Cele przedmiotu. Rachunkowość zarządcza i zarządzanie finansami. Treści kształcenia. Zalecana literatura podstawowa. Podstawa zaliczenia

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Cele przedmiotu. Rachunkowość zarządcza i zarządzanie finansami. Treści kształcenia. Zalecana literatura podstawowa. Podstawa zaliczenia"

Transkrypt

1 Rachunkowość zarządcza i zarządzanie finansami Prowadzący: Sławomir Jędrzejewski Cele przedmiotu Wprowadzenie słuchaczy zakres wiedzy i umiejętności dotyczących podejmowania decyzji krótko- i długookresowych przy wykorzystaniu narzędzi rachunkowości zarządczej i zarządzania finansami. Wykazanie praktycznej przydatności koncepcji i metod operacyjnej rachunkowości zarządczej i zarządzania finansami w zarządzaniu jednostkami gospodarczymi. Wykształcenie u słuchaczy poczucia znaczenia informacji finansowych oraz wpływu tych informacji na zachowania ludzi w podmiocie gospodarczym. 2 Treści kształcenia Istota i zadania rachunkowości zarządczej i zarządzania finansami Rozwój rachunkowości zarządczej i zarządzania finansami Złożone problemy klasyfikacji kosztów dla potrzeb zarządzania Tradycyjne metody rachunku kosztów a rachunek kosztów działań i zarządzanie zorientowane na działania Analiza relacji koszty wolumen zysk dla produkcji wieloasortymentowej. Analiza dźwigni operacyjnej, finansowej i łącznej oraz analiza wrażliwości Zaawansowane rachunki decyzyjne przy podejmowaniu decyzji w krótkim okresie Struktura i zasady sporządzania budżetu globalnego (master budżet) przedsiębiorstwa i budżetów dla ośrodków odpowiedzialności (planowanie finansowe) Budżetowanie kapitałowe i ocena efektywności inwestycji Ocena przedsiębiorstwa za pomocą mierników finansowych i niefinansowych Analiza źródeł i form finansowania Struktura i koszt kapitału Zarządzanie zapasami i gotówką Polityka dywidend Usystematyzowanie zagadnień i przygotowanie do egzaminu Podstawa zaliczenia Zaliczenie pisemne (2 testy zawierające pytania i zadania) 3 4 Sposób sprawdzenia osiągnięcia efektów zamierzonych (warunki i forma zaliczenia przedmiotu) Ocena końcowa = 50% zaliczenie z zakresu rachunkowości zarządczej (w tym 80% wiedza nabyta w trakcie zajęć i 20% wiedza nabyta jako praca własna) + 50% zaliczenie z zakresu zarządzania finansami (w tym 80% wiedza nabyta w trakcie zajęć i 20% wiedza nabyta jako praca własna). Na zaliczeniu ćwiczeń i wykładu obowiązuje następująca skala ocen: 0-55% - 2,0; 56-64% - 3,0, 65-73% - 3,5; 74-82% - 4,0; 83-91% - 4,5; % - 5,0. Zalecana literatura podstawowa Sobańska I. (red.), Rachunek kosztów. Podejście operacyjne i strategiczne, C.H.BECK, Warszawa 2009, Sobańska I. (red.), Rachunkowość zarządcza. Podejście operacyjne i strategiczne, C.H.BECK, Warszawa 2010, Brigham E. F., Podstawy zarządzania finansami, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2005 Jaruga A., Szychta A., Kabalski P. Rachunkowość zarządcza, Wolters Kluwer, Warszawa 2010, 5 6 1

2 Zalecana literatura uzupełniająca Różański J. (red.) Inwestycje rzeczowe i kapitałowe, Difin, Warszawa 2006 Dębski W., Teoretyczne i praktyczne aspekty zarządzania finansami przedsiębiorstwa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005 Machała R., Zarządzanie finansami i wycena firmy, UNIMEX, Wrocław 2011 Podstawowe pojęcia z zakresu rachunkowości zarządczej 7 8 Rachunkowość zarządczą definiuje się najczęściej jako dział rachunkowości, którego zadaniem jest dostarczanie metod i informacji ekonomicznych dla odbiorców wewnętrznych z przedsiębiorstwa na potrzeby zarządzania 9 Rachunkowość finansowa jest tym podsystemem systemu rachunkowości, której zadaniem jest dostarczenie informacji zainteresowanym jednostkom z otoczenia przedsiębiorstwa. Ma ona charakter obligatoryjny i powinna być prowadzona zgodnie z określonymi zasadami oraz jest uregulowana przepisami prawa. Rachunkowość finansowa dostarcza informacji historycznych dotyczących zdarzeń, które miały miejsce w przeszłości. Rachunkowość zarządcza jest podsystemem systemu rachunkowości, którego zadaniem jest dostarczanie informacji jednostkom wewnętrznym w przedsiębiorstwach. Jest ona zindywidualizowana i uregulowana wewnątrz w przedsiębiorstwie. Sposób przekazywania informacji w podsystemie rachunkowości zarządczej jest uwarunkowany potrzebami kierownictwa przedsiębiorstwa. 10 RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA...jest nienormowanym przepisami prawnymi systemem identyfikowania, gromadzenia, opracowywania, interpretacji i analizy różnorodnych informacji finansowych i niefinansowych, które mogą mieć znaczenia dla prowadzącej przez daną jednostkę działalności gospodarczej. Informacje rachunkowości zarządczej są wykorzystywane przez kierownictwo przedsiębiorstwa we wszystkich funkcjach zarządzania, z tym że przede wszystkim służą one planowaniu i kontroli

3 Podstawową zasadą rachunkowości zarządczej jest: wydzielenie rodzajów działalności i przyporządkowanie im odpowiednich kosztów operacyjnych. Rachunkowość zarządcza koncentruje się na dostarczaniu informacji planistycznych dotyczących przyszłych zamierzeń. Zasady rachunkowości zarządczej muszą uwzględniać zróżnicowanie działalności obiektu wynikające z rodzaju świadczonych przez niego usług bądź produkcji dóbr. 13 Można ją zdefiniować jako system gromadzenia, opracowywania i prezentacji informacji dotyczących przeszłych i przyszłych zjawisk gospodarczych w celu wspomagania kierownictwa jednostki gospodarczej w planowaniu i podejmowaniu decyzji i kontroli. 14 Najważniejsze cechy rachunkowości zarządczej to: Rachunkowość zarządcza a rachunek kosztów informacje generowane przez system rachunkowości zarządczej są wykorzystywane w procesie zarządzania przedsiębiorstwa przy pochodzące z rachunkowości zarządczej mają przyczynić się do takiego zarządzania przedsiębiorstwem aby było zapewnione efektywne wykorzystanie zasobów posiadanych przez przedsiębiorstwo. podstawowym zadaniem rachunkowości zarządczej jest dostarczanie informacji ekonomicznych o charakterze finansowym i nie finansowym jednostkom wewnętrznym z przedsiębiorstwa jest systemem informacyjnym, w którym następuje przetwarzanie informacji ekonomicznych dotyczących działalności przedsiębiorstwa 15 RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA Orientacja na rynek Ustalanie kosztów, aby podjąć decyzję co produkować Powiązanie kosztów z decyzjami (w różnych zastosowaniach) Kształtowanie zachowań, aby osiągnąć efekty głównie ekonomiczne RACHUNEK KOSZTÓW Orientacja na produkcję Ustalanie kosztów jako cel obliczeń ( koszty na wyjściu ) Oderwanie kosztów od decyzji Przypisanie ośrodkom kosztów powstałych w trakcie działalności 16 KOSZTY Koszty stanowią zawsze punkt wyjścia myślenia ekonomicznego, a następnie działania różnych podmiotów gospodarczych. Ranga kosztów jako elementu decyzyjnego wynika stąd, iż kosztów wprawdzie nie można w przedsiębiorstwie nie ponosić, lecz można i trzeba je minimalizować. Koszt Pojęcie kosztu Nakład Wydatek

4 Art. 3 ust. 1 pkt 31UoR koszty to uprawdopodobnione zmniejszenia w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych, o wiarygodnie określonej wartości, w formie zmniejszenia wartości aktywów, albo zwiększenia wartości zobowiązań i rezerw, które doprowadzą do zmniejszenia kapitału własnego lub zwiększenia jego niedoboru w inny sposób niż wycofanie środków przez udziałowców lub właścicieli. koszt oznacza zatem wyrażone pieniężnie zużycie własnych czynników produkcji, usług obcych, pracy ludzkiej w jednostce gospodarczej w oznaczonym czasie Pierwotność kosztów Cechą szczególną kosztów jest ich pierwotność względem przychodów, co oznacza że: aby podjąć jakąkolwiek działalność gospodarczą, przedsiębiorstwo musi najpierw ponieść koszty, potem konieczne jest sprzedanie wyprodukowanego wyrobu, towaru lub usługi w celu zrealizowania przychodu, osiągnięcie zysku wymaga, aby łączne przychody były wyższe od poniesionych kosztów. Pojęcie wydatku To wydatkowanie środków pieniężnych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą Pojęcie nakładu Podział kosztów wg Ustawy Nakład kategoria ekonomiczna wyrażająca w jednostkach naturalnych zużycie siły roboczej oraz zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. Ze względu na rodzaj czynnika wykorzystywanego w działalności gospodarczej można wyróżnić cztery rodzaje nakładów Koszty Operacyjne Pozostałe koszty operacyjne (760) Koszty działalności operacyjnej Budowy środków trwałych (080) Finansowe (750) nakłady środków trwałych nakłady pieniężne nakłady materiałowe nakłady pracy żywej Koszty produktów (ZP 4 i 5 ) Wartość sprzedanych towarów w cenie zakupu (nabycia) Wartość sprzedanych materiałów w cenie zakupu (730) (nabycia) (740)

5 Klasyfikacja kosztów Klasyfikacja dla celów sprawozdawczych Klasyfikacja dla celów decyzyjnych Klasyfikacja dla celów kontrolnych Przedsiębiorstwa mogą ewidencjonować koszty na trzy sposoby: 1. Tylko w układzie rodzajowym (zespół 4) 2. Tylko w układzie funkcjonalnym (zespół 5) 3. W układzie mieszanym (układ rodzajowy i funkcjonalny jednocześnie) Ewidencja układu rodzajowego kosztów odpowiada nam na pytanie jakie koszty (jakiego rodzaju koszty) ponosi przedsiębiorstwo Ewidencja kosztów w układzie funkcjonalnym odpowiada na pytanie ile wynosi jednostkowy techniczny koszt wytworzenia (TKW) wyrobu gotowego. Najlepszym rozwiązaniem jest dla przedsiębiorstwa ewidencja kosztów w układzie rodzajowym i funkcjonalnym jednocześnie. Klasyfikacja kosztów Koszty działalności operacyjnej Koszty działalności inwestycyjnej Koszty działalności finansowej Koszty związane z funduszami celowymi Koszty działalności operacyjnej Koszty działalności usługowej Koszty działalności handlowej Koszty działalności operacyjnej koszty faz działalności Koszty zakupu Koszty produkcji Koszty działalności produkcyjnej Koszty zarządzania Koszty sprzedaży

6 Koszty działalności operacyjnej koszty rodzajowe Amortyzacja Usługi obce Zużycie materiałów i energii Wynagrodzenia Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia Podatki i opłaty Pozostałe koszty rodzajowe 31 Koszty działalności operacyjnej miejsca powstania kosztów Koszty działalności pomocniczej Koszty działalności podstawowej Koszty zarządu Koszty zakupu Koszty sprzedaży 32 Koszty działalności operacyjnej kalkulacyjny układ kosztów Koszty bezpośrednie: Materiały, Paliwo, Koszty pośrednie: Koszty wydziałowe, Koszty zarządu, Płace bezpośrednie, Koszty zakupu, Obróbka obca, Koszty sprzedaży. Koszty przygotowania nowej produkcji. Koszty działalności operacyjnej odniesienie kosztów do produktu Koszty produktu: techniczny koszt wytworzenia Koszty okresu: Koszty zarządu Koszty sprzedaży Pozostałe koszty operacyjne Koszty finansowe Klasyfikacja kosztów dla potrzeb podejmowania decyzji Koszty realne koszty objęte ewidencją na kontach księgowych, odzwierciedlające zmniejszenie majątku (np. zużycie materiałów w procesie produkcji) lub wzrost zobowiązań Koszty zależne (istotne) przyszłe koszty (lecz także przychody), które zmieniają się wraz z podjęciem określonej decyzji. Koszty niezależne (nieistotne) przyszłe koszty (przychody), których wielkość nie zmieni się wraz z podjęciem danej decyzji. Koszty operatywne koszty, których wysokość może być kształtowana przez kierującego podmiotem, w krótkich okresach czasu, poprzez bieżące decyzje operacyjne. Koszty zapadłe koszty, których ponoszenie w okresie bieżącym jest konsekwencją decyzji podjętej w okresach minionych. Koszty stałe niezależne od rozmiarów działalności. Koszty zmienne koszty, których wielkość zależy od rozmiarów działalności (skala produkcji kształtuje ich wysokość). Koszty dodatkowe jest to przyrost kosztów (przychodów) z powodu skokowego wzrostu skali produkcji (np. oddanie do użytku nowej hali produkcyjnej). Koszty utraconych korzyści jest to kwota utraconych korzyści (np. zysku) wskutek przyjęcia jednej z możliwych alternatyw działania. Koszty krańcowe jest to przyrost kosztów (przychodów) jeżeli produkcja wzrośnie o jednostkę. 35 Klasyfikacja kosztów dla celów decyzyjnych Należy jednak pamiętać, iż w długim okresie koszty stałe nie występują w jednostce, gdyż wysokość wszystkich kosztów w długim horyzoncie czasowym można zmienić. 36 6

7 Koszty złożone Klasyfikacja koszty będące iloczynem kosztów ilości zużycia dla i potrzeb ceny (stawki) kontroli ustalonej przez dostawcę wewnętrznego wydział produkcji pomocniczej; koszty te dadzą się rozłożyć na elementy składowe (koszty proste). Koszty proste koszty, które dadzą się wyrazić jako iloczyn ilości zużycia i ceny (stawki, taryfy) dyktowanej przez dostawcę zewnętrznego (usługi transportowe obce, usługi remontowe obce, zużycie energii obcej). Koszty niekontrolowane na których wysokość kierownik ośrodka odpowiedzialności nie ma wpływu lub koszty te są nieprecyzyjnie mierzone. Koszty kontrolowane koszty, na których wysokość wpływ wywiera kierownik ośrodka odpowiedzialności, a ponadto pomiar tych kosztów jest precyzyjny. Ośrodek odpowiedzialności: wyodrębniony technicznie, organizacyjnie i terytorialnie obszar aktywności przedsiębiorstwa, na czele której stoi osoba odpowiedzialna za jej dokonania. Koszty podstawowe których przewidywanie (planowanie) oparte jest na technicznie uzasadnionych normach zużycia, stąd możliwa jest ich precyzyjna ocena. Koszty ogólne dla których brak jest technicznie uzasadnionych norm zużycia, wzorcowanie tych kosztów możliwe jest jedynie w oparciu o wielkości rzeczywiste okresów ubiegłych (w tym koszty bieżącej działalności i zapadłe). 37 Klasyfikacja kosztów dla celów sprawozdawczych Koszty produktów i okresu Koszty produktów rozliczane są na produkty i biorą udział w wycenie zapasów produktów pracy (mogą być zaprezentowane zarówno w bilansie jak i rachunku zysków i strat). Koszty okresu nie są brane pod uwagę przy wycenie zapasów i traktowane są jako koszty dane okresu sprawozdawczego (zaprezentowane będą tylko w rachunku zysków i strat). 38 Klasyfikacja kosztów dla celów sprawozdawczych Klasyfikacja kosztów dla celów kontrolnych Koszty bezpośrednie ich pomiar i odniesienie na produkty lub działalności w oparciu o dowody źródłowe jest możliwy, istotny i opłacalny. Koszty pośrednie nie wykazują ścisłego związku z efektami pracy lub przyporządkowanie tych kosztów na podstawie dowodów źródłowych do produktów jest nieopłacalne lub nieistotne (rozliczanie na produkty za pomocą tzw. kluczy rozliczeniowych). Koszty niekontrolowane - na ich wysokość nie ma wpływu ośrodek odpowiedzialności Koszty kontrolowane -na ich wysokość ma wpływ ośrodek odpowiedzialności 39 W ujęciu przedsiębiorstwa jako całości wszystkie koszty są kontrolowane 40 Koszty historyczne a koszty przyszłe Koszty własne przedsiębiorstwa ze względu na swój złożony charakter są rozpatrywane z różnych punktów widzenia. Potrzeby sprawozdawczości, analizy, kontroli, planowania i podejmowania decyzji wymagają ujęcia kosztów w odpowiednich przekrojach. W toku ewolucji systemu rachunkowości zasadnicze przekroje klasyfikacji kosztów ukształtowały się na podstawie przyjętych sposobów wyceny efektów produkcji. Wyróżnia się dwa główne sposoby takiej wyceny: na podstawie kosztów historycznych (ex post) na podstawie kosztów przyszłych (ex ante). 41 Koszt EX POST W wycenie opartej na kosztach historycznych (ex post) przyjmuje się założenie, że istnieje jeden prawdziwy koszt, który został poniesiony na wytworzenie produkcji i przedsiębiorstwo nie może go zmienić. Ten koszt jest odzwierciedleniem wielkości i struktury zużycia czynników produkcji poniesionych na realizację określonych wyrobów i stanowi podstawę ustalenia ceny tych wyrobów. 42 7

8 Zgodnie z tym założeniem przyszłe planowane koszty mogą być różne w zależności od podjętych decyzji co do kierunków działania przedsiębiorstwa. Koszt EX ANTE Wycenie opartej na kosztach przyszłych (ex ante) odnosi się do kosztów planowanych, czyli tych, które będą dopiero poniesione w przedsiębiorstwie. Z tego względu odchodzi się od koncepcji jednego prawdziwego kosztu na rzecz różnych kosztów dla różnych celów. Koszty bezpośrednie Do kosztów bezpośrednich zalicza się te koszty, które są ściśle związane z wytworzeniem konkretnych wyrobów, czyli na podstawie dokumentacji źródłowej, bez żadnego dodatkowego przeliczania. Zwykle są to koszty materiałów bezpośrednich, płac bezpośrednich i innych kosztów bezpośrednich Koszty pośrednie są tymi kosztami których nie można na podstawie dokumentów źródłowych odnieść wprost do określonych jednostek kalkulacyjnych!!! lub których ustalanie w danych warunkach jest nieopłacalne z powodu dużej pracochłonności czy nieistotne ze względu na małą ich kwotę. 45 Koszty pośrednie rozlicza się na poszczególne jednostki kalkulacyjne za pomocą kluczy podziałowych (np. proporcjonalnie do kosztów wynagrodzeń bezpośrednich, w stosunku do maszynogodzin, do kosztów przerobu lub do technicznego kosztu wytworzenia). Do kosztów pośrednich zalicza się: koszty wydziałowe, koszty ogólnozakładowe (koszty zarządu), koszty zakupu 46 koszty sprzedaży. KUPIĆ OD DOSTAWCY CZY WYTWARZAĆ SAMEMU DANY PÓŁFABRYKAT ILE NALEŻY WYTWORZYĆ PRODUKTÓW, BY NIE PONIEŚĆ STRATY LUB BY OSIĄGNĄĆ OKREŚLONEJ WIELKOŚCI ZYSK I KTÓRE Z PRZEDSIĘWZIĘĆ INWESTYCYJNYCH PRZYJĄĆ DO REALIZACJI DLA CELÓW ZARZĄDZANIA, KRYTERIA EWIDENCYJNE KOSZTÓW POWINNY BYĆ ROZSZERZONE TAK, ABY NADAWAŁY SIĘ DO PODEJMOWANIA DECYZJI KRÓTKOOKRESOWYCH, TAKICH JAK: JAKĄ USTALIĆ CENĘ NA WYROBY I JAK ONA WPŁYNIE NA ILOŚĆ SPRZEDANYCH PRODUKTÓW I ILE NALEŻY ZWIĘKSZYĆ SPRZEDAŻ, BY OSIĄGNĄĆ ZAKŁADANY PRZYROST ZYSKU Obiekty kosztów To dowolne przedmioty odniesienia, kalkulacji i grupowania ogółu kosztów PRZYJĄĆ CZY ODRZUCIĆ DODATKOWE ZAMÓWIENIE NA PRODUKCJĘ WYROBÓW IJAKI POWINIEN BYĆ ASORTYMENT W PRZYPADKU OGRANICZONYCH ZDOLNOŚCI PRODUKCYJNYCH 47 Np. produkty, działy, pracownicy, kontrahenci, procesy, kanały dystrybucji 48 8

9 Dane wykorzystywane przez system rachunkowości zarządczej można sklasyfikować według następujących grup: Koszty działalności operacyjnej są grupowane według Rodzaju amortyzacja, materiały,.. Funkcji - koszt wytworzenia produktu, koszt sprzedaży Sposobu powiązania z obiektem kalkulacji koszty bezpośrednie i pośrednie dane finansowe charakteryzujące określone procesy w ujęciu wartościowym cesy dane ilościowe charakteryzujące określone proc pod kątem ilości zaistniałych zjawisk lub występujących procesów, ch ch dane jakościowe mówiące o jakości określonyc materiałów, towarów lub produktów gotowyc dane o klientach, na potrzeby których wytwarza się produkty ące dane techniczno-technologiczne charakteryzują zachodzące procesy, wykorzystywane maszyny i urządzenia w tych procesach mniej pozostałe dane o zdarzeniach gospodarczych m istotnych z punktu widzenia zarządzania podmiotem gospodarczym 49 Wyróżnia się również: Koszty produktu i koszty okresu Pozostałe koszty operacyjne 50 Koszty w układzie funkcjonalnym Koszty komórek zaopatrzenia, Koszty produkcji podstawowej i pomocniczej, Koszty komórek sprzedaży - Związane z realizacją i zapewnieniem ciągłości procesu sprzedaży, marketingiem oraz promocją produktów, Koszty ogólnego zarządu - związane z zarządzaniem jednostką, obejmują w szczególności koszty administracyjne, prowadzenia rachunkowości, funkcjonowania naczelnego kierownictwa Koszty w układzie kalkulacyjnym koszty pogrupowane na: koszty produkcji (bezpośrednie i pośrednie) koszty sprzedaży koszty ogólnego zarządu Zgromadzenie kosztów w układzie kalkulacyjnym jest niezbędne z punktu widzenia kalkulacji kosztu wytworzenia produktu i sporządzenia bilansu ( ustalenie wartości zapasów w bilansie) Tradycyjne metody kalkulacji kosztu jednostkowego prowadzonej działalności. Analiza wybranych metod kalkulacji kosztów Kalkulacja podziałowa prosta Kalkulacja podziałowa ze współczynnikami Kalkulacja doliczeniowa Kalkulacja w produkcji sprężonej Kalkulacja jednostopniowa i wielostopniowa. 53 Kalkulacja Kalkulacja czynności obliczeniowe polegające na ustaleniu wysokości jednostkowego kosztu produktu i wykazaniu jego struktury w przekroju elementów składowych, zwanych pozycjami kalkulacyjnymi, Kalkulacja liczbowe zestawienie kosztów określonego przedmiotu, obiektu kalkulacji wg pozycji kalkulacyjnych. 54 9

10 POJĘCIE I RODZAJE KALKULACJI JEDNOSTKĄ KALKULACYJNĄ MOŻE BYĆ: - JEDNOSTKA NATURALNA, - WIELOKROTNOŚĆ JEDNOSTEK NATURALNYCH, - JEDNOSTKA UMOWNA. KALKULACJA JEST TO PROCEDURA USTALANIA KOSZTU JEDNOSTKI KALKULACYJNEJ. WYZNACZANIE KOSZTU WYTWORZENIA JEDNOSTKI PRODUKCJI Materiały bezpośrednie + płace bezpośrednie + inne koszty bezpośrednie dla potrzeb kalkulacji wyznacza się Razem koszty bezpośrednie jednostkowy rzeczywisty koszt wytworzenia + koszty wydziałowe pośrednie Razem rzeczywisty koszt wytworzenia + koszty pośrednie zarządu + koszty sprzedaży pośrednie Całkowity koszt własny dla potrzeb wyznaczenia ceny jednostkowej + zysk produktu schemat rozbudowuje się o dalsze pozycje kalkulacyjne Cena zbytu + marża hurtowa Cena hurtowa + marża detaliczna 56 Cena detaliczna Warianty ewidencji i rozliczania kosztów 1. Ustawa o rachunkowości pozostawia poszczególnym podmiotom daleko idącą swobodę w wyborze systemu ewidencji i rozliczania kosztów. Przyjęte rozwiązania powinny przede wszystkim zabezpieczać potrzeby informacyjne przedsiębiorstwa oraz uwzględniać jego specyfikę. Zgodnie z zasadą kontynuacji raz ustalone reguły należy konsekwentnie stosować ich opis powinien być zawarty w Instrukcji ewidencji i rozliczania kosztów, będącej załącznikiem do Zakładowego Planu Kont. rodzajowy, funkcjonalny i kalkulacyjny. Ogół poniesionych kosztów w ciągu roku obrotowego przez jednostkę ulega podziałowi na trzy podstawowe układy kosztów: O wyborze wariantu ewidencji i rozliczania kosztów decydują: a) zapotrzebowanie na informacje kosztowe ze strony zarządu firmy, b) zakres i specyfika działalności (handel i (lub) produkcja i (lub) usługi), c) stopień skomplikowania technologii, d) wielkość przedsiębiorstwa (ilość mpk, asortyment wytwarzanych wyrobów (usług), wielkość zatrudnienia, skala realizowanych obrotów). 59 Rozpatrując problem kalkulacji należy szczegółowo wyjaśnić układ kalkulacyjny kosztów, który dzieli koszty na dwie podstawowe grupy: koszty bezpośrednie koszty pośrednie. Kalkulacja ma na celu ustalenie wysokości jednostkowego kosztu wytworzenia wyrobu lub usługi ze wskazaniem jego struktury w układzie kalkulacyjnym kosztów

11 Rozliczenie kosztów z układu rodzajowego na układ kalkulacyjny z uwzględnieniem struktury funkcjonalnej Pojęcie klucza rozliczeniowego Koszty według rodzaju I. Amortyzacja II. Zużycie materiałów i energii III. Usługi obce IV. Podatki i opłaty V. Wynagrodzenia VI. Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia VII. Pozostałe koszty rodzajowe Dokumenty źródłowe Klucze podziałowe Układ funkcjonalno-kalkulacyjny kosztów Produkcja podstawowa Produkcja pomocnicza Zaopatrzenie Komórki ogólnoprodukcyjne Działy sprzedaży i marketingu Administracja, finanse, kadry 61 Klucz rozliczeniowy jest to wielkość, w stosunku do której przyjmuje się założenie, że koszty pośrednie rozkładają się pomiędzy produkty w proporcji do niej. Atrybuty klucza: 1. Jest to cecha (miara) właściwa każdemu z wytwarzanych wyrobów. 2. Klucz powinien charakteryzować związek przyczynowy (a przynajmniej logiczny) z rozliczanymi kosztami. 3. Powinna to być cecha wymierna, łatwa do obiektywnego ustalenia, a pozyskanie informacji o niej nie może powodować wysokich kosztów. Klucz rozliczeniowy kosztów wydziałowych = Jednostka odniesienia kosztów Rodzaje kluczy a) Ze względu na charakter miernika wyróżniamy: klucze wartościowe klucze ilościowe b) Ze względu na stabilność: klucze zmienne klucze stałe 62 Koszty wydziałowe koszty pośrednie produkcji ponoszone na wydziałach produkcji podstawowej Jednostka odniesienia kosztów miernik produkcji (szt. kg, m 2, tkm, rgodz) względem którego koszty danego wydziału zachowują się jak zmienne i stałe. Zmienne: Materiały technologiczne Robocizna pracowników bezpośrednio produkcyjnych w części nie zaliczonej do kosztów bezpośrednich Energia napędowa maszyn i urządzeń Konserwacje i remonty maszyn i urządzeń Materiały na cele ruchu Amortyzacja narzędzi, sprzętu Transport wewnętrzny Stałe: Amortyzacja maszyn, urządzeń, budynków i budowli Oświetlenie Ogrzewanie Utrzymanie czystości Zarządzanie wydziałem Czynsze, dzierżawy, ubezpieczenia majątkowe Konserwacje i remonty Podatek od nieruchomości BHP, szkolenie Kontrola jakości 63 Pozycje kalkulacyjne kosztów 1. Materiały bezpośrednie 2. Koszty zakupu 3. Robocizna bezpośrednia (z narzutami) 4. Inne koszty bezpośrednie 5. Koszty wydziałowe (1-5) Razem koszt wytworzenia 64 Wyróżniamy następujące metody kalkulacji: POJĘCIE I RODZAJE KALKULACJI 1.Kalkulacja podziałowa: prosta, ze współczynnikami, produkcji sprzężonej. 2.Kalkulacja doliczeniowa: zleceniowa, WYNIKOWA - KOSZT RZECZYWISTY JEDNOSTKI KALKULACYJNEJ RODZAJE KALKULACJI WSTĘPNA - KOSZT PLANOWANY JEDNOSTKI KALKULACYJNEJ asortymentowa. 3.Kalkulacja jednostopniowa i wielostopniowa

12 METODY KALKULACJI METODY KALKULACJI KALKULACJA DOLICZENIOWA (ZLECENIOWA) Produkcji sprzężonej ZLECENIOWA (PRODUKCJA JEDNOSTKOWA) ASORTYMENTOWA (PRODUKCJA SERYJNA) PODZIAŁOWA PROSTA (PRODUKCJA MASOWA JEDNORODNA) KALKULACJA PODZIAŁOWA PODZIAŁOWA ZE WSPÓŁ- CZYNNIKAMI (PRODUKCJA MASOWA RÓŻNORODNA) Kalkulacja podziałowa prosta Kalkulacja podziałowa prosta może być stosowana w przedsiębiorstwach gdzie występuje jeden, pojedynczy nośnik kosztów. W praktyce oznacza to warunki produkcji masowej, jednorodnej, wytwarzanej potokowo. Przykładowo: wydobycie kruszywa, gliny, piasku, produkcja jednego asortymentu opakowań, świadczenie jednego rodzaju usług transportowych itp. Ponieważ wszystkie koszty dotyczą jednego asortymentu wyrobów, podział kosztów na bezpośrednie i pośrednie jest zbędny wszystkie koszty mają charakter bezpośrednich. Procedura komplikuje się, jeżeli obok wyrobów gotowych otrzymuje się produkcję niezakończoną. 69 KALKULACJA PODZIAŁOWA PROSTA POLEGA ONA NA PODZIELENIU SUMY PONIESIONYCH KOSZTÓW W DANYM OKRESIE PRZEZ LICZBĘ WYTWORZONYCH JEDNOSTEK PRODUKCJI kj = KP / Wg kj jednostkowy koszt wytworzenia Kp całkowite koszty produkcji, Wg ilość wyrobów gotowych, 70 KALKULACJA PODZIAŁOWA PROSTA NIE WYSTĘPUJE PRODUKCJA W TOKU MB + RB + KW MB RB KW J.K.W.(JKT) WG = = ILOŚĆ WG IL. WG IL. WG IL.WG WYSTĘPUJE PRODUKCJA W TOKU WARIANT I: (MB + RB + KW) - (WARTOŚĆ PRODUKCJI W TOKU) J.K.W.(JKT) WG = ILOŚĆ WG WARIANT II: MB + RB + KW J.K.W.(JKT) WG = ILOŚĆ WG + IL. PROD. W TOKU x % UKOŃCZENIA WYSTĘPUJE PRODUKCJA W TOKU, A MATERIAŁY ZUŻYWAJĄ SIĘ W CAŁOŚCI W MOMENCIE ROZPOCZĘCIA PRODUKCJI MB J.K.MAT. = ILOŚĆ WG + IL. PRODUKTÓW W TOKU WARIANT I ROZLICZENIA KOSZTÓW PRZEROBU (wycena produkcji w toku po kosztach materiałów bezpośrednich) KOSZTY PRZEROBU = RB + KW RB + KW J.K.PRZEROBU = ILOŚĆ WG WARIANT II ROZLICZENIA KOSZTÓW PRZEROBU (wycena produkcji w toku po koszcie technicznym jak wyrobów gotowych) RB + KW J.K.PRZEROBU = ILOŚĆ WG + IL. PROD. W TOKU x % UKOŃCZENIA POWYŻSZA WYCENA WG I PROD. W TOKU DOKONYWANA JEST PO KOSZCIE PRZECIĘTNYM OBEJMUJĄCYM: SP (KOSZTY PRZENIESIONE) + KOSZTY PRODUKCJI OKRESU BIEŻĄCEGO. Kalkulacja podziałowa ze współczynnikami Znajduje zastosowanie w warunkach produkcji masowej, potokowej kilku asortymentów zbliżonych do siebie produktów (występuje jeden zbiorczy nośnik kosztów). Cechy wspólne wyrobów to: identyczne surowce i materiały, technologia produkcji, maszyny, urządzenia, narzędzia wykorzystywane przy wytwarzaniu, podobne przeznaczenie i spełniane funkcje, wspólne nakłady pracy. Różnice sprowadzają się do następujących cech: wielkość, waga, pojemność, kolor, sposób wykończenia, cena sprzedaży. Współczynniki wyrażają proporcję między poszczególnymi jednostkami kalkulacyjnymi a ich kosztami

13 KALKULACJA PODZIAŁOWA ZE WSPÓŁCZYNNIKAMI USTALENIE KOSZTU JEDNOSTKOWEGO PRZY KALKULACJI PODZIAŁOWEJ ZE WPÓŁCZYNNIKAMI POLEGA NA SPRAWDZENIU KOSZTÓW RÓŻNYCH WYROBÓW DO WSPÓLNEGO MIANOWNIKA POPRZEZ PRZELICZENIE ICH PRZY POMOCY ODPWOIEDNICH WSPÓŁCZYNNIKÓW NA JEDNORODNE PRZEDMIOTY KALKULACJI. BARDZO WAŻNYM ZAGADNIENIEM PRZY TEJ METODZIE JEST USTALENIE ODPOWIEDNICH WSPÓŁCZYNNIKÓW, KTÓRE POZWALAJĄ NA PRAWIDŁOWY PODZIAŁ KOSZTÓW NA POSZCZEGÓLNE PRZEDMIOTY KALKULACJI. WSPÓŁCZYNNIK POWINIEN BYĆ TAK DOBRANY, ABY UWZGLĘDNIŁ TECHNOLOGIĘ, ZUŻYCIE MATERIAŁÓW, PŁACE I INNE KOSZTY NA JEDNOSTKĘ PRODUKCJI. 73 ABY WYZNACZYĆ KOSZT JEDNOSTKOWY W TEJ METODZIE NALEŻY: USTALIĆ PONIESIONE KOSZTY WYZNACZYĆ WIELKOŚĆ PRODUKCJI PRZYJĄĆ WŁAŚCIWE WSPÓŁCZYNNIKI PRZELICZYĆ PRODUKCJĘ NA JEDNOSTKI WSPÓŁCZYNNIKOWE USTALIĆ KOSZT JEDNOSTKOWY PRODUKTU GOTOWEGO WYZNACZYĆ KOSZT JEDNOSTKOWY PRODUKCJI NIEZAKOŃCZONEJ SPRAWDZIĆ PRAWIDŁOWOŚĆ DOKONANYCH OBLICZEŃ Kalkulację tę można sporządzić bez podziału oraz z podziałem na pozycje kalkulacyjne. 74 Etapy kalkulacji podziałowej ze współczynnikami Etap 1 Ustalenie kosztów okresu wg pozycji kalkulacyjnych, Etap 2 Ustalenie współczynników dla każdego rodzaju produktów i pozycji kalkulacyjnych, Etap 3 Ustalenie rozmiarów produkcji w jednostkach kalkulacyjnych, Etap 4 Ustalenie ilości umownych jednostek przeliczeniowych dla poszczególnych produktów i pozycji kalkulacyjnych, [2 x 3] Etap 5 Ustalenie kosztu jednostkowego umownej jednostki przeliczeniowej, [1 : 4] Etap 6 Ustalenie kosztu jednostkowego jednostki kalkulacyjnej [5 x 2] PRZYKŁAD KALKULACJI WSPÓŁCZYNNIKOWEJ Zakłady przemysłu metalowego produkują z blachy dwa rodzaje pudełek do pasty: o pojemności 100 i 150 gram. W ciągu bieżącego okresu wyprodukowano pudełek o pojemności 100 gram i oraz 2000 pudełek o pojemności 150 gram. Za przedmiot kalkulacji przyjmuje się 100 pudełek każdego rodzaju. Koszty produkcji są proporcjonalne do pojemności pudełek. Poniesione w ciągu miesiąca koszty produkcji pudełek są następujące: Materiały bezpośrednie 4.050,- zł Płace bezpośrednie 1.620,- zł Koszty wydziałowe 1.134,- zł Razem 6.804,- zł Obliczenie kosztów przypadających na jednostkę współczynnikową: Materiały bezpośrednie 4.025,- : 162 = 25,- zł Płace bezpośrednie 1.620,- : 162 = 10,- zł Koszty wydziałowe 1.134,- : 162 = 7,- zł Koszt wytworzenia produkowanych wyrobów: Pudełka Pudełka 100 gram 150 gram Materiały bezpośrednie 50,- zł 75,- zł Place bezpośrednie 20,- zł 30,- zł Koszty wydziałowe 14,- zł 21,- zł Koszt wytworzenia wyrobu (100 pudełek) 84,- zł 126,- zł Koszt pudełka 0,84 zł 1,26 zł Kalkulacja w produkcji sprężonej Procedura kalkulacyjna przy produkcji sprzężonej polega na odjęciu od kosztów produkcji wartości produktów ubocznych i odpadów produkcyjnych i podzieleniu otrzymanej różnicy przez liczbę produktów głównych. W ramach tej procedury niezbędne jest dokonanie wyceny odpadów i produktów ubocznych. Procedura ta przebiega według następujących etapów: 1. Odpady produkcyjne najczęściej nie są wycenianie, przeciwnie- wymagają one często poniesienia dodatkowych kosztów na ich utylizację. W takim przypadku koszty te zwiększają koszty procesu produkcyjnego. 2. Produkty uboczne wyceniane są według tzw. wartości likwidacyjnej netto ( wpływów netto uzyskanych z ich sprzedaży). Wpływy te ustalane są jako różnica między przychodami z ich sprzedaży oraz wszelkimi kosztami związanymi z tą sprzedażą

14 Kalkulacja doliczeniowa Najszerzej stosowaną w przedsiębiorstwach przemysłowych metodą kalkulacji kosztów produktów pracy jest kalkulacja doliczeniowa. Dla jej wykorzystania właściwe są warunki produkcji seryjnej i jednostkowej wielu różnych asortymentów produktów. W zależności od zdefiniowania zakresu nośników kosztów wyróżniamy odmiany omawianej metody kalkulacji: a) asortymentowa, gdzie nośnikiem nikiem kosztów jest asortyment lub grupa asortymentowa wytwarzanych w danym okresie sprawozdawczym produktów, b) zleceniowa, przy traktowaniu jako nośnika kosztów wyrobów lub ich grup objętych jednym zleceniem produkcyjnym bez względu na ramy okresu sprawozdawczego. 79 KALKULACJA DOLICZENIOWA JEST ZNANA INACZEJ KALKULACJĄ ZLECENIOWĄ, CO OZNACZA ŻE ODRĘBNIE SĄ KALKULOWANE KOSZTY WYTWORZENIA CAŁEGO PRZEDMIOTU KALKULACJI. PRZEDMIOTEM KALKULACJI MOŻE BYĆ SERIA, PARTIA LUB SZTUKA WYROBU, A TAKŻE ASORTYMENT. DLA NICH WŁAŚNIE OTWIERA SIĘ ODRĘBNE ZLECENIA PRODUKCYJNE ORAZ TZW. KARTĘ KALKULACYJNĄ 80 PRZY KALKULACJI DOLICZENIOWEJ OBOWIĄZUJĄ OKREŚLONE ZASADY 1) KOSZTY BEZPOŚREDNIE ODNOSI SIĘ NA POSZCZEGÓLNE KARTY KALKULACYJNE NA PODSTAWIE DOKUMENTÓW ŹRÓDŁOWYCH, A ICH ROZLICZENIE NA JEDNOSTKĘ PRODUKCJI NASTĘPUJE PRZEZ PODZIELENIE SUMY PONIESIONYCH KOSZTÓW PRZEZ WIELKOŚĆ PRODUKCJI 2) KOSZTY POŚREDNIE WYDZIAŁOWE DOLICZA SIĘ NA POSZCZEGÓLNE KARTY KALKULACYJNE W STOSUNKU DO OKREŚLONYCH WIELKOŚCI PRZYJĘTYCH ZA PODSTAWĘ ROZLICZENIA 3) KOSZTY BEZPOŚREDNIE I POŚREDNIE WYDZIAŁOWE SUMOWANE SĄ NA POSZCZEGÓLNYCH KARTACH KALKULACYJNYCH DAJĄC RZECZYWISTY KOSZT WYTWORZENIA PRODUKTÓW OBJĘTYCH DANĄ KARTĄ KALKULACYJNĄ 81 Etap I Koszty bezpośrednie, a więc: materiały bezpośrednie, paliwo i energia technologiczna, płace bezpośrednie z narzutami, inne koszty bezpośrednie (specjalne), odnoszone są na nośniki kosztów w oparciu o dokumenty źródłowe zużycia. W drugim etapie, dolicza się do nich, w oparciu o przyjęte klucze podziałowe, koszty pośrednie zakupu i wydziałowe. Etap trzeci. Koszt wytworzenia danego nośnika kosztów podlega rozliczeniu pomiędzy właściwe obiekty kalkulacyjne metodą kalkulacji podziałowej prostej (przy pojedynczym nośniku kosztów) lub za pomocą kalkulacji podziałowej ze współczynnikami (gdy jest to zbiorczy nośnik kosztów). 82 PRZYKŁAD ROZLICZENIA KOSZTÓW WYDZIAŁOWYCH ( KLUCZ WYRAŻONY W MIERNIKU NATURALNYM) Wydział produkcji podstawowej X przepracował mh, z czego dla: Zlecenia I (produkt A) 800 mh Zlecenia II (produkt B) 500 mh Zlecenia III (produkt C będący w toku produkcji) 200 mh Razem mh Koszty (pośrednie produkcyjne) poniesione przez ten wydział wyniosły zł. I Wycena wyrobów gotowych i produkcji w toku wg TKW Koszt 1 mh wynosi = 10 zł Koszty przypadające na zlecenia (produkty) Zlec.I (prod.a) mh x 10zł = zł Zlec.II (prod.b) mh x 10zł = zł Zlec.III (prod.c) mh x 10zł = zł zł II Wycena produkcji w toku po kosztach bezpośrednich Koszt 1 mh wynosi = 11,54 zł Zlec. I (prod. A) mh x 11,54 zł = zł Zlec. II (prod. B) mh x 11,54 zł = zł zł KALKULACJA DOLICZENIOWA Założenia: Przedsiębiorstwo produkuje dwa asortymenty wyrobów gotowych A i B. Bezpośrednie koszty produkcji tych wyrobów ma koniec okresu były następujące (w zł): Razem Pozycja kalkulacyjna Materiały bezpośrednie Płace bezpośrednie Wyrób A Wyrób B Razem Koszty wydziałowe poniesione w bieżącym okresie sprawozdawczym wyniosły zł, których podstawę rozliczenia stanowi suma płac bezpośrednich. Rozwiązanie Rozliczenie kosztów wydziałowych na poszczególne asortymenty 1. Ustalenie wskaźnika narzutu kosztów wydziałowych: 2. Ustalenie sumy kosztów wydziałowych przypadających na poszczególne asortymenty wyrobów: Wyrób A Wyrób B x 200% = x 200% = Razem = x 100% = 200%

15 KALKULACJA DOLICZENIOWA - PRZYKŁAD Przedsiębiorstwo X realizowało 2 zlecenia produkcyjne: zlec. 1. (1000 sztuk), zlec. 2. (1000 sztuk), Na podstawie powyższych danych przeprowadzono kalkulację jednostkowych kosztów wytworzenia wyrobów A i B, przyjmując kolejne zasady rozliczania kosztów pośrednich: Wariant I: Wariant II: Pozycje kalkulacyjne Materiały bezpośrednie (w rzeczywistych cenach nabycia) Płace bezpośrednie z narzutami ogółem Koszty produkcji zlecenie zlecenie koszty wydziałowe i zarządu proporcjonalnie do kosztów materiałów bezpośredniej koszty wydziałowe i zarządu proporcjonalnie do płac bezpośrednich Wariant III: koszty wydziałowe i zarządu proporcjonalnie do sumy kosztów bezpośrednich Wariant IV: Koszty wydziałowe Koszty zarządu Razem koszty produkcji Razem koszty bezpośrednie zleceń koszty wydziałowe proporcjonalnie do robocizny bezpośredniej, natomiast koszty zarządu w stosunku do technicznego kosztu wytworzenia ( MB + RB + KW ) Lp. Pozycje kalkulacyjne Wyniki kalkulacji: wyroby A 1000 szt. 1 Materiały bezpośrednie Płace bezpośrednie Razem koszty bezpośrednie Wariant I 4 Koszty wydziałowe (150x100%)/200=75% Koszty zarządu (90x100%)/200=45% Całkowity koszt wytworzenia= poz(3+.4+5) Jednostkowy koszt wytworzenia wyrobu 426,00 Wariant II 8 Koszty wydziałowe (150x100%)/400= 37,5% Koszty zarządu (90x100%)/400= 22,5% Całkowity koszt wytworzenia = poz(3+.8+9) Jednostkowy koszt wytworzenia wyrobu 480,00 Wariant III 12 Koszty wydziałowe (150x100%)/600=25% Koszty zarządu (90x100%)/600=15% Całkowity koszt wytworzenia = poz( ) Jednostkowy koszt wytworzenia wyrobu 462,00 Wariant IV 16 Koszty wydziałowe (150x100%)/400= 37,5% Koszty zarządu (90x100%)/( )= 12% Całkowity koszt wytworzenia = poz( ) Jednostkowy koszt wytworzenia wyrobu 474,60 Koszty produkcji zlecenie 1. zlecenie 2. wyroby B 1000 szt , , , ,40 Kalkulacja wielostopniowa Kalkulacja procesowa, kalkulacja fazowa, odmiana kalkulacji podziałowej. Kosztów i rozmiarów produkcji nie ujmuje się w niej globalnie dla przedsiębiorstwa jako całości, lecz dzieląc proces produkcyjny na szereg procesów cząstkowych (faz produkcyjnych), traktuje się każdą fazę jako odrębny stopień ewidencji i kalkulacji kosztów 87 Kalkulacja wielostopniowa Ma głównie zastosowanie w wypadku produkcji masowej i wielkoseryjnej, przechodzącej przez kilka następujących po sobie faz produkcyjnych. Procesami cząstkowymi są poszczególne etapy produkcji. 88 Kalkulacja wielostopniowa W kalkulacji wielostopniowej kalkuluje się nie tylko wyrób gotowy przekazywany do magazynu, lecz również półfabrykaty powstające w poszczególnych procesach. Kalkulacja jednostopniowa Występuje przy produkcji prostej w przedsiębiorstwach lub wydziałach o przedmiotowo zamkniętej strukturze produkcji, w których podział procesu produkcyjnego na procesy cząstkowe (fazy) jest niemożliwy lub nieopłacalny

16 Kalkulacja jednostopniowa Polega na ustalaniu od razu kosztu wytworzenia wyrobu gotowego. Typowymi metodami kalkulacji jednostkowej przy tego typu produkcji są: kalkulacja podziałowa prosta i kalkulacja podziałowa współczynnikowa. Pytania???? Serdecznie dziękuję za uwagę Zapraszam na kolejny wykład 93 16

Systemy rachunku kosztów

Systemy rachunku kosztów Systemy rachunku kosztów Tradycyjny rachunek kalkulacyjny kosztów oparty na rozmiarach produkcji kalkulacja doliczeniowa (zleceniowa), doliczanie kosztów wydziałowych kalkulacja podziałowa (procesowa)

Bardziej szczegółowo

KALKULACJE KOSZTÓW. Dane wyjściowe do sporządzania kalkulacji

KALKULACJE KOSZTÓW. Dane wyjściowe do sporządzania kalkulacji KALKULACJE KOSZTÓW Jednostką kalkulacyjną jest wyrażony za pomocą odpowiedniej miary produkt pracy (wyrób gotowy, wyrób nie zakończony, usługa) stanowiący przedmiot obliczania jednostkowego kosztu wytworzenia

Bardziej szczegółowo

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów Wykład 1 Klasyfikacja kosztów dr Robert Piechota Pojęcie kosztów Wyrażone w pieniądzu celowe zużycie środków trwałych, materiałów, paliwa, energii, usług, czasu pracy pracowników oraz niektóre wydatki

Bardziej szczegółowo

Rachunek Kosztów (W1) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Marcin Pielaszek. Rachunek kosztów. Wykład nr 1. Roboczy plan zajęć

Rachunek Kosztów (W1) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Marcin Pielaszek. Rachunek kosztów. Wykład nr 1. Roboczy plan zajęć Wykład nr 1 Marcin Pielaszek Roboczy plan zajęć Wykład 1. Wprowadzenie, sprawozdawczy rachunek 2. normalnych, rachunek standardowych 3. standardowych, koszty produkcji pomocniczej 4. Przyczyny zmian w

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja lub rachunek kosztów nośników

Kalkulacja lub rachunek kosztów nośników Kalkulacja kosztów Niniejsza prezentacja zawiera treści pochodzące z następujących źródeł: 1) I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów. Podejście operacyjne i strategiczne, C.H. Beck, Warszawa 2009 2) J. Matuszewicz,

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów - przetwarzanie informacji

Rachunek kosztów - przetwarzanie informacji Rachunek kosztów - przetwarzanie informacji dokumentowanie zdarzeń gospodarczych i pomiar kosztów zdarzenia dotyczące zużycia zasobów majątkowych oraz ilościowe i wartościowe określenie zużycia zasobów

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja lub rachunek kosztów nośników

Kalkulacja lub rachunek kosztów nośników Kalkulacja kosztów Niniejsza prezentacja zawiera treści pochodzące z następujących źródeł: 1) I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów. Podejście operacyjne i strategiczne, C.H. Beck, Warszawa 2009 2) J. Matuszewicz,

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja lub rachunek kosztów nośników

Kalkulacja lub rachunek kosztów nośników Kalkulacja kosztów Niniejsza prezentacja zawiera treści pochodzące z następujących źródeł: 1) I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów. Podejście operacyjne i strategiczne, C.H. Beck, warszawa 2009 2) J. Matuszewicz,

Bardziej szczegółowo

Rachunek kalkulacyjny kosztów. Wykład 4

Rachunek kalkulacyjny kosztów. Wykład 4 Rachunek kalkulacyjny kosztów Wykład 4 Koszt własny sprzedaży??? Koszt własny sprzedaży: Kalkulacja kosztów art.3 ust. 1 pkt 19 uor - rzeczowych aktywach obrotowych - rozumie się przez to materiały nabyte

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA W2

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA W2 RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA W2 dr inż. Dorota Kużdowicz Wydział Ekonomii i Zarządzania, Uniwersytet Zielonogórski Ewidencja i rozliczanie kosztów Rachunek kosztów w układzie rodzajowym Rachunek kosztów wg miejsc

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów Kalkulacja kosztów i jej odmiany

Rachunek kosztów Kalkulacja kosztów i jej odmiany Kalkulacja kosztów Kalkulacja kosztów i jej odmiany Marcin Pielaszek Kalkulacja jest to proces ustalania kosztu określonego obiektu, np. kosztu wytworzenia konkretnego produktu wytworzenia poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja podziałowa. 1. Kalkulacja podziałowa prosta 2. Kalkulacja podziałowa współczynnikowa 4. Kalkulacja podziałowa odjemna

Kalkulacja podziałowa. 1. Kalkulacja podziałowa prosta 2. Kalkulacja podziałowa współczynnikowa 4. Kalkulacja podziałowa odjemna Kalkulacja podziałowa 1. Kalkulacja podziałowa prosta 2. Kalkulacja podziałowa współczynnikowa 4. Kalkulacja podziałowa odjemna z poprzedniego wykładu znamy: Czynniki decydujące o poprawności rachunku

Bardziej szczegółowo

Rola i funkcje rachunku kosztów. Systemy rachunku kosztów (i wyników)

Rola i funkcje rachunku kosztów. Systemy rachunku kosztów (i wyników) Rola i funkcje rachunku kosztów. Systemy rachunku kosztów (i wyników) Rachunek kosztów jest ogółem czynności zmierzających do ustalenia i zinterpretowania wyrażonej w pieniądzu wysokości nakładów dokonanych

Bardziej szczegółowo

RACHUNEK KOSZTÓW _ ZADANIA

RACHUNEK KOSZTÓW _ ZADANIA RACHUNEK KOSZTÓW _ ZADANIA Zadania_Kalkulacja podziałowa prosta, współczynnikowa i odjemna Przykład_1 wyprodukowano 80 sztuk wyrobów gotowych i 50 sztuk wyrobów zaawansowanych w 40% z punktu widzenia poniesionych

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja podziałowa

Kalkulacja podziałowa Kalkulacja podziałowa stosowana w przedsiębiorstwach wytwarzających jednorodny i nieskomplikowany produkt polega na podzieleniu sumy kosztów danego okresu przez liczbę wyprodukowanych jednostek efektem

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów. Konwersatorium!!! Listy zadań. Rachunkowość Obecność obowiązkowa (odrabianie zajęć) Aktywność premiowana Kalkulatory projekt?

Rachunek kosztów. Konwersatorium!!! Listy zadań. Rachunkowość Obecność obowiązkowa (odrabianie zajęć) Aktywność premiowana Kalkulatory projekt? Rachunek kosztów Paweł Łagowski Zakład Zarządzania Finansami Instytut Nauk Ekonomicznych Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Rachunek kosztów Konwersatorium!!! Listy zadań Rachunkowość

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja kosztów O P E R A C Y J N E I S T R A T E G I C Z N E, C. H. B E C K, W A R S Z A W A 2 0 0 9

Kalkulacja kosztów O P E R A C Y J N E I S T R A T E G I C Z N E, C. H. B E C K, W A R S Z A W A 2 0 0 9 Kalkulacja kosztów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł : 1) I. S O B A Ń S K A ( R E D. ), R A C H U N E K K O

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów pełnych vs rachunek kosztów zmiennych, Przemysław Adamek Michał Kaliszuk

Rachunek kosztów pełnych vs rachunek kosztów zmiennych, Przemysław Adamek Michał Kaliszuk Rachunek kosztów pełnych vs rachunek kosztów zmiennych, Przemysław Adamek Michał Kaliszuk Klasyfikacja systemów rachunku kosztów Rachunek kosztów pełnych Rachunek kosztów zmiennych (częściowych) Polskie

Bardziej szczegółowo

Podstawy finansów. dr Sylwia Machowska - Okrój

Podstawy finansów. dr Sylwia Machowska - Okrój Podstawy finansów dr Sylwia Machowska - Okrój 1 Wykład na podstawie: Rachunkowość zarządcza, red. naukowa Dorota Dobija, Małgorzata Kucharczyk, wyd. Oficyna, 2014, rozdział 3 2 Koszty i pojęcia bliskoznaczne

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A Ń S K A ( R E D. ), R A C

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów istota, zakres i funkcje

Rachunek kosztów istota, zakres i funkcje Rachunek kosztów Paweł Łagowski Zakład Zarządzania Finansami Instytut Nauk Ekonomicznych Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Rachunek kosztów istota, zakres i funkcje Rachunek

Bardziej szczegółowo

Koszty w rachunkowości podmiotów gospodarczych Koszty w ujęciu ustawy o rachunkowości Koszty z punktu widzenia podatkowego

Koszty w rachunkowości podmiotów gospodarczych Koszty w ujęciu ustawy o rachunkowości Koszty z punktu widzenia podatkowego Rachunek kosztów Paweł Łagowski Zakład Zarządzania Finansami Instytut Nauk Ekonomicznych Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Plan zajęć Koszty w rachunkowości podmiotów gospodarczych

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja podziałowa prosta. gdzie: KC koszt całkowity x wg ilość wyprodukowanych wyrobów gotowych k j koszt jednostkowy

Kalkulacja podziałowa prosta. gdzie: KC koszt całkowity x wg ilość wyprodukowanych wyrobów gotowych k j koszt jednostkowy Rachunek kosztów Paweł Łagowski Zakład Zarządzania Finansami Instytut Nauk Ekonomicznych Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Kalkulacja podziałowa prosta gdzie: KC koszt całkowity

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość. Amortyzacja nieliniowa 1 4/ / / /

Rachunkowość. Amortyzacja nieliniowa 1 4/ / / / Rachunkowość 1/1 Amortyzacja nieliniowa Metody degresywne (a) metoda sumy cyfr rocznych (cena nabycia - wartość końcowa) x zmienna rata mianownik zmiennej raty: 0,5n(n+1) n - liczba okresów użytkowania

Bardziej szczegółowo

Analiza cen kalkulacyjnych i zniekształcenia cenowe

Analiza cen kalkulacyjnych i zniekształcenia cenowe Analiza cen kalkulacyjnych i zniekształcenia cenowe Koszty zmienne Uznaje się że ich poziom ulega zmianie wraz ze zmianą wielkości produkcji Związane są przede wszystkim z: zużyciem surowców i materiałów

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów w rachunkowości finansowej ewidencja i rozliczanie zbiór zadań z komentarzem

Rachunek kosztów w rachunkowości finansowej ewidencja i rozliczanie zbiór zadań z komentarzem Danuta Małkowska Rachunek kosztów w rachunkowości finansowej ewidencja i rozliczanie zbiór zadań z komentarzem ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2013 Spis treści Spis treści Spis

Bardziej szczegółowo

Koszty w rachunkowości podmiotów gospodarczych Koszty w ujęciu ustawy o rachunkowości Koszty z punktu widzenia podatkowego

Koszty w rachunkowości podmiotów gospodarczych Koszty w ujęciu ustawy o rachunkowości Koszty z punktu widzenia podatkowego Rachunek kosztów Paweł Łagowski Zakład Zarządzania Finansami Instytut Nauk Ekonomicznych Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Plan zajęć Koszty w rachunkowości podmiotów gospodarczych

Bardziej szczegółowo

dr Marcin Jędrzejczyk

dr Marcin Jędrzejczyk dr Marcin Jędrzejczyk Kalkulacja jest to czynność obliczeniowa, zmierzająca do ustalenia kwoty kosztów przypadających na przedmiot kalkulacji (na jednostkę wytwarzaną). 2 Aby prawidłowo i dokładnie ustalić

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami i wynikami. Prowadzący: dr Robert Piechota

Zarządzanie kosztami i wynikami. Prowadzący: dr Robert Piechota Zarządzanie kosztami i wynikami Prowadzący: dr Robert Piechota Literatura 1. A. Jarugowa, W.A. Nowak, A. Szychta: Rachunkowość zarządcza. Koncepcje i zastosowania. Wyd. Absolwent, Łódź 2001. 2. R. Piechota:

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA wykład II dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 KALKULACJA KOSZTÓW Kalkulacja kosztów jest to czynność obliczeniowa zmierzająca do ustalenia kosztów przypadających

Bardziej szczegółowo

W procesie budżetowania najpierw sporządza się część operacyjną budżetu, a po jej zakończeniu przystępuje się do części finansowej.

W procesie budżetowania najpierw sporządza się część operacyjną budżetu, a po jej zakończeniu przystępuje się do części finansowej. Budżetowanie Budżetowanie to: Proces ciągłego analizowania, programowania, realizowania i pomiaru wykonania zadań właściwych poszczególnym komórkom organizacyjnym, mający na celu efektywną kontrolę nad

Bardziej szczegółowo

Ewidencja i rozliczanie kosztów działalności pomocniczej

Ewidencja i rozliczanie kosztów działalności pomocniczej Ewidencja i rozliczanie kosztów działalności pomocniczej Działalność pomocnicza działalność, której celem jest świadczenie usług na rzecz innych wydziałów/jednostek w przedsiębiorstwie usługi/świadczenia

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja kosztów dla celów sprawozdawczych

Klasyfikacja kosztów dla celów sprawozdawczych Klasyfikacja kosztów dla celów sprawozdawczych Jakie koszty poniosło przedsiębiorstwo na wytworzenie wyrobów i usług w danym okresie sprawozdawczym? Jaki wynik finansowy osiągnęło przedsiębiorstwo w danym

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. 5. Wycena zobowiązań

Plan wykładu. 5. Wycena zobowiązań Plan wykładu 1. Wycena rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych 2. Wycena nieruchomości inwestycyjnych Wybrane zagadnienia z zakresu wyceny aktywów i zobowiązań Dr Marcin Pielaszek

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość finansowa

Rachunkowość finansowa WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA KATEDRA RACHUNKOWOŚCI Rachunkowość finansowa studia podyplomowe dr Beata Zyznarska-Dworczak Program zajęć I. Zakres tematyczny zajęć 1. Produkty gotowe - definicja, - wycena 2. Przychody

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów normalnych

Rachunek kosztów normalnych Rachunek kosztów normalnych Rachunek kosztów normalnych uzasadnionych Rachunek kosztów normalnych: zniwelowanie wpływu różnic w wykorzystaniu zdolności produkcyjnych w wyniku zmian w rozmiarach produkcji

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział 1. Współczesne zarządzanie Rozdział 2. Rachunkowość zarządcza Rozdział 3. Podstawy rachunku kosztów i wyników

Spis treści Rozdział 1. Współczesne zarządzanie Rozdział 2. Rachunkowość zarządcza Rozdział 3. Podstawy rachunku kosztów i wyników Spis treści Wstęp Rozdział 1. Współczesne zarządzanie (Jerzy Czarnecki) 1 1.1. Menedżer 1 1.2. Przedsiębiorstwo i biznes 3 1.2.1. Potrzeby klienta 3 1.2.2. Kombinacja zasobów 4 1.2.3. Wiedza i umiejętności

Bardziej szczegółowo

Prezes Zarządu. Dział projektowania

Prezes Zarządu. Dział projektowania Studium przypadku - Motoparts Opis przedsiębiorstwa Przedsiębiorstwo MOTOPARTS SA jest producentem plastikowych elementów do samochodów osobowych. W strukturze organizacyjnej (rysunek 1) przedsiębiorstwa,

Bardziej szczegółowo

Wstęp Rozdział 1. Rachunkowość zarządcza i rachunek kosztów w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa Wprowadzenie 1.1. Rozwój rachunku kosztów i

Wstęp Rozdział 1. Rachunkowość zarządcza i rachunek kosztów w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa Wprowadzenie 1.1. Rozwój rachunku kosztów i Wstęp Rozdział 1. Rachunkowość zarządcza i rachunek kosztów w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa 1.1. Rozwój rachunku kosztów i rachunkowości zarządczej 1.2. Cel istota i zakres rachunkowości zarządczej

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza: analiza i interpretacja, red. Dorota Dobija, Małgorzata Kucharczyk. Wyd. 2. rozsz. i uzup.

Rachunkowość zarządcza: analiza i interpretacja, red. Dorota Dobija, Małgorzata Kucharczyk. Wyd. 2. rozsz. i uzup. Rachunkowość zarządcza: analiza i interpretacja, red. Dorota Dobija, Małgorzata Kucharczyk. Wyd. 2. rozsz. i uzup. Spis treści: O autorach Od redaktorów podręcznika 1. Organizacje i rachunkowość Organizacja

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza

Rachunkowość zarządcza Rachunkowość zarządcza Kalkulacja kosztów Terminy, Klasyfikacja typów i metod kalkulacji. wykładowca: mgr inż. Rafał Cieślik Kalkulacja kosztów Co to jest kalkulacja kosztów? Kalkulacja jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Rachunek zysków i strat

Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat informuje o strukturze wyniku finansowego netto oraz o źródłach jego powstawania. Pozwala ustalić 5 kategorii wyniku finansowego:

Bardziej szczegółowo

TEST Z RACHUNKOWOSCI PRZEDSIĘBIORSTW KLASA IV LICEUM EKONOMICZNEGO

TEST Z RACHUNKOWOSCI PRZEDSIĘBIORSTW KLASA IV LICEUM EKONOMICZNEGO TEST Z RACHUNKOWOSCI PRZEDSIĘBIORSTW KLASA IV LICEUM EKONOMICZNEGO. CHARAKTERYSTYKA TESTU. Test osiągnięć szkolnych sprawdzający wielostopniowy, nieformalny, nauczycielski, pisemny. Test obejmuje sprawdzenie

Bardziej szczegółowo

Marcin Pielaszek. Rachunek kosztów. Zajęcia nr 1. Sprawozdawczy rachunek kosztów. Miejsce rachunku kosztów w systemie informacyjnym organizacji

Marcin Pielaszek. Rachunek kosztów. Zajęcia nr 1. Sprawozdawczy rachunek kosztów. Miejsce rachunku kosztów w systemie informacyjnym organizacji Zajęcia nr 1 Sprawozdawczy rachunek 1. Podstawowe definicje 2. Cele rachunku 3. Sprawozdawczy rachunek Marcin Pielaszek a) Prezentacja informacji o kosztach w sprawozdaniu finansowym b) Etapy sprawozdawczego

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu Rachunek kosztów Klasyfikacja kosztów

Pojęcie kosztu Rachunek kosztów Klasyfikacja kosztów Pojęcie kosztu Rachunek kosztów Klasyfikacja kosztów Niniejsza prezentacja zawiera treści pochodzące z następujących źródeł: 1) I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów. Podejście operacyjne i strategiczne,

Bardziej szczegółowo

Etapy ewidencji i rozliczania kosztów

Etapy ewidencji i rozliczania kosztów Etapy ewidencji i rozliczania kosztów S L A J D Y 1-1 2 Z A W I E R A J Ą T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z K S I Ą Ż K I J. M A T U S I E W I C Z, R A C H U N E K K O S Z T Ó W, F I N A N S - S E R V

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA wykład III dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 KALKULACJA KOSZTÓW Kalkulacja kosztów jest to czynność obliczeniowa zmierzająca do ustalenia kosztów przypadających

Bardziej szczegółowo

Autorzy: ANNA SZYCHTA, ALICJA A. JARUGA, PRZEMYSŁAW KABALSKI

Autorzy: ANNA SZYCHTA, ALICJA A. JARUGA, PRZEMYSŁAW KABALSKI RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA Autorzy: ANNA SZYCHTA, ALICJA A. JARUGA, PRZEMYSŁAW KABALSKI O autorach Wstęp Rozdział 1. Istota, rola i rozwój rachunkowości zarządczej Alicja A. Jaruga 1.1. Rachunkowość zarządcza

Bardziej szczegółowo

PRZYCHODY Z DZIAŁALNOŚCI

PRZYCHODY Z DZIAŁALNOŚCI PRZYCHODY Z DZIAŁALNOŚCI Podstawowym założeniem prowadzenia działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysków i przetrwania na konkurencyjnym rynku. Osiągnięcie zysków i przetrwanie jest możliwe między

Bardziej szczegółowo

Sposób ustalania wyniku finansowego zależy m.in. od momentu i celu jego ustalania i nie ma wpływu na jego wysokość.

Sposób ustalania wyniku finansowego zależy m.in. od momentu i celu jego ustalania i nie ma wpływu na jego wysokość. 1 Zasady ustalanie wyniku finansowego IV moduł Ustalenie wyniku finansowego z działalności gospodarczej jednostki Wynik finansowy jest różnicą między przychodami dotyczącymi okresu sprawozdawczego a kosztami

Bardziej szczegółowo

Zakwalifikuj podane pozycje kosztów według właściwych układów klasyfikacyjnych w przedsiębiorstwie szyjącym odzież sportową.

Zakwalifikuj podane pozycje kosztów według właściwych układów klasyfikacyjnych w przedsiębiorstwie szyjącym odzież sportową. Zadania_Klasyfikacje kosztów Zadanie_1 Zakwalifikuj podane pozycje kosztów według właściwych układów klasyfikacyjnych w przedsiębiorstwie szyjącym odzież sportową. Ubezpieczenie transportu zakupionych

Bardziej szczegółowo

Rola rachunkowości zarządczej

Rola rachunkowości zarządczej Rola rachunkowości zarządczej Rachunkowość finansowa: zajmuje się pomiarem i ewidencją majątku przedsiębiorstwa, operacji gospodarczych oraz przygotowywaniem na tej podstawie raportów finansowych Rachunkowość

Bardziej szczegółowo

Wiktor Gabrusewicz Aldona Kamela-Sowińska Helena Poetschke RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

Wiktor Gabrusewicz Aldona Kamela-Sowińska Helena Poetschke RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA Wiktor Gabrusewicz Aldona Kamela-Sowińska Helena Poetschke RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA WYDANIE II ZMIENIONE POLSKIE WYDAWNICTWO WARSZAWA 2000 EKONOMICZNE Spis treści Wstęp 11 Wprowadzenie 1 Istota rachunkowości

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 02 MSTiL (II stopień)

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 02 MSTiL (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 02 MSTiL (II stopień) EiLwPTM program wykładu 02. Różne kryteria podziału kosztów produkcji. Szacowanie kosztów usług

Bardziej szczegółowo

Tradycyjne podejście do kosztów pośrednich

Tradycyjne podejście do kosztów pośrednich Tradycyjne podejście do kosztów pośrednich Koszty bezpośrednie odniesienie wprost na obiekt kalkulacji Koszty pośrednie alokowanie na różne obiekty kalkulacji na podstawie kluczy rozliczeniowych, charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów pełnych

Rachunek kosztów pełnych Rachunek kosztów pełnych Produkty wyroby gotowe rzeczowe aktywa obrotowe wytwarzane przez przedsiębiorstwo produkcja w toku niegotowe wyroby gotowe o niezakończonym cyklu wytwarzania produkcją w toku może

Bardziej szczegółowo

ANALIZA KOSZTÓW WYTWARZANIA

ANALIZA KOSZTÓW WYTWARZANIA ANALIZA KOSZTÓW WYTWARZANIA Wykład 1 WPROWADZENIE dr inż. Jarosław Zubrzycki Józef Matuszek, Mariusz Kołosowski, Zofia Krokosz-Krynke: Rachunek Kosztów dla inżynierów Wyd. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów. Rachunek Kosztów (W3) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów normalnych, Rachunek kosztów standardowych

Rachunek kosztów. Rachunek Kosztów (W3) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów normalnych, Rachunek kosztów standardowych Plan zajęć normalnych, standardowych 1. Wpływ zmian w poziomie kosztów oraz wielkości produkcji na zniekształcanie informacji o kosztach produktów 2. Prezentacja różnych podejść do planowania rozmiarów

Bardziej szczegółowo

Rachunek Kosztów (W2) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów normalnych, Rachunek kosztów standardowych.

Rachunek Kosztów (W2) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów normalnych, Rachunek kosztów standardowych. Plan zajęć Rachunek kosztów Rachunek kosztów normalnych, Rachunek kosztów standardowych Marcin Pielaszek 1. Wpływ zmian w poziomie kosztów oraz wielkości produkcji na zniekształcanie informacji o kosztach

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów zmiennych

Rachunek kosztów zmiennych Rachunek kosztów zmiennych Rachunek kosztów zmiennych (ang. variable costing) pozwala podejmować decyzje krótkookresowe będące reakcją na bieżące zmiany w wielkości popytu i sprzedaży dzieli koszty na

Bardziej szczegółowo

Ekonomika w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 02 MSTiL (II stopień)

Ekonomika w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 02 MSTiL (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 02 MSTiL (II stopień) EwPTM program wykładu 02. Różne kryteria podziału kosztów produkcji. Szacowanie kosztów usług transportowych.

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza. dr Krzysztof Grochowski

Rachunkowość zarządcza. dr Krzysztof Grochowski Rachunkowość zarządcza dr Krzysztof Grochowski kgrochowski76@gmail.com RACHUNKOWOŚĆ RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA Rachunkowość finansowa stanowi oparty na dokumentach zamknięty system ewidencji

Bardziej szczegółowo

Ilość produkowanych komponentów

Ilość produkowanych komponentów Zad. 1 Przedsiębiorstwo produkcyjne posiada zmechanizowany Zakład będący samodzielnym ośrodkiem kosztów. W ostatnim miesiącu z zakupionych komponentów w zakładzie wykonywane były 2 zlecenia produkcyjne.

Bardziej szczegółowo

Jak ewidencjonować koszty związane ze świadczeniem takich usług dla innego podmiotu, które są sprzedawane w następnym miesiącu?

Jak ewidencjonować koszty związane ze świadczeniem takich usług dla innego podmiotu, które są sprzedawane w następnym miesiącu? Jak ewidencjonować koszty związane ze świadczeniem takich usług dla innego podmiotu, które są sprzedawane w następnym miesiącu? Pytanie Świadczymy dla innych podmiotów usługi produkcyjne - wytwarzamy ich

Bardziej szczegółowo

Z-EKO-049 Rachunkowość zarządcza Management Accounting. Ekonomia I stopień Ogólnoakademicki

Z-EKO-049 Rachunkowość zarządcza Management Accounting. Ekonomia I stopień Ogólnoakademicki KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-EKO-049 Rachunkowość zarządcza Management Accounting A. USYTUOWANIE

Bardziej szczegółowo

2) logistyką wewnętrzną polegającą na doprowadzeniu surowców produkcyjnych do miejsca składowania, a następnie do miejsca ich przerobu,

2) logistyką wewnętrzną polegającą na doprowadzeniu surowców produkcyjnych do miejsca składowania, a następnie do miejsca ich przerobu, echo www.roedl.com/pl Koszt wytworzenia to trudny parametr wyceny Łukasz Ibowicz, aplikant na biegłego rewidenta Poznań, Rödl & Partner Rzeczpospolita z 14.11.2018 Złożoność specyfiki działalności firm

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY, RACHUNKOWOSCI ZARZ1\DCZEJ

PODSTAWY, RACHUNKOWOSCI ZARZ1\DCZEJ KSENIA CZUBAKOWSKA WIKTOR GABRUSEWICZ EDWARD NOWAK PODSTAWY, RACHUNKOWOSCI ZARZ1\DCZEJ Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2006 SPIS TREŚCI Wstęp....................... 9 CZĘŚĆ I RACHUNEK KOSZTÓW

Bardziej szczegółowo

Systemy rachunku kosztów (i wyników)

Systemy rachunku kosztów (i wyników) Systemy rachunku kosztów (i wyników) System rachunku kosztów sposób patrzenia na koszty w przedsiębiorstwie i ujmowania i kalkulowania; model kosztów Podział systemów zorientowane na maksymalizowanie zysku

Bardziej szczegółowo

KALKULACJE KALKULACJA PODZIAŁOWA PROSTA. Zadanie 1

KALKULACJE KALKULACJA PODZIAŁOWA PROSTA. Zadanie 1 KALKULACJE KALKULACJA PODZIAŁOWA PROSTA Przedsiębiorstwo w ramach działalności pomocniczej prowadzi odkrywkę Ŝwiru. eksploatacji Ŝwirowni za dany miesiąc wynoszą: - materiały 30000 zł, - płace wraz z narzutami

Bardziej szczegółowo

Controlling kosztów i rachunkowość zarządcza. praca zbiorowa pod redakcją naukową Gertrudy Krystyny Świderskiej

Controlling kosztów i rachunkowość zarządcza. praca zbiorowa pod redakcją naukową Gertrudy Krystyny Świderskiej Controlling kosztów i rachunkowość zarządcza. praca zbiorowa pod redakcją naukową Gertrudy Krystyny Świderskiej Zarządzanie organizacją w skomplikowanym otoczeniu biznesowym nie jest możliwe bez dostępu

Bardziej szczegółowo

KOSZTY W UJĘCIU ZARZĄDCZYM. Karolina Szyderska Anna Szymaniak

KOSZTY W UJĘCIU ZARZĄDCZYM. Karolina Szyderska Anna Szymaniak KOSZTY W UJĘCIU ZARZĄDCZYM Karolina Szyderska Anna Szymaniak KOSZTY W PROCESIE DECYZYJNYM Koszt stanowi wyrażone w pieniądzu celowe zużycie majątku trwałego i obrotowego, usług obcych, nakładów pracy oraz

Bardziej szczegółowo

Wykaz kont dla jednostek stosujących ustawę o rachunkowości str. 29

Wykaz kont dla jednostek stosujących ustawę o rachunkowości str. 29 Spis treści Wprowadzenie str. 15 Układ i treść opracowania str. 15 Problemy do rozstrzygnięcia przy opracowywaniu lub aktualizowaniu dokumentacji opisującej przyjęte zasady (politykę) rachunkowości str.

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza.

Przedmiot: Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza. Przedmiot: Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza. Wykład: Klasyfikacja kosztów na potrzeby zarządzania. 1. Kryteria klasyfikacji kosztów. Koszty własne przedsiębiorstwa ze względu na swój złożony charakter

Bardziej szczegółowo

Pojęcie i klasyfikacja kosztów

Pojęcie i klasyfikacja kosztów Pojęcie i klasyfikacja kosztów Pojęcie kosztów Istota rachunku kosztów Klasyfikacja kosztów dla celów sprawozdawczych Klasyfikacja kosztów dla celów decyzyjnych Pojęcie kosztów Koszt uprawdopodobnione

Bardziej szczegółowo

Dr Jolanta Rutkowska Katedra Finansów i rachunkowości. Rachunkowość zarządcza 1

Dr Jolanta Rutkowska Katedra Finansów i rachunkowości. Rachunkowość zarządcza 1 Dr Jolanta Rutkowska Katedra Finansów i rachunkowości Rachunkowość zarządcza 1 Sylabus (30 h) System rachunkowości rachunkowość zarządcza vs finansowa (2h) Klasyfikacja kosztów dla celów ewidencji i kalkulacji

Bardziej szczegółowo

KALKULACJA KOSZTÓW (obliczenie kosztu jednostkowego dla obiektu kalkulacji)

KALKULACJA KOSZTÓW (obliczenie kosztu jednostkowego dla obiektu kalkulacji) KALKULACJA KOSZTÓW (obliczenie kosztu jednostkowego dla obiektu kalkulacji) Rachunek kosztów w ujęciu tradycyjnym: identyfikacja procesów i zasobów związanych z ponoszeniem kosztów pomiar i dokumentacja

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja kosztów wytworzenia produktów w tradycyjnych rozwiązaniach rachunków kosztów

Kalkulacja kosztów wytworzenia produktów w tradycyjnych rozwiązaniach rachunków kosztów Kalkulacja kosztów wytworzenia produktów w tradycyjnych rozwiązaniach rachunków kosztów Czynniki decydujące o poprawności rachunku kalkulacyjnego kosztów produkcji podstawowej Koszty podlegające kalkulacji

Bardziej szczegółowo

Technikum Nr 2 im. gen. Mieczysława Smorawińskiego w Zespole Szkół Ekonomicznych w Kaliszu

Technikum Nr 2 im. gen. Mieczysława Smorawińskiego w Zespole Szkół Ekonomicznych w Kaliszu Technikum Nr 2 im. gen. Mieczysława Smorawińskiego w Zespole Szkół Ekonomicznych w Kaliszu Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych

Bardziej szczegółowo

Metody kalkulacji kosztu jednostkowego

Metody kalkulacji kosztu jednostkowego Metody kalkulacji kosztu jednostkowego Dane dotyczące produkcji w firmie X w styczniu przedstawiają się następująco: saldo początkowe produkcji w toku 0 liczba wyrobów przekazanych do magazynu 20 000 liczba

Bardziej szczegółowo

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT. Jerzy T. Skrzypek

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT. Jerzy T. Skrzypek RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT Jerzy T. Skrzypek Wariant porównawczy Rodzajowy układ kosztów Wariant kalkulacyjny Kalkulacyjny układ kosztów Rachunkowość zarządcza Koszty stałe i zmienne Typy rachunku zysków

Bardziej szczegółowo

Zużycie surowców, materiałów i opakowao na podstawie dokumentów RW

Zużycie surowców, materiałów i opakowao na podstawie dokumentów RW Etap I Bezpośrednie odniesienie kosztów rodzajowych do funkcji (wiersze 1-4) Zużycie surowców, materiałów i opakowao na podstawie dokumentów RW Wynagrodzenia na podstawie list płac obejmujących narzuty

Bardziej szczegółowo

ZAKRES TREŚCI z przedmiotu rachunkowość przedsiębiorstw 3 TE 1,2

ZAKRES TREŚCI z przedmiotu rachunkowość przedsiębiorstw 3 TE 1,2 ZAKRES TREŚCI z przedmiotu rachunkowość przedsiębiorstw 3 TE 1,2 Lp Nazwa jednostki dydaktycznej Zakres treści 1 Lekcja organizacyjna SKŁADNIKI MAJĄTKU TRWAŁEGO ORAZ JEGO REPRODUKCJA. FINANSOWE SKŁADNIKI

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość. Ewidencja obrotu magazynowego materiałów i towarów oraz rozliczenia międzyokresowe kosztów

Rachunkowość. Ewidencja obrotu magazynowego materiałów i towarów oraz rozliczenia międzyokresowe kosztów Rachunkowość Ewidencja obrotu magazynowego materiałów i towarów oraz rozliczenia międzyokresowe kosztów Klasyfikacja zapasów 1. Zapasy wytworzone przez jednostkę: Produkty gotowe Produkty w toku 2. Zapasy

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA EKONOMICZNA

STATYSTYKA EKONOMICZNA STATYSTYKA EKONOMICZNA Analiza statystyczna w ocenie działalności przedsiębiorstwa Opracowano na podstawie : E. Nowak, Metody statystyczne w analizie działalności przedsiębiorstwa, PWN, Warszawa 2001 Dr

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA W SYSTEMIE INFORMACJI EKONOMICZNEJ... 13

Rozdział 1 RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA W SYSTEMIE INFORMACJI EKONOMICZNEJ... 13 SPIS TREŚCI Rozdział 1 RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA W SYSTEMIE INFORMACJI EKONOMICZNEJ... 13 1.1. Istota i zakres systemu informacji ekonomicznej... 13 1.2. Rachunkowość jako podstawowy moduł w systemie informacji

Bardziej szczegółowo

Budżetowanie elastyczne

Budżetowanie elastyczne Kontrola budżetowa prezentacja na podstawie: T. Wnuk-Pel, Rachunek kosztów standardowych [w:] I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów. Podejście operacyjne i strategiczne, Warszawa, C.H. Beck 2009, s. 223-279

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA I CONTROLLING. Autor: MIECZYSŁAW DOBIJA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA I CONTROLLING. Autor: MIECZYSŁAW DOBIJA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA I CONTROLLING. Autor: MIECZYSŁAW DOBIJA Wstęp Rozdział I. Wartość ekonomiczna a rachunkowość 1. Wartość ekonomiczna 1.1. Wartość ekonomiczna w aspekcie pomiaru 1.2. Różne postacie

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych. Dr Marcin Pielaszek

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych. Dr Marcin Pielaszek Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych 1. Zmienność kosztów w długim i krótkim okresie Rachunek kosztów zmiennych i analiza koszty rozmiary produkcji zysk 2. Podejmowanie decyzji w krótkim okresie 1.

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do efektów kierunkowych Student nabywa wiedzę dotyczącą pozyskiwania informacji finansowych dla celów podejmowania decyzji.

Odniesienie do efektów kierunkowych Student nabywa wiedzę dotyczącą pozyskiwania informacji finansowych dla celów podejmowania decyzji. Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Jednostka Kierunek Obszary kształcenia RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA Z:12029W0 Katedra Analizy Ekonomicznej i Finansów Zarządzanie (4 semestralne) Nauki społeczne Profil kształcenia

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz Spis treści Wstęp Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych 1. Standaryzacja i harmonizacja sprawozdań finansowych 2. Cele sprawozdań finansowych 3. Użytkownicy

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość menedżerska Budżet wiodący dla przedsiębiorstwa produkcyjnego

Rachunkowość menedżerska Budżet wiodący dla przedsiębiorstwa produkcyjnego Przedsiębiorstwo produkcyjne GAMMA wytwarza jeden produkt. Przewiduje się, że sprzedaż w ciągu pięciu miesięcy będzie kształtować się następująco: styczeń 20.000 szt. luty 50.000 szt. marzec 30.000 szt.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI WYKŁAD 5. Dr Marcin Jędrzejczyk

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI WYKŁAD 5. Dr Marcin Jędrzejczyk PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI WYKŁAD 5 Dr Marcin Jędrzejczyk KOSZTY ROZLICZANE W CZASIE Rozliczenia międzyokresowe czynne: Konta układu rodzajowego Rozliczenie kosztów RMK Konta układu kalkulacyjnego (1) (2)

Bardziej szczegółowo

Wykład 09 Koszty w transporcie dr Adam Salomon

Wykład 09 Koszty w transporcie dr Adam Salomon Wykład 09 Koszty w transporcie dr Adam Salomon Katedra Transportu i Logistyki Wydział Nawigacyjny Akademia Morska w Gdyni Podstawowe pojęcia (1/3) Wydatki = wszelkie świadczenia finansowe danego podmiotu

Bardziej szczegółowo

Produkcja fazowa fazowej wyodrębnionych faz produkcyjnych półfabrykat każdej z faz - jednoasortymentowa lub wieloasortymentowa

Produkcja fazowa fazowej wyodrębnionych faz produkcyjnych półfabrykat każdej z faz - jednoasortymentowa lub wieloasortymentowa Kalkulacja fazowa Produkcja fazowa Organizacja produkcji fazowej produkcja masowa lub wielkoseryjna, przechodząca przez szereg wyodrębnionych faz (etapów, procesów) produkcyjnych po każdej fazie produkcyjnej

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów pełnych -

Rachunek kosztów pełnych - Rachunek kosztów pełnych - kalkulacja dr Adam Chmielewski Jakie są cele rachunku kosztów? kalkulacja kosztów wycena zapasów ustalanie wyniku finansowego podejmowanie decyzji, np.: cenowych asortymentowych

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza SYLABUS A. Informacje ogólne Elementy składowe Opis sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów

Rachunkowość zarządcza SYLABUS A. Informacje ogólne Elementy składowe Opis sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Załącznik nr 5 do Uchwały nr 1202 Senatu UwB z dnia 29 lutego 2012 r. Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów

Bardziej szczegółowo

W p r o w a d z e n i e d o s p r a w o z d a n i a f i n a n s o w e g o

W p r o w a d z e n i e d o s p r a w o z d a n i a f i n a n s o w e g o Załącznik nr 2 do ustawy z dnia Załącznik nr 5 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA JEDNOSTEK MAŁYCH KORZYSTAJĄCYCH Z UPROSZCZEŃ ODNOSZĄCYCH SIĘ

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów zmiennych i analiza koszty rozmiary produkcji zysk (CVP)

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów zmiennych i analiza koszty rozmiary produkcji zysk (CVP) Rachunek kosztów zmiennych i analiza koszty rozmiary produkcji zysk (CVP) Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych 1. Zmienność kosztów w długim i krótkim okresie 2. Podejmowanie decyzji w krótkim okresie

Bardziej szczegółowo

Układ kalkulacyjny rachunku zysków i strat Wynik finansowy w rachunku kosztów pełnych

Układ kalkulacyjny rachunku zysków i strat Wynik finansowy w rachunku kosztów pełnych Rachunkowość zarządcza_1 Sylabus (18 h) System rachunkowości rachunkowość zarządcza vs finansowa Klasyfikacja kosztów dla celów ewidencji i kalkulacji (4 h) Koszt, wydatek, strata, nakład Układ rodzajowy

Bardziej szczegółowo