Encyklopedia ziemi oleskiej i lublinieckiej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Encyklopedia ziemi oleskiej i lublinieckiej"

Transkrypt

1 Grzegorz Szyniec publikacja hobbystyczna wydanie drugie, poprawione Lasowice Wielkie 2020 seria: Historia lokalna ziemi oleskiej i lublinieckiej

2 Wypisy z powszechnych źródeł w celu usystematyzowania wiedzy. Alfabetyczny spis jednostek podziału administracyjno-terytorialnego ziemi oleskiej i lublinieckiej wg stanu urzędowego na 1 I 2019 i ich krótki opis geograficzno-historyczny. Ogólna historia przynależności administracyjno-terytorialnej do 1918 i szczegółowa, wraz z nazwami miejscowymi, za ostatnie stulecie, tj. od Etymologia nazw miejscowych i datowanie pierwszej, znanej wzmianki o każdej miejscowości. Wykaz ich głównych walorów oraz sławnych synów i córek tej ziemi. Zestawienia dawnych hut i kopalń oraz dawnych i obecnych, drewnianych obiektów budownictwa sakralnego zgodnie z tradycją obszaru. Rys. na stronie tytułowej: Koszęcin, poł. XVII w. Wyniki plebiscytu na Górnym Śląsku [za:] S. Dziewulski, Wyniki plebiscytu na Górnym Śląsku, wydanie drugie, Warszawa 1922 objaśnienia znaków? brak danych lub dane niepewne + przed nazwą obiektu obiekt historyczny ~ około, w przybliżeniu <data wcześniej niż data< później niż data wcześniej lub wtedy data wtedy lub później

3 ziemia oleska i lubliniecka ziemia oleska i lubliniecka okręg w Księstwie Opolskim, wzmiankowany w księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego z 1295/1305, obecnie przyjęty w granicach z 1919 powiat oleski i lubliniecki. ziemia lubliniecka fragment ziemi oleskiej wykrojony w 1317/1323 z Księstwa Opolskiego przez sukcesorów Bolesława I opolskiego dla nowo utworzonego Księstwa Strzeleckiego przeznaczonego dla jego syna Alberta opolskiego. Geograf Bawarski z poł. IX w. wzmiankowanie Opolan 863 rozpoczęcie chrystianizacji pod patronatem Wielkich Moraw ~984 wg legendy wizyta św. Wojciecha w Dobrodzieniu ~990 najazd polski 998 wg legendy wybudowanie kościoła w Bogacicy pierwszego na ziemi oleskiej i lublinieckiej 1037/1038 bunt ludności przeciwko chrystianizacji i uciskowi 1038/1039 najazd czeski 1050 najazd polski 1054 układ quedlinburski 1193 wzmiankowanie pierwszych miejscowości ziemi oleskiej i lublinieckiej: Borek Wielkich, Zarzysk 1202 wzmiankowanie Księstwa Opolskiego; oddzielenie pobrzeża Stobrawy przez Henryka I śląskiego (wrocławskiego) 1241 najazd tatarski (mongolski) 1271 najazd polski 1273 najazd polski 1291/1292 układ ołomuniecki 1294 zjednoczenie pobrzeża Stobrawy poprzez przekazanie go Bolesławowi I opolskiemu przez Henryka III głogowskiego 1317/1323 oddzielenie ziemi lublinieckiej przez sukcesorów Bolesława I opolskiego 1327 zhołdowanie Bolesława II opolskiego przez Johanna Luxemburga 1327/1335 zhołdowanie Alberta opolskiego przez Johanna Luxemburga 1329 zhołdowanie Bolesława III Rozrzutnego przez Johanna Luxemburga 1335 układ trenczyński wojna polsko-czeska 1363 zjednoczenie okręgu gorzowskiego przez Władysława II opolskiego (Opolczyka) 1372 pokój wrocławski 1372/1374 zjednoczenie całości przez Władysława II opolskiego (Opolczyka) 1378 najazd polski na ziemię oleską 1390 najazd morawski 1394 najazd polski na ziemię oleską 1396 najazd polski rejzy husyckie 1434, 1435 odwetowe najazdy polskie na ziemię lubliniecką 1442 najazd polski i węgierski na ziemię oleską 1474 najazd polski 1505 wprowadzenie poddaństwa chłopów (pańszczyzna) 1517< reformacja 3

4 1531 Przywilej Hanuszowy (Velké privilegium stavům Opolsko-Ratibořským) Jana (Janusza) II opolskiego (Dobrego) poł. XVI w. wybudowanie pierwszych kościołów ewangelickich na ziemi oleskiej i lublinieckiej: w Szemrowicach i prawdopodobnie w Dobrodzieniu, Łagiewnikach Wielkich i Pawonkowie ( 1540) od soboru trydenckiego do pokoju westfalskiego kontrreformacja 1559 zarządzenie Ferdinanda I Habsburga w sprawie pańszczyzny w Księstwach Opolskim i Raciborskim 1562 ordynacja ziemska Księstw Opolskiego i Raciborskiego (Zřízení zemské knížectví Opolského a Ratibořského [...]); nowe zarządzenie Ferdinanda I Habsburga w sprawie pańszczyzny w Księstwach Opolskim i Raciborskim (zwiększenie powinności i ograniczenie wolności chłopów) 1587 oddzielenie fragmentu ziemi lublinieckiej przez Johanna (II) von Kochtitzki 1595 rozpoznanie zasobów pod potrzeby hutnictwa wojna trzydziestoletnia 1629 zjednoczenie całości przez Ferdinanda II Habsburga w warunkach kontrreformacji i wojny trzydziestoletniej; edykt restytucyjny Ferdinanda II Habsburga; rekatolicyzacja 1648 pokój westfalski 1653 edykt redukcyjny Ferdinanda III Habsburga 1729 Wielka Księga Praw Księstw Opolskiego i Raciborskiego (uchylenie zarządzeń w sprawie pańszczyzny z 1559 i 1562) I wojna śląska ~1741 wybudowanie synagogi w Cieszowej pierwszej na ziemi oleskiej i lublinieckiej 1743 zhołdowanie stanów Górnego Śląska przez Friedricha II (Wielkiego) Hohenzollerna , od 1999 rozdzielenie granicami powiatów II wojna śląska 1745 pokój drezdeński wojna siedmioletnia; III wojna śląska w ramach wojny siedmioletniej 1763 pokój hubertsburski; rozpoznanie zasobów pod potrzeby hutnictwa szkła , wojny napoleońskie i przemarsze armii napoleońskich 1807, 1811, 1816, 1821 kolejne edykty i deklaracje Friedricha Wilhelma III Hohenzollerna stopniowo zmniejszające ciężar poddaństwa chłopów do 1821, od 1925, z zawirowaniami ~XIII/XIV w. rozdzielenie granicami diecezji Kościoła rzymskokatolickiego w warunkach politycznych Wiosna Ludów; stan oblężenia w powiecie oleskim; chłop Christian Minkus deputowanym Frankfurckiego Zgromadzenia Narodowego 1850 zniesienie poddaństwa chłopów (uwłaszczenie) 1864 wojna duńsko-pruska 1866 wojna austriacko-pruska od 1868 kolej wojna francusko-pruska Kulturkampf 1874 zniesienie uprawnień policyjnych właścicieli majątków szlacheckich I wojna światowa 1918 wystąpienie Wojciecha Korfantego na forum Reichstagu z żądaniem przywrócenia niepodległej Polski obejmującej m.in. polskie powiaty Górnego Śląska 1919 powstanie oleskie; pokój wersalski po I powstaniu śląskim wzajemne represje stron powstańczych 4

5 1920 II powstanie śląskie 1921 plebiscyt na Górnym Śląsku; III powstanie śląskie; oddzielenie fragmentu ziemi lublinieckiej przez Konferencję Ambasadorów, ze skutkiem od konwencja niemiecko-polska dotycząca Górnego Śląska; plebiscyt w sprawie podniesienia prowincji śląskiej do rangi kraju związkowego , rozdzielenie Kościołami ewangelicko-augsburskimi w warunkach politycznych Kirchenkampf II wojna światowa 1939 zjednoczenie całości przez Adolfa Hitlera w warunkach II wojny światowej 1940 akcja weryfikacyjna (folkslista) 1943 konferencja teherańska Wielkiej Trójki 1945 wkroczenie Sowietów; konferencja jałtańska Wielkiej Trójki; konferencja poczdamska Wielkiej Trójki; Tragedia Górnośląska po II wojnie światowej, na obszarze włączonym do Polski akcja weryfikacyjna; akcja przesiedleńcza; konfiskata majątku poniemieckiego i opuszczonego; nacjonalizacja majątku; polonizacja; mitologizacja historii PGR 1950 układ zgorzelecki PRL NRD , akcja łączenia rodzin od 1950 rozdzielenie granicami województw 1970 układ warszawski PRL RFN 1990 polsko-niemiecki traktat graniczny historia do 1918 przynależność do państwa Wielka Morawa 1038/ Czechy (okręg oleski), 1327/1335 (okręg lubliniecki) Polska 1327 (okręg oleski), 1327/1335 (okręg lubliniecki) (1394?) 1396 Czechy (1394?) (Boronów i Koszęcin dłużej) Polska Czechy; od 1526 w monarchii Habsburgów Węgry Czechy, w monarchii Habsburgów 1598 Siedmiogród Czechy, w monarchii Habsburgów Czechy Czechy, w monarchii Habsburgów Siedmiogród, w monarchii Habsburgów Czechy, w monarchii Habsburgów Polska (zastaw) Czechy, w monarchii Habsburgów Prusy; od 1871 w zjednoczonych Niemczech od 1918 Niemcy; dalej indywidualnie przy każdym haśle okręg gorzowski do 1327 jak wyżej Polska Czechy Polska (zastaw: do 1348 Księstwa Brzeskiego, od 1348 Czech) Czechy 5

6 od 1363 jak wyżej historia do 1918 przynależność do księstwa/prowincji okręg oleski /1178 Księstwo Śląskie (Wrocławskie) 1172/ Księstwo Opolskie; początkowo możliwe Księstwo Raciborskie Księstwo Śląskie (Wrocławskie) Księstwo Opolskie Księstwo Opolskie (Księstwo Śląskie (Wrocławskie)) Księstwo Opolskie Księstwo Cieszyńskie (à la zastaw; bez Boronowa i Koszęcina) Księstwo Strzeleckie (początkowo bez Boronowa i Koszęcina) Księstwo Opolskie Księstwo Opolskie Księstwo Karniowskie (zastaw) Księstwo Opolskie od 1741 prowincja śląska; dalej indywidualnie przy każdym haśle okręg lubliniecki do 1317/1323 jak okręg oleski 1317/ /1374 Księstwo Strzeleckie od 1372/1374 jak okręg oleski okręg lubliniecki fragment Wolne Państwo Stanowe Lubliniec (stanu mniejszego) okręg gorzowski Księstwo Śląskie (Wrocławskie) Księstwo Głogowskie /1313 Księstwo Oleśnickie 1312/ Księstwo Namysłowskie Księstwo Brzeskie; ~1331 przejściowo Księstwo Śląskie (Wrocławskie) 1338 ~1340 Księstwo Namysłowskie ~ Księstwo Cieszyńskie (zastaw) 1356/ Księstwo Świdnickie (zastaw) od 1363 jak okręg oleski, z wyjątkiem jak niżej Gorzów Śląski, ? Księstwo Brzeskie pobrzeże Stobrawy początkowo jak okręg oleski jak okręg gorzowski dalej jak okręg oleski historia do 1918 przynależność do kamery/rejencji 1741 generalny polowo-wojenny komisariat we Wrocławiu kamera wojenno-dominialna we Wrocławiu rejencja wrocławska od 1816 rejencja opolska; dalej indywidualnie przy każdym haśle historia do 1918 przynależność do kasztelanii/okręgu/powiatu XIII XIV w. kasztelania gorzowska; kasztelania oleska XIV w okręg gorzowski XIV w okręg oleski; okręg lubliniecki od 1743 powiat oleski; powiat lubliniecki; dalej indywidualnie przy każdym haśle 6

7 poczet władców władcy ziemi oleskiej i lublinieckiej okręg oleski Władysław II (Wygnaniec) Bolesław IV (Kędzierzawy) Bolesław I śląski (wrocławski), Mieszko I śląski (wrocławski) (opolski) /1178 Jarosław opolski; przejściowo możliwy Mieszko I śląski (wrocławski) (opolski) 1172/ Jarosław opolski 1201 Bolesław I śląski (wrocławski) /1202 Henryk I śląski (wrocławski) 1201/ Henryk I śląski (wrocławski), Mieszko I śląski (wrocławski) (opolski) w sporze Mieszko I śląski (wrocławski) (opolski) /1230 Kazimierz I opolski 1229/ Mieszko II opolski, Władysław I opolski, pod regencją: Henryka I śląskiego (wrocławskiego), Wioli opolskiej w sporze Henryk I śląski (wrocławski) 1238 Henryk II śląski (wrocławski) Mieszko II opolski /1279 Władysław I opolski 1277/ /1282 Bolesław I opolski, Władysław I opolski 1281/ Bolesław I opolski, Kazimierz bytomski Bolesław I opolski /1314 Albert opolski, Bolesław II opolski, Bolesław (Pierworodny) 1313/ /1317 Albert opolski, Bolesław II opolski 1313/ Bolesław II opolski /1365 Bolesław III opolski, Henryk opolski, Władysław II opolski (Opolczyk) 1358/ /1367 Bolesław III opolski, Władysław II opolski (Opolczyk) 1365/1367 (1394?) 1396 Władysław II opolski (Opolczyk) (1394? 1396) 1396 Władysław II Jagiełło 1396 Spytek II z Melsztyna Bolesław I cieszyński, Przemysław I cieszyński (Noszak) (Boronów i Koszęcin: do 1399 Spytek II z Melsztyna; od 1399 Jadwiga z Melsztyna) 1401 Jadwiga z Melsztyna (Boronów i Koszęcin dłużej w rękach Melsztyńskich) Bernard opolski Bolesław V opolski Mikołaj I opolski Ludwik opolski, Mikołaj I opolski 1476? Ludwik opolski Jan (Janusz) II opolski (Dobry), Mikołaj II opolski Jan (Janusz) II opolski (Dobry) Habsburgowie Georg der Fromme Hohenzollern Georg Friedrich I Hohenzollern, pod regencją Albrechta pruskiego Hohenzollerna 1552 Habsburgowie 7

8 János II Zsigmond Szapolyai, pod regencją Izabeli Jagiellonki Habsburgowie (do 1557 kurtuazyjnie Bona Sforza) 1598 Zygmunt Batory Habsburgowie Gábor Bethlen /1624 Karl Hannibal von Dohna 1623/ Karl Joseph von Österreich Habsburg Habsburgowie Władysław IV Waza /1649, 1655 Jan II Kazimierz Waza 1648/ Karol Ferdynand Waza 1655? Louise-Marie de Gonzague-Nevers? 1663 Anne Henriette Julie de Bavière Henri-Jules de Bourbon-Condé Habsburgowie okręg lubliniecki do 1313/1317 jak okręg oleski 1313/ /1323 Bolesław II opolski 1317/ /1371 Albert opolski 1370/ Agnieszka strzelecka, Bolesław III opolski, Henryk III opolski w sporze /1374 Agnieszka strzelecka, Bolesław III opolski od 1372/1374 jak okręg oleski Wolne Państwo Stanowe Lubliniec (stanu mniejszego) Johann (II) von Kochtitzki Andreas von Kochtitzki okręg gorzowski do 1172 jak okręg oleski 1172, /1180, 1179/ Bolesław I śląski (wrocławski) 1172, 1179/1180 Mieszko I śląski (wrocławski) (opolski) Henryk I śląski (wrocławski) Henryk II śląski (wrocławski) Bolesław II śląski (wrocławski), możliwe, że początkowo pod regencją matki Anny Przemyślidki Bolesław II śląski (wrocławski), Henryk III śląski (wrocławski) Henryk III śląski (wrocławski), Władysław śląski (wrocławski) Henryk IV śląski (wrocławski), pod regencją Władysława śląskiego (wrocławskiego) Henryk IV śląski (wrocławski), pod regencją Přemysla Otakara II Henryk IV śląski (wrocławski); 1277 przejściowo Přemysl Otakar II 1290 Henryk III głogowski Henryk V śląski (wrocławski) Henryk III głogowski Bolesław oleśnicki, Henryk IV głogowski, Jan ścinawski, Konrad I oleśnicki (namysłowski), Przemko II głogowski /1313 Bolesław oleśnicki, Konrad I oleśnicki (namysłowski) 1312/ Konrad I oleśnicki (namysłowski) Bolesław III śląski (wrocławski); ~~1331 przejściowo Bolesław III śląski (wrocławski), Henryk VI śląski (wrocławski) (Dobry) 8

9 1338 ~1340 Wacław I legnicki ~ Kazimierz I cieszyński Kazimierz III (Wielki) /1358 Karl I Luxemburg 1356/ Bolesław II świdnicki od 1363 jak okręg oleski, z wyjątkiem jak niżej Gorzów Śląski, ? Ludwik II brzesko-legnicki XIII XIV w. kasztelani okręg oleski Żywot św. Jadwigi Wincenty Jaksic Moyco von Olesno 1342 Stanimir Czech okręg gorzowski 1270 Henryk Wesinburk Mikołaj Rufus 1290 Mikołaj z Czarnej 1299 Henryk z Gorzowa Śląskiego habsburscy starostowie Księstwa Opolskiego Johann von Jordan-Alt Patschkau Jan (II) Posadowski Albrecht von Schellendorf Georg von Oppersdorff Johann Bernhard von Maltzan Johann von Proskowski Georg (II) Maximilian von Oppersdorff Johann Christoph von Proskowski; przejściowo Andreas von Kochtitzki Friedrich von Oppersdorff Melchior Ferdinand von Gaschin Johann Joachim von Mettich /1652 Franz von Magnis Georg Max von Hoditz Franz Eusebius von Oppersdorff Johann Georg von Oppersdorff Ferdinand Oktawian von Wrbna Georg Adam Franz von Gaschin Carl Heinrich (I) von Sobeck-Kornitz Carl Joseph Erdmann Henckel von Donnersmarck władcy prowincji śląskiej 1741 Carl Franz von Reinhardt, Ludwig Wilhelm von Münchow dowódcy generalnego polowo-wojennego komisariatu we Wrocławiu 1742 Carl Franz von Reinhardt prezydent kamery wojenno-dominialnej we Wrocławiu Ludwig Wilhelm von Münchow minister Śląska Joachim Ewald von Massow minister Śląska Ernst Wilhelm von Schlabrendorf minister Śląska Karl Georg Heinrich von Hoym minister Śląska Friedrich Wilhelm von Götzen der Jüngere pełnomocnik rządu Ewald Georg von Massow pełnomocnik rządu 9

10 Carl Heinrich Fabian von Reichenbach-Goschütz pełnomocnik rządu Friedrich Theodor von Merckel prezydent rejencji wrocławskiej , nadprezydenci prowincji śląskiej Ewald Georg von Massow , Friedrich Theodor von Merckel ministerstwo stanu Moritz Haubold von Schönberg 1825 Ludwig Friedrich Viktor Hans von Bülow Wilhelm Felix Heinrich Magnus von Wedell 1848 Johann David Ludwig Yorck von Wartenburg 1848 Julius Hermann Pinder /1869 Johann Eduard von Schleinitz Eberhard zu Stolberg-Wernigerode Ferdinand Otto von Nordenflycht Adolf von Arnim-Boitzenburg Robert Viktor von Puttkamer Otto Theodor von Seydewitz Hermann II von Hatzfeldt-Trachenberg Karl Eduard Robert Zedlitz-Trützschler Nikolaus Michael Louis Johann (Hans) von Dallwitz Hans Lauchlan von Guenther 1919 Felix Philipp prowincja górnośląska Josef Wagner , nadprezydenci prowincji górnośląskiej Joseph Leo Bitta komisarz Alfons Proske Hans Lukaschek Helmuth Brückner Josef Wagner prowincja śląska Fritz Bracht prezydenci rejencji opolskiej Carl Heinrich Fabian von Reichenbach-Goschütz Theodor Gottlieb von Hippel der Jüngere Erdmann III von Pückler-Limpurg Friedrich Karl Hermann Georg von Viebahn Robert Eduard von Hagemeister Friedrich Karl August Ludwig Konstantin von Quadt-Hüchtenbruck Karl Eduard Robert Zedlitz-Trützschler Traugott Adalbert Ernst von Baudissin Rudolf von Bitter der Jüngere Friedrich Ludwig Elisa von Moltke 1900 Hans Franz Max von Pohl Ernst Holtz Friedrich Ernst von Schwerin Oskar Gustav Rudolf Hergt Walther Philipp Franz von Miquel 10

11 Joseph Leo Bitta Roland Heinrich Wilhelm Brauweiler Alfons Proske Hans Lukaschek Arthur Schmidt-Kügler Josef Adamczyk komisarz Hans Rüdiger Albrecht Schmelt wz. Herbert Mehlhorn prezydenci rejencji katowickiej Walter Springorum Erich Keßler wiceprezydent Otto Müller-Haccius , od 1999 starostowie olescy Carl Friedrich von Blacha Caspar Joachim von Pritzelwitz-Machnitzky Martin Ludwig Juske (von Jordan) 1806?? Ludwig Carl Hans Friedrich von Schleinitz Albrecht Magnus von Schack 1830/ Wilhelm Traugott Ernst Gottlieb von Taubadel Georg Gotthelf Wilhelm von Schrötter komisarz 1843/ Oswald Ludwig Theodor Sack 1848 (formalnie 1851) 1862 Christian Schemmel Felix Bernhard von Studnitz Karl Friedrich Bernhard Maximilian (Max) Clairon d'haussonville Friedrich Karl Adolf von Wolff 1891/ Berthold von Reiswitz-Kaderžin /1902 Hugo Friedrich zu Hohenlohe-Öhringen 1902/ Carl(o) Leopold von Deines Paul Strzoda (Strodthoff) Martin Elsner Joachim Jenkner 1945 Ludwik Affa Jerzy Bartocha Jan Kus Stanisław Belka od 2018 Roland Fabianek , od 1999 starostowie lublinieccy 1743 George Friedrich Rousitz von Helm-Radlin Johann Ludwig von Gotschalkowsky Adam Heinrich von Jordan-Alt Patschkau Christoph von Dziembowski-Pomian 1768/ Johann Christoph Alexander von Stosch-Massenbach Franz von Blacha Leopold von Blacha Johann Georg von Ziegler-Klipphausen-Pawonkau von Ziegler-Klipphausen George Wilhelm von Ziegler-Klipphausen 11

12 1832 Adolf Karl Friedrich Ludwig zu Hohenlohe-Ingelfingen komisarz Eduard Christian von Koscielski-Ponoschau, do 1834 komisarz; 1835 przejściowo zastępca von Görne (Franz Karl Kurt Ferdinand August von Görne?) Carl Adalbert Constance Heinrich zu Hohenlohe-Ingelfingen, do 1855 komisarz; przejściowo zastępca Karl Friedrich Bernhard Maximilian (Max) Clairon d'haussonville Wilhelm (I) von Klitzing, do 1874 komisarz Carl Adalbert Constance Heinrich zu Hohenlohe-Ingelfingen komisarz Karl Egon von Ratibor-Corvey zu Hohenlohe-Schillingsfürst, 1887 początkowo komisarz Theodor Eduard Eberhard von Lücken 1904/ Georg Friedrich Wilhelm von Thaer 1915 Karl von Bornhaupt von der Hude Roland Heinrich Wilhelm Brauweiler Michael von Matuschka Kazimierz Niegolewski Paweł Piechaczek Jan Wyglenda Jan Zaleski Franciszek Biolik Tadeusz Dzik Stanisław Olszewski Heinrich Wartmann Joachim Jenkner Władysław Kutzner 1946 Leon Raszyk Marian Bielak Wojciech Graca Jan Demarczyk od 2004 Joachim Smyła starostowie dobrodzieńscy 1922 Michael von Matuschka komisarz Otto Ulitzka, do 1927 komisarz Rudolf Wagner Heinrich Wartmann I sekretarze komitetu powiatowego PZPR w Oleśnie Stanisław Wojtaszek Franciszek Gumnior Eugeniusz Bednarczyk wykazany w 1963 Szymon Lachowicz wykazany w 1968, Jan Bolesław Skupin I sekretarze komitetu powiatowego PZPR w Lublińcu Władysław Herman Alfred Jończyk Paweł Jendrysik Otton Gruszka Józef Sabok 12

13 Ryszard Mirosław Gut 13

14 powiaty powiat lubliniecki powiat lubliniecki jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego z siedzibą w Lublińcu, w województwie śląskim. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: ha ludność: gminy gmina Boronów gmina Ciasna gmina Herby gmina Kochanowice gmina Koszęcin gmina Lubliniec gmina Pawonków gmina Woźniki księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie okręgu Olesno i Lubliniec 1743 utworzenie 1818 zreorganizowanie 1874 przyznanie praw samorządu; podzielenie na okręgi urzędowe 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, za Niemcami, za Polską 1922 podzielenie granicą niemiecko-polską 1922 (formalnie 1927) z części w Niemczech utworzenie powiatu dobrodzieńskiego 1927 wyłączenie gminy Turza i obszaru dworskiego Turza z powiatu oleskiego, włączenie do powiatu dobrodzieńskiego; wyłączenie gminy Kolejka i gminy Myślina z powiatu strzeleckiego, włączenie do powiatu dobrodzieńskiego 1934 zwolnienie starosty lublinieckiego Franciszka Biolika z zarzutem sprzeniewierzenia 13 tys. zł na szkodę spółdzielni w Lublińcu 1941 zjednoczenie, wchłonięcie powiatu dobrodzieńskiego w innym kształcie, tj. z zniesienie okręgów urzędowych Państwowy Urząd Repatriacyjny Powiatowy Oddział w Lublińcu Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Lublińcu 1946 podzielenie, wyodrębnienie powiatu dobrodzieńskiego 1947 liczba wniosków o weryfikację narodowościową: 9016, w tym załatwionych pozytywnie (uznanych za Polaków): 8951; członków NSDAP zgłoszonych do Urzędu Wojewódzkiego: 45; Polaków autochtonów przebywających za granicą (niewola, obozy pracy itp.): ~2720; Polaków autochtonów zabitych i zaginionych podczas działań wojennych: ~300 (Urząd Wojewódzki Śląsko-Dąbrowski, 1 I 1947); przesiedleńców na wsiach: 1734, w tym z Kresów: 1095 (Urząd Wojewódzki Śląsko-Dąbrowski, 31 XII 1947) 1951 zjednoczenie, wchłonięcie powiatu dobrodzieńskiego 1975 zniesienie quasi-powiat Urząd Rejonowy w Lublińcu (województwo częstochowskie) 1999 utworzenie w innym kształcie 14

15 do 1922 Kreis Lublinitz , , od 1999 powiat lubliniecki Landkreis Lublinitz Landkreis Loben powiat dobrodzieński Westteil des Kreises Lublinitz Kreis Guttentag Landkreis Guttentag powiat dobrodzieński do 1942, , od 1999 powiat na prawach samorządu , powiat powiat dobrodzieński w zarządzie komisarycznym , powiat na prawach samorządu , powiat historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , , od 1999 Polska powiat dobrodzieński Niemcy Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska powiat dobrodzieński , 1941 prowincja górnośląska prowincja śląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie od 1999 województwo śląskie powiat dobrodzieński rejencja opolska województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) województwo katowickie cytaty Powiat lubliniecki był już zawsze w całej swej powierzchni częścią Księstwa Opolskiego. [...] Na wschód graniczy rosyjska Polska, na południu powiat Bytom i Toszek-Gliwice, na zachód powiat Strzelce Opolskie i Opole a na północy powiat Olesno.1 Ziemia Lubliniecka była niegdyś jedną z kolebek górnośląskiego przemysłu wydobywczohutniczego. Wśród jej rozległych lasów i pól, dymiły przed wiekami liczne kuźnice i wielkie 1 Mr, Z dziejów Dobrodzienia, [w:] Echo Dobrodzienia i okolic 1994, nr 9/10, s

16 piece. Dziś miejsca te, w których ongiś rozwijała się działalność przemysłowa, popadają w zapomnienie, a upływający czas zaciera resztki śladów po tych dawnych tradycjach hutniczych.2 W powiecie lublinieckim akcja powstańcza [w 1921, podczas III powstania śląskiego przyp. wł.] przebiegała początkowo prawie bez walki, a znaczna liczba członków Selbstschutzu uczestniczyła w panicznej ucieczce na północ, głównie przez Olesno. W kierunku Lublińca podążały natomiast pododdziały powstańcze, działając w sposób koncentryczny. Wszystkie zaś siły powstańcze [...] podlegały [...] kapitanowi Wincentemu Mendoszewskiemu. Pomimo zdecydowanej przewagi liczebnej Polaków, do zajęcia Lublińca wówczas nie doszło, ponieważ w tym mieście znajdował się znaczny garnizon wojsk francuskich. W nocy z 3 na 4 maja Francuzi wycofali się jednak do Toszka, a ci członkowie Selbstschutzu, którzy szukali schronienia w Lublińcu, złożyli broń bez walki. [...] W roli zdobywców Dobrodzienia wystąpił lubliniecki batalion Karola Lubosa z podgrupy»butrym«i batalion [Teodora przyp. wł.] Mańczyka z podgrupy»linke«.3 herb powiatu lublinieckiego powiat oleski powiat oleski jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego z siedzibą w Oleśnie, w województwie opolskim. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: ha ludność: gminy gmina Dobrodzień gmina Gorzów Śląski gmina Olesno gmina Praszka na ziemi wieluńskiej (rudzkiej), z wyjątkiem Zawisnej na ziemi oleskiej gmina Radłów gmina Rudniki na ziemi wieluńskiej (rudzkiej) gmina Zębowice 2 D. Gołąbek, Dawne hutnictwo żelaza w powiecie lublinieckim, [w:] Ziemia Lubliniecka 2017, nr 1, s M. Wrzosek, Działania bojowe trzeciego powstania śląskiego 3 maja 5 czerwca 1921 r., [w:] M. Gnatowski (red.), Studia Podlaskie, t. XIII, Białystok 2003, ss

17 księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie okręgu Olesno i Lubliniec 1743 utworzenie 1818 zreorganizowanie stan oblężenia w warunkach Wiosny Ludów 1874 przyznanie praw samorządu; podzielenie na okręgi urzędowe 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, za Niemcami, za Polską 1927 wyłączenie gminy Turza i obszaru dworskiego Turza, włączenie do powiatu dobrodzieńskiego 1928 wyłączenie obszaru dworskiego Nowy Dwór, włączenie do powiatu kluczborskiego 1945 zniesienie okręgów urzędowych Państwowy Urząd Repatriacyjny Powiatowy Oddział w Oleśnie Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Oleśnie 1947 liczba wniosków o weryfikację narodowościową: , w tym załatwionych pozytywnie (uznanych za Polaków): ; członków NSDAP zgłoszonych do Urzędu Wojewódzkiego: 173; Polaków autochtonów przebywających za granicą (niewola, obozy pracy itp.): ~2680; Polaków autochtonów zabitych i zaginionych podczas działań wojennych: ~360 (Urząd Wojewódzki Śląsko-Dąbrowski, 1 I 1947); przesiedleńców na wsiach: 7037, w tym z Kresów: 3305 (Urząd Wojewódzki Śląsko-Dąbrowski, 31 XII 1947) 1975 zniesienie quasi-powiat Urząd Rejonowy w Oleśnie (województwo częstochowskie) 1999 utworzenie w innym kształcie, wyrugowanie gminy Lasowice Wielkie, ekwiwalentne przyłączenie gminy Praszka i gminy Rudniki do 1938 Kreis Rosenberg OS Landkreis Rosenberg OS , od 1999 powiat oleski do 1933, , od 1999 powiat na prawach samorządu , powiat historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy , od 1999 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie cytaty W powiecie oleskim powstańcze działania zbrojne [w 1921, podczas III powstania śląskiego przyp. wł.] miały natomiast charakter spontaniczny i w planie operacyjnym porucznika [Adama Remigiusza przyp wł.] Grocholskiego nie były przewidywane. Mobilizacja sił powstańczych była tam jednak spóźniona o jedną dobę, ale stawiennictwo na wyznaczonym 17

18 doraźnie placu alarmowym okazało się liczne. Dzięki temu powstańcy opanowali w nocy z 3 na 4 maja całą wschodnią połać powiatu oleskiego, a w dniu 5 maja zdobyli Olesno i opierając się północnym skrzydłem swoich sił o granicę państwa polskiego dotarli po linię Zdziechowice Gorzów Śląski Kozłowice Boroszów Stare Karmunki i Wysoką, gdzie nawiązali łączność z pododdziałami podgrupy»butrym«i weszli w jej skład.4 Kiedy 22 lipca 1944 rodziła się Polska Ludowa, Olesno było jeszcze»pod Niemcem«, a»stolice Polaków Warszawa i Kraków«także. [...] Jest oczywistą prawdą, że dziś na ziemi oleskiej, jak w całym Nadodrzu, żyją Polacy z całej Polski i z całego świata; oni to wspólnie świadczą o polskości tej ziemi.5 Szatkowanie wspólnoty rozpoczęło się 29 września 1954 r. Wówczas to Kluczbork oderwał zniesioną gminę Bogacica. [...] 1 czerwca 1975 r. zniesiony powiat oleski podzielono granicą województw. [...] [W 1990 przyp. wł.] Lasowice Wielkie swój Urząd Rejonowy otrzymały w Kluczborku, Zębowice w Opolu. [...] 1 stycznia 1999 r. reaktywowano powiat oleski w województwie opolskim. Gmina Zębowice powróciła do niego, Kluczbork gminy Lasowice Wielkie już nie oddał. W zamian za te wszystkie ubytki do powiatu oleskiego włączono gminę Dobrodzień na ziemi lublinieckiej oraz przyodziano kostium w postaci gmin ziemi wieluńskiej (rudzkiej): Praszka i Rudniki.6 herb powiatu oleskiego 4 M. Wrzosek, Działania bojowe trzeciego powstania śląskiego 3 maja 5 czerwca 1921 r., [w:] M. Gnatowski (red.), Studia Podlaskie, t. XIII, Białystok 2003, s E. Osmańczyk, Rozmyślanie o roku 1944, [w:] F. Hawranek (red.), B. Krupa (red.), E. Lesikowa (red.), Głos Olesna. Rocznik 1974, Olesno 1977, ss G. Szyniec, Komu jeszcze kawałek Oleskiego?, [w:] Cajtung 2011, nr 7, s. 6 18

19 gminy gmina Boronów gmina Boronów jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego z siedzibą w Boronowie, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: 5728 ha ludność: 3408 miejscowości w bezpośrednim zarządzie Boronów, z wyjątkiem Sitek jednostki pomocnicze sołectwo Dębowa Góra sołectwo Grojec sołectwo Hucisko sołectwo Zumpy 1850/1856 wyodrębnienie z fideikomisu zu Hohenlohe-Öhringen 1850/ gmina jednostkowa 1924 wchłonięcie obszaru dworskiego Boronów 1945 wchłonięcie gmin: Dębowa Góra, Olszyna 1954 zniesienie 1993 utworzenie w innym kształcie, wyodrębnienie z gminy Herby do 1922 Landgemeinde Boronow , , od 1993 gmina Boronów Gemeinde Boronow do 1940, , od 1993 gmina na prawach samorządu , gmina historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , , od 1993 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1954, od 1999 powiat lubliniecki 19

20 herb gminy Boronów gmina Ciasna gmina Ciasna jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego z siedzibą w Ciasnej, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: ha ludność: 7500 jednostki pomocnicze sołectwo Ciasna sołectwo Dzielna sołectwo Glinica sołectwo Jeżowa sołectwo Molna sołectwo Sieraków Śląski sołectwo Panoszów sołectwo Wędzina sołectwo Zborowskie 1850/1856 wyodrębnienie z majątku szlacheckiego Ciasna 1850/ gmina jednostkowa 1892 przyznanie praw samorządu 1928 wchłonięcie obszaru dworskiego Ciasna 1945 wchłonięcie gmin: Jeżowa, Molna, Zborowskie 1954 zniesienie 1973 utworzenie w innym kształcie do 1935 Landgemeinde Cziasnau Gemeinde Cziasnau Gemeinde Teichwalde gmina Ciasno/Ciasna od 1973 gmina Ciasna do 1933, , od 1990 gmina na prawach samorządu , , gmina 20

21 historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy , od 1973 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , , , od 1999 powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński herb gminy Ciasna gmina Dobrodzień gmina Dobrodzień jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego z siedzibą w Dobrodzieniu, w województwie opolskim, w powiecie oleskim. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: ha ludność: 9912 miejscowości w bezpośrednim zarządzie Dobrodzień jednostki pomocnicze sołectwo Błachów sołectwo Bzinica Nowa sołectwo Bzinica Stara sołectwo Główczyce 21

22 sołectwo Gosławice sołectwo Klekotna sołectwo Kocury sołectwo Kolejka na ziemi strzeleckiej sołectwo Ligota Dobrodzieńska sołectwo Makowczyce sołectwo Myślina na ziemi strzeleckiej sołectwo Pietraszów sołectwo Pludry sołectwo Rzędowice sołectwo Szemrowice sołectwo Warłów 1852 utworzenie 1934 zniesienie 1973 utworzenie w innym kształcie 1990 włączenie Dobrodzienia 2008 wpisanie do rejestru gmin, w których używane są nazwy w języku mniejszości (niemieckim) 2009 wpisanie do rejestru gmin, w których używany jest język pomocniczy (niemiecki) do 1933 Stadtgemeinde Guttentag od 1973 gmina Dobrodzień do 1933 gmina miasto na prawach samorządu gmina od 1990 gmina na prawach samorządu historia od 1919 przynależność do państwa do 1933 Niemcy od 1973 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919 prowincja śląska prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1933 rejencja opolska województwo katowickie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922 powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1933 powiat dobrodzieński , od 1999 powiat oleski 22

23 herb gminy Dobrodzień gmina Gorzów Śląski gmina Gorzów Śląski jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego z siedzibą w Gorzowie Śląskim, w województwie opolskim, w powiecie oleskim. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: ha ludność: 7147 jednostki pomocnicze Gorzów Śląski osiedle I Północ Gorzów Śląski osiedle II Zachód Gorzów Śląski osiedle III Centrum Gorzów Śląski osiedle IV Południe sołectwo Budzów sołectwo Dębina sołectwo Goła sołectwo Jamy sołectwo Jastrzygowice sołectwo Kobyla Góra na ziemi kluczborskiej sołectwo Kozłowice sołectwo Krzyżanowice sołectwo Nowa Wieś sołectwo Pakoszów sołectwo Pawłowice sołectwo Skrońsko sołectwo Uszyce sołectwo Zdziechowice 1852 utworzenie 1934 zniesienie 1973 utworzenie w innym kształcie 1990 włączenie Gorzowa Śląskiego 23

24 do 1933 Stadtgemeinde Landsberg OS od 1973 gmina Gorzów Śląski do 1933 gmina miasto na prawach samorządu gmina od 1990 gmina na prawach samorządu historia od 1919 przynależność do państwa do 1933 Niemcy od 1973 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919 prowincja śląska prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1933 rejencja opolska , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1933, , od 1999 powiat oleski gmina Herby gmina Herby jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego z siedzibą w Herbach, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: 8591 ha ludność: 6832 jednostki pomocnicze sołectwo Chwostek sołectwo Hadra sołectwo Herby częściowo na ziemi częstochowskiej sołectwo Kalina sołectwo Lisów sołectwo Łebki na ziemi częstochowskiej sołectwo Olszyna sołectwo Tanina 1973 utworzenie 1993 wyodrębnienie gminy Boronów gmina od 1990 gmina na prawach samorządu historia od 1919 przynależność do państwa od 1973 Polska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa województwo katowickie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie 24

25 historia od 1919 przynależność do powiatu , od 1999 powiat lubliniecki herb gminy Herby gmina Kalety Kalety gmina Kochanowice gmina Kochanowice jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego z siedzibą w Kochanowicach, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: 8002 ha ludność: 6910 jednostki pomocnicze sołectwo Droniowice sołectwo Harbułtowice sołectwo Jawornica sołectwo Kochanowice sołectwo Kochcice sołectwo Lubecko sołectwo Lubockie-Ostrów sołectwo Pawełki 1850/1856 wyodrębnienie z majątku szlacheckiego Kochanowice 1850/1856? (nadanie Ostrowowi statusu wsi) gmina jednostkowa 1892 przyznanie praw samorządu 1924 wchłonięcie obszaru dworskiego Kochanowice 1945 zniesienie, wchłonięcie przez gminę Kochcice 1973 utworzenie w innym kształcie do 1922 Landgemeinde Kochanowitz , 1945, od 1973 gmina Kochanowice Gemeinde Kochanowitz do 1940, 1945, od 1990 gmina na prawach samorządu 25

26 , gmina historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , 1945, od 1973 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka 1945 województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) województwo katowickie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1945, , od 1999 powiat lubliniecki herb gminy Kochanowice gmina Koszęcin gmina Koszęcin jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego z siedzibą w Koszęcinie, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: ha ludność: miejscowości w bezpośrednim zarządzie Koszęcin jednostki pomocnicze sołectwo Brusiek sołectwo Cieszowa sołectwo Piłka sołectwo Rusinowice sołectwo Sadów sołectwo Strzebiń sołectwo Wierzbie 26

27 1850/1856 wyodrębnienie z fideikomisu zu Hohenlohe-Öhringen 1850/ gmina jednostkowa 1892 przyznanie praw samorządu 1924 wchłonięcie obszaru dworskiego Koszęcin 1954 zniesienie 1973 utworzenie w innym kształcie 2008 podjęcie przez radę gminy rezolucji w sprawie złożenia hołdu mieszkańcom gminy ofiarom Tragedii Górnośląskiej 2015 podjęcie przez radę gminy uchwały w sprawie upamiętnienia mieszkańców gminy ofiar Tragedii Górnośląskiej do 1922 Landgemeinde Koschentin , , od 1973 gmina Koszęcin Gemeinde Koschentin do 1940, , od 1990 gmina na prawach samorządu , , gmina historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , , od 1973 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1954, , od 1999 powiat lubliniecki 27

28 herb gminy Koszęcin gmina Lasowice Wielkie gmina Lasowice Wielkie jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego z siedzibą w Lasowicach Wielkich, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: ha ludność: 6862 jednostki pomocnicze sołectwo Chocianowice sołectwo Chudoba sołectwo Ciarka sołectwo Gronowice sołectwo Jasienie sołectwo Laskowice sołectwo Lasowice Małe sołectwo Lasowice Wielkie sołectwo Oś sołectwo Szumirad sołectwo Trzebiszyn sołectwo Tuły sołectwo Wędrynia 1850/1856 wyodrębnienie z fideikomisu zu Hohenlohe-Öhringen 1850/ gmina jednostkowa 1892 przyznanie praw samorządu 1939 zniesienie, wchłonięcie przez gminę Szumirad 1945 utworzenie w innym kształcie 1954 zniesienie 1973 utworzenie w innym kształcie siedziba w Lasowicach Małych od 2006 siedziba w Lasowicach Wielkich 2006 wpisanie do rejestru gmin, w których używany jest język pomocniczy (niemiecki) 2010 wpisanie do rejestru gmin, w których używane są nazwy w języku mniejszości (niemieckim) 28

29 do 1935 Landgemeinde Groß Lassowitz Gemeinde Groß Lassowitz Gemeinde Oberwalden , od 1973 gmina Lasowice Wielkie do 1933, , od 1990 gmina na prawach samorządu , , gmina historia od 1919 przynależność do państwa do 1939 Niemcy , od 1973 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1939 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1973 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1939, , powiat oleski od 1999 powiat kluczborski herb gminy Lasowice Wielkie gmina Lubliniec Lubliniec gmina Olesno gmina Olesno jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego z siedzibą w Oleśnie, w województwie opolskim, w powiecie oleskim. 29

30 statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: ha ludność: miejscowości w bezpośrednim zarządzie Olesno jednostki pomocnicze sołectwo Bodzanowice sołectwo Borki Małe sołectwo Borki Wielkie sołectwo Boroszów sołectwo Broniec sołectwo Grodzisko sołectwo Kolonia Łomnicka sołectwo Kucoby sołectwo Leśna sołectwo Łomnica sołectwo Łowoszów sołectwo Sowczyce sołectwo Stare Olesno sołectwo Świercze sołectwo Wachów sołectwo Wachowice sołectwo Wojciechów sołectwo Wysoka 1852 utworzenie 1934 zniesienie 1973 utworzenie w innym kształcie 1976 wchłonięcie gminy Borki Wielkie, z wyjątkiem Bodzanowic 1990 włączenie Olesna do 1933 Stadtgemeinde Rosenberg OS od 1973 gmina Olesno do 1933 gmina miasto na prawach samorządu gmina od 1990 gmina na prawach samorządu historia od 1919 przynależność do państwa do 1933 Niemcy od 1973 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919 prowincja śląska prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1933 rejencja opolska , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie 30

31 historia od 1919 przynależność do powiatu do 1933, , od 1999 powiat oleski herb gminy Olesno gmina Pawonków gmina Pawonków jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego z siedzibą w Pawonkowie, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: ha ludność: 6650 jednostki pomocnicze sołectwo Draliny sołectwo Gwoździany sołectwo Koszwice sołectwo Kośmidry sołectwo Lisowice sołectwo Łagiewniki Małe sołectwo Łagiewniki Wielkie sołectwo Pawonków sołectwo Skrzydłowice sołectwo Solarnia 1850/1856 wyodrębnienie z majątku szlacheckiego Pawonków 1850/1856? (nadanie Lustrzańcowi wyjątkowego statusu), gmina jednostkowa 1892 przyznanie praw samorządu 1913 wyodrębnienie obszaru dworskiego Lustrzaniec 1924 wchłonięcie obszarów dworskich: Lustrzaniec, Pawonków 1945 wchłonięcie gmin: Dralin, Kośmidry, Lisowice, Łagiewniki Wielkie, Solarnia 1954 zniesienie 1973 utworzenie w innym kształcie do 1922 Landgemeinde Pawonkau , , od 1973 gmina Pawonków Gemeinde Pawonkau 31

32 do 1940, , od 1990 gmina na prawach samorządu , , gmina historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , , od 1973 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1954, , od 1999 powiat lubliniecki herb gminy Pawonków gmina Radłów gmina Radłów jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego z siedzibą w Radłowie, w województwie opolskim, w powiecie oleskim. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: ha ludność: 4337 jednostki pomocnicze sołectwo Biskupice sołectwo Kolonia Biskupska sołectwo Kościeliska sołectwo Ligota Oleska sołectwo Nowe Karmonki sołectwo Radłów 32

33 sołectwo Sternalice sołectwo Wichrów sołectwo Wolęcin 1850/1856 wyodrębnienie z fideikomisu Andreasa Marii von Renard 1850/ gmina jednostkowa 1892 przyznanie praw samorządu 1939 zniesienie, wchłonięcie przez gminę Sternalice 1952 utworzenie w innym kształcie, z przeniesienia siedziby gminy Sternalice wraz ze zmianą nazwy gminy 1954 zniesienie 1973 utworzenie w innym kształcie 2006 wpisanie do rejestru gmin, w których używane są nazwy w języku mniejszości (niemieckim); wpisanie do rejestru gmin, w których używany jest język pomocniczy (niemiecki) do 1935 Landgemeinde Radlau Gemeinde Radlau Gemeinde Radelsdorf , od 1973 gmina Radłów do 1933, od 1990 gmina na prawach samorządu , , gmina historia od 1919 przynależność do państwa do 1939 Niemcy , od 1973 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1939 rejencja opolska , , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1939, , , od 1999 powiat oleski 33

34 herb gminy Radłów gmina Woźniki gmina Woźniki jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego z siedzibą w Woźnikach, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: ha ludność: 9614 miejscowości w bezpośrednim zarządzie Woźniki, z wyjątkiem: Czarnego Lasu, Dyrd, Górali, Ligoty Woźnickiej, Niegolewki, Skrzeszówki, Sośnicy jednostki pomocnicze sołectwo Babienica sołectwo Czarny Las sołectwo Drogobycza sołectwo Dyrdy sołectwo Kamienica sołectwo Kamieńskie Młyny sołectwo Ligota Woźnicka sołectwo Lubsza sołectwo Piasek sołectwo Psary 1858 utworzenie 1922 zniesienie 1976 utworzenie w innym kształcie, z przeniesienia siedziby gminy Psary z Lubszy do Woźnik wraz ze zmianą nazwy gminy 1990 włączenie Woźnik do 1922 Stadtgemeinde Woischnik od 1976 gmina Woźniki do 1922 gmina miasto na prawach samorządu gmina od 1990 gmina na prawach samorządu 34

35 historia od 1919 przynależność do państwa do 1922 Niemcy od 1976 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919 prowincja śląska prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922 rejencja opolska województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, od 1999 powiat lubliniecki herb gminy Woźniki gmina Zębowice gmina Zębowice jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego z siedzibą w Zębowicach, w województwie opolskim, w powiecie oleskim. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: 9565 ha ludność: 3676 jednostki pomocnicze sołectwo Kadłub Wolny sołectwo Knieja sołectwo Łąka sołectwo Osiecko sołectwo Poczołków sołectwo Prusków sołectwo Radawie sołectwo Siedliska sołectwo Zębowice 1850/1856 wyodrębnienie z fideikomisu zu Hohenlohe-Schillingsfürst 1850/ gmina jednostkowa 1892 przyznanie praw samorządu 1939 wchłonięcie gmin: Knieja, Prusków 35

36 1945 wchłonięcie gmin: Kadłub Wolny, Radawie 1954 zniesienie 1973 utworzenie 2007 wpisanie do rejestru gmin, w których używany jest język pomocniczy (niemiecki) 2008 wpisanie do rejestru gmin, w których używane są nazwy w języku mniejszości (niemieckim) do 1935 Landgemeinde Zembowitz Gemeinde Zembowitz (Föhrendorf?) Gemeinde Föhrendorf , od 1973 gmina Zębowice do 1933, , od 1990 gmina na prawach samorządu , , gmina historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy , od 1973 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1973 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1954, , od 1999 powiat oleski herb gminy Zębowice 36

37 miejscowości Ameryka Ameryka część Kochanowic; pojedyncza zagroda. od 'Ameryka' (I) miejsce bogate; (II) miejsce odległe (tu: dom poza wsią); (III) miejscowość założona lub zamieszkana przez reemigrantów, po powrocie z Ameryki Ameryka Ameryka część Łagiewnik Wielkich wzmiankowanie do 1922, Amerika , od 1945 Ameryka od 'Ameryka' (I) miejsce bogate; (II) miejsce odległe (tu: grupa domów poza wsią, należąca do niej = 'przysiółek'); (III) miejscowość założona lub zamieszkana przez reemigrantów, po powrocie z Ameryki Ameryka Ameryka kolonia na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Budkowiczanki, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Leśna wzmiankowanie do 1936 Amerika Nordhöhe od 1950 Ameryka do? przynależność do Leśnej od 'Ameryka' (I) miejsce bogate; (II) miejsce odległe (tu: grupa domów poza wsią, należąca do niej = 'przysiółek'); (III) miejscowość założona lub zamieszkana przez reemigrantów, po powrocie z Ameryki Andrzejów Andrzejów część Lisowic. 1751/1763 założenie folwarku przez Andreasa von Garnier 1763 wzmiankowanie do 1922, Andreasthal , od 1945 Andrzejów 37

38 niemiecka, pierwszy wyraz + polska od antroponimu 'Andrzej' (tu: na cześć Andreasa von Garnier) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Tal' dolina Babienica Babienica wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu Woźnickiego, na wododziale Liswarty i Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Woźniki, w sołectwie Babienica; do Babienicy należą Mzyki wzmiankowanie 1848 wielki pożar 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 119 za Niemcami, 263 za Polską do 1922, Babinitz , od 1945 Babienica (I) od antroponimu 'Baba'; (II) od 'baba' wieloznaczne (tu: np. półokrągłe wzgórze, wzniesienie) historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Babienica + obszar dworski Babienica gmina Babienica gmina Lubsza gromada Psary gmina Psary z siedzibą w Lubszy od 1976 gmina Woźniki gospodarka elektrownia wiatrowa w Babienicy (I) elektrownia wiatrowa w Babienicy (II) elektrownia wiatrowa w Babienicy (III) elektrownia wiatrowa w Babienicy (IV) 38

39 elektrownia wiatrowa w Babienicy(V) obiekty fizjograficzne rzeki Liswarta ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Babienicy, 1980 znak sołecki sołectwa Babienica Bagno Bagno część Strzebinia wzmiankowanie od 'bagno' teren podmokły Bażany Bażany wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Kluczbork, w sołectwie Bażany; do Bażan należy Stara Huta wzmiankowanie huta (Stara Huta); zob. materiały pomocnicze Huta Fryderyka; zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 303 za Niemcami, 153 za Polską do 1936 Basan Wacholdertal od 1945 Bażany od 'bażant' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska 39

40 historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1954 powiat oleski , od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1927 gmina Bażany + obszar dworski Bażany gmina Bażany gmina Borkowice gmina Bogacica gromada Borkowice gromada Bogacica od 1973 gmina Kluczbork ochrona przyrody Bażany (rezerwat przyrody) Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Chrystusa Króla w Bażanach, 1986 Bąki Bąki przysiółek Bzinicy Starej. 1780/1783 założenie huty przez Carla Andreasa von Boyen 1780/ huta; zob. materiały pomocnicze 1783 wzmiankowanie do 1936 Bonken Eichgrund od 1948 Bąki od 2008 dod. Bonken od antroponimu 'Bonk' Bąkownia Bąkownia część Radawia wzmiankowanie do 1936 Bonkownia Buschhausen od 1949 Bąkownia 40

41 od antroponimu 'Bonk' do?, od 1954 przynależność do Radawia? 1954 przynależność do Zębowic Biadacz Biadacz część Wędziny wzmiankowanie do 1936 Biadatz Grenzwasser od 1948 Biadacz od 'bieda' biedne miejsce, nieurodzajna gleba Biały Ług Biały Ług osada Kochcic wzmiankowanie stawu (obecnie Ludwik + Staw Kochcicki) 1640 wzmiankowanie do 1922, Bialy Lug , od 1945 Biały Ług pierwszy człon od 'biały' jasny, widny (miejsce jasne, widne) drugi człon od 'łęg' bujny, podmokły las liściasty lub urodzajna, podmokła łąka w pobliżu wody do 2006 przynależność do Szklarni od 2007 przynależność do Kochcic Bieńskie Bieńskie część Olesna. od antroponimu 'Benski' Bieńskie Bieńskie przysiółek Sowczyc wzmiankowanie do 1936 Benskihäuser Waldesruh od 1950 Bieńskie 41

42 od antroponimu 'Benski' do? przynależność do Wysokiej od? przynależność do Sowczyc Biskupice Biskupice wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, na wododziale Liswarty, Prosny i Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Radłów, w sołectwie Biskupice; do Biskupic należą: Biskupskie Drogi, Pustkowie domniemane założenie przez zakon kanoników regularnych św. Augustyna we Wrocławiu na podstawie przywileju dla Zarzysk Henryka I śląskiego (wrocławskiego) z parafia ewangelicko-augsburska z inicjatywy Christiana Gottlieba von Jordan 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 314 za Niemcami, 288 za Polską 1946 przejęcie kościoła ewangelickiego przez parafię rzymskokatolicką św. Jadwigi Śląskiej i św. Jacka do 1945 Bischdorf od 1945 Biskupice od 2006 dod. Bischdorf 'miejscowość stanowiąca uposażenie biskupstwa' (tu: diecezji wrocławskiej dawniej) historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Biskupice + obszar dworski Biskupice gmina Biskupice gromada Biskupice gromada Kościeliska od 1973 gmina Radłów obiekty fizjograficzne rzeki Prosna parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Jadwigi Śląskiej i św. Jacka w Biskupicach, ,

43 zabytki dwór w Biskupicach, I poł. XVIII w. kościół św. Jadwigi i św. Mikołaja w Biskupicach, 1718, drewniany kościół św. Jadwigi Śląskiej i św. Jacka w Biskupicach, 1787, poewangelicki zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 2 w Biskupicach, epoka żelaza stanowisko archeologiczne nr 7 w Biskupicach, epoka żelaza stanowisko archeologiczne nr 8 w Biskupicach, epoka żelaza znani ludzie Adelbert Johann Elard von Löwenstern Helene Louise Julie Voigt Biskupskie Drogi Biskupskie Drogi przysiółek Biskupic wzmiankowanie do 1948 Straßenkrug od 1948 Biskupskie Drogi od 2007 dod. Strassenkrug niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'Straße' droga, ulica niemiecka, drugi wyraz niem. 'Krug' (I) dzban(ek); (II) 'karczma' polska, pierwszy człon 'miejscowość przynależna do Biskupic' polska, drugi człon od 'droga' Bizja Bizja część Kochanowic wzmiankowanie folwarku do 1922, Dionisen , od 1945 Bizja od antroponimu 'Dionizy' (tu: na cześć Dionysiusa Friedricha Jolli'ego von Jeanneret lub Dionysiusa von Jeanneret) Błachów Błachów wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień, w sołectwie Błachów. 1648/1674 założenie folwarku przez Bohuslava von Blacha i/lub Karla Heinricha von Blacha do 1936 Blachow Friedrichshof 43

44 od 1949 Błachów od 2008 dod. Blachow od antroponimu 'Blacha' do 1972 przynależność do Ligoty Dobrodzieńskiej od 1973 wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Ligota Dobrodzieńska gmina Szemrowice gromada Myślina od 1973 gmina Dobrodzień parafie i zbory fragment przynależność do parafii rzymskokatolickiej Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Dobrodzieniu fragment przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Józefa Robotnika w Myślinie Bodzanowice Bodzanowice wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na pograniczu Obniżenia Krzepickiego i Progu Herbskiego, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Bodzanowice; do Bodzanowic należą: Granicznik, Kiki, Obłąki, Paprotna, Piaski, Pustkowie wzmiankowanie 1573 wzmiankowanie kuźnicy 1756 <1857 huta (Kiki); zob. materiały pomocnicze < kopalnia rud żelaza urząd celny na podstawie pruskiej ustawy handlowej i celnej; przejście graniczne z Polską pod zaborem rosyjskim, Rosją, Polską (Granicznik) 44

45 podczas powstania listopadowego obsadzenie przejścia granicznego wojskiem pruskim (Granicznik) < kopalnia rud żelaza (Obłąki) Huta Wilhelma (Kiki); zob. materiały pomocnicze 1847 <1872 Huta Dawida (Paprotna); zob. materiały pomocnicze parafia ewangelicko-augsburska w Biskupicach, filiał 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 718 za Niemcami, 241 za Polską placówka straży celnej (Granicznik)? rozbudowanie na podstawie Reichssiedlungsgesetz 1934 przeniesienie do Ciasnej drewnianego kościoła Narodzenia Najświętszej Maryi Panny sprzed 1648/ zamordowanie 2 Polaków przez Niemców w ramach II wojny światowej (Kiki)? zburzenie kaplicy ewangelickiej z 1909 do 1936 Botzanowitz Grunsruh OS od 1945 Bodzanowice od antroponimu 'Bodzan' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Bodzanowice + obszar dworski Bodzanowice gmina Bodzanowice , gmina Borki Wielkie gromada Bodzanowice gmina Przystajń od 1982 gmina Olesno obiekty fizjograficzne rzeki Liswarta parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Bodzanowicach, <1447 zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 15, osada w Bodzanowicach, epoka brązu, osada stanowisko archeologiczne nr 17, osada w Bodzanowicach, epoka brązu, osada 45

46 stanowisko archeologiczne nr 19, osada w Bodzanowicach, epoka brązu, osada znani ludzie Eduard Adler Helmuth von Pannwitz Bogacica Bogacica wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Kluczbork, w sołectwie Bogacica; do Bogacicy należy Krężel. 998 wg legendy wybudowanie drewnianego kościoła przez Sobieską pierwszego kościoła na ziemi oleskiej i lublinieckiej (a drugiego na Śląsku po Smogorzowie) 1274 wzmiankowanie XIII/XIV w. wg legendy spłonięcie drewnianego kościoła z wybudowanie drewnianego kościoła Trójcy Świętej przez Melchiora Wilhelma von Skal-Groß-Ellguth jednego z pierwszych kościołów ewangelickich na ziemi oleskiej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 834 za Niemcami, 533 za Polską do 1945 Bodland od 1945 Bogacica wg legendy 'Boga czcić' 'bogata łąka'; 'bogata' urodzajna historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1954 powiat oleski , od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1932 gmina Bogacica + leśny obszar dworski Bogacica (obejmował okoliczne miejscowości) + obszar dworski Bogacica gmina Bogacica + leśny obszar dworski Bogacica (obejmował okoliczne miejscowości) gmina Bogacica gromada Bogacica od 1973 gmina Kluczbork obiekty fizjograficzne rzeki Stobrawa 46

47 ochrona przyrody Łąki w okolicach Kluczborka nad Stobrawą (obszar Natura 2000) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Trójcy Świętej w Bogacicy, wg legendy 998 XIII/XIV w.; 1636 zabytki dwór w Bogacicy, I poł. XIX w. kościół Trójcy Świętej w Bogacicy, 1805 mogiła powstańców śląskich na cmentarzu przykościelnym w Bogacicy, 1921 spichrz w Bogacicy, I poł. XIX w. znani ludzie Karl von Frankenberg-Proschlitz cytaty [...] już w roku 998 zbudowano pierwszy kościół, więc już wtenczas Bogacica istniała, zatem należy bez wątpienia do najstarszych wiosek na Śląsku. Początkowo liczyła zaledwie ośm domów, które leżały na wschód od starego zamku nad rzeką Stobrawą, wzdłuż której ciągną się łąki od Olesna aż do Odry.7 Bogacka Szklarnia Bogacka Szklarnia wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Kluczbork, w sołectwie Bogacka Szklarnia. 1785/1787 założenie huty szkła przez Heinricha Leopolda (II) von Reichenbach-Goschütz 1785/ , z przerwami, huta szkła 1796 wzmiankowanie do 1948 Bodländer Glashütte od 1948 Bogacka Szklarnia pierwszy człon 'miejscowość przynależna do Bogacicy' (tu: do 1972) drugi człon 'huta szkła' (tu: dawniej) do 1972 przynależność do Bogacicy od 1973 wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie 7 Apexus, Bogacica w pow. oleskim, [w:] Ziemia Śląska 1932, nr 6, ss

48 historia od 1919 przynależność do powiatu do 1954 powiat oleski , od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1954 gmina Bogacica gromada Bogacica od 1973 gmina Kluczbork parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Trójcy Świętej w Bogacicy Bogdala Bogdala część Zborowskiego wzmiankowanie kuźnica? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej do 1936 Bogdalla Godesmühl od 1948 Bogdala od antroponimu 'Bogdal', 'Bogdol' Borek Borek część Wędziny wzmiankowanie do 1936, od 1949 Borek Hain (I) od antroponimu 'Berek'; (II) od 'borek' mały bór; 'bór' duży, gęsty, stary las iglasty; (III) od 'borek' pasieka leśna Borek Borek część Zborowskiego; pojedyncza zagroda, wyburzona wykazanie zagrody? wybudowanie w miejscu zagrody obiektów Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej Zborowskie (obecnie zlikwidowana) od 'borek' (I) mały bór; 'bór' duży, gęsty, stary las iglasty; (II) pasieka leśna Borki Borki część Wojciechowa wzmiankowanie 48

49 do 1936 Borek Sandhuben od 1948 Borki od 'borek' (I) mały bór; 'bór' duży, gęsty, stary las iglasty; (II) pasieka leśna Borki Małe Borki Małe osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Ciarka; pojedyncza zagroda wzmiankowanie do 1936 Kleine Borek 1936? Kleinwald od? Borki Małe pierwszy człon od 'borek' (I) mały bór; 'bór' duży, gęsty, stary las iglasty; (II) pasieka leśna drugi człon od 'mały' (I) późniejszy (tu: miejscowość założona później od Borek Wielkich); (II) mniejsza pasieka leśna od Borek Wielkich do? przynależność do Ciarki Borki Małe Borki Małe wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, na wododziale Liswarty i Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Borki Małe; do Borek Małych należy Kamień wzmiankowanie przekazanie na uposażenie zakonu kanoników regularnych św. Augustyna we Wrocławiu przez Henryka I śląskiego (wrocławskiego) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 73 za Niemcami, 213 za Polską 1952 spłonięcie drewnianego kościoła św. Grzegorza i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny sprzed 1750 do 1936 Klein Borek Heidelsdorf od 1945 Borki Małe pierwszy człon (I) od antroponimu 'Bork'; (II) od 'borek' mały bór; 'bór' duży, gęsty, stary las iglasty; (III) od 'borek' pasieka leśna; (IV) od niem. 'Burg' gród, warownia (tu: niepoświadczone, jednakże w pobliżu Broniec 'miejsce obrony' przed książętami krakowskimi?) drugi człon od 'mały' późniejszy (tu: miejscowość założona później od Borek Wielkich) historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska 49

50 historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Borki Małe + obszar dworski Borki Małe gmina Borki Małe , gmina Borki Wielkie gromada Borki Wielkie od 1976 gmina Olesno parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Franciszka z Asyżu w Borkach Wielkich, filiał Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Borkach Małych Borki Wielkie Borki Wielkie osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Ciarka; pojedyncza zagroda wzmiankowanie do 1936 Große Borek 1936? Großwald od? Borki Wielkie pierwszy człon od 'borek' (I) mały bór; 'bór' duży, gęsty, stary las iglasty; (II) pasieka leśna drugi człon od 'wielki' (I) wcześniejszy (tu: miejscowość założona wcześniej od Borek Małych); (II) większa pasieka leśna od Borek Małych do? przynależność do Ciarki Borki Wielkie Borki Wielkie wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu Herbskiego, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Borki Wielkie; najwcześniej poświadczona miejscowość ziemi oleskiej i lublinieckiej, wraz z Zarzyskami; do Borek Wielkich należą: Krzczonowice, Kuźnica Borecka wzmiankowanie zatwierdzenie uposażenia zakonu kanoników regularnych św. 50

51 Augustyna we Wrocławiu przez papieża Celestyna III? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Gottliebenthal, Krzczonowice) huta; zob. materiały pomocnicze huta (Kuźnica Borecka); zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 217 za Niemcami, 365 za Polską do 1936 Groß Borek Brückenort od 1945 Borki Wielkie pierwszy człon (I) od antroponimu 'Bork'; (II) od 'borek' mały bór; 'bór' duży, gęsty, stary las iglasty; (III) od 'borek' pasieka leśna; (IV) od niem. 'Burg' gród, warownia (tu: niepoświadczone, jednakże w pobliżu Broniec 'miejsce obrony' przed książętami krakowskimi?) drugi człon od 'wielki' wcześniejszy (tu: miejscowość założona wcześniej od Borek Małych) historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Borki Wielkie + obszar dworski Borki Wielkie , gmina Borki Wielkie gromada Borki Wielkie od 1976 gmina Olesno parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Franciszka z Asyżu w Borkach Wielkich, 1942 zabytki kościół św. św. Marcina i Bartłomieja w Borkach Wielkich, 1697, drewniany znani ludzie Martin Gorzolka Borkowice Borkowice wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Kluczbork, w sołectwie Borkowice. 51

52 1688 wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 321 za Niemcami, 284 za Polską do 1936 Borkowitz Borkenwalde od 1945 Borkowice od antroponimu 'Borek' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1954 powiat oleski , od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1927 gmina Borkowice + obszar dworski Borkowice gmina Borkowice gmina Bogacica gromada Borkowice gromada Bogacica od 1973 gmina Kluczbork ochrona przyrody Stobrawski Park Krajobrazowy parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Trójcy Świętej w Bogacicy, filiał św. Józefa w Borkowicach Boronów Boronów wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty, Progu Herbskiego i Progu Woźnickiego, na wododziale Liswarty i Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Boronów; siedziba gminy Boronów; do Boronowa należą: Doły, Sitki; Sitki w sołectwie Hucisko wzmiankowanie 1358 udzielenie właścicielowi miejscowości przez Alberta opolskiego prawa sądu i karania przestępców poprzez bicie, wieszanie, ścinanie, okaleczanie, oślepianie, grzebanie żywcem, łamanie kołem i pojedynek ~1391 wg legendy spłonięcie drewnianego kościoła z 1291, od uderzenia pioruna kuźnica 52

53 kuźnica (Doły) w Wolnym Państwie Stanowym Lubliniec (stanu mniejszego) huta; zob. materiały pomocnicze huta (Doły); zob. materiały pomocnicze 1756 odstrzelenie ostatniego niedźwiedzia II poł. XIX w urząd celny na podstawie pruskiej ustawy handlowej i celnej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 458 za Niemcami, 626 za Polską od 1926 kolej do 1922, Boronow , od 1945 Boronów od antroponimu 'Boron', 'Borun' historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Boronów + obszar dworski Boronów , od 1993 gmina Boronów gromada Boronów gmina Herby gospodarka kopalnia kruszywa naturalnego Boronów w Boronowie kolej stacja kolejowa Boronów obiekty fizjograficzne rzeki Liswarta ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) Rajchowa Góra (rezerwat przyrody) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Najświętszej Maryi Panny Królowej Różańca w Boronowie, 1868 zabytki kościół Najświętszej Maryi Panny Królowej Różańca w Boronowie, 1621, drewniany; zob. 53

54 materiały pomocnicze zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 1 w Boronowie, epoka kamienia znani ludzie Jan Kulisz Boroszów Boroszów wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, na wododziale Prosny i Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Boroszów; do Boroszowa należy Stary Folwark wzmiankowanie kolej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 207 za Niemcami, 22 za Polską 1927 zlikwidowanie nielegalnej wytwórni monet do 1936 Boroschau Alteneichen od 1945 Boroszów od antroponimu 'Borosz(a)' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Boroszów + obszar dworski Boroszów gmina Boroszów gmina Biskupice gmina Kościeliska gromada Biskupice gromada Kościeliska od 1973 gmina Olesno ochrona przyrody Lęgowisko (użytek ekologiczny) Tarzanisko (użytek ekologiczny) 54

55 parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Jadwigi Śląskiej i św. Jacka w Biskupicach, filiał św. Marii Magdaleny w Boroszowie zabytki kościół św. Marii Magdaleny w Boroszowie, 1730, drewniany; zob. materiały pomocnicze zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 7 w Boroszowie, średniowiecze Borowiany Borowiany przysiółek Zębowic. 1796/1802 wzmiankowanie huta; zob. materiały pomocnicze do 1936 Borowian Grünwald od 1948 Borowiany 'ludzie mieszkający w borze'; 'bór' duży, gęsty, stary las iglasty Borownica Borownica przysiółek Poczołkowa wzmiankowanie do 1936 Leschnioki Waldhof od 1950 Borownica niemiecka 'ludzie mieszkający w lesie' polska 'ludzie mieszkający w borze'; 'bór' duży, gęsty, stary las iglasty Brasowe Brasowe przysiółek Taniny wzmiankowanie do 1922, Braschowe , Braszowe od 2009 Brasowe od antroponimu 'Brasczyk', 'Brosczyk' do? przynależność do Kochanowic?? przynależność do Lisowa od? przynależność do Taniny 55

56 Braszczok Braszczok wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Herby, w sołectwie Tanina wzmiankowanie folwarku placówka straży celnej placówka straży granicznej do 1922, Brasczok , od 1945 Braszczok od antroponimu 'Brasczyk', 'Brosczyk' do 1954 przynależność do Kochcic 1954? przynależność do Lisowa? 2009 przynależność do Taniny od 2010 wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Kochcice gmina Kochcice z siedzibą w Kochanowicach gromada Lisów od 1973 gmina Herby obiekty fizjograficzne rzeki Liswarta ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Matki Boskiej Matki Kościoła w Lisowie 56

57 Brody Brody część Pawłowic wzmiankowanie folwarku bez nazwy (domniemane Brody) 1835 wzmiankowanie folwarku od 'bród' płytkie miejsce w wodzie umożliwiające przeprawę (tu: przez Grabinę) Broniec Broniec wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Broniec wzmiankowanie przekazanie na uposażenie zakonu kanoników regularnych św. Augustyna we Wrocławiu przez Henryka I śląskiego (wrocławskiego) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 66 za Niemcami, 111 za Polską do 1936 Bronietz Wehrenfelde od 1945 Broniec (I) 'miejsce obrony' (przed książętami krakowskimi?); (II) od antroponimu 'Bronisz', 'Droniec' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Broniec + obszar dworski Broniec gmina Broniec , gmina Borki Wielkie gromada Borki Wielkie od 1976 gmina Olesno parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Franciszka z Asyżu w Borkach Wielkich Brusiek Brusiek wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Górnej Małej Panwi, w 57

58 dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Koszęcin, w sołectwie Brusiek; do Bruśka należy Krywałd kuźnica założona na podstawie przywileju Bernarda opolskiego 1489 wzmiankowanie , 1887 huta; 1955 zburzenie pozostałości; zob. materiały pomocnicze? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Krywałd) (1883?) huta (Krywałd); zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 112 za Niemcami, 82 za Polską (1922) urząd celny; przejście graniczne z Niemcami placówka straży celnej (+ Krywałd) placówka straży granicznej parafia rzymskokatolicka św. Jana Chrzciciela w Bruśku do 1922, Bruschiek , od 1945 Brusiek od antroponimu 'Brusiek'; 'brus' kamień do ostrzenia przynależność do Koszęcina historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Brusiek + obszar dworski Brusiek gmina Brusiek , od 1973 gmina Koszęcin gromada Koszęcin obiekty fizjograficzne rzeki Mała Panew parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Matki Boskiej Fatimskiej w Kaletach Drutarni, filiał św. Jana Chrzciciela w Bruśku 58

59 zabytki kościół św. Jana Chrzciciela w Bruśku, ~1592/1593, drewniany, poewangelicki; zob. materiały pomocnicze zabytki w skansenie Muzeum Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie chałupa z Bruśka, 1828, drewniana stodoła z Bruśka, I poł. XIX w., drewniana Brynica Brynica przysiółek Kolonii Łomnickiej wzmiankowanie do 1936 Brinitz Westend od 1949 Brynica od 'breń' błoto, glina do? przynależność do Łomnicy od? przynależność do Kolonii Łomnickiej Brzegi Brzegi przysiółek Zborowskiego; wyludniony + nieczynny ośrodek wypoczynkowy założenie huty przez Dionysiusa von Jeanneret 1783 ('w budowie') 1876 Huta nad Liswartą; zob. materiały pomocnicze do 1936, od 1950 Brzegi Schlackenufer od 'brzeg' granica, krawędź, skraj (tu: granica międzynarodowa do 1945, na brzegu Liswarty, na skraju lasu) Brzezinkowe Brzezinkowe przysiółek Glinicy wzmiankowanie od antroponimu 'Brzezinka' Brzozówka Brzozówka osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Obniżeniu Krzepickim, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Radłów, w sołectwie Sternalice wzmiankowanie leśniczówki 59

60 do? Birkenhorst od? Brzozówka od 'brzoza' do? przynależność do Ligoty Oleskiej?? przynależność do Sternalic Buczak Buczak przysiółek Jastrzygowic wzmiankowanie folwarku do 1949 Hoheneiche od 1949 Buczak niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'hoch' wysoki niemiecka, drugi wyraz niem. 'Eiche' dąb polska prawdopodobnie od 'buczyna' zagajnik bukowy do 1939 przynależność do Więckowic od 1939 przynależność do Jastrzygowic Budzów Budzów wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Gorzów Śląski, w sołectwie Budzów. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie , z przerwami huta szkła 1888 wzmiankowanie w czasie przeszłym kopalni rud żelaza, niepewna 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 245 za Niemcami, 49 za Polską do 1936 Busow Forstfelde od 1945 Budzów od antroponimu 'Budziwoj' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) 60

61 województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Budzów + obszar dworski Budzów I + obszar dworski Budzów II gmina Budzów + obszar dworski Budzów I gmina Budzów gmina Pakoszów gmina Kozłowice gromada Budzów gromada Kozłowice od 1973 gmina Gorzów Śląski parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Trójcy Świętej w Gorzowie Śląskim zabytki zespół dworski w Budzowie, dwór, koniec XIX w. zespół dworski w Budzowie, park, poł. XIX w. Bukowiec Bukowiec część Strzebinia wzmiankowanie folwarku (Waldhof) 1845 wzmiankowanie przysiółka w miejsce folwarku do 1922, Bukowietz , od 1945 Bukowiec od 'buk' do? przynależność do Psar? 1954 przynależność do Piasku , od? przynależność do Strzebinia 1973? wieś Bzinica Nowa Bzinica Nowa wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień, w sołectwie Bzinica Nowa założenie przez ewangelików braci czeskich 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 99 za Niemcami, 3 za Polską 1939 pochowanie na cmentarzu ewangelickim tragicznie zmarłej Karoline Kleinert bohaterki śląskiej pieśni ludowej Karolinka w adaptacji Z. Pyzika i S. Hadyny do 1945 Wilhelmshort 1945?, od 2007 Bzinica Nowa 61

62 ? 2006 Nowa Bzinica od 2008 dod. Wilhelmshort niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Wilhelm' (tu: na cześć Friedricha Wilhelma Viktora Alberta von Preußen) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Short' ostoja polska, pierwszy człon 'miejscowość położona koło Bzinicy Starej' polska, drugi człon od 'nowy' późniejszy (tu: miejscowość założona później od Bzinicy Starej) historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Bzinica Nowa gmina Łagiewniki Małe gromada Pludry od 1973 gmina Dobrodzień parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Marii Magdaleny w Dobrodzieniu cytaty Karolinka, pierwsza zwrotka wersja z powiatu lublinieckiego Idzie Karolinka Od Bogumina, A Karliczek za nią Jak za szwarną panią, Z flaszeczką wina. wersja z powiatu oleskiego Jechała Karlinka Do Gogolina, A Karliczek za nią Jak za młodą panią, 62

63 Z flaszeczką wina.8 Bzinica Stara Bzinica Stara wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień, w sołectwie Bzinica Stara; do Bzinicy Starej należą Bąki. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie huta szkła 1780/ huta; zob. materiały pomocnicze 1780/ huta (Bąki); zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 154 za Niemcami, 112 za Polską do 1936 Bzinitz Erzweiler OS , od 2007 Bzinica Stara Stara Bzinica od 2008 dod. Bzinitz pierwszy człon od 'bez' drugi człon od 'stary' wcześniejszy (tu: miejscowość założona wcześniej od Bzinicy Nowej) historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Bzinica Stara gmina Łagiewniki Małe gromada Pludry od 1973 gmina Dobrodzień 8 J. Roger, Pieśni Ludu Polskiego w Górnym Szląsku z muzyką, Wrocław 1863, s

64 parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Marii Magdaleny w Dobrodzieniu Bzionków Bzionków część Rzędowic. podczas wojny trzydziestoletniej założenie folwarku przez Annę von Jarotzki (Gaschin) do 1936 Bziunkau Johannahof od 1948 Bzionków od 2008 dod. Bziunkau do 1954 przynależność do Warłowa od 1954 przynależność do Rzędowic Cegielnia Cegielnia część Jawornicy wzmiankowanie 2 cegielni (1 prod. cegły, 1 prod. dachówki) do 1922, Ziegelei , od 1945 Cegielnia od 'cegielnia' (tu: dawniej) Cegielnia Cegielnia osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Wysoka. <1820 wybudowanie cegielni miejskiej przez Olesno do? Ziegelei od? Cegielnia od 'cegielnia' (tu: dawniej) do? przynależność do Wysokiej Cegielnia Cegielnia przysiółek Gwoździan , huta szkła 1865 wzmiankowanie cegielni, w miejsce huty szkła (1922) urząd celny; przejście graniczne z Polską do? Kolonie Ziegelei 64

65 od? Cegielnia od 'cegielnia' (tu: dawniej; obecnie zabudowania gospodarcze) do 1954 przynależność do Skrzydłowic od 1954 przynależność do Gwoździan Cegielnia Cegielnia przysiółek Świercza założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez małżonków Martina Ludwiga Juske (von Jordan) i Annę Charlotte von Jordan do? Charlottenberg?? Szywałdzka Kolonia?? Kolonia Świercze od? Cegielnia niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Charlotta ', 'Karolina' (tu: na cześć Anny Charlotte von Jordan) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Berg' góra (tu: miejscowość położona na wzgórzu) polska od 'cegielnia' (tu: dawniej, założona przez Martina Ludwiga Juske (von Jordan)) Chałupki Chałupki przysiółek Nowych Karmonek wzmiankowanie do 1936 Chalupken Blockhaus od 1948 Chałupki od 'chałupa' dom wiejski Chałupy Chałupy osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Budkowiczanki, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Szumirad; wyludniona ze stałych mieszkańców, letnisko domniemane założenie wraz z założeniem huty w Kamieńcu, jako osada hutnicza; niewykluczone wcześniejsze pustkowie do 1936 Waldhaus; [zu] Kaminietz [zu] Steinbach od 1949 Chałupy od 'chałupa' dom wiejski 65

66 do? przynależność do Szumiradu Chocianowice Chocianowice osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Chocianowice wzmiankowanie do 1936 Kotschanowitz Kiefernrode od 1946 Chocianowice 'miejscowość przynależna do Chocianowic' do? przynależność do Chocianowic Chocianowice Chocianowice wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Chocianowice wzmiankowanie uposażenie rycerskiego zakonu krzyżowców z czerwoną gwiazdą we Wrocławiu 1433 bitwa pod Chocianowicami i Kuniowem w celu odbicia Kluczborka z rąk husytów osadzonych przez Bolesława V opolskiego, w ramach wojen husyckich; zwycięzca: Bernard opolski, Ludwik II brzesko-legnicki 1662 spłonięcie drewnianego kościoła z głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 756 za Niemcami, 192 za Polską? rozbudowanie na podstawie Reichssiedlungsgesetz (Heimstättensiedlung) 1943 zamordowanie 8 jeńców sowieckich przez Niemców w ramach II wojny światowej do 1936 Kotschanowitz Kiefernrode Kocianowice od 1946 Chocianowice od 2010 dod. Kotschanowitz od antroponimu 'Chocian' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane 66

67 historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975 powiat oleski od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Chocianowice gmina Lasowice Małe z siedzibą w Chocianowicach gmina Lasowice Małe gromada Chocianowice gromada Lasowice Małe gmina Lasowice Wielkie z siedzibą w Lasowicach Małych od 2006 gmina Lasowice Wielkie obiekty fizjograficzne rzeki Stobrawa ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Chocianowicach, <1376?, 1905 zabytki kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Chocianowicach, 1662, drewniany; zob. materiały pomocnicze Chomącko Chomącko formalnie osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Wojciechów; faktycznie staw Chomącko-Plewnia w Wojciechowie. Chudoba Chudoba osada leśna na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Budkowiczanki, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Chudoba; Leśnictwo Chudoba wzmiankowanie leśniczówki do 1936 Kudoba Kirchwalde od 1946 Chudoba 'miejscowość położona koło Chudoby' do 1936 (leśny) obszar dworski Szumirad 1936? przynależność do Chudoby 67

68 Chudoba Chudoba wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, na wododziale Budkowiczanki i Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Chudoba; do Chudoby należą Chwalęcice wzmiankowanie (Nowa Chudoba) kolej (Szumirad) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 223 za Niemcami, 160 za Polską do 1936 Kudoba Kirchwalde od 1945 Chudoba od 2010 dod. Kudoba od 'chudoba' bieda, nędza; 'bieda' biedne miejsce, nieurodzajna gleba historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975 powiat oleski od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Chudoba + obszar dworski Chudoba gmina Chudoba , od 2006 gmina Lasowice Wielkie gromada Chudoba gmina Lasowice Wielkie z siedzibą w Lasowicach Małych obiekty fizjograficzne rzeki Budkowiczanka ochrona przyrody Kamieniec (rezerwat przyrody) Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) Szumirad (obszar Natura 2000) Żabiniec (użytek ekologiczny) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Najświętszego Serca Pana Jezusa w Chudobie, 1908 zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 1, osada w Chudobie, średniowiecze 68

69 znani ludzie Bernhard Jagoda Chwalęcice Chwalęcice część Chudoby wzmiankowanie do 1949 Schreiberau od 1949 Chwalęcice niemiecka od antroponimu 'Schreiber' (tu: na cześć Petera Schreibera) Chwostek Chwostek wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Herby, w sołectwie Chwostek; do Chwostka należą: Drapacz, Oleksiki, Otrzęsie założenie kuźnicy przez Stanisława Grodzickiego vel Phorsteck kuźnica huta; zob. materiały pomocnicze 1873 wzmiankowanie kopalni rud żelaza 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 72 za Niemcami, 164 za Polską od antroponimu 'Phorsteck' (tu: na cześć Stanisława Grodzickiego vel Phorsteck) historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Chwostek + obszar dworski Chwostek gmina Chwostek gmina Lisów gromada Lisów od 1973 gmina Herby 69

70 obiekty fizjograficzne rzeki Liswarta ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Matki Boskiej Matki Kościoła w Lisowie znani ludzie Paweł Cierpioł Ciarka Ciarka wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Ciarka; do Ciarki należą: Ciarski Młyn, Kolonia Ciarki wzmiankowanie? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Kolonia Ciarki) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 152 za Niemcami, 64 za Polską do 1936 Schiorke Schorke Ciarki od 1948 Ciarka od 2010 dod. Schiorke (I) od antroponimu 'Schorka'; (II) od 'tarnina' śliwa tarnina historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975 powiat oleski od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1939 gmina Ciarka gmina Chocianowice gmina Lasowice Małe z siedzibą w Chocianowicach gmina Lasowice Małe gromada Chocianowice gromada Lasowice Małe gmina Lasowice Wielkie z siedzibą w Lasowicach Małych 70

71 od 2006 gmina Lasowice Wielkie obiekty fizjograficzne rzeki Stobrawa ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Marii Magdaleny w Starym Oleśnie, filiał św. św. Piotra i Pawła w Ciarce zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 1, osada w Ciarce, epoka brązu Ciarski Młyn Ciarski Młyn przysiółek Ciarki wzmiankowanie nieczynnego młyna Huta Teresy; zob. materiały pomocnicze do 1936 Schiorkemühle 1936? Schorkemühle od? Ciarski Młyn pierwszy człon 'miejscowość przynależna do Ciarki' drugi człon od 'młyn' (tu: dawniej) do 1945 przynależność do Bąkowa wsi na ziemi kluczborskiej od 1945 przynależność do Ciarki Ciasna Ciasna osada leśna na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Progu Woźnickim, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Ciasna, w sołectwie Ciasna; wyburzona wzmiankowanie posterunku straży leśnej do 1936 Cziasnau Teichwalde od 1946 Ciasna 'miejscowość przynależna do Ciasnej' do? przynależność do Ciasnej Ciasna Ciasna wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu Woźnickiego, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Ciasna, w sołectwie Ciasna; siedziba gminy Ciasna; do Ciasnej należą: Nowy Dwór, Pustkowie Kmieciowe-Gajdy, Pustkowie Kulikowe, Pustkowie-Kmieć, Pustkowie-Marczyk, 71

72 Szczęsnowizna wzmiankowanie 1837 wzmiankowanie fabryki wyrobów metalowych od 1884 kolej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 203 za Niemcami, 105 za Polską (1922) urząd celny; przejście graniczne z Polską 1934 przeniesienie z Bodzanowic drewnianego kościoła Narodzenia Najświętszej Maryi Panny sprzed 1648/ spłonięcie drewnianego kościoła Trójcy Świętej sprzed 1648/1655 do 1936 Cziasnau Teichwalde Ciasno od 1946 Ciasna od 'ciasno' mało wolnego miejsca historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , , od 1999 powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Ciasna + obszar dworski Ciasna , od 1973 gmina Ciasna gmina Ciasno/Ciasna gromada Ciasna kolej stacja kolejowa Ciasna ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Trójcy Świętej w Ciasnej, 1964 znani ludzie Jan Gajda 72

73 Cielec Cielec osada leśna na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Progu Woźnickim, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Boronów; wyludniona wzmiankowanie 1783 wzmiankowanie folwarku 1845 wzmiankowanie leśniczówki do 1922, Czieletz , od 1945 Cielec od 'cielec' cielę, cielętnik do? przynależność do Boronowa Cieszowa Cieszowa wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Progu Woźnickim, na wododziale Liswarty i Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Koszęcin, w sołectwie Cieszowa. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie 1358 udzielenie właścicielowi miejscowości przez Alberta opolskiego prawa sądu i karania przestępców poprzez bicie, wieszanie, ścinanie, okaleczanie, oślepianie, grzebanie żywcem, łamanie kołem i pojedynek ~1741 wybudowanie pierwszej synagogi na ziemi oleskiej i lublinieckiej ~ kahał 1781 wyjęcie Żydów z Cieszowej spod edyktu Friedricha II (Wielkiego) Hohenzollerna nakazującego ich przesiedlanie do miast i zajęcie się handlem 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 127 za Niemcami, 114 za Polską 2008 trąba powietrzna do 1922, Czieschowa , od 1945 Cieszowa od antroponimu 'Ciesz' lub z cząstką 'Ciesz-' (np. 'Cieszysław') historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) 73

74 , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Cieszowa + obszar dworski Cieszowa gmina Cieszowa , od 1973 gmina Koszęcin gromada Hadra gromada Lisów ochrona przyrody Żwirowiska w Cieszowej (użytek ekologiczny) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Marcina Biskupa i Wyznawcy w Cieszowej, 1980 zabytki kościół św. Marcina Biskupa i Wyznawcy w Cieszowej, 1751, drewniany; zob. materiały pomocnicze budynki folwarczne w Cieszowej, I poł. XIX w. Cisie Cisie część Zborowskiego; pojedyncza zagroda wzmiankowanie od antroponimu 'Cisek' Czarne Czarne osada na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Ciasna, w sołectwie Zborowskie; pojedyncza zagroda wzmiankowanie do 1936 Czorne Schwarzeck od 1950 Czarne od 'czarny' ciemny, gęsty (tu: las) do 1954 przynależność do Panoszowa 1954? przynależność do Zborowskiego Czarny Las Czarny Las część Woźnik, w sołectwie Czarny Las. 74

75 1835 wyłączenie obszaru z Polski pod zaborem rosyjskim, włączenie do Prus 1838 wykarczowanie lasu przez Joachima Kempnera 1861 założenie przez Carla Ludwiga w nocy 29/30 IV 1921 miejsce spotkania Daniela Kęszyckiego, Wojciecha Korfantego, Kazimierza Romana Niegolewskiego (gospodarz) i prawdopodobnie gen. dyw. Henri Louisa Edouarda Le Ronda, na którym podjęto decyzję o wybuchu III powstania śląskiego do 1922, Helenenthal , od 1945 Czarny Las niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Helena' (tu: na cześć Heleny Ludwig) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Tal' dolina polska, pierwszy człon od 'czarny' ciemny, gęsty polska, drugi człon od 'las' do 1924 obszar dworski przynależność do Ligoty Woźnickiej od 1973 przynależność do Woźnik znak sołecki sołectwa Czarny Las Czarny Las Czarny Las osada leśna na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Borki Wielkie; pojedyncza zagroda wzmiankowanie leśniczówki do? Schwarzwald od? Czarny Las pierwszy człon od 'czarny' ciemny, gęsty drugi człon od 'las' do? przynależność do Borek Wielkich 75

76 Czerwona Czerwona przysiółek Gronowic; okolnica założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez Friedricha Ludwiga zu Hohenlohe-Ingelfingen-Öhringen do 1948 Marienau od 1948 Czerwona niemiecka od antroponimu 'Maria' (tu: na cześć Amalie Louise Marie Charlotte von HoymDroyssig) do? wieś od? przynależność do Gronowic podział gruntów w Czerwonej Czerwone Osiedle Czerwone Osiedle przysiółek Kozłowic.? założenie na podstawie Reichssiedlungsgesetz pierwszy człon od 'czerwony' (tu: kolor iłu) drugi człon od 'zasiedlenie' Damnik Damnik osada leśna na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Kluczbork, w sołectwie Bażany wzmiankowanie folwarku do 1936, od 1948 Damnik Heidehof 76

77 od 'dąb' do? przynależność do Bażan Danielaczka Danielaczka część Lasowic Małych wzmiankowanie do 1936 Dalniotzka Feldhäuser 1949? Dalniaczka od? Danielaczka od 'daleko' miejsce odległe (tu: grupa domów poza wsią, należąca do niej = 'przysiółek') Dąbrowa Dąbrowa część Glinicy wzmiankowanie do 1922, Dombrowa , od 1945 Dąbrowa od 'dąbrowa' las z przewagą dębu bezszypułkowego, dawniej miejsce wypasu Dąbrowa Dąbrowa przysiółek Wysokiej wzmiankowanie zabudowy od 'dąbrowa' las z przewagą dębu bezszypułkowego, dawniej miejsce wypasu Dąbrowa Mała Dąbrowa Mała część Woźnik wzmiankowanie do 1922 Klein Dombrowa , od 1945 Dąbrowa Mała Klein Eichenau pierwszy człon od 'dąbrowa' las z przewagą dębu bezszypułkowego, dawniej miejsce wypasu drugi człon od 'mały' późniejszy (tu: miejscowość założona później od Dąbrowy Wielkiej) 77

78 Dąbrowa Wielka Dąbrowa Wielka część Woźnik założenie zakładu leśnego przez Guida Henckel von Donnersmarck do 1922 Groß Dombrowa , od 1945 Dąbrowa Wielka Groß Eichenau pierwszy człon od 'dąbrowa' las z przewagą dębu bezszypułkowego, dawniej miejsce wypasu drugi człon od 'wielki' wcześniejszy (tu: miejscowość założona wcześniej od Dąbrowy Małej) Dąbrowica Dąbrowica kolonia na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień, w sołectwie Myślina wzmiankowanie do 1936 Dombrowitze Mohnau od 1950 Dąbrowica od 2008 dod. Dombrowitze prawdopodobnie od antroponimu 'Dombrowa' lub podobnego do 1954 przynależność do Szemrowic 1954? przynależność do Turzy Dąbrówka Dąbrówka przysiółek Nowych Karmonek wzmiankowanie do 1936 Dombrowken Birkenau od 1949 Dąbrówka od 'dąbrowa' las z przewagą dębu bezszypułkowego, dawniej miejsce wypasu Dębień Dębień część Wędryni.? założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej 1783 wzmiankowanie 78

79 do 1949 Schöneiche od 1949 Dębień niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'schön' piękny niemiecka, drugi wyraz niem. 'Eiche' dąb polska od 'dębina' las dębowy Dębina Dębina część Łagiewnik Wielkich wzmiankowanie do 1922, Dambine , od 1945 Dębina od 'dębina' las dębowy do 1954 przynależność do Dralin od 1954 przynależność do Łagiewnik Wielkich Dębina Dębina wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Gorzów Śląski, w sołectwie Dębina; do Dębiny należą: Karpaty, Podstawie. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie do 1936 Alt Dupine Kostberg 1948? Rytwiniec od? Dębina od czes. 'doupě' dziupla, jama, legowisko historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie 79

80 historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Pawłowice gmina Kozłowice gromada Budzów gromada Kozłowice od 1973 gmina Gorzów Śląski parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Trójcy Świętej w Gorzowie Śląskim Dębowa Góra Dębowa Góra wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Boronów, w sołectwie Dębowa Góra wybudowanie kapliczki św. Jana Nepomucena 1774 założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez Carla Heinricha (II) von Sobeck-Kornitz 1818 II poł. XIX w. urząd celny na podstawie pruskiej ustawy handlowej i celnej przejście graniczne z Polską pod zaborem rosyjskim, Rosją podczas powstania listopadowego obsadzenie przejścia granicznego wojskiem pruskim 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 41 za Niemcami, 49 za Polską do 1922, Dembowagora , od 1945 Dębowa Góra pierwszy człon od 'dębina' las dębowy drugi człon od 'góra' (tu: wzgórze, wzniesienie, 332 m n.p.m.) historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Dębowa Góra 80

81 , od 1993 gmina Boronów gromada Boronów gmina Herby ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Najświętszej Maryi Panny Królowej Różańca w Boronowie zabytki w skansenie Muzeum Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie kapliczka z Dębowej Góry, drewniana, kopia kapliczki w Dębowej Górze z 1760 Dęby Dęby przysiółek Kozłowic.? założenie folwarku przez von Paczensky-Tenczin 1865 wzmiankowanie do 1936 Josephshöh 1936? Josefshöh od? Dęby niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Józef' (tu: na cześć Josefa Wenzla von Paczensky-Tenczin lub Josefa Marii von Paczensky-Tenczin) niemiecka, drugi wyraz niem. Höhe wysokość (tu: miejsce położone na wzgórzu, wzniesieniu) polska od 'dąb' Diabli Młynek Diabli Młynek osada leśna na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Radłów, w sołectwie Radłów wzmiankowanie młyna do 1936 Teufelsmühl 1936? Teufelsmühle od? Diabli Młynek niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'Teufel' bies, czort, diabeł, szatan (tu: prawdopodobnie miejsce, w którym kogoś spotkało jakieś nieszczęście) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Mühle' młyn (tu: dawniej) do? przynależność do Radłowa Do Bryłki Do Bryłki część Jeżowej. 81

82 1733 wzmiankowanie młyna do 1936 Brylkamühle 1936? Kleinmühl od? Do Bryłki niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Brylka'; 'bryłka' nieforemny kawał czegoś niemiecka, drugi wyraz niem. 'Mühle' młyn (tu: dawniej) Dobrodzień Dobrodzień miasto na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień; siedziba gminy Dobrodzień; do Dobrodzienia należą: Habaś, Hadasiki, Kolonia Wieczorka. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: 1953 ha ludność: 3722 ~984 wg legendy wizyta św. Wojciecha 1241 prawdopodobny najazd tatarski (mongolski) 1279 wzmiankowanie przywilej Bolesława I opolskiego 1311 wzmiankowanie parafii rzymskokatolickiej 1384 przywilej Władysława II opolskiego (Opolczyka) nadanie praw miejskich na prawie magdeburskim 1452 wzmiankowanie zamku poł. XVI w. prawdopodobne wybudowanie drewnianego kościoła ewangelickiego przez Jana (II) Posadowskiego jednego z pierwszych kościołów ewangelickich na ziemi oleskiej i lublinieckiej 1551, po śmierci Jana (II) Posadowskiego bunt mieszczan 1619 najazd polski (lisowczyków) w drodze do Wiednia w ramach wojny trzydziestoletniej, zrujnowanie, brak informacji o mordach mieszkańców 1625, 1846 największe pożary 1633 najazd szwedzko-saksoński pod dow. Hansa (Johanna) Georga von ArnimBoitzenburg w ramach wojny trzydziestoletniej, zrujnowanie, zamordowanie części mieszkańców komuna miejska 1748/ huta (Zamek Dobrodzień); zob. materiały pomocnicze poł. XVIII w. lata 30. XX w. kahał 1808 przyznanie praw samorządu parafia ewangelicko-augsburska w Grodźcu, filiał 1846 spłonięcie drewnianych budowli: kościoła św. Marii Magdaleny wzmiankowanego w 1311, synagogi z parafia ewangelicko-augsburska z inicjatywy ks. Carla Ludwiga Appenrotha (do 1894 Olesno-Dobrodzień) kolej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 1736 za Niemcami, 446 za Polską 5 6 V 1921 bitwa o Dobrodzień w ramach III powstania śląskiego, agresor: Polska, obrońca: Niemcy, zwycięzca: Polska 82

83 1922 (formalnie od 1927) 1941, siedziba powiatu dobrodzieńskiego 1928 wchłonięcie obszaru dworskiego Zamek Dobrodzień 1945 zrujnowanie przez Sowietów w ramach II wojny światowej 1945, po II wojnie światowej osiedlenie 985 przesiedleńców z Barszczowic koło Lwowa; skonfiskowanie kościoła dawnej parafii ewangelicko-augsburskiej przez władze Polski i przekazanie go parafii rzymskokatolickiej św. Marii Magdaleny, na potrzeby przesiedleńców; zamordowanie burmistrza Piotra Rembielaka 1998 zamordowanie proboszcza parafii rzymskokatolickiej Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny ks. Bolesława Szymańskiego do 1945 Guttentag od 1945 Dobrodzień od 2008 dod. Guttentag od antroponimu z cząstką 'Dobr-' (np. 'Dobrota') do 1933 gmina miasto na prawach samorządu , miasto , od 1990 miasto na prawach samorządu historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922 powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1933 powiat dobrodzieński od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Dobrodzień + obszar dworski Zamek Dobrodzień , od 1990 gmina Dobrodzień gospodarka Kler SA w Dobrodzieniu muzea Muzeum Regionalne w Dobrodzieniu parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Dobrodzieniu, 1947 parafia rzymskokatolicka św. Marii Magdaleny w Dobrodzieniu,

84 zbór Zawadzkie-Dobrodzień w Dobrodzieniu Świadków Jehowy zabytki cmentarz żydowski w Dobrodzieniu, 1729 dwór w Dobrodzieniu, 1849 kościół św. Marii Magdaleny w Dobrodzieniu, 1854 kościół św. Walentego w Dobrodzieniu, ~1630, drewniany miasto Dobrodzień w ramach średniowiecznego założenia znani ludzie Heinrich von Bünau Konrad Mańka Oskar Cohn Siegfried Löwenthal cytaty W 1884 roku cały majątek dobrodzieński przypadł w spadku królom Saksonii. Właścicielem został następca tronu saskiego Albert [z Wettynów przyp. wł.], który po koronacji w 1904 roku przybrał imiona Fryderyk August III. Przybywał on często do Dobrodzienia, zatrzymywał się w swoim pałacu myśliwskim przy ulicy Piastowskiej. Bardzo przez wszystkich lubiany, często spotykał się ze swoimi poddanymi.9 Ten zaś [Dobrodzień przyp. wł.] ze wszech stron otoczony przez około 4000 powstańców, został po gwałtownym ostrzale rankiem następnego dnia [6 V 1921, podczas III powstania śląskiego przyp. wł.] przez nich zdobyty. Dobrodzień nie mógł się długo bronić, bo brakowało broni i amunicji. Mimo to powstańcy mieli tu dużo zabitych, miasto tylko 1 mężczyznę i 1 kobietę. Niektóre sklepy w mieście zostały doszczętnie splądrowane. Polacy z okolicy zaopatrzyli się tanim sposobem w rzeczy i towary na koszt kupców sprzyjającym Niemcom.10 [...] czytamy w kronice parafii NMP w Dobrodzieniu:»Od roku 1948 z powodu powrotu autochtonów z niewoli lub z powodu ucieczki i przedtem jeszcze z powodu powrotu ich żon, po przyjęciu przez nich obywatelstwa polskiego (...) parafianie z Borszczowa (tj. repatrianci zza Buga, którzy zaraz po wojnie obejmowali ziemię i gospodarstwa poniemieckie, a także i kościół poewangelicki A.S.) udali się pod Szczecin, Grodków i Wrocław«. Była to tragedia tych wygnańców ze Wschodu, którzy znów opuszczać musieli zajęte niedawno opuszczone gospodarstwa, na skutek powrotów ludności miejscowej i udawać się w nieznane. Oczywiście i tragedia rodzimej ludności powracającej z przymusowego wysiedlenia w czasie działań wojennych i zastających już swoje gospodarstwa (także świątynie) zajęte przez repatriantów.11 Dobrodzieńska Dobrodzieńska część Olesna.? założenie na podstawie Reichssiedlungsgesetz 'miejscowość położona przy drodze do Dobrodzienia' 9 P. Mrozek, Historia Dobrodzienia w datach do roku 2004, b.m. 2004, s E. Goszyk, Pludry. Zarys historii miejscowości do roku 1945, Dobrodzień 2006, s ks. A. Sitek, Problem przejmowania kościołów ewangelickich przez katolików na Śląsku Opolskim po II wojnie światowej, Opole 1985, s

85 Dolna Wieś Dolna Wieś część Zborowskiego wzmiankowanie do? Niederdorf od? Dolna Wieś niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'nieder' niski, dolny (tu: (I) miejscowość położona na południe od Górnej Wsi; (II) miejscowość położona na mniejszej wysokości n.p.m. od Górnej Wsi) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Dorf' wieś Dolnik Dolnik część Rzyc wzmiankowanie folwarku do 1922, Unterhof , od 1945 Dolnik niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'unter' pod, poniżej (tu: miejscowość położona na mniejszej wysokości n.p.m. od Koszęcina) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hof' dwór do? przynależność do Koszęcina od? przynależność do Rzyc Dolny Dwór Dolny Dwór część Pawonkowa wzmiankowanie do 1922, Niederhof , od 1945 Dolny Dwór niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'nieder' niski, dolny (tu: (I) miejscowość położona na południe od Pawonkowa; (II) miejscowość położona na mniejszej wysokości n.p.m. od Pawonkowa) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hof' dwór Doły Doły przysiółek Boronowa; pojedyncza zagroda + letnisko założenie kuźnicy przez Macieja Kosa kuźnica 1574 wzmiankowanie 85

86 huta; zob. materiały pomocnicze 1783 wzmiankowanie folwarku do 1922, Niederhof , od 1945 Doły niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'nieder' niski, dolny (tu: miejscowość położona na mniejszej wysokości n.p.m. od Boronowa) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hof' dwór Draganie Draganie przysiółek Radawia wzmiankowanie do 1936, od 1949 Draganie Erlenhof od antroponimu 'Dragan', 'Dragon'; 'dragon' żołnierz lekkiej jazdy Draliny Draliny wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Progu Woźnickim, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Pawonków, w sołectwie Draliny; do Dralin należy Kanus. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 57 za Niemcami, 128 za Polską do? Dralin od? Draliny od antroponimu 'Bral', 'Dral' lub podobnego historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie 86

87 historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Dralin + obszar dworski Dralin gmina Dralin , od 1973 gmina Pawonków gromada Lisowice gromada Pawonków parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Lubecku zabytki zespół pałacowy w Dralinach, pałac, pocz. XX w. zespół pałacowy w Dralinach, park zespół pałacowy w Dralinach, spichrz, 1916/1918 Drapacz Drapacz przysiółek Chwostka wzmiankowanie do 1922, Drapatz , od 1945 Drapacz od antroponimu 'Drapacz' do?, od 1954 przynależność do Chwostka? 1954 przynależność do Olszyny Drogobycza Drogobycza wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Warty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Woźniki, w sołectwie Drogobycza wzmiankowanie (Zimna Woda) 1821 wzmiankowanie do 1922, Drogobitsch , od 1945 początkowo Drogobycz; Drogobycza prawdopodobnie 'droga, którą pędzi się bydło' do? przynależność do Kamienicy od? wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska 87

88 historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Kamienica gmina Lubsza gromada Kamienica gromada Lubsza gmina Psary z siedzibą w Lubszy od 1976 gmina Woźniki ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Jakuba Starszego Apostoła w Lubszy Droniowice Droniowice wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu Woźnickiego, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Kochanowice, w sołectwie Droniowice; do Droniowic należą: Siodłaki, Zagrodniki. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie 1358 wzmiankowanie zamku; udzielenie właścicielowi miejscowości przez Alberta opolskiego prawa sądu i karania przestępców poprzez bicie, wieszanie, ścinanie, okaleczanie, oślepianie, grzebanie żywcem, łamanie kołem i pojedynek w Wolnym Państwie Stanowym Lubliniec (stanu mniejszego) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 135 za Niemcami, 178 za Polską do 1922, Groß Droniowitz , od 1945 Droniowice od antroponimu 'Dron', 'Droniec' historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska 88

89 , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Droniowice + obszar dworski Droniowice gmina Droniowice gmina Sadów gromada Hadra gromada Lisów od 1973 gmina Kochanowice gospodarka kopalnia kruszywa naturalnego Droniowice-Harbułtowice w Droniowicach i Harbułtowicach ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Józefa w Sadowie, filiał św. Jadwigi Śląskiej w Droniowicach znani ludzie Adolf Dygacz Droniowiczki Droniowiczki część Lublińca. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Stara Kolonia) do 1922, Klein Droniowitz , od 1945 Droniowiczki od antroponimu 'Dron', 'Droniec' do 1945 wieś od 1945 przynależność do Lublińca Drutarnia Drutarnia część Kalet kuźnica (I) kuźnica (II) huta; zob. materiały pomocnicze 89

90 do 1922, Drathhammer , od 1945 Drutarnia niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'Draht' drut niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hammer' młot, młotek ('kuźnica, w której wytwarzano drut'? = 'druciarnia' niem. Drahtzieherei) do 1933 wieś od 1933 przynależność do Kalet Dryndowe Dryndowe część Zborowskiego wzmiankowanie , < /1865 Huta nad Liswartą; zob. materiały pomocnicze do 1936 Drindowe Grenzhäuser 1949? Drendowo od? Dryndowe od antroponimu 'Drinda' Dubiele Dubiele część Strzebinia wzmiankowanie do 1922, Dubiellen , od 1945 Dubiele od antroponimu 'Dubiel' do? przynależność do Kolonii Strzebińskiej od? przynależność do Strzebinia Duców Duców część Jastrzygowic wzmiankowanie do 1936 Duczow 1936? Hartwigsdorf-Mühle od? Duców niemiecka od niem. 'Deutschen' ludzie narodowości niemieckiej 90

91 polska prawdopodobnie od 'ducza' otwór do wsypywania zboża w górnym kamieniu żaren do? przynależność do Skrońska od? przynależność do Jastrzygowic Dyrdy Dyrdy część Woźnik, w sołectwie Dyrdy wzmiankowanie podczas II wojny światowej podobóz niemieckiego obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu do 1922, Dyrden , od 1945 Dyrdy od antroponimu 'Dyrda' do ~1931 przynależność do Zielonej ~ , wieś przynależność do Kalet od 1973 przynależność do Woźnik parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Franciszka z Asyżu w Kaletach Miotku, filiał św. Jana Pawła II w Woźnikach Dyrdach cytaty Podczas drugiej wojny światowej szkoła ta [w Dyrdach przyp. wł.] nie funkcjonowała. Pod koniec tej wojny Niemcy umieścili tam grupę swych byłych włoskich sojuszników z frontu wschodniego, którzy po kapitulacji Włoch zostali rozbrojeni i potraktowani jako jeńcy. Pracowali w okolicznych lasach. W styczniu 1945 r. jeńcy ci zostali przez wojsko radzieckie z kolei potraktowani jako wrogowie i rozstrzelani czy spędzeni do piwnicy, gdzie później wrzucono granaty.12 znak sołecki sołectwa Dyrdy Dzielna Dzielna wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Progu Woźnickim, w dorzeczu Liswarty, 12 E. Goszyk, Miotek i Zielona. Zarys dziejów wsi, Miotek 2004, s

92 w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Ciasna, w sołectwie Dzielna; do Dzielnej należą: Gajdy, Kolonia Dzielna wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 47 za Niemcami, 38 za Polską do 1936, od 1945 Dzielna Grenzingen od 'dzielić' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , , od 1999 powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Dzielna + obszar dworski Dzielna gmina Dzielna gmina Łagiewniki Małe gromada Gwoździany od 1973 gmina Ciasna parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Gwoździanach zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 1, kopiec w Dzielnej Dziesiątki Dziesiątki część Pawłowic.? założenie na podstawie Reichssiedlungsgesetz od 'dziesięć' liczba domów wybudowanych w ramach założenia 92

93 Dziewcza Góra Dziewcza Góra przysiółek Solarni. X XI w. zaginiony gród 1830 wzmiankowanie karczmy placówka straży granicznej do 1922, Dziewczagora , od 1945 Dziewcza Góra pierwszy człon od 'dziewiczy' nietknięty ludzką ręką, pierwotny, dziki (tu: teren zalesiony) drugi człon od 'góra' (tu: wzgórze, wzniesienie Dziewcza Góra) cytaty (legenda) O pół mili od Lublińca, na południe ku Wielkim Strzelcom, w lesie jest pagórek, Dziewcza góra zwany, o którym wieść niesie, że tam mieszkał Pan, któremu poddani jego ciągle niby za haracz (trybut) 12 dziewic utrzymywać musięli.13 Flaki Flaki osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Borki Małe wzmiankowanie do 1936 Flacken 1936? Wolfsgrund od? Flaki 'wnętrzności pozostawione na żerowisku wilków' do? przynależność do Borek Małych Flaki Flaki osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Borki Wielkie wzmiankowanie do 1936 Flacken Kummerhöhe od 1950 Flaki (I) 'wnętrzności pozostawione na żerowisku wilków'; (II) od antroponimu 'Flak' do? przynależność do Borek Wielkich 13 P. Kalinowski, Co pisał Dziennik Górno Szląski o okolicy Woźnik w latach , Woźniki 2011, s

94 Flaki Flaki osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Radłów, w sołectwie Radłów wzmiankowanie folwarku do 1936 Flacken Weiler Teufelsmühle od 1950 Flaki 'wnętrzności pozostawione na żerowisku wilków' do? przynależność do Radłowa Florczyzna Florczyzna osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Kucoby wzmiankowanie do? Florianshof od? Florczyzna niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Florian' niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hof' dwór do? przynależność do Kucob Gajdowe Gajdowe część Molnej wzmiankowanie do 1936 Gaidowe Neusiedel od 1950 Gajdowe od antroponimu 'Gaida' Gajdownia Gajdownia osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Wysoka wzmiankowanie dawnego, badawczego szybu górniczego do? Hoffnung 94

95 od? Gajdownia niemiecka niem. 'Hoffnung' nadzieja; 'nadzieja' (I) nazwa szybu; (II) nadzieja na odkrycie złoża węgla, którego tu poszukiwano do? przynależność do Wysokiej Gajdy Gajdy część Dzielnej wzmiankowanie (1922) placówka nadzoru celnego do 1948 Gaiden od 1948 Gajdy od antroponimu 'Gaida' do? przynależność do Główczyc od? przynależność do Dzielnej Gajek Gajek przysiółek Grodziska założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej do 1936 Rosenhain Rosenhain OS od 1948 Gajek niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'Rose' róża niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hain' gaj do 1945 wieś od 1945 przynależność do Grodziska Gajkowe Gajkowe część Panoszowa; wyburzona wzmiankowanie do 1936 Goikowe Höhenluft od 1949 Gajkowe od antroponimu 'Gaik' 95

96 Gajówka Dziewcza Góra Gajówka Dziewcza Góra osada leśna na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Pawonków, w sołectwie Solarnia wzmiankowanie domu myśliwskiego 1910 wzmiankowanie gajówki do 1922, Dziewczagora , od 1945 Gajówka Dziewcza Góra pierwszy człon od 'gajówka' (tu: dawniej) drugi i trzeci człon 'miejscowość położona koło Dziewczej Góry' do? przynależność do Solarni Gajówka Kochcice Gajówka Kochcice osada leśna na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Progu Woźnickim, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Kochanowice, w sołectwie Kochcice.? wybudowanie leśniczówki przez Franza Xavera Carla Wolfganga Ludwiga Alexandera von Ballestrem 1912 wzmiankowanie do 1922, Kochtschütz , od 1945 Gajówka Kochcice pierwszy człon od 'gajówka' drugi człon 'miejscowość przynależna do Kochcic' (tu: do 2006) do 2006 przynależność do Kochcic Szklarni od 2007 osada Gaszynka Gaszynka część Glinicy; wyburzona.? założenie folwarku przez von Gaschin 1783 wzmiankowanie do 1922, Gaschinka , od 1945 Gaszynka od antroponimu 'Gaschin' (tu: na cześć von Gaschin) Glinica Glinica wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu 96

97 Woźnickiego, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Ciasna, w sołectwie Glinica; do Glinicy należą: Brzezinkowe, Dąbrowa, Gaszynka. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie w Wolnym Państwie Stanowym Lubliniec (stanu mniejszego) fabryka fajansu założona (przeniesiona ze Zborowskiego) przez Annę Barbarę von Gaschin (Garnier) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 191 za Niemcami, 197 za Polską (1922) urząd celny; przejście graniczne z Niemcami placówka straży celnej placówka straży granicznej do 1922, Glinitz , od 1945 Glinica od 'glina' historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Glinica + obszar dworski Glinica gmina Glinica gmina Kochcice z siedzibą w Kochanowicach gromada Lubecko gromada Kochcice od 1973 gmina Ciasna gospodarka kopalnia kruszywa naturalnego Glinica IIB w Glinicy parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Lubecku, filiał św. Józefa Robotnika w Glinicy cytaty Fabryka Glinicka [fajansu przyp. wł.] zasługuje na uwagę jako jedna z najruchliwszych na Śląsku, oraz ze względu na wysoki artystyczny poziom swoich wyrobów. Położona w pobliżu 97

98 ówczesnej granicy polskiej, zwłaszcza Częstochowy, niezawodnie była założona z myślą eksportu do Polski.14 Głazówka Głazówka część Woźnik wzmiankowanie do 1922, Glasowka , od 1945 Głazówka od 'głaz', 'głazowisko' do ~1931 przynależność do Łanów od ~1931 przynależność do Woźnik Głąby Głąby przysiółek Taniny wzmiankowanie do 1922, Glomben , od 1945 Głąby od antroponimu 'Glomb' do? przynależność do Lisowa od? przynależność do Taniny Główczyce Główczyce wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Progu Woźnickim, na wododziale Liswarty i Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień, w sołectwie Główczyce; do Główczyc należą: Wygoda, Wystrzyca. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 102 za Niemcami, 108 za Polską (1922) placówka nadzoru celnego (Gajdy) do 1936 Glowtschütz Eichwege 1945? Głowczyce od? Główczyce od 2008 dod. Glowtschütz od antroponimu 'Głowa', 'Główka' 14 I. Czajkowska, Dawna ceramika zdobnicza w Polsce i wpływ na nią ceramiki angielskiej, [w:] Rzeczy Piękne 1930, r. 9, nr 10 12, s

99 historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Główczyce + obszar dworski Główczyce gmina Główczyce gmina Łagiewniki Małe gromada Gwoździany od 1973 gmina Dobrodzień gospodarka kopalnia kruszywa naturalnego Główczyce w Główczycach parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Marii Magdaleny w Dobrodzieniu Goła Goła wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Gorzów Śląski, w sołectwie Goła; do Gołej należą: Karłowice, Kolonia Gola, Przymiarki, Przytoczna wzmiankowanie parafii rzymskokatolickiej? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Karłowice, Przymiarki) 1858 wzmiankowanie kopalni rud żelaza (Karłowice) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 651 za Niemcami, 84 za Polską do 1945 Gohle , od 2004 Goła Gola od 'goły' nieporośnięty lasem historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska 99

100 historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Goła + obszar dworski Goła gmina Goła gmina Nowa Wieś gmina Ździechowice/Zdziechowice gromada Zdziechowice od 1973 gmina Gorzów Śląski parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Najświętszego Serca Pana Jezusa w Zdziechowicach, filiał św. Mikołaja i Matki Boskiej Częstochowskiej w Gołej zabytki kościół św. Mikołaja i Matki Boskiej Częstochowskiej w Gołej, <1679, drewniany zabytki w skansenie Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu wieża dzwonnica kościelna z Gołej, <1679, drewniana Goniszów Goniszów osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Obniżeniu Krzepickim, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Radłów, w sołectwie Sternalice wzmiankowanie (Ucieczka) do 1936 Gonisow Grenzhof od 1949 Goniszów od 'gonić' do? przynależność do Sternalic Gorzów Gorzów wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej; zniesiona; do Gorzowa należały m.in.: Karłów, Leśniki, Libiąż, Strugi, Szczotki, Zofiówka. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie (Gorzów, Leśniki) 1770 rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Zofiówka) 100

101 1777 rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Karłów) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 562 za Niemcami, 90 za Polską do 1928 Dorf Landsberg niemiecka, pierwszy człon niem. 'Dorf' wieś niemiecka, drugi człon, pierwszy wyraz niem. 'Land' kraj, ziemia niemiecka, drugi człon, drugi wyraz (I) niem. 'Berg' góra; (II) niem. 'bergen' chronić, kryć polska (I) od antroponimu 'Gorz' lub z cząstką 'Gorz-' (np. 'Gorzysław'); (II) od '(z)gorzeć' (s)palić się do 1928 wieś 1929 zniesienie Gorzów Śląski Gorzów Śląski miasto na Śląsku, na ziemi oleskiej, na pograniczu Obniżenia Krzepickiego i Progu Herbskiego, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Gorzów Śląski; siedziba gminy Gorzów Śląski; do Gorzowa Śląskiego należą: Karłów, Leśniki, Libiąż, Nowe Więckowice, Stare Więckowice, Strugi, Szczotki, Zofiówka; Karłów, Leśniki, Zofiówka w osiedlu II Zachód; Libiąż, Strugi, Szczotki w osiedlu I Północ; Nowe Więckowice, Stare Więckowice w osiedlu IV Południe; pozostały fragment w osiedlu III Centrum. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: 1854 ha ludność: wzmiankowanie parafii rzymskokatolickiej 1270 wzmiankowanie kasztelanii 1294 wzmiankowanie jako miasto 1323 wzmiankowanie zamku 1394 najazd polski, zrujnowanie 1442 najazd węgierski pod dow. Leonharda Assenheimera, zrujnowanie, w tym zburzenie zamku 1697, 1772 największe pożary 1697 spłonięcie drewnianego kościoła Trójcy Świętej z XVI/XVII w. XVIII/XIX w. lata 30. XX w. kahał 1808 przyznanie praw samorządu główny urząd celny na podstawie pruskiej ustawy handlowej i celnej, następnie placówka straży celnej <1830 <1860 kopalnia rud żelaza 1847/ huta (Zamek Gorzów Śląski); zob. materiały pomocnicze 1852 śmierć 1/6 mieszkańców w epidemii parafia ewangelicko-augsburska kolej (+ Więckowice / Stare Więckowice) 1889 spłonięcie drewnianego kościoła św. Krzyża z głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 938 za Niemcami, 98 za Polską (+ Gorzów: 562 za Niemcami, 90 za Polską; + Więckowice: 137 za Niemcami, 71 za 101

102 Polską); zamordowanie 10/11 powstańców śląskich przez Niemców 1929 wchłonięcie gminy Gorzów 1938, podczas nocy kryształowej spalenie synagogi przez Niemców 1939 wchłonięcie gminy Więckowice, z wyjątkiem Morgów 1945 zrujnowanie przez Sowietów w ramach II wojny światowej do 1945 Landsberg OS Gorzów od 1946 Gorzów Śląski niemiecka, pierwszy człon, pierwszy wyraz niem. 'Land' kraj, ziemia niemiecka, pierwszy człon, drugi wyraz (I) niem. 'Berg' góra; (II) niem. 'bergen' chronić, kryć niemiecka, drugi człon niem. 'OS' = 'Oberschlesien' Górny Śląsk polska, pierwszy człon (I) od antroponimu 'Gorz' lub z cząstką 'Gorz-' (np. 'Gorzysław'); (II) od '(z)gorzeć' (s)palić się polska, drugi człon 'miejscowość położona na Śląsku' do 1933 gmina miasto na prawach samorządu , miasto , od 1990 miasto na prawach samorządu historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1933, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Gorzów Śląski + gmina Gorzów + gmina Więckowice + obszar dworski Gorzów + obszar dworski Pawłowice Dolne + obszar dworski Więckowice gmina Gorzów Śląski + gmina Więckowice + obszar dworski Więckowice 1933 gmina Gorzów Śląski + gmina Więckowice fragment gmina Więckowice od 1990 gmina Gorzów Śląski gospodarka Aludesign SA w Gorzowie Śląskim obiekty fizjograficzne rzeki Prosna 102

103 parafie i zbory parafia ewangelicko-augsburska w Kluczborku, filiał w Gorzowie Śląskim, 1945 parafia rzymskokatolicka Trójcy Świętej w Gorzowie Śląskim, <1248 zabytki dom w Gorzowie Śląskim, Rynek 1, XIX w. dom w Gorzowie Śląskim, Rynek 2, XIX w. dom w Gorzowie Śląskim, Rynek 10, 1775/1825 dom w Gorzowie Śląskim, Rynek 11, XIX w. dom w Gorzowie Śląskim, Rynek 18, XIX w. dom z wozownią w Gorzowie Śląskim, ul. Byczyńska 12, XIX w. dwór w Gorzowie Śląskim, 1725/1775 szkoła w Gorzowie Śląskim, XIX w. znani ludzie Herbert Kurt Weichmann Siegfried Seligmann Mühsam cytaty [...] Gorzów Śląski należał do archidiakonatu wrocławskiego, a więc był związany z Dolnym Śląskiem [...] zmieniał często przynależność terytorialną, by w końcu od 1363 r. przejść pod władzę książąt opolskich.15 herb Gorzowa Śląskiego Gosławice Gosławice wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Progu Woźnickiego i Równiny Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień, w sołectwie Gosławice; do Gosławic należy Wilimownia wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 67 za Niemcami, 100 za Polską do 1936 Goslawitz Goselgrund 15 J. Horwat, Księstwo opolskie i jego podziały do 1532 r. Książęta. Miasta. Kościół. Urzędy. Własność prywatna, Rzeszów 2002, s

104 od 1945 Gosławice od 2008 dod. Goslawitz od antroponimu 'Gosław' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Gosławice + obszar dworski Gosławice gmina Gosławice gmina Łagiewniki Małe gromada Gwoździany od 1973 gmina Dobrodzień parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Marii Magdaleny w Dobrodzieniu Górale Górale część Woźnik, w sołectwie Czarny Las wzmiankowanie do 1922, Gorollen , od 1945 Górale od antroponimu 'Gorol' do 1972 przynależność do Ligoty Woźnickiej od 1973 przynależność do Woźnik Górna Wieś Górna Wieś część Zborowskiego. 104

105 1873 wzmiankowanie do? Oberdorf od? Górna Wieś niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'ober' górny (tu: (I) 'miejscowość położona na północ od Dolnej Wsi'; (II) 'miejscowość położona na większej wysokości n.p.m. od Dolnej Wsi') niemiecka, drugi wyraz niem. 'Dorf' wieś Grabie Grabie część Koszęcina; pojedyncza zagroda, wyburzona wzmiankowanie osady kolejowej od 'grabina' las grabowy Grabina Grabina część Łagiewnik Wielkich wzmiankowanie od 'grabina' las grabowy Granicznik Granicznik przysiółek Bodzanowic wzmiankowanie urząd celny na podstawie pruskiej ustawy handlowej i celnej; przejście graniczne z Polską pod zaborem rosyjskim, Rosją, Polską podczas powstania listopadowego obsadzenie przejścia granicznego wojskiem pruskim placówka straży celnej do 1948 Grenzverkehr od 1948 Granicznik od 'granica' (tu: granica międzynarodowa do 1945) Grobla Grobla część Wędziny wzmiankowanie do 1936, 1950? Groble Tiefenbach od? Grobla 105

106 od 'grobla' wał ziemny usypany w celu spiętrzenia lub rozdzielenia wody (tu: na Liswarcie) Grodzisko Grodzisko wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, na wododziale Liswarty i Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Grodzisko; do Grodziska należy Gajek. ~1208 możliwe, że miejsce wybudowania zamku (dworu myśliwskiego) 'w okolicy Starego Olesna' przez Henryka I śląskiego (wrocławskiego) księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie 1738 spalenie na stosie 2 osób? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej 1774 rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Walspek) przez WalspeckStawitza 1775 rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Gajek) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 110 za Niemcami, 138 za Polską do 1945 Grötsch od 1945 Grodzisko od 'grodzisko' (I) relikt dawnego grodu; (II) inna budowla podobna do grodu (tu: np. zamek (dwór myśliwski) Henryka I śląskiego (wrocławskiego) z ~1208) do 1945 przynależność do Gajka przynależność do Olesna od 1973 wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1939 gmina Walspek-Gajek gmina Wysoka od 1973 gmina Olesno parafie i zbory fragment przynależność do parafii rzymskokatolickiej Bożego Ciała w Oleśnie 106

107 fragment przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Mikołaja i św. Małgorzaty w Wysokiej zabytki kościół św. Rocha w Grodzisku, 1710, drewniany Grojec Grojec wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Boronów, w sołectwie Grojec. X XI w. prawdopodobnie zaginiony gród, lokowany w Boronowie 1614 wzmiankowanie do 1922, Grojetz , Grójec od 2006 Grojec od 'gród', 'grodziec' relikt dawnego grodu do? przynależność do Boronowa od? wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1954, od 1993 gmina Boronów gromada Boronów gmina Herby obiekty fizjograficzne rzeki Liswarta ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Najświętszej Maryi Panny Królowej Różańca w Boronowie 107

108 Gronowice Gronowice wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Gronowice; do Gronowic należą: Czerwona, Hanower, Skorków wzmiankowanie 1910 przeniesienie z Olesna drewnianego kościoła Ciała Chrystusowego z głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 385 za Niemcami, 152 za Polską; zamordowanie proboszcza honorowego parafii rzymskokatolickiej św. Marii Magdaleny w Starym Oleśnie, śląskiego Jerzego Popiełuszkę ks. Franza Josepha Marxa przez Niemców w ramach III powstania śląskiego? rozbudowanie na podstawie Reichssiedlungsgesetz (Hanower) 1995 spłonięcie drewnianego kościoła św. Idziego z 1635 do 1936 Grunowitz Teichfelde od 1945 Gronowice od 2010 dod. Grunowitz od antroponimu 'Cranobicz' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975 powiat oleski od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Gronowice + obszar dworski Gronowice + obszar dworski Skorków gmina Gronowice , gmina Lasowice Małe gmina Lasowice Małe z siedzibą w Chocianowicach gromada Lasowice Małe gmina Lasowice Wielkie z siedzibą w Lasowicach Małych od 2006 gmina Lasowice Wielkie obiekty fizjograficzne rzeki Stobrawa ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) 108

109 parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Marii Magdaleny w Starym Oleśnie, filiał św. Idziego w Gronowicach zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 6, osada w Gronowicach, średniowiecze stanowisko archeologiczne nr 7, osada w Gronowicach, epoka brązu cytaty (tłum. z niem.) O tym, że w latach 20. i 30. XX w. w powiecie oleskim grano w palanta, wiedział dotąd mało kto. Uprawianie tego sportu pod egidą DJK [Deutsche Jugendkraft przyp. wł.] nie trwało jednak długo. Po przejęciu władzy przez niemieckich nacjonalistów, DJK Grunowitz został rozwiązany i poprzez specjalne zarządzenie wcielony do Reichsbund für Leibesübung (Ludowy Związek Kultury Fizycznej).16 Grucki Grucki część Wędziny wzmiankowanie do 1936 Grutzken Freifelde od 1949 Grucki od antroponimu 'Gruczka' Gudlina Gudlina część Wierzbia założenie huty huta; zob. materiały pomocnicze do 1922, Gudlinamühle , od 1945 Gudlina od niem. 'Gut' dobro + niem. 'Linie' linia, rubież (tu: skraj Wierzbia) Gwoździany Gwoździany wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Progu Woźnickiego i Równiny Opolskiej, na wododziale Liswarty i Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Pawonków, w sołectwie Gwoździany; do Gwoździan należą: Cegielnia, Maliny wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 96 za Niemcami, 111 za Polską (1922) placówka inspekcji celnej przeniesienie z Kościelisk drewnianego kościoła Narodzenia Najświętszej 16 Ch. Weidel, Deutsche Jugendkraft...und von einer inzwischen seltenen Sportart, [w:] Rosenberger Kreiszeitung Mai/Juni 2007, s. 8, tłum. M. Hermański 109

110 Maryi Panny z 1576; 1979 zrekonstruowanie do 1936 Gwosdzian Nagelschmieden od 1945 Gwoździany od 'gwozd' las, palik historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , , od 1999 powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Gwoździany + obszar dworski Gwoździany gmina Gwoździany gmina Łagiewniki Małe gromada Gwoździany od 1973 gmina Pawonków parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Gwoździanach, 1986 Cegielnia przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Jadwigi w Łagiewnikach Małych zabytki kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Gwoździanach, 1576, drewniany, przeniesiony z Kościelisk Habaś Habaś część Dobrodzienia wzmiankowanie leśniczówki do? Eichgrund od? Habaś niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'Eiche' dąb niemiecka, drugi wyraz niem. 'Grund' grunt 110

111 Hadasiki Hadasiki część Dobrodzienia wzmiankowanie do 1936 Hadaschiken Wiesengrund 1949? Hadaszyki od? Hadasiki od antroponimu 'Hadas' Hadra Hadra wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu Woźnickiego, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Herby, w sołectwie Hadra wzmiankowanie kuźnicy? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej /1865 huta (Kij); zob. materiały pomocnicze 1777/ /1865 huta; zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 116 za Niemcami, 55 za Polską od antroponimu 'Hadra' historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Hadra gmina Lisów gromada Hadra gromada Lisów od 1973 gmina Herby 111

112 obiekty fizjograficzne rzeki Liswarta ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Marcina Biskupa i Wyznawcy w Cieszowej, filiał św. Anny w Hadrze zabytki zespół zabudowań folwarcznych w Hadrze, obora, I poł. XIX w. zespół zabudowań folwarcznych w Hadrze, rządcówka, I poł. XIX w. zespół zabudowań folwarcznych w Hadrze, spichrz, I poł. XIX w. Hanower Hanower część Gronowic.? założenie na podstawie Reichssiedlungsgesetz od 'Hannover' miasto w Niemczech (tu: przesiedlenie z Regionu Hanower) Harbułtowice Harbułtowice wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Progu Woźnickim, na wododziale Liswarty i Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Kochanowice, w sołectwie Harbułtowice wzmiankowanie udzielenie właścicielowi miejscowości przez Alberta opolskiego prawa sądu i karania przestępców poprzez bicie, wieszanie, ścinanie, okaleczanie, oślepianie, grzebanie żywcem, łamanie kołem i pojedynek ucieczka 2 chłopów z powodu ucisku feudalnego w Wolnym Państwie Stanowym Lubliniec (stanu mniejszego) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 92 za Niemcami, 53 za Polską do 1922, Harbultowitz , od 1945 Harbułtowice od antroponimu 'Herbord', 'Herburt' historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie 112

113 województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Harbułtowice + obszar dworski Harbułtowice gmina Harbułtowice gmina Sadów gromada Sadów od 1973 gmina Kochanowice gospodarka kopalnia kruszywa naturalnego Droniowice-Harbułtowice w Droniowicach i Harbułtowicach ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Józefa w Sadowie Herby Herby wieś na pograniczu Śląska i Małopolski, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu Herbskiego, na wododziale Liswarty i Warty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Herby, w sołectwie Herby; siedziba gminy Herby; węzeł kolejowy. dane dot. części na Śląsku, na ziemi lublinieckiej przejście graniczne z Polską pod zaborem rosyjskim, Rosją podczas powstania listopadowego obsadzenie przejścia granicznego wojskiem pruskim 1865 wzmiankowanie , od 2015 kolej (+ od 1926 Herby Nowe) placówka straży celnej komisariat straży granicznej; placówka straży granicznej 1954 połączenie z częścią w Małopolsce jednostka wojskowa nr 3422 do 1922, Preußisch Herby , Herby Śląskie od 1954 Herby od 'Herby' wieś w Małopolsce (obecnie część Herb) do? przynależność do Lisowa i Olszyny? 1954 przynależność do Kaliny , od 1973 wieś osiedle historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 113

114 historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do? gmina Lisów + gmina Olszyna? 1945 gmina Kalina gmina Lisów gromada Herby od 1973 gmina Herby gospodarka Yawal SA w Herbach kolej stacja kolejowa Herby Nowe stacja kolejowa Herby Stare ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) znani ludzie Danuta Kłopocka-Obidniak Gerhard Kegel Włodzimierz Kłopocki parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Najświętszego Serca Pana Jezusa w Herbach, 1976 Hucisko Hucisko wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Boronów, w sołectwie Hucisko. XVII/XVIII w. huta szkła 1736 wzmiankowanie nieczynnej huty szkła 1910 wielki pożar do 1922, Althütten , od 1945 Hucisko od 'huta' (tu: huta szkła dawniej) do? przynależność do Boronowa od? wieś 114

115 historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1954, od 1993 gmina Boronów gromada Boronów gmina Herby obiekty fizjograficzne rzeki Liswarta ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Najświętszej Maryi Panny Królowej Różańca w Boronowie Huta Karola Huta Karola przysiółek Kamieńskich Młynów założenie Huty Karola przez Karla Franza Christopha Erdmanna von PücklerGroditz Huta Karola; zob. materiały pomocnicze do 1922, Karlshütte , od 1945 Huta Karola pierwszy człon od 'huta' (tu: dawniej) drugi człon od antroponimu 'Karol' (tu: na cześć Karla Franza Christopha Erdmanna von Pückler-Groditz) Irki Irki część Rzyc wzmiankowanie 115

116 do 1922, Irrkau , od 1945 Irki od antroponimu 'Irek' do 1954 przynależność do Koszęcina od 1954 przynależność do Rzyc Jamy Jamy wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, na wododziale Prosny i Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Gorzów Śląski, w sołectwie Jamy; do Jam należy Piaseczna wzmiankowanie XVI/XVII XVII/XVIII w. kościół ewangelicki Apostołów Szymona i Judy? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Piaseczna) 1812/1813 huta szkła, niepewna kolej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 389 za Niemcami, 68 za Polską do 1936 Jamm Weidental od 1945 Jamy (I) od antroponimu 'Jama'; (II) od 'jama' (gospodarcza, leśna) historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Jamy + obszar dworski Jamy gmina Jamy gmina Pawłowice gmina Kozłowice gromada Kozłowice od 1973 gmina Gorzów Śląski 116

117 parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Kozłowicach, filiał św. Mikołaja w Jamach zabytki kościół św. Mikołaja w Jamach, 1792, drewniany; zob. materiały pomocnicze zespół pałacowo-parkowy w Jamach, aleja kasztanowcowo-lipowo-dębowa, koniec XIX w. zespół pałacowo-parkowy w Jamach, folwark, pocz. XX w. zespół pałacowo-parkowy w Jamach, pałac, koniec XIX w. zespół pałacowo-parkowy w Jamach, park, XIX w. zespół pałacowo-parkowy w Jamach, spichrz, XIX w. Jasienie Jasienie wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Jasienie; do Jasieni należą: Kopaczka, Lipiny, Wawrzyńcowskie wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 531 za Niemcami, 159 za Polską do 1934 Jaschine Eschenwalde OS od 1945 Jasienie od 2010 dod. Jaschine od 'jesion' (tu: w liczbie mnogiej) historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975 powiat oleski od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Jasienie + obszar dworski Jasienie gmina Jasienie , gmina Lasowice Małe gmina Lasowice Małe z siedzibą w Chocianowicach gromada Lasowice Małe gmina Lasowice Wielkie z siedzibą w Lasowicach Małych od 2006 gmina Lasowice Wielkie 117

118 ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Wszystkich Świętych w Lasowicach Wielkich, filiał św. Rodziny w Jasieniach zabytki spichrz w Jasieniach, I poł. XIX w. zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 1 w Jasieniach, epoka kamienia stanowisko archeologiczne nr 2, osada w Jasieniach, epoka kamienia stanowisko archeologiczne nr 3 w Jasieniach stanowisko archeologiczne nr 4 w Jasieniach, epoka kamienia stanowisko archeologiczne nr 5, osada w Jasieniach, średniowiecze stanowisko archeologiczne nr 6 w Jasieniach, epoka kamienia stanowisko archeologiczne nr 7, osada w Jasieniach, epoka kamienia stanowisko archeologiczne nr 9 w Jasieniach, średniowiecze stanowisko archeologiczne nr 13 w Jasieniach, średniowiecze stanowisko archeologiczne nr 19, osada w Jasieniach, średniowiecze Jastrzygowice Jastrzygowice wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na pograniczu Obniżenia Krzepickiego i Progu Herbskiego, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Gorzów Śląski, w sołectwie Jastrzygowice; do Jastrzygowic należą: Buczak, Duców, Morgi, Prosna wzmiankowanie przekazanie na uposażenie zakonu kanoników regularnych św. Augustyna we Wrocławiu przez Henryka I śląskiego (wrocławskiego) urząd celny na podstawie pruskiej ustawy handlowej i celnej; przejście graniczne z Polską pod zaborem rosyjskim 1860 wzmiankowanie w czasie przeszłym kopalni rud żelaza 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 162 za Niemcami, 119 za Polską do 1936 Jastrzigowitz Hartwigsdorf od 1945 Jastrzygowice od antroponimu 'Hartwig' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) 118

119 , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1939 gmina Jastrzygowice gmina Kościeliska gromada Kościeliska od 1973 gmina Gorzów Śląski obiekty fizjograficzne rzeki Prosna parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kościeliskach, filiał św. Jana Chrzciciela w Jastrzygowicach znani ludzie Jan Nikodem Jaroń Jaśkowe Jaśkowe część Jeżowej wzmiankowanie do 1936 Jaschkowe Kreuzenfeld od 1950 Jaśkowe od antroponimu 'Jaskowka' Jawornica Jawornica wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Progu Woźnickim, na wododziale Liswarty i Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Kochanowice, w sołectwie Jawornica; do Jawornicy należą: Cegielnia, Kolonia wzmiankowanie 1523 sprzedanie 4 chłopów za 15 guldenów węgierskich 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 108 za Niemcami, 76 za Polską do 1922, Jawornitz , od 1945 Jawornica od 'jawor' historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 119

120 historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Jawornica + obszar dworski Jawornica gmina Jawornica gmina Kochcice z siedzibą w Kochanowicach gromada Kochanowice od 1973 gmina Kochanowice gospodarka kopalnia kruszywa naturalnego Jawornica II-d w Jawornicy parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Jawornicy, 1980 Jeżowa Jeżowa wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Ciasna, w sołectwie Jeżowa; do Jeżowej należą: Do Bryłki, Jaśkowe, Kolonia, Kołowizna, Miętowisko, Sobkowe, Ściegna wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 219 za Niemcami, 158 za Polską do 1936 Jezowa Kreuzenfeld od 1945 Jeżowa (I) od antroponimu 'Jeż'; (II) od 'jeż' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie 120

121 województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , , od 1999 powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Jeżowa + obszar dworski Jeżowa gmina Jeżowa gmina Ciasno/Ciasna gromada Ciasna od 1973 gmina Ciasna parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Trójcy Świętej w Ciasnej, filiał św. Jadwigi w Jeżowej cytaty Jesienią 1910 roku otwarto szkołę dokształcającą w Jeżowej. Miało do niej uczęszczać dobrowolnie 32 chłopców w wieku od 14 do 18 lat, ale przychodziło pięciu i kierownik Scholz próbował za pośrednictwem rady wiejskiej zobowiązać jeżowioków do posyłania swoich dorastających pociech na zajęcia. Rada odmówiła a Schulz udał się ze sprawą wyżej, do rady powiatowej w Lublińcu. Ta, za przyzwoleniem prezydenta rejencji, zarządziła przymus uczęszczania do Fortbildungsschule w Jeżowej. Dla Schulza od razu zabrakło we wsi masła i mleka, żonę i służącą zaczęto po zmroku obrzucać kamieniami a kiedyś przez podwójne (zamknięte) okno wleciał mu do pokoju spory kawał drewna. [...] Nadzorujący egzamin ówczesny powiatowy inspektor szkolny Wolter wyszedł z budynku i zabronił wstępu na teren szkoły, za co go potem już odjeżdżającego ze wsi też potraktowano kamieniami.17 Kadłub Wolny Kadłub Wolny wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Zębowice, w sołectwie Kadłub Wolny; do Kadłuba Wolnego należą: Łąki, Młynek, Piłat, Wypychów, Zawada wzmiankowanie 1605 wykupienie się chłopów z poddaństwa 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 174 za Niemcami, 433 za Polską do 1936 Frei Kadlub Freihöfen 1945? Wolny Kadłub od? Kadłub Wolny od 2008 dod. Frei Kadlub niemiecka, pierwszy człon niem. 'frei' wolny; 'wolny' uwolniony spod czyjejś władzy (tu: z poddaństwa feudalnego) niemiecka, drugi człon od 'kadłub' wydrążony kloc drewna służący jako naczynie historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy 17 J. Tyrol, Nad Liswartą i Potokiem Jeżowskim. Dzieje miejsc i ludzi, Ciasna 2002, s

122 od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Kadłub Wolny , od 1973 gmina Zębowice gromada Kadłub Wolny gromada Zębowice ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zębowicach cytaty 5 kwietnia 1605 r. Hans [Beess von Wirchles przyp. wł.] stał się autorem bezprecedensowego wydarzenia w historii Górnego Śląska: sprzedał Kadłub Wolny jego mieszkańcom, innymi słowy zezwolił wykupić im się z poddaństwa. Powołany wtedy zarząd lasów istnieje do dzisiaj i jest najstarszą wspólnotą w Europie.18 Kalety Kalety gmina miasto na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Górnej Małej Panwi, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim; siedziba gminy Kalety; węzeł kolejowy; do Kalet należą: Drutarnia, Kuczów, Lubocz, Miotek, Mokrus, Zielona oraz miejscowości ziemi tarnogórskiej (bytomskiej): Jędrysek, Truszczyca. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: 7629 ha ludność: wzmiankowanie (Kuczów) 1708 wzmiankowanie młyna (Pustkowie Lubszeckie) 1759/1783 <1845 huta (Figlarnia); zob. materiały pomocnicze fabryka wyrobów metalowych założona przez Johanna Ferdinanda Koulhaasa huta; zob. materiały pomocnicze 1884 założenie celulozowni przez Guida Henckel von Donnersmarck od 1884 kolej 1899 założenie papierni przez Guida Henckel von Donnersmarck kaplica ewangelicka 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 448 za Niemcami, 923 za Polską 18 b.a., Hans Beess baron von Wirchlas, [w:] Cajtung 2013, nr 9, s

123 komisariat straży celnej; placówka straży celnej placówka straży granicznej komisariat straży granicznej 1945 upadek samolotu (niemieckiego, zestrzelonego nad Kaletami przez Sowietów w ramach II wojny światowej?) od 1951 na prawach miejskich 1994 upadłość celulozowni i papierni (Kaletańskich Zakładów Celulozowo-Papierniczych w Kaletach) do 1922, Stahlhammer , od 1945 Kalety gmina od 1990 gmina Kalety od antroponimu 'Kaleta'; 'kaleta' sakiewka do 1950 wieś miasto od 1990 gmina miasto na prawach samorządu historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1950 powiat lubliniecki od 1999 powiat tarnogórski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Drutarnia + gmina Kalety + gmina Zielona + obszar dworski Drutarnia + obszar dworski Kalety + obszar dworski Zielona gmina Drutarnia + gmina Kalety + gmina Zielona gmina Kalety + gmina Zielona gmina Kalety gmina wiejska o charakterze miejskim Kalety + gmina Zielona fragment gromada Miotek od 1990 gmina Kalety geostanowiska głaz narzutowy w Kaletach 123

124 gospodarka Hensen Investments sp. z o.o. SKA w Kaletach kolej stacja kolejowa Kalety obiekty fizjograficzne rzeki Mała Panew ochrona przyrody Łąka trzęślicowa w Kaletach (użytek ekologiczny) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Matki Boskiej Fatimskiej w Kaletach Drutarni, 1977 parafia rzymskokatolicka św. Franciszka z Asyżu w Kaletach Miotku, 1957 parafia rzymskokatolicka św. Józefa w Kaletach Jędrysku, 1896 zabytki dom w Kaletach, ul. ks. Pawła Drozdka 1, XIX w. pałac w Kaletach Zielonej, 1861 cytaty Jak na owe czasy celulozownia była duża. Jej roczna wydajność sięgała 1750 ton, a zatrudnienie wynosiło 240 osób, co stanowiło 39% zatrudnionych w powiecie [lublinieckim przyp. wł.].19 Chociaż książę [Guido Henckel von Donnersmarck przyp. wł.] płacił dość niskie pensje swoim pracownikom, sporo przeznaczył na budowę kilku świątyń. 2,5 miliona marek przekazał też na fundację znaną do dziś jako:»donnersmarck-stiftung«, która wspierała jego urzędników i pracowników. Budował osiedla i kolonie mieszkalne, a nawet inne budynki użyteczności publicznej.20 [...] oficjalnie zmieniono nazwę gminy z Kuczów na Kalety [w 1909 przyp. wł.], wprowadzając przy tym zamieszanie. Na granicach gminy ustawiono nowe tablice z nazwą gminy Stahlhammer, pozostawiając jednak stare drogowskazy, co zdaniem jednego z korespondentów Katolika powodowało, że jeśli kto nieobeznany z okolicą chce się dostać do Stahlhammer, to nie domyślając się, że w samym Stahlhammerze się obraca, może go za drogowskazami cały dzień szukać, a jeszcze go nie znajdzie.21 Jednakże stwierdzenie, iż przeciwnicy umieszczenia nad restauracją szyldu z nazwą Stahlhammer zarzucają, że to nazwa nazistowska, jest delikatnie rzecz ujmując nadużyciem. Nikt bowiem tego nie zarzuca. Nie kojarzy tej nazwy z okresem hitlerowskim. To nazwa z czasów zaborów E. Goszyk, Kartki z dziejów Drutarni. Kuźnica, wieś, gmina, dzielnica Kalet, Kalety Drutarnia 2004, s Ł. Skop, Guido Henckel von Donnersmarck Książęcy Kupiec, [w:] Biuletyn Informacyjny Miasta Kalety 2011, nr 5, s P. Kalinowski, Dzieje wioski Kuczów, Kalety 2015, s J. Breguła, O nazwie Stahlhammer polemicznie, [w:] Biuletyn Informacyjny Miasta Kalety 2008, nr 4, s

125 herb gminy miasta Kalety Kalina Kalina wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Herby, w sołectwie Kalina wzmiankowanie huta; zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 86 za Niemcami, 107 za Polską 2008 trąba powietrzna do 1922, Kallina , od 1945 Kalina (I) od 'kalina'; (II) od 'kalny' błotnisty, mętny do 1957, od 1973 wieś przynależność do Herbów historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie 125

126 historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Kalina + obszar dworski Kalina gmina Kalina gmina Lisów gromada Herby od 1973 gmina Herby ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Olszynie zabytki w skansenie Muzeum Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie chałupa z Kaliny, 1851, drewniana Kamienica Kamienica wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu Woźnickiego, w dorzeczu Warty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Woźniki, w sołectwie Kamienica. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie 1604 rozgraniczenie Rększowic i Kamienicy urząd celny na podstawie pruskiej ustawy handlowej i celnej; przejście graniczne z Polską pod zaborem rosyjskim, Rosją <1805 <1845 kopalnia rud żelaza 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 89 za Niemcami, 426 za Polską do 1922, Kaminitz , od 1945 Kamienica od (I) 'kamień' bryła skalna; od (II) 'kamienisko' miejsce pełne kamieni historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie 126

127 historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Kamienica + obszar dworski Kamienica gmina Kamienica gmina Lubsza gromada Kamienica gromada Lubsza gmina Psary z siedzibą w Lubszy od 1976 gmina Woźniki gospodarka elektrownia wiatrowa w Kamienicy (I) elektrownia wiatrowa w Kamienicy (II) elektrownia wiatrowa w Kamienicy (III) elektrownia wiatrowa w Kamienicy (IV) elektrownia wiatrowa w Kamienicy (V) kopalnia kruszywa naturalnego Kamienica Śląska IC w Kamienicy kopalnia kruszywa naturalnego Kamienica Śląska III A w Kamienicy ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Jakuba Starszego Apostoła w Lubszy znak sołecki sołectwa Kamienica Kamieniec Kamieniec przysiółek Szumiradu; wyludniony wzmiankowanie tartaku huta; zob. materiały pomocnicze do 1936 Kaminietz Steinbach od 1949 Kamieniec od (I) antroponimu 'Kamieniec' (tu: na cześć Johanna Kokorza z Kamieńca (powiat 127

128 tarnogórski) jeżeli to on zapoczątkował tutaj gospodarkę leśną); od (II) 'kamień' bryła skalna; od (III) 'kamienisko' miejsce pełne kamieni zabytki w skansenie Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu chałupa z Szumiradu Kamieńca, 1745, drewniana cytaty W 1865 r. huta żelaza w Kamieńcu zakończyła swoją działalność. Ośrodek ciężkości tego przemysłu przesunął się wgłąb Górnego Śląska, bliżej złóż węgla kamiennego. [...] Niedawno ostatniej zamieszkałej tu rodzinie przydzielono mieszkania w Laskowicach. [...] W 1905 r. Kamieniec liczył 159 mieszkańców. 1 rodzina wyznawała luteranizm. Zamieszkiwała też wyznawczyni judaizmu, która potem przeszła na katolicyzm. Prowadziła ona gospodę ze sklepem. W gospodzie odbywały się zabawy taneczne. Od XIX do początków XX w. w Kamieńcu działała cegielnia, w podobnym okresie gajówka. Od 1912 do początków 1945 r. funkcjonowała szkoła, do której uczęszczały również dzieci z Chałupek i Ryczka; w 1939 r. liczyła 20 uczniów. Przed II wojną światową w Kamieńcu było 10 gospodarstw a w nich 50 krów na inwentarzu. W 1959 r. do Kamieńca dotarła elektryczność. W latach 60. XX w. rozebrano hałdy żużlu hutniczego, wykorzystując materiał do podbudowy dróg leśnych. Mały staw zasypano trocinami z tartaku w Chudobie.23 Kamień Kamień przysiółek Borek Małych wzmiankowanie 1819 założenie przez małżonków Martina Ludwiga Juske (von Jordan) i Annę Charlotte von Jordan (Jordansmüh) do 1936 Kamin do 1948 Jordansmüh (Świercze) Stein od Kamień (Jordansmüh) niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Jordan' (tu: na cześć rodu) (Jordansmüh) niemiecka, drugi wyraz niem. 'mühen' starać się, trudzić się od 'kamień' (I) bryła skalna; (II) znak graniczny (tu: możliwa granica pomiędzy Księstwem Opolskim a Księstwem Wrocławskim (Śląskim) ) do? przynależność fragmentu do Świercza od? w całości Kamieńskie Młyny Kamieńskie Młyny wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu Woźnickiego, w dorzeczu Warty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Woźniki, w sołectwie Kamieńskie Młyny; do Kamieńskich Młynów należy Huta Karola wzmiankowanie młyna Huta Karola (Huta Karola); zob. materiały pomocnicze 23 G. Szyniec, A. Hermańska (wsp.), Ch. Weidel (wsp.), Kamieniec, [w:] Cajtung 2012, nr 1, s

129 do 1922, Kaminitzmühlen , od 1945 Kamieńskie Młyny pierwszy człon 'miejscowość przynależna do Kamienicy' (tu: do 1972) drugi człon od 'młyn' (tu: dawniej) do 1972 przynależność do Kamienicy od 1973 wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Kamienica gmina Lubsza gromada Kamienica gromada Lubsza gmina Psary z siedzibą w Lubszy od 1976 gmina Woźniki gospodarka elektrownia wiatrowa w Kamieńskich Młynach parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa w Kamieńskich Młynach,

130 znak sołecki sołectwa Kamieńskie Młyny Kanus Kanus część Dralin wzmiankowanie od antroponimu 'Kanus' Karłowice Karłowice przysiółek Gołej założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez Gottlieba Ernsta Henckel von Donnersmarck 1858 wzmiankowanie kopalni rud żelaza do 1948 Karlowitz od 1948 Karłowice od antroponimu 'Karol' (tu: na cześć Carla Erdmanna Henckel von Donnersmarck i/lub Carla Josepha Henckel von Donnersmarck) Karłów Karłów część Gorzowa Śląskiego, w osiedlu II Zachód założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez Gottlieba Ernsta Henckel von Donnersmarck do 1948 Karlsberg 1948? Karłówek od? Karłów od antroponimu 'Karol' (tu: na cześć Carla Erdmanna Henckel von Donnersmarck i/lub Carla Josepha Henckel von Donnersmarck) 130

131 do 1928 przynależność do Gorzowa od 1929 przynależność do Gorzowa Śląskiego Karnów-Uszyce Karnów-Uszyce przysiółek Uszyc wzmiankowanie folwarku z owczarnią do 1950 Karlshof 1950? Kanimierów od? Karnów-Uszyce pierwszy człon od antroponimu 'Karol' drugi człon 'miejscowość przynależna do Uszyc' Karpaty Karpaty przysiółek Dębiny.? założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej 1783 wzmiankowanie do 1936 Neu Dupine Kostberg 1948? Rytwiniec od? Karpaty od 'Karpaty' góry (tu: miejscowość położona wysoko, na stoku wzgórza, wzniesienia) do? przynależność do Pawłowic od? przynależność do Dębiny Kiełbasin Kiełbasin przysiółek Wędryni; zniesiony wzmiankowanie? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Neu Kielbaschin) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 11 za Niemcami, 24 za Polską do? Kielbaschin? 1936 Alt Kielbaschin, Neu Kielbaschin Dohlenhorst od 1948 Kiełbasin (I) od antroponimu 'Kieł', 'Kiełbasa'; (II) od 'kiełb', 'kiełp' łabędź do 1928 wieś 131

132 1928? przynależność do Wędryni? zniesienie znani ludzie Valeska Wilhelmine Bertha Eva von Bethusy-Huc Kierocie Kierocie część Wędziny wzmiankowanie huta; zob. materiały pomocnicze Huta Zofii; zob. materiały pomocnicze (1922) placówka nadzoru celnego do 1936 Kierotsche Erlengrund od 1949 Kierocie od antroponimu 'Kierot' Kierzki Kierzki wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Herby, w sołectwie Hadra wzmiankowanie do 1922, Kierski , Kieszki od 2009 Kierzki od 'kierz' krzew do? przynależność do Olszyny od? wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie 132

133 od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Olszyna gmina Boronów gromada Boronów od 1973 gmina Herby ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Marcina Biskupa i Wyznawcy w Cieszowej Kiki Kiki przysiółek Bodzanowic założenie huty przez Heinricha Leopolda (I) von Reichenbach-Goschütz 1756 <1857 huta; zob. materiały pomocnicze Huta Wilhelma; zob. materiały pomocnicze 1942 zamordowanie 2 Polaków przez Niemców w ramach II wojny światowej do 1936 Kiken Grenzau od 1948 Kiki od antroponimu 'Kika' Klekotna Klekotna wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu Woźnickiego, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień, w sołectwie Klekotna; do Klekotnej należą: Lubojańskie, Rędzina, Świerkle założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez George'a Friedricha Rousitz von Helm-Radlin 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 53 za Niemcami, 106 za Polską do 1945 Charlottenthal Klekotno od 1947 Klekotna od 2008 dod. Charlottenthal niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Charlotta ', 'Karolina' niemiecka, drugi wyraz niem. 'Tal' dolina polska od 'klekot' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska 133

134 historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Klekotna gmina Sieraków gromada Rzędowice gromada Sieraków od 1973 gmina Dobrodzień parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Mikołaja i św. Małgorzaty w Wysokiej Kłapaczka Kłapaczka przysiółek Lasowic Małych wzmiankowanie do 1936 Klapatzka Klapperwald od 1950 Kłapaczka od antroponimu 'Klapacz' Knieja Knieja wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Zębowice, w sołectwie Knieja wzmiankowanie Huta Józefiny; zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 124 za Niemcami, 133 za Polską do 1936 Kneja Heidewald od 1948 Knieja od 2008 dod. Kneja 134

135 od 'knieja' duży, gęsty las, w którym żyją zwierzęta historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Knieja + obszar dworski Knieja gmina Knieja , od 1973 gmina Zębowice gromada Zębowice ochrona przyrody Knieja (użytek ekologiczny) Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zębowicach, filiał św. św. Apostołów Piotra i Pawła w Kniei Kochanowice Kochanowice wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Progu Woźnickim, na wododziale Liswarty i Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Kochanowice, w sołectwie Kochanowice; siedziba gminy Kochanowice; do Kochanowic należą: Ameryka, Bizja, Swaciok wzmiankowanie udzielenie właścicielowi miejscowości przez Alberta opolskiego prawa sądu i karania przestępców poprzez bicie, wieszanie, ścinanie, okaleczanie, oślepianie, grzebanie żywcem, łamanie kołem i pojedynek w Wolnym Państwie Stanowym Lubliniec (stanu mniejszego) 1619 przemarsz lisowczyków w drodze do Wiednia w ramach wojny trzydziestoletniej, niewykluczone reperkusje dla Kochanowic , od 2015 kolej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 266 za Niemcami, 220 za Polską do 1922, Kochanowitz , od 1945 Kochanowice od antroponimu 'Kochan' 135

136 historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Kochanowice + obszar dworski Kochanowice , od 1973 gmina Kochanowice gmina Kochcice z siedzibą w Kochanowicach gromada Kochanowice kolej stacja kolejowa Kochanowice ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Wawrzyńca w Kochanowicach, 1853 zbór w Kochanowicach Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego zabytki kościół św. Wawrzyńca w Kochanowicach, 1823 pałac w Kochanowicach, pocz. XIX w. zabudowania folwarczne w Kochanowicach, pocz. XIX w. znani ludzie Guido Georg Wilhelm Brause Kochcice Kochcice wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu Woźnickiego, na wododziale Liswarty i Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Kochanowice, w sołectwie Kochcice; do Kochcic należy Biały Ług wzmiankowanie 1845 wystąpienie chłopów podczas I wojny światowej lotnisko polowe na pograniczu Kochcic i Steblowa 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 325 za Niemcami, 528 za Polską 1921, podczas III powstania śląskiego pojmanie przez Polaków i znęcanie się nad właścicielem majątku Ludwigiem-Karlem Wolfgangiem Woldemarem von Ballestrem placówka straży celnej (+ Braszczok) 136

137 placówka straży granicznej (Braszczok) do 1922, Kochtschütz , od 1945 Kochcice od antroponimu 'Kochta' historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Kochcice + obszar dworski Kochcice gmina Kochcice gmina Kochcice z siedzibą w Kochanowicach gromada Kochcice od 1973 gmina Kochanowice geostanowiska głaz narzutowy w Kochcicach gospodarka kopalnia kruszywa naturalnego Jawornica II-c w Kochcicach i Szklarni ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Najświętszego Serca Pana Jezusa w Kochcicach, 1969 zabytki zespół pałacowy i folwarczny w Kochcicach, budynek gospodarczy zespół pałacowy i folwarczny w Kochcicach, cielętnik, 1903/1909 zespół pałacowy i folwarczny w Kochcicach, czworaki, 1906/1909 zespół pałacowy i folwarczny w Kochcicach, dom wdów, 1903/1909 zespół pałacowy i folwarczny w Kochcicach, gorzelnia, 1906/1909 zespół pałacowy i folwarczny w Kochcicach, obora, 1906/1909 zespół pałacowy i folwarczny w Kochcicach, pałac, 1909 zespół pałacowy i folwarczny w Kochcicach, park, 1903/1909 zespół pałacowy i folwarczny w Kochcicach, rządcówka, 1903/1909 zespół pałacowy i folwarczny w Kochcicach, spichrz, 1903/

138 zespół pałacowy i folwarczny w Kochcicach, stajnia, 1903/1909 zespół pałacowy i folwarczny w Kochcicach, wozownia, 1906/1909 Kocury Kocury wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Progu Woźnickim, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień, w sołectwie Kocury. podczas wojny trzydziestoletniej założenie folwarku przez Annę von Jarotzki (Gaschin) do 1936 Kotzuren Birkental od 1948 Kocury od 2008 dod. Kotzuren od antroponimu 'Kocur' do 1954 przynależność do Szemrowic 1954? przynależność do Rzędowic od? wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1954 gmina Szemrowice gromada Rzędowice gromada Szemrowice od 1973 gmina Dobrodzień parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Trójcy Świętej w Szemrowicach 138

139 Kokotek Kokotek część Lublińca; letnisko wzmiankowanie kuźnica (1883?) huta; zob. materiały pomocnicze placówka straży granicznej kolej ośrodek odosobnienia do 1922, Kokottek , od 1945 Kokotek od antroponimu 'Kokot', 'Kokott' do 1945 wieś od 1945 przynależność do Lublińca Kolonia Kolonia część Jawornicy wzmiankowanie zabudowy do 1922, Kolonie , od 1945 Kolonia od 'kolonia' grupa domów poza wsią, należąca do niej = 'przysiółek' Kolonia Kolonia część Jeżowej wzmiankowanie do 1936 Kolonie Jezowa 1936? Kolonie Kreuzenfeld od? Kolonia od 'kolonia' Kolonia Kolonia część Łagiewnik Małych wzmiankowanie do? Alte Kolonie, Neue Kolonie od? Kolonia 139

140 od 'kolonia' Kolonia Kolonia część Łagiewnik Wielkich wzmiankowanie do 1922, Kolonie Lagiewnik , od 1945 Kolonia od 'kolonia' Kolonia Kolonia część Molnej wzmiankowanie zabudowy od 'kolonia' grupa domów poza wsią, należąca do niej = 'przysiółek' Kolonia Kolonia część Panoszowa.? założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez Carla Augusta Marschalla von Bieberstein 1791 wzmiankowanie do 1949 Bieberstein 1949? Bobrów od? Kolonia niemiecka od antroponimu 'Bieberstein' (tu: na cześć Carla Augusta Marschalla von Bieberstein) polska od 'kolonia' (tu: wybrnięcie z chybionej zmiany Bieberstein Bobrów) do? wieś od? przynależność do Panoszowa Kolonia Biskupska Kolonia Biskupska wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Radłów, w sołectwie Kolonia Biskupska założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez Christiana Gottlieba von Jordan do 1948 Friedrichswille od 1948 Kolonia Biskupska 140

141 od 2006 dod. Friedrichswille niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Fryderyk' (tu: na cześć Friedricha II (Wielkiego) Hohenzollerna) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Wille' wola polska, pierwszy człon od 'kolonia' polska, drugi człon 'miejscowość przynależna do Biskupic' do 1961 przynależność do Biskupic przynależność do Radłowa od 1973 wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Biskupice gmina Kościeliska gromada Biskupice gromada Radłów od 1973 gmina Radłów parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Jadwigi Śląskiej i św. Jacka w Biskupicach Kolonia Ciarki Kolonia Ciarki kolonia Ciarki.? założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej 1812 wzmiankowanie do 1948 Charlottenfeld 1948? Radonice od? Kolonia Ciarki niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Charlotta ', 'Karolina' niemiecka, drugi wyraz niem. 'Feld' pole, przestrzeń polska, pierwszy człon od 'kolonia' 141

142 polska, drugi człon 'miejscowość przynależna do Ciarki' Kolonia Dzielna Kolonia Dzielna część Dzielnej wzmiankowanie do 1947 Kolonie Dzielna od 1947 Kolonia Dzielna pierwszy człon od 'kolonia' drugi człon 'miejscowość przynależna do Dzielnej' Kolonia Gola Kolonia Gola część Gołej wzmiankowanie folwarku do? Gohle od? Kolonia Gola pierwszy człon od 'kolonia' grupa domów poza wsią, należąca do niej = 'przysiółek' drugi człon 'miejscowość przynależna do Gołej' Kolonia Kościelna Kolonia Kościelna część Molnej wzmiankowanie wybudowanie kościoła ewangelickiego przez Amelie Marię Annę von Reichenbach-Goschütz? rozbudowanie na podstawie Reichssiedlungsgesetz do 1950 Kirche 1950? Kościelnica od? Kolonia Kościelna pierwszy człon od 'kolonia' drugi człon od 'kościół' (tu: ewangelicki i ) Kolonia Lisów Kolonia Lisów wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Herby, w sołectwie Lisów.? założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej kopalnia rud żelaza do 1922, Liebsdorf 142

143 , Lisów-Kolonia od 2009 Kolonia Lisów niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'lieb' miły niemiecka, drugi wyraz niem. 'Dorf' wieś polska, pierwszy człon od 'kolonia' polska, drugi człon 'miejscowość przynależna do Lisowa' do 2008 przynależność do Lisowa od 2009 wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1954 gmina Lisów gromada Lisów od 1973 gmina Herby ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Matki Boskiej Matki Kościoła w Lisowie Kolonia Łomnicka Kolonia Łomnicka wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Kolonia Łomnicka; do Kolonii Łomnickiej należą: Brynica, Pustki, Pyki założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez Leopolda Heinricha Ludwiga Konrada von Geßler 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 44 za Niemcami, 120 za Polską do 1948 Tellsruh od 1948 Kolonia Łomnicka 143

144 niemiecka, pierwszy wyraz od imienia psa założyciela 'Tell' niemiecka, drugi wyraz niem. 'Ruhe' cisza, spoczynek polska, pierwszy człon od 'kolonia' polska, drugi człon 'miejscowość położona koło Łomnicy' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Kolonia Łomnicka gmina Łomnica gmina Wysoka gromada Łomnica od 1973 gmina Olesno parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Mikołaja i św. Małgorzaty w Wysokiej, filiał Matki Boskiej Fatimskiej w Kolonii Łomnickiej Kolonia Piecowa Kolonia Piecowa przysiółek Nowej Bogacicy założenie huty przez Heinricha Leopolda (I) von Reichenbach-Goschütz huta; zob. materiały pomocnicze Huta Voßa; zob. materiały pomocnicze do? Voßhütte od? Kolonia Piecowa niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Voß' (tu: na cześć Arnolda Heinricha Voßa) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hütte' huta (tu: dawniej) polska, pierwszy człon od 'kolonia' grupa domów poza wsią, należąca do niej = 'przysiółek' polska, drugi człon od 'piec' (tu: piec hutniczy dawniej) Kolonia Pluderska Kolonia Pluderska część Pluder. 144

145 1865 wzmiankowanie do 1936 Pluder Wildfurt od 1946 Kolonia Pluderska pierwszy człon od 'kolonia' drugi człon 'miejscowość przynależna do Pluder' Kolonia Strzebińska Kolonia Strzebińska część Strzebinia założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez Erdmanna (I) von PücklerSchedlau 1939 zestrzelenie nad Kolonią Strzebińską samolotu polskiego przez Niemców w ramach II wojny światowej do 1922, Erdmannshain , 1945? Strzebińska Kolonia od? Kolonia Strzebińska niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Erdmann' (tu: na cześć Erdmanna (I) von Pückler-Schedlau) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hain' gaj polska, pierwszy człon od 'kolonia' polska, drugi człon 'miejscowość położona koło Strzebinia' do? wieś od? przynależność do Strzebinia Kolonia Uszyce Kolonia Uszyce osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Wysoczyźnie Wieruszowskiej, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Gorzów Śląski, w sołectwie Uszyce; wyburzona wzmiankowanie stodoły śródpolnej pierwszy człon od 'kolonia' grupa domów poza wsią, należąca do niej = 'przysiółek' (tu: kiedykolwiek brak zabudowy mieszkaniowej) drugi człon 'miejscowość przynależna do Uszyc' do? przynależność do Uszyc Kolonia Wieczorka Kolonia Wieczorka część Dobrodzienia. 145

146 pierwszy człon od 'kolonia' grupa domów poza miastem, należąca do niego = 'przedmieście' drugi człon od antroponimu 'Wieczorek' (tu: na cześć Józefa Wieczorka) Kolonia Woźnicka Kolonia Woźnicka część Woźnik. 1803/1806 założenie przez Erdmanna Gustava Henckel von Donnersmarck lub Gustava Adolfa Henckel von Donnersmarck 1825 wzmiankowanie do 1922, Gustavshain , od 1945 Kolonia Woźnicka niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Gustaw' (tu: na cześć Erdmanna Gustava Henckel von Donnersmarck) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hain' gaj polska, pierwszy człon od 'kolonia' polska, drugi człon 'miejscowość przynależna do obszaru dworskiego Zamek Woźniki' do 1950 przynależność do Zielonej przynależność do Kalet wieś od 1973 przynależność do Woźnik Kołowizna Kołowizna część Jeżowej. od niem. 'Kolonie' kolonia + niem. 'Wiese' łąka Kołpnica Kołpnica część Radłowa założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez Christiana Gottlieba von Jordan do 1950 Kolpnitz od 1950 Kołpnica od 'kiełb', 'kiełp' łabędź Kopaczka Kopaczka część Jasieni wzmiankowanie do 1936 Kopatzka 146

147 Am Walde od 1948 Kopaczka od antroponimu 'Kopacz' Kopalina Kopalina osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Jasienie; pojedyncza zagroda. XVIII w. kopalnia torfu 1845 wzmiankowanie do 1936, od 1950 Kopalina Seifferthof od 'kopać', 'kopalina', 'kopalnia' (tu: kopalnia torfu dawniej) do? przynależność do Jasieni Kopalina Kopalina przysiółek Radawia. poł. XVIII 1799 kopalnia piasku na potrzeby huty szkła w Radawiu 1783 wzmiankowanie folwarku do 1936 Kopaline Brigittenhof od 1949 Kopalina od 'kopać', 'kopalina', 'kopalnia' (tu: kopalnia piasku dawniej) Kopanina Kopanina część Zborowskiego. <1830 założenie kopalni rud żelaza; następnie włączona pod kopalnię rud żelaza Zborowskie 1830 wzmiankowanie do 1936, od 1950 Kopanina Mitteldorf od 'kopać', 'kopalina', 'kopalnia' (tu: kopalnia rud żelaza dawniej) Kopce Kopce część Lublińca. 147

148 1845 wzmiankowanie do 1922, Kopca , od 1945 Kopce od 'kopiec' usypisko (tu: kopiec graniczny na styku Droniowiczek i Sadowa) do 1945 przynależność do Droniowiczek od 1945 przynależność do Lublińca Kopce Kopce część Sadowa. od 'kopiec' usypisko (tu: kopiec graniczny na styku Droniowiczek i Sadowa) Kopina Kopina część Pietraszowa wzmiankowanie do 1936, od 1950 Kopina Rodefeld od 'kopiec' usypisko Korzeniaki Korzeniaki kolonia na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Kluczbork, w sołectwie Bażany. ~1817 założenie do 1936 Korzenioken Kolonie Borkenwalde od 1948 Korzeniaki od 'korzeniak' łodyga podziemna, kłącze do? przynależność do Borkowic?? przynależność do Bażan Korzonki Korzonki przysiółek Wachowa.? założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej 1830 wzmiankowanie 148

149 do 1950 Rodland od 1950 Korzonki od 'korzonki' odpadki włókna konopi i lnu Kosice Kosice przysiółek Radawia wzmiankowanie do 1936 Koschütz Wolfshagen od 1949 Kosice od 2008 dod. Koschütz od 'Geschütz' działo do? przynależność do Łąki od? przynależność do Radawia Kosowice-Uszyce Kosowice-Uszyce osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Wysoczyźnie Wieruszowskiej, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Gorzów Śląski, w sołectwie Uszyce; wyburzona wzmiankowanie młyna do 1936 Kossowitz Moorgrund 1950? Kosowiec od? Kosowice-Uszyce pierwszy człon od antroponimu 'Kosowski' drugi człon 'miejscowość przynależna do Uszyc' do? przynależność do Uszyc Koszęcin Koszęcin wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Górnej Małej Panwi i Progu Woźnickiego, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Koszęcin; siedziba gminy Koszęcin; do Koszęcina należą: Grabie, Lipowiec wzmiankowanie przekazanie na uposażenie parafii rzymskokatolickiej w Piekarach Śląskich Kamieniu przez Pawła z Przemiankowa w Wolnym Państwie Stanowym Lubliniec (stanu mniejszego) 149

150 1603 wielki pożar; spłonięcie drewnianego dworu (grodu?); spłonięcie drewnianego kościoła? , kaplica ewangelicka 1621 najazd polski (lisowczyków) zwolnionych ze służby po bitwie na Białej Górze w ramach wojny trzydziestoletniej przez cesarza Ferdinanda II Habsburga, zamordowanie 70 osób w pałacu kuźnica 1720 spłonięcie drewnianego kościoła Trójcy Świętej z huta; zob. materiały pomocnicze od 1884 kolej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 888 za Niemcami, 417 za Polską 1928 placówka straży celnej do 1922, Koschentin , od 1945 Koszęcin od antroponimu 'Kochan', 'Koschin' do 1957, od 1973 wieś osiedle historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Koszęcin + obszar dworski Koszęcin , od 1973 gmina Koszęcin gromada Koszęcin kultura Zespół Pieśni i Tańca Śląsk im. Stanisława Hadyny w Koszęcinie, 1953 kolej stacja kolejowa Koszęcin ochrona przyrody Jeleniak Mikuliny (rezerwat przyrody) Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) 150

151 Torfowisko Dubiele (użytek ekologiczny) Torfowisko w Strzebiniu (użytek ekologiczny) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Najświętszego Serca Pana Jezusa w Koszęcinie, 1911 parafia rzymskokatolicka Trójcy Świętej w Koszęcinie, 1977 zabytki kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Koszęcinie, 1908 kościół Trójcy Świętej w Koszęcinie, 1724, drewniany plebania w Koszęcinie, 1899 zespół pałacowy w Koszęcinie, baszta widokowa, ul. ks. Gąski, poł. XIX w. zespół pałacowy w Koszęcinie, brama wjazdowa, ul. Dąbrówki/Sobieskiego, poł. XIX w. zespół pałacowy w Koszęcinie, budynek gospodarczy, ul. Zamkowa 3, poł. XIX w. zespół pałacowy w Koszęcinie, cmentarz ewangelicki, 1909 zespół pałacowy w Koszęcinie, dom, ul. Zamkowa 3, poł. XIX w. zespół pałacowy w Koszęcinie, dom, ul. Powstańców Śląskich 3, poł. XIX w. zespół pałacowy w Koszęcinie, dom, ul. Zamkowa 2, poł. XIX w. zespół pałacowy w Koszęcinie, dom (czworak), ul. Sobieskiego 4, poł. XIX w. zespół pałacowy w Koszęcinie, dom (oficyna), ul. Sobieskiego 2, poł. XIX w. zespół pałacowy w Koszęcinie, dom (oficyna), ul. Zamkowa 1, poł. XIX w. zespół pałacowy w Koszęcinie, pałac z kaplicą, 1609 zespół pałacowy w Koszęcinie, park, poł. XIX w. zespół pałacowy w Koszęcinie, willa, ul. Dąbrówki 6a, poł. XIX w. zespół pałacowy w Koszęcinie, wozownia, ul. Zamkowa 3, poł. XIX w. znani ludzie Eugen Fuchs Friedrich Wilhelm Eduard Alexander zu Hohenlohe-Ingelfingen Kraft Karl August Eduard Friedrich zu Hohenlohe-Ingelfingen Wilhelm Friedrich Karl Gottfried Kraft zu Hohenlohe-Ingelfingen Koszwice Koszwice wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Pawonków, w sołectwie Koszwice; do Koszwic należy Leśniczówka wzmiankowanie młyna (Gaborowice) huta (Pacyros); zob. materiały pomocnicze 1830 wzmiankowanie (Potaśnia) 1861 wzmiankowanie (Koszwice) (1922) urząd celny (Łagiewniki Małe); przejście graniczne z Polską do 1923 części Kośmidrów (Gaborowice, Koszwice, Pacyros, Potaśnia) Koschwitz Heidehammer , od 2002 Koszwice Koszowice od antroponimu 'Koschitacz', 'Koschitarz'; 'kositarz' pracownik pomocniczy w hucie 151

152 do 1923 przynależność do Kośmidrów od 1923 wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1923, , , od 1999 powiat lubliniecki 1923 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1923 gmina Kośmidry , gmina Łagiewniki Małe gmina Koszwice gromada Kośmidry gromada Pawonków od 1973 gmina Pawonków parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Jadwigi w Łagiewnikach Małych Kościeliska Kościeliska wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na pograniczu Obniżenia Krzepickiego i Progu Herbskiego, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Radłów, w sołectwie Kościeliska domniemane założenie przez zakon kanoników regularnych św. Augustyna we Wrocławiu na podstawie przywileju dla Zarzysk Henryka I śląskiego (wrocławskiego) z wzmiankowanie 1919 rozbrojenie oddziału Grenschutzu przez oddział Polskiej Organizacji Wojskowej pod dow. Franza Knejskiego 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 314 za Niemcami, 324 za Polską przeniesienie do Gwoździan drewnianego kościoła Narodzenia Najświętszej Maryi Panny z 1576 do 1936 Kostellitz Hedwigstein 152

153 od 1945 Kościeliska od 2006 dod. Kostellitz (I) 'miejscowość zamieszkana przez katolików'; (II) 'miejscowość stanowiąca uposażenie Kościoła rzymskokatolickiego' (tu: diecezji wrocławskiej dawniej) historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Kościeliska + obszar dworski Kościeliska gmina Kościeliska gromada Kościeliska od 1973 gmina Radłów obiekty fizjograficzne rzeki Prosna parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kościeliskach, <1394?, 1766 zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 18, cmentarzysko birytualne w Kościeliskach, epoka brązu znani ludzie Jakob Pielok Kośmidry Kośmidry wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Pawonków, w sołectwie Kośmidry; do Kośmidrów należą: Kuźnica, Podgroblany, Podleśnia wzmiankowanie kuźnica (Kuźnica) , <1840 ~1850 huta (Kuźnica); zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 140 za Niemcami, 393 za Polską placówka straży celnej (+ Podgroblany) placówka straży granicznej 1939 zamordowanie 4 Polaków przez Niemców w ramach II wojny światowej 153

154 do 1922, Koschmieder , od 1945 Kośmidry (I) od antroponimu 'Kośmider'; (II) od niem. 'Schmiede' kuźnica (tu: dawniej) historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Kośmidry + obszar dworski Kośmidry gmina Kośmidry , od 1973 gmina Pawonków gromada Kośmidry gromada Pawonków parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Katarzyny Dziewicy i Męczennicy w Pawonkowie, filiał św. Jana Pawła II w Kośmidrach Kowie Kowie część Wędziny wzmiankowanie do 1936, od 1948 Kowie Hohenbirken od antroponimu 'Kawa', 'Kawecki' Kozłowice Kozłowice wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Gorzów Śląski, w sołectwie Kozłowice; do Kozłowic należą: Czerwone Osiedle, Dęby, Siwe Osiedle. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie 154

155 < kopalnia rud żelaza 1848 bunt chłopów kolej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 234 za Niemcami, 37 za Polską do 1936 Koselwitz Josefshöhe od 1945 Kozłowice od antroponimu 'Koziel', 'Koziol' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1932 gmina Kozłowice + obszar dworski Kozłowice , gmina Kozłowice gmina Pawłowice gromada Kozłowice od 1973 gmina Gorzów Śląski gospodarka Cerpol Kozłowice SA w Kozłowicach kopalnia surowców ilastych ceramiki budowlanej Czerwone Osiedle II w Kozłowicach parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Kozłowicach, 1943 (1957) zabytki kościół Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Kozłowicach, I poł. XVII w., drewniany, poewangelicki; zob. materiały pomocnicze cytaty Kozłowice, w czwartek po niedzieli Cantate 1571 r. (17.05.) Ja Jan Koss z Kozłowic oskarżam was włodyko panie Janie Strachwitz obecnie (mieszkający) w Oleśnie, że żona moja już będąc waszą miłośnicą mnie więcej jak 300 złotych ukradła, które ja ubogi człowiek był przed wami obojgu ukrył, chcąc zachować je na dom dla dzieci moich, a wam te pieniądze dała, jak się sami tym chwaliliście. Z powodu tej straty która mnie spotkała przez was, żądam odszkodowania 600 grzywien R. Sękowski, Niełatwe sąsiedztwo. Szkice i wypisy źródłowe z dziejów stosunków sąsiedzkich na pograniczu śląskopolskim w XVI i XVII wieku, Opole 2012, s

156 Krasków Krasków kolonia na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Kluczbork, w sołectwie Krasków. do 1936 Kraskau Grasenau od 1948 Krasków 'miejscowość przynależna do Kraskowa' (tu: dawniej) do? przynależność do Kraskowa Krasków Krasków wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Kluczbork, w sołectwie Krasków wzmiankowanie kahał 1781 wyjęcie Żydów z Kraskowa spod edyktu Friedricha II (Wielkiego) Hohenzollerna nakazującego ich przesiedlanie do miast i zajęcie się handlem 1876 spłonięcie drewnianej synagogi (z 1765?) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 704 za Niemcami, 82 za Polską 1938, podczas nocy kryształowej spalenie domu przedpogrzebowego i zdewastowanie kirkutu przez Niemców do 1936 Kraskau Grasenau od 1945 Krasków od antroponimu 'Krasa' lub z cząstką 'Kras-' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1954 powiat oleski , od 1999 powiat kluczborski 156

157 historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1939 gmina Krasków gmina Bogacica gromada Ligota Dolna gromada Kluczbork od 1973 gmina Kluczbork obiekty fizjograficzne rzeki Stobrawa ochrona przyrody Łąki w okolicach Kluczborka nad Stobrawą (obszar Natura 2000) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Jadwigi Śląskiej w Kraskowie, 1940 Krężel Krężel przysiółek Bogacicy wzmiankowanie do 1948 Krensel od 1948 Krężel od 'krężel' walec drewniany, zatknięty w przęślicę, służący do nawijania przędziwa Krystyna Krystyna osada leśna na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Wołczyn, w sołectwie Wierzchy; pensjonat Nadleśnictwa Kluczbork wzmiankowanie 2014 spłonięcie drewnianego obiektu do? Christinenhof od? Krystyna od antroponimu 'Krystyna' (tu: na cześć Christine Auguste Charlotte von ReichenbachGoschütz) do? przynależność do Bogacicy?? przynależność do Wierzchów Krywałd Krywałd część Bruśka; wyludniona.? założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez Carla Heinricha (II) von SobeckKornitz 1783 wzmiankowanie (1883?) huta; zob. materiały pomocnicze 157

158 placówka straży celnej do 1922, Krywald , od 1945 Krywałd od niem. 'grün' zielony + niem. 'Wald' las Krzczonowice Krzczonowice przysiółek Borek Wielkich.? założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez Christiana Gottlieba von Jordan do 1948 Christianthal od 1948 Krzczonowice niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Krystian' (tu: na cześć Christiana Gottlieba von Jordan) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Thal' dolina Krzyżanowice Krzyżanowice wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Obniżeniu Krzepickim, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Gorzów Śląski, w sołectwie Krzyżanowice wzmiankowanie huta (Wziesko); zob. materiały pomocnicze < kopalnia rud żelaza (Wziesko) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 287 za Niemcami, 32 za Polską do 1936 Krysanowitz Kreuzhütte Krzyżańcowice od 2005 Krzyżanowice od antroponimu 'Krzyzan' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie 158

159 historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Krzyżanowice + obszar dworski Krzyżanowice gmina Krzyżanowice gmina Nowa Wieś gmina Ździechowice/Zdziechowice gromada Zdziechowice od 1973 gmina Gorzów Śląski gospodarka kopalnia kruszywa naturalnego Krzyżanowice 3 w Krzyżanowicach kopalnia kruszywa naturalnego Zdziechowice 2 w Krzyżanowicach obiekty fizjograficzne rzeki Prosna parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Najświętszego Serca Pana Jezusa w Zdziechowicach znani ludzie Nathanael Pringsheim cytaty W hutnictwie pracowały od 1883 r. tylko dwie huty drzewne, od 1887 r. już tylko jedna (Wziesko koło Krzyżanowic w powiecie oleskim), której produkcja nie miała już żadnego znaczenia (w 1887 r. 347 t).25 Kucoby Kucoby wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu Herbskiego, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Kucoby; letnisko wzmiankowanie 1736 ~1750 kuźnica? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej huta; zob. materiały pomocnicze huta (Pielok/Pilnik); zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 89 za Niemcami, 74 za Polską (1922) placówka nadzoru celnego do 1936 Kutzoben Halden Kuczoby od 2005 Kucoby od antroponimu 'Kuczoba'; por. 'kaćupka' narzędzie do poprawiania ognia w piecu historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska 25 K. Popiołek, Górnośląski przemysł górniczo-hutniczy w drugiej połowie XIX wieku, Katowice Kraków 1965, s

160 historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Kucoby gmina Bodzanowice , gmina Borki Wielkie gromada Borki Wielkie od 1976 gmina Olesno parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Bodzanowicach Kuczów Kuczów część Kalet przywilej Alberta opolskiego dla Hynczy Pavaviogocza prawo założenia kuźnicy , z przerwą podczas wojny trzydziestoletniej kuźnica huta piąty wielki piec na Górnym Śląsku (po: Trachach, Paprocanach, Halembie, Goszycach); zob. materiały pomocnicze do 1922, Kutschau , od 1945 Kuczów (I) od antroponimu 'Kucz' lub z cząstką 'Kucz-' (np. 'Kuczi'); (II) od 'kucza' chata, szałas; (III) od 'kuć' (tu: kuźnica dawniej) Kurzychowe Kurzychowe część Strzebinia wzmiankowanie do 1922, Kurzichowe , od 1945 Kurzychowe od antroponimu 'Kurzich' 160

161 Kuźnica Kuźnica część Kośmidrów wzmiankowanie kuźnica , <1840 ~1850 huta; zob. materiały pomocnicze do 1922, Kusnica , od 1945 Kuźnica od 'kuźnica' (tu: dawniej) Kuźnica Kuźnica przysiółek Leśnej założenie huty przez Georga Ludwiga von Ziemetzky huta; zob. materiały pomocnicze do 1936 Kuschnitza Schmiedetal od 1950 Kuźnica od 'kuźnica' = 'huta' (tu: dawniej) Kuźnica Borecka Kuźnica Borecka przysiółek Borek Wielkich kuźnica 1736 wzmiankowanie huta; zob. materiały pomocnicze do 1948 Eisenhammer od 1948 Kuźnica Borecka niemiecka + polska, pierwszy człon niem. (od niem.) 'Eisenhammer' kuźnica (tu: dawniej) polska, drugi człon 'miejscowość przynależna do Borek Wielkich' do? wieś od? przynależność do Borek Wielkich Kwierucie Kwierucie część Rzędowic wzmiankowanie do 1936 Quirutsch Mühlenberg 161

162 od 1948 Kwierucie od 'chwierutać' poruszać w różne strony, obluzowywać do 1954 przynależność do Warłowa od 1954 przynależność do Rzędowic Laskowice Laskowice osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Budkowiczanki, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Laskowice; wyburzona założenie osady kolejowej , od 2005 kolej 2012 wyburzenie przez PKP SA do 1936 Laskowitz Kiefernwalde od 1946 Laskowice 'miejscowość przynależna do Laskowic' (tu: dawniej) do? przynależność do Laskowic Laskowice Laskowice wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Budkowiczanki, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Laskowice; do Laskowic należą: Niwy, Szarawara, Wesoła wzmiankowanie uposażenie klasztoru norbertanek w Czarnowąsach 1848 wystąpienie chłopów , od 2005 kolej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 542 za Niemcami, 133 za Polską 1945, po II wojnie światowej obóz pracy 1950 zamordowanie sołtysa Antona Jagielly do 1936 Laskowitz Kiefernwalde od 1945 Laskowice od 2010 dod. Laskowitz (I) 'ludzie mieszkający w lesie'; (II) od antroponimu 'Lasek'; (III) od 'las' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 162

163 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975 powiat oleski od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Laskowice + obszar dworski Laskowice gmina Laskowice , od 2006 gmina Lasowice Wielkie gromada Laskowice gmina Lasowice Wielkie z siedzibą w Lasowicach Małych kolej przystanek kolejowy Laskowice Oleskie obiekty fizjograficzne rzeki Budkowiczanka ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) Stobrawski Park Krajobrazowy parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Matki Boskiej Bolesnej w Tułach, filiał Ducha Świętego w Laskowicach zabytki kościół św. św. Wawrzyńca i Barbary w Laskowicach, 1686, drewniany zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 2 w Laskowicach, epoka brązu cytaty (legenda) Działo się to przed wielka wojną, w roku Pańskim 1608, kiedy mieszkańców tych okolic dziesiątkowało morowe powietrze. Na swoje nieszczęście przejeżdżała przez Laskowice Brygitta Buchta von Buchticz ze swoją matką Reginą i cołfami, śpiesząc na pogrzeb krewnego. Zatrzymały się tutaj, aby przed nocą znaleźć schronienie, jak się okazać miało znalazły je w objęciach śmierci. [...] Pochowano je w grobowcu wymurowanym w podziemiu starej śródleśnej kaplicy.26 Lasowice Małe Lasowice Małe osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Lasowice Małe założenie osady kolejowej kolej do 1936 Klein Lassowitz 26 D. Pach, 325 lat Konsekracji Kościoła pod Wezwaniem Św. Wawrzyńca i Św. Barbary w Laskowicach , Laskowice / Parafia Tuły 2012, s

164 Schloßwalden od 1946 Lasowice Małe 'miejscowość przynależna do Lasowic Małych' (tu: dawniej) do? przynależność do Lasowic Małych Lasowice Małe Lasowice Małe wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Lasowice Małe; do Lasowic Małych należą: Danielaczka, Kłapaczka, Olbin, Wielodrogi, Zawada wzmiankowanie (Lasowice Niemieckie) <1447 poł. XVI w., parafia rzymskokatolicka Jakuba Starszego (Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny) 1622 najazd polski (lisowczyków) pod dow. Stanisława Strojnowskiego w drodze do Bystrzycy Kłodzkiej w ramach wojny trzydziestoletniej, splądrowanie kolej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 661 za Niemcami, 29 za Polską 1939 niemieckie lotnisko polowe w ramach przygotowań do II wojny światowej 1945 sowieckie lotnisko polowe w ramach II wojny światowej VI 1945 ostrzelanie zrzucającego ulotki nad Lasowicami Małymi nieznanego samolotu przez samolot sowiecki do 1936 Klein Lassowitz Schloßwalden Lasowice od 1946 Lasowice Małe od 2010 dod. Klein Lassowitz pierwszy człon (I) 'ludzie mieszkający w lesie'; (II) od 'las' drugi człon od 'mały' prawdopodobnie późniejszy (tu: miejscowość założona później od Lasowic Wielkich) historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975 powiat oleski 164

165 od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Lasowice Małe + obszar dworski Lasowice Małe , gmina Lasowice Małe gmina Lasowice Małe z siedzibą w Chocianowicach gromada Lasowice Małe gmina Lasowice Wielkie z siedzibą w Lasowicach Małych od 2006 gmina Lasowice Wielkie ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Wszystkich Świętych w Lasowicach Wielkich, filiał Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Lasowicach Małych; obsługa duszpasterska przez proboszcza parafii rzymskokatolickiej Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Kuniowie zabytki dwór w Lasowicach Małych, 1617 kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Lasowicach Małych, 1735, drewniany, poewangelicki; zob. materiały pomocnicze spichrz w Lasowicach Małych, poł. XIX w. zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 1, cmentarzysko birytualne w Lasowicach Małych, epoka żelaza stanowisko archeologiczne nr 2 w Lasowicach Małych, epoka kamienia stanowisko archeologiczne nr 3 w Lasowicach Małych, pradzieje stanowisko archeologiczne nr 5, osada w Lasowicach Małych, epoka żelaza stanowisko archeologiczne nr 6, osada w Lasowicach Małych, epoka kamienia stanowisko archeologiczne nr 7, osada w Lasowicach Małych, epoka kamienia znani ludzie Christian Minkus Ernst Steinig Paul Heinrich cytaty Na Zawadzie Pan Bóg kładzie, na Olbinie bydło ginie, na Klapaczce świnia chlapce, na Dalnioczce świnia w klotce, na Kuncie świnia w chomoncie L. Wicher, Lasowice Małe 165

166 herb Lasowic Małych propozycja autora Lasowice Wielkie Lasowice Wielkie wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, na wododziale Budkowiczanki i Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Wielkie; siedziba gminy Lasowice Wielkie wzmiankowanie (Lasowice Polskie) 1599 spłonięcie drewnianego kościoła Wszystkich Świętych z < wybudowanie drewnianego kościoła Wszystkich Świętych (pierwotnie Trójcy Świętej) przez (Johanna (II)?) von Dambrowka-Jaschin jednego z pierwszych kościołów ewangelickich na ziemi oleskiej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 475 za Niemcami, 79 za Polską 1937 Kierchenkampf w Lasowicach Wielkich 1939 niemieckie lotnisko polowe w ramach przygotowań do II wojny światowej 1945 spalenie dworu przez Sowietów w ramach II wojny światowej parafia ewangelicko-augsburska w Kluczborku, filiał do 1936 Groß Lassowitz Oberwalden od 1948 Lasowice Wielkie od 2010 dod. Gross Lassowitz pierwszy człon (I) 'ludzie mieszkający w lesie'; (II) od 'las' drugi człon od 'wielki' prawdopodobnie wcześniejszy (tu: miejscowość założona wcześniej od Lasowic Małych) historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 166

167 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975 powiat oleski od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Lasowice Wielkie + obszar dworski Lasowice Wielkie , , od 2006 gmina Lasowice Wielkie gmina Szumirad gromada Lasowice Wielkie gromada Chudoba gmina Lasowice Wielkie z siedzibą w Lasowicach Małych obiekty fizjograficzne rzeki Budkowiczanka ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) parafie i zbory parafia ewangelicko-augsburska w Lasowicach Wielkich, i od 1947 parafia rzymskokatolicka Wszystkich Świętych w Lasowicach Wielkich, <1447 poł. XVI w., 1838 zabytki kościół Wszystkich Świętych w Lasowicach Wielkich, 1599, drewniany, poewangelicki; zob. materiały pomocnicze park dworski w Lasowicach Wielkich, XVIII/XIX w. zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 2, osada w Lasowicach Wielkich, średniowiecze stanowisko archeologiczne nr 3, osada w Lasowicach Wielkich, epoka żelaza stanowisko archeologiczne nr 5, osada w Lasowicach Wielkich, średniowiecze cytaty Od 1933 r. trwała tzw. walka o kościół (Kirchenkampf). Za poparcie deklaracji z Barmen aresztowano kolejnych proboszczów z Lasowic Wielkich: w 1935 r. ks. Karola Weigelta, a w 1937 r. ks. Herberta Mochalskiego i 4 członków rady parafialnej; w 1941 r. do Wehrmachtu wcielono ks. Bernharda Wirsicha.28 W kwietniu 1945 roku rozpoczęła się w powiecie oleskim akcja repatriacyjno-osiedleńcza. Z ramienia administracji przeprowadzał ją Państwowy Urząd Repatriacyjny. Wcześniej miało miejsce niezorganizowane osadnictwo z przygranicznych powiatów. Ludzie ci samowolnie zajmowali opuszczone gospodarstwa. Część z zamiarem zagospodarowania na stałe, a część w celu grabieży. W Lasowicach Wielkich zajmowali oni najładniejsze murowane domy. Powracający z obozu i tułaczki autochtoni niejednokrotnie zastawali w swoich domach obcych lokatorów.29 Leśna Leśna wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Równiny 28 G. Szyniec, Ch. Weidel (wsp.), Kaplica ewangelicka w Lasowicach Małych , [w:] Cajtung 2012, nr 10, s L. Hrywna, Ścieżkami czasu, wśród pól i lasów. Zarys dziejów Lasowic Wielkich , Lasowice Wielkie 2012, s

168 Opolskiej, na wododziale Budkowiczanki, Liswarty i Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Leśna; do Leśnej należą: Kuźnica, Nowy Wachów. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Nowy Wachów) huta (Kuźnica); zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 48 za Niemcami, 192 za Polską do 1936 Leschna Mühlendorf OS Leśno od 1946 Leśna od 'las', 'miejscowość położona w lesie' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Leśna + obszar dworski Leśna gmina Leśna gmina Wysoka gromada Wysoka gromada Olesno od 1973 gmina Olesno ochrona przyrody Bagienko (użytek ekologiczny) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Mikołaja i św. Małgorzaty w Wysokiej znani ludzie Joseph Jeziorowski Leśnica Leśnica część Lublińca; letnisko wzmiankowanie 168

169 do 1922, Leschnitza , od 1945 Leśnica od 'las', 'miejscowość położona w lesie' do 1945 przynależność do Pustej Kuźnicy od 1945 przynależność do Lublińca Leśniczówka Leśniczówka część Koszwic; Leśnictwo Koszwice. od 'leśniczówka' mieszkanie i biuro leśniczego do? przynależność do Kośmidrów od? przynależność do Koszwic Leśniki Leśniki część Gorzowa Śląskiego, w osiedlu II Zachód. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie do 1936 Leschnik 1936? Feldhof od? Leśniki 'ludzie mieszkający w lesie' do 1928 przynależność do Gorzowa od 1929 przynależność do Gorzowa Śląskiego Libiąż Libiąż część Gorzowa Śląskiego, w osiedlu I Północ wzmiankowanie do? Liebichau od? Libiąż od antroponimu 'Lubiąg(a)' do 1928 przynależność do Gorzowa od 1929 przynależność do Gorzowa Śląskiego 169

170 Ligęzów Ligęzów osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Borki Wielkie wzmiankowanie do 1936 Liegensow Lerchenbusch od 1950 Ligęzów od antroponimu 'Ligendza' do? przynależność do Borek Wielkich Ligota Dobrodzieńska Ligota Dobrodzieńska wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień, w sołectwie Ligota Dobrodzieńska. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie 1748/ huta; zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 176 za Niemcami, 192 za Polską do 1945 Ellguth Guttentag od 1945 Ligota Dobrodzieńska od 2008 dod. Ellguth Guttentag pierwszy człon od 'ulga' uwolnienie mieszkańców od świadczeń (podatków) drugi człon 'miejscowość położona koło Dobrodzienia' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , powiat lubliniecki 170

171 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1932 gmina Ligota Dobrodzieńska + obszar dworski Ligota Dobrodzieńska gmina Ligota Dobrodzieńska gmina Szemrowice gromada Myślina od 1973 gmina Dobrodzień parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Dobrodzieniu Ligota Oleska Ligota Oleska wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Radłów, w sołectwie Ligota Oleska wzmiankowanie przekazanie na uposażenie konwentu w Oleśnie zakonu kanoników regularnych św. Augustyna we Wrocławiu przez Władysława II opolskiego (Opolczyka) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 171 za Niemcami, 217 za Polską do 1945 Ellguth od 1945 Ligota Oleska od 2006 dod. Ellguth pierwszy człon od 'ulga' uwolnienie mieszkańców od świadczeń (podatków) drugi człon (I) 'miejscowość położona koło Olesna'; (II) 'miejscowość przynależna do konwentu w Oleśnie zakonu kanoników regularnych św. Augustyna we Wrocławiu' (tu: dawniej) historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Ligota Oleska + obszar dworski Ligota Oleska gmina Ligota Oleska gmina Sternalice , od 1973 gmina Radłów 171

172 gromada Sternalice gromada Radłów obiekty fizjograficzne rzeki Prosna parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Mateusza w Sternalicach zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 25, osada w Ligocie Oleskiej, średniowiecze Ligota Woźnicka Ligota Woźnicka część Woźnik, w sołectwie Ligota Woźnicka wzmiankowanie do 1922, Ellguth Woischnik , od 1945 Ligota Woźnicka pierwszy człon od 'ulga' uwolnienie mieszkańców od świadczeń (podatków) drugi człon 'miejscowość położona koło Woźnik' do 1972 wieś od 1973 przynależność do Woźnik znak sołecki sołectwa Ligota Woźnicka Lipie Śląskie Lipie Śląskie część Lisowic kolej do? Lipie od? Lipie Śląskie pierwszy człon od 'lipa' drugi człon 'miejscowość położona na Śląsku' 172

173 do 1954 przynależność do Lubecka od 1954 przynależność do Lisowic Lipie-Dwór Lipie-Dwór część Lisowic; wyludniona wzmiankowanie do 1922, Gut Lipie , od 1945 Lipie-Dwór pierwszy człon od 'lipa' drugi człon od niem. 'Gut' dwór do 1954 przynależność do Lubecka od 1954 przynależność do Lisowic Lipiny Lipiny przysiółek Jasieni wzmiankowanie folwarku do 1936 Lipine Lindehort od 1948 Lipiny od 'lipa' Lipowiec Lipowiec część Koszęcina. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie 1315, 1335, 1447 wzmiankowanie parafii rzymskokatolickiej św. Katarzyny do 1922, Lippowietz , od 1945 Lipowiec od 'lipa' cytaty [...] w spisie świętopietrza w dekanacie oleskim z r wykazane są tylko dwie parafie: Lipowe, gdzie parafia wygasła na skutek pochłonięcia całej wsi przez folwark [...]30 Lisowice Lisowice wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Progu Woźnickiego i 30 ks. F. Maroń, Rozwój sieci parafialnej w diecezji katowickiej aż do końca XV w., [w:] ks. R. Sobański (red.), Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne, t. II, Katowice 1969, s

174 Równiny Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Pawonków, w sołectwie Lisowice; do Lisowic należą: Andrzejów, Lipie Śląskie, Lipie-Dwór, Napłatki, Sówkowe wzmiankowanie w Wolnym Państwie Stanowym Lubliniec (stanu mniejszego) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 73 za Niemcami, 240 za Polską kolej (Lipie Śląskie) kolej do 1922, Lissowitz , od 1945 Lisowice od antroponimu 'Lis', 'Liss' historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Lisowice + obszar dworski Lisowice gmina Lisowice , od 1973 gmina Pawonków gromada Lisowice gromada Pawonków geostanowiska glinianka w Lisowicach Lipiu Śląskim muzea Muzeum Paleontologiczne w Lisowicach parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Jana Nepomucena w Lisowicach, 1989 Lipie Śląskie, Lipie-Dwór przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Stanisława Kostki w Lublińcu Lisów Lisów wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu 174

175 Woźnickiego, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Herby, w sołectwie Lisów wzmiankowanie kuźnica? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Głąby, Kolonia Lisów) huta; zob. materiały pomocnicze urząd celny na podstawie pruskiej ustawy handlowej i celnej; przejście graniczne z Polską pod zaborem rosyjskim, Rosją (Herby) podczas powstania listopadowego obsadzenie przejścia granicznego wojskiem pruskim (Herby) Huta Karoliny; zob. materiały pomocnicze , od 2015 kolej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 243 za Niemcami, 138 za Polską placówka oddziału konnego straży celnej do 1922, Lissau , od 1945 Lisów od antroponimu 'Lis', 'Liss' historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Lisów + obszar dworski Lisów gmina Lisów gromada Lisów od 1973 gmina Herby gospodarka Bruk SA w Lisowie kolej stacja kolejowa Lisów obiekty fizjograficzne rzeki Liswarta 175

176 ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Matki Boskiej Matki Kościoła w Lisowie, 1982 Liszczok Liszczok część Pietraszowa kuźnica huta; zob. materiały pomocnicze (1922) placówka straży celnej do 1936 Lisczok, Lysczok Fuschwalde 1948? Liszczak od? Liszczok od 2008 dod. Lisczok od antroponimu 'Lisczyk', 'Liszczyk' Lubecko Lubecko wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Progu Woźnickim, na wododziale Liswarty i Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Kochanowice, w sołectwie Lubecko; węzeł drogowy wzmiankowanie zlikwidowanie nielegalnej komory celnej 1241 prawdopodobny najazd tatarski (mongolski) w Wolnym Państwie Stanowym Lubliniec (stanu mniejszego) 1845 wystąpienie chłopów kolej (Lipie Śląskie) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 210 za Niemcami, 219 za Polską 1922, po ratyfikowaniu przez Polskę konwencji niemiecko-polskiej dotyczącej Górnego Śląska, podpisanej w Genewie napad zbiorowy na plebanię parafii rzymskokatolickiej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Lubecku i pobicie proboszcza ks. Gustawa Hencinskiego przez Polaków; ewakuowanie go do parafii rzymskokatolickiej Wszystkich Świętych w Lasowicach Wielkich komisariat straży granicznej placówka straży granicznej do 1922, Lubetzko , od 1945 Lubecko od antroponimu z cząstką 'Lub-' (np. 'Luboš') historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska 176

177 , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Lubecko + obszar dworski Lubecko gmina Lubecko gmina Kochcice z siedzibą w Kochanowicach gromada Lubecko gromada Kochcice od 1973 gmina Kochanowice parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Lubecku, <1362 zabytki kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Lubecku, <1362 cytaty W grudniu 2009 r. na sklepieniu i ścianach prezbiterium kościoła odnaleziono gotyckie malowidła pochodzące z początku XV w. [...] Na sklepieniu w centrum malowidła znajduje się postać Chrystusa w mandorli w otoczeniu symboli czterech Ewangelistów, Matki Bożej, św. Jana Chrzciciela i aniołów z atrybutami męki, poniżej zaś widnieją apostołowie oraz scena zmartwychwstania ciał z grobów. Na ścianach prezbiterium odrestaurowano cykl scen z życia Chrystusa w typie Biblii pauperum.31 Lubliniec Lubliniec gmina miasto na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Górnej Małej Panwi, Progu Woźnickiego i Równiny Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim; siedziba powiatu lublinieckiego i gminy Lubliniec; węzeł drogowy i kolejowy; do Lublińca należą: Droniowiczki, Kokotek, Kopce, Leśnica, Posmyk, Pusta Kuźnica, Steblów, Wymyślacz, Zagłówek. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: 8936 ha ludność: poł. XIII w. domniemane lokowanie przez jednego z książąt opolskich jako gród graniczny i handlowy Opolan, prawdopodobnie jako nowe Lubecko po najeździe tatarskim (mongolskim) w 1241 księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie 1310 wzmiankowanie komory celnej 1397 wzmiankowanie fortalicji 31 ks. P. Górecki, Parafie i kościoły diecezji gliwickiej, Gliwice Opole 2017, s

178 1500 przywilej Jana (Janusza) II opolskiego (Dobrego) ośrodek protestantyzmu; parafia ewangelicko-augsburska w Wolnym Państwie Stanowym Lubliniec (stanu mniejszego; + Zamek Lubliniec) 1607 śmierć większości mieszkańców w epidemii 1650 największy pożar , od 1999 siedziba powiatu lublinieckiego 1780 wyznaczenie jako miasto dla przesiedlania Żydów ze wsi XVIII/XIX w (1939) kahał huta ('pod miastem'); zob. materiały pomocnicze 1808 przyznanie praw samorządu parafia ewangelicko-augsburska (do 1848 i od 1945 niesamodzielna; Lubliniec-Molna) 1852 utworzenie gminy miasta na prawach samorządu od 1884 kolej ( Lubliniec Kokotek) fabryka maszyn rolniczych założona przez Johanna Lempkę; docelowo Zakłady Artykułów Technicznych i Galanterii Metalowej Lugamet w Lublińcu (przedsiębiorstwo wielozakładowe) huta (odlewnia żeliwa); docelowo w składzie Zakładów Artykułów Technicznych i Galanterii Metalowej Lugamet w Lublińcu polski ośrodek narodowy 1920 pobicie polskich działaczy narodowych przez Niemców: o. Georga Jonientza OMI i dwukrotnie ks. Paula Rogowskiego 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 3259 za Niemcami, 844 za Polską 1922 zniesienie gminy miasta komisariaty straży celnej; placówka straży celnej 1928 odnalezienie skarbu monet, przeznaczenie na rozbudowę kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego inspektorat graniczny komisariat straży granicznej; placówka straży granicznej 1 IX 1939 bitwa pod Lublińcem w ramach II wojny światowej, agresor: Niemcy, obrońca: Polska, zwycięzca: Niemcy 1939 spalenie synagogi przez Niemców; aresztowanie 46 Polaków przez Niemców w ramach II wojny światowej (na podstawie listy imiennej wymuszonej biciem od Franza Willerta przez Einsatzkommando), przewiezienie do Rawicza i zamordowanie, z rozkazu Helmuta Bischoffa niemiecka akcja T4 w dziecięcej klinice psychiatrii w ramach II wojny światowej, pod kierownictwem Ernsta Buchalika 1945, po II wojnie światowej obóz pracy (Tragedia Górnośląska); wchłonięcie gmin: Droniowiczki, Kokotek, Steblów, Wymyślacz 1972 wysadzenie kościoła Trójcy Świętej z 1850, przekazanego miastu i powiatowi przez parafię ewangelicko-augsburską na cele kulturalno-oświatowe ośrodki odosobnienia (w tym 1 Kokotek) 1990 utworzenie gminy miasta na prawach samorządu 2017 odsłonięcie w pobliżu dawnego obozu pracy tablicy pamiątkowej ofiar Tragedii Górnośląskiej na ziemi lublinieckiej do 1922, Lublinitz 178

179 , od 1945 Lubliniec Loben gmina do 1922 Stadtgemeinde Lublinitz od 1990 gmina Lubliniec od antroponimu z cząstką 'Lub-' (np. 'Lubla') do 1922, od 1990 gmina miasto na prawach samorządu , miasto na prawach samorządu , miasto historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1922 gmina Droniowiczki + gmina Kokotek + gmina Lubliniec + gmina Pusta Kuźnica + gmina Steblów + gmina Zamek Lubliniec + obszar dworski Droniowiczki + obszar dworski Kokotek + obszar dworski Pusta Kuźnica + obszar dworski Steblów + obszar dworski Zamek Lubliniec fragment gmina Droniowiczki + gmina Kokotek + gmina Pusta Kuźnica + gmina Steblów + gmina Wymyślacz + obszar dworski Droniowiczki + obszar dworski Kokotek + obszar dworski Pusta Kuźnica + obszar dworski Steblów + obszar dworski Wymyślacz 1924 ~1931 fragment gmina Droniowiczki + gmina Kokotek + gmina Pusta Kuźnica + gmina Steblów + gmina Wymyślacz ~1931 fragment gmina Droniowiczki + gmina Kokotek + gmina Pusta Kuźnica + gmina Steblów + przejściowo gmina Lubliniec Młyny ~ fragment gmina Droniowiczki + gmina Kokotek + gmina Steblów + gmina Wymyślacz od 1990 gmina Lubliniec geostanowiska głaz narzutowy w Lublińcu gospodarka Ethosenergy Poland SA Lublińcu 179

180 Hygienika Dystrybucja SA w Lublińcu Lentex SA w Lublińcu RPM SA w Lublińcu Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna SA w Katowicach, podstrefa gliwicka, obszar przemysłowy Lubliniec: Da Gama sp. z o.o. w Lublińcu Elhand Transformatory sp. z o.o. w Lublińcu Eurobox Polska sp. z o.o. w Przesiadłowie Krynicki Recykling SA w Olsztynie Makpol Recykling sp. z o.o. w Lublińcu TKM Lubliniec sp. z o.o. w Lublińcu Unger Steel Polska sp. z o.o. we Wrocławiu kolej stacja kolejowa Lubliniec muzea Muzeum Pro Memoria Edith Stein w Lublińcu obiekty fizjograficzne rzeki Mała Panew ochrona przyrody Piegża (użytek ekologiczny) parafie i zbory ośrodek odosobnieniowy w Lublińcu Kokotku Buddyjskiego Związku Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu, 2016 parafia ewangelicko-augsburska w Częstochowie, filiał w Lublińcu, 1968 parafia rzymskokatolicka bł. Piotra Jerzego Frassati (wojskowa) w Lublińcu, 1995 parafia rzymskokatolicka Najświętszej Maryi Panny Królowej w Lublińcu Kokotku, 1980 parafia rzymskokatolicka Podwyższenia Krzyża Świętego w Lublińcu, 1990 parafia rzymskokatolicka św. Mikołaja w Lublińcu, <1386 parafia rzymskokatolicka św. Stanisława Kostki w Lublińcu (1941) 1985 parafia rzymskokatolicka św. Teresy Benedykty od Krzyża w Lublińcu Steblowie, 1989 fragment przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Jawornicy zbór Lubliniec-Zachód w Lublińcu Świadków Jehowy zbór Lubliniec-Migowy w Lublińcu Świadków Jehowy zbór Lubliniec-Wschód w Lublińcu Świadków Jehowy zbór Skała w Lublińcu Kościoła zielonoświątkowego siły zbrojne jednostka wojskowa nr 4101 w Lublińcu zabytki dom w Lublińcu, pl. Konrada Mańki 6, I poł. XIX w. kamienica w Lublińcu, pl. Konrada Mańki 9, XIX w. kościół św. Anny w Lublińcu, 1653; zob. materiały pomocnicze kościół św. Mikołaja w Lublińcu, 1576/1590, poewangelicki miasto Lubliniec w ramach średniowiecznego założenia pałac w Lublińcu, 1847 zamek w Lublińcu, <1397 znani ludzie Elisabeth Jungmann 180

181 Eva Gabriele Reichmann Hans Heinrich Lammers Jan Nikodem Jaroń Johann Friedrich (I) von Strachwitz-Groß-Zauche Konstanty Augustyn Damrot Marian Szyrocki Otto Ochmann Richard Courant Sławomir Kryska herb gminy miasta Lubliniec Lubockie Lubockie wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu Woźnickiego, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Kochanowice, w sołectwie Lubockie-Ostrów; do Lubockiego należą Styczyrze wzmiankowanie do 1922, Lubotzken , od 1945 Lubockie od antroponimu 'Luboc(z)', 'Lubos(z)' do? przynależność do Kochcic i Kochanowic?? przynależność do Kochanowic od? wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 181

182 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do? gmina Kochcice? 1945, od 1973 gmina Kochanowice gmina Kochcice z siedzibą w Kochanowicach gromada Kochanowice ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Wawrzyńca w Kochanowicach Lubocz Lubocz część Kalet wzmiankowanie lasu Lubocz 1783 wzmiankowanie do 1922, Lubotz , od 1945 Lubocz od antroponimu 'Luboc(z)', 'Lubos(z)' do ~1931 przynależność do Drutarni ~ wieś od 1933 przynależność do Kalet Lubojańskie Lubojańskie część Klekotnej wzmiankowanie do 1936 Lubojanski Fuchssteig 1949? Lubojański od? Lubojańskie od antroponimu 'Lubojanski' Lubsza Lubsza wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Progu Woźnickim, w dorzeczu Małej 182

183 Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Woźniki, w sołectwie Lubsza wzmiankowanie 1434/1435 domniemane spalenie przez Polaków w ramach odwetowych najazdów pod dow. Krystyna II z Koziegłów 1917 wielki pożar 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 167 za Niemcami, 298 za Polską kolej do 1922, Lubschau 1922 ~1927, od 1945 Lubsza ~ Lubsza Śląska od antroponimu z cząstką 'Lub-' (np. 'Luboš') historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Lubsza + obszar dworski Lubsza gmina Lubsza / Lubsza Śląska gmina Lubsza gromada Lubsza gmina Psary z siedzibą w Lubszy od 1976 gmina Woźniki muzea Muzeum Regionalne im. Józefa Lompy w Lubszy ochrona przyrody Góra Grojec (rezerwat przyrody) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Jakuba Starszego Apostoła w Lubszy, <1374 zabytki kościół św. Jakuba Starszego Apostoła w Lubszy, <1374 organistówka w Lubszy,

184 plebania w Lubszy, 1803 znani ludzie Paweł Golaś znak sołecki sołectwa Lubsza Lustrzaniec Lustrzaniec część Pawonkowa.? założenie folwarku przez Hansa von Spiegel 1783 wzmiankowanie do?, Spiegelhof? 1939, od 1945 Lustrzaniec niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Spiegel' (tu: na cześć Hansa von Spiegel) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hof' dwór do 1924 obszar dworski Łagiewniki Małe Łagiewniki Małe osada leśna na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Pawonków, w sołectwie Łagiewniki Małe; Leśnictwo Łagiewniki. (1922) urząd celny do 1936 Klein Lagiewnik Hedwigsruh od 1947 Łagiewniki Małe 'miejscowość przynależna do Łagiewnik Małych' (tu: dawniej) do? przynależność do Łagiewnik Małych 184

185 Łagiewniki Małe Łagiewniki Małe wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Pawonków, w sołectwie Łagiewniki Małe; do Łagiewnik Małych należy Kolonia wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 145 za Niemcami, 205 za Polską do 1936 Klein Lagiewnik Hedwigsruh od 1945 Łagiewniki Małe pierwszy człon od 'łagiew' naczynie do przechowywania i przenoszenia płynów (tu: miejscowość zamieszkała przez ludzi wyrabiających słód i piwo w łagwiach) drugi człon od 'mały' późniejszy (tu: miejscowość założona później od Łagiewnik Wielkich) historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , , od 1999 powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Łagiewniki Małe + obszar dworski Łagiewniki Małe gmina Łagiewniki Małe gromada Łagiewniki Małe od 1973 gmina Pawonków parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Jadwigi w Łagiewnikach Małych, 1926 (kuracja) Łagiewniki Wielkie Łagiewniki Wielkie wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Progu Woźnickim, na wododziale Liswarty i Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Pawonków, w sołectwie Łagiewniki Wielkie; do Łagiewnik Wielkich należą: Ameryka, Dębina, Grabina, Kolonia, Osiedle Nowe, Pietruchowe, Wilkowe. 185

186 księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie poł. XVI w. prawdopodobne wybudowanie drewnianego kościoła Jana Chrzciciela jednego z pierwszych kościołów ewangelickich na ziemi oleskiej i lublinieckiej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 127 za Niemcami, 214 za Polską (1922) urząd celny; przejście graniczne z Niemcami placówka straży celnej 1961 spłonięcie drewnianego kościoła św. Jana Chrzciciela z 1691 (lub z poł. XVI w., przebudowanego w 1691) do 1922, Groß Lagiewnik , od 1945 Łagiewniki Wielkie pierwszy człon od 'łagiew' naczynie do przechowywania i przenoszenia płynów (tu: miejscowość zamieszkała przez ludzi wyrabiających słód i piwo w łagwiach) drugi człon od 'wielki' wcześniejszy (tu: miejscowość założona wcześniej od Łagiewnik Małych) historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Łagiewniki Wielkie + obszar dworski Łagiewniki Wielkie gmina Łagiewniki Wielkie , od 1973 gmina Pawonków gromada Pawonków gospodarka kopalnia kruszywa naturalnego Łagiewniki Wielkie I w Łagiewnikach Wielkich parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Jana Chrzciciela w Łagiewnikach Wielkich, 1977 zabytki zespół dworski w Łagiewnikach Wielkich Osiedlu Nowym, dwór, 1902< zespół dworski w Łagiewnikach Wielkich Osiedlu Nowym, park, 1902< zespół dworski w Łagiewnikach Wielkich, dwór, I poł. XVIII w. zespół dworski w Łagiewnikach Wielkich, ogrodzenie z bramą wjazdową 186

187 zespół dworski w Łagiewnikach Wielkich, park, XVIII w. Łany Łany wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej; zniesiona; do Łanów należały m.in.: Głazówka, Sapota, Statek, Sulów, Śliwa; następnie część Woźnik wzmiankowanie do 1922, Lohna , od 1945 Łany od 'łan' nadany obszar ziemi uprawnej do ~1931 wieś ~1931? przynależność do Woźnik? zniesienie Łazy Łazy część Strzebinia wzmiankowanie do 1922, Laasen , od 1945 Łazy od 'łaz' (I) miejsce po wypalonym lub wykarczowanym lesie, przeznaczone pod uprawę lub na pastwisko; (II) miejsce niskie i bagniste, zarosłe krzakami Łąka Łąka wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Zębowice, w sołectwie Radawie wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 137 za Niemcami, 62 za Polską do 1936 Lenke Mühlwiesen od 1948 Łąka od 2008 dod. Lenke od 'łąka' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 187

188 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Łąka gmina Radawie , od 1973 gmina Zębowice gromada Radawie gromada Zębowice ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Podwyższenia Krzyża Świętego w Radawiu Łąki Łąki przysiółek Kadłuba Wolnego wzmiankowanie do 1949 Wiesen od 1949 Łąki od 'łąka' Łęg Łęg przysiółek Taniny wzmiankowanie do 1922, Leng , od 1945 Łęg od 'łęg' bujny, podmokły las liściasty lub urodzajna, podmokła łąka w pobliżu wody do? przynależność do Kochanowic?? przynależność do Lisowa od? przynależność do Taniny Łomnica Łomnica wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Łomnica; do Łomnicy należy Wydzieracz. 188

189 1424 wzmiankowanie 1916 przeniesienie do Sowczyc drewnianego kościoła św. Katarzyny i Ducha Świętego z głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 161 za Niemcami, 305 za Polską do 1936 Lomnitz Gnadenkirch od 1945 Łomnica (I) od antroponimu 'Lompnic'; (II) od 'łom' np. pokruszone lub odłupane kawałki czegoś, suche gałęzie drzew lub łodygi roślin itp. historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Łomnica gmina Wysoka gromada Łomnica gmina Borki Wielkie od 1976 gmina Olesno geostanowiska głaz narzutowy w Łomnicy (Diabelski Kamień) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Łomnicy, 1942 Łowoszów Łowoszów wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, na wododziale Budkowiczanki i Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Łowoszów. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie w nocy 7/8 VI 1919 powstanie oleskie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 126 za Niemcami, 175 za Polską? rozbudowanie na podstawie Reichssiedlungsgesetz 189

190 do 1936 Lowoschau Lauschen Wołoszów od 1948 Łowoszów od antroponimu 'Lovos', 'Lovoš' do 1945, od 1961 wieś przynależność do Olesna historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1932 gmina Łowoszów + obszar dworski Łowoszów gmina Łowoszów gmina Chudoba gromada Olesno od 1973 gmina Olesno obiekty fizjograficzne rzeki Budkowiczanka parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Bożego Ciała w Oleśnie, filiał Najświętszej Maryi Panny Wspomożenia Wiernych w Łowoszowie Ługi Ługi część Warłowa wzmiankowanie do 1950 Lugen od 1950 Ługi od 'łęg' bujny, podmokły las liściasty lub urodzajna, podmokła łąka w pobliżu wody 190

191 Ługi Ługi osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Borki Wielkie wzmiankowanie do 1936 Lug Krügertal od 1950 Ługi od 'łęg' bujny, podmokły las liściasty lub urodzajna, podmokła łąka w pobliżu wody do? przynależność do Kucob?? przynależność do Borek Wielkich Łysa Góra Łysa Góra część Pawonkowa wzmiankowanie kopalni żwiru pierwszy człon od 'łysy' jasny, widny, pusty (miejsce jasne, widne, puste) drugi człon od 'góra' wyraźna wyniosłość Makowczyce Makowczyce wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień, w sołectwie Makowczyce wzmiankowanie 1748/ huta (Podturza); zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 75 za Niemcami, 35 za Polską do 1936 Makowtschütz Mohntal od 1945 Makowczyce od 2008 dod. Makowtschütz od antroponimu 'Makowski' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 191

192 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1933 gmina Makowczyce + obszar dworski Makowczyce gmina Makowczyce gmina Szemrowice gromada Szemrowice od 1973 gmina Dobrodzień parafie i zbory fragment przynależność do parafii rzymskokatolickiej Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Dobrodzieniu fragment przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Józefa Robotnika w Myślinie Malichów Malichów przysiółek Warłowa, w sołectwie Kocury wzmiankowanie do 1936 Malchow Mahlhof od 1948 Malichów od 2008 dod. Malchow (I) od antroponimu 'Makowski'; (II) od 'mak' Malicz Malicz osada leśna na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Budkowiczanki, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Laskowice wzmiankowanie Huta Luizy; zob. materiały pomocnicze do 1950 Louisenhütte od 1950 Malicz niemiecka, pierwszy wyraz od imienia 'Luiza' (tu: na cześć Luise Auguste Wilhelmine Amalie von Mecklenburg-Strelitz) niemiecka, drugi wyraz od 'huta' (tu: dawniej) polska od antroponimu 'Malisz' 192

193 do? przynależność do Laskowic Malinów Malinów przysiółek Zębowic.? założenie folwarku przez Viktora (I) Moritza Karla von Ratibor-Corvey zu HohenloheSchillingsfürst 1865 wzmiankowanie do 1950 Amalienhof od 1950 Malinów niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Amalia' (tu: na cześć Marii Amalie Sophie Wilhelmine zu Hohenlohe-Schillingsfürst (von Fürstenberg)) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hof' dwór Maliny Maliny część Gwoździan wzmiankowanie młyna do 1936 Gwosdzianermühle 1936? Brachenmühle od? Maliny od 'malina' Mały Koniec Mały Koniec część Pawonkowa wzmiankowanie pierwszy człon od 'mały' niewielki (tu: w zagród) drugi człon od 'koniec' granica, kres miejscowości Marce Marce część Wędziny wzmiankowanie do 1936 Martzen Mittenwald od 1948 Marce od antroponimu 'Marzec(z)' 193

194 Marzatka Marzatka osada leśna na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień, w sołectwie Szemrowice. podczas wojny trzydziestoletniej odbudowanie folwarku przez Annę von Jarotzki (Gaschin) do 1936, od 1950 Marzatka Margaretenhof od antroponimu 'Marzanthka' do? przynależność do Szemrowic Miętowisko Miętowisko część Jeżowej wzmiankowanie do? Pfefferminze od? Miętowisko od niem. 'Pfefferminze' mięta Milęcin Milęcin część Nowych Karmonek założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej do 1949 Ulrikendorf od 1949 Milęcin niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Ulryk' niemiecka, drugi wyraz niem. 'Dorf' wieś Minerwa Minerwa część Zborowskiego sprzedanie Zborowskiego przez Andreasa Marię von Renard spółce Schlesische Hütten-, Forst- und Bergbaugesellschaft 'Minerva' we Wrocławiu do 1936 Minerva (Dilla) 1936? Grenzhausen od? Minerwa od 'Minerva' nazwa spółki 194

195 Miotek Miotek część Kalet wzmiankowanie , z przerwą podczas wojny trzydziestoletniej kuźnica huta; zob. materiały pomocnicze 1945 zestrzelenie nad Miotkiem samolotu niemieckiego przez Sowietów w ramach II wojny światowej do 1922, Miottek , od 1945 Miotek od antroponimu 'Miodek' do ~1931 przynależność do Zielonej ~ , wieś , od 1973 przynależność do Kalet Miskowe Miskowe osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Budkowiczanki, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Lasowice Wielkie wzmiankowanie młyna do 1936 Miskamühle 1936? Niedermühle od? Miskowe od antroponimu 'Miska' do? przynależność do Trzebiszyna?? przynależność do Lasowic Wielkich Młynek Młynek przysiółek Kadłuba Wolnego wzmiankowanie młyna do 1936 Kaluzamühle (Mlynek) 1936? Waldmühle od? Młynek od 'młyn' (tu: dawniej) Młynki Młynki część Pawonkowa. 195

196 1830 wzmiankowanie młyna do 1922, Mlynken , od 1945 Młynki od 'młyn' (tu: dawniej) Mochała Mochała wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Herby, w sołectwie Hadra wzmiankowanie kuźnicy huta; zob. materiały pomocnicze < fabryka wyrobów metalowych założona przez Louisa Epsteina do 1922, Mochalla , od 1945 Mochała od antroponimu 'Mochal' lub z cząstką 'Mochal-' (np. 'Mochalski') historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Hadra gmina Lisów gromada Hadra gromada Lisów od 1973 gmina Herby obiekty fizjograficzne rzeki Liswarta ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) 196

197 parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Marcina Biskupa i Wyznawcy w Cieszowej Mokrus Mokrus część Kalet wzmiankowanie 1721/ huta; zob. materiały pomocnicze od antroponimu 'Mokrus(z)' do ~1931 przynależność do Kalet i Zielonej ~ wieś , od 1973 przynależność do Kalet przynależność do Miotka cytaty To właśnie Koulhaas w zakładzie w Mokrusie udanie eksperymentował z wykorzystaniem węgla kamiennego do produkcji stali, co z jednej strony dało mu zyski pozwalające zakupić wioskę Katowice oraz kuźnicę w Bogucicach, a z drugiej strony doprowadziło do powolnego upadku całego przemysłu hutniczego wzdłuż górnego biegu Małej Panwi.32 Molna Molna wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Ciasna, w sołectwie Molna; do Molnej należą: Gajdowe, Kolonia, Kolonia Kościelna, Płaszczak, Smuga wzmiankowanie kuźnica (Płaszczak) kuźnica (I) kuźnica (II) parafia ewangelicko-augsburska z inicjatywy Amelie Marii Anny von Reichenbach-Goschütz (1756, i od 1922 niesamodzielna; Lubliniec-Molna) 1774 <1830, huta; zob. materiały pomocnicze huta (Mokrus); zob. materiały pomocnicze huta (Płaszczak); zob. materiały pomocnicze 1873 wzmiankowanie kopalni rud żelaza 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 221 za Niemcami, 132 za Polską? rozbudowanie na podstawie Reichssiedlungsgesetz (Kolonia Kościelna) 1970 zburzenie czołgiem kościoła ewangelickiego z 1855 do 1936 Mollna Waldwiesen od 1945 Molna od wyrazu z cząstką 'modl-' wilgoć; podobnie: 'slęg-' 32 P. Kalinowski, Zaginiony dokument lokacyjny Kuczowa, Kalety 2015, s

198 historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , , od 1999 powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Molna + obszar dworski Molna gmina Molna gmina Ciasno/Ciasna gromada Ciasna od 1973 gmina Ciasna ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sierakowie Śląskim Morgi Morgi część Jastrzygowic wzmiankowanie do 1936 Morgau Morgenau od 1948 Morgi od 'morga' miara powierzchni gruntu do 1939 przynależność do Więckowic od 1939 przynależność do Jastrzygowic Murków Murków przysiółek Turzy wzmiankowanie 198

199 do 1950 Murkau od 1950 Murków od antroponimu 'Murek', 'Murkowski' Mzyki Mzyki przysiółek Babienicy wzmiankowanie do 1922, Mzyken , od 1945 Mzyki od antroponimu 'Mzyk' Napłatki Napłatki część Lisowic wzmiankowanie do 1922, Naplatek , od 1945 Napłatki od 'naddatek' coś danego nad miarę (tu: grunt) Nędza Nędza osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Wysoczyźnie Wieruszowskiej, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Gorzów Śląski, w sołectwie Uszyce wzmiankowanie młyna do 1936 Nendzamühle 1936? Ulmenmühle od? Nędza od 'nędza' do? przynależność do Uszyc Niedźwiedź Niedźwiedź część Zborowskiego wzmiankowanie do 1936 Niedzwiedz 199

200 Bärengrund od 1949 Niedźwiedź od antroponimu 'Niedźwiedź' Niegolewka Niegolewka część Woźnik, w sołectwie Czarny Las wzmiankowanie wyłączenie obszaru z Polski pod zaborem rosyjskim, włączenie do Prus; 13 zagród do 1922, Schwarzwald , od 1945 początkowo Niegolewska; Niegolewka niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'schwarz' czarny; 'czarny' ciemny, gęsty niemiecka, drugi wyraz niem. 'Wald' las polska od antroponimu 'Niegolewska' (tu: na cześć Wiktorii Niegolewskiej) do 1924 przynależność do obszaru dworskiego Czarny Las przynależność do Ligoty Woźnickiej od 1973 przynależność do Woźnik Niwki Niwki część Panoszowa założenie huty przez Karla Gottloba Augusta von Rabenau-Pechern huta; zob. materiały pomocnicze do 1936 Niefken Hüttenau od 1948 Niwki od 'kuźnica' ('kuźniva' 'niwa') = 'huta' (tu: dawniej) Niwy Niwy część Laskowic wzmiankowanie do 1948 Niewen od 1948 Niwy od 'niwa' ziemia uprawna Niwy Niwy kolonia Wierzchów. 200

201 1830 wzmiankowanie do? Zweihaus (Zweihäuser) od? Niwy niemiecka 'dwa domy' (obecnie 4) polska od 'niwa' ziemia uprawna Niwy Niwy przysiółek Taniny wzmiankowanie do 1922, Niwa , od 1945 Niwy od 'niwa' ziemia uprawna do 1954 przynależność do Kochcic 1954? przynależność do Lisowa od? przynależność do Taniny Niwy Niwy wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu Herbskiego, na wododziale Liswarty i Warty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Woźniki, w sołectwie Kamienica wzmiankowanie do 1922, Nieven , od 1945 Niwy od 'pniewie' pnie po wykarczowanym lesie do? przynależność do Boronowa od? wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) 201

202 , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1954 gmina Boronów gromada Kamienica gromada Lubsza gmina Psary z siedzibą w Lubszy od 1976 gmina Woźniki ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Najświętszej Maryi Panny Królowej Różańca w Boronowie Nowa Bogacica Nowa Bogacica wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Kluczbork, w sołectwie Nowa Bogacica; do Nowej Bogacicy należy Kolonia Piecowa założenie Kolonii Piecowej huta (Kolonia Piecowa); zob. materiały pomocnicze Huta Voßa (Kolonia Piecowa); zob. materiały pomocnicze 1830 wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 170 za Niemcami, 53 za Polską do 1945 Karlsgrund Karłowice/Karłowiec od 1948 Nowa Bogacica niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Karol' (tu: na cześć Carla Heinricha Fabiana von Reichenbach-Goschütz) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Grund' grunt polska 'miejscowość założona później od Bogacicy' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) 202

203 od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1954 powiat oleski , od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1939 gmina Nowa Bogacica gmina Borkowice gmina Bogacica gromada Borkowice gromada Bogacica od 1973 gmina Kluczbork ochrona przyrody Stobrawski Park Krajobrazowy parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Rocha w Starych Budkowicach (filiału św. Antoniego w Bukowie) zabytki w skansenie Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu szopa z Nowej Bogacicy, poł. XIX w., drewniana Nowa Wieś Nowa Wieś przysiółek Zębowic. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie do 1936 Neudorf Roßbach od 1948 Nowa Wieś (I) 'nazwa miejsca niezasiedlonego, powstała w okresie wstępnej, przedosadniczej penetracji; po osadzeniu nazwa miejsca stawała się nazwą miejscowości'; (II) 'wieś nowo osadzona' do? przynależność do Pruskowa od? przynależność do Zębowic Nowa Wieś Nowa Wieś wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na pograniczu Obniżenia Krzepickiego i Progu Herbskiego, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Gorzów Śląski, w sołectwie Nowa Wieś; do Nowej Wsi należy Tęczynów. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Josephsberg, Tęczynów oraz obecnie części Praszki: Truschütz, Zawisna) huta (Zawisna); zob. materiały pomocnicze huta (Truschütz); zob. materiały pomocnicze urząd celny na podstawie pruskiej ustawy handlowej i celnej (Zawisna); przejście graniczne z Polską pod zaborem rosyjskim, Rosją, Polską (Zawisna) podczas powstania listopadowego obsadzenie przejścia granicznego wojskiem pruskim (Zawisna) 203

204 < kopalnia rud żelaza (Tęczynów Josephsberg) kolej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 514 za Niemcami, 74 za Polską do 1945 Neudorf , od 2004 Nowa Wieś Nowa Wieś Oleska (I) 'nazwa miejsca niezasiedlonego, powstała w okresie wstępnej, przedosadniczej penetracji; po osadzeniu nazwa miejsca stawała się nazwą miejscowości'; (II) 'wieś nowo osadzona' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Nowa Wieś + obszar dworski Nowa Wieś gmina Nowa Wieś gmina Ździechowice/Zdziechowice gromada Zdziechowice od 1973 gmina Gorzów Śląski obiekty fizjograficzne rzeki Prosna parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Trójcy Świętej w Gorzowie Śląskim Nowe Nowe część Pawonkowa.? założenie folwarku przez Georga Ernsta von Thaer 1900 wzmiankowanie do 1922, Albrechtshof , od 1945 Nowe niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Albrecht' (tu: na cześć Albrechta Daniela Thaera lub Albrechta Philippa Thaera) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hof' dwór 204

205 polska 'folwark nowo założony' do 1954 przynależność do Dralin od 1954 przynależność do Pawonkowa Nowe Karmonki Nowe Karmonki wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Radłów, w sołectwie Nowe Karmonki; do Nowych Karmonek należą: Chałupki, Dąbrówka, Milęcin, Smuga wzmiankowanie 1774 rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Milęcin) < kopalnia rud żelaza 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 147 za Niemcami, 302 za Polską do 1936 Neu Karmunkau Neu Karmen od 1945 Nowe Karmonki od 2006 dod. Neu Karmunkau 'miejscowość założona później od Starych Karmonek' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Nowe Karmonki + obszar dworski Nowe Karmonki gmina Nowe Karmonki gmina Bodzanowice gmina Sternalice , od 1973 gmina Radłów gromada Radłów gromada Bodzanowice parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Bodzanowicach 205

206 zabytki w skansenie Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu chałupa z Nowych Karmonek, pocz. XIX w., drewniana chałupa karczma z Nowych Karmonek, 1876, drewniana Nowe Więckowice Nowe Więckowice część Gorzowa Śląskiego, w osiedlu IV Południe.? założenie na podstawie Reichssiedlungsgesetz do 1936 Wienskowitz Wiesbach OS 1947? Więckowice od? Nowe Więckowice 'miejscowość założona później od Starych Więckowic' do 1939 przynależność do Więckowic od 1939 przynależność do Gorzowa Śląskiego Nowy Dwór Nowy Dwór miejscowość ziemi oleskiej; część Kluczborka miasta na Śląsku, na ziemi kluczborskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Kluczbork. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie plantacji 1576 założenie folwarku przez zakonników komandorii w Kluczborku rycerskiego zakonu krzyżowców z czerwoną gwiazdą we Wrocławiu, na nową siedzibę, wobec reformacji Księstwa Brzeskiego i konwersji na ewangelicyzm komandora Jakuba Szadka 1810 sekularyzacja 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 92 za Niemcami, 2 za Polską do 1948 Neuhof od 1948 Nowy Dwór 'nowe dobra zakonne' do 1928 obszar dworski przynależność do Kuniowa od 1973 przynależność do Kluczborka obiekty fizjograficzne rzeki Stobrawa Nowy Dwór Nowy Dwór część Piłki wzmiankowanie folwarku 206

207 do 1922, Neuhof , od 1945 Nowy Dwór 'folwark nowo założony' do? przynależność do Koszęcina od? przynależność do Piłki Nowy Dwór Nowy Dwór przysiółek Ciasnej wzmiankowanie folwarku do 1948 Neuhof od 1948 Nowy Dwór 'folwark nowo założony' do? przynależność do Molnej od? przynależność do Ciasnej Nowy Sieraków Nowy Sieraków część Sierakowa Śląskiego wzmiankowanie zabudowy do? Schierokau od? Nowy Sieraków 'miejscowość założona później od Sierakowa Śląskiego, jako rozbudowanie' Nowy Wachów Nowy Wachów osada leśna na Śląsku, na ziemi oleskiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Równiny Opolskiej, na wododziale Budkowiczanki i Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Leśna; pojedyncza zagroda wzmiankowanie do 1936 Neu Wachow Neu Wallhof od 1950 Nowy Wachów 'miejscowość założona później od Wachowa' do? przynależność do Leśnej 207

208 Nowy Wachów Nowy Wachów przysiółek Leśnej.? założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej 1812 wzmiankowanie do 1936 Neu Wachow Neu Wallhof od 1950 Nowy Wachów 'miejscowość założona później od Wachowa' Obłąki Obłąki przysiółek Bodzanowic wzmiankowanie < kopalnia rud żelaza do 1936 Oblonken Bogenau od 1948 Obłąki od antroponimu 'Oblonk'; 'obłąk' (I) łuk, półkole; (II) część uprzęży do? przynależność do Nowych Karmonek od? przynależność do Bodzanowic Okrąglik Okrąglik wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Warty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Woźniki, w sołectwie Kamienica; pseudookolnica.? założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez Carla Heinricha (II) von SobeckKornitz 1783 wzmiankowanie (Niwa) do 1922, Okronglik , od 1945 Okrąglik od 'krąg'; 'okolnica' wieś na planie koła lub podkowy do? przynależność do Kamienicy od? wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska 208

209 historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Kamienica gmina Lubsza gromada Kamienica gromada Lubsza gmina Psary z siedzibą w Lubszy od 1976 gmina Woźniki ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Jakuba Starszego Apostoła w Lubszy Olbin Olbin część Lasowic Małych wzmiankowanie do 1936, od 1948 Olbin Altdorf od antroponimu 'Albin' Oleksiki Oleksiki przysiółek Chwostka wzmiankowanie do 1922, Oleksiken , od 1945 Oleksiki od antroponimu 'Aleksander' 209

210 Olesno Olesno miasto na Śląsku, na ziemi oleskiej, na pograniczu Progu Herbskiego i Równiny Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno; siedziba powiatu oleskiego i gminy Olesno; do Olesna należą: Bieńskie, Dobrodzieńska, Wronczyn. statystyka (GUS, 1 I 2019) powierzchnia: 1508 ha ludność: 9406 ~1208 wybudowanie zamku (dworu myśliwskiego) w 'okolicy Starego Olesna', czyli w Oleśnie, ew. w Grodzisku, przez Henryka I śląskiego (wrocławskiego) 1275 przywilej nadanie praw miejskich: Olesnu przez Henryka IV Prawego (Probusa) lub Staremu Olesnu przez Bolesława I opolskiego 1294 zmiana przynależności z Księstwa Głogowskiego do Księstwa Opolskiego; wzmiankowanie jako 'civitas': Olesna lub Starego Olesna; prawdopodobnie przeniesienie komory celnej ze Starego Olesna i zmiana przebiegu szlaku handlowego pomiędzy Kadłubem Turawskim a Boroszowem: przez Olesno zamiast przez Stare Olesno 1310 sprzedanie prawa do myta miastu Wrocław przez Bolesława I opolskiego 1353 przekazanie zamku zakonowi kanoników regularnych św. Augustyna we Wrocławiu przez Bolesława II opolskiego 1374( 1935) parafia rzymskokatolicka św. Michała, do 1770 w zarządzie kanoników regularnych św. Augustyna 1395 wzmiankowanie fortalicji 1404 wzmiankowanie fortyfikacji 1450 przywilej Bernarda opolskiego potwierdzenie praw miejskich na prawie niemieckim 1578, 1590, 1624, 1642, 1722 największe pożary 1624 spłonięcie drewnianego kościoła Ciała Chrystusowego sprzed przemarsz wojska duńskiego pod dow. Petera Ernsta II von Mansfeld w drodze na Węgry, w ramach wojny trzydziestoletniej, splądrowanie 1627 przemarsz pozbawionego dowódcy wojska duńskiego powracającego z Węgier, w ramach wojny trzydziestoletniej, splądrowanie 1627 przemarsz wojska habsburskiego pod dow. Albrechta Václava Eusebiusa z Valdštejna w drodze do Danii, w ramach wojny trzydziestoletniej, nałożenie kontyngentu na mieszkańców, splądrowanie kościołów 1642 przemarsz wojska habsburskiego pod dow. Raimonda Montecúccoliego w ramach wojny trzydziestoletniej, wzniecenie pożaru 1642 przemarsz wojska szwedzkiego pod dow. Lennarta Torstensona w ramach wojny trzydziestoletniej, wzniecenie jednego z największych pożarów 1708 śmierć większości mieszkańców w epidemii ~ parafia ewangelicko-augsburska (do 1847 niesamodzielna; Olesno-Dobrodzień) , od 1999 siedziba powiatu oleskiego 8 IV 1745 bitwa o Olesno w Oleśnie i Wojciechowie w ramach II wojny śląskiej, agresor: Węgry, obrońca: Prusy, zwycięzca: Węgry; spalenie Olesna przez Węgrów w ramach bitwy o Olesno 1808 przyznanie praw samorządu kahał założony przez Pinkusa Schönwalda 210

211 1848 wystąpienie chłopów, ucieczka starosty, wywiezienie burmistrza od 1883 kolej 1896 odnalezienie skarbu monet z XV w. na budowie linii kolejowej Olesno Gorzów Śląski 1887 spłonięcie drewnianej synagogi z 1814, od uderzenia pioruna 1910 przeniesienie do Gronowic drewnianego kościoła Ciała Chrystusowego z wiec propolski polski ośrodek narodowy 1918 pobicie polskiego działacza narodowego, proboszcza parafii rzymskokatolickiej św. Mikołaja i św. Małgorzaty w Wysokiej ks. Paula Kutschki przez Niemców 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 3286 za Niemcami, 473 za Polską; aresztowanie proboszcza parafii ewangelicko-augsburskiej w Oleśnie ks. Maximiliana Sękowskiego przez Polaków w ramach III powstania śląskiego 8 9, 11 12, 22 V 7 VI 1921 bitwa o Olesno w ramach III powstania śląskiego, agresor: Polska, obrońca: Niemcy, zwycięzca: Polska 1933 wchłonięcie obszaru dworskiego Wronczyn? rozbudowanie na podstawie Reichssiedlungsgesetz (Dobrodzieńska) 1935 zmiana wezwania parafii rzymskokatolickiej ze św. Michała na Bożego Ciała 1938, podczas nocy kryształowej spalenie synagogi przez Niemców 1945 zrujnowanie przez Sowietów w ramach II wojny światowej parafia ewangelicko-augsburska w Kluczborku, filiał 1956 przyjęcie patronatu przez Arnsberg i powiat arnsberski nad oleśnianinami wysiedlonymi po II wojnie światowej 1994 okradzenie kościoła św. Anny z zabytków ruchomych, w tym z tryptyku z uznanie za pomnik historii kościoła św. Anny do 1945 Rosenberg OS od 1945 Olesno niemiecka, pierwszy człon od czes. 'Rožmberk' zamek w Rožmberku nad Vltavou (tu: na cześć Voka I z Rožmberka lub Jindřicha I z Rožmberka) niemiecka, drugi człon niem. 'OS' = 'Oberschlesien' Górny Śląsk (tu: miasto położone na Górnym Śląsku) polska od 'las', 'miejscowość położona w lesie' do 1933 gmina miasto na prawach samorządu , miasto , od 1990 miasto na prawach samorządu historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) 211

212 województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1933, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do? gmina Olesno + obszar dworski Wronczyn? 1933, od 1990 gmina Olesno gospodarka De Silva Haus SA w Oleśnie Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna SA w Katowicach, podstrefa gliwicka, obszar przemysłowy Olesno: Firma Handlowo-Usługowa Dawstar-Olesno Beata Jonek w Starym Oleśnie R&R Beth sp. z o.o. w Oleśnie Wisen sp. z o.o. w Oleśnie Wytwórnia Mas Bitumicznych Asfalt sp. c. Henryk Mrozek, Zygmunt Mrozek w Oleśnie kolej stacja kolejowa Olesno Śląskie muzea Oleskie Muzeum Regionalne w Oleśnie obiekty fizjograficzne rzeki Stobrawa ochrona przyrody Duży Park Miejski (zespół przyrodniczo-krajobrazowy) Pradolina i źródliska rzeki Stobrawa (zespół przyrodniczo-krajobrazowy) parafie i zbory parafia ewangelicko-augsburska w Lasowicach Wielkich, filiał w Oleśnie, 1947 parafia rzymskokatolicka Bożego Ciała w Oleśnie, ( 1374) 1935 zbór Kanaan w Oleśnie Kościoła zielonoświątkowego zbór Olesno Śląskie w Oleśnie Świadków Jehowy zabytki cmentarz żydowski w Oleśnie, 1814 dom przedpogrzebowy w Oleśnie, 1868 dom w Oleśnie, ul. Jana Nikodema Jaronia 7, II poł. XVIII w. kaplica św. Franciszka z Asyżu w Oleśnie, 1909 kościół Krzyża Chrystusowego w Oleśnie, 1853 kościół odpustowy św. Anny w Oleśnie, kaplica 1444, część 1518, część ( róża ) 1670 kościół św. Michała w Oleśnie, 1374 ogrodzenie cmentarza żydowskiego w Oleśnie, 1868 plebania-wikarówka w Oleśnie, 1659 pozostałości murów obronnych w Oleśnie, <1404 ratusz w Oleśnie, 1821 otoczenie kościoła odpustowego św. Anny w Oleśnie, aleja otoczenie kościoła odpustowego św. Anny w Oleśnie, słupy dawnego ogrodzenia, XIX w. otoczenie kościoła odpustowego św. Anny w Oleśnie, kaplica cmentarna, XIX w. otoczenie kościoła odpustowego św. Anny w Oleśnie, kaplica wotywna Bertholda von Reiswitz-Kaderžin, 1880 otoczenie kościoła odpustowego św. Anny w Oleśnie, nagrobki 212

213 znani ludzie Adolf Weißmann Albert Kinel Alphons Liberka Bruno Maria Josef Stein Carl Ludwig von Ballestrem David Rosin Felix Rendschmidt Florentine Förster Gerhard Kuss Gerhard Richard Theodor Orzechowski Hermann Friedberg Jan Kulisz Józef Lompa Matthias Burnatz Maximilian Adalbert Philipp Johannes Sękowski Reinhold Saltzwedel Rudolf Bartsch Wenceslaus Schwertfer Wilhelm Peter Gustav Georg von Dresow Wolfgang Weidel cytaty Natarcie na Olesno nastąpiło 22 maja [1921, podczas III powstania śląskiego przyp. wł.] o godz. 3. Miasto zostało zaatakowane przez trzy kompanie z batalionu»rosenberg«(niemiecka nazwa Olesna). Uderzenie było gwałtowne i doprowadziło do wdarcia się Niemców w granice miasta, gdzie rozgorzała walka wręcz, w której chwilowo zaczęli przeważać Niemcy. Niepowodzenie to zmusiło powstańców do odwrotu na południowe krańce miasta. W czasie odwrotu wysadzono w powietrze budynek dworca kolejowego. Po przegrupowaniu się na krańcach miasta siły powstańcze przeszły do kontrnatarcia i wyparły nieprzyjaciela w kierunku na Szumirad i Lasowice. Niebezpieczeństwo zagrażające Olesnu skłoniło dowódcę grupy»północ«do skierowania tu plutonu artylerii por. Westfalewicza.33 W miastach Olesno i Opole wyładowano transporty chłopów-repatriantów. Pozostawieni bez opieki i pomocy znaleźli się w strasznej nędzy. Pojawiły się liczne choroby, w tym wypadki tyfusu. Dopiero na interwencję bawiącego w Olesnie na inspekcji zastępcy wojewódzkiego komendanta MO, kpt. Kufla, zmobilizowano wszystkie miejscowe środki transportowe, rozwieziono repatriantów i osadzono w opuszczonych zagrodach okolicznych wsi.34»walczymy o Śląskie. Także dziś walczymy o Śląsk sygnalizuje nasza czytelniczka. Umknęło z nazwy Olesno słowo Śląskie. Przez 700 lat byliśmy Rosenberg O/S [Ober Schlesien] i długo też po ostatniej wojnie«( Telegraf Oleski nr 274 z czerwca 2001).»Olesno (nie) Śląskie. Wciąż bombardują nas czytelnicy o doprowadzenie do powrotu na drogowskazy nazwy Olesno Śląskie«(nr 283 z października 2001) września 2013 r. o godz. 8 otworzył się nowy rozdział w dziejach Olesna. Nie żaden tam pożar, wojna, czy zmiana przynależności administracyjnej jakich w historii miasto dopadało na pęczki. Otwarto podwoje Lidla nie byle jakiego, bo jedynego urządzonego w miejscu 33 M. Wrzosek, Działania bojowe podgrupy Butrym podczas III Powstania Śląskiego w 1921 roku, [w:] Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka 1965, r. XX, nr 1, ss J.W. Gołębiowski, Pierwsze lata , Katowice 1969, ss J. Kurczewski, Lokalność i narodowość. Badania w małym mieście śląskim, [w:] J. Kurczewska (red.), Oblicza lokalności. Różnorodność miejsc i czasu, Warszawa 2006, s

214 dawnego szpitala. W blaszak wkomponowano imitację starego, wyburzonego budynku, w okresie swojej świetności architektonicznego okazu miasta. Teraz czasem taniej, czasem drożej niż w wiejskim sklepie można tu kupić chipsy, chusteczki, albo wodę mineralną.36 odwzorowanie zamku w Oleśnie Olszyna Olszyna wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu Herbskiego, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Herby, w sołectwie Olszyna wzmiankowanie 1708 śmierć większości mieszkańców w epidemii huta szkła 1873 zburzenie kaplicy ewangelickiej z XVII w głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 206 za Niemcami, 248 za Polską 1944 zamordowanie przez Niemców 11 Polaków w ramach II wojny światowej do 1922, Ollschin , od 1945 Olszyna od 'ols' zbiorowisko leśne z przewagą olszy czarnej, dawniej miejsce wypasu historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki 36 b.a., Anihilacja Olesna, [w:] Cajtung 2013, nr 7. s

215 historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Olszyna + obszar dworski Olszyna gmina Olszyna gmina Boronów gromada Boronów od 1973 gmina Herby geostanowiska głaz narzutowy w Olszynie (Diabelski Kamień) ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Olszynie, 1926 znani ludzie Franz von Grottowsky Olszynki Olszynki część Panoszowa wzmiankowanie do 1936 Olszynken Erling od 1949 Olszynki od 'ols' zbiorowisko leśne z przewagą olszy czarnej, dawniej miejsce wypasu?? przynależność do Wędziny Osiecko Osiecko wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Woźnickim, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Zębowice, w sołectwie Osiecko wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 65 za Niemcami, 54 za Polską do 1936 Oschietzko Lichtenrode od 1945 Osiecko od 2008 dod. Oschietzko od 'osiek' niskie, urodzajne miejsce, które dawniej było łąką historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane 215

216 historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Osiecko + obszar dworski Osiecko gmina Osiecko gmina Kadłub Wolny , od 1973 gmina Zębowice gromada Kadłub Wolny gromada Zębowice ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zębowicach Osiedle Małe Osiedle Małe część Sierakowa Śląskiego.? założenie na podstawie Reichssiedlungsgesetz pierwszy człon od 'zasiedlenie' drugi człon od 'mały' (tu: osiedle mniejsze od Osiedla Wielkiego) Osiedle Nowe Osiedle Nowe część Łagiewnik Wielkich wzmiankowanie nowego folwarku do 1922, Neuen , od 1945 Osiedle Nowe niemiecka niem. 'neu' nowy (tu: folwark nowo założony) Osiedle Wielkie Osiedle Wielkie część Sierakowa Śląskiego.? założenie na podstawie Reichssiedlungsgesetz pierwszy człon od 'zasiedlenie' drugi człon od 'wielki' (tu: osiedle większe od Osiedla Małego) 216

217 Osiedle Wojciechów Osiedle Wojciechów przysiółek Wojciechowa.? założenie na podstawie Reichssiedlungsgesetz do 1948 Albrechtsdorf 1948? Wojciechów od? Osiedle Wojciechów pierwszy człon od 'zasiedlenie' drugi człon 'miejscowość należąca do Wojciechowa' Osina Osina część Zębowic wzmiankowanie do 1936 Oschine Föhrental od 1949 Osina od 'osina' (I) zbiorowisko leśne z przewagą topoli osiki; (II) drewno topoli osiki Ostrołęka Ostrołęka osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Tuły założenie folwarku przez Eduarda von Blacha do 1936 Ostrolenka Wiesenhof od 1950 Ostrołęka od 'ostra łąka' łąka porośnięta trawą mającą kłujące zakończenie lub tnącą, wyostrzoną krawędź do? przynależność do Tuł Ostrów Ostrów wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Kochanowice, w sołectwie Lubockie-Ostrów wzmiankowanie? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej placówka straży celnej 217

218 do 1922, Ostrow , od 1945 Ostrów od 'ostrów' to, co jest opływane (tu: miejscowość opływana otoczona przez las) do?, od? wieś?? przynależność do Kochanowic historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Kochanowice gmina Kochcice z siedzibą w Kochanowicach gromada Kochanowice od 1973 gmina Kochanowice ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Wawrzyńca w Kochanowicach, filiał Miłosierdzia Bożego w Ostrowie Oś Oś wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Oś założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez Carla Ferdinanda Friedricha Ernsta von Blacha ~ huta szkła 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 159 za Niemcami, 14 za Polską do 1945 Marienfeld Łoś 218

219 od 1948 Oś od 2010 dod. Marienfeld prawdopodobnie od 'osina' (I) zbiorowisko leśne z przewagą topoli osiki; (II) drewno topoli osiki historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975 powiat oleski od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1939 gmina Oś gmina Laskowice , od 2006 gmina Lasowice Wielkie gromada Lasowice Wielkie gromada Chudoba gmina Lasowice Wielkie z siedzibą w Lasowicach Małych ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Matki Boskiej Bolesnej w Tułach znani ludzie Christian Minkus cytaty (legenda) Dołwno, bardzo dołwno tymu jechała rołz takoł jedna kajzerka łod cysarołkow, co jyj to boło Maryja Terejzja, kolasong bez Slonsk, zani jyj go stary Fric zebroł, no i jechała tez bez Łoś i prawie tang jyj sie łoś łod tej jejyj kolase połomała, chopy musiały to tang potyn naprawiać. I bez to sie Łoś nazywoł»łoś«.37 Otrzęsie Otrzęsie przysiółek Chwostka wzmiankowanie do 1922, Otrzense 37 A. Bartylla-Blanke, Extra gesichta, ło Tułach, Blachach, Łosi i Miynkusie, coch jong na dziewionty konkurs we tych nasych Ugianach nie yno bez to napisoł, bo łoni tang juz bezy mje wcale zyć nie poradzong, ale i bez to, bo joł bez nich tez ni. Drugo Taila, [w:] Echo Ślonska 2004, nr 16, ss

220 , od 1945 Otrzęsie od 'trzęsawisko' obszar grząski, podmokły, zarośnięty szuwarami, trzciną itp. Owczarnia Owczarnia część Trzebiszyna wzmiankowanie folwarku 1830 wzmiankowanie folwarku z owczarnią do 1936 Trebitschin Vorwerk Oberwalden 1950? Trzebiczyn od? Owczarnia od 'owczarnia' hodowla owiec (tu: XIX XX w.) Ownia Ownia przysiółek Uszyc wzmiankowanie folwarku z owczarnią do 1948 Albrechtshof od 1948 Ownia niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Albrecht' niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hof' dwór polska od 'owien' baran Paliwoda Paliwoda miejscowość na ziemi oleskiej; przysiółek Biestrzynnika wsi na Śląsku, na ziemi opolskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Ozimek, w sołectwie Biestrzynnik wzmiankowanie sąsiedniej Paliwody przynależnej do Zakrzowa 1811 wzmiankowanie papierni 1848 założenie odlewni żeliwa przez Viktora (I) Moritza Karla von Ratibor-Corvey zu Hohenlohe-Schillingsfürst, brak dalszych informacji do 1936 Poliwoda Feldwasser od 1949 Paliwoda od 'dymacz' ('dymiąca woda' 'paląca [się] woda') miech (tu: kuźnica w sąsiedniej Paliwodzie, przynależnej do Zakrzowa dawniej) do 1954 przynależność do Kniei 220

221 od 1954 przynależność do Biestrzynnika Pakoszów Pakoszów wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, na wododziale Prosny i Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Gorzów Śląski, w sołectwie Pakoszów założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez Gottlieba Ernsta Henckel von Donnersmarck 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 192 za Niemcami, 28 za Polską do 1945 Donnersmark Grzmotniki od 1947 Pakoszów niemiecka od antroponimu 'Donnersmarck' (tu: na cześć rodu) polska od antroponimu 'Pacusch', 'Pakusch' (tu: nawiązanie do niezidentyfikowanej miejscowości w księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego) historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Pakoszów gmina Kozłowice gromada Budzów gromada Kozłowice od 1973 gmina Gorzów Śląski parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Trójcy Świętej w Gorzowie Śląskim Pakuły Pakuły wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Warty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Woźniki, w sołectwie Kamieńskie Młyny wzmiankowanie 221

222 do 1922, Pakullen , od 1945 Pakuły od antroponimu 'Pakula' do 1954 przynależność do Ligoty Woźnickiej przynależność do Kamienicy 1973? przynależność do Kamieńskich Młynów (?) od? wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Ligota Woźnicka gmina Lubsza gromada Kamienica gromada Lubsza gmina Psary z siedzibą w Lubszy od 1976 gmina Woźniki parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa w Kamieńskich Młynach Panoszów Panoszów wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Ciasna, w sołectwie Panoszów; do Panoszowa należą: Gajkowe, Kolonia, Niwki, Olszynki, Pilawy wzmiankowanie kuźnica (Kuźnica Sierakowska) huta (Kuźnica Sierakowska); zob. materiały pomocnicze huta (Niwki); zob. materiały pomocnicze huta (Pilawy); zob. materiały pomocnicze 222

223 < kopalnia rud żelaza 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 222 za Niemcami, 58 za Polską (1922) placówka nadzoru celnego do 1936 Ponoschau Hegersfelde Ponoszów od 1947 Panoszów od antroponimu 'Panosz'; 'panosza' rycerz służebny nieszlacheckiego pochodzenia historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , , od 1999 powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Panoszów + obszar dworski Panoszów gmina Panoszów gmina Sieraków gromada Sieraków od 1973 gmina Ciasna geostanowiska pozostałości po eksploatacji rud żelaza w Panoszowie i Zborowskiem gospodarka kopalnia surowców ilastych ceramiki budowlanej Patoka w Panoszowie obiekty fizjograficzne rzeki Liswarta ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) Łęg nad Młynówką (rezerwat przyrody) Łęgi w lasach nad Liswartą (obszar Natura 2000) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sierakowie Śląskim 223

224 zabytki zespół dworski w Panoszowie, dwór, pocz. XIX w. zespół dworski w Panoszowie, park, pocz. XIX w. znani ludzie Carl Leonhard Friedrich Anton von Prittwitz-Gaffron Hermann Gasch cytaty A potem w Panoszowie najnowocześniejszą chlewnię gigant, w której już w przyszłym roku [1975 przyp. wł.] wyhodowanych zostanie 15 tys. tuczników. Takie tu będą rygory higieniczne, że się w głowie nie mieści: obsługujący ludzie nie będą mogli z domu zabrać nawet drugiego śniadania, a każdy będzie musiał kąpać się w chemikaliach!38 herb Panoszowa propozycja autora, warianty Paprotna Paprotna część Bodzanowic założenie Huty Dawida przez (Davida?) Löwenfelda 1847 <1872 Huta Dawida; zob. materiały pomocnicze do 1936 Paprotnymühle 1936? Untermühle od? Paprotna od antroponimu 'Paprotny' Paryż Paryż część Pawełek.? założenie przez uczestnika wojen napoleońskich 1830 wzmiankowanie do 1922, Paris , od 1945 Paryż 38 A. Niedoba, Lekcja nowoczesnego rolnictwa, [w:] Trybuna Robotnicza 1974, nr 115, s

225 od 'Paris' miasto, stolica Francji do 1922 przynależność do Zborowskiego 1922? przynależność do Kochcic od? przynależność do Pawełek Patoka Patoka kolonia na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Ciasna, w sołectwie Panoszów wzmiankowanie? rozbudowanie na podstawie Reichssiedlungsgesetz do 1936 Patocka Klinkerwerk od 1948 Patoka od 'patoka' (I) ciek, tok; (II) płynny miód pszczeli do? przynależność do Panoszowa gospodarka Patoka Industries Ltd. sp. z o.o. w Panoszowie zabytki zespół pałacowy w Patoce, pałac, poł. XIX w. zespół pałacowy w Patoce, park, poł. XIX w. cytaty Dowiaduję się, że rozmaite poważne osoby, między innemi ks. dziekan Henciński z Lubecka, rozsiewają w powiecie pogłoski, jakobym starał się przez przetarg polskich gmin Pawonkowa z Spiegelhofem przyznanych Polsce, majętność Patokę przyznaną Niemcom, do Polski przyłączyć. Tego rodzaju insynuacje, skierowane przeciw mojej osobie w celu zbezczeszczenia w ostatniej chwili pracy mej dla sprawy polskiej i podkopania zaufania do mnie ludności polskiej w powiecie, odpieram jaknajenergiczniej i wszelkie tego rodzaju wieści piętnuję jako kłamstwa. Lubliniec, dnia r. Breliński, doradca powiatowy.39 Pawełki Pawełki wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Kochanowice, w sołectwie Pawełki; do Pawełek należy Paryż wzmiankowanie placówka straży celnej placówka straży granicznej 1957 przeniesienie ze Śródlesia drewnianej kaplicy św. Huberta; 1958 zrekonstruowanie na kościół Matki Bożej Fatimskiej 39 Oświadczenie., [w:] Polak 1921, nr 259, s

226 do 1922, Pawelken , od 1945 Pawełki od antroponimu 'Pawelek' do 1972 przynależność do Kochcic od 1973 wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Kochcice gmina Kochcice z siedzibą w Kochanowicach gromada Kochcice od 1973 gmina Kochanowice ochrona przyrody Brzoza (użytek ekologiczny) Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Najświętszego Serca Pana Jezusa w Kochcicach, filiał Matki Boskiej Fatimskiej w Pawełkach Pawłowice Pawłowice wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na pograniczu Obniżenia Krzepickiego i Progu Herbskiego, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Gorzów Śląski, w sołectwie Pawłowice; do Pawłowic należą: Brody, Dziesiątki, Pawłowicki Folwark. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Karpaty) 1773 <1805 huta; zob. materiały pomocnicze < Huta Józefa; zob. materiały pomocnicze < kopalnia rud żelaza 226

227 kolej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 424 za Niemcami, 117 za Polską do 1945 Paulsdorf , od 2004 Pawłowice Pawłowice Gorzowskie od antroponimu 'Paweł' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1932 gmina Pawłowice + obszar dworski Pawłowice Górne gmina Pawłowice gmina Kozłowice gromada Kozłowice od 1973 gmina Gorzów Śląski parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Trójcy Świętej w Gorzowie Śląskim, filiał św. Jana Pawła II w Pawłowicach zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 1, grodzisko w Pawłowicach, średniowiecze Pawłowicki Folwark Pawłowicki Folwark osada Pawłowic wzmiankowanie folwarku do? Bergvorwerk od? Pawłowicki Folwark pierwszy człon 'miejscowość przynależna do Pawłowic' drugi człon od 'folwark' Pawonków Pawonków wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Progu Woźnickiego i 227

228 Równiny Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Pawonków, w sołectwie Pawonków; siedziba gminy Pawonków; do Pawonkowa należą: Dolny Dwór, Lustrzaniec, Łysa Góra, Mały Koniec, Młynki, Nowe, Pietraszowice, Ptakowe. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie 1540 prawdopodobne wybudowanie drewnianego kościoła jednego z pierwszych kościołów ewangelickich na ziemi oleskiej i lublinieckiej kolej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 243 za Niemcami, 221 za Polską (1922) urząd celny; przejście graniczne z Niemcami placówka straży celnej placówka straży granicznej 1944 spalenie żywcem 2 Niemców i 1 Polaka przez Niemców w ramach II wojny światowej do 1922, Pawonkau , od 1945 Pawonków od antroponimu z cząstką 'Paw-' (np. 'Pawlonka') historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Pawonków + obszar dworski Pawonków + obszar dworski Spiegelhof , od 1973 gmina Pawonków gromada Pawonków parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Katarzyny Dziewicy i Męczennicy w Pawonkowie, , 1550 zabytki kościół św. Katarzyny Dziewicy i Męczennicy w Pawonkowie, 1809 plebania w Pawonkowie,

229 Piaseczna Piaseczna przysiółek Jam.? założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej 1830 wzmiankowanie do 1936 Piasetzna Sandhäuser od 1948 Piaseczna od 'piasek' Piasek Piasek wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Górnej Małej Panwi i Progu Woźnickiego, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Woźniki, w sołectwie Piasek. ~1750 założenie huty przez Augusta Sylviusa von Pückler-Groditz lub Augusta Ludwiga von Pückler-Rosmachau ~ huta ; zob. materiały pomocnicze 1753 założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez Augusta Ludwiga von PücklerRosmachau? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Schönhof, Smolana Buda) parafia ewangelicko-augsburska z inicjatywy Augusta Ludwiga von PücklerRosmachau ( , i od 1945 niesamodzielna) 1758 spłonięcie drewnianego kościoła Opatrzności Bożej z 1755, od uderzenia pioruna 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 80 za Niemcami, 81 za Polską do 1922, Ludwigsthal , od 1945 Piasek niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Ludwik' (tu: na cześć Augusta Ludwiga von Pückler-Rosmachau) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Tal' dolina polska od 'piasek' (tu: teren piaszczysty) historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie 229

230 województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Piasek gmina Lubsza gromada Lubsza gmina Psary z siedzibą w Lubszy od 1976 gmina Woźniki parafie i zbory parafia ewangelicko-augsburska w Częstochowie, filiał w Piasku, 1968 przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Jakuba Starszego Apostoła w Lubszy zabytki kościół Opatrzności Bożej w Piasku, 1760 znak sołecki sołectwa Piasek Piaski Piaski część Bodzanowic. od 'piasek' Pietraszowice Pietraszowice część Pawonkowa wzmiankowanie do 1922, Pietraschowitz , od 1945 Pietraszowice od antroponimu 'Piotr' Pietraszów Pietraszów wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu 230

231 Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień, w sołectwie Pietraszów; do Pietraszowa należą: Kopina, Liszczok, Piła kuźnica 1752 założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej kuźnica (Liszczok) huta (Liszczok); zob. materiały pomocnicze huta; zob. materiały pomocnicze (1922) placówka straży celnej (Liszczok) do 1948 Petershof 1948? Piotrowina od? Pietraszów od 2008 dod. Petershof niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Piotr' niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hof' dwór historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Pludry-Pietraszów + obszar dworski Pludry-Pietraszów gmina Pludry-Pietraszów / Pludry gmina Łagiewniki Małe gromada Pludry od 1973 gmina Dobrodzień obiekty fizjograficzne rzeki Mała Panew ochrona przyrody Dolina Małej Panwi (obszar Natura 2000) Kocia Góra (zespół przyrodniczo-krajobrazowy) Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) 231

232 Stawy Pluderskie nr 2 i 3 (użytki ekologiczne) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Jadwigi w Łagiewnikach Małych cytaty Dziś już tylko nazwa ulicy [ul. Hutnicza przyp. wł.] mówi o tym, że właśnie tutaj znajdowały się piece fryszerskie i kuźnie, których urządzenia nadmuchowe i młoty napędzane były wodami stawu hutniczego [...]40 Pietruchowe Pietruchowe część Łagiewnik Wielkich wzmiankowanie do 1922, Petrichau , od 1945 Pietruchowe od antroponimu 'Pietrucha' Pilawy Pilawy część Panoszowa wzmiankowanie huta; zob. materiały pomocnicze do 1936 Pilawen Schlackenfelde 1948? Pilawa od? Pilawy od antroponimu 'Pilawa' Piła Piła część Pietraszowa wzmiankowanie do 1936 Piela Brettmühle od 1949 Piła od 'piła' tartak Piłat Piłat przysiółek Kadłuba Wolnego. 40 J.T. Juros, Historia, zabytki i ślady hutnictwa w dolinie Małej Panwi. Inwentaryzacja zabytkowych obiektów związanych z tradycjami hutniczymi na obszarze działania Stowarzyszenia LGD Kraina Dinozaurów, b.m. b.r., s

233 1886 wzmiankowanie do 1936 Pilot Waldweiler od 1950 Piłat od antroponimu 'Pilat', 'Pilot'; 'piłat' miejsce wiejskiego sądu Piłka Piłka formalnie część Piłki, faktycznie część Lublińca Leśnicy; kwatera myśliwska Nadleśnictwa Koszęcin. 'miejscowość położona koło Piłki' Piłka Piłka kolonia na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Górnej Małej Panwi, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Koszęcin, w sołectwie Piłka; letnisko; do Piłki należą: Nowy Dwór, Piłka, Potępowe wzmiankowanie do 1922, Pielka , od 1945 Piłka (I) od antroponimu 'Pilka', 'Pielka'; (II) od 'piła' tartak do 1945 przynależność do Droniowic i Koszęcina 1945? przynależność do Koszęcina i Lublińca? 2009 przynależność fragmentu do Lublińca od 2010 w całości Piłka Piłka osada na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Herby, w sołectwie Hadra wzmiankowanie do 1922, Piela , od 1945 Piłka (I) od antroponimu 'Pilka', 'Pielka'; (II) od 'piła' tartak do 2008 przynależność do Chwostka od 2009 osada 233

234 Plewina Plewina część Wędziny. od 'plewa' odpadki roślin, głównie zbóż Pludry Pludry wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień, w sołectwie Pludry; do Pluder należy Kolonia Pluderska wzmiankowanie , , od 2017 epizodycznie kolej fabryka chemiczna założona przez Löschhorna; od 1923 Lignum Chemische Fabrik AG 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 234 za Niemcami, 244 za Polską do 1936 Pluder Wildfurt od 1945 Pludry od 2008 dod. Pluder od antroponimu 'Pludra'; 'pludry' krótkie spodnie historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Pludry-Pietraszów + leśny obszar dworski Malepartus, część dobrodzieńska (obejmował również okoliczne miejscowości) + obszar dworski Pludry-Pietraszów gmina Pludry-Pietraszów / Pludry + leśny obszar dworski Malepartus, część dobrodzieńska (obejmował również okoliczne miejscowości) gmina Łagiewniki Małe 234

235 gromada Pludry od 1973 gmina Dobrodzień kolej stacja kolejowa Pludry ochrona przyrody Nad Bziniczką (zespół przyrodniczo-krajobrazowy) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Jadwigi w Łagiewnikach Małych, filiał św. Antoniego w Pludrach Płaszczak Płaszczak część Molnej założenie kuźnicy przez Rousitz von Helm kuźnica 1698 wzmiankowanie do 1936 Plasczok Teichgrund od 1949 Płaszczak od antroponimu 'Plasczoch' Poczołków Poczołków wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na pograniczu Progu Woźnickiego i Równiny Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Zębowice, w sołectwie Poczołków; do Poczołkowa należą: Borownica, Wierzchowina wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 34 za Niemcami, 61 za Polską do 1936 Poscholkau Buschweiler Poczółków od 1948 Poczołków od 2008 dod. Poscholkau od antroponimu z cząstką 'Pacz-', 'Pocz-' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 235

236 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Poczołków + obszar dworski Poczołków gmina Poczołków gmina Kadłub Wolny , od 1973 gmina Zębowice gromada Kadłub Wolny gromada Zębowice ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zębowicach Podgroblany Podgroblany część Kośmidrów wzmiankowanie placówka straży celnej do 1922, Podgroblane , od 1945 Podgroblany od 'grobla' wał ziemny usypany w celu spiętrzenia lub rozdzielenia wody (tu: 'miejsce przy grobli') Podlesie Podlesie część Sadowa wzmiankowanie folwarku do 1922, Waldhof 1922? Waldgof? 1939, od 1945 Podlesie 'miejscowość położona przy lesie' Podlesie Podlesie przysiółek Skrońska wzmiankowanie do 1936 Podlesche 236

237 Unterwalde od 1950 Podlesie 'miejscowość położona przy lesie' Podleśnia Podleśnia część Kośmidrów wzmiankowanie do 1922, Podlesnia , od 1945 Podleśnia 'miejscowość położona przy lesie' Podole Podole część Sierakowa Śląskiego wzmiankowanie od 'dół', 'padół' teren lub miejsce położone nisko, niżej od otaczającego je terenu Pogorzałka Pogorzałka wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Byczyna, w sołectwie Pogorzałka.? założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej 1825 wzmiankowanie < kopalnia rud żelaza do 1948 Hellewald od 1948 Pogorzałka niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'hell' jasny, widny niemiecka, drugi wyraz niem. 'Wald' las do 1954 przynależność do Gołej przynależność do Nasala wsi na ziemi kluczborskiej od 1973 wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane 237

238 historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1954 powiat oleski , od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1939 gmina Goła gmina Nowa Wieś gmina Ździechowice/Zdziechowice gromada Nasale gromada Roszkowice od 1973 gmina Byczyna parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Antoniego Padewskiego w Roszkowicach (filiału św. Wawrzyńca w Nasalu) Podstawie Podstawie przysiółek Dębiny wzmiankowanie do 1936, od 1948 Podstawie Am Teich 'miejscowość położona przy stawie' (obecnie nieistniejącym) do? przynależność do Pawłowic od? przynależność do Dębiny Posmyk Posmyk część Lublińca; letnisko wzmiankowanie kuźnica huta; zob. materiały pomocnicze od antroponimu 'Posmyk'; 'posmyk' drąg u drabiny do ~1931 przynależność do Kokotka ~ wieś od 1945 przynależność do Lublińca Potępowe Potępowe część Piłki. 238

239 1736 wzmiankowanie do 1922, Potempa , od 1945 Potępowe od antroponimu 'Potempa' do? przynależność do Koszęcina od? przynależność do Piłki Prądy Prądy część Strzebinia wzmiankowanie 1805 huta, krótki żywot; zob. materiały pomocnicze do 1922, Prondy , od 1945 Prądy od 'prąd' bieg, ruch wody (tu: potok Leśnica) znani ludzie Juliusz Ligoń Prosna Prosna przysiółek Jastrzygowic wzmiankowanie do 1936 Paprotnymühle 1936? Farnmühle od? Prosna niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Paprotny' niemiecka, drugi wyraz niem. 'Mühle' młyn polska od 'pers-', 'pors-' sypać, tryskać, wypływać (tu: rzeka Prosna) Prusków Prusków wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, na wododziale Budkowiczanki i Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Zębowice, w sołectwie Prusków wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 93 za Niemcami, 80 za Polską do 1936 Pruskau Preußenau 239

240 Pruszków od 1948 Prusków od 2008 dod. Pruskau od antroponimu 'Prosek', 'Prusek' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Prusków + obszar dworski Prusków gmina Prusków , od 1973 gmina Zębowice gromada Zębowice ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) Łąka przy pomnikach przyrody (użytek ekologiczny) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zębowicach Przymiarki Przymiarki przysiółek Gołej.? założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez Gottlieba Ernsta Henckel von Donnersmarck 1783 wzmiankowanie do 1948 Königswille od 1948 Przymiarki niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'König' król niemiecka, drugi wyraz niem. 'Wille' wola polska od 'domiar' dodatek, dokładka do czegoś (tu: domiar gruntu) 1954? przynależność do Uszyc 240

241 Przytoczna Przytoczna przysiółek Gołej wzmiankowanie do 1936 Przytozna Teichenau od 1949 Przytoczna (I) od 'przetoka' kanał; (II) od 'przytok' dopływ (tu: Pianka dopływ Prosny) Przywary Przywary przysiółek Sierakowa Śląskiego wzmiankowanie cegielni do 1936 Ziegelei, Dampfziegelei Kreuzenfeld od 1950 Przywary niemiecka (I) niem. 'Ziegelei' cegielnia; (II) niem. 'Dampfziegelei' cegielnia parowa (tu: dawniej; obecnie ruina) polska od antroponimu 'Przywara' do 1954 przynależność do Jeżowej od 1954 przynależność do Sierakowa Śląskiego Przywary Leśne Przywary Leśne część Sierakowa Śląskiego wzmiankowanie jednostka wojskowa nr węzeł nr 201 troposferycznego systemu łączności BARS do 1936 Przywaren Ziegelwalde 1950? Przywary od? Przywary Leśne pierwszy człon od antroponimu 'Przywara' drugi człon od 'las', 'miejscowość położona w lesie' do 1954 przynależność do Klekotnej od 1954 przynależność do Sierakowa Śląskiego Psary Psary wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Progu Woźnickim, w dorzeczu Małej 241

242 Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Woźniki, w sołectwie Psary wzmiankowanie 1335 wzmiankowanie parafii rzymskokatolickiej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 115 za Niemcami, 272 za Polską kolej do 1922, Psaar , od 1945 Psary od 'psiarz' łowczy urządzający polowanie, mający pieczę nad psami myśliwskimi historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Psary + obszar dworski Psary gmina Psary gmina Lubsza gromada Psary gmina Psary z siedzibą w Lubszy od 1976 gmina Woźniki gospodarka elektrownia wiatrowa w Psarach (I) elektrownia wiatrowa w Psarach (II) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Babienicy 242

243 znak sołecki sołectwa Psary Psurów Psurów osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Radłów, w sołectwie Ligota Oleska wzmiankowanie do 1936 Psurow Klein Ellguth od 1950 Psurów od 2006 dod. Psurow od antroponimu 'Psur' do? przynależność do Ligoty Oleskiej zabytki dwór w Psurowie, I poł. XIX w. oficyna w Psurowie, I poł. XIX w. znani ludzie Gerhard Kuss Ptakowe Ptakowe część Pawonkowa wzmiankowanie od antroponimu 'Ptak', 'Ptok' Pusta Kuźnica Pusta Kuźnica część Lublińca wzmiankowanie nieczynnej kuźnicy kuźnica (1922) urząd celny; przejście graniczne z Niemcami 243

244 placówka straży celnej do 1922, Wüstenhammer , od 1945 Pusta Kuźnica pierwszy człon od 'pusty' nieczynny, opuszczony drugi człon od 'kuźnica' (tu: dawniej) do 1945 wieś od 1945 przynależność do Lublińca Pustki Pustki przysiółek Kolonii Łomnickiej wzmiankowanie do 1936, od 1950 Pustki Odfeld (I) od 'pustka' pozostawiona po kimś rola (ziemia uprawna); (II) od 'pustka' = 'pustkowie' do? przynależność do Sowczyc od? przynależność do Kolonii Łomnickiej Pustkowie Pustkowie część Wichrowa wzmiankowanie do 1936 Ober Wichrau Ober Windenau 1950? Wichrów Górny od? Pustkowie od 'pustkowie' Pustkowie Pustkowie przysiółek Biskupic wzmiankowanie do 1936, od? Pustkowie 1936? Bischdorf od 'pustkowie' 244

245 Pustkowie Pustkowie przysiółek Bodzanowic wzmiankowanie do 1936 Pustkowie, Unter dem Walde Grunsruh-Ausbauten, Unter dem Walde od 1948 Pustkowie niemiecka niem. 'unter dem Walde' pod lasem polska od 'pustkowie' Pustkowie Pustkowie przysiółek Taniny wzmiankowanie do 1922, Waldhäuser , od 1945 Pustkowie niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'Wald' las niemiecka, drugi wyraz niem. 'Häuser' domy polska od 'pustkowie' do? przynależność do Lisowa41 od? przynależność do Taniny Pustkowie Kmieciowe-Gajdy Pustkowie Kmieciowe-Gajdy część Ciasnej wzmiankowanie do 1936 Knietschowe Waldhof 1950? Knieciowe od? Pustkowie Kmieciowe-Gajdy pierwszy człon od 'pustkowie' drugi człon od antroponimu 'Knieć' trzeci człon od antroponimu 'Gaida' Pustkowie Kulikowe Pustkowie Kulikowe część Ciasnej wzmiankowanie 41 Edycja 2020: możliwe, że pierwotnie przynależne do Kochanowic jako Stare Pustkowie o ile tożsame. 245

246 do 1936, 1950? Kulikowe Kuhlshof od? Pustkowie Kulikowe pierwszy człon od 'pustkowie' drugi człon od antroponimu 'Kulik' Pustkowie-Kmieć Pustkowie-Kmieć część Ciasnej wzmiankowanie do 1936 Knietsche Randshausen 1950? Kniecie od? Pustkowie-Kmieć pierwszy człon od 'pustkowie' drugi człon od antroponimu 'Knieć' Pustkowie-Marczyk Pustkowie-Marczyk część Ciasnej wzmiankowanie pierwszy człon od 'pustkowie' drugi człon od antroponimu 'Marczyk' Pyki Pyki przysiółek Kolonii Łomnickiej wzmiankowanie do 1936, od? Pyki 1936? Westend od antroponimu 'Pyka' do? przynależność do Sowczyc od? przynależność do Kolonii Łomnickiej Radawie Radawie wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, na wododziale Budkowiczanki i Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Zębowice, w sołectwie Radawie; do Radawia należą: Bąkownia, Draganie, Kopalina, Kosice, Radawka. 246

247 księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Radawka) huta szkła 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 307 za Niemcami, 180 za Polską 20 V 1921 ostrzelanie z dział pociągu pancernego przez Polaków w ramach III powstania śląskiego do 1945 Radau od 1945 Radawie od 2008 dod. Radau por. gr. 'ρέω', 'ροές' płynąć (tu: potok Radawka) historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Radawie + obszar dworski Radawie gmina Radawie , od 1973 gmina Zębowice gromada Radawie gromada Zębowice gospodarka kopalnia kruszywa naturalnego Jan w Radawiu ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Podwyższenia Krzyża Świętego w Radawiu, XV/XVI w. 1633, 1945 zabytki kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Radawiu, 1500, drewniany; zob. materiały pomocnicze park w Radawiu, pocz. XVII w. Radawka Radawka przysiółek Radawia. 247

248 ? założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej 1820 wzmiankowanie do 1936, od 1948 Radawka Klein Radau por. gr. 'ρέω', 'ροές' płynąć (tu: potok Radawka) Radlina Radlina osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Budkowiczanki, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Tuły; wyburzona.? założenie folwarku przez Ernsta Carla von Blacha lub wdowę po nim Agnes Luise Dorothe Karoline Klarę Theresię von Blacha (Lilienhoff-Adelstein) 1830 wzmiankowanie folwarku w budowie do? Agneshof od? Radlina niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Agnieszka' (tu: na cześć Agnes Luise Dorothe Karoline Klary Theresi von Blacha (Lilienhoff-Adelstein)) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hof' dwór polska od 'radło' prymitywne narzędzie rolnicze, klin do rozpruwania gleby do? przynależność do Tuł Radłów Radłów wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, na wododziale Liswarty i Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Radłów, w sołectwie Radłów; siedziba gminy Radłów; do Radłowa należą: Kołpnica, Świerkle wzmiankowanie 1774 rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Kołpnica) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 147 za Niemcami, 222 za Polską do 1936 Radlau Radelsdorf od 1945 Radłów od 2006 dod. Radlau od antroponimu 'Radło'; 'radło' prymitywne narzędzie rolnicze, klin do rozpruwania gleby historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska 248

249 , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Radłów + obszar dworski Radłów gmina Radłów gmina Sternalice , od 1973 gmina Radłów gromada Radłów parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Mateusza w Sternalicach, filiał Najświętszego Serca Pana Jezusa w Radłowie zabytki w skansenie Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu chałupa przytułek z Radłowa, 1740/1823, drewniana Radomil Radomil osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Budkowiczanki, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Szumirad; pojedyncza zagroda założenie huty przez Johanna George'a von Jänisch huta; zob. materiały pomocnicze (I) od antroponimu 'Radomil' (II) 'rad' + 'mil' pierwsza cząstka od 'rad' (I) cząstka antroponimu 'Radomil'; (II) cząstka hydronimu 'Radawka'; (III) cząstka toponimu 'Radawie' druga cząstka od 'młyn' 'rad' + 'mil' = (I) 'młyn należący do Radomila'; (II) 'młyn na Radawce' (obecnie na tym odcinku Bystrzyna); (III) 'młyn należący do Radawia' do 1950 Radomühl od 1950 Radomil do? przynależność do Szumiradu cytaty W II poł. XIX w. nastał kres świetności hutnictwa oleskiego. [...] W 1905 r. Radomil liczył 47 mieszkańców. W latach 30. XX w., gdy w pobliskim lesie ulokowano tajną bazę wojskową, obok Epheuwaldu powstała strzelnica. W 1959 r. do Radomila dotarła elektryczność. Osada liczyła wtedy 8 katolików i nieznaną liczbę ewangelików. W latach 70. XX w. przylgnęła do niej granica jednostki wojskowej w Szumiradzie, zakańczając historię 249

250 Radomila.42 Rędzina Rędzina przysiółek Klekotnej wzmiankowanie huta szkła do 1936 Rendzin Stillwalde od 1949 Rędzina od 2008 dod. Rendzin od 'rędzina' żyzna gleba do? wieś? 1954 przynależność do Zwozu przynależność do Rzędowic od 1961 przynależność do Klekotnej Rosocha Rosocha część Siedlisk wzmiankowanie do 1936 Rossocha Rosenhof od 1950 Rosocha od 'rosocha' rozgałęzienie, rozwidlenie do? przynależność do Kadłuba Wolnego od? przynależność do Siedlisk Rosocha Rosocha osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Borki Małe wzmiankowanie do 1936, od 1949 Rosocha Wolfsgrund od 'rosocha' rozgałęzienie, rozwidlenie do? przynależność do Borek Małych 42 G. Szyniec, A. Hermańska (wsp.), Ch. Weidel (wsp.), Radomil, [w:] Cajtung 2012, nr 2, s

251 Ruda Ruda przysiółek Sternalic. < kopalnia rud żelaza 1830 wzmiankowanie do 1949 Erzgruben od 1949 Ruda od 'ruda' minerał lub skała, z których uzyskuje się metale i niektóre niemetale (tu: kopalnia rud żelaza XIX w.) Rusinowice Rusinowice wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Górnej Małej Panwi, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Koszęcin, w sołectwie Rusinowice wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 152 za Niemcami, 105 za Polską od 1931 kolej 2008 trąba powietrzna do 1922, Rusinowitz , od 1945 Rusinowice od antroponimu 'Rusin' historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Rusinowice + obszar dworski Rusinowice gmina Rusinowice gmina Sadów 251

252 gromada Sadów od 1973 gmina Koszęcin kolej przystanek kolejowy Rusinowice parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Znalezienia Krzyża Świętego i św. Katarzyny w Rusinowicach, 1985 cytaty Mieszkańców Rusinowic k. Lublińca nazywa się Plackorzami (od nazwy placków ziemniaczanych, zapisano w r w sąsiednich wsiach Kokotek, Posmyk, Piłka, Pusta Kuźnica i w samych Rusinowicach w pow. lublinieckim).43 Rydzek Rydzek osada leśna na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Budkowiczanki, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Chudoba. 1803/1804 założenie huty przez Friedricha Ludwiga zu Hohenlohe-Ingelfingen-Öhringen 1803/ huta; zob. materiały pomocnicze do 1936, od 1950 Rydzek Quellengrund (I) od 'rydz'; (II) od 'rykowisko' miejsce, gdzie się zbierają jelenie podczas godów do? przynależność do Szumiradu?? przynależność do Chudoby Rzędowice Rzędowice wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Progu Woźnickiego i Równiny Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień, w sołectwie Rzędowice; do Rzędowic należą: Bzionków, Kwierucie wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 110 za Niemcami, 140 za Polską do 1936 Rzendowitz Mühlental od 1945 Rzędowice od 2008 dod. Rzendowitz (I) od antroponimu 'Rzandcza'; (II) od 'rządca' administrator majątku historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska 43 H. Rusek (red.), A. Drożdż (red.), Tożsamość etniczna i kulturowa Śląska w procesie przemian, Wrocław Cieszyn 2009, s

253 historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Rzędowice + obszar dworski Rzędowice gmina Rzędowice gmina Szemrowice gromada Rzędowice gromada Szemrowice od 1973 gmina Dobrodzień gospodarka kopalnia kruszywa naturalnego Bzionków w Rzędowicach parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Marii Magdaleny w Dobrodzieniu Rzyce Rzyce kolonia na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Górnej Małej Panwi i Progu Woźnickiego, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Koszęcin; do Rzyc należą: Dolnik, Irki wzmiankowanie 1804 ~1850 huta; zob. materiały pomocnicze do 1922, Rzytze , od 1945 Rzyce od 'rzeka' (tu: potok Bartosie) do 1954 przynależność do Cieszowej 1954? przynależność do Koszęcina Sadów Sadów wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Górnej Małej Panwi i Progu Woźnickiego, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Koszęcin, w sołectwie Sadów; do Sadowa należą Kopce. 253

254 księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 304 za Niemcami, 149 za Polską do 1922, Sodow , od 1945 Sadów prawdopodobnie od antroponimu 'Sad' lub z cząstką 'Sad-' ('Sand-'?) historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Sadów + obszar dworski Sadów Dolny + obszar dworski Sadów Górny gmina Sadów gromada Sadów od 1973 gmina Koszęcin geostanowiska głaz narzutowy w Sadowie głaz narzutowy w Sadowie (pomnik Schilla) głaz narzutowy w Sadowie (z figurą św. Józefa) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Józefa w Sadowie, 1331 zabytki kościół św. Józefa w Sadowie, 1331 dzwonnica w Sadowie, (1486) XVII w. Siedliska Siedliska wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Zębowice, w sołectwie Siedliska; do Siedlisk należą: Rosocha, Sośnie wykupienie się chłopa z poddaństwa (Frei Pipa) 1845 wzmiankowanie (Siedliska) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 22 za Niemcami, 29 za Polską 254

255 do 1936 Frei Pipa + Schedlitz (Kadłub Wolny) Freihäuser Nordhof (Kadłub Wolny) od Siedliska od 2008 dod. Schiedlisk (Frei Pipa) niemiecka, pierwszy człon niem. 'frei' wolny; 'wolny' uwolniony spod czyjejś władzy (tu: z poddaństwa feudalnego) (Frei Pipa) niemiecka, drugi człon od antroponimu 'Pipa'; czes. 'pipa' kranik do beczki od 'siedlisko' miejsce, w którym ktoś mieszka, przebywa, lub z którego pochodzi, albo gdzie się skupia do? przynależność fragmentu do Kadłuba Wolnego od? w całości historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1939 gmina Frei Pipa gmina Kadłub Wolny , od 1973 gmina Zębowice gromada Kadłub Wolny gromada Zębowice ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zębowicach Sieraków Śląski Sieraków Śląski wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Ciasna, w sołectwie Sieraków Śląski; do Sierakowa Śląskiego należą: Nowy Sieraków, Osiedle Małe, Osiedle Wielkie, Podole, Przywary, Przywary Leśne, Szyszków wzmiankowanie 255

256 od 1884 kolej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 343 za Niemcami, 198 za Polską? rozbudowanie na podstawie Reichssiedlungsgesetz (Osiedle Małe, Osiedle Wielkie) jednostka wojskowa nr 2464 (Przywary Leśne) węzeł nr 201 troposferycznego systemu łączności BARS (Przywary Leśne) do 1936 Schierokau Breitenmarkt Sieraków od 1998 Sieraków Śląski pierwszy człon od antroponimu 'Sierak', 'Zirak' drugi człon 'miejscowość położona na Śląsku' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , , od 1999 powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Sieraków + obszar dworski Sieraków gmina Sieraków gromada Sieraków od 1973 gmina Ciasna kolej stacja kolejowa Sieraków Śląski ochrona przyrody Cisy koło Sierakowa (rezerwat przyrody) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. św. Apostołów Piotra i Pawła w Sierakowie Śląskim, 1664 zabytki zespół pałacowy w Sierakowie Śląskim, pałac, 1905 zespół pałacowy w Sierakowie Śląskim, park, II poł. XIX w. Siodłaki Siodłaki część Droniowic. 256

257 1574 wzmiankowanie 6 siodłaków w Droniowicach 1652 wzmiankowanie 12 siodłaków w Droniowicach od 'siodłak' Sitki Sitki przysiółek Boronowa, w sołectwie Hucisko wzmiankowanie do 1922, Schittek , od 1945 Sitki od antroponimu 'Sitek' do? przynależność do Huciska od? przynależność do Boronowa Siwe Osiedle Siwe Osiedle przysiółek Kozłowic.? założenie na podstawie Reichssiedlungsgesetz pierwszy człon od 'siwy' drugi człon od 'zasiedlenie' do 1936 Siedlung Koselwitz 1936? Siedlung Josefshöhe od? Siwe Osiedle Skorków Skorków część Gronowic wzmiankowanie do 1936 Skorkau Am Mühlteich od 1948 Skorków od antroponimu 'Skorek' do? wieś od? przynależność do Gronowic Skrońsko Skrońsko wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Prosny, w 257

258 województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Gorzów Śląski, w sołectwie Skrońsko; do Skrońska należą: Podlesie, Zarzyska wg legendy wybudowanie drewnianego kościoła (Zarzyska) wg legendy 1004; < parafia rzymskokatolicka (Zarzyska) 1193 wzmiankowanie (Zarzyska) 1408 wzmiankowanie < kopalnia rud żelaza 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 95 za Niemcami, 116 za Polską 1999 spłonięcie drewnianego kościoła św. św. Walentego i Bartłomieja Apostoła z XVI/XVII w. (Zarzyska) do 1936 Skronskau Buchental od 1945 Skrońsko od antroponimu 'Skron' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do? gmina Skrońsko + obszar dworski Skrońsko? 1939 gmina Skrońsko gmina Biskupice gmina Kościeliska gromada Kościeliska od 1973 gmina Gorzów Śląski parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kościeliskach, filiał św. Bartłomieja Apostoła w Skrońsku zabytki kapliczka w Skrońsku, I poł. XVIII w. znani ludzie Budconi de Skronsko 258

259 Skrzeszówka Skrzeszówka część Woźnik, w sołectwie Ligota Woźnicka wzmiankowanie do 1922, Skrzesowka , od 1945 Skrzeszówka od antroponimu 'Sczech', 'Sczeszyk' do 1972 przynależność do Ligoty Woźnickiej od 1973 przynależność do Woźnik Skrzydłowice Skrzydłowice wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Pawonków, w sołectwie Skrzydłowice wzmiankowanie , huta szkła Skrzydłowice (Cegielnia) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 152 za Niemcami, 100 za Polską (1922) urząd celny (Cegielnia); przejście graniczne z Polską (Cegielnia) do 1936 Skrzidlowitz Flügeldorf od 1945 Skrzydłowice od antroponimu 'Skrzydlo'; 'skrzydło' część zbroi rycerza historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , , od 1999 powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński 259

260 historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Skrzydłowice + obszar dworski Skrzydłowice gmina Skrzydłowice gmina Łagiewniki Małe gromada Łagiewniki Małe od 1973 gmina Pawonków parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Jadwigi w Łagiewnikach Małych Smolarki Smolarki osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu Herbskiego, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Borki Wielkie założenie huty w Borkach Wielkich, od 1780 posiadającej łącznie 3 piece opalane węglem drzewnym, na potrzeby których działała smolarnia w Smolarkach od 'smolarnia' (tu: dawniej) do? przynależność do Borek Wielkich Smuga Smuga część Molnej. od 'smuga' (I) wąski pas czegoś; (II) nieużytek, ugór Smuga Smuga przysiółek Nowych Karmonek wzmiankowanie do 1936 Smuge Fichtenau od 1948 Smuga od 'smuga' (I) wąski pas czegoś; (II) nieużytek, ugór Sobisz Sobisz osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Budkowiczanki, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Chudoba wzmiankowanie folwarku 1803/ huta; zob. materiały pomocnicze do 1936 Sobisch Sandhagen 260

261 od 1950 Sobisz od antroponimu 'Sobisz' do? przynależność do Szumiradu?? przynależność do Chudoby Sobisz Sobisz osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Borki Wielkie wzmiankowanie folwarku do? Sophienhof od? Sobisz niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Zofia' niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hof' dwór polska od antroponimu 'Sobisz' do? przynależność do Borek Wielkich Sobkowe Sobkowe część Jeżowej wzmiankowanie do 1936, od 1950 Sobkowe Kreuzenfeld od antroponimu 'Sobek'; 'sobek' egoista Sobkowe Sobkowe osada na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Ciasna, w sołectwie Jeżowa wzmiankowanie do 1936, od 1950 Sobkowe Kreuzenfeld od antroponimu 'Sobek'; 'sobek' egoista do? przynależność do Jeżowej 261

262 Solarnia Solarnia wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Pawonków, w sołectwie Solarnia; do Solarni należy Dziewcza Góra. X XI w. zaginiony gród (Dziewcza Góra) 1685 założenie warzelni soli Warmusch przez Jana Ferdynanda Cellariego 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 54 za Niemcami, 162 za Polską placówka straży celnej placówka straży granicznej (Dziewcza Góra) placówka straży granicznej do 1922, Sollarnia , od 1945 Solarnia historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Solarnia + obszar dworski Solarnia gmina Solarnia , od 1973 gmina Pawonków gromada Kośmidry gromada Pawonków parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Katarzyny Dziewicy i Męczennicy w Pawonkowie, filiał św. Kazimierza w Solarni Sośnica Sośnica część Woźnik, w sołectwie Dyrdy wzmiankowanie do 1922, Sossnitz 262

263 , od 1945 Sośnica od antroponimu 'Sośnica'; 'sośnina' las z przewagą sosny zwyczajnej do ~1931, przynależność do Kalet ~ wieś przynależność do Dyrd od 1973 przynależność do Woźnik Sośnie Sośnie część Siedlisk wzmiankowanie do 1936 Sosnie Trockenau od 1950 Sośnie od 'sośnina' las z przewagą sosny zwyczajnej do? przynależność do Kadłuba Wolnego od? przynależność do Siedlisk Sowczyce Sowczyce wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu Herbskiego, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Sowczyce; do Sowczyc należy Bieńskie wzmiankowanie od 1884 kolej 1916 przeniesienie z Łomnicy drewnianego kościoła św. Katarzyny i Ducha Świętego z 1586 w nocy 7/8 VI 1919 powstanie oleskie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 293 za Niemcami, 284 za Polską do 1945 Schoffschütz od 1945 Sowczyce od antroponimu 'Sowa', 'Sowka' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 263

264 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Sowczyce + obszar dworski Sowczyce gmina Sowczyce gmina Wysoka gromada Łomnica gmina Borki Wielkie od 1976 gmina Olesno kolej stacja kolejowa Sowczyce parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Łomnicy, filiał św. Antoniego w Sowczycach zabytki kościół św. Antoniego w Sowczycach, 1586, drewniany, przeniesiony z Łomnicy zespół pałacowy w Sowczycach, pałac, 1810 zespół pałacowy w Sowczycach, park, II poł. XIX w. znani ludzie Felix Prudlo Julius Bieniek Sówkowe Sówkowe część Lisowic wzmiankowanie do 1922, Sowkowe , od 1945 Sówkowe od antroponimu 'Sowa', 'Sowka' Stara Chudoba Stara Chudoba osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Budkowiczanki, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Lasowice Wielkie wzmiankowanie 1754 założenie folwarku przez Juliusa Gebharda von Hoym do 1936 Alt Kudoba Hochwiese od 1948 Stara Chudoba 264

265 pierwszy człon od 'stary' wcześniejszy (tu: miejscowość założona wcześniej od Chudoby) drugi człon od 'chudoba' bieda, nędza; 'bieda' biedne miejsce, nieurodzajna gleba do 1927/1928 obszar dworski Chudoba 1927/ przynależność do Chudoby 1945? przynależność do Lasowic Wielkich Stara Chudoba Stara Chudoba osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Wojciechów wzmiankowanie przywilej Jana (Janusza) II opolskiego (Dobrego) 1574 skarga 'ludzi z Chudoby' na burmistrza, radę i wszystkich mieszkańców Olesna o przekopanie i zaoranie calizny, co wyrządziło szkodę w barciach leśnych do 1936, 1949? Chudoba Heinrichsort od? Stara Chudoba pierwszy człon 'miejscowość dawno temu założona' (tu: dawna wieś) drugi człon od 'chudoba' bieda, nędza do? przynależność do Wojciechowa Stara Huta Stara Huta przysiółek Bażan; wyburzony założenie huty huta; zob. materiały pomocnicze 1912 wzmiankowanie domu robotników leśnych w dawnej hucie do 1936 Althütte Altehütte od 1950 Stara Huta 'huta założona i działająca wcześniej od Huty Fryderyka w Bażanach' do 1972 przynależność do Bogacicy od 1973 przynależność do Bażan Stare Karmonki Stare Karmonki osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Radłów, w sołectwie Radłów. 265

266 1417 wzmiankowanie 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 65 za Niemcami, 12 za Polską do 1936 Alt Karmunkau Mühlengrund od 1948 Stare Karmonki od 2006 dod. Alt Karmunkau pierwszy człon od 'stary' wcześniejszy (tu: miejscowość założona wcześniej od Starych Karmonek) drugi człon od antroponimu 'Karmen' do 1928 obszar dworski 1928? wieś?? przynależność do Radłowa Stare Kuczoby Stare Kuczoby osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Kucoby wzmiankowanie nieczynnej kuźnicy do 1936 Alt Kutzoben Alt Halden od 1950 Stare Kuczoby pierwszy człon od 'stary' wcześniejszy (tu: miejscowość założona wcześniej od Kucob) drugi człon od antroponimu 'Kuczoba' do? przynależność do Kucob Stare Olesno Stare Olesno wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Stare Olesno; do Starego Olesna należy Stare Olesno-Roszarnia. ~1208 wybudowanie zamku (dworu myśliwskiego) w 'okolicy Starego Olesna', czyli w Oleśnie, ew. w Grodzisku, przez Henryka I śląskiego (wrocławskiego) 1226 wzmiankowanie konsekracja kościoła; wzmiankowanie komory celnej na szlaku handlowym Morawy Kujawy Żywot św. Jadwigi wzmiankowanie kasztelanii oleskiej 1275 przywilej nadanie praw miejskich: Olesnu przez Henryka IV Prawego (Probusa) lub Staremu Olesnu przez Bolesława I opolskiego 1294 wzmiankowanie jako 'civitas': Olesna lub Starego Olesna; prawdopodobnie przeniesienie komory celnej do Olesna i zmiana przebiegu szlaku handlowego pomiędzy Kadłubem Turawskim a Boroszowem: przez Olesno zamiast przez Stare Olesno 266

267 1372 wzmiankowanie jako wieś od 1883 kolej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 140 za Niemcami, 170 za Polską 1939 niemieckie lotnisko polowe w ramach przygotowań do II wojny światowej do 1945 Alt Rosenberg , od? Stare Olesno 1946? Stare Oleśno niemiecka + polska, pierwszy człon niem. 'Alt' stary; od 'stary' wcześniejszy (tu: miejscowość założona wcześniej od Olesna) niemiecka, drugi człon od czes. 'Rožmberk' zamek w Rožmberku nad Vltavou (tu: na cześć Voka I z Rožmberka lub Jindřicha I z Rožmberka) polska, drugi człon od 'las', 'miejscowość położona w lesie' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Stare Olesno + obszar dworski Stare Olesno gmina Stare Olesno gmina Lasowice Małe z siedzibą w Chocianowicach gmina Lasowice Małe gromada Wojciechów gromada Olesno od 1973 gmina Olesno kolej przystanek kolejowy Stare Olesno obiekty fizjograficzne rzeki Stobrawa parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Marii Magdaleny w Starym Oleśnie, 1226 XIV w., 1967 zabytki kościół św. Marii Magdaleny w Starym Oleśnie, 'kilkanaście lat przed 1679', drewniany znani ludzie Konrad Barde 267

268 cytaty W związku z przydawką»stare«olesno powstaje pytanie: która z obu miejscowości jest starsza: miasto Olesno czy wieś Stare Olesno? Na ten temat panują wśród historyków różne opinie. Najprawdopodobniej jednak osada, która w przeszłości leżała na terenie dzisiejszego Starego Olesna została przeniesiona na teren dzisiejszego miasta Olesna [...]44 Właściciel, ewangelik, zbudował kościół, ale dla ewangelików na cmentarzu umiejscowionym wokoło kościoła zostało wyznaczone miejsce w południowo-wschodniej jego części. Nie byłoby w tym nic dziwnego gdyby nie fakt, że tablice nagrobne, pomniki musiały być i są odwrócone od kościoła. Katolickie nagrobki są zwrócone w kierunku kościoła.45 Stare Olesno-Roszarnia Stare Olesno-Roszarnia część Starego Olesna; ośrodek wypoczynkowy założenie roszarni przez Mortimera von Lieres-Wilkau zatrudnienie w roszarni więźniów obozu pracy w Wojciechowie do 1946 Alt Rosenberg 1946? Stare Oleśno?? Stare Olesno od? Stare Olesno-Roszarnia dwa pierwsze człony 'miejscowość przynależna do Starego Olesna' trzeci człon od 'roszarnia' zakład przerobu lnu do? przynależność do Wojciechowa?? przynależność do Starego Olesna Stare Więckowice Stare Więckowice część Gorzowa Śląskiego, w osiedlu IV Południe wzmiankowanie Więckowic Huta Pauliny; zob. materiały pomocnicze < kopalnia rud żelaza kolej do 1936 Wienskowitz Wiesbach OS 1947? Więckowice od? Stare Więckowice pierwszy człon od 'stary' wcześniejszy (tu: miejscowość założona wcześniej od Nowych Więckowic) drugi człon od antroponimu 'Więcesław' 44 ks. P. Stanoszek, Historia Parafii Stare Olesno , Kluczbork 2012, s ks. bp R. Pastucha, Kronika Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Lasowice Wielkie , Bytom-Miechowice 2011, ss

269 do 1939 przynależność do Więckowic od 1939 przynależność do Gorzowa Śląskiego Stary Folwark Stary Folwark część Boroszowa wzmiankowanie folwarku do 1950 Altvorwerk od 1950 Stary Folwark pierwszy człon od 'stary' wcześniejszy (tu: folwark wcześniej założony od Nowego Folwarku) drugi człon od 'folwark' Stary Folwark Stary Folwark przysiółek Sternalic wzmiankowanie folwarku do 1948 Grenzhäuser od 1948 Stary Folwark niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'Grenze' granica (tu: granica międzynarodowa do 1945) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Häuser' domy polska, pierwszy człon od 'stary' wcześniejszy (tu: folwark wcześniej założony/działający od folwarku Wojtków) polska, drugi człon od 'folwark' Stasiowe Stasiowe przysiółek Zborowskiego założenie huty przez Dionysiusa von Jeanneret 1783 ('w budowie') 1860/1865 Huta nad Liswartą; zob. materiały pomocnicze do 1936 Staschowe Grenzwinkel od 1948 Stasiowe od antroponimu 'Stas' lub z cząstką 'Stas-' (np. 'Staskowka') Statek Statek część Woźnik wzmiankowanie 269

270 do 1922, Bor 1922? Bór? 1939, od 1945 Statek niemiecka od 'bór' duży, gęsty, stary las iglasty ('ludzie mieszkający w borze') polska od czes. 'státeček' majątek chłopski, gospodarstwo chłopskie do ~1931 przynależność do Łanów od ~1931 przynależność do Woźnik Steblów Steblów część Lublińca wzmiankowanie w Wolnym Państwie Stanowym Lubliniec (stanu mniejszego) podczas I wojny światowej lotnisko polowe na pograniczu Kochcic i Steblowa do 1922, Steblau , od 1945 Steblów od antroponimu 'Steblo'; czes. 'stéblo' łodyga, źdźbło do 1945 wieś od 1945 przynależność do Lublińca Sternalice Sternalice wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na pograniczu Obniżenia Krzepickiego i Progu Herbskiego, na wododziale Liswarty i Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Radłów, w sołectwie Sternalice; do Sternalic należą: Ruda, Stary Folwark wzmiankowanie 1818? urząd celny na podstawie pruskiej ustawy handlowej i celnej; przejście graniczne z Polską pod zaborem rosyjskim < kopalnia rud żelaza (Ruda) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 397 za Niemcami, 184 za Polską do 1936 Sternalitz Ammern OS od 1945 Sternalice od 2006 dod. Sternalitz od antroponimu 'Strnad' lub z cząstką 'Strnad-' (np. 'Strnadel'); czes. 'strnad', słow. 'strnádka' trznadel historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska 270

271 historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Sternalice + obszar dworski Sternalice gmina Sternalice , od 1973 gmina Radłów gromada Sternalice gromada Radłów obiekty fizjograficzne rzeki Prosna ochrona przyrody Babrzysko (użytek ekologiczny) Krzyżówka (użytek ekologiczny) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Mateusza w Sternalicach, po 1653 zabytki dwór w Sternalicach, XVIII w. kościół św. Mateusza w Sternalicach, 1614, poewangelicki zabytki w skansenie Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu chałupa ze Sternalic, XVII/XVIII w. / 1859, drewniana spichrz ze Sternalic (I), II poł. XVIII w., drewniany spichrz ze Sternalic (II), XVIII/XIX w., drewniany spichrz ze Sternalic (III), 1809, drewniany stodoła ze Sternalic, I poł. XIX w., drewniana zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 1, grodzisko w Sternalicach, średniowiecze Strugi Strugi część Gorzowa Śląskiego, w osiedlu I Północ wzmiankowanie do 1936 Strugen 1936? Buschgrund od? Strugi od 'struga' (tu: dopływ Prosny) 271

272 do 1928 przynależność do Gorzowa od 1929 przynależność do Gorzowa Śląskiego Strzebiń Strzebiń wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Górnej Małej Panwi i Progu Woźnickiego, na wododziale Liswarty i Małej Panwi, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Koszęcin, w sołectwie Strzebiń; do Strzebinia należą: Bagno, Bukowiec, Dubiele, Kolonia Strzebińska, Kurzychowe, Łazy, Prądy wzmiankowanie 1805 huta, krótki żywot (Prądy); zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 229 za Niemcami, 444 za Polską od 1932 kolej do 1922, Strzebin , od 1945 Strzebiń od 'trzebież' miejsce po wyciętym lesie historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1924 gmina Strzebin + gmina Strzebińska Kolonia + obszar dworski Strzebin gmina Strzebin/Strzebiń + gmina Strzebińska Kolonia , od 1973 gmina Koszęcin gromada Strzebin/Strzebiń kolej przystanek kolejowy Strzebiń ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) Łąka Trzcionka (użytek ekologiczny) Torfowisko Dubiele (użytek ekologiczny) 272

273 parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Krzyża w Strzebiniu, 1950 cytaty (z przywileju Bernarda opolskiego z 1454) Łąki zaś w Strzebiniu powinni nam i naszym następcom (mieszczanie) kosić, a gdy tak siec będą, zwykli byliśmy częstować ich piciem i strawą.46 Styczyrze Styczyrze część Lubockiego wzmiankowanie od antroponimu 'Styczyrz' Sulów Sulów część Woźnik wzmiankowanie rozgraniczenie Rększowic i Sulowa do 1922, Sulow , od 1945 Sulów od antroponimu z cząstką 'Sul-' (np. 'Sulisław') do ~1931 przynależność do Łanów od ~1931 przynależność do Woźnik Swaciok Swaciok przysiółek Kochanowic wzmiankowanie od antroponimu 'Swatek' Szarawara Szarawara przysiółek Laskowic wzmiankowanie do 1936 Sarawara Schönwiese od 1949 Szarawara od antroponimu 'Sarawara'; 'szarawary' rodzaj spodni 46 B. Szczech, Lubsza. Fragmenty publikacji: Lubsza szkice z dziejów gminy i parafii. Lubsza Zabrze 1998, Szkice z dziejów Lubszy i okolicy. Lubsza 1998, b.m. b.r., s

274 Szczepina Szczepina osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Budkowiczanki, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Tuły.? założenie folwarku przez Ernsta Carla von Blacha 1830 wzmiankowanie folwarku z owczarnią do 1949 Ernsthof od 1949 Szczepina niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Ernest' (tu: na cześć Ernsta Carla von Blacha) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hof' dwór do? przynależność do Tuł Szczęsnowizna Szczęsnowizna część Ciasnej wzmiankowanie od antroponimu 'Szczęsny' Szczotki Szczotki część Gorzowa Śląskiego, w osiedlu I Północ wzmiankowanie do 1936 Schottken Waldhof od 1948 Szczotki od antroponimu 'Schott' do 1928 przynależność do Gorzowa od 1929 przynależność do Gorzowa Śląskiego Szemrowice Szemrowice wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień, w sołectwie Szemrowice wzmiankowanie poł. XVI w. wybudowanie drewnianego kościoła Trójcy Świętej przez Jana (II) Posadowskiego jednego z pierwszych kościołów ewangelickich na ziemi oleskiej i lublinieckiej 1748/ huta (Śmiałków); zob. materiały pomocnicze 274

275 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 195 za Niemcami, 317 za Polską 1965 spłonięcie drewnianego kościoła Trójcy Świętej z poł. XVI w wybudowanie miniaturowej repliki drewnianej kościoła Trójcy Świętej do 1936 Schemrowitz Raunen od 1945 Szemrowice od 2008 dod. Schemrowitz od antroponimu 'Wszemir' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1933 gmina Szemrowice + obszar dworski Szemrowice gmina Szemrowice + leśny obszar dworski Dąbrowica (obejmował również okoliczne miejscowości) gmina Szemrowice gromada Szemrowice od 1973 gmina Dobrodzień parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Trójcy Świętej w Szemrowicach, 1925 zabytki kaplica św. Sebastiana w Szemrowicach, pierwotnie prezbiterium kościoła Trójcy Świętej, poewangelickiego, odłączone w 1847? Szklana Huta Szklana Huta osada leśna na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Boronów; wyludniona. ~1764 założenie huty szkła przez Franza Karla (II) Kottulinsky'ego von Kottulin275

276 Kržizkowitz ~ huta szkła od 'huta szkła' (tu: dawniej) do 1922, Glashütte , od 1945 Szklana Huta do? przynależność do Boronowa Szklarnia Szklarnia część Wędziny huta szkła od 'huta szkła' (tu: dawniej) do 1936 Sklarnia Sandberge od 1948 Szklarnia Szklarnia Szklarnia wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na pograniczu Obniżenia Liswarty i Progu Woźnickiego, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Kochanowice, w sołectwie Kochcice wzmiankowanie ~1815, , huta szkła do 1922, Sklarnia , od 1945 Szklarnia od 'huta szkła' (tu: dawniej) do 2006 przynależność do Kochcic od 2007 wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie 276

277 województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1945 gmina Kochcice gmina Kochcice z siedzibą w Kochanowicach gromada Kochcice od 1973 gmina Kochanowice gospodarka kopalnia kruszywa naturalnego Jawornica 1b w Szklarni kopalnia kruszywa naturalnego Jawornica II-c w Kochcicach i Szklarni kopalnia kruszywa naturalnego Jawornica III B w Szklarni ochrona przyrody Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Najświętszego Serca Pana Jezusa w Kochcicach Szklarnia Pawłowicka Szklarnia Pawłowicka osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Gorzów Śląski, w sołectwie Kozłowice , z przerwami huta szkła do 1949 Glashütte od 1949 Szklarnia Pawłowicka pierwszy człon od 'huta szkła' (tu: dawniej) drugi człon 'miejscowość położona koło Pawłowic' do? przynależność do Kozłowic Szum Szum wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Wołczyn, w sołectwie Szum wzmiankowanie kuźnica Huta Wilhelma; zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 210 za Niemcami, 174 za Polską do 1936 Schumm Forstheim od 1945 Szum od 'szum' = 'las' 277

278 historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1954 powiat oleski , od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1939 gmina Szum gmina Wierzchy gmina Bogacica gromada Wierzchy gromada Wąsice od 1973 gmina Wołczyn obiekty fizjograficzne rzeki Stobrawa ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) Stobrawski Park Krajobrazowy parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Józefa Robotnika w Zawiści, filiał Stygmatów św. Franciszka w Szumie cytaty Szum starał się zawsze zachowywać własną odrębność kulturową i etniczną. W 1947 roku na 536 mieszkańców tylko 8 osób liczyła tzw. ludność napływowa.47 Szumirad Szumirad wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Budkowiczanki, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Szumirad; do Szumiradu należy Kamieniec wzmiankowanie 1728 <1830, < huta; zob. materiały pomocnicze huta (Kamieniec); zob. materiały pomocnicze huta mosiądzu XIX w. w statusie miasteczka; siedziba departamentu i urzędu hutniczego zu HohenloheÖhringen; kaplica ewangelicka kolej 47 ks. J. Tomeczek, Ocalić od zapomnienia, czyli krótka historia Rzymskokatolickiej Parafii pw. św. Józefa Robotnika w Zawiści, Zawiść 2014, s

279 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 343 za Niemcami, 72 za Polską 17 V 1921 bitwa o Szumirad w ramach III powstania śląskiego, agresor: Polska, obrońca: Niemcy, zwycięzca: Niemcy 1945 zrujnowanie przez Sowietów w ramach II wojny światowej 1945, Preußen Grube zamordowanie Wincentego Bocka przez Sowietów w ramach II wojny światowej (Tragedia Miechowicka) 1947, stacja kolejowa Szumirad wybuch kotła parowozu do 1945 Sausenberg od 1945 Szumirad od 2010 dod. Sausenberg pierwsza cząstka od 'szum' = 'las' druga cząstka od 'rad' (I) cząstka antroponimu 'Radomil'; (II) cząstka hydronimu 'Radawka'; (III) cząstka toponimu 'Radawie' 'szum' + 'rad' = (I) 'las należący do Radomila'; (II) 'las nad Radawką' (obecnie na tym odcinku Bystrzyna); (III) 'las należący do Radawia' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975 powiat oleski od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do? gmina Szumirad + obszar dworski Szumirad? 1945 gmina Szumirad + leśny obszar dworski Szumirad (obejmował również okoliczne miejscowości) 1945 epizodycznie gmina Lasowice Wielkie + Lasy Państwowe Nadleśnictwo Szumirad , od 2006 gmina Lasowice Wielkie gromada Chudoba gmina Lasowice Wielkie z siedzibą w Lasowicach Małych obiekty fizjograficzne rzeki Budkowiczanka ochrona przyrody Kamieniec (rezerwat przyrody) Kamieniec (użytek ekologiczny) Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) Smolnik (rezerwat przyrody) Szumirad (obszar Natura 2000) 279

280 parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Najświętszego Serca Pana Jezusa w Chudobie siły zbrojne jednostka wojskowa nr 2286 w Szumiradzie właściciele Hans Beess von Wirchles?? Joachim Beess von Wirchles 1618 wykazany Johann (II) von Dambrowka-Jaschin (ur. N.N., zm. 1618) 1618? Johann (III) von Dambrowka-Jaschin (ur. 1580, zm. N.N.)?? Johann (IV) von Dambrowka-Jaschin (ur. 1610, zm. N.N.) Johann (V) Adam von Dambrowka-Jaschin (ur. 1635, zm. 1687) 1682? Johann (VI) Georg von Dambrowka-Jaschin? 1716 Johann (VII) Georg Rudolf von Dambrowka-Jaschin (ur. N.N., zm. 1720) Martin Scholtz von Löwencron (ur. 1661, zm. 1731) George Daniel von Schönowski Johann George von Jänisch Julius Gebhard von Hoym (ur. 1721, zm. 1769) Christiane Charlotte Sophie von Hoym von der Osten-Sacken (von Dieskau; ur. 1733, zm. 1811) w tym zarząd: Amalie Louise Marie Charlotte von Hoym-Droyssig (ur. 1763, zm. 1840) w tym zarząd: Friedrich Ludwig zu Hohenlohe-Ingelfingen-Öhringen (ur. 1746, zm. 1818) Friedrich Ludwig zu Hohenlohe-Ingelfingen-Öhringen Friedrich August Karl zu Hohenlohe-Öhringen (ur. 1784, zm. 1853) Friedrich Wilhelm Eugen Karl Hugo zu Hohenlohe-Öhringen (ur. 1816, zm. 1897) August Karl Christian Kraft zu Hohenlohe-Öhringen (ur. 1848, zm. 1926) Hans Heinrich Georg zu Hohenlohe-Öhringen (ur. 1858, zm. 1945) formy zarządu fideikomis Hans Fürst zu Hohenlohe-Öhringische Stiftung zabytki w skansenie Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu chałupa z Szumiradu Kamieńca, 1745, drewniana cytaty (tłum. z niem.) Pan von Jänisch [Johann George von Jänisch, jako właściciel huty mosiądzu w Szumiradzie przyp. wł.] miał kontrakt z pruskim fiskusem militarnym na dostawy amunicji, około 4500 cetnarów rocznie, po 2 talary 4 grosze za 1 cetnar. Fouqué [gen. Heinrich August de la Motte Fouqué przyp. wł.] powiedział mu kiedyś, aby przyspieszył produkcję kul armatnich, bomb i granatów dla śląskich fortec.48 Szumirad to w ogóle lasy. I urocze letnisko przy opolsko-oleskiej szosie.49 Jeśli chodzi o»albatrosa«, czyli system trzech bunkrów dowodzenia zbudowanych w latach 70., to znałem ich dane techniczne: grubość betonowych murów, ich głębokość, sposób zawieszenia metalowego pomieszczenia dowództwa i w przybliżeniu lokalizację, z dokładnością do jednego kilometra. Te bunkry mieściły około 30 osób głównodowodzącego 48 P.H. Fechner (red.), Geschichte des Schlesischen Berg- und Hüttenwesens in der Zeit Friedrich's des Grossen, Friedrich Wilhelm's II. und Wilhelm's III bis 1806, t. 2, Berlin 1903, s J. Opolski, Ślązacy, Warszawa 1968, s

281 i jego bezpośrednią obsługę. System łączności był instalowany na czas użytkowania bunkra. Jeśli chodzi o ten na południu [...] w okolicach Opola, nie chcę nic mówić, bo być może jest teraz wykorzystywany zgodnie z polskimi interesami.50 herb Szumiradu propozycja autora odwzorowanie tarczy herbowej stempla hutniczego huty w Szumiradzie Szyszków Szyszków część Sierakowa Śląskiego wzmiankowanie do 1936 Szyskow Tannkegel od 1949 Szyszków od 'szyszka' 50 A. Krajewski, Zasługa dla Polski. Pułkownik Ryszard Kukliński opowiada swoją historię, Warszawa 2014, ss

282 Ściegna Ściegna część Jeżowej wzmiankowanie do 1936 Sciegna Kreuzenfeld od 1950 Ściegna od 'ściegna' droga, ścieżka, zwłaszcza do wypędzania zwierząt na pastwisko Śliwa Śliwa część Woźnik; letnisko wzmiankowanie do 1922, Schliwa , od 1945 Śliwa od antroponimu 'Schliwa' do ~1931 przynależność do Łanów od ~1931 przynależność do Woźnik Śródlesie Śródlesie osada leśna na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Kochanowice, w sołectwie Pawełki wzmiankowanie folwarku? wybudowanie drewnianego domu myśliwskiego i leśniczówki przez Franza Xavera Carla Wolfganga Ludwiga Alexandera von Ballestrem 1928 wybudowanie drewnianej kaplicy św. Huberta przez Ludwiga-Karla Wolfganga Woldemara von Ballestrem 1955 przeniesienie do Chorzowa drewnianego domu myśliwskiego (gdzie zrekonstruowany na restaurację Łania; spłonęła) 1957 przeniesienie do Pawełek drewnianej kaplicy św. Huberta (gdzie zrekonstruowana na kościół Matki Bożej Fatimskiej) 2006 wybudowanie miniaturowej repliki drewnianej kaplicy św. Huberta do 1922, Mittenwald , od 1945 Śródlesie od 'śródlesie' środek lasu do? przynależność do Kochcic 282

283 Świercze Świercze osada na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, w dorzeczu Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Świercze wybudowanie pałacu przez Heinricha Leopolda (I) von Reichenbach-Goschütz 1939 niemiecka centrala dowodzenia Luftflotte 4 Südost i niemieckie lotnisko polowe w ramach II wojny światowej 1945 spalenie pałacu przez Sowietów w ramach II wojny światowej do 1948 Schönwald od 1948 Świercze niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'schön' piękny niemiecka, drugi wyraz niem. 'Wald' las polska (I) od antroponimu 'Świerc'; (II) od 'świerkla' las świerkowy do? przynależność do Świercza zabytki pozostałości zespołu pałacowo-parkowego w Świerczu, budynek gospodarczy pozostałości zespołu pałacowo-parkowego w Świerczu, cmentarz rodziny von Studnitz, 1923 pozostałości zespołu pałacowo-parkowego w Świerczu, lodownia, XIX w. pozostałości zespołu pałacowo-parkowego w Świerczu, oficyna, XIX w. pozostałości zespołu pałacowo-parkowego w Świerczu, park z aleją spacerową Promenada, XIX w. pozostałości zespołu pałacowo-parkowego w Świerczu, spichrz znani ludzie Ludwig Alexander Christian David von Jordan Świercze Świercze wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Progu Herbskim, na wododziale Liswarty i Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Świercze; do Świercza należą: Cegielnia, Wygoda. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie 1795 rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Cegielnia) 1848 bunt chłopów 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 165 za Niemcami, 212 za Polską do 1945 Schönwald Szywałd od 1948 Świercze niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'schön' piękny niemiecka, drugi wyraz niem. 'Wald' las polska (I) od antroponimu 'Świerc'; (II) od 'świerkla' las świerkowy do 1945, od 1973 wieś 283

284 przynależność do Olesna historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do? gmina Świercze + obszar dworski Świercze? 1939 gmina Świercze gmina Wysoka od 1973 gmina Olesno parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Bożego Ciała w Oleśnie Świerkle Świerkle część Klekotnej wzmiankowanie do 1936 Schwierkle Fichtenhof od 1949 Świerkle od 'świerkla' las świerkowy Świerkle Świerkle przysiółek Radłowa wzmiankowanie folwarku do 1936 Schwierkle Tannenhöhe od 1950 Świerkle od 'świerkla' las świerkowy 284

285 Tanina Tanina wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Herby, w sołectwie Tanina; do Taniny należą: Brasowe, Głąby, Łęg, Niwy, Pustkowie, Turza. ~1554 założenie kuźnicy przez Klimka, w miejsce młyna ~ kuźnica 1574 wzmiankowanie? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej huta; zob. materiały pomocnicze ~ Huta Sylwiusza; zob. materiały pomocnicze 1860 huta (walcownia), zablokowana w niejasnych okolicznościach; 1908 zburzenie pozostałości (I) od antroponimu 'Anton(in), Antoni(n)a'; (II) od 'tonia' miejsce połowu do? przynależność do Kochanowic i Lisowa?? przynależność do Lisowa od? wieś historia od 1919 przynależność do państwa do 1922, Niemcy , od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1922, rejencja opolska autonomiczne województwo śląskie 1939 rejencja katowicka województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo śląskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do? gmina Kochanowice + gmina Lisów? 1954 gmina Lisów gromada Lisów od 1973 gmina Herby obiekty fizjograficzne rzeki Liswarta ochrona przyrody Cisy nad Liswartą (rezerwat przyrody) Łęgi w lasach nad Liswartą (obszar Natura 2000) Lasy nad Górną Liswartą (park krajobrazowy) 285

286 parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Matki Boskiej Matki Kościoła w Lisowie Tęczynów Tęczynów przysiółek Nowej Wsi.? założenie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej przez Gottlieba Ernsta Henckel von Donnersmarck 1783 wzmiankowanie 1788 wzmiankowanie (Josephsberg) < kopalnia rud żelaza (Josephsberg) do 1936 Josephsberg + Tenczinau Josefsberg od 1948 Tęczynów (Josephsberg) niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Józef' (Josephsberg) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Berg' góra od antroponimu 'Tenczin' Trzebiszyn Trzebiszyn wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, na wododziale Budkowiczanki i Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Trzebiszyn; do Trzebiszyna należy Owczarnia wzmiankowanie lata 60. XVIII w. kuźnica huta; zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 143 za Niemcami, 113 za Polską 2003 pożar składowiska opon do 1936 Trebitschin Rodewalde od 1948 Trzebiszyn od 2010 dod. Trebitschin od 'trzebież' (I) miejsce po wyciętym lesie; (II) wymordowanie/ograbienie ludności (tu: 1622 splądrowanie okolicy podczas przemarszu lisowczyków pod dow. Stanisława Strojnowskiego w drodze do Bystrzycy Kłodzkiej w ramach wojny trzydziestoletniej) historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 286

287 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975 powiat oleski od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do? gmina Trzebiszyn + obszar dworski Trzebiszyn? 1939 gmina Trzebiszyn gmina Szumirad , od 2006 gmina Lasowice Wielkie gromada Lasowice Wielkie gromada Chudoba gmina Lasowice Wielkie z siedzibą w Lasowicach Małych obiekty fizjograficzne rzeki Budkowiczanka ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Wszystkich Świętych w Lasowicach Wielkich, filiał św. Jadwigi w Trzebiszynie herb Trzebiszyna propozycja autora Tuły Tuły wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, na wododziale Budkowiczanki i Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Tuły. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie 1826 wielki pożar , od 2005 kolej 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 306 za Niemcami, 28 za Polską 1945 spalenie plebani przez bandę szabrowników z Polski do 1945 Thule 287

288 od 1945 Tuły od 2010 dod. Thule od 'tul' kołczan (tu: rycerz posiadający 'długi kołczan') historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975 powiat oleski od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Tuły + obszar dworski Tuły gmina Tuły gmina Laskowice , od 2006 gmina Lasowice Wielkie gromada Laskowice gmina Lasowice Wielkie z siedzibą w Lasowicach Małych kolej przystanek kolejowy Tuły obiekty fizjograficzne rzeki Budkowiczanka ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) Tuły (użytek ekologiczny) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Matki Boskiej Bolesnej w Tułach, 1858 zabytki zespół kościoła Matki Boskiej Bolesnej w Tułach, kaplica grobowa rodziny von Fürstenberg, II poł. XIX w. zespół kościoła Matki Boskiej Bolesnej w Tułach, kostnica, II poł. XIX w. zespół kościoła Matki Boskiej Bolesnej w Tułach, kościół Matki Boskiej Bolesnej, 1857 zespół kościoła Matki Boskiej Bolesnej w Tułach, mur arkadowy z bramą wjazdową, II poł. XIX w. zespół pałacowy w Tułach, pałac, ~1760 zespół pałacowy w Tułach, park, poł. XIX w. zespół pałacowy w Tułach, spichrz, I poł. XIX w. zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 2 w Tułach, średniowiecze 288

289 herb Tuł propozycja autora Turza Turza przysiółek Taniny wzmiankowanie do 1922, Thurze , od 1945 Turza (I) od 'tur'; (II) od 'turzyca' do? przynależność do Kochanowic?? przynależność do Lisowa od? przynależność do Taniny Turza Turza wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień, w sołectwie Myślina; do Turzy należą: Murków, Turza Kolejowa wzmiankowanie , huta; zob. materiały pomocnicze kolej (Myślina) 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 80 za Niemcami, 94 za Polską do 1936 Thursy Iltenau od 1945 Turza od 2008 dod. Thursy (I) od antroponimu 'Turski'; (II) od 'tur'; (III) od 'turzyca' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy 289

290 od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie województwo częstochowskie od 1999 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1926, od 1999 powiat oleski , powiat dobrodzieński , powiat lubliniecki historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1933 gmina Turza + obszar dworski Turza gmina Turza gmina Szemrowice gromada Myślina od 1973 gmina Dobrodzień parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Józefa Robotnika w Myślinie cytaty W lasach szląskich bywały niegdyś zwierze tury, do wołów podobne; stąd też nazwy wsi [...]51 Turza Kolejowa Turza Kolejowa część Turzy założenie osady kolejowej kolej (Myślina) pierwszy człon 'miejscowość należąca do Turzy' drugi człon 'osada kolejowa' do 1936 Bahnhof Mischline Bachheiden 1948? Myślina-Dworzec od? Turza Kolejowa Uszyce Uszyce wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na pograniczu Progu Herbskiego i Wysoczyzny Wieruszowskiej, w dorzeczu Prosny, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w 51 J. Lompa, J. Krzyżanowski (red.), Bajki i Podania, Wrocław 1965, s

291 gminie Gorzów Śląski, w sołectwie Uszyce; do Uszyc należą: Karnów-Uszyce, Ownia, Uszyce Górne wzmiankowanie 1818? urząd celny na podstawie pruskiej ustawy handlowej i celnej; przejście graniczne z Polską pod zaborem rosyjskim 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 968 za Niemcami, 93 za Polską 1945, po II wojnie światowej obóz pracy do 1936 Uschütz Wittenau , od 1949 Uszyce Zdziechowice 1 od antroponimu 'Uscho' lub podobnego (w oryginale niewyraźnie) historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Uszyce + obszar dworski Uszyce gmina Uszyce gmina Uszyce-Zdziechowice gmina Ździechowice/Zdziechowice gromada Uszyce gromada Zdziechowice od 1973 gmina Gorzów Śląski obiekty fizjograficzne rzeki Prosna ochrona przyrody Dolina Prosny (obszar chronionego krajobrazu) Starorzecze Prosny I (użytek ekologiczny) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Uszycach, , 1934 zabytki kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Uszycach, 1517, drewniany 291

292 zespół dworsko-parkowy w Uszycach, dwór, koniec XVIII w. zespół dworsko-parkowy w Uszycach, park, XIX w. znani ludzie Emanuel Kania Gertrude Guillaume-Schack Gottfried Stolzenburg Uszyce Górne Uszyce Górne część Uszyc wzmiankowanie folwarku z owczarnią do 1948 Louisenhof 1948? Wrotkowice od? Uszyce Górne niemiecka, pierwszy wyraz od antroponimu 'Luiza' (tu: na cześć Luise Auguste Wilhelmine Amalie von Mecklenburg-Strelitz) niemiecka, drugi wyraz niem. 'Hof' dwór polska, pierwszy człon 'miejscowość przynależna do Uszyc' polska, drugi człon 'miejscowość położona na wzgórzu, wzniesieniu' Wachowice Wachowice wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, na wododziale Budkowiczanki i Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Wachowice wzmiankowanie przekazanie kasztelanowi oleskiemu Moyco von Olesno przez Władysława I opolskiego 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 58 za Niemcami, 77 za Polską do 1936 Wachowitz Stoberquell Biadacz od 1948 Wachowice od antroponimu 'Wach' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) 292

293 , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do? gmina Wachowice + obszar dworski Wachowice? 1939 gmina Wachowice gmina Leśna gmina Wysoka gromada Wysoka gromada Olesno od 1973 gmina Olesno obiekty fizjograficzne rzeki Stobrawa parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej św. Mikołaja i św. Małgorzaty w Wysokiej Wachów Wachów wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, na wododziale Budkowiczanki i Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno, w sołectwie Wachów; do Wachowa należą Korzonki wzmiankowanie? rozbudowanie w ramach kolonizacji fryderycjańskiej (Korzonki) huta; zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 72 za Niemcami, 154 za Polską do 1936 Wachow Wallhof od 1945 Wachów od antroponimu 'Wach' historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , od 1999 województwo opolskie województwo częstochowskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975, od 1999 powiat oleski 293

294 historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Wachów + obszar dworski Wachów gmina Wachów gmina Leśna gmina Wysoka gromada Wysoka gromada Olesno od 1973 gmina Olesno ochrona przyrody Suchy Staw (użytek ekologiczny) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka św. Mikołaja i św. Małgorzaty w Wysokiej, filiał św. Wawrzyńca w Wachowie zabytki dwór z pozostałością parku w Wachowie, I poł. XIX w. kościół św. Wawrzyńca w Wachowie, 1706, drewniany Warłów Warłów wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na pograniczu Progu Woźnickiego i Równiny Opolskiej, w dorzeczu Małej Panwi, w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Dobrodzień, w sołectwie Warłów; do Warłowa należą: Ługi, Malichów; Malichów w sołectwie Kocury.? założenie przez von Warlowski 1575 wzmiankowanie < huta; zob. materiały pomocnicze < Huta Joanny; zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 136 za Niemcami, 178 za Polską do 1936 Warlow Wiesenau OS od 1945 Warłów od 2008 dod. Warlow od antroponimu 'Warlowski' (tu: na cześć rodu) historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) , województwo katowickie województwo stalinogrodzkie 294

295 województwo częstochowskie od 1999 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1922, , powiat lubliniecki 1922 (formalnie od 1927) 1941, powiat dobrodzieński od 1999 powiat oleski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1931 gmina Warłów + obszar dworski Warłów gmina Warłów gmina Szemrowice gromada Szemrowice od 1973 gmina Dobrodzień parafie i zbory przynależność do parafii rzymskokatolickiej Trójcy Świętej w Szemrowicach zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 7, osada w Warłowie, epoka żelaza Wawrzyńcowskie Wawrzyńcowskie przysiółek Jasieni wzmiankowanie folwarku do 1948 Lorzendorf od 1948 Wawrzyńcowskie od antroponimu 'Laurenty', 'Wawrzyniec' (tu: na cześć Laurenza Bartnika) Wesoła Wesoła przysiółek Laskowic wzmiankowanie do 1936 Wesely Freudengrund od 1949 Wesoła od 'wesoły' sprawiający przyjemne wrażenie Wędrynia Wędrynia wieś na Śląsku, na ziemi oleskiej, na Równinie Opolskiej, na wododziale Budkowiczanki i Stobrawy, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Lasowice Wielkie, w sołectwie Wędrynia; do Wędryni należą: Dębień, Kiełbasin, Wędryńka, Zalesie. księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego wzmiankowanie <1447 poł. XVII w. (?) parafia rzymskokatolicka św. Jana Ewangelisty 1797 huta, niepewna; zob. materiały pomocnicze 295

296 1798 huta szkła, niepewna <1830 ~1850 huta; zob. materiały pomocnicze 1921 głosowanie w plebiscycie na Górnym Śląsku, 296 za Niemcami, 121 za Polską (+ Kiełbasin: 11 za Niemcami, 24 za Polską) 1999 pożar pałacu do 1936 Wendrin Liebeiche od 1945 Wędrynia od 2010 dod. Wendrin (I) od czes. 'vandr' wędrówka; (II) od pie. 'wedr', 'wodr' woda historia od 1919 przynależność do państwa do 1945 Niemcy od 1945 Polska historia od 1919 przynależność do prowincji/obszaru do 1919, prowincja śląska , prowincja górnośląska 1945 ziemie odzyskane historia od 1919 przynależność do rejencji/okręgu/województwa do 1945 rejencja opolska 1945 I okręg administracyjny (Śląsk Opolski) województwo śląskie (śląsko-dąbrowskie) od 1950 województwo opolskie historia od 1919 przynależność do powiatu do 1975 powiat oleski od 1999 powiat kluczborski historia od 1919 przynależność do gminy/gromady do 1928 gmina Kiełbasin + gmina Wędrynia + obszar dworski Wędrynia gmina Wędrynia gmina Chudoba , od 2006 gmina Lasowice Wielkie gromada Chudoba gmina Lasowice Wielkie z siedzibą w Lasowicach Małych obiekty fizjograficzne rzeki Budkowiczanka ochrona przyrody Lasy Stobrawsko-Turawskie (obszar chronionego krajobrazu) parafie i zbory parafia rzymskokatolicka Najświętszego Serca Pana Jezusa w Chudobie, filiał św. Jana Chrzciciela w Wędryni zabytki kościół Jana Chrzciciela w Wędryni, XVII/XVIII w., drewniany zespół pałacowy w Wędryni, cmentarz rodziny von Reiswitz-Kaderžin, XIX w. zespół pałacowy w Wędryni, dom rządcy, 1860 zespół pałacowy w Wędryni, pałac, 1860 zespół pałacowy w Wędryni, park, 1740 zespół pałacowy w Wędryni, wozownia, II poł. XIX w. 296

297 zabytki archeologiczne stanowisko archeologiczne nr 9, osada w Wędryni, średniowiecze cytaty Lindner tłumaczy, że w latach XX w. rytm życia wsi wyznaczał PGR. W oborze było 115 krów, którymi zajmowało się 5 osób i zootechnik. Były też 74 cielęta, którymi opiekowała się jedna osoba. Ogólnie PGR zatrudniał ok. 40 osób oraz pracowników sezonowych do przebierania ziemniaków. Ok osób dowożono samochodem z Przystajni. W PGR pracowało się po godzin, w oborze na okrągło. Mimo to starczało czasu, żeby spotkać się z ludźmi. Było wesoło, jeden drugiemu pomagał. Za czasów PGR pracownicy mieli po 25 a pola, był przydział na ziemniaki, na węgiel do 4 t, na mleko dla osoby dorosłej 1 l, a dla dziecka 1,5 l. Ponadto ludzie sami hodowali kury, kaczki, bili po 2 3 świnie rocznie. Jak się dostało tzw. trzynastkę można było kupić meble.52 herb Wędryni propozycja autora Wędryńka Wędryńka przysiółek Wędryni wzmiankowanie do 1948 Liebeich od 1948 Wędryńka niemiecka, pierwszy wyraz niem. 'Liebe' miłość, sentyment niemiecka, drugi wyraz niem. 'Eiche' dąb polska 'mała Wędrynia' Wędzina Wędzina wieś na Śląsku, na ziemi lublinieckiej, na Obniżeniu Liswarty, w dorzeczu Liswarty, w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Ciasna, w sołectwie Wędzina; do Wędziny należą: Biadacz, Borek, Grobla, Grucki, Kierocie, Kowie, Marce, Plewina, Szklarnia wzmiankowanie (Kowie) 52 G. Szyniec, T. Lindner (wsp.), Za czasów PGR w Wędryni jeden drugiemu pomagał, [w:] Cajtung 2012, nr 3, s

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublińcu POWIAT LUBLINIECKI

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublińcu POWIAT LUBLINIECKI Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublińcu POWIAT LUBLINIECKI Liczba ludności zaopatrywanej w wodę ok. 74398 osób. Zaopatrzenie w wodę ilość rozprowadzanej lub produkowanej wody w m 3 /d: ok. 7677.

Bardziej szczegółowo

160802 GMINA GORZÓW ŚLĄSKI

160802 GMINA GORZÓW ŚLĄSKI 160801 GMINA DOBRODZIEŃ NIEPUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA W BZINICY STAREJ NIEPUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA W BZINICY STAREJ UL. KAROLA MIARKI 2 BZINICA STARA 6 27,0 7,3 8,0 4,5 4,3 PUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA

Bardziej szczegółowo

Lp. Nazwa. Adres. Kontakt. PP nr 1. w Kluczborku. ul. Chopina Kluczbork. Placówki oświatowe - przedszkola

Lp. Nazwa. Adres. Kontakt. PP nr 1. w Kluczborku. ul. Chopina Kluczbork. Placówki oświatowe - przedszkola Lp. Nazwa Adres Kontakt 1. PP nr 1 w Kluczborku ul. Chopina 1 46-200 Kluczbork 1 / 32 77/ 447-47-84 www: pp1@ao.kluczbork.pl www.pp1.kluczbork.pl 2. PP Nr 2 z O I w Kluczborku ul. Norwida 19 46-203 Kluczbork

Bardziej szczegółowo

ŚREDNIE WYNIKI SZKÓŁ ZE SPRAWDZIANU 2015 ( arkusz standardowy, termin główny i dodatkowy, stan na dzień 17 czerwca 2015 r. )

ŚREDNIE WYNIKI SZKÓŁ ZE SPRAWDZIANU 2015 ( arkusz standardowy, termin główny i dodatkowy, stan na dzień 17 czerwca 2015 r. ) GMINA DOBRODZIEŃ GMINA DOBRODZIEŃ 91 91 57,9 63,8 51,8 70,3 NIEPUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA W BZINICY STAREJ 2 2 74,5 69,0 80,0 71,5 Stanin 8 4 PUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA IM. POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH W DOBRODZIENIU

Bardziej szczegółowo

Teilnehmer Vorname Geburtsdatum Bei MilKdo beantragt Genehmigt Alexander XXXX x x Franz XXXX x x Patrik XXXX x x Patrick 21

Teilnehmer Vorname Geburtsdatum Bei MilKdo beantragt Genehmigt Alexander XXXX x x Franz XXXX x x Patrik XXXX x x Patrick 21 Vorname Geburtsdatum Bei MilKdo beantragt Genehmigt Alexander 28.10.XXXX x x Franz 27.12.XXXX x x Patrik 11.03.XXXX x x Patrick 21.05.XXXX x x Susanne 01.03.XXXX x x Geiger 21.10.XXXX x x Lukas 05.11.XXXX

Bardziej szczegółowo

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU 42-700 Lubliniec, ul. Piłsudskiego 9, tel/fax (34) 356-35-54; 728 844 189 www.ppnlubliniec.pl, e-mail: biuro@ppnlubliniec.pl numer konta: BS Gliwice o/lubliniec 55 8457

Bardziej szczegółowo

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU 42-700 Lubliniec, ul. Piłsudskiego 9, tel/fax (34) 356-35-54; 728 844 189 www.ppnlubliniec.pl, e-mail: biuro@ppnlubliniec.pl numer konta: BS Gliwice o/lubliniec 55 8457

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXIII/247/17 RADY MIEJSKIEJ W OLEŚNIE. z dnia 21 marca 2017 r.

UCHWAŁA NR XXXIII/247/17 RADY MIEJSKIEJ W OLEŚNIE. z dnia 21 marca 2017 r. UCHWAŁA NR XXXIII/247/17 RADY MIEJSKIEJ W OLEŚNIE w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 o

Bardziej szczegółowo

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU 42-700 Lubliniec, ul. Piłsudskiego 9, tel/fax (34) 356-35-54; 728 844 189 www.ppnlubliniec.pl, e-mail: biuro@ppnlubliniec.pl numer konta: BS Gliwice o/lubliniec 55 8457

Bardziej szczegółowo

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublińcu POWIAT LUBLINIECKI

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublińcu POWIAT LUBLINIECKI Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublińcu POWIAT LUBLINIECKI Do zaopatrzenia mieszkańców powiatu lublinieckiego w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi wykorzystywane są wyłącznie ujęcia wód

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXV/209/2017 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU. z dnia 27 kwietnia 2017 r. w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu Gminy Dobrodzień na 2017r.

UCHWAŁA NR XXV/209/2017 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU. z dnia 27 kwietnia 2017 r. w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu Gminy Dobrodzień na 2017r. UCHWAŁA NR XXV/209/2017 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu Gminy Dobrodzień na 2017r. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym

Bardziej szczegółowo

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU 42-700 Lubliniec, ul. Piłsudskiego 9, tel/fax (34) 356-35-54; 728 844 189 www.ppnlubliniec.pl, e-mail: biuro@ppnlubliniec.pl numer konta: BS Gliwice o/lubliniec 55 8457

Bardziej szczegółowo

- W zakładce kolegium sędziów/obsada pojawiła się informacja dotycząca rozliczania delegacji sędziowskiej w Cz OZPN.

- W zakładce kolegium sędziów/obsada pojawiła się informacja dotycząca rozliczania delegacji sędziowskiej w Cz OZPN. Informacja dla sędziów: - W zakładce kolegium sędziów/obsada pojawiła się informacja dotycząca rozliczania delegacji sędziowskiej w Cz OZPN. - Proszę zmienić w delegacjach sędziowskich datę uchwały, nowy

Bardziej szczegółowo

HISTORIA CZĘŚĆ I I Ę ( 1335 1740 )

HISTORIA CZĘŚĆ I I Ę ( 1335 1740 ) HISTORIA ŚLĄSKA CZĘŚĆ I I Ę ( 1335 1740 ) HISTORIA ŚLĄSKA Wśród krajów korony św. Wacława ( 1335 1526 ) ŚLĄSK POD RZĄDAMI Ą PIASTÓW ŚLĄSKICH (1138 1335) Kazimierz Wielki (1333-1370) 1370) Utrata Śląska

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXII/235/17 RADY MIEJSKIEJ W OLEŚNIE. z dnia 23 lutego 2017 r.

UCHWAŁA NR XXXII/235/17 RADY MIEJSKIEJ W OLEŚNIE. z dnia 23 lutego 2017 r. UCHWAŁA NR XXXII/235/17 RADY MIEJSKIEJ W OLEŚNIE z dnia 23 lutego 2017 r. w sprawie projektu dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR III/25/18 RADY MIEJSKIEJ W OLEŚNIE. z dnia 27 grudnia 2018 r.

UCHWAŁA NR III/25/18 RADY MIEJSKIEJ W OLEŚNIE. z dnia 27 grudnia 2018 r. UCHWAŁA NR III/25/18 RADY MIEJSKIEJ W OLEŚNIE z dnia 27 grudnia 2018 r. w sprawie zmiany Programu usuwania wyrobów zawierających azbest z terenu gminy na lata 2017 2032 Na podstawie art. 18 ust. 1, w związku

Bardziej szczegółowo

klasa B grupa mistrzowska tabela końcowa MECZE PUNKTY BRAMKI

klasa B grupa mistrzowska tabela końcowa MECZE PUNKTY BRAMKI PODSUMOWANIE SEZONU 2015/2016 Klasa A tabela końcowa 1. WARTA KAMIEŃSKIE MŁYNY 26 76 129-25 2. LKS SIERAKÓW ŚLĄSKI 26 60 85-25 3. PROMIEŃ GLINICA 26 59 92-37 4. MECHANIK KOCHCICE 26 47 69-40 5. ŚLĄSK KOSZĘCIN

Bardziej szczegółowo

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU 42-700 Lubliniec, ul. Piłsudskiego 9, tel/fax (34) 356-35-54; 728 844 189 www.ppnlubliniec.pl, e-mail:ppnlc.biuro@gmail.com numer konta: BS Gliwice o/lubliniec 55 8457

Bardziej szczegółowo

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU 42-700 Lubliniec, ul. Piłsudskiego 9, tel/fax (34) 356-35-54; 728 844 189 www.ppnlubliniec.pl, e-mail:ppnlc.biuro@gmail.com numer konta: BS Gliwice o/lubliniec 55 8457

Bardziej szczegółowo

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU 42-700 Lubliniec, ul. Piłsudskiego 9, tel/fax (34) 356-35-54; 728 844 189 www.ppnlubliniec.pl, e-mail: biuro@ppnlubliniec.pl numer konta: BS Gliwice o/lubliniec 55 8457

Bardziej szczegółowo

POWIAT CZĘSTOCHOWA ,32% x. Powierzchnia obwodu łowieckiego w [ha] podział obwodów łowieckich

POWIAT CZĘSTOCHOWA ,32% x. Powierzchnia obwodu łowieckiego w [ha] podział obwodów łowieckich POWIAT CZĘSTOCHOWA Powierzchnia w [ha] 1 Knieja Radomsko 8 był obwód nr 10 3961 319 1338 2304 3642 33,78% polny 2 Łowiec Radomsko 9 był obwód nr 11 5100 711 376 4013 4389 7,37% polny 3 Łoś Częstochowa

Bardziej szczegółowo

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU 42-700 Lubliniec, ul. Piłsudskiego 9, tel/fax (34) 356-35-54; 728 844 189 www.ppnlubliniec.pl, e-mail:ppnlc.biuro@gmail.com numer konta: BS Gliwice o/lubliniec 55 8457

Bardziej szczegółowo

Wojewoda Opolski Adrian Czubak

Wojewoda Opolski Adrian Czubak WIGiK.I.431.3.2017.AZ Opole, dnia 08 grudnia 2017 r. Wystąpienie Pokontrolne 1. Nazwa i adres jednostki kontrolowanej: Starosta Oleski, ul. Pieloka 21, 46-300 Olesno. 2. Imię i nazwisko kierownika podmiotu

Bardziej szczegółowo

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU 42-700 Lubliniec, ul. Piłsudskiego 9, tel/fax (34) 356-35-54; 728 844 189 www.ppnlubliniec.pl, e-mail:ppnlc.biuro@gmail.com numer konta: BS Gliwice o/lubliniec 55 8457

Bardziej szczegółowo

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU 42-700 Lubliniec, ul. Piłsudskiego 9, tel/fax (34) 356-35-54; 728 844 189 www.ppnlubliniec.pl, e-mail: biuro@ppnlubliniec.pl numer konta: BS Gliwice o/lubliniec 55 8457

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr Sejmiku Województwa Opolskiego z dnia 2007 r. w sprawie zmiany granic obwodów łowieckich nr 25 GRONOWICE i nr 26 TUŁY

Uchwała Nr Sejmiku Województwa Opolskiego z dnia 2007 r. w sprawie zmiany granic obwodów łowieckich nr 25 GRONOWICE i nr 26 TUŁY Projekt Zarządu Województwa Uchwała Nr Sejmiku Województwa Opolskiego z dnia 2007 r. w sprawie zmiany granic obwodów łowieckich nr 25 GRONOWICE i nr 26 TUŁY Na podstawie art. 18 pkt 20 ustawy z dnia 5

Bardziej szczegółowo

Historia ziemi i powiatu tarnogórskiego

Historia ziemi i powiatu tarnogórskiego Historia ziemi i powiatu tarnogórskiego Najstarszą osadą w okolicy są Repty, o których wspomniano w bulli papieskiej z 1201 r. W 1327 r. księstwo bytomskie, wraz z okolicami dzisiejszych Tarnowskich Gór

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG]

OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG] OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG] Na podstawie art. 168 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

Bardziej szczegółowo

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU 42-700 Lubliniec, ul. Piłsudskiego 9, tel/fax (34) 356-35-54; 728 844 189 www.ppnlubliniec.pl, e-mail:ppnlc.biuro@gmail.com numer konta: BS Gliwice o/lubliniec 55 8457

Bardziej szczegółowo

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU 42-700 Lubliniec, ul. Piłsudskiego 9, tel/fax (34) 356-35-54; 728 844 189 www.ppnlubliniec.pl, e-mail:biuro@ppnlubliniec.pl numer konta: BS Gliwice o/lubliniec 55 8457

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VI/47/2019 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU. z dnia 25 marca 2019 r. w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu Gminy Dobrodzień na 2019r.

UCHWAŁA NR VI/47/2019 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU. z dnia 25 marca 2019 r. w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu Gminy Dobrodzień na 2019r. UCHWAŁA NR VI/47/2019 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU z dnia 25 marca 2019 r. w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu Gminy Dobrodzień na 2019r. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990r.

Bardziej szczegółowo

Opole, dnia 5 kwietnia 2017 r. Poz UCHWAŁA NR XXVII/168/17 RADY GMINY LASOWICE WIELKIE. z dnia 29 marca 2017 r.

Opole, dnia 5 kwietnia 2017 r. Poz UCHWAŁA NR XXVII/168/17 RADY GMINY LASOWICE WIELKIE. z dnia 29 marca 2017 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO Opole, dnia 5 kwietnia 2017 r. Poz. 1033 UCHWAŁA NR XXVII/168/17 RADY GMINY LASOWICE WIELKIE w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIX/ 160 /2016 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU. z dnia 27 października 2016 r.

UCHWAŁA NR XIX/ 160 /2016 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU. z dnia 27 października 2016 r. UCHWAŁA NR XIX/ 160 /2016 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu Gminy Dobrodzień na 2016r. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym

Bardziej szczegółowo

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU 42-700 Lubliniec, ul. Piłsudskiego 9, tel/fax (34) 356-35-54; 728 844 189 www.ppnlubliniec.pl, e-mail:ppnlc.biuro@gmail.com numer konta: BS Gliwice o/lubliniec 55 8457

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXIX/242/2017 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU. z dnia 3 października 2017 r.

UCHWAŁA NR XXIX/242/2017 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU. z dnia 3 października 2017 r. UCHWAŁA NR XXIX/242/2017 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu Gminy Dobrodzień na 2017r. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym

Bardziej szczegółowo

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU 42-700 Lubliniec, ul. Piłsudskiego 9, tel/fax (34) 356-35-54; 728 844 189 www.ppnlubliniec.pl, e-mail: biuro@ppnlubliniec.pl numer konta: BS Gliwice o/lubliniec 55 8457

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XL/340/2018 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU. z dnia 17 października 2018 r. w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu na 2018r.

UCHWAŁA NR XL/340/2018 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU. z dnia 17 października 2018 r. w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu na 2018r. UCHWAŁA NR XL/340/2018 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU z dnia 17 października 2018 r. w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu na 2018r. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG]

OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG] OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG] Na podstawie art. 168 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXVIII/ 287/2014 RADY MIEJSKIEJ W GORZOWIE ŚLĄSKIM. z dnia 23 maja 2014 r.

UCHWAŁA NR XXXVIII/ 287/2014 RADY MIEJSKIEJ W GORZOWIE ŚLĄSKIM. z dnia 23 maja 2014 r. UCHWAŁA NR XXXVIII/ 287/2014 RADY MIEJSKIEJ W GORZOWIE ŚLĄSKIM w sprawie : określenia przystanków komunikacyjnych w Gminie Gorzów Śląski, których właścicielem lub zarządcą jest Gmina Gorzów Śląski, warunków

Bardziej szczegółowo

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE 4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE W skład gminy wchodzą miasto Kolonowskie osiedle Fosowskie i 3 sołectwa: Spórok, Staniszcze Małe, Staniszcze Wielkie 4.1. OGÓLNA

Bardziej szczegółowo

Identyfikator Nazwa zawodu Miejsce pracy Wynagrodzenie. DORADCA FINANSOWY Olesno 1000.00zł. Adres pracodawcy: Olesno 0, 46-300 Warszawa, Polska

Identyfikator Nazwa zawodu Miejsce pracy Wynagrodzenie. DORADCA FINANSOWY Olesno 1000.00zł. Adres pracodawcy: Olesno 0, 46-300 Warszawa, Polska StPr/15/0390 StPr/15/0606 DORADCA FINANSOWY Olesno 1000.00zł. Adres pracodawcy: Olesno 0, 46-300 Warszawa, Monter instalacji wod - kan. Praszka 1750.00zł. Opiekun Osoby Starszej Borki Małe 1800.00zł. 650a

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVII/151/2016 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU. z dnia 8 września 2016 r. w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu Gminy Dobrodzień na 2016r.

UCHWAŁA NR XVII/151/2016 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU. z dnia 8 września 2016 r. w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu Gminy Dobrodzień na 2016r. UCHWAŁA NR XVII/151/2016 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu Gminy Dobrodzień na 2016r. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY OŚRODEK POLITYKI SPOŁECZNEJ W OPOLU Obserwatorium Integracji Społecznej 45 3 1 5 O P O L E ul. Głogowska 25C

REGIONALNY OŚRODEK POLITYKI SPOŁECZNEJ W OPOLU Obserwatorium Integracji Społecznej 45 3 1 5 O P O L E ul. Głogowska 25C [Wpisz tekst] Samorząd Województwa Opolskiego REGIONALNY OŚRODEK POLITYKI SPOŁECZNEJ W OPOLU Obserwatorium Integracji Społecznej 45 3 1 5 O P O L E ul. Głogowska 25C TEL. 077 44 15 250 FAX 077 44 15 259

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4.1 do SIWZ Zał. nr 1 do projektu umowy

Załącznik nr 4.1 do SIWZ Zał. nr 1 do projektu umowy GMINA BYCZYNA Gmina Byczyna adres: ul. Rynek 1, 46-220 Byczyna REGON: 531412993, NIP: 751 175 01 02 1.1 Gmina Byczyna- Oświetlenie uliczne 1 Gmina Byczyna Oświetlenie uliczne Poznańska 0 46-220 Byczyna

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXV/294/2018 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU. z dnia 26 marca 2018 r. w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu Gminy Dobrodzień na 2018r.

UCHWAŁA NR XXXV/294/2018 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU. z dnia 26 marca 2018 r. w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu Gminy Dobrodzień na 2018r. UCHWAŁA NR XXXV/294/2018 RADY MIEJSKIEJ W DOBRODZIENIU w sprawie wprowadzenia zmian do budżetu Gminy Dobrodzień na 2018r. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym

Bardziej szczegółowo

ŚREDNIE WYNIKI SZKÓŁ Z EGZAMINU GIMNAZJALNEGO 2014 ( arkusz standardowy, termin główny i dodatkowy, stan na dzień 24 września 2014 r.

ŚREDNIE WYNIKI SZKÓŁ Z EGZAMINU GIMNAZJALNEGO 2014 ( arkusz standardowy, termin główny i dodatkowy, stan na dzień 24 września 2014 r. GMINA DOBRODZIEŃ ŚREDNIE WYNIKI SZKÓŁ Z EGZAMINU GIMNAZJALNEGO 20 ( arkusz standardowy, termin główny i dodatkowy, stan na dzień 2 września 20 r. ) język polski historia i WOS matematyka przedm. przyrodn.

Bardziej szczegółowo

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU 42-700 Lubliniec, ul. Piłsudskiego 9, tel/fax (34) 356-35-54; 728 844 189 www.ppnlubliniec.pl, e-mail:ppnlc.biuro@gmail.com numer konta: BS Gliwice o/lubliniec 55 8457

Bardziej szczegółowo

Historia Polski Klasa V SP

Historia Polski Klasa V SP Temat: Bolesław Krzywousty i jego testament. Historia Polski Klasa V SP Bolesław Krzywousty ur. 20 sierpnia 1086, zm. 28 października 1138. Był synem Władysława Hermana i Judyty Czeskiej. Książę Śląski,

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG]

OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG] OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG] Na podstawie art. 168 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

Bardziej szczegółowo

Zjednoczenie Niemiec

Zjednoczenie Niemiec Zjednoczenie Niemiec 1. Drugie Cesarstwo we Francji lipiec 1851 - Ludwik Napoleon żąda od Zgromadzenia rewizji konstytucji, gdyż chce być wybrany po raz drugi (konstytucja nie przewidywała reelekcji prezydenta);

Bardziej szczegółowo

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas HISTORIA USTROJU POLSKI Autor: Marian Kallas Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320)

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) Spis treści Do Czytelnika 5 Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) 1.1. Początki i rozwój państwa polskiego (do 1138). Rozbicie dzielnicowe i dążenia

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG Piotr Kalinowski KALETY 2006 Słowo wstępu Katalog, który macie Państwo przed sobą powstał na podstawie wydanego w 1988 dzieła Ivo Halački Mince

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM OBJAZDÓW W RAMACH KONKURSU PIĘKNA WIEŚ OPOLSKA 2012

HARMONOGRAM OBJAZDÓW W RAMACH KONKURSU PIĘKNA WIEŚ OPOLSKA 2012 Trasa 1 Opole Wojciechów 7:45 8:35 45 00:50 19 czerwca 2012r. (wt.) Wojciechów (gm. Olesno) Najlepszy projekt 8.35 9.35 Wojciechów- Borki Wielkie 9:35-9:50 15 00:15 Borki Wielkie (gm. Olesno) Najpiękniejsza

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce 1764-1989 Spis treści Do Czytelnika..... 11 Przedmowa....... 13 Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw

Bardziej szczegółowo

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Spis treści Do Czytelnika Przedmowa Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

POWSTANIA ŚLĄSKIE

POWSTANIA ŚLĄSKIE POWSTANIA ŚLĄSKIE 1919 1920 1921 Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA na lata 2017 2022 Nowe możliwości Wielka Wojna, która początkowo

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka Gminy Strzelce Opolskie

Charakterystyka Gminy Strzelce Opolskie AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE W GMINIE STRZELCE OPOLSKIE Część 03 Charakterystyka Gminy Strzelce Opolskie W 869.03 2/9 SPIS TREŚCI 3.1

Bardziej szczegółowo

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU 42-700 Lubliniec, ul. Piłsudskiego 9, tel/fax (34) 356-35-54; 728 844 189 www.ppnlubliniec.pl, e-mail:ppnlc.biuro@gmail.com numer konta: BS Gliwice o/lubliniec 55 8457

Bardziej szczegółowo

Skomplikowane dzieje Śląska

Skomplikowane dzieje Śląska Skomplikowane dzieje Śląska 1327-1336 hołd lenny Janowi Luksemburskiemu 1335 układ w Trenczynie i w Wyszechradzie 1339 układ krakowski 1348 pokój w Namysłowie 1360 Karol IV przyrzeka Kazimierzowi Wielkiemu

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13 Spis treści Do Czytelnika.............................................. 11 Przedmowa................................................ 13 Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część

Bardziej szczegółowo

1. Przynależność administracyjna przed 1945 rokiem. Kraina Pomarenia z Obszarem sławieńskim, mapa z 1913 roku.

1. Przynależność administracyjna przed 1945 rokiem. Kraina Pomarenia z Obszarem sławieńskim, mapa z 1913 roku. 1. Przynależność administracyjna przed 1945 rokiem. Kraina Pomarenia z Obszarem sławieńskim, mapa z 1913 roku. Kraina sławieńska z podziałem na poszczególne miejscowości. 2. Przynależność administracyjna

Bardziej szczegółowo

Polskie Towarzystwo Numizmatyczne. Aukcja 28

Polskie Towarzystwo Numizmatyczne. Aukcja 28 606 *606. *607. 607 grosz 1545. Av: popiersie i napis, Rv: orzeł śląski, rok i napis, men. Legnica, odmiana stempla, szpiczasta broda Kop. 4925 R grosz 1545. Av: popiersie i napis, Rv: orzeł śląski, rok

Bardziej szczegółowo

Konferencja naukowa Losy powstańców śląskich po 1922 roku Katowice, 19 października 2018

Konferencja naukowa Losy powstańców śląskich po 1922 roku Katowice, 19 października 2018 Moja Niepodległa https://mojaniepodlegla.pl/mn/konferencje-i-wyklady/6394,konferencja-naukowa-losy-powstancow-slaskich-po-1 922-roku-Katowice-19-pazdzierni.html 2019-10-17, 01:31 Konferencja naukowa Losy

Bardziej szczegółowo

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE 1764-1989 Autor: Wojciech Witkowski Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw nowożytnej Europy 1.1. Pojęcie administracji i biurokracji 1.2.

Bardziej szczegółowo

Identyfikator Nazwa zawodu Miejsce pracy Wynagrodzenie. Sprzedawca Olesno zł. Adres pracodawcy: Jana Pieloka 9, Olesno, Polska

Identyfikator Nazwa zawodu Miejsce pracy Wynagrodzenie. Sprzedawca Olesno zł. Adres pracodawcy: Jana Pieloka 9, Olesno, Polska StPr/16/0968 StPr/16/0938 StPr/17/0015 StPr/17/0014 StPr/17/0012 StPr/17/0019 StPr/17/0018 StPr/17/0010 StPr/17/0009 StPr/17/0008 StPr/17/0011 StPr/17/0007 33a 34a Sprzedawca Olesno 2000.00zł. Adres pracodawcy:

Bardziej szczegółowo

CONDUCTING ECONOMIC ACTIVITY BY SELECTED SECTIONS IN 2006 As of 31 XII W tym Of which

CONDUCTING ECONOMIC ACTIVITY BY SELECTED SECTIONS IN 2006 As of 31 XII W tym Of which WYBRANYCH SEKCJI W 2006 R. SECTIONS IN 2006 hel trade WOJEWÓDZTWO... 69462 6604 8963 23317 2319 4795 3566 9796 VOIVODSHIP Powiat brzeski... 6809 592 983 2358 156 474 333 939 Powiat brzeski Gminy miejskie:

Bardziej szczegółowo

Zaakceptowanych do realizacji zostało 1 175* projektów o łącznej wartości 3 984,15 mln PLN i kwocie dofinansowania z EFRR 2 152,13 mln PLN.

Zaakceptowanych do realizacji zostało 1 175* projektów o łącznej wartości 3 984,15 mln PLN i kwocie dofinansowania z EFRR 2 152,13 mln PLN. W ramach RPO WO 2007-2013 wg stanu na dzień 26 lutego 2014 r. złożonych zostało 2 583 wniosków o łącznej wartości 6 949,39 mln PLN w tym dofinansowanie z EFRR wyniosło 3 726,47 mln PLN. Zaakceptowanych

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG]

OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG] OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG] Na podstawie art. 168 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

Bardziej szczegółowo

X ZIMNAR, ETAP II Dobrodzień ; ; godz.11.00/11.15 Start/Meta Stadion Miejski. BIEG - dystans 10 km

X ZIMNAR, ETAP II Dobrodzień ; ; godz.11.00/11.15 Start/Meta Stadion Miejski. BIEG - dystans 10 km X ZIMNAR, ETAP II Dobrodzień ;.0.08 ; godz..00/. Start/Meta Stadion Miejski BIEG - dystans 0 km NR Startow M-ce y Imię Nazwisko Miejscowość 09 Marcin Wodarczyk Poczołków Zenon Nowak Woźniki 8 Marek Kapela

Bardziej szczegółowo

RECORDED IN THE REGON REGISTER BY SELECTED SECTIONS IN 2005 As of 31 XII W tym Of which

RECORDED IN THE REGON REGISTER BY SELECTED SECTIONS IN 2005 As of 31 XII W tym Of which REGON WEDŁUG WYBRANYCH SEKCJI W 2005 R. REGISTER BY SELECTED SECTIONS IN 2005 Gr hel WOJEWÓDZTWO... 90597 3501 8547 8440 9636 27505 2772 5246 3717 16697 VOIVODSHIP Powiat brzeski... 8847 324 780 772 1025

Bardziej szczegółowo

WYCIĄG Z OBWIESZCZENIA KOMISARZA WYBORCZEGO W KATOWICACH z dnia 23 listopada 2010 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa śląskiego

WYCIĄG Z OBWIESZCZENIA KOMISARZA WYBORCZEGO W KATOWICACH z dnia 23 listopada 2010 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa śląskiego 1 WYCIĄG Z OBWIESZCZENIA KOMISARZA WYBORCZEGO W KATOWICACH z dnia 23 listopada 2010 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa śląskiego Na podstawie art. 182 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lipca

Bardziej szczegółowo

Dr Sławomir Kościelak. Przemiany polityczne gospodarcze, społeczne

Dr Sławomir Kościelak. Przemiany polityczne gospodarcze, społeczne Dr Sławomir Kościelak Przemiany polityczne gospodarcze, społeczne Zaprowadzono podział na rejencje i powiaty (rejencje zastąpiły dawne kamery), a na czele prowincji Prus Zachodnich ustanowiono jej organ

Bardziej szczegółowo

CONDUCTING ECONOMIC ACTIVITY BY SELECTED SECTIONS IN 2008 As of 31 XII W tym Of which

CONDUCTING ECONOMIC ACTIVITY BY SELECTED SECTIONS IN 2008 As of 31 XII W tym Of which WYBRANYCH SEKCJI W 2008 R. SECTIONS IN 2008 hel trade WOJEWÓDZTWO... 72002 6677 10814 22959 2271 4836 3658 9956 VOIVODSHIP Podregion nyski... 28882 2678 4580 9960 900 1753 1352 3488 Subregion nyski Powiat

Bardziej szczegółowo

PRZEDSZKOLE DZIEWCZYNY

PRZEDSZKOLE DZIEWCZYNY PRZEDSZKOLE DZIEWCZYNY MIEJSCE IMIĘ I NAZWISKO 1 ANNA UZNAŃSKA 2 MARLENA BAZAN 3 JULIA MIŁEK 4 ALICJA KINDER 5 MARIA KUBAT 6 BARBARA JELONEK 7 KRYSTYNA TRZĘSIOK 8 MAJA WILK 9 AGATA MICHAŁOWSKA 10 HANNA

Bardziej szczegółowo

j. niemiecki podst. rozsz. 63,0 65,5 50,6 68,9 74,1 63,1 52,8 71,9 0,0 GMINA DOBRODZIEŃ 45 65,2 8 84, , , ,2 8 84, , ,4

j. niemiecki podst. rozsz. 63,0 65,5 50,6 68,9 74,1 63,1 52,8 71,9 0,0 GMINA DOBRODZIEŃ 45 65,2 8 84, , , ,2 8 84, , ,4 GMINA DOBRODZIEŃ ŚREDNIE WYNIKI SZKÓŁ Z EGZAMINU GIMNAZJALNEGO 7 ( tylko wyniki z wydanych zaświadczeń, arkusz standardowy, termin główny i dodatkowy, stan na dzień czerwca 7 r. ) język polski historia

Bardziej szczegółowo

na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 6 grudnia 1972 r.

na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 6 grudnia 1972 r. Historia Gminę Lipie utworzono 1 stycznia 1973r. na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 6 grudnia 1972 r. Gmina skupia miejscowości o bogatej i pięknej przeszłości, które od dawna

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania,,Kraina Dinozaurów powstało 2008 r.

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania,,Kraina Dinozaurów powstało 2008 r. Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania,,Kraina Dinozaurów powstało 2008 r. Cel : Aktywizacja mieszkańców obszarów wiejskich poprzez budowanie potencjału społecznego na wsi. Polega na oddolnym opracowaniu

Bardziej szczegółowo

Dane teleadresowe JST

Dane teleadresowe JST Dane teleadresowe JST Autor: Administrator 01.06.2006. Zmieniony 05.07.2006. Dane teleadresowe jednostek samorządu terytorialnego uczestniczących w projekcie "eurząd dla mieszkańca Opolszczyzny". Lp. Samorząd

Bardziej szczegółowo

Historia wsi Wólka Krosnowska

Historia wsi Wólka Krosnowska Historia wsi Wólka Krosnowska Wieś Wólka Krosnowska powstała przed 1579 rokiem brak jest źródła podającego dokładny rok powstania wsi. 1579 r. Wieś część Macieja 1 łan, część Mikołaja 1 łan. Razem 2 łany.

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK do Ogólnopolskiej Odznaki Krajoznawczej PTTK Szlakiem Rezydencji Królów i Książąt

ZAŁĄCZNIK do Ogólnopolskiej Odznaki Krajoznawczej PTTK Szlakiem Rezydencji Królów i Książąt ZAŁĄCZNIK do Ogólnopolskiej Odznaki Krajoznawczej PTTK Szlakiem Rezydencji Królów i Książąt Wielkopolska LP Miejscowość Gmina Powiat Pobyt monarchy (ów) 1. Giecz Dominowo średzki 2. Gniezno Gniezno gnieźnieński

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: Dzieje ustroju i administracji na ziemiach polskich (XIX w.)

Przedmiot: Dzieje ustroju i administracji na ziemiach polskich (XIX w.) Przedmiot: Dzieje ustroju i administracji na ziemiach polskich (XIX w.) Kod: ECTS: 08.3-xxxx-140 Punkty ECTS: 1 Rodzaj studiów: studia stacjonarne I stopnia, rok III spec. archiwistyka Liczba godzin: 22

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG]

OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG] OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG] Na podstawie art. 168 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

Bardziej szczegółowo

11 listopada 1918 roku

11 listopada 1918 roku 11 listopada 1918 roku 92 lat temu Polska odzyskała niepodległość Europa w II połowie XVII wieku Dlaczego Polska zniknęła z mapy Europy? Władza szlachty demokracja szlachecka Wolna elekcja Wojny Rzeczpospolitej

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE. z dnia 23 października 2018 r.

OBWIESZCZENIE. z dnia 23 października 2018 r. OBWIESZCZENIE z dnia 23 października 2018 r. KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I o wynikach wyborów wójtów, burmistrzów i prezydentów miast na obszarze województwa opolskiego Na podstawie art. 168 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Do Czytelnika 11

Spis treści. Do Czytelnika 11 Spis treści Do Czytelnika 11 ROŚCISŁAW ŻERELIK: Dzieje Śląska do 1526 roku Nazwa i obszar Śląska 14 Pochodzenie nazwy Śląsk 14 Rozwój pojęcia terytorialnego Śląska w średniowieczu 16 Geograficzne i historyczne

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Jacek Brzustowicz Od rycerzy do prezydenta Nowomarchijskie korzenie Paula von Hindenburg-Beneckendorf, niemieckiego prezydenta i marszałka

Grzegorz Jacek Brzustowicz Od rycerzy do prezydenta Nowomarchijskie korzenie Paula von Hindenburg-Beneckendorf, niemieckiego prezydenta i marszałka Grzegorz Jacek Brzustowicz Od rycerzy do prezydenta Nowomarchijskie korzenie Paula von Hindenburg-Beneckendorf, niemieckiego prezydenta i marszałka Nadwarciański Rocznik Historyczno-Archiwalny nr 14, 295-298

Bardziej szczegółowo

2.8 POWIAT OLESKI INFORMACJE PODSTAWOWE

2.8 POWIAT OLESKI INFORMACJE PODSTAWOWE 2.8 POWIAT OLESKI INFORMACJE PODSTAWOWE Niniejsza informacja przedstawia projekty realizowane w latach 2007-2018 w ramach: Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Opolskiego na lata 2007-2013; Programu

Bardziej szczegółowo

Próby zjednoczenia Królestwa Polskiego

Próby zjednoczenia Królestwa Polskiego Próby zjednoczenia Królestwa Polskiego 1. Ziemie polskie w połowie XIII w. Drzewo genealogiczne s.427; pomocne przy pojawianiu się imion Po 1241 r. o ziemie śląska walczą synowie Henryka Pobożnego; podzielili

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG]

OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG] OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG] Na podstawie art. 168 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

Bardziej szczegółowo

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe

Test z historii. Małe olimpiady przedmiotowe Małe olimpiady przedmiotowe Test z historii Organizatorzy: Wydział Edukacji Urzędu Miasta Centrum Edukacji Nauczycieli Szkoła Podstawowa Nr 17 Szkoła Podstawowa Nr 18 Drogi Uczniu, przeczytaj uwaŝnie polecenia.

Bardziej szczegółowo

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU

PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU PODOKRĘG PIŁKI NOŻNEJ W LUBLIŃCU 42-700 Lubliniec, ul. Piłsudskiego 9, tel/fax (34) 356-35-54; 728 844 189 www.ppnlubliniec.pl, e-mail:ppnlc.biuro@gmail.com numer konta: BS Gliwice o/lubliniec 55 8457

Bardziej szczegółowo

WYBORY DO RADY POWIATU

WYBORY DO RADY POWIATU WYBORY DO RADY POWIATU Kod terytorialny gminy 1 6 1 1 0 6 Nr obwodu głosowania * * * 6 Siedziba Obwodowej Komisji Wyborczej (adres) Filialna Szkoła Podstawowa, Stary Ujazd ul. Szkolna 3, 47-143 Ujazd Gmina

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Konkurs Historyczny Polska Piastów etap szkolny (klucz odpowiedzi)

Powiatowy Konkurs Historyczny Polska Piastów etap szkolny (klucz odpowiedzi) Honorowy Patronat Pan Jarosław Szlachetka Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Pan Józef Tomal Starosta Powiatu Myślenickiego Pan Paweł Machnicki Burmistrz Gminy i Miasta Dobczyce Pan Paweł Piwowarczyk

Bardziej szczegółowo

KRAJOWY REJESTR SĄDOWY. Stan na dzień godz. 04:44:02 Numer KRS:

KRAJOWY REJESTR SĄDOWY. Stan na dzień godz. 04:44:02 Numer KRS: Strona 1 z 8 CENTRALNA INFORMACJA KRAJOWEGO REJESTRU SĄDOWEGO KRAJOWY REJESTR SĄDOWY Stan na dzień 21.12.2016 godz. 04:44:02 Numer KRS: 0000065912 Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu Z REJESTRU

Bardziej szczegółowo

WYCIĄG Z OBWIESZCZENIA KOMISARZA WYBORCZEGO W KATOWICACH z dnia 23 listopada 2010 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa śląskiego

WYCIĄG Z OBWIESZCZENIA KOMISARZA WYBORCZEGO W KATOWICACH z dnia 23 listopada 2010 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa śląskiego 1 WYCIĄG Z OBWIESZCZENIA KOMISARZA WYBORCZEGO W KATOWICACH z dnia 23 listopada 2010 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa śląskiego Na podstawie art. 182 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lipca

Bardziej szczegółowo

WYBORY DO RADY POWIATU

WYBORY DO RADY POWIATU WYBORY DO RADY POWIATU Kod terytorialny gminy 1 6 1 1 0 6 Nr obwodu głosowania * * * 7 Siedziba Obwodowej Komisji Wyborczej (adres) Budynek Kulturalno - Oświatowy, Niezdrowice ul. Wiejska 34, 47-143 Ujazd

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG]

OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG] OBWIESZCZENIE KOMISARZA WYBORCZEGO W OPOLU I z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa opolskiego [WYCIĄG] Na podstawie art. 168 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE W ROKU 2011

INWESTYCJE W ROKU 2011 INWESTYCJE W ROKU 2011 Cząstkowy remont dróg gminnych Na cząstkowy remont wszystkich utwardzonych dróg gminnych w ciągu roku 2011 wydano kwotę 200.000,00 zł Nawierzchnie dróg z podbudową Łączny koszt 1.417.000,00

Bardziej szczegółowo