Jan Oleksy Opis działań IV bat. 73 pp. Brygady Fortecznej we wrześniu 1939r. IV. Zakończenie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Jan Oleksy Opis działań IV bat. 73 pp. Brygady Fortecznej we wrześniu 1939r. IV. Zakończenie"

Transkrypt

1 IV. Zakończenie Po 19 dniach ciężkich marszów i walk batalion zakończył pod Bełżcem swój szlak bojowy. W tym okresie stoczył batalion 21 poważniejszych walk. Z tego: siłami całego batalionu - 6 walk siłami minimum kompanii - 9 walk siłami minimum plutonu - 6 walk Były dni kiedy batalion nie brał bezpośredniego udziału w bitwie, ale trwał pod ogniem artylerii. Takie sytuacje nie są uwzględnione w podanych wyżej liczbach. Cechą charakterystyczną batalionu było to, że nawet w najtrudniejszych okolicznościach starał się wykonać najdokładniej otrzymane rozkazy. I rozkazy te zawsze wykonywał. Wystawia to chlubne świadectwo dowódcy batalionu, oficerom i całemu batalionowi. W czasie całej kampanii wrześniowej batalion wykazał dużą zwartość, hart i odporność. Przede wszystkim odnosi się to do kompanii karabinów maszynowych i świadczy dobrze o zżyciu się tych kompanii i o wzajemnym zaufaniu dowódców oraz strzelców. Również kompanie strzeleckie po pozbyciu się elementu niemieckiego, lub znajdującego się pod wpływem wrogiej propagandy wykazały znaczną zwartość i odporność. W kompaniach tych proces ten nasilał się i umacniał już w czasie działań wojennych. Hartowały je trudy i walki. Pod tym względem trzeba wyróżnić 10 kompanię strzelecką, która pod dowództwem opanowanego kapitana Michalskiego, najszybciej uzyskała zwartość i dyspozycyjność. Ta cecha batalionu była na pewno w znacznym stopniu zasługą dowódców/kadrowych oficerów i podoficerów/, ale przede wszystkim świadczyła o patriotyzmie i postawie żołnierzy Ślązaków. W warunkach wrześniowych nie wiele zdziałaliby dowódcy, gdyby żołnierze nie chcieli się bić i gdyby nie trwali w szeregach, mimo nie pomyślnego rozwoju sytuacji wojennej i mimo krańcowego przemęczenia marszami i braku tak elementarnych warunków, jak sen i wyżywienie. Przykładem niech tu będzie postawa strzelców batalionu w ciężkim marszu do Wiślicy. Wielu żołnierzy krańcowo przemęczonych niektórzy z poobcieranymi do krwi stopami- nie podołało trudom marszu i pozostało wówczas w tyle. Dowódcy już prawie na nich przestali liczyć. A jednak olbrzymia większość tych żołnierzy nie zniechęciła się, nie upadła na duchu. Gdy tylko odzyskali nieco sił, szli powoli ale uparcie naprzód i dołączali do swoich oddziałów, choć nieraz z kilkugodzinnym opóźnieniem. Pchała ich do przodu na pewno nie formalna dyscyplina, ale patriotyzm i poczucie żołnierskiego obowiązku. Prawie powszechnym zjawiskiem w kompaniach karabinów maszynowych było, że lekko ranni strzelcy pozostawali w kompaniach i nie wykorzystywali zranienia do wycofania się z walki. To również świadczy o postawie żołnierzy. Wielu innych żołnierzy batalionu, którzy z jakichkolwiek powodów stracili kontakt z batalionem, przyłączało się do innych napotkanych oddziałów i dalej brało udział w walkach. Niektórych losy rzuciły aż do Grupy Generała Kleeberga. 26 Jeszcze inni, jak na przykład kpt. Lebiedziewicz i kapral Olszowy z grupą żołnierzy przekraczali granicę i dalej walczyli we Francji, lub na innych frontach. Wielu żołnierzy Ślązaków zostało przymusowo wcielonych do armii niemieckiej. Odziani w nienawistne mundury nie zatracili ducha polskiego i w różnych sytuacjach

2 manifestowali swoją polskość a w nadarzających się okolicznościach przechodzili na stronę aliantów, lub do partyzantki. 27 Ta postawa żołnierzy Ślązaków zasługuje na najwyższe u znanie. Podkreślić trzeba również dzielność i bitność żołnierzy batalionu i w ogóle prawie całej Grupy Fortecznej. Jeżeli nie liczyć ostatniej nieszczęśliwej walki pod Bełżcem, to żołnierze batalionu ani razu nie zeszli z pola walki pobici. Wycofywali się tylko na rozkaz. Tak było no Śląsku, tak też było pod Krakowem, Wiślicą, Stopnicą, Osiekiem, Józefowem i Łosińcem i tak było w innych walkach. Żołnierz Śląski walczył stale z przeważającymi siłami wroga i tylko dzięki swojej waleczności i twardości, o także rozumnemu dowodzeniu odnosił nawet sukcesy. Zapłacił jednak za, to wielką daninę krwi. Straty krwawe batalionu szacuje się na około procent, w tym poległych i zmarłych z ran procent. Straty te w kompaniach karabinów maszynowych były wyższe i wynosiły około 48 procent. Według szacunkowych, ale dość dokładnych obliczeń poległo i zmarło z ran około 276 żołnierzy batalionu. W kadrze oficerskiej straty krwawe były proporcjonalnie jeszcze wyższe. Poległo na pewno 8 oficerów, a 10 było rannych, a więc 50 procent stanu. Największe straty zaistniały w grupie oficerów oddziałów liniowych, a więc dowódców kompanii i plutonów. Na stan 22 oficerów w tej grupie, poległo względnie było rannych 15 oficerów, a więc 68 procent. Niektóre kompanie, jak na przykład 4 kompania km. i 10 kompania strzelecka straciły wszystkich oficerów. Trzeba na końcu wspomnieć o zjawisku dezercji i dywersji. Sprawna ta wiąże się ściśle z żołnierzami narodowości niemieckiej, lub w jakiś sposób powiązanych z Niemcami, albo będących pod wpływem niemieckiej propagandy. W związku z tym konieczne jest rozróżnienie dwóch grup. Pierwsza grupa to świadomi dywersanci, związani organizacyjnie i mający do wykonania określone zadania. Grupa druga, to żołnierze narodowości niemieckiej i żołnierze Polacy nie mający do wykonania określonych zadań, ale ulegający wrogiej propagandzie. W kompaniach karabinów maszynowych zjawisko sabotażu i dezercji należało do zupełnych wyjątków. Element ludzki w tych kompaniach był sprawdzony i dobrany. Natomiast w kompaniach strzeleckich sformowanych w czasie mobilizacji, sytuacja była pod tym względem gorsza. Na podstawie oceny dowódców, oraz zeznań niektórych dywersantów i dezerterów, można z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, że w kompaniach strzeleckich było około 12 do 15 żołnierzy świadomych dywersantów i dezerterów. Nie wszyscy oni uprawiali sabotaż na większą skalę. Większość ograniczała się do szeptanej propagandy i siania defetyzmu. Wszyscy ci ludzie zdezerterowali, jedni wcześniej drudzy później, zależnie od zadań, jakie otrzymali od swoich mocodawców. Praktycznie biorąc po piątym września, a więc po opuszczeniu przez batalion rejonu Krakowa, tych ludzi w szeregach już nie było. Oprócz nich byli w kompaniach również żołnierze, którzy ulegając propagandzie niemieckiej, nie mieli zamiaru walczyć i czekali okazji do zdezerterowania. To była ta druga grupa. Dowódcy kompanii różnie oceniali liczebność żołnierzy pochodzenia niemieckiego lub uległych Niemcom. Kapitan Tułak uważał, że w jego 11 kompanii jest takich żołnierzy około procent. W 10 kompanii szacowano ich liczbę od 5 do 10 procent, a w 12 kompanii nawet na około 20 procent.

3 Trzeba przyjąć, że w kompaniach strzeleckich było około 10 procent żołnierzy, którzy świadomie zdezerterowali. Część tych żołnierzy opuściła szeregi już w pierwszych dniach z chwilą wycofania się batalionu ze Śląska. Generalne jednak oczyszczenie się oddziałów z elementu niemieckiego i ulegającego propagandzie niemieckiej, nastąpiło w rejonie Krakowa. Nie miało to ujemnego wpływu na pozostałych żołnierzy. Można nawet powiedzieć, że w ostatecznym rezultacie było to nawet korzystne. Zmniejszyły się stany, ale kompanie zyskały na zwartości, wzrosło wzajemne zaufanie. Pozostali w szeregach żołnierze twardzi, którzy chcieli wypełnić swój żołnierski i patriotyczny obowiązek, i którzy ten obowiązek w istniejących warunkach i w granicach możliwości wypełnili z honorem.

4 PRZYPISY: 1. Stosunek Ślązaków do wojny z Niemcami i obrony Śląska obrazuje takie zdarzenie. Dnia 30 sierpnia, kiedy już widoczne było coraz bardziej, że wojny raczej nie da się uniknąć, do dowódcy 5 kompanii przybyło kilku przedstawicieli mieszkańców Nowego Bytomia, którzy chcieli się upewnić, czy ofiarowany kompanii ciężki karabin maszynowy znajduje się rzeczywiście na najniebezpieczniejszym stanowisku jak sobie tego życzyli ofiarodawcy i nawet oferowali swoją pomoc w obronie granicy. 2. Ppor. rez. Antoni Czepiel był do dnia 5 września oficerem żywnościowym batalionu. Następnie, w związku z likwidacją sekcji żywnościowej został przydzielony do 10 kompanii strzeleckiej na stanowisko dowódcy III plutonu. 3. Stanowisko dowodzenia dowódcy batalionu znajdowało się w Szybie Artura /wzg.299/ na zachodnim krańcu Kochłowic. Pod nieczynnymi zabudowaniami szybu urządzone były żelbetowe pomieszczenia dla punktu dowodzenia batalionu. Mieścił się też, tam batalionowy węzeł łączności i batalionowy punkt opatrunkowy. W rejonie Bukowina- Zgoda, przygotowane było zapasowe stanowisko dowodzenia. Stosunkowo dobrze rozbudowana łączność, dawała dowódcy batalionu możność sprawnego dowodzenia batalionem i szybkiego reagowania na różne sytuacje bojowe. Podstawową formą łączności była kablowa łączność telefoniczna. Była ona w warunkach jakie mogły zaistnieć na pozycji umocnionej stosunkowo niezawodna. Kable głęboko wkopane w ziemię były mało wrażliwe na uszkodzenia. Nawet ostrzał artylerii ciężkiej nie był dla nich zbyt groźny. W węźle łączności znajdowała się centrala telefoniczna S-30, a w kompaniach centralki S-20 i odcinkowe S-10. Oprócz tego batalionowy pluton łączności posiadał, dwie drużyny kablowe dla budowy linii napowietrznych, sekcję radiową z radiostacją RKD-N2 /a w kompaniach krótkofalówki N-1/,sekcję sygnalizacyjną, obsługi sztabu i warsztatową. 4. Byli wśród dywersantów nawet podoficerowie rez. W.P. Na takiego dywersanta natknął się dowódca 5 kompanii kpt..lebiedziewicz w czasie lustracji pola walki. W jednym z ciężko rannych dywersantów rozpoznał on kaprala rezerwy Makowskiego, który przed niezbyt dawnym czasem zwolniony został do cywila. Dywersant ten zeznał, że hitlerowcy skaptowali go, dając mu dobrze płatną pracę, której w Polsce nie mógł znaleźć. Zapewniał on, że nie orientował się do jakiej działalności go wykorzystają, a później było już za późno aby mógł się wycofać, gdyż był dobrze pilnowany, a ponadto groziła mu śmierć gdy odmówił udziału w akcji dywersanckiej. 5, Było to oczywiste nieporozumienie. Gwałtowny atak dywersantów z wąwozu i jednoczesne ostrzelanie schronów z tyłu, z domów Czarnego Lasu, mogły wywołać wrażenie, że schrony w rejonie Czarnego Lasu są otoczone. Takie wrażenie mogli odnieść dowódcy niektórych schronów i takie meldunki mogli oni składać dowódcy 5 kompanii, który na tej podstawie przekazał odpowiedni meldunek do batalionu. Sprawę wyjaśnił meldunek dowódcy odcinka "Nowa Wieś", ale ten meldunek dotarł do batalionu już po wyruszeniu 12 kompanii strzeleckiej.

5 6. W czasie gdy 11 kompania strzelecka dotarła do Klimontowa. batalion był już w marszu do rejonu Krzeszowic. Kompania straciła więc możność nawiązania łączności z batalionem i jakimkolwiek innym oddziałem. Na postoju w Klimontowie dokonał kapitan Tułak przeglądu kompanii. Przegląd wykazał, że kompania straciła w dotychczasowych walkach /i skutkiem dezercji/ około 20 procent stanu i dwóch oficerów, ale zachowała całą broń i zdolność bojową. Nastrój żołnierzy był dobry. Z Klimontowa kompania wycofała się na wschód, po osi, Olkusz-Wolbrom-Pińczów, staczając po drodze większe i mniejsze potyczki z nieprzyjacielem. 8 września kompania otoczona w pobliżu Pińczowa przez oddziały pancerne nieprzyjaciela, dostała się wraz ze swoim dowódcą do niewoli. Kapitan Tułak przebywał w obozie jeńców w Prenzlau. Skąd w lecie 1940r. wywieziony został do więzienia w Katowicach i oddany pod sąd, pod zarzutem, że w Katowicach rozkazał strzelać do ludności cywilnej. W więzieniach. w Katowicach i Bytomiu przebywał do czerwca 1942 roku, a następnie aż do końca wojny w Oflagu w Murnau. 7. O postawie żołnierzy w tych pierwszych trudnych dniach odwrotu świadczyć może wydarzenie. W pobliżu Filipowia dołączył do straży tylnej kapral z działkiem przeciwpancernym i jego obsadą, z jakiegoś zaskoczonego przez Niemców oddziału. Prawdopodobnie był to batalion 11pp. Gdy straż tylna dochodziła do wioski, na długim przeciwstoku w odległości około 1,5 kilometra pojawił się nieprzyjaciel. Dowódca straży tylnej wykorzystując dogodne położenie terenowe postanowił stawić nadciągającemu nieprzyjacielowi przejściowy opór, aby w ten sposób opóźnić jego posuwanie się. W tym celu odpowiednio ugrupował swój oddział, wysuwając jedno działko wraz z odpowiednią osłoną na wysunięte stanowisko, około 300 metrów przed zabudowaniami wsi. Ten zabłąkany kapral wprost prosił, aby jego działko wyznaczyć na to wysunięte stanowisko, gdyż chciałby jak mówił pomścić kolegów poległych w walce. Tak też się stało. Kapral z działkiem zajął stanowisko przy drodze polnej idącej aż do wsi w dość głębokim wykopie. Drogą zaczęli się zbliżać nieprzyjacielscy motocykliści tuż za nimi trzy lekkie czołgi. Kapral podpuścił nieprzyjaciela na, bardzo bliską odległość i dopiero wtedy otworzył ogień, niszcząc jeden czołg i uszkadzając drugi. Strzelcy z osłony działka zniszczyli dwa motocykle. Na uwagę dowódcy straży tylnej, dlaczego nie otwierał ogni a wcześniej jak brzmiał rozkaz kapral odpowiedział, że on też chciał zaskoczyć tych sk... i zadać im straty. Ponadto wyjaśnił, że czuł się bezpiecznie, bo drogę wycofania miał dobrą. 8. Ulegli wówczas i zdezerterowali z kompanii strzeleckich m.i. strzelcy, Leon Wolff, Emir Piotrowski, Alojzy Peck. Wielu z tych zbałamuconych żołnierzy ocknęło się później i stało się patriotami, a niektórzy z nich brali nawet udział w ruchu oporu. Na przykład L.Wolff pracując na kolei pomagał ukrywającym się Polakom i przekazywał różnym osobom różne wiadomości z nasłuchu radiowego. Według uzyskanych informacji, w batalionie było żołnierzy stojących na usługach Niemców. Żołnierze ci już w lipcu 1939 roku otrzymali od swoich mocodawców instrukcje, jak mają działać. Oprócz tych zorganizowanych dywersantów była w kompaniach strzeleckich pewna ilość żołnierzy, nie powiązanych organizacyjnie z Niemcami, ale znajdujących się pod wpływami Niemców i podatnych na ich propagandę. Większość tych żołnierzy opuściła szeregi w rejonie Krakowa. 9. Tej nocy w rejonie Kazimierzy Wielkiej działalność dywersantów była szczególnie dokuczliwa. Rozeszły się nawet pogłoski, że to działają niemieccy spadochroniarze.

6 Dywersanci chwytali się różnych sposobów, aby siać zamieszanie. Na przykład, gdy batalion przechodził w nocy przez jakąś luźno zabudowaną miejscowość w pobliżu Kazimierzy, z zabudowania leżącego w pewnym oddaleniu od drogi padły strzały jakby karabinu maszynowego. Wachmistrz żandarmerii znajdujący się akurat w pobliżu i kilku strzelców rzucili się na poszukiwanie dywersanta. Nikogo nie złapali, ale w krzakach niedaleko domu znaleźli walizkę, a w niej pistolet maszynowy. Wachmistrz zaczaił się w pobliżu i po pewnym czasie schwytał cywila, który doszedł do walizki i chciał ją zabrać. Był to dywersant, który udawał uciekiniera i strzelał gdy nadarzyła się okazja. Znalezione przy nim papiery nie pozostawiały żadnej wątpliwości co do jego roli. Dywersanta natychmiast rozstrzelano. 10. W lasach Rytwiańskich została odprawiona msza polowa, zakończona odśpiewaniem pieśni "Boże coś Polskę". Z gromadzili się na niej wszyscy wolni od służby żołnierze, bez różnicy wyznań. Budujący był widok tych rozmodlonych twarzy ludzie, którzy może za chwalę mogli iść w bój. To nie była modlitwa ludzi strwożonych, to modlili się żołnierze wiedzący co ich czeka, ale zdecydowani wypełnić swój obowiązek do końca. Ta msza polowa w obliczu toczącej się dookoła bitwy, była dużym przeżyciem dla żołnierzy. /relacja Z. Banacha/. 11. Pluton łączności natknął się w rejonie Koprzywnicy na oddziały nieprzyjacielskie. W walce z nimi stracił wiele ludzi i sprzętu. Resztki plutonu z porucznikiem Mendefikiem dotarły do batalionu w rejonie przeprawy przez Wisłę. 12. Podporucznik dowodzący na prawym skrzydle kompanii, zaobserwował wtedy takie dość charakterystyczne zjawisko. Gdy po starciu wręcz piechurzy nieprzyjacielscy zaczęli uciekać, rzucili się za nimi strzelcy. Niektórzy z nich dopadając Niemców kłuli ich bagnetami, ale wyraźnie celując w tyłek. Na późniejsze zapytanie dowódcy, dlaczego tak postępowali, jeden ze strzelców odpowiedział; "Panie poruczniku, nie miałem sumienia pchać bagnetu w plecy, a jak takiemu skurczybykowi d rozorałem, to skutek był jeszcze lepszy, bo ryczał jak zarzynana świnia i robił panikę". 13. Mocno odczuli tę bitwę również Niemcy, którzy w książce "Wir zogen gegen Polen" tak z uznaniem pisali o polskiej obronie; "Lecz ogień nieprzyjaciela staje się coraz bardziej dokuczliwy i zadaje nam znaczne straty. Bitwa wzmaga się do niezwykłego natężenia. Także z lewej strony od Suchowoli, strzela polska artyleria. Nadchodzi cały pułk, jednak i teraz nie możemy ruszyć do przodu. Pod Osiekiem walczy rozpaczliwie i zaciekle polska 23 dywizja. Opisując tę bitwę, popełnił jednak autor pomyłkę. Pod Osiekiem nie walczyła 23 dywizja, lecz bataliony forteczne i 201 pułk z 55 dp. rez. 14. Według informacji ówczesnego organisty w Osieku Romańskiego i członka komitetu pogrzebowego Kopciowskiego, liczba żołnierzy poległych w boju pod Osiekiem i pochowanych w Osieku wynosiła 109 żołnierzy. /wg,płk.steblika "Armia Kraków"/. Do tej liczby należy doliczyć majora Tomasika i porucznika Czarneckiego, którzy zmarli z ran odniesionych w tej bitwie, ale nie zostali pogrzebani w Osieku. 15. Przykładem może być takie zdarzenie. W pewnym momencie walki, na skrajnym lewym skrzydle, w rejonie drogi prowadzącej z południa do Józefowa pojawiło się kilka nieprzyjacielskich czołgów ostrzeliwujących wschodni skraj Józefowa. Gdy czołgi podeszły bliżej, z linii obronnej podniósł się strzelec Bożyk i z granatem w dłoni ruszył w stronę czołgów, A kiedy doczołgał się w ich pobliże rzucił granat na czołg i w tym

7 momencie padł przeszyty serią z karabinu maszynowego. Czyn strzelca Bożyka był nie wątpliwie bohaterstwem, ale jego podłoża należy szukać w rozpaczy i utracie wszelkiej nadziei. /rel. Z.Banacha/. 16. Czy to drugie przeciwuderzenie wykonał kapitan Michalski na wyraźny ponowny rozkaz dowódcy batalionu, czy też uczynił to z własnej inicjatywy, nie udało się ustalić. Wypowiedzi niektórych uczestników tej bitwy zdają się wskazywać, że kapitan Michalski wykonał to przeciwuderzenie z własnej inicjatywy, traktując je jako dalszy ciąg wykonania poprzednio otrzymanego rozkazu. 17. Niechętne uwagi strzelców wywołały widok generała Borty-Spiechowicza, wystrojonego w mundur wyjściowy, przy orderach i w rogatywce, jakby się szykował do defilady. Te krytyczne uwagi zamieniły się w uznanie i podziw, gdy po południu dnia 18 września strzelcy zobaczyli, jak generał nie zważając na ogień artylerii kierował bitwą pod Łosińcem, podrywając oddział do skoku przez zaporę ogniową artylerii. /rel.ppor. A.Czepieja/. 18. Droga z Łosica przez Maziły na Bełżec, była w tym rejonie jedyną drogą umożliwiającą ruch taborów i artylerii. Kolumna główna Grupy Fortecznej, z którą szły również artyleria i tabory, chcąc możliwie szybko osiągnąć Bełżec, musiała iść tą drogą. Sam Bełżec zaś stanowił ważny węzeł drogowy, którego uchwycenie oznaczało przełamanie pierścienia okrążającego, zagrażało tyłom oddziałów nieprzyjacielskich operujących w rejonie Tomaszowa Lubelskiego i przez to stwarzało lepsze warunki wyrwania się z kotła również oddziałom G.O. Jagmin. Nieprzyjaciel spodziewał się, że na tym kierunku będą usiłowały wyrwać się z okrążenia polskie oddziały i odpowiednio się przygotował. 19. Na cmentarzu wojennym w lesie pod Łosińcem spoczywa 216 żołnierzy, a na cmentarzu w Łosińcu 17 żołnierzy. /Informacja ob.m.hukowej z Łosińca/. Olbrzymia większość tych poległych to żołnierze Grupy Fortecznej. 20. Pułkownik W. Klaczyński w boju pod Maziłami został dwukrotnie ranny. Pierwszy raz otrzymał postrzał w nogę Nie wycofał się jednak, lecz dalej kierował walką. Drugi raz został śmiertelnie raniony w końcowej fazie walki, gdy podnosząc się z ziemi usiłował poderwać żołnierzy do natarcia. /rel.ppor.z.czepiela/. 21. Major J.S. Witkowski został ciężko raniony serią z karabinu maszynowego. Dnia 20 września około południa przewieziony został do szpitala polowego w Rawie Ruskiej. Stan rannego był beznadziejny. Lekarze stwierdzili bardzo poważne uszkodzenie jamy brzusznej i zapalenie otrzewnej. W nocy 20 września major Witkowski stracił przytomność. Majacząc jeszcze wydawał rozkazy, odbierał meldunki i wzywał do ataku. Zmarł 21 września około godziny w otoczeniu swoich żołnierzy. Pochowany został na cmentarzu parafialnym w Rawie Ruskiej. Grób mjra Witkowskiego jest pielęgnowany przez miejscowych Polaków. /relacja pielęgniarki szpitala w Rawie Ruskiej./ 22. Kapitan Lebiedziewicz był lekko ranny w głowę, ale stracił przytomność. Po ocknięciu się spostrzegł, że batalionu już nie ma. W pobliżu spostrzegł stertę zboża w której się ukrył. W tej stercie przeleżał, około trzech godzin i był świadkiem, jak o świcie Niemcy dobijali strzałami ciężko rannych polskich żołnierzy. Po oddaleniu się

8 Niemców, dopadł chyłkiem pobliskiego lasu, w którym przeleżał w ukryciu aż do zmierzchu. O zmroku wyruszył w kierunku pół nocnym, skąd dochodziły odgłosy walki w nadziei, że napotka polskie oddziały. W napotkanym w lesie gospodarstwie został opatrzony i nakarmiony i po uzyskaniu informacji udał się w dalszą drogę. Po dwóch dniach dotarł do wsi Komarów, gdzie napotkał oddziały39 dp. rez. W składzie tej dywizji, jako dowódca III batalionu 95 pp. brał kapitan Lebiedziewicz udział w walkach dywizji aż do jej kapitulacji. Nie poszedł jednak do niewoli. Po wielu perypetiach udało się mu przedostać na Węgry. a stąd do Francji. Następnie brał on. udział w walkach Brygady Podhalańskiej w bitwie o Narwik. Po upadku Francji przedostał się do Anglii. Skierowany do II Korpusu we Włoszech, brał udział w walkach Korpusu o 7 rzek" i w bitwie o Bolonię. Po zakończeniu wojny powrócił do Polski. /rel.mjra J.Lebiedziewicza/. 23. Plutonowy E.Czekała z grupą swoich strzelców nie ryzykując ponownego przekraczania szosy wycofał się na północ. Stracił przez to kontakt z batalionem, który wycofał się na zachód do lasu Chyże. Oddziałek ten do dnia 28 września kluczył po lasach w rejonie Tomaszowa Lubelskiego. Do niewoli dostał się plutonowy Czekała i jego strzelcy dnia 26 września, w rejonie wsi Zielone na północny zachód od Tomaszowa Lubelskiego. /rel. plut. Czekały/ poległych pod Bełżcem żołnierzy batalionu, w tym 5 oficerów, pogrzebała ludność Bełżca na polecenie Niemców w lesie przy drodze, w pobliżu dzisiejszej ulicy Grunwaldzkiej. Po wojnie zwłoki poległych zostały ekshumowane i pochowano na Rotundzie w Zamościu. /rel. St. Zarębskiego/. 25. Według informacji ludności Bełżca, m.i. wójta Franciszka Rudzińskiego, do Bełżca przybyło dnia 17 września 4 czołgi niemieckie i kilka samochodów z piechotą. Niemcy ukryli czołgi przy wylotach dróg na Tomaszów Lubelski i na Narol, a obok zajęła stanowiska niemiecka piechota z karabinami maszynowymi. Z tych stanowisk robili Niemcy krótkie wypady na bliskie przedpole Bełżca. Jak więc widać, siły nieprzyjaciela w Bełżcu nie były specjalnie duże i istniała całkiem realna szansa rozbicia ich i opanowania Bełżca, a przynajmniej przerwania się poza Bełżec. Niestety, zaniedbanie czujności przez straż przednią, a może i przemęczenie żołnierzy i dowódców spowodowały, że szansa ta nie została wykorzystaną. 26. Tak było z porucznikiem J. Oleksym. Był on ranny w bitwie pod Osiekiem i transportem kolejowym przewieziony został razem z wieloma innymi żołnierzami batalionu i Grupy Fortecznej do szpitala w Kowlu. Skąd na wiadomość o zbliżaniu się oddziałów radzieckich uciekł i w Małorycie przyłączył się do Oddziałów Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Polesie" generała Kleeberga. Jako dowódca kompanii brał udział w walkach Grupy, aż do jej kapitulacji. W tej samej kompanii było również trzech żołnierzy z oddziałów śląskich, a wśród nich st. strzelec Pawlica z 11 kompanii IV/73pp. St.strzelec Pawlica dostał się do niewoli 8 września w rejonie Pińczowa. Wykorzystując okazję, wymknął się Niemcom i ruszył na wschód. W rejonie Starachowic przyłączył się do jakichś napotkanych oddziałów, z którymi przeprawił się za Wisłę. Dotarł do rejonu Lublina, a następnie Kłodawy. Tu został wcielony do 176 pp i brał udział w walkach na szlaku Parczew-Kock-Adamów- Burzec. Gdy oddziały Grupy generała Kleeberga kapitulowały, st. strzelec Pawlica i tym razem nie poszedł do niewoli. Przebrał się w ubranie cywilne i ruszył na Śląsk.

9 27. Pewnego dnia w oflagu w Neubrandenburg spacerujący oficerowie nagle posłyszeli, że ktoś półgłosem nuci hymn "Jeszcze Polska nie zginęła". Rozglądając się za śpiewakiem, spostrzegli, że to śpiewa wartownik na wieży strażniczej. Byli tym niepomiernie zdumieni, bo był to akt wielkiej odwagi ze strony wartownika. Domyślali się, że to jakiś Polak wcielony przymusowo do Wehrmachtu. W kilka dni później zagadka się wyjaśniła. Poro. Oleksy przechodzący obok "paczkarni", czyli lokalu, gdzie wydawano jeńcom paczki od rodzin posłyszał ciche wołanie; "panie poruczniku". To wołał wartownik stojący obok paczkarni. Przechodząc tam i z powrotem obok wartownika, rozpoznał w nim por. J. Oleksy strzelca z 5 kompanii km. IV batalionu, nazwiskiem bodajże Pawlas. Od tego wartownika dowiedział się porucznik Oleksy, że został: on przymusowo wcielony do Wehrmachtu i że większość kompanii wartowniczej stanowią Ślązacy, w tym trzech z IV batalionu. To właśnie jeden z tych Ślązaków śpiewał na wieży. Pawlas powiadomił też por. Oleksego, że Ślązacy są zdecydowani uciec, gdy tylko kompanię wyślą na front. W tych samych koszarach w Neubrandenburg była mobilizowana kolumna taborowa, z przeznaczeniem na front wschodni kolumnie tej znaczna ilość żołnierzy pochodziła ze Śląska. W jakiś czas po wyjeździe kolumny na front, przyjazny Polakom podoficer niemiecki poinformował oficerów, że kolumnę tę prawie w całości zagarnęli partyzanci i że władze niemieckie przeprowadzają w tej sprawie dochodzenie. Należy przypuszczać, że to "zagarnięcie" nie obyło się bez uprzedniego porozumienia partyzantów z żołnierzami Polakami. To jeszcze jeden przykład postawy żołnierzy Ślązaków.

10 imienny żołnierzy 10 kompanii strzeleckiej WYKAZ 1. Kapitan Marceli Michalski dca kompanii- poległ 2. Por. rez Raszewski Mieczysław " I plutonu 3. Ppor. rez. Batko Stanisław " II " 4. " " Gajdaczek Józef " III " 5. " " Czepiel Antoni " III " /od 5.IX.39r/ 6. Sierżant Kulawiak Walenty szef komp. 7. " Pola Józef podof.. broni 8. Plut. Rez. Krautwurst Jerzy zca dcy I plut. 9. " pchor. rez. Kruszę Alfons " " II " 10. " rez. Marcinkowski Teodor " " III " 11. Plut. rez. Krótki Alojzy 12. " " Labus Hubert 13. " " Sladek Herman 14. " " Grzbiela Jerzy 15. Kapral rez. Breguła Norbert 16. " " Copek Józef 17. " " Gatner Jan 18. " " Hadzik Jerzy 19. " " Holeczko Walter 20. " " Jarząbek Karol 21. " " Kaziur Józef 22. " " Krawczyk Augustyn 23. " " Klakus Franciszek 24. " " Laske Antoni 25. " " Łazik Alfons 26. " " Nowak Ernest 27. " " Markiewicz Alojzy 28. " " Mołdrzyk Alojzy 29. " " Olszówka Jan 30. " " Podstawka Karol 31. " " Powol Ewald 32. " " Plusk Józef 33. " " Stępniewski Stanisław 34. " " Tumułka Wilhelm 35. " " Wańtuła Joachim 36. " pchor. rez. Pobożny Hugon 37. St. strzelec Adamski Józef 38. " " Adamik Alfons 39. " " Borowczyk Michał 40. " " Błaszczyk Józef 41. " " Bul Franciszek 42. " " Białecki Jerzy 43. " " Banduch Jan 44. " " Bieniek Wilhelm 45. " " Chmiel Edward 46. " " Drewniok Maksymilian

11 47. " " Snglisz Tomasz 48. " " Paska Gerhard 49. " " Głodek Stefan 50. " " Gregerek Erwin 51. " " Gielniak Józef 52. " " Gawlik Reinhold 53. St. strzelec Gogolsk Augustyn 54. " " Górecki Emanuel 55. " " Janeczko Alfons 56. " " Koźlik Jan 57. " " Kierze Ignacy 58. " " Kuchman Franciszek 59. " " Kopek Eliasz 60. " " Krzyk Jerzy 61. " " Eedwoń Franciszek 62. " " Michalik Karol 63. " " Pyta Jan 64. " " Pyka Konrad 65. " " Przybylski Jerzy 66. " " Roszczyk Henryk 67. " " Siekiera Oskar 68. " " Strzelczyń Antoni 69. " " Strzyga Jerzy 70. " " Szablicki Maksymilian 71. " " Zymanek Karol 72. Strzelec Apel Antoni 73. " Augustyniak Wiktor 74. " Adamczyk Piotr 75. " Antonczyk Artur 76. " Brzustowski Stanisław 77. " Biochel Jan 78. " Bromboszcz Henryk 79. " Brychczy Jan 80. " Bucharski Alfons 81. " Baron Alfred 82. " Błaszczyk Ernest 83. " Reguła Jan 84. " Chryst Wilhelm 85. " Chwałek Jan 86. " Czardybon Ernest 87. " Czeka Wilhelm 88. " Niemała Jerzy 89. " Czyż Paweł 90. " Czeluśniak Jan 91. " Domagała Emil 92. " Dambok Jan 93. " Bitmap Alfred 94. " Dominik Reinhold 95. " Fuchs Artur 96. " Frysz Alojzy

12 97. " Frsmecki Teodor 98. " Gieroj Józef 99. " Klombik Reinhold 100. " Grafowski Franciszek 101. " Gruszka Walter 102. " Grzybka Paweł 103. " Gatner Jan 104. " Gospodarczyk Jan 105. " Grzesica Alojzy 106. " Henkel Ewald 107. " Hajduk Stanisław 108. " Hepner Jan 109. " Jasina Emil 110. " Jentaszak Józef 111. " Jurczok Józef 112. Strzelec Janocha Józef 113. " Janicki Walter 114. " Jurek Wincenty 115. " Kete Edmund 116. " Kołodziejczyk Józef 117. " Knopik Hubert 118. " Kaduk Filip 119. " Kostoń Ryszard 120. " Kubicjusz Karol 121. " Kozioł Maksymilian 122. " Kopacki Leon 123. " Kempiński Piotr 124. " Kubisz Józef 125. " Kuchta Edmund 126. " Kurowski Ryszard 127. " Krawczyk Jan 128. " Launter Gerhard 129. " Lorek Karol 130. " Masiarz Ryszard 131. " Muller Franciszek 132. " Matloch Alojzy 133. " Muskała Wilhelm 134. " Maroń Ryszard 135. " Mike Julian 136. " Mason Eugeniusz 137. " Mojsa Józef 138. " Malich Wiktor 139. " Myśliwiec Ryszard 140. " Michalik Otton 141. " Nohsek Herbert 142. " Odrobny Stefan 143. " Probst Karol 144. " Pacha Józef 145. " Pelka Wiktor 146. " Przerwok Paweł

13 147. " Pyrek Emanuel 148. " Pruski Jerzy 149. " Pasternak Jerzy 150. " Pawlak Bruno 151. " Pyka Józef 152. " Przybyła Emil 153. " Pluta Józef 154. " Piec Maksymilian 155. " Piątek Wilhelm 156. " Ramik Alojzy 157. " Slosarek Emil 158. " Śliwka Stefan 159. " Śliwka Jerzy 160. " Salbert Otton 161. " Sopniewski Walenty 162. " Szepe Henryk 163. " Spiołek Paweł 164. " Staneczek Paweł 165. " Skolik Wilhelm 166. " Szmandra Jerzy 167. " Sołtysik Mateusz 168. " Szymura Józef 169. " Synowiec Reinhold 170. " Siekiera Paweł 171. Strzelec Skutera Florian 172. " Szubert Gerhard 173. " Strużyk Alojzy 174. " Termin Maksymilian 175. " Tatuś Eryk 176. " Uherek Antoni 177. " Wrana Edward 178. " Wacław Norbert 178. " Witczak Stefan 180. " Wasilewski Józef 181. " Wolnik Józef 192. " Widera Alfons 183. " Włodarczyk Walenty 184. " Wesoły Jan 185. " Wypich Henryk 186. " Wodecki Wiktor 187. " Wesołek Alfons 188. " Włodarczyk Ignacy 189. " Wilk Reinhold 190. " Zysik Augustyn 191. " Żwak Albin 192. " Zunger Oskar 193. " Złotoś Alfons 194. " Królikowski Albert 195. Ochotnik Apel Egon 196. " Biolik Jerzy

14 197. " Bryłka Bernard 198. " Cebula Ewald 199. " Cyprys Jerzy 200. " Goik Henryk 201. " Kosmala Leola 202. " Klejnot Józef 203. " Kiełbasa Bruaon 204. " Kansy Alfons 205. " Kowolik Jerzy 206. " Kłosek Eryk 207. " Lorek Fryderyk 208. " Lubczyk Wilhelm 209. " Matonia Roman 210. " Markiewka Jan 211. " Osadnik Srnest 212. " Osadnik Jan 213. " Orszulik Walter 214. " Pochcioł Jan 215. " Przywara Henryk 216. " Pietruszka Jan 217. " Rożek Augustyn 218. " Schnor Eryk 219. " Sobota Jan 220. " Stania Wiktor 221. " Sinka Paweł 222. " Tic Jerzy 223. " Topól Alfons 224. " Wojtala Józef 225. " Zorembski Maksymilian 226. " Żymła Rudolf Kompania składała się z 12 drużyn + drużyna dowódcy. Uzbrojenie: 1 ckm. 5 rkm. 2 moździerze, kb i kbk. WYKAZ imienny żołnierzy 5 kompanii karabinów masz.apec. Wykaz jest niepełny i obejmuje tylko tych żołnierzy, których nazwiska zachowały się w różnych relacjach wzgl. dokumentach. 1. Kapitan Jan Szczęsny Lebiedziewicz dowódca kompanii 2. Porucznik Antoni Kuryś dca I plutonu 3. Podporucznik Alojzy Świtała " II " 4. Sierż. Ziemniak Stefan szef kompanii 5. Plute Guz Antoni podof. broni 6. " Wyszyński Jan " żywnościowy 7. " Kujawa " gospodarczy 8. Sierż. Bednarek " saperów

15 9. Pluł. Rońda Eugeniusz " łączności 10. " Kłus Stanisław zca dcy I plutonu 11. " Czekała Edmund " " II " 12. Kapral Dębała 19. Kapral Socha 13. " Godlewski 20. " Siemieniuk 14. " Krasucki 21. " Woźniak 15. " Majcher 22. " Wilk Jan 16. " Michalski 17. " Piasecki 18. " Pierzchała 23. St. stelec Adamski 52. St. strzelec Majer Ludwik i strzelcy i strzelcy 24. " Austyn 53. " Malcher 25. " Abram 54. " Matula 26. " Agdan 55. " Matuszak 27. " Bednorz 56. " Musiał Bolesław 28. " Brzemia 57. " Musiał 29. " Bańka Zygfryd 58. " Otlinger 30. " Bańka Tadeusz 59. " Paul 31. " Cywis 60. " Piechowicz 32. " Cwiertnia 61. " Piechota 33. " Chojnacki 62. " Pawlas 34. " Danielczyk 63. " Płonka 35. " Grychtoł 64. " Płacheta 36. " Grzesica 65. " Prudło 37. " Gwóźdź 66. " Podlaczek 38. " Hajman Gerard 67. " Rausz 39. " Henkelmaa 68. " Stalmach 40. " Hanikowski 69. " Szewczyk Eugeniusz 41. " Kosowski 70. " Skrzyński 42. " Kamiński 71. " Szuster 43. " Kaczor 72. " Szczygieł Bolesław 44. " Kocot 73. " Szczygieł Władysław 45. " Kochanek 74. " Sianek 46. " Klenard 75. " Tabor 47. " Kubica 76. " Walczuk 48. " Kurdziel 77. " Wesoły 49. " Lewiński 78. " Wójcik 50. " Matyjasik 79. " Zielonka 51. " Mądr;y 80. " Żmija

16

17 POSŁOWIE. W czasie działań wojennych IV batalionu 73 pp i całej Grupy Fortecznej ujawniły się pewne prawidłowości i cechy charakterystyczne, mające znaczny wpływ na przebieg działań wojennych i charakteryzujące walczące oddziały. Konieczny jest więc krótki komentarz do działań, dla podkreślenia tych prawidłowości oraz cech charaktery stycznych, oraz dla wyciągnięcia niektórych ogólnych wniosków i uwag. IV/ 73pp działał w ramach Grupy Fortecznej, która wchodziła w skład Grupy Operacyjnej "Jagmin". Jednostki Grupy Fortecznej walczyły na tym samym obszarze operacyjnym, na którym prowadziła działania cała Grupa Operacyjna i ich warunki działania były mniej więcej jednakowe. Również materiał żołnierski był z grubsza biorąc jednakowy, bo przeważająca część: żołnierzy pochodziła ze Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego. W swej masie stanowili oni pewien dość jednolity "typ żołnierza", podobnie zachowującego się w określonych okolicznościach i mniej więcej jednakowo reagującego na wydarzenia wojenne. Poniższe wnioski i uwagi będą więc dotyczyły nie tylko batalionu i Grupy Fortecznej, ale w dużym stopniu całej Grupy Operacyjnej "Jagmin". 1/ Grupa Operacyjna Jagmin po wycofaniu się ze Śląska toczyła przez cały czas działań jedną wielką bitwę odwrotową. Nie było w niej faz, ani przerw. W zamierzeniach dowódców G.O."Jagmin" i Armii "Kraków" były wprawdzie planowane pewne fazy, jak odskok na linię Nidy i Dunajca i stoczenie tam bitwy opóźniającej i faza druga odskok na linię Wisły i Sanu. Wydarzenia na całym froncie przekreśliły te zamiary. W rzeczywistości jednostki G.O."Jagmin" przez cały czas działań nieprzerwanie walczyły i maszerowały, prawie nie śpiąc i często nie jedząc. W ciągu 19 dni walk odwrotowych oddziały Grupy Fortecznej przebyły około 417 kilometrów drogi, co daje przeciętną około 22 kilometry na dzień. Był to więc olbrzymi wysiłek fizyczny i psychiczny, szczególnie, gdy się weźmie pod uwagę warunki odwrotu. Ten wielki wysiłek fizyczny i obciążenie psychiczne doprowadziły do wykruszenia się słabszych fizycznie żołnierzy i do znacznego zmniejszenia stanów oddziałów, ale nie spowodowały zachwiania się woli walki. Mimo wielkiego nieraz krańcowego przemęczenia oddziały śląskie zawsze były gotowe do boju. Prowadziły walkę tam, gdzie je rzucił rozkaz i tak długo, jak wymagała tego sytuacja wojenna. Ani razu nie zeszły z pola bitwy pobite, wycofywały się tylko na rozkaz. To była prawidłowość, której nie zmienia ostatnia przegrana bitwa pod Tomaszowem Lubelskim. Uwidoczniły się hart, twardość i dzielność śląskich żołnierzy i trzeba to wyraźnie podkreślić. "Twarde wojsko i twardzi generałowie" tak lapidarnie scharakteryzował śląskie dywizje jeden ze znanych historyków wojskowych. 2/ Godne podkreślenia były zwartość i dyscyplina śląskich oddziałów. W pierwszych dniach walk odwrotowych wykruszyli się słabsi fizycznie żołnierze, w rejonie Krakowa znikła większość żołnierzy pochodzenia niemieckiego. W szeregach pozostali żołnierze twardzi i zahartowani. Może to wydawać się dziwne, ale w miarę trwania walk odwrotowych, zwartość i dyscyplina jakby nawet wzrastały. Spostrzegli to nawet postronni obserwatorzy, których los rzucił na drogi odwrotu śląskich dywizji.

18 Na przykład Jan Józef Szczepański w swojej książce pt. "Polska Jesień" tak opisuje swoje spotkanie ze śląskimi oddziałami "Przed wjazdem do Janowa staliśmy długo obok milczących szeregów jakiegoś pułku piechoty. Doktor Kurek, który przysiadł się na przodek naszego jaszcza, twierdził, że to 73pp z Katowic i że tylko Ślązacy zdolni są do zachowania takiej dyscypliny. Rzeczywiście, wyrównane i nieruchome kompanie robiły takie wrażenie, jakby czekały na swoją kolej w defiladzie. Hełmy połyskiwały wilgocią księżycowego światła równiutko, jeden przy drugim, pasy tornistrów leżały gładko na obciągniętych płaszczach, karabiny, ustawione na "spocznij" przy nodze, pochylały się pod jednakowym kątem. Nikt nie rozmawiał, nikt nie palił. A przecież, jak twierdził doktor Kurek, pułk miał za sobą ciężkie walki i poważne straty. Przyglądaliśmy się Ślązakom z szacunkiem. To się nazywa prawdziwe wojsko. Czy był to na pewno oddział 73 pp. Jak twierdził doktor Kurek trudno orzec z całą pewnością, ale z całą pewnością był to oddział śląski, bo w tym czasie w rejonie Janowa znajdowały się tylko śląskie jednostki G.O. "Jagmin". Spotkanie to mogło mieć miejsce w nocy z 13 na 14 września. Jeżeli więc po 13 dniach nieprzerwanych marszów i ciężkich walk, tak zwarcie i zdyscyplinowanie prezentowały się śląskie oddziały, że budziły podziw i szacunek nawet postronnych, a więc nie zainteresowanych obserwatorów, to zasługuje to na specjalne podkreślenie i najwyższe uznanie. Była to na pewno w znacznym stopniu zasługa dowódców, ale przede wszystkim był to dowód postawy i patriotyzmu żołnierzy Ślązaków. 3/ Nie bez wpływu postawę śląskich jednostek, było rozumne i umiejętne dowodzenie armią "Kraków" i Grupą Operacyjną "Jagmin". Dowódcy tych związków wcześnie zorientowali się w specyfice narzuconej wojny i odpowiednio do tego spokojnie, ale mądrze i konsekwentnie działali. Świadczyć o tym może rozkaz dowódcy armii "Kraków" z dnia 7 września, którego odpowiedni wyjątek brzmi; "Wielkie jednostki, każde oddzielnie i wszystkie razem, stanowią jeden blok posuwający się i wspierający wzajemnie. Nie wydzielać żadnych oddziałów, ani batalionów, które odosobnione muszą zginąć. Ubezpieczać się i rozpoznawać szybkimi środkami na bliską odległość. Można spodziewać się nieprzyjaciela ze wszystkich stron, dlatego podkreślam jeszcze raz zwartość marszu wszystkich oddziałów". Kto będzie śledził działania Grupy Operacyjnej "Jagmin", bez trudu dostrzeże konsekwencję i systematyczność w dowodzeniu generała J. Sadowskiego. Konsekwentnie i systematycznie wykonywał on rozkazy dowódcy armii i "Wytyczne" Naczelnego Wodza, aby w walkach odwrotowych nie dać się rozbić i aby wyprowadzić możliwie jak najwięcej sił do przewidywanej bitwy "na linii wielkich rzek". Tej konsekwencji i systematyczności w działaniu wymagał również od niższych dowódców, którzy zresztą w większości przeszli jego "szkołę". Był generał Sadowski systematyczny, ale nie był drobiazgowy i "skłonny do rachowania guzików u munduru", jak zarzucał mu to generał J.Kirchmajer w swojej książce. Pomylił się generał Kirchmajer. Wszystko to miało wpływ na podległych dowódców, którzy równie konsekwentnie, uparcie i dokładnie wykonywali otrzymane rozkazy. Miało to szczególne znaczenie w warunkach, w jakich przyszło działać oddziałom śląskim. G.O."Jagmin" toczyła walki przy stałym przeskrzydleniu skrzydeł, a nieraz w pół okrążeniu. Marsz przeradzał się w bitwę, a bitwa w marsz. A bywało i tak, że oddziały maszerowały i jednocześnie się biły, wywalczając sobie drogę odwrotu.

19 Rozum i systematyczność w dowodzeniu operacyjnym, konsekwencja upór i dokładność w wykonaniu były tymi czynnikami, które sprawiły, że G. O. "Jagmin" biła się najdłużej ze wszystkich związków operacyjnych, nie dając się rozerwać i zniszczyć, walczyła dopóki starczyło sił i amunicji. Bazowano przy tym na wysokiej, ale realnej ocenie wartości żołnierzy i ich patriotyzmie. 4/ Zjawiskiem, które dobitnie uwidoczniło się w działaniach wrześniowych G.O. Jagmin było dobre współdziałanie artylerii z piechotą i duża sprawność artylerii. Było to na pewno rezultatem dobrego wyszkolenia, ale także wynikiem szybkiego zrozumienia specyfiki wojny wrześniowej. Artyleria zrozumiała, że bez piechoty zginie, a piechota, że sama się nie obroni przed czołgami. Regułą było, że baterie artylerii, a nieraz i pojedyncze działa szły w kolumnie piechoty, gotowe do natychmiastowego otwarcia ognia. To dobre współdziałanie artylerii i piechoty, oraz sprawność działania artylerii sprawiły, nieprzyjacielskim czołgom właściwie ani razu nie udało się zaskoczyć ani artylerii, ani piechoty. Celności i skuteczności polskiej artylerii najlepsze świadectwo wydali sami Niemcy w swoich publikacjach. 5/ Działania wojenne wykazały, że żołnierze polscy zdecydowanie górowali nad Niemcami w indywidualnym wyszkoleniu strzeleckim. Popisy strzeleckie batalionów specjalnych pod Wiślicą i Osiekiem były tego przekonującym dowodem. W ogólnym wyszkoleniu bojowym żołnierze śląscy na pewno nie ustępowali Niemcom, a przewyższali ich sprytem i przedsiębiorczością przewyższali ich również duchem bojowym i ochocą do walki. Wszędzie tam, gdzie dochodziło do walki bez udziału czołgów i artylerii żołnierze niemieccy nawet przy przewadze liczbowej podawali tył, a starcia wręcz wprost unikali. Do mankamentów natomiast należy zaliczyć niezbyt chętne posługiwanie się łopatką. Była umiejętność, ale nie było przekonania. Na takie zachowanie wpływała niewątpliwie specyfika działań, ale uwidoczniły się i pewne niedostatki w szkoleniu, natury raczej psychologicznej. Dawała o sobie znać "pozoracja". 6/ Jeżeli wykorzystanie artylerii jako broni przeciw pancernej można uznać za dobre, to nie można tego powiedzieć o wykorzystaniu broni przeciw pancernej piechoty. Chodzi o działka przeciw pancerne, a przede wszystkim o karabiny p.pancerne /rusznice/. Tu ujawniły się pewne niedostatki. Jeżeli chodzi o działka p.pancerne, to owszem, były one wykorzystane i w zasadzie spełniły, swoje zadanie, ale wydaje się, że były możliwości ich lepszego wykorzystania. Zaważyły tu, chyba nie do końca rozpracowane warianty taktyczne użycia działek i "oszczędnościowe" szkolenie. Pod tym względem sprawy najlepiej wyglądały w kompaniach km.spec. Karabiny przeciwpancerne nie były w niektórych oddziałach wykorzystane. W niektórych przypadkach dowódcy otrzymali je zbyt późno i nie zdołali się sami z nimi zapoznać, ani przeszkolić obsługi. Przyczyną tego były nadmierna troska o zachowanie tajemnicy wojskowej i pewne niedomogi organizacyjne. W oddziałach, które otrzymały te karabiny odpowiednio wcześnie i zdołały przeszkolić w ich obsłudze pewną ilość strzelców, karabiny p. pancerne były wykorzystane i zdały świetnie bojowy egzamin. Tak było w kompaniach km.spec. W boju pod Osiekiem na przykład, właśnie karabiny p.pancerne niszcząc gniazda karabinów maszynowych w znacznym stopniu przyczyniły się do załamania się trzeciego natarcia nieprzyjaciela.

20 7/ Kilka zdań należy poświęcić sprawie dywersji. Na terenie działania Grupy Fortecznej dywersja szczególnie w pierwszych dniach wojny silnie zaznaczyła swoją działalność powodując sporo strat. Stosunkowo najszybciej zanikła działalność dywersyjna w oddziałach wojskowych. Dywersanci w oddziałach albo zostali zdemaskowani i unieszkodliwieni, albo opuścili oddziały. Można przyjąć, że z dniem 5 września dywersja w oddziałach wojskowych znikła. Przyczyny stosunkowo małej skuteczności w zapobieganiu dywersji były złożone. Do najważniejszych należały; a/ Polityka nie drażnienia hitlerowskich Niemiec spowodowała, że ośrodki dywersyjne mogły stosunkowo spokojnie rozwijać swoją działalność przygotowawczą i rozbudowywać się w terenie. Dopiero tuż przed samą wojną władze administracyjne na Śląsku dokonały aresztowań prewencyjnych, w bardzo skromnym zakresie, co nie miało większego wpływu na działalność ośrodków dywersyjnych. b/ Władze administracyjne, a częściowo i wojskowe, nie doceniły rozmiaru i zasięgu przygotowań dywersyjnych. Nie doceniono faktu, że praktycznie biorąc prawie cała ludność pochodzenia niemieckiego była albo czynnie zaangażowana w dywersji, albo stanowiła zaplecze i bazę dywersji. c/ To spowodowało, że nie wypracowano dostatecznie efektywnych metod zapobiegania i zwalczania dywersji i nie stworzono skutecznych ram organizacyjnych do takiej działalności. d/ Masy ludności uciekającej z terenów zagrożonych i dezorganizacja władz terenowych, stwarzały dywersantom dobre warunki do ukrycia się w tłumie i do działania. e/ Charakter i przebieg działań wrześniowych nie sprzyjał zorganizowanej walce z dywersją. Mimo tych sprzyjających dywersyjnym działaniom warunków i okoliczności, dywersja na odcinku działania całej G.O."Jagmin", a w szczególności Grupy Fortecznej, nie odniosła żadnych poważniejszych sukcesów. Ujawniające się zorganizowane oddziały i grupy dywersyjne zostały rozbite na Śląsku w pierwszych dwóch dniach wojny i poniosły ciężkie straty. W późniejszym okresie dywersja była, niekiedy dokuczliwa, ale nie była specjalnie skuteczna. 8/ Jeszcze przed wybuchem wojny, niemiecka broń pancerna i lotnictwo były uważane za najgroźniejsze. Można nawet powiedzieć, że wytworzyło się w niektórych oddziałach coś w rodzaju "psychozy czołgowej". Wystarczyło jednak pierwsze spotkanie z czołgami i żołnierze szybko przekonali się, że nie są bezbronni wobec czołgów i że mogą je zwalczać skutecznie bronią, którą posiadają. Zaraz wzrosło zaufanie do karabinów p. pancernych, a przede wszystkim działek i psychoza zanikła. Prawda, że na odcinku G.O."Jagmin" nie doszło do masowego użycia czołgów, ale było ich dostatecznie dużo, aby wykonywać nagłe i zaskakujące uderzenia i siać zamieszanie w mniej zdyscyplinowanych oddziałach. Warunki do tego typu działań mieli Niemcy bardzo dobre, bo G.O."Jagmin" toczyła walki przy stałym przeskrzydleniu skrzydeł, a nieraz w półokrążeniu. Niemcy wykorzystywali tę dogodną dla siebie sytuację i często takie uderzenia wykonywali, ale nigdzie nie odnosili sukcesu, bo zawsze napotykali na twardy opór. Czołgi nie wywoływały zamieszania w śląskich jednostkach. Okazało się również, że niemieckie czołgi są bardzo wrażliwe na ogień, szczególnie artylerii i gdy napotykały twardszy i zorganizowany opór działały bardzo ostrożnie i jakby nieśmiało.

21 9/ W opisie działania Grupy Fortecznej nie czołgi, lecz artyleria okazała się najgroźniejszą i najskuteczniejszą bronią. Przede wszystkim ze względu na kilkakrotną przewagę ilościową. Oddziały Grupy Fortecznej miały stale do czynienia z tą wielką przewagą niemieckiej artylerii. Nie czołgi, lecz artyleria była tą bronią, którą nieprzyjaciel masowo stosował dla złamania oporu polskich oddziałów. Scenariusz każdej niemal bitwy był taki sam; niemiecka piechota próbowałaniejednokrotnie z marszu wykonać zaskakujące uderzenie i jeżeli napotkała twardszy opór zalegała w terenie, lub wycofywała się i wkraczała artyleria, która zmasowanym ogniem starała się obezwładnić opór polskich oddziałów i utorować drogę własnej piechocie. Nie było wypadku, aby niemiecka piechota nawet będąc w przewadze ilościowej, sama bez artylerii uzyskała sukces. Polska artyleria jakkolwiek sprawna i skuteczna nie była w stanie odpowiednio się przeciwstawić, gdyż było jej po prostu za mało, a w późniejszym okresie brakowało jej nawet amunicji. Mimo tej wielkiej przewagi ogniowej artylerii niemieckiej, żołnierze trwali na stanowiskach tak długo, jak tego wymagał rozkaz, ale ponosili ciężkie straty. Tak było pod Wiślicą, Magierowem i Osiekiem i tak było pod Józefowem i Łosińcem. W bitwach tych około 60-80% strat krwawych, to były straty w wyniku ognia artylerii. To jeszcze jeden dowód twardości i odporności śląskich jednostek. Podobnie wyglądała sytuacja w całej Grupie Operacyjnej "Jagmin". 10/ Na zakończenie tych rozważań trzeba jeszcze raz dobitnie podkreślić, że Grupa Forteczna i Grupa Operacyjna "Jagmin" jako całość, chlubnie wypełniły swój obowiązekwalki aż do granic możliwości, bo tylko taki obowiązek mogły wypełnić. Wypełnili swój obowiązek w granicach możliwości żołnierze, walcząc twardo i uparcie dopóki starczyło amunicji. Wypełnili swój obowiązek dowódcy, świadczy o tym ilość poległych i rannych oficerów, dochodząca w wielu oddziałach do 80 procent. A były i oddziały, które straciły wszystkich oficerów. Grupa Operacyjna " Jagmin" należała do najbardziej zwartych i zdyscyplinowanych Związków Operacyjnych, biła się najdłużej jako zwarta całość. W działaniach Grupy nie było takich przemawiających do wyobraźni operacji, jak bitwa nad Bzurą, czy obrona Warszawy. Było natomiast codzienne, twarde i konsekwentnie wykonywanie zadań bojowych, był rozum, hart i odporność, była wola walki, nie złamana aż do ostatniej tragicznej bitwy. A to mniej przemawia do wyobraźni i nie obiecuje łatwych sukcesów pisarskich. Może właśnie dlatego historycy wojskowi nie zainteresowali się poważniej działaniami Grupy Operacyjnej "Jagmin". Dotychczas, poza monografią ppłk.w.steblika "armia Kraków 1939", nie ukazało się inne poważniejsze, fachowe i całościowe opracowanie działań Grupy. Istnieje wprawdzie znakomite dzieło płk. Porwita. "Komentarze ", w którym autor oddał należny hołd dowódcom i żołnierzom Grupy Operacyjnej, o ile są to jak sam tytuł wskazuje komentarz do działań, a nie opis działań. Grupa Operacyjna "Jagmin" czeka jeszcze na swego historyka. Miejmy nadzieje, że się doczeka, bo ze wszech miar na to zasługuje, jak rzadko który Związek Operacyjny we wrześniu 1939 r.

22 WYKAZ POLEGŁYCH Lista jest nie kompletna i obejmuje tylko tych żołnierzy IV batalionu 73pp, których nazwiska figurują w dostępnych dokumentach, lub relacjach, oraz nazwiska żołnierzy innych jednostek Grupy Fort, które odnotowane były w tych dokumentach. 1/ Płk. Klaczyński Wacławdca dca Grupy Fort. 19.IX. Maziły 2/ Mjr.Wkitkowski Jan Stefan dca IV/73pp 19.IX. Bełżec 3/ Ppor. Gajdaczek Józef IV/73 1.IX. Bielszowice 4/ Por. Mendefik Antoni IV/73 19.IX. Bełżec 5/ Kpt. Michalski Marceli IV/73 17.IX. Józefów 6/ Kpt. Siemiatycki Stan IV/73 19.IX. Bełżec 7/ Ppor. Świtała Alojzy IV/73 17.IX. Józefów 8/ Sierż Ziemniak Stefan IV/73 1.IX. Nowy Bytom 9/ Kpr. Godlowski Jan IV/73 17.IX. Józefów 10/ Kpr. Król IV/73 8.IX. Wiślica 11/ Kpr. Majcher Stan IV/73 19.IX. Bełżec 12/ Kpr. Skrzyński Bol. IV/73 19.IX. Bełżec 13/ Kpr. Tomiak IV/73 8.IX. Wiślica 14/ St. strz. Banduch Jan IV/73 17.IX. Józefów 15/ St. strz. Gielnisk Jan IV/73 l7.ix Józefów 16/ St. strz. Zarębski Miecz. IV/73 19.IX. Bełżec 17/ Strz. Alek IV/73 2.IX. Bielszowice 18/ Strz.Bożyk IV/73 17.IX. Józefów 19/ Bańka Tadeusz IV/73 1.IX. Czarny Las 20/ Strz. Cyprys Jerzy IV/73 8.IX. Wiślica 21/ Strz. Frysz Alojzy IV/73 11.IX. Osiek 22/ Strz. Matonia Roman IV/73 11.IX. Osiek 23/ Strz. Masoń Eugeniusz IV/73 6.IX. Proszowice 24/ Strz. Musiał IV/73 11.IX. Osiek 25/ Strz. Spiołek Paweł IV/73 11.IX. Osiek 26/ Strz.. Strzyga Jerzy IV/73 11.IX. Osiek 27/ Strz.. Tomczyk IV/73 15.IX. Biłgoraj 28/ Mjr.Tomasik Mikołaj dca IV/11 pp. 11.IX. Osiek 29/ Por. Czarnecki Jerzy IV/11 11.IX. Osiek 30/ Ppor. Kawka Bat. asyst. 9.IX. Kąty 31/ Ppor. lek. Mohr. Bat. asyst. 13.IX. Radomyśl 32/ Ppor. Preisner Jerzy IV/11 19.IX. Bełżec 33/ Ppor. Rożniatowski Tad, Bat. asyst. 18.IX. Łosiniec 34/ Ppor. Ziemba IV/11 19.IX. Maziły 35/ Plut. Wójt Bat. asyst. 8.IX. Wiślica 36/ Kpr. Otrębski IV/11 11.IX. Osiek

TEST HISTORYCZNY 7 DYWIZJA PIECHOTY. 1. W skład której armii wchodziła 7 Dywizja Piechoty we wrześniu 1939 roku? (0-1 pkt)

TEST HISTORYCZNY 7 DYWIZJA PIECHOTY. 1. W skład której armii wchodziła 7 Dywizja Piechoty we wrześniu 1939 roku? (0-1 pkt) TEST HISTORYCZNY 7 DYWIZJA PIECHOTY 1. W skład której armii wchodziła 7 Dywizja Piechoty we wrześniu 1939 roku? (0-1 pkt) a) Armii Łódź b) Armii Kraków c) Armii Karpaty d) Armii Prusy 2. Kto dowodził 7

Bardziej szczegółowo

Projekt Edukacyjny Gimnazjum Specjalne w Warlubiu. Kto ty jesteś Polak mały

Projekt Edukacyjny Gimnazjum Specjalne w Warlubiu. Kto ty jesteś Polak mały Projekt Edukacyjny Gimnazjum Specjalne w Warlubiu Kto ty jesteś Polak mały Miejsca Pamięci Narodowej w okolicach Warlubia WARLUBIE- CMENTARZ PARAFIALNY mogiła żołnierzy W mogile pochowano 37 nieznanych

Bardziej szczegółowo

Dziennik bojowy 14. Pułku Strzeleckiego 72. Dywizji Strzeleckiej

Dziennik bojowy 14. Pułku Strzeleckiego 72. Dywizji Strzeleckiej UWAGA! Zachowano oryginalną stylistykę z dziennika bojowego. Źródło: Pamięć Narodu. Ministerstwo Obrony Federacji Rosyjskiej. Tłumaczenie: Maciej Krzysik Nysa 1945-2015. Dziennik bojowy 14. Pułku Strzeleckiego

Bardziej szczegółowo

REMBERTÓW W CZASIE BITWY WARSZAWSKIEJ W ŚWIETLE DOKUMENTÓW CAW

REMBERTÓW W CZASIE BITWY WARSZAWSKIEJ W ŚWIETLE DOKUMENTÓW CAW Grzegorz Socik REMBERTÓW W CZASIE BITWY WARSZAWSKIEJ W ŚWIETLE DOKUMENTÓW CAW Odradzające się Wojsko Polskie już od pierwszych chwil swego istnienia musiało toczyć walki w obronie państwa, które dopiero

Bardziej szczegółowo

Karpacki Oddział Straży Granicznej

Karpacki Oddział Straży Granicznej Karpacki Oddział Straży Granicznej Źródło: http://www.karpacki.strazgraniczna.pl/ko/komenda/izba-tradycji/17648,izba-tradycji.html Wygenerowano: Czwartek, 19 października 2017, 23:53 Izba Tradycji Autor:

Bardziej szczegółowo

Monte Cassino to szczyt wysokości 516m położony w skalistych masywach górskich środkowych Włoch, panujący nad doliną Liri i drogą Neapol-Rzym, na

Monte Cassino to szczyt wysokości 516m położony w skalistych masywach górskich środkowych Włoch, panujący nad doliną Liri i drogą Neapol-Rzym, na MONTE CASSINO 1944 Monte Cassino to szczyt wysokości 516m położony w skalistych masywach górskich środkowych Włoch, panujący nad doliną Liri i drogą Neapol-Rzym, na którym wznosi się stare Opactwo Benedyktynów.

Bardziej szczegółowo

MIASTO GARNIZONÓW

MIASTO GARNIZONÓW 1920 1939 MIASTO GARNIZONÓW 18. PUŁK UŁANÓW POMORSKICH 64 i 65 PUŁK PIECHOTY 16 PUŁK ARTYLERII LEKKIEJ, Do 1927 r. WYŻSZA SZKOŁA LOTNICZA (PRZENIESIONA POTEM DO DĘBLINA ] Od 1928 r. - LOTNICZA SZKOŁA STRZELANIA

Bardziej szczegółowo

ks. ppłk. Stanisław Zytkiewicz

ks. ppłk. Stanisław Zytkiewicz ks. ppłk. Stanisław Zytkiewicz Patron Gimnazjum w Boguchwale Wykonali: Joanna Kamińska Kamila Sapa Julia Ciura Karolina Telesz Bartłomiej Kozak Kim był Stanisław Żytkiewicz? Stanisław Żytkiewicz ur. 6

Bardziej szczegółowo

Lista mieszkańców Gminy Rzgów poległych, pomordowanych, walczących, więzionych, represjonowanych, zaginionych w latach II wojny światowej

Lista mieszkańców Gminy Rzgów poległych, pomordowanych, walczących, więzionych, represjonowanych, zaginionych w latach II wojny światowej Lista mieszkańców Gminy Rzgów poległych, pomordowanych, walczących, więzionych, represjonowanych, zaginionych w latach II wojny światowej L.p. Nazwisko i imię Miejsce zamieszkania Data i miejsce śmierci

Bardziej szczegółowo

26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV

26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV 26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV Początki 26. pułku artylerii lekkiej sięgają utworzenia tego pułku, jako 26. pułku artylerii polowej w którego składzie były trzy baterie artyleryjskie

Bardziej szczegółowo

Grupa legionistów puławskich z ówczesnym chorążym Sołtanem na czele w Puławach.Luty 1915 rok Legion Puławski

Grupa legionistów puławskich z ówczesnym chorążym Sołtanem na czele w Puławach.Luty 1915 rok Legion Puławski Grupa legionistów puławskich z ówczesnym chorążym Sołtanem na czele w Puławach.Luty 1915 rok Legion Puławski Z inicjatywy Romana Dmowskiego przewodniczącego Komitetu Narodowego Polskiego przy poparciu

Bardziej szczegółowo

PIERWSZY SAMODZIELNY PUŁK ŁĄCZNOŚCI 1 ARMII WOJSKA POLSKIEGO

PIERWSZY SAMODZIELNY PUŁK ŁĄCZNOŚCI 1 ARMII WOJSKA POLSKIEGO Mieczysław Hucał PIERWSZY SAMODZIELNY PUŁK ŁĄCZNOŚCI 1 ARMII WOJSKA POLSKIEGO Przeglądając różne materiały w tym archiwa Światowego Związku Polskich Żołnierzy Łączności natknąłem się na informacje o jednostce

Bardziej szczegółowo

Instytut Pamięci Narodowej

Instytut Pamięci Narodowej Napaść na Polskę - wrzesień 1939 roku Strony 1/28 Galeria zdjęć Spalony polski samolot, efekt niemieckiego bombardowania. Żołnierze niemieccy obalają słup graniczny na granicy polsko-niemieckiej. Strony

Bardziej szczegółowo

Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone

Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone * ul. Belwederska róg Promenady w dniach od 15 sierpnia do 22 września 1944 r. walczyła tutaj kompania O2 Pułku AK Baszta broniąca dostępu do Dolnego

Bardziej szczegółowo

Żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego spuszczają łodzie na wodę (fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe)

Żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego spuszczają łodzie na wodę (fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe) Żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego spuszczają łodzie na wodę (fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe) Powstanie. 1. Armia Wojska Polskiego utworzona 29 lipca 1944 roku z przemianowania 1. Armii Polskiej w ZSRR

Bardziej szczegółowo

Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą.

Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą. Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą. Element działań wojennych kampanii wrześniowej pierwszej kampanii

Bardziej szczegółowo

Bitwa o Bochnię 5 września 2009 r.

Bitwa o Bochnię 5 września 2009 r. Bitwa o Bochnię 5 września 2009 r. WSTĘP Mamy przyjemność przedstawić wydarzenie plenerowe, będące rekonstrukcją bitwy o miasto, która miała miejsce we wrześniu 1939 roku. PoniŜej znajdziecie Państwo informacje

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ AKT 3 ARMII WOJSKA POLSKIEGO ( r.) 1. Zarys organizacyjny

ZESPÓŁ AKT 3 ARMII WOJSKA POLSKIEGO ( r.) 1. Zarys organizacyjny Jan Szostak ZESPÓŁ AKT 3 ARMII WOJSKA POLSKIEGO (6.10. 15.11.1944 r.) 1. Zarys organizacyjny Plan rozbudowy Wojska Polskiego nakreślony w preliminarzu wydatków na utrzymanie wojska w okresie od 1 września

Bardziej szczegółowo

Lotnictwo. Zmiana Program warty rozwoju Wojska Polskiego i jego realizacja

Lotnictwo. Zmiana Program warty rozwoju Wojska Polskiego i jego realizacja Lotnictwo W 1936 r. kończono realizację dotychczasowego 3-letniego programu rozbudowy lotnictwa. Złożony przez szefa Departamentu Aeronautyki MSWojsk. gen. bryg. Ludomiła Rayskiego latem 1936 r. nowy program

Bardziej szczegółowo

ZWIĄZEK WETERANÓW I REZERWISTÓW WOJSKA POLSKIEGO DOLNOŚLĄSKI ODDZIAŁ WOJEWÓDZKI imienia 2 Armii Wojska Polskiego DRUGA ARMIA WOJSKA POLSKIEGO

ZWIĄZEK WETERANÓW I REZERWISTÓW WOJSKA POLSKIEGO DOLNOŚLĄSKI ODDZIAŁ WOJEWÓDZKI imienia 2 Armii Wojska Polskiego DRUGA ARMIA WOJSKA POLSKIEGO ZWIĄZEK WETERANÓW I REZERWISTÓW WOJSKA POLSKIEGO DOLNOŚLĄSKI ODDZIAŁ WOJEWÓDZKI imienia 2 Armii Wojska Polskiego DRUGA ARMIA WOJSKA POLSKIEGO WROCŁAW, 2016 KAROL ŚWIERCZEWSKI Karol Świerczewski urodził

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIA DOTYCZĄCE WOJNY POLSKO-SOWIECKIEJ W ZBIORACH CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO

OPRACOWANIA DOTYCZĄCE WOJNY POLSKO-SOWIECKIEJ W ZBIORACH CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO Jerzy Ciesielski OPRACOWANIA DOTYCZĄCE WOJNY POLSKO-SOWIECKIEJ 1919 1920 W ZBIORACH CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO Centralne Archiwum Wojskowe gromadzi i przechowuje w zasadzie tylko akta wytworzone przez

Bardziej szczegółowo

Operacja Market Garden

Operacja Market Garden Operacja Market Garden Największa operacja z udziałem wojsk powietrznodesantowych podczas II wojny światowej. Odbyła się na terenie Holandii we wrześniu 1944. Operacja ta miała na celu rozdzielenie wojsk

Bardziej szczegółowo

BARCZEWO BUDUJE - NOWE CZYLI LEPSZE

BARCZEWO BUDUJE - NOWE CZYLI LEPSZE NR7 (248) lipiec-sierpień 2014 BARCZEWSKIE WYDARZENIA OPINIE INFORMACJE WYWIADY BARCZEWO BUDUJE - NOWE CZYLI LEPSZE We wtorek, 5 sierpnia oddano do użytku nowe mieszkania socjalne oraz oficjalnie przekazano

Bardziej szczegółowo

Patroni naszych ulic

Patroni naszych ulic Patroni naszych ulic Dębicka ziemia była świadkiem wielkich i tragicznych dziejów. Szczególnie na tym t e r e nie z a p i s a ł się ok r e s ok u pa c j i niemieckiej, kiedy powstała tu niezwykle p r ę

Bardziej szczegółowo

GENERAŁ WŁADYSŁAW EUGENIUSZ SIKORSKI

GENERAŁ WŁADYSŁAW EUGENIUSZ SIKORSKI GENERAŁ WŁADYSŁAW EUGENIUSZ SIKORSKI 20 maja 1881 roku w Tuszowie Narodowym pod Mielcem urodził się Władysław Sikorski. Był trzecim dzieckiem Emilii i Tomasza Sikorskich. Wcześniej młoda para wyprowadziła

Bardziej szczegółowo

Gen. August Emil Fieldorf Nil

Gen. August Emil Fieldorf Nil Gen. August Emil Fieldorf Nil Żołnierz I Brygady Legionów. Uczestnik wojen 1920 i 1939. Dowódca 51 Pułku Piechoty. Szef Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej. Wydał rozkaz zastrzelenia kata

Bardziej szczegółowo

Wiktor Zaradzki żołnierz 1 Batalionu Balonowego - Toruń

Wiktor Zaradzki żołnierz 1 Batalionu Balonowego - Toruń kpt mgr inż. Andrzej Janusz MICHALSKI Wiktor Zaradzki żołnierz 1 Batalionu Balonowego - Toruń Odwołaniem współczesnych przeciwlotników, do których się zaliczam służąc i pracując w strukturach Wojsk OPL

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum w Pleśnej im. Bohaterów Bitwy pod Łowczówkiem DLACZEGO BOHATERÓW BITWY POD ŁOWCZÓWKIEM?

Gimnazjum w Pleśnej im. Bohaterów Bitwy pod Łowczówkiem DLACZEGO BOHATERÓW BITWY POD ŁOWCZÓWKIEM? DLACZEGO BOHATERÓW BITWY POD ŁOWCZÓWKIEM? LATA 2001 2004 DZIAŁANIA WYCHOWAWCZE PRZED NADANIEM IMIENIA SZKOLE SPOTKANIA POKOLEŃ CZY OCALIMY NASZ PATRIOTYZM? PROGRAMY ARTYSTYCZNE NA UROCZYSTOŚCI ŚRODOWISKOWE

Bardziej szczegółowo

2014 rok Rok Pamięci Narodowej

2014 rok Rok Pamięci Narodowej 2014 rok Rok Pamięci Narodowej I. 100 rocznica wybuchu I wojny światowej I wojna światowa konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytania, Francją,

Bardziej szczegółowo

KATYŃ OCALIĆ OD ZAPOMNIENIA

KATYŃ OCALIĆ OD ZAPOMNIENIA KATYŃ OCALIĆ OD ZAPOMNIENIA Wydawnictwo okolicznościowe z okazji 70. rocznicy Zbrodni Katyńskiej. Biogram podporucznika Wojska Polskiego Zenona Rymaszewskiego Opracowany przez Dariusza Łukaszewicza nauczyciela

Bardziej szczegółowo

I Brygada Legionów Polskich

I Brygada Legionów Polskich I Brygada Legionów Polskich 1. Józef Piłsudski 2. Tadeusz Kasprzycki ps. Zbigniew 3. Kazimierz Piątek ps. Herwin 4. Albin Fleszar ps. Satyr 5. Kazimierz Bojarski ps. Kuba 6. Mieczysław Dąbkowski 7. Aleksander

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE DNI DZIEDZICTWA 2009 W GMINIE OCHOTNICA DOLNA

EUROPEJSKIE DNI DZIEDZICTWA 2009 W GMINIE OCHOTNICA DOLNA Wiadomości Środa, 19 sierpnia 2009 EUROPEJSKIE DNI DZIEDZICTWA 2009 W GMINIE OCHOTNICA DOLNA EUROPEJSKIE DNI DZIEDZICTWA 2009 w GMINIE OCHOTNICA DOLNA PUNKT OPORU WIETRZNICA 1939 patronat Wójt Gminy Ochotnica

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STOPNI ZWIĄZKU STRZELCKIEGO RZECZYPOSPOLITEJ. Regulamin przyjęty Uchwałą Nr XX/YY Komendy Głównej ZSR STRZELEC z dnia xx.yy 2012 r.

REGULAMIN STOPNI ZWIĄZKU STRZELCKIEGO RZECZYPOSPOLITEJ. Regulamin przyjęty Uchwałą Nr XX/YY Komendy Głównej ZSR STRZELEC z dnia xx.yy 2012 r. REGULAMIN STOPNI ZWIĄZKU STRZELCKIEGO RZECZYPOSPOLITEJ Regulamin przyjęty Uchwałą Nr XX/YY Komendy Głównej ZSR STRZELEC z dnia xx.yy 2012 r. 1. ZSR STRZELEC jest organizacją hierarchiczną, w której obok

Bardziej szczegółowo

Polacy podczas I wojny światowej

Polacy podczas I wojny światowej Polacy podczas I wojny światowej 1. Orientacje polityczne Polaków przed rokiem 1914 Orientacja proaustriacka (koncepcja austropolska) Szansa to unia z Austrią, a największym wrogiem Rosja 1908 r. we Lwowie

Bardziej szczegółowo

Warszawa 2012. A jednak wielu ludzi

Warszawa 2012. A jednak wielu ludzi Warszawa 2012 A jednak wielu ludzi Nazywam się Tadeusz Wasilewski, urodziłem się 15 sierpnia 1925 roku w Warszawie. W 1934 roku wstąpiłem do 175 drużyny ZHP, której dowódcą był harcmistrz Wrzesiński. W

Bardziej szczegółowo

Relacje: Kazimierz Pykało

Relacje: Kazimierz Pykało Relacje: Kazimierz Pykało 147. Ppor. rez. Kazimierz Pykało, dowódca plutonu artylerii piechoty 83 pp. Sprawozdanie z kampanii polskiej 1939 r., Niemcy, 25 października 1945 r. Dnia 1 IX wyjechałem z Siedlec

Bardziej szczegółowo

6 POMORSKA DYWIZJA PIECHOTY

6 POMORSKA DYWIZJA PIECHOTY 6 POMORSKA DYWIZJA PIECHOTY PATRON SZKOŁY Rok 1944 przyniósł istotne zmiany na arenie politycznej. Za sprawą największej operacji desantowej w Normandii państwa sprzymierzone zdołały utworzyć drugi front

Bardziej szczegółowo

Przegląd fortyfikacji stałych w Węgierskiej Górce w przededniu II wojny światowej za pomocą współczesnych narzędzi geograficznych

Przegląd fortyfikacji stałych w Węgierskiej Górce w przededniu II wojny światowej za pomocą współczesnych narzędzi geograficznych Agnieszka Kastelik Witold Jucha Jakub Rosiek Instytut Architektury Krajobrazu PK w Krakowie Instytut Geografii UP w Krakowie Instytut Historii UP w Krakowie Przegląd fortyfikacji stałych w Węgierskiej

Bardziej szczegółowo

KARTA KRYTERIÓW III KLASY KWALIFIKACYJNEJ

KARTA KRYTERIÓW III KLASY KWALIFIKACYJNEJ Załącznik 1 KARTA KRYTERIÓW III KLASY KWALIFIKACYJNEJ DLA PODOFICERÓW ZAKRES WIEDZY TEORETYCZNEJ ZAKRES UMIEJĘTNOŚCI PRAKTYCZNYCH METODYKA podstawowe obowiązki dowódcy załogi, miejsce i rolę w procesie

Bardziej szczegółowo

Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN

Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Źródło: http://pamiec.pl/pa/kalendarium-1/12809,7-wrzesnia-1939-roku-skapitulowala-zaloga-westerplatte-mimo-przygniatajacej-pr ze.html Wygenerowano: Piątek, 20 stycznia

Bardziej szczegółowo

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r.

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r. Grupa I Punkt 23 Miejsce uświęcone krwią Polaków poległych za wolność Ojczyzny. W tym miejscu 2 sierpnia 1944 hitlerowcy rozstrzelali i spalili 40 Polaków. Tablica ta znajduje się na budynku parafii św.

Bardziej szczegółowo

RADIOTELEGRAFISTA 39 ROKU

RADIOTELEGRAFISTA 39 ROKU Emil SUSKA RADIOTELEGRAFISTA 39 ROKU Światowy Związek Polskich Żołnierzy Łączności jest stowarzyszeniem kombatantów i żołnierzy Korpusu Osobowego Łączności i Informatyki Wojska Polskiego, integrującym

Bardziej szczegółowo

ARCHIWALIA OBRAZUJĄCE POMOC MATERIAŁOWĄ ZSRR DLA LWP W LATACH 1943 1945 * * *

ARCHIWALIA OBRAZUJĄCE POMOC MATERIAŁOWĄ ZSRR DLA LWP W LATACH 1943 1945 * * * Czesław Tokarz ARCHIWALIA OBRAZUJĄCE POMOC MATERIAŁOWĄ ZSRR DLA LWP W LATACH 1943 1945 W kwietniu 1943 r. działający na terenie Związku Radzieckiego Związek Patriotów Polskich wszczął, uwieńczone powodzeniem,

Bardziej szczegółowo

MARIAN BEŁC MIESZKANIEC WSI PAPLIN BOHATER BITWY O ANGLIĘ

MARIAN BEŁC MIESZKANIEC WSI PAPLIN BOHATER BITWY O ANGLIĘ MARIAN BEŁC MIESZKANIEC WSI PAPLIN BOHATER BITWY O ANGLIĘ BIOGRAFIA MARIANA BEŁCA Marian Bełc urodził się 27 stycznia 1914 r. w Paplinie, zginął 27 sierpnia 1942 r., miał 28 lat. Rodzicami jego byli Jan

Bardziej szczegółowo

Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej w Koszalinie

Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej w Koszalinie Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej w Koszalinie Źródło: http://cos.strazgraniczna.pl/cos/aktualnosci/13319,obchody-22-rocznicy-powstania-naszego-osrodka.html Wygenerowano: Piątek, 18 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Zakończył się obóz survivalowo-militarny zobacz galerię zdjęć

Zakończył się obóz survivalowo-militarny zobacz galerię zdjęć Zakończył się obóz survivalowo-militarny zobacz galerię zdjęć W niedzielę, 14 sierpnia, 30 młodych, zmęczonych, ale szczęśliwych mieszkańców Gminy Ełk, po siedmiodniowej nieobecności wróciło do domu. Zakończył

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej

Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej Źródło: http://ipn.jskinternet.pl/bip/rejestry-ewidencje-arc/kategorie/18,akta-wojskowych-organow-bezpieczenstwa-panstwa-u zyczone-przez-centralne-archiwum.html

Bardziej szczegółowo

Pamiętamy. Powstania Wielkopolskiego r r.

Pamiętamy. Powstania Wielkopolskiego r r. Pamięci naszych dziadków i rodziców, oraz uczniów i nauczycieli Szkoły Podstawowej w Potulicach, Rudniczu i w Żelicach Bohaterów Powstania Wielkopolskiego Pamiętamy Bohaterowie Powstania Wielkopolskiego

Bardziej szczegółowo

Agresja sowiecka na Polskę- IV rozbiór Polski

Agresja sowiecka na Polskę- IV rozbiór Polski Literka.pl Agresja sowiecka na Polskę IV rozbiór Polski Data dodania: 20110326 22:12:54 Autor: Monika Skiba Przedstawiam konspekt do lekcji na temat Agresji sowieckiej na Polskę dla klasy 3 gimnazjum.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246. DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 października 2013 r.

Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246. DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 października 2013 r. Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246 Zarząd Organizacji i Uzupełnień P1 DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 9 października 2013 r. w sprawie wdrożenia do eksploatacji użytkowej

Bardziej szczegółowo

FORT MOKOTOWSKI W DNIACH WRZEŚNIA 1939 ROKU

FORT MOKOTOWSKI W DNIACH WRZEŚNIA 1939 ROKU Wanda Krystyna Roman FORT MOKOTOWSKI W DNIACH 15 24 WRZEŚNIA 1939 ROKU Warszawa jako stolica Polski była jednym z najważniejszych celów operacyjnych, jakie postawiły przed swoimi armiami władze III Rzeszy.

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE "PRZED 75 LATY, 27 WRZEŚNIA 1939 R., ROZPOCZĘTO TWORZENIE STRUKTUR POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO. BYŁO ONO FENOMENEM NA SKALĘ ŚWIATOWĄ. TAJNE STRUKTURY PAŃSTWA POLSKIEGO, PODLEGŁE

Bardziej szczegółowo

Po wybuchu I wojny światowej na krótko zmobilizowany do armii austriackiej. Przeniesiony następnie do powstającego we Lwowie Legionu Wschodniego, stał się jednym z jego organizatorów. Po likwidacji Legionu

Bardziej szczegółowo

AKTA ZESPOŁÓW JEDNOSTEK OCHRONY Z LAT 1944 1945. 1. Uwagi wstępne

AKTA ZESPOŁÓW JEDNOSTEK OCHRONY Z LAT 1944 1945. 1. Uwagi wstępne Czesław Tokarz AKTA ZESPOŁÓW JEDNOSTEK OCHRONY Z LAT 1944 1945 1. Uwagi wstępne Stosunkowo najmniej liczną grupę aktową jednostek bojowych z lat 1944 1945, przechowywanych w Centralnym Archiwum Wojskowym,

Bardziej szczegółowo

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Na świecie żyło wielu ludzi, których losy uznano za bardzo ciekawe i zamieszczono w pięknie wydanych książkach. Zdarzało się też to w gminie Trzebina, gdzie

Bardziej szczegółowo

OBÓZ SZKOLENIOWY SPRAWNOŚCIOWY DLA MŁODZIEŻY KLAS ZDZ KIELCE

OBÓZ SZKOLENIOWY SPRAWNOŚCIOWY DLA MŁODZIEŻY KLAS ZDZ KIELCE 19.04.2010 r. OBÓZ SZKOLENIOWY SPRAWNOŚCIOWY DLA MŁODZIEŻY KLAS ZDZ KIELCE W dniu 19 kwietnia o godz. 08.00 na teren Centrum Szkolenia Na Potrzeby Sił Pokojowych przybyła młodzież klas mundurowych Szkół

Bardziej szczegółowo

Struktura batalionu lekkiej piechoty (Obrony Terytorialnej)

Struktura batalionu lekkiej piechoty (Obrony Terytorialnej) Struktura batalionu lekkiej piechoty (Obrony Terytorialnej) Batalion będzie samodzielnym modułem bojowym. Nie będzie dysponował żadnymi wozami bojowymi. Pojazdy będą służyły tylko do przemieszczania się

Bardziej szczegółowo

100 rocznica utworzenia Legionów Polskich

100 rocznica utworzenia Legionów Polskich 100 rocznica utworzenia Legionów Polskich Legiony Polskie polskie oddziały wojskowe, którym początek dała Pierwsza Kompania Kadrowa utworzona 3 sierpnia 1914 w Krakowie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego.

Bardziej szczegółowo

Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen.

Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen. Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen. Sosnkowski wydaje rozkaz o rozpoczęciu przygotowań do

Bardziej szczegółowo

WALKI O SIBIN. Fot.1. Kościół i cmentarz w Sibinie, początek XX wieku (archiwum Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej)

WALKI O SIBIN. Fot.1. Kościół i cmentarz w Sibinie, początek XX wieku (archiwum Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej) WALKI O SIBIN Piątego marca 1945 roku zaczęła pękać cienka linia niemieckiej obrony ciągnąca się około 5 kilometrów na wschód od rzeki Dziwny wzdłuż jej biegu. 7 marca 1945 około godziny 7.00 trzecia kompania

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy. do ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o orderach i odznaczeniach. (druk nr 909)

Materiał porównawczy. do ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o orderach i odznaczeniach. (druk nr 909) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o orderach i odznaczeniach (druk nr 909) U S T A W A z dnia 16 października 1992 r. o

Bardziej szczegółowo

ZADANIA DO SPRAWDZIANU

ZADANIA DO SPRAWDZIANU ZADANIA DO SPRAWDZIANU 1. Do daty dopisz wydarzenie: a) 1 IX 1939 r. wybuch II wojny światowej (agresja niemiecka na Polskę) b) 17 IX 1939 r. agresja radziecka na Polskę c) 28 IX 1939 r. kapitulacja Warszawy

Bardziej szczegółowo

Lekka Piechota Obrony Terytorialnej REGULAMIN ODZNAKI LPOT

Lekka Piechota Obrony Terytorialnej REGULAMIN ODZNAKI LPOT Stowarzyszenie ObronaNarodowa.pl Ruch Na Rzecz Obrony Terytorialnej Lekka Piechota Obrony Terytorialnej REGULAMIN ODZNAKI LPOT KRAKÓW 2015 1 I. POSTANOWIENIE OGÓLNE 1. Odznaka LPOT jest przyznawana rozkazem

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ DEPARTAMENT KADR SYSTEM UPOSAŻEŃ ŻOŁNIERZY ZAWODOWYCH

MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ DEPARTAMENT KADR SYSTEM UPOSAŻEŃ ŻOŁNIERZY ZAWODOWYCH MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ DEPARTAMENT KADR SYSTEM UPOSAŻEŃ ŻOŁNIERZY ZAWODOWYCH ŻOŁNIERZE ZAWODOWI OTRZYMUJĄ: UPOSAŻENIE: NALEŻNOŚCI PIENIĘŻNE: UPOSAŻENIE ZASADNICZE DODATKI: - SPECJALNY, - SŁUŻBOWY,

Bardziej szczegółowo

Program rozwoju Wojska Polskiego i jego realizacja

Program rozwoju Wojska Polskiego i jego realizacja Program rozwoju Wojska Polskiego i jego realizacja Nowe kierownictwo wojska podjęło działania zmierzające do unowocześnienia organizacji i wyposażenia armii. Znaczną inicjatywę w tym zakresie przejawił

Bardziej szczegółowo

OPIS. działań bojowych 120. SGKD 1. w okresie od do

OPIS. działań bojowych 120. SGKD 1. w okresie od do Źródło: Pamięć Narodu. Ministerstwo Obrony Federacji Rosyjskiej. Tłumaczenie: Maciej Krzysik Nysa 1945-2015. Zachowano oryginalną stylistykę. Tajne OPIS działań bojowych 120. SGKD 1 w okresie od 23.03.1945

Bardziej szczegółowo

Śmierć żołnierza święta jest I łamie nakazy nienawiści Przyjaciel czy wróg, jeśli nie ominęły go rany Na jednakową miłość i cześć zasługuje

Śmierć żołnierza święta jest I łamie nakazy nienawiści Przyjaciel czy wróg, jeśli nie ominęły go rany Na jednakową miłość i cześć zasługuje Śmierć żołnierza święta jest I łamie nakazy nienawiści Przyjaciel czy wróg, jeśli nie ominęły go rany Na jednakową miłość i cześć zasługuje Kontrofensywa Austro-Węgier. Bitwa Rudnicka 1914r. Historia I

Bardziej szczegółowo

65. rocznica triumfu pancerniaków gen. Maczka pod Falaise

65. rocznica triumfu pancerniaków gen. Maczka pod Falaise Źródło: http://www.bbn.gov.pl/pl/wydarzenia/1825,65-rocznica-triumfu-pancerniakow-gen-maczka-pod-falaise.html Wygenerowano: Poniedziałek, 19 września 2016, 04:35 65. rocznica triumfu pancerniaków gen.

Bardziej szczegółowo

Strona Zepołu Szkół nr 1 w Bełżycach Spotkanie z p. Listosiem - uczestnikiem bitwy o Monte Cassino

Strona Zepołu Szkół nr 1 w Bełżycach Spotkanie z p. Listosiem - uczestnikiem bitwy o Monte Cassino W niezwykłej lekcji historii uczestniczyli ostatnio uczniowie klas III. Z inicjatywy jednego rodzica p. G. Wielskiego naszą szkołę odwiedził p. Józef Listoś, żołnierz II wojny światowej, uczestnik walk

Bardziej szczegółowo

Żyeiorys : Bogd#* Reinholz s?józefa i Haliny z.d.szukalska urodzony 6.12.1918 w Łobżenicy woj.piła.. Szkołę Podstawową 4-ki. Ukoilczyłe* w Łobżenicy,

Żyeiorys : Bogd#* Reinholz s?józefa i Haliny z.d.szukalska urodzony 6.12.1918 w Łobżenicy woj.piła.. Szkołę Podstawową 4-ki. Ukoilczyłe* w Łobżenicy, 9 1 IV 2 - } 3 Żyeiorys : Bogd#* Reinholz s?józefa i Haliny z.d.szukalska urodzony 6.12.1918 w Łobżenicy woj.piła.. Szkołę Podstawową 4-ki. Ukoilczyłe* w Łobżenicy, n a s t ę p nie rozpoczęłem naukę w

Bardziej szczegółowo

ARCHIWALIA DOWÓDZTWA 1 KORPUSU POLSKICH SIŁ ZBROJNYCH W ZSRR. 1. Sprawy organizacyjne

ARCHIWALIA DOWÓDZTWA 1 KORPUSU POLSKICH SIŁ ZBROJNYCH W ZSRR. 1. Sprawy organizacyjne Wiesław Bernaś ARCHIWALIA DOWÓDZTWA 1 KORPUSU POLSKICH SIŁ ZBROJNYCH W ZSRR 1. Sprawy organizacyjne Na mocy decyzji Państwowego Komitetu Obrony Związku Radzieckiego z dnia 10 sierpnia 1943 roku przystąpiono

Bardziej szczegółowo

Florian Antoni Budniak

Florian Antoni Budniak Florian Antoni Budniak Florian Antoni Budniak Borsuk, Halicz, Andrzej - profesor, leśnik, żołnierz Września, kapitan Wojska Polskiego, członek Armii Krajowej. Prawdziwy Polak i patriota. Urodził się 17

Bardziej szczegółowo

Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu

Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu Strona znajduje się w archiwum. Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu We wtorek, 24 lutego br., Prezydent RP, Zwierzchnik Sił Zbrojnych Lech Kaczyński złożył wizytę w Wyżej

Bardziej szczegółowo

Znaczek Batalionów Chłopskich [ze zbiorów MHPRL w Warszawie] Oddział BCh w okolicach Opatowa, 1942 r. [ze zbiorów Mauzoleum w Michniowie]

Znaczek Batalionów Chłopskich [ze zbiorów MHPRL w Warszawie] Oddział BCh w okolicach Opatowa, 1942 r. [ze zbiorów Mauzoleum w Michniowie] Akcje dywersyjne na Kielecczyźnie. Niszczenie transportów, wysadzanie linii kolejowych było jednym ze sposobów walki z okupantem, b.d.m. [ze zbiorów IPN] Akcje dywersyjne na Kielecczyźnie. Niszczenie transportów,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw 1) Opracowano na podstawie: Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Szyki marszowe i bojowe

Szyki marszowe i bojowe Szyki marszowe i bojowe Wyróżniamy szyki marszowe i bojowe. Ważne jest poruszanie się w małych grupach z wykorzystaniem charakteru terenu, celu zadania, czasu, wyposażenia, warunków pogodowych, prawdopodobieństwa

Bardziej szczegółowo

Niezwyciężeni. Michał Kadrinazi Paradowski, Daniel Staberg, Rafał Szwelicki Malowanie figurek szwedzkich: Corsarii.

Niezwyciężeni. Michał Kadrinazi Paradowski, Daniel Staberg, Rafał Szwelicki Malowanie figurek szwedzkich: Corsarii. Niezwyciężeni Szwedzcy weterani w kampanii przeciw Danii 1657-1658 W Michał Kadrinazi Paradowski, Daniel Staberg, Rafał Szwelicki Malowanie figurek szwedzkich: Corsarii lipcu 1657 roku Dania zdecydowała

Bardziej szczegółowo

Pioski 1937 r. https://audiovis.nac.gov.pl/obraz/189303/aee863920d9eb981a3d069c5350d73f2/

Pioski 1937 r. https://audiovis.nac.gov.pl/obraz/189303/aee863920d9eb981a3d069c5350d73f2/ Pioski 1937 r. https://audiovis.nac.gov.pl/obraz/189303/aee863920d9eb981a3d069c5350d73f2/ Fotografia grupowa zawodników po zdobyciu pucharu prezydenta miasta Pioska. Pośrodku stoi prezes WKS Kotwica kpt.

Bardziej szczegółowo

Polskie Państwo podziemne Przygotowała: Katarzyna Kossakowska Klasa III A

Polskie Państwo podziemne Przygotowała: Katarzyna Kossakowska Klasa III A Polskie Państwo podziemne 1939-1945 Przygotowała: Katarzyna Kossakowska Klasa III A FLAGA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO Polskie Państwo Podziemne (w skrócie PPP) to tajne struktury Państwa Polskiego istniejące

Bardziej szczegółowo

Uroczystości odbędą się w Zamościu w dniach listopada 2013 r.

Uroczystości odbędą się w Zamościu w dniach listopada 2013 r. Uroczystości patriotyczno-religijne 70. rocznicy nadania nazwy Oddziałów Partyzanckich 9. Pułku Piechoty - Oddziałom Dywersji Bojowej Inspektoratu Zamość. Zamość, 29-30 listopada 2013 r. Światowy Związek

Bardziej szczegółowo

od 2011 roku, dzień 1 marca został ustanowiony świętem państwowym, poświęconym żołnierzom zbrojnego podziemia antykomunistycznego.

od 2011 roku, dzień 1 marca został ustanowiony świętem państwowym, poświęconym żołnierzom zbrojnego podziemia antykomunistycznego. od 2011 roku, dzień 1 marca został ustanowiony świętem państwowym, poświęconym żołnierzom zbrojnego podziemia antykomunistycznego. Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych jest obchodzony corocznie jest

Bardziej szczegółowo

Grudniowe spotkanie przedświąteczne integrujące środowiska żołnierskich pokoleń pn. Solidarni z Wojskiem Polskim

Grudniowe spotkanie przedświąteczne integrujące środowiska żołnierskich pokoleń pn. Solidarni z Wojskiem Polskim Wykaz ofert niespełniających kryteriów formalnych zawartych Otwartego Konkursu Ofert z dnia 24.04.2013 r., które nie będą podlegać dalszej ocenie merytorycznej Lp. Nazwa organizacji Nr ewidencyjny Nazwa

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ AKT DOWÓDZTWA ARTYLERII Z LAT Zarys organizacyjny

ZESPÓŁ AKT DOWÓDZTWA ARTYLERII Z LAT Zarys organizacyjny Janusz Gzyl ZESPÓŁ AKT DOWÓDZTWA ARTYLERII Z LAT 1951 1956 1. Zarys organizacyjny Opracowany na lata 1949 1955 plan rozwoju wojska, przewidywał znaczną rozbudowę artylerii zarówno naziemnej, jak i przeznaczonej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie mianowania na stopnie wojskowe

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie mianowania na stopnie wojskowe Dziennik Ustaw Nr 87 7436 Poz. 561 561 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie mianowania na stopnie wojskowe Na podstawie art. 76 ust. 14 ustawy z dnia 21 listopada

Bardziej szczegółowo

Nadbużański Oddział Straży Granicznej

Nadbużański Oddział Straży Granicznej Nadbużański Oddział Straży Granicznej Źródło: http://www.nadbuzanski.strazgraniczna.pl/nos/aktualnosci/17471,plk-wojciech-stanislaw-wojcik-patronem-placow ki-nosg-w-lubyczy-krolewskiej.html Wygenerowano:

Bardziej szczegółowo

Obóz Rothesay i podobóz Tighnabruaich a) Personalne dot. przydziałów Armii w ZSRR, pociągów pancernych b) Personalne, dot. przydziałów w A

Obóz Rothesay i podobóz Tighnabruaich a) Personalne dot. przydziałów Armii w ZSRR, pociągów pancernych b) Personalne, dot. przydziałów w A 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Oddział Personalny Sztabu NW Sprawy ewidencyjne, listy weryfikacyjne, spisy oficerskie, wykaz obsady władz centralnych, sprawa gen. Kalkusa Sprawy ewidencyjne,

Bardziej szczegółowo

Nieoficjalny poradnik GRY-OnLine do gry. Faces of War. autor: Marcin jedik Terelak

Nieoficjalny poradnik GRY-OnLine do gry. Faces of War. autor: Marcin jedik Terelak Nieoficjalny poradnik GRY-OnLine do gry Faces of War autor: Marcin jedik Terelak Copyright wydawnictwo GRY-OnLine S.A. Wszelkie prawa zastrzeżone. www.gry-online.pl Prawa do użytych w tej publikacji tytułów,

Bardziej szczegółowo

Płk L. Okulicki z Bronisławą Wysłouchową na tarasie budynku Dowództwa Armii Polskiej w ZSRR (wrzesień 1941 r.)

Płk L. Okulicki z Bronisławą Wysłouchową na tarasie budynku Dowództwa Armii Polskiej w ZSRR (wrzesień 1941 r.) Rozkaz gen. W. Andersa do wstępowania w szeregi Armii Polskiej Wyżsi oficerowie Armii Polskiej w ZSRR. W pierwszym rzędzie siedzą gen.m. Tokarzewski-Karaszewicz (pierwszy z lewej), gen. W. Anders, gen.m.

Bardziej szczegółowo

Historia Szkoły bogata, ciekawa, mało znana

Historia Szkoły bogata, ciekawa, mało znana Historia Szkoły bogata, ciekawa, mało znana Odcinek 12. Czy wiesz, że Twoi poprzednicy w tej szkole nie wahali się oddać życie za ojczyznę i w roku 1914 czynnie włączyli się w walkę o niepodległość? Młodzież

Bardziej szczegółowo

PO M N IK I ŚW IA D K A M I H ISTO R II

PO M N IK I ŚW IA D K A M I H ISTO R II PO M N IK I ŚW IA D K A M I H ISTO R II Krężnica Jara, jak tysiące innych miejscowości, ma swoje dowody tragicznej historii. Do nich należą krzyże, pomniki i groby poległych w walce o wolność Ojczyzny.

Bardziej szczegółowo

CLII Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych przy Zespole Szkół nr 27 Praca kontrolna nr 1 semestr I HISTORIA Międzywojnie i II wojna światowa TEST

CLII Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych przy Zespole Szkół nr 27 Praca kontrolna nr 1 semestr I HISTORIA Międzywojnie i II wojna światowa TEST CLII Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych przy Zespole Szkół nr 27 Praca kontrolna nr 1 semestr I HISTORIA Międzywojnie i II wojna światowa TEST... 1. Na poniższej mapie zaznacz państwa, które utworzyły:

Bardziej szczegółowo

ZESPOŁY AKT JEDNOSTEK KAWALERII Problemy organizacyjne

ZESPOŁY AKT JEDNOSTEK KAWALERII Problemy organizacyjne Tadeusz Kowalczyk ZESPOŁY AKT JEDNOSTEK KAWALERII 1944 1947 1. Problemy organizacyjne Druga wojna światowa była ostatnią, w której kawalerii używano na większą skalę, jako rodzaju broni. Niemal we wszystkich

Bardziej szczegółowo

1 marca Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Ponieważ żyli prawem wilka, historia o nich głucho milczy Zbigniew Herbert

1 marca Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Ponieważ żyli prawem wilka, historia o nich głucho milczy Zbigniew Herbert 1 marca Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych Ponieważ żyli prawem wilka, historia o nich głucho milczy Zbigniew Herbert Żołnierze Wyklęci żołnierze antykomunistycznego Podziemia stawiających opór

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie mianowania na stopnie wojskowe. (Dz. U. z dnia 30 czerwca 2004 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie mianowania na stopnie wojskowe. (Dz. U. z dnia 30 czerwca 2004 r. Dz.U.04.150.1584 2005.05.03 zm. Dz.U.05.68.598 1 2005.08.04 zm. Dz.U.05.133.1121 1 2006.06.07 zm. Dz.U.06.86.596 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie mianowania

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

o zmianie ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie oraz o zmianie niektórych innych ustaw. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA Warszawa, dnia 6 grudnia 2010 r. Druk nr 1058 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Opracowanie, które trafia w ręce Czytelników, to efekt wspólnej pracy kilku autorów, na co dzień funkcjonariuszy Straży Granicznej.

Opracowanie, które trafia w ręce Czytelników, to efekt wspólnej pracy kilku autorów, na co dzień funkcjonariuszy Straży Granicznej. Opracowanie, które trafia w ręce Czytelników, to efekt wspólnej pracy kilku autorów, na co dzień funkcjonariuszy Straży Granicznej. Pomysł wydania tej pracy został poddany przez funkcjonariuszy Podlaskiego

Bardziej szczegółowo

W dniach 28 i 29 stycznia br. w Centrum Szkolenia Na Potrzeby Sił Pokojowych w Kielcach pożegnaliśmy 6 cio osobową grupę oficerów i podoficerów,

W dniach 28 i 29 stycznia br. w Centrum Szkolenia Na Potrzeby Sił Pokojowych w Kielcach pożegnaliśmy 6 cio osobową grupę oficerów i podoficerów, W dniach 28 i 29 stycznia br. w Centrum Szkolenia Na Potrzeby Sił Pokojowych w Kielcach pożegnaliśmy 6 cio osobową grupę oficerów i podoficerów, którzy służbę w kieleckim garnizonie, a potem w Centrum,

Bardziej szczegółowo

AKTA WYTWORZONE W WYNIKU DZIAŁALNOŚCI WICEMINISTRÓW SPRAW WOJSKOWYCH Zarys rozwoju organizacyjnego

AKTA WYTWORZONE W WYNIKU DZIAŁALNOŚCI WICEMINISTRÓW SPRAW WOJSKOWYCH Zarys rozwoju organizacyjnego Kazimierz Bar AKTA WYTWORZONE W WYNIKU DZIAŁALNOŚCI WICEMINISTRÓW SPRAW WOJSKOWYCH 1919 1939 Zarys rozwoju organizacyjnego Ministerstwo Spraw Wojskowych zostało utworzone 26 października 1918 roku przez

Bardziej szczegółowo

Mieszkaniec Nowego Kramska podkuwa konia na froncie I Wojny Światowej

Mieszkaniec Nowego Kramska podkuwa konia na froncie I Wojny Światowej 57 Mieszkaniec Nowego Kramska podkuwa konia na froncie I Wojny Światowej Żołnierze z Babimostu na zdjęciach z rodzinami podczas pobytu w domu - okres I Wojny Światowej 58 Powstańcy Wielkopolscy z Babimojszczyzny

Bardziej szczegółowo