludzi młodych w województwie śląskim wybrane aspekty Katowice, listopad 2013 r. Województwo śląskie w skali kraju koncentruje:

Bardziej szczegółowo

Emerytury nowosystemowe wypłacone w grudniu 2018 r. w wysokości niższej niż wysokość najniższej emerytury (tj. niższej niż 1029,80 zł)

Emerytury nowosystemowe wypłacone w grudniu 2018 r. w wysokości niższej niż wysokość najniższej emerytury (tj. niższej niż 1029,80 zł) Emerytury nowosystemowe wypłacone w grudniu 18 r. w wysokości niższej niż wysokość najniższej emerytury (tj. niższej niż 9,8 zł) DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH Warszawa 19 1 Zgodnie z art.

Bardziej szczegółowo

STARZENIE SIĘ LUDNOŚCI JAKO DETERMINANTA SPADKU NATĘŻENIA MIGRACJI NA STAŁE W POLSCE

STARZENIE SIĘ LUDNOŚCI JAKO DETERMINANTA SPADKU NATĘŻENIA MIGRACJI NA STAŁE W POLSCE Małgorzata Podogrodzka Szkoła Główna Handlowa w Warszawie STARZENIE SIĘ LUDNOŚCI JAKO DETERMINANTA SPADKU NATĘŻENIA MIGRACJI NA STAŁE W POLSCE Wprowadzenie Obserwowane od początku lat 90. zmiany w liczbie

Bardziej szczegółowo

Ludność Polski na tle Europy

Ludność Polski na tle Europy Ludność Polski na tle Europy Liczba mieszkańców Polski wynosiła w roku 2011 ok. 38,5 mln. Pod względem liczby mieszkańców Polska zajmuje 6 miejsce w Unii Europejskiej (8 miejsce w całej Europie). Według

Bardziej szczegółowo

prognoz demograficznych

prognoz demograficznych Niniejszą informację opracowano na podstawie prognozy ludności faktycznej do 2035 r. dla powiatów oraz miast na prawach powiatu opublikowanej przez Główny Urząd Statystyczny w lipcu 2011 r. Prognoza powiatowa

Bardziej szczegółowo

Depopulacja województwa śląskiego

Depopulacja województwa śląskiego Prof. dr hab. Jerzy Runge, dr Robert Krzysztofik, dr Anna Runge, dr Sławomir Sitek Katedra Geografii Ekonomicznej Wydział Nauk o Ziemi Uniwersytet Śląski Sosnowiec Depopulacja województwa śląskiego uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Szkoły wyższe, studenci i absolwenci

Szkoły wyższe, studenci i absolwenci URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, maj 2010 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 081 533 20 51, fax 081 533 27 61 Internet: http://www.stat.gov.pl/lublin/index_plk_html.htm

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych. Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych. Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach Materiał na konferencję prasową w dniu 25 września 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji

Bardziej szczegółowo

Szanse i zagrożenia na rynku pracy województwa kujawsko-pomorskiego

Szanse i zagrożenia na rynku pracy województwa kujawsko-pomorskiego Prof. dr hab. Zenon Wiśniewski Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Szanse i zagrożenia na rynku pracy województwa kujawsko-pomorskiego 1. Wprowadzenie 2. Prognozy ludności w regionie 3. Pracujący

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu podniesienia wieku emerytalnego zgodnie z projektem rządowym i propozycją PKPP Lewiatan na rynek pracy i wzrost gospodarczy 1

Ocena wpływu podniesienia wieku emerytalnego zgodnie z projektem rządowym i propozycją PKPP Lewiatan na rynek pracy i wzrost gospodarczy 1 Ocena wpływu podniesienia wieku emerytalnego zgodnie z projektem rządowym i propozycją PKPP Lewiatan na rynek pracy i wzrost gospodarczy 1 Piotr Lewandowski (red.), Kamil Wierus Warszawa, marzec 2012 1

Bardziej szczegółowo

POTENCJAŁ DEMOGRAFICZNY

POTENCJAŁ DEMOGRAFICZNY POTENCJAŁ DEMOGRAFICZNY L I C Z B A L U D N O Ś C I I J E J Z M I A N Y Według stanu na 31.12.06 r. Gminę Miłoradz zamieszkiwało 3.430 osób. Na przestrzeni lat 1999-06 liczba mieszkańców Gminy Miłoradz

Bardziej szczegółowo

Panel: Polska i hiszpańska polityka migracyjna cechy wspólne i różnice Tworzenie całościowej europejskiej polityki migracyjnej szanse i wyzwania

Panel: Polska i hiszpańska polityka migracyjna cechy wspólne i różnice Tworzenie całościowej europejskiej polityki migracyjnej szanse i wyzwania Panel: Polska i hiszpańska polityka migracyjna cechy wspólne i różnice Tworzenie całościowej europejskiej polityki migracyjnej szanse i wyzwania Paweł Kaczmarczyk Ośrodek Badań nad Migracjami Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Henryk Kowgier * Uniwersytet Szczeciński

Henryk Kowgier * Uniwersytet Szczeciński studia i prace wydziału nauk ekonomicznych i zarządzania nr 42, t. 1 DOI: 10.18276/sip.2015.42/1-14 Henryk Kowgier * Uniwersytet Szczeciński DEMOGRAFIA MIAST POLSKICH W LATACH 1989 2013 Streszczenie W

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU

URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, marzec 2013 r. Kontakt: e-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl tel. 85 749 77 00, fax 85 749 77 79 Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/bialystok

Bardziej szczegółowo

Wielodzietność we współczesnej Polsce

Wielodzietność we współczesnej Polsce Demografia i Gerontologia Społeczna Biuletyn Informacyjny 0, Nr Piotr Szukalski Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki pies@uni.lodz.pl Wielodzietność we współczesnej Polsce Prosta zastępowalność tj. sytuacja,

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Rozwój demograficzny Gdyni do 2007 roku

Rozwój demograficzny Gdyni do 2007 roku Rozwój demograficzny Gdyni do 2007 roku ROZWÓJ DEMOGRAFICZNY GDYNI DO 2007 R. Gdynia, 02.12.2008 r. W końcu 2007 r. ludność Gdyni liczyła 250 242 osoby, tj. o 602 osoby mniej niż przed rokiem. Liczba ludności

Bardziej szczegółowo

Statystyczny portret Mazowsza - jak zmieniliśmy się przez ostatnich 10 lat

Statystyczny portret Mazowsza - jak zmieniliśmy się przez ostatnich 10 lat WOJEWODA MAZOWIECKI URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE INFORMACJA PRASOWA, 25 września 2013 r. Statystyczny portret Mazowsza - jak zmieniliśmy się przez ostatnich 10 lat Mniejsze bezrobocie i krótszy czas

Bardziej szczegółowo

Deficyt Mieszkaniowy w Polsce

Deficyt Mieszkaniowy w Polsce Jednym z ważniejszych czynników wpływających na rynek nieruchomości, poza możliwościami finansowymi i podażą na rynku, są potrzeby mieszkaniowe ludności. Ich powszechnie stosowanym miernikiem jest tzw.

Bardziej szczegółowo

Udział w rynku, wielkość i struktura audytorium programów radiowych w IV kwartale 2010 r.

Udział w rynku, wielkość i struktura audytorium programów radiowych w IV kwartale 2010 r. BIURO KRAJOWEJ RADY RADIOFONII I TELEWIZJI DEPARTAMENT PROGRAMOWY Udział w rynku, wielkość i struktura audytorium programów radiowych w IV kwartale 2010 r. WARSZAWA 2010 Analiza została przeprowadzona

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Grażyna Marciniak Główny Urząd Statystyczny IV. Posiedzenie Regionalnego Forum Terytorialnego, Wrocław 8 grudnia 215 r.

Bardziej szczegółowo

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Zebranie informacji na temat migrantów z danego obszaru stanowi poważny problem, gdyż ich nieobecność zazwyczaj wiąże się z niemożliwością przeprowadzenia

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 2 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Struktura demograficzna powiatu

Struktura demograficzna powiatu Struktura demograficzna powiatu Gminą o największej ilości mieszkańców w Powiecie Lubelskim są Niemce posiadająca według stanu na dzień 31.12.29 r. ponad 17 tysięcy mieszkańców, co stanowi 12% populacji

Bardziej szczegółowo