Obligacje skarbu państwa w okresie przedwojennym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Obligacje skarbu państwa w okresie przedwojennym"

Transkrypt

1 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Obligacje skarbu państwa w okresie przedwojennym Marzec 1994 Zofia Szpringer Informacja Nr 188 W opracowaniu przedstawiono ogólną charakterystykę obligacji skarbowych, a następnie rozwój papierów skarbowych w Polsce przedwojennej. Omówiono takie istotne kwestie wiążące się z emisją obligacji skarbowych, jak: przywileje dla nabywców obligacji, zabezpieczenia przewidziane przez Skarb Państwa, oprocentowanie obligacji, terminy spłaty i konwersja pożyczek oraz klauzulę walutową. Doświadczenia przedwojenne stały się podstawą oceny możliwości emisji skarbowych w obecnych realiach gospodarki polskiej.

2 BSE 1 Ogólna charakterystyka obligacji Obligacje to dokumenty stwierdzające zobowiązanie dłużne emitenta wobec każdego posiadacza polegające na wypłacaniu w określonych terminach stałych odsetek od wartości nominalnej papieru i jego wykupienie w oznaczonym terminie. 1 Obligacja jest wierzytelnością, czym różni się od akcji będącej dowodem udziału posiadacza akcji w kapitale spółki akcyjnej i dającej prawo do dywidendy. Obligacja, jako papier potwierdzający wierzytelność, zaświadcza prawną relację długu w postaci roszczenia, które może być wymagalne niezależnie od ekonomicznego sukcesu dłużnika. Wierzyciel, teoretycznie, nie powinien ponosić ryzyka gospodarczego wspólnie z dłużnikiem, mając w każdym przypadku prawo do zwrotu jego wkładu kapitałowego. W praktyce jednak, w przypadku niewypłacalności dłużnika, wierzyciel może nie tylko nie uzyskać należnych mu odsetek ale również może być narażony na ryzyko utraty swojego kapitału. Obligacje są średnio- lub długoterminowymi papierami wartościowymi, potwierdzającymi zobowiązanie emitenta do: - spłaty w określonym terminie lub w określonym przedziale czasowym wyszczególnionej kwoty, - bieżącego regulowania do czasu spłaty długu określonych odsetek. Niekiedy obligacje emitowane przez państwo mają krótki termin wykupu (do 7 lat) 2, najczęściej opiewają na wysokie sumy i są przeznaczone do nabycia głównie przez banki i wielkich inwestorów - są to tzw. obligacje kasowe. Powyższe wskazuje, że emitowane ostatnio w Polsce obligacje mają przede wszystkim bardzo krótki charakter (są to przede wszystkim obligacje roczne i trzyletnie i dopiero w 1994 r. wprowadzone zostają obligacje pięcioletnie). Emitentem obligacji może być państwo, związki publiczno-prawne (np. samorząd terytorialny) lub prywatne przedsiębiorstwo. Obligacje objęte gwarancją wypłaty odsetek i wykupu przez państwo zwane są też pupilarnymi. 3 Oprocentowanie może mieć charakter stały, zmienny (tzw. floater 4 lub premiowy. W tym pierwszym przypadku - odsetki wypłaca się posiadaczom obligacji według jednolitej stopy w określonych terminach, w przypadku drugim natomiast - oprocentowanie ulega zmianie, najczęściej w zależności od zmian na rynkach finansowych, zaś w trzecim - łączna kwota odsetek rozlosowywana jest między ograniczoną liczbę obligacji. Zwykłe warunki emisji łączą system pre- 1 Zob. Riidiger Diedrigkeit, Rynek pieniądza i papierów wartościowych. Przewodnik po rynkach, Biblioteka Menedżera i Bankowca, Warszawa 1993, s Zob. M. Brett, Świat Finansów, Biblioteka Menedżera i Bankowca, Warszawa 1992, s W Polsce uelastycznienie rynku papierów wartościowych, w tym obligacji, staje się możliwe dzięki nowelizacji ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych (Dz. U. nr 4 z 14 stycznia 1994, poz. 17). 4 Zaznaczyć należy, że obligacje o zmiennym oprocentowaniu (floater) oraz pożyczki z kuponem zerowym (zero-bonds) są na rynku europejskim (a zwłaszcza w Niemczech stosunkowo nowym zjawiskiem i zaliczane do tzw. innowacji finansowych). Nie występowały one w Polsce międzywojennej i nie występują obecnie.

3 2 BSE miowego oprocentowania z systemem wykupu obligacji, na które zostały wylosowane premie. W sytuacji emisji o niższej cenie nabycia od wartości nominalnej obligacji, różnica stanowić może formę dodatkowego oprocentowania, to "dodatkowe" oprocentowanie bywa nazywane zyskiem kapitałowym lub zyskiem z umorzenia. 5 W celu zwiększenia atrakcyjności obligacji państwo zwalnia dochody z obligacji od podatków, a także oferuje posiadaczom obligacji inne przywileje. Np. obligacja zamienna, to taka, którą posiadacz może zamienić w określonym stosunku na akcje emitenta w wyznaczonym przez niego terminie. Obligacja zerowa, tym różni się od wyżej wymienionych, że nie jest ona wyposażona w arkusz kuponowy odsetek ze względu na wyeliminowanie ich wypłaty. Nabywana jest ona z tzw. dyskontem, tj. za sumę mniejszą niż umieszczona na obligacji. Wartość nominalna obligacji umieszczona na jej płaszczu, po jakiej nastąpi wykup, zawiera kwotę wyłożoną na jej zakup i odsetki za okres od emisji do terminu wykupu. Z reguły obligacje emitowane są na okaziciela, niekiedy tylko mają charakter imienny (rekta), co wiąże się najczęściej z ograniczeniami obrotu tymi walorami. W pewnych okolicznościach państwo ogłasza przymusowe subskrypcje obligacji. Obligacje emitowane w innej walucie niż nastąpi wykup określane są dwuwalutowymi. Obligacje są przedmiotem obrotów na rynku kapitałowym, którego instytucjonalną formę kontaktów stanowi giełda pieniężna (papierów wartościowych), ale zdarzają się przypadki lokowania nowych emisji obligacji poza giełdą w postaci subskrypcji lub za pośrednictwem banków i innych instytucji finansowych. 6 Powstanie obligacji państwowej Pierwsze obligacje byty papierami wartościowymi o stałym oprocentowaniu i były jedną z form kredytu publicznego. 7 Ponieważ powstanie obligacji państwowej trudno jest oddzielić od dziejów kredytu publicznego, stąd celowe jest wskazanie najistotniejszych warunków funkcjonowania tego kredytu. Gaston Jeze 8 uznawał, że dla istnienia kredytu publicznego musiały być spełnione następujące warunki: - ekonomiczne: istnienie gospodarki pieniężnej, organizacji handlowej i giełd, zamożność obywateli, - polityczne: spokój wewnętrzny i zewnętrzny, konstytucyjny ustrój państwa, - finansowe: oparcie ustroju finansowego na podatku, dobry sytem podatkowy. Warunki te spełniły się dopiero w XIX w. i wówczas widoczny był znaczący rozwój kredytu publicznego, który stał się dobrowolną lokatą kapitałów szerokich warstw ludności. Zaznaczyć jednak należy, że pierwsze zawiązki kredytu publicznego wystąpiły już w średniowieczu w miastach włoskich na przełomie XII i XIII w. 5 Zob. M. Brett, op. cit, s Zob. Z. Fedorowicz, Instytucje finansowe, Warszawa Dodać należy, że emitowane w Polsce w latach dziewięćdziesiątych obligacje nie byty notowane na giełdzie papierów wartościowych, dopiero możliwość taką stworzono przez nowelizację ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych (Dz. U. nr 4 z 14 stycznia 1994, poz. 17). 7 Taki papier prywatny spotkać można dopiero w XVIII wieku. 8 Cours des fmanses publiques, Paris 1929, s. 191, cyt. za: Z. Siemińskim, Papier wartościowy o stałym oprocentowaniu, Kraków 1935, Nakładem Polskiej Akademii Umiejętności.

4 BSE 3 Obligacje państwowe w Polsce przedwojennej W okresie międzywojennym większość polskich papierów wartościowych o stałym oprocentowaniu lokowano za granicą. Konieczność importu kapitałów zagranicznych z uwagi na ich szczupłość w kraju, powodowała, że rząd faworyzował emisje zagraniczne. Na początku 1932 r. zadłużenie wewnętrzne wynosiło 590,8 mln zł i stanowiło zaledwie 11,4% całego zadłużenia państwa. Jedna tylko 5% pożyczka konwersyjna osiągnęła nieco wyższą sumę emisji, lecz głównie na skutek corocznych emisji nowych, niewielkich transz. Dużo większa była rola zadłużenia zagranicznego - co widać w poniższym zestawieniu. Całe prawie zadłużenie Polski było długoterminowe. Dług krótkoterminowy i średnioterminowy, zaciągnięty w pierwszych latach niepodległości został prawie spłacony, bądź też skonwertowany na długoterminowy. 9 Termin płatności długoterminowych pożyczek polskich był natomiast stosunkowo krótki. Było kilka pożyczek dziesięcioletnich (10% pożyczka kolejowa z 1924 r., 4% premiowa pożyczka dolarowa seria III, 4% premiowa pożyczka inwestycyjna), pozostałe pożyczki obligacyjne posiadały termin płatności lub okres umorzenia dwudziestoletni, z wyjątkiem jedynie 8% pożyczki dolarowej z 1925 r. (25 lat), 5% pożyczki konwersyjnej kolejowej (40 lat), 5% renty ziemskiej (41 lat) oraz 6 1/2% pożyczki zapałczanej (35 lat). Renta wieczysta była wtedy w Polsce nieznana. Stan zadłużenia Polski na dzień 31 stycznia 1932r. 10 Zadłużenie wewnętrzne: mln zł. A. Obligacyjne: 5% poż. konwersyjna ż 1924 r. 5% poż. kolejowa 10% poż. kolejowa z 1924 r. 5% renta ziemska 4% poż. inwestycyjna z 1928 r. 4% poż.premiowa dolarowa seria III 3% poż. budowlana B. Nieoprocentowane: (Bank Polski i pozostałości dawnych pożyczek) C. W obligacjach komunalnych w Banku Gospodarstwa Krajowego Razem zadłużenie wewnętrzne 208,9 19,6 33,5 21,8 33,8 61,2 50,0 Razem: 428,8 29,8 133,0 590,8 8,3% 0,6% 2,6% 11,4% 9 Konwersja długów była operacją polegającą na zmniejszeniu kosztów obsługi długu publicznego, przez zastąpienie istniejącej pożyczki (bądź kilku pożyczek) nową pożyczką o niższym oprocentowaniu. Przy konwersji wierzyciel ma prawo wyboru między spłatą pożyczonej sumy a wymianą dotychczasowego papieru wartościowego na inny dający mniejszy dochód. Szerzej na temat konwersji piszę w dalszej części opracowania. 10 Zob. Z. Siemieński, Papier wartościowy o stałym oprocentowaniu, Nakładem Polskiej Akademii Umiejętności, Warszawa 1935, s

5 4 BSE Zadłużenie zagraniczne A. Obligacyjne: 6% poż. dolarowa z 1920 r. 7% poż. włoska z 1924 r. 8% poż. dolarowa z 1925 r. 7% poż. stabilizacyjna z 1927 r. 6 1/2% poż. zapałczana 11 B. W stosunku do rządów państw obcych Razem zadłużenie zagraniczne Razem mln zł 174,5 144,0 224,6 537, ,3 Razem: 1368,5 3202,0 4570,5 5161,3 w % całego zadłużenia 26,5% 62,0% 88,6% 100,0% Polski rynek papierów wartościowych o stałym oprocentowaniu był bardzo bogaty w formy, jednocześnie jednak nikłe były sumy emisji, co wynikało z braku kapitału i niemożności lokaty papierów. Od momentu wznowienia czynności emisyjnych polskich instytucji kredytu długoterminowego rozpoczęły się starania, by brakowi kapitałów krajowych zapobiec drogą emisji papierów za granicą. Lecz mimo tych usiłowań nie udało się zdobyć rynku zagranicznego dla papierów polskich. Nie znaczy to jednak, by emisje zagraniczne nie odgrywały dużej roli na rynku papierów wartościowych w Polsce, procentowo stanowiły poważną część ogólnej sumy emisji, jednak w stosunku do ogółu potrzeb kredytowych nie były to sumy wystarczające, a w dodatku warunki emisji były bardzo ciężkie, zupełnie niewspółmierne ze stopą procentową rynków zagranicznych. Emisje zagraniczne w kredycie państwowym odgrywały najważniejszą rolę. Z ogólnej sumy obligacyjnego zadłużenia państwa polskiego w końcu 1931 r. na pożyczki emitowane za granicą przypadało 1368,5 mln zł, czyli 76,1%. Jeśli chodzi o pożyczki komunalne to tylko 2 związki komunalne zaciągnęły pożyczkę zagraniczną, a mianowicie województwo śląskie (7% trzydziestoletnia zagraniczna pożyczka złota w 1928 r.) oraz miasto Warszawa (7% trzydziestoletnie zagraniczne amortyzacyjne złote obligacje z 1928 r.). W końcu marca 1931 r. zadłużenie komunalne z tytułu tych dwóch pożyczek wyrażało się sumą 183,3 mln zł i stanowiło 61,1% całego obligacyjnego zadłużenia komunalnego. Większość obligacji przemysłowych emitowana była za granicą. Na podstawie ankiety przeprowadzonej przez GUS, 13 obliczono, że w końcu 1929 r. polskie instytucje kredytu długoterminowego posiadały listów zastawnych i obligacji ulokowanych za granicą na sumę 229,552 mln zł, w czym papierów konwersyjnych na ok. 12 mln zł. Ponieważ po roku 1929 rynki zagraniczne zamknęły się prawie całkowicie na papiery polskie, wobec czego suma ta nie uległa do końca 1931 r. większym zmianom, a skoro suma papierów wartościowych wszystkich instytucji kredytu długoterminowego w Polsce w obiegu w końcu 1931 r. wynosiła 2213 mln zł, przyjmuje się udział zagranicy na ok. 10%. 11 Pierwszą pożyczkę zapałczaną zaciągnięto na podstawie skryptów dłużnych, drugą w obligacjach, które w całości zakupił koncern Kreugera. 12 Jeden milion pożyczki stabilizacyjnej został ulokowany w kraju (przez bank Handlowy w Warszawie), a cała transza dolarowa (z wyjątkiem obligacji na sumę 2 min dolarów, emitowanych we Francji) dopuszczono do notowań na giełdach polskich. 13 Zob. Z. Siemiński, Papier wartościowy, op. cit, s. 170.

6 BSE 5 Pożyczki państwowe, ulokowane na rynku krajowym, wyrażały się w końcu 1931 r. kwotą 428,8 mln zł, z czego pożyczki konwersyjne stanowiły 228,5 mln zł a pożyczki nowoemitowane 200,3 mln zł. 14 Była to więc suma bardzo mała. W dodatku większość tej kwoty, bo 145 mln zł stanowiły pożyczki premiowe, 15 zawierające element loterii. Z kursu tych pożyczek, odbiegającego daleko od kursów pozostałych papierów procentowych, z silnych wahań w zależności od terminu losowania premii widać jasno, iż inwestorzy traktowali te papiery przede wszystkim jako loterię. 21,8 mln zł obejmowała 5% renta ziemska, będąca pożyczką przymusową, gdyż państwo wypłacało w niej częściowo należność za ziemię, zabraną na cele reformy rolnej. Tak więc w okresie od 1924 r. do 1931 r. państwo ulokowało na rynku krajowym jedną tylko zwykłą pożyczkę, tj. 10% pożyczkę kolejową w 1924 r., co w znacznej mierze usprawiedliwiało stwierdzenia mówiące, że rynek papierów państwowych w Polsce praktycznie nie istniał. To samo odnosiło się do papierów komunalnych, których w końcu 1931 r, było w obiegu na kwotę 116,5 mln zł, w czym poważną część stanowiły pożyczki konwersyjne oraz obligacje przemysłowe. W końcu 1931 r. suma emisji wszystkich instytucji kredytu długoterminowego w Polsce (2 banki państwowe, 3 towarzystwa kredytowe ziemskie, 13 towarzystw kredytowych miejskich, 4 banki hipoteczne, 2 banki komunalne - bez Wojewódzkiego Banku Pożyczkowego w Poznaniu - i Towarzystwa Kredytowego Przemysłu Polskiego) wynosiła 2213 mln zł. Z sumy tej papiery ulokowane za granicą stanowiły przeszło 200 mln zł, a papiery ulokowane w kraju ok mln zł. Emisje konwersyjne wynosiły w końcu 1931 r. około 324 mln zł, w czym ulokowane za granicą około 10 mln zł. Po odliczeniu emisji papierów konwersyjnych otrzymana suma - około 1690 mln zł - przedstawia sumę papierów ulokowanych w kraju przez polskie instytucje kredytu długoterminowego. Z sumy tej niewielka część przypada na prywatnych przedsiębiorców. Na rynku papierów wartościowych o stałym oprocentowaniu występowały przede wszystkim wielkie instytucje kredytowe a mianowicie B.G.K. i P.B.R., Pocztowa Kasa Oszczędności, zakłady ubezpieczeń, Bank Polski, banki państwowe i akcyjne oraz Skarb Państwa. Skarb Państwa jako nabywca papierów wartościowych był wówczas niezwykłym zjawiskiem, a wystąpienie jego w takiej roli wynikało z tego, że zapotrzebowanie kraju na kredyt długoterminowy stale przekraczało możliwości lokaty papierów procentowych. Skarb Państwa pozyskiwał fundusze niezbędne na zakup papierów wartościowych częściowo z pożyczek zagranicznych. I tak, część wpływu z 8% pożyczki dolarowej z 1925 r. przekazano na rzecz państwowego funduszu gospodarczego, którego zadaniem miało być popieranie nowych budowli, inwestycji komunalnych, oraz uruchomienie kredytu rolniczego drogą zakupu listów zastawnych i obligacji oraz udzielania pożyczek. Z 7% pożyczki stabilizacyjnej przekazano kwotę 135 mln zł na cele rozwoju ekonomicznego. Z wpływów pożyczki zapałczanej ok. 100 mln zł przekazano na zakup papierów kredytu długoterminowego. W ten sposób państwo odgrywało rolę pośrednika między instytucjami kredytu długoterminowego a zagranicznymi rynkami kapitałowymi, rolę spełnianą w Niemczech przez centralną instytucję emisyjną. Poza tym Skarb Państwa lokował w papierach wartościowych rezerwy kasowe. Ocenia się, że ogólna suma papierów wartościowych będąca w posiadaniu Skarbu Pań- 14 Pomija się tu 5% pożyczkę konwersyjną która była emitowana nie tylko na konwersję przedstabilizacyjnych zobowiązań państwa. 15 Pożyczka premiowa pojawiła się w Polsce po raz pierwszy w 1831 r., kiedy rząd polski ogłosił pożyczkę pod nazwą Posiłki Polskie na sumę 60 min zł polskich. Przez pierwsze 6 lat pożyczka miała być nieoprocentowana, natomiast losowane miały być premie, na które przeznaczano przeciętnie około 7% pożyczki rocznie, przy czym każda obligacja otrzymać miała premię. Przez następne 25 lat oprocentowanie miało wynosić 4% rocznie.

7 6 BSE stwa w 1931 r. stanowiła kwotę co najmniej 300 mln zł. Zabezpieczenia Każdy papier wartościowy o stałym oprocentowaniu, jako dług korporacji emitującej, zabezpieczony był całym majątkiem tej korporacji. Rzadko jednak spotykało się w Polsce papier oparty wyłącznie na kredycie korporacji emitującej, prawie każdy posiadał dodatkowe zabezpieczenie. Odnosiło się to również w przeważającej mierze do papierów państwowych, w szczególności pożyczek zagranicznych. 16 W Polsce na zabezpieczenie obsługi pożyczki państwo przekazywało wpływy z poszczególnych źródeł dochodu, a niekiedy nawet udzielało zabezpieczenia hipotecznego na nieruchomościach państwowych. Zjawisko to niespotykane w krajach o szeroko rozbudowanym kredycie państwowym, było regułą w krajach powstałych po I wojnie światowej. Z państwowych pożyczek wewnętrznych specjalne zabezpieczenia posiadały: - 10% pożyczka kolejowa z 1924 r. (cały majątek ruchomy i nieruchomy Polskich Kolei Państwowych, dochody PKP oraz zapis hipoteczny na nieruchomościach PKP w dyrekcjach lwowskiej, krakowskiej i stanisławowskiej, - 5% pożyczka konwersyjna (majątek PKP w dyrekcjach lwowskiej, krakowskiej i stanisławowskiej). Z pożyczek zagranicznych jedynie 6% pożyczka dolarowa z 1920 r. nie posiadała specjalnego zabezpieczenia, natomiast zabezpieczenia takie posiadały: - 8% pożyczka dolarowa z 1925 r. (dochody PKP oraz z podatku od cukru), - 7% pożyczka włoska z 1924 r. (zapis na pierwszym miejscu hipotek nieruchomości stanowiących własność Polskiego Monopolu Tytoniowego, oraz dochody z tego monopolu). Pożyczka ta posiadała także zabezpieczenie w postaci specjalnego funduszu. Rząd polski zobowiązał się do przekazywania w okresie pierwszych 5 lat trwania pożyczki 4%, a w ciągu następnego pięciolecia 3% rocznie nominalnej sumy pożyczki. Wpływające w ten sposób sumy miały być ulokowane w państwowych papierach włoskich, których termin płatności przypadał przed 1944 r. Poza tym, co było niezwykłe, pożyczka ta posiadała dodatkowe zabezpieczenie w postaci gwarancji rządu włoskiego., - 7% pożyczka stabilizacyjna z 1927 r. (dochody brutto z ceł, przy czym wpłacane były one w Banku Polskim na rachunek agentów fiskalnych pożyczki, którymi były Bankers Trust Co. oraz Chase National Bank, New York, bez których zezwolenia rząd nie miał prawa sum tych podnosić oraz nimi dysponować), - 6 1/2 % pożyczka zapałczana (dochody Skarbu Państwa, płynące z Polskiego Monopolu Zapałczanego) Gwarancje te posiadały wszystkie emitowane listy zastawne i obligacje banków państwowych, oraz wszystkie emisje listów zastawnych Towarzystwa Kredytowego Przemysłu Polskiego oraz 8% listy zastawne z 1924 r. Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w Warszawie, obligacje Tramwajów Elektrycznych w Zagłębiu Dąbrowskim, Obligacje Elektrycznych Kolei Dojazdowych w Warszawie oraz obligacje Francusko-Polskiego Towarzystwa Kolejowego. Zob.: Wykaz długów państwa, M. P. z 15 stycznia 1932 r. oraz Z. Siemiński, op. cit. s. 162 in. 17 Zabezpieczenia w postaci przekazania dochodów, płynących z podatków, spotykane byty niekiedy przy pożyczkach komunalnych, np. 7% pożyczka śląska z 1928 r. zabezpieczona była wpływami z podatku przemysłowego. Obligacje i listy zastawne, emitowane zarówno przez banki hipoteczne i komunalne, jak i przez banki państwowe oraz towarzystwa kredytowe ziemskie i miejskie, zabezpieczone były pożyczkami hipotecznymi, względnie skryptami dłużnymi związków komunalnych, odrębnymi dla papierów każdej serii, przy czym posiadacze tych papierów mieli na walorach, stanowiących pokrycie, prawo pierwszeństwa przy zaspokojeniu swoich roszczeń w sto-

8 BSE 7 Klauzula walutowa W Polsce rzadko spotykane byty emisje papierów wartościowych o stałym oprocentowaniu w złotych obiegowych. Wynikało to po pierwsze z deprecjacji marki, która poderwała zaufanie do waluty polskiej, po drugie z dążenia do lokowania papierów polskich za granicą, dla ułatwienia czego emitowano papiery w walutach zagranicznych. W złotych obiegowych emitowano wszystkie pożyczki konwersyjne, tu bowiem niepotrzebne było szukanie zaufania kapitału. Poza tym jedynie tylko listy zastawne towarzystw kredytowych miejskich 18 emitowane byty w złotych obiegowych, jedna seria listów zastawnych Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w Warszawie (8% z 1927 r.) i jedna seria 8% obligacji komunalnych Polskiego Banku Komunalnego. Większość emitowanych w Polsce papierów wartościowych opiewała na złote w złocie. Miało to miejsce, gdy papier przeznaczony był w pierwszym rzędzie na rynek krajowy. Papiery kierowane na rynki zagraniczne, opiewały na dolary, dolary w złocie i funty, niekiedy zdarzały się i inne waluty (liry włoskie, franki w złocie, franki francuskie lub szwajcarskie). Nietypowa była forma 6% listów zastawnych Poznańskiego Ziemstwa Kredytowego, opiewających na żyto, będących naśladownictwem bardzo rozpowszechnionych w Niemczech w 1923 r. Roggenpfandbriefe. Klauzula walutowa występowała w najróżniejszych formach. Najczęściej przewidywano wypłatę procentów i kapitału w walucie obiegowej, uzależniając sumę wypłaty od kursu waluty zagranicznej względnie złota. Ten charakter miały wszystkie papiery, opiewające w złocie. 19 Podobnie miała się rzecz z żytnimi listami zastawnymi Poznańskiego Ziemstwa Kredytowego. Niekiedy posiadaczowi papieru dane było prawo wyboru waluty płatności w określonym z góry stosunku (tzw. klauzula walutowa fakultatywna). Np. 4% premiowa pożyczka dolarowa (III serii) dawała prawo wyboru wypłaty w dolarach lub w złotych w stosunku 8,914 zł za 1 dolara. Pożyczka stabilizacyjna, emitowana w złotych dolarach, pozwalała posiadaczowi pożyczki, prezentującemu kupony lub wylosowane obligacje w Anglii, Szwajcarii, Holandii, Szwecji, Francji i Polsce domagać się wypłaty w walucie danego kraju według z góry określonego stosunku. Przywileje dla nabywców obligacji W Polsce kurs wykupu pożyczki, tj. kurs po którym państwo zobowiązywało się wykupić obligacje, był zwykle kursem nominalnym. Czasami jednak, państwo zmuszone było wyznaczać kurs wykupu powyżej pari (kursu), np. 8% pożyczka dolarowa z 1935 r. miała kurs wykupu 105 za 100, a pożyczka stabilizacyjna 103 za 100. I tutaj, podobnie jak przy kursie emisyjnym niżej pari, korzyści wierzyciela byty tym większe, im bliższy był termin wykupu. Państwo - jak każdy dłużnik - płaciło procent od swoich pożyczek, niekiedy w celu przyciągnięcia wierzycieli, wypuszczało pożyczki premiowe i loteryjne, ponadto dawało specjalne przywileje, których nie mógł dawać dłużnik prywatny. sunku do pozostałych wierzycieli instytucji emitującej. W razie spłaty pożyczki, stanowiącej pokrycie dla papierów wartościowych, instytucja emitująca obowiązana była wycofać z obiegu odpowiednią liczbę obligacji danej serii. Zob. Z. Siemiński, op. cit s Z wyjątkiem listów zastawnych Towarzystwa Kredytowego Miejskiego we Lwowie i Zachodnio-Polskiego Towarzystwa Kredytowego Miejskiego w Poznaniu, które emitowały listy zastawne w złotych w złocie. 19 Np. 10% pożyczka kolejowa z r we frankach złotych przewidywała wypłatę w złotych według kursu czystego złota na giełdzie w Nowym Jorku i czeku dolarowego na Nowy Jork na giełdzie warszawskiej.

9 8 BSE Państwo wypuszczając obligacje, brało pod uwagę stan rynku kredytowego. Jeśli pieniądz był drogi - płaciło wyższy procent, gdy pieniądz taniał - mogło umieścić na rynku pożyczkę niżej oprocentowaną. Polska, jako kraj młody i nie mający nagromadzonych od wieków kapitałów, a jednocześnie szybko rozwijający się, zmuszona była płacić za kapitał więcej niż kraje zasobne w kapitał. Nie zawsze procent, nawet względnie wysoki, był dostateczną atrakcją dla ewentualnych pożyczkodawców. Stąd też państwo, chcąc zaciągnąć dług, wyzyskiwało czasami żyłkę hazardu wypuszczając pożyczki premiowe albo loteryjne. W pożyczce premiowej państwo płaciło niższy procent od zwyczajnego, a pozostałą resztę, którą by w zwyczajnej pożyczce przeznaczyło na procent, przeznaczało na premie. Natomiast w pożyczce loteryjnej nie płaciło procentu, a poza zwrotem pożyczonego kapitału wypłacało wygrane. W praktyce częstsze były pożyczki premiowe niż loteryjne, przy czym premie miały różnych charakter. Zaznaczyć należy, że niektóre kraje, jak Anglia czy Stany Zjednoczone, nie posługiwały się pożyczkami premiowymi, w Polsce natomiast pożyczki takie zyskały sobie dużą popularność. 20 Państwo dzięki premiom mogło konkurować z prywatnymi dłużnikami, przede wszystkim jednak konkurencji tej sprzyjało stosowanie różnych przywilejów, zwykle niedostępnych dla prywatnych emisji. Dzięki czemu państwo czasami mogło płacić od swych pożyczek stosunkowo niższy procent. Jednym z takich przywilejów był wspomniany wcześniej przywilej pupilamości. W obligacjach państwowych można było lokować fundusze małoletnich i osób, pozostających pod kuratelą, różne kapitały fundacyjne, rezerwowe itd. co sprzyjało również rozwojowi rynku papierów wartościowych. 21 Obligacje pożyczek państwowych mogły być przyjmowane jako kaucje, wadia licytacyjne czy inne zabezpieczenia na równi z gotówką. Można było nimi spłacać niektóre podatki, np. 6% pożyczka narodowa z 1933 r. miała ten przywilej, że jej obligacjami można było spłacać podatek od spadków i darowizn. Ważnym przywilejem było zwolnienie dochodu z pożyczek od podatków, co oznaczało ukrytą podwyżkę oprocentowania. Najczęściej uwalniało się pożyczki od specjalnego podatku od kapitałów i rent (uwolnienie to stosowano z reguły w polskich pożyczkach państwowych). Niektóre kraje np. Stany Zjednoczone wprowadziły wolność dochodów z pożyczek od podatku dochodowego w pożyczkach wojennych. Ponieważ podatek dochodowy był podatkiem progresywnym, uwolnienie to było szczególnie korzystne dla wielkich kapitałów, płacących wysoki podatek. W Polsce w 7% pożyczce włoskiej z 1924 r. i pożyczce stabilizacyjnej z 1927 r. zawarta była klauzula, że odsetki i kapitał wypłacane są bez jakichkolwiek potrąceń z tytułu obecnie istniejących lub przyszłych podatków polskich. Pożyczki państwowe w okresie międzywojennym zaciągane przez rządy różnych państw charakteryzowały niejednokrotnie specjalne gwarancje w postaci hipoteki, wydzielenia źródeł dochodu państwa na procenty i amortyzację, administracji (dzierżawy) majątku państwowego lub podatków, wreszcie kontroli wierzycieli nad gospodarką. Powojenne trudności kredytowe wysunęły w szerszym zakresie sprawę szczególnych zabezpieczeń od państw, których pozycja na wielkich rynkach kredytowych była słaba. Zaznaczyć należy, że w Polsce przedwojennej nie miała miejsca sytuacja, w której dopusz- 20 Państwo wyjątkowo tylko pozwalało na emisję prywatnych pożyczek premiowych i loteryjnych, a jeśli już, to dla celów filantropijno-społecznych. Zob. R. Rybarski, op. cit., s. 356 i n. 21 Przywilej pupilamości państwo przyznawało czasem również papierom niepaństwowym o stałym oprocentowaniu i zabezpieczonym hipotecznie.

10 BSE 9 czono by do kontroli wierzycieli nad gospodarką, tak, jak to wystąpiło w Austrii w 1922 r., która pod egidą Ligi Narodów, zaciągnęła zagraniczną pożyczkę, gwarantowaną przez kilka państw zachodnich. Komisarz Ligi Narodów dysponował wpływami z tej pożyczki, pokrywał z niej deficyt budżetowy, przeprowadzając równocześnie akcję oszczędnościową. Cały plan sanacji finansów austriackich, łącznie z systemem walutowym został opracowany przez czynniki międzynarodowe. Taki stan nie trwał jednak długo, gdyż ograniczał suwerenność państwa austriackiego. W późniejszych pożyczkach stabilizacyjnych udzielanych innym państwom, zastosowano już w słabszym stopniu podobne metody, ale upadek autorytetu finansów międzynarodowych podkopał ich kontrolę nad finansami państwowymi. Reasumując, nabywcy polskich obligacji skarbowych mogli korzystać z dwojakiego rodzaju przywilejów: z podatkowych i bezpieczeństwa pupilarnego. Przywileje podatkowe, przyznawane były papierom o starym oprocentowaniu, ograniczały się do uwolnienia kuponów od podatku od kapitałów i rent. Dalej idące przywileje posiadały jedynie obligacje państwowych pożyczek zagranicznych, z zagwarantowaną wypłatą kapitału i procentów, bez potrąceń z tytułu jakichkolwiek obecnych lub przyszłych podatków polskich. Początkowo uwolnienie od podatku od kapitałów i rent posiadały jedynie papiery państwowe, z czasem jednak przywilej ten zyskały emisje banków państwowych, a ustawa z 17 maja 1927 r. (Dz.U. R.P. nr 46, poz. 403) rozszerzyła ten przywilej na listy zastawne, emitowane przez instytucje kredytowe. Jak to wspomniano wcześniej, początkowo nie spotykane było w Polsce uwolnienie dochodu, płynącego z papierów procentowych, od podatku dochodowego, później przywileje takie zostały wprowadzone, np. 3% pożyczka inwestycyjna z 1935 r. I i II emisji zwolnienie takie przewidywała. 22 Rząd polski zobowiązał się do uiszczenia francuskich podatków od kuponów emitowanej we Francji transzy 7% pożyczki stabilizacyjnej z 1927 r. Tym też tłumaczono wyższy na giełdzie paryskiej niż na innych kurs obligacji tej pożyczki. Skarb Państwa przejął na siebie również wszelkie opłaty, jakie we Włoszech obciążały obligacje 7% pożyczki włoskiej z 1924 r. Przywilej bezpieczeństwa pupilarnego posiadały wszystkie papiery wartościowe o stałym oprocentowaniu z nielicznymi wyjątkami (wyłączone były obligacje przemysłowe). Rozporządzenie Prezydenta RP z 15 lutego 1928 r. (Dz. U. R.P. nr 17, poz. 141) o sposobie lokowania funduszów przez osoby prawa publicznego, fundacje i osoby bezwłasnowolne wymieniało jako dozwolone lokaty: papiery państwowe lub przez państwo gwarantowane, obligacje Polskiego Banku Komunalnego i Komunalnego Banku Kredytowego, listy zastawne emitowane z zabezpieczeniem pupilarnym (tzn. oparte na pożyczkach zabezpieczonych na nieruchomościach miejskich i ziemskich; warunkom tym odpowiadały listy zastawne wszystkich towarzystw kredytowych ziemskich, towarzystw kredytowych miejskich oraz banków hipotecznych), wreszcie inne papiery o ile posiadały bezpieczeństwo pupilarne według przepisów lokalnych. 22 Przywileje wspomnianej pożyczki zapisane były następująco: 1) obligacje i przychody z nich wolne są od wszelkich podatków i danin państwowych oraz samorządowych, 2) obligacje mają wszelkie prawa pupilarne, 3) obligacje są premiowane: a) w postaci wygranych, b) w postaci nadpłaty ponad wartość imienną w cenie wykupu obligacji umarzanych, 4) obligacje przyjmowane są według ich imiennej wartości na opłatę należności, powstałych przed dn. 1.IV.1935 r. w państwowych podatkach: gruntowym, od nieruchomości, przemysłowym i dochodowym w częściach przypadających na Skarb Państwa oraz na opłatę należności powstałych przed dn. 1.IV r. w podatkach spadkowym i od darowizn. (Rozporządzenie Ministra Skarbu z dnia 18 marca 1937 r., Dz.U. R.P. nr 27, poz. 197).

11 10 BSE Oprocentowanie papierów wartościowych Uznaje się, że oprocentowanie emitowanych papierów wartościowych o stałym oprocentowaniu było bardzo wysokie. Typem najczęściej spotykanym był papier 8%, i 10% (10% pożyczka kolejowa z 1924 r., listy zastawne niektórych towarzystw kredytowych miejskich). Dzięki temu ciężar długu bardzo się dawał odczuwać jednostkom, obciążonym pożyczkami emisyjnymi, szczególnie w okresie depresji i spadku cen, który rozpoczął się w 1929 r. Podobnie jak w innych krajach rząd polski przystąpił do ustawowego zmniejszania ciężaru długu emisyjnego. Ustawa konwersyjna (Dz.U. R.P. nr 115 z 1932 r., poz. 950) zmniejszyła od 1 stycznia 1933 r. oprocentowanie pożyczek, udzielonych przez towarzystwa kredytowe ziemskie i Wileński Bank Ziemski do 4 1/2%, a przez towarzystwa kredytowe miejskie, banki hipoteczne i komunalne do 5% (z wyjątkiem pożyczek zabezpieczających papiery, emitowane publicznie za granicą i notowane na giełdach zagranicznych), zmniejszając jednocześnie oprocentowanie emitowanych listów zastawnych. i obligacji m. zabezpieczeniem powyższych pożyczek (z wyjątkiem papierów posiadających gwarancję państwową). Oprocentowanie pożyczek, udzielonych przez banki państwowe, miało być zmniejszone nie niżej niż do 5 l/2%. 23 Terminy spłaty pożyczek państwowych 24 Pożyczka może nie mieć określonego terminu spłaty (pożyczka rentowa); pożyczka umarzalna może albo podlegać wykupowi w jednej dacie, albo też stopniowej amortyzacji. Odbywa się to albo przez wylosowanie oznaczonej planem amortyzacyjnym części obligacji co roku, albo też przez jej skup na giełdzie. Przed pierwszą wojną światową dość popularne były zwłaszcza we Francji pożyczki rentowe. Państwo wypuszczając obligacje renty państwowej zobowiązywało się płacić od nich procent, nie podejmując się jednocześnie spłaty kapitału. Obligacje te cieszyły się nawet dość dużym popytem, gdyż wielu wierzycielom (rentierom), zależało na stałym i pewnym oprocentowaniu kapitału, a nie na otrzymaniu go z powrotem w określonym terminie. Papier ten miał też swój kurs giełdowy, nie niższy na ogół od kursów pożyczek długoterminowych. Posiadacz renty, gdy potrzebował gotówki, mógł ją w każdej chwili spieniężyć. Data wykupu renty zależała od państwa, czasami jednak, by zachęcić wierzycieli, którzy chcieli mieć ustaloną na dłuższy czas pewność lokaty, państwo gwarantowało, że przez określony czas nie wykupi renty. Po pierwszej wojnie światowej pożyczki rentowe straciły na znaczeniu w wielu państwach, w Polsce natomiast odżyły, jako sposób spłaty zobowiązań państwowych. W latach państwo płaciło za grunty, przejęte na cele reformy rolnej 5% rentę ziemską, a od 1933 r. 3% rentę ziemską, korzystającą z różnych przywilejów podatkowych. Później emitowana miała być nowa 5% renta wieczysta, przeznaczona na lokaty kapitałów instytucji ubezpieczeniowych i innych zakładów publicznych. Inne pożyczki były pożyczkami długoterminowymi, ze z góry określonym terminem spłaty. W praktyce istniały dwa systemy tej spłaty: - pierwszy polegał na tym, że zaciągano pożyczkę np. na 10, 20 lat i spłacano ją w całości 23 Zob. Z. Siemiński, op. cit., s. 167 i n. 24 Zob. Roman Rybarski, Nauka Skarbowoścl, Zakład Drukarski F. Wyszyński i S-ka, Warszawa 1935, s. 357 i n.

12 BSE 11 jednorazowo po upływie tego terminu. Dogodną dla dłużnika była w tym przypadku okoliczność, że przez cały czas płacił tylko procenty, niedogodną zaś konieczność jednorazowego znaczącego obciążenia budżetu w dość dalekiej nieraz przyszłości, ale bez pewności czy znajdą się środki na spłatę pożyczki, a jeśli nawet, to czy będzie możliwe zaciągnięcie nowej pożyczki, - drugi - najczęściej stosowany - polegający na stopniowej amortyzacji długu. Umarzanie odbywało się albo w ten sposób, że wylosowywało się co roku odpowiednią ilość obligacji (np. w 10% pożyczce kolejowej z 1924 r. amortyzacja odbywała się drogą półrocznych losowań, tj. 1 lutego i 1 sierpnia), albo też Skarb Państwa skupował je za odpowiednią sumę. Istniały różne warianty umarzania pożyczek. Amortyzacja nie musiała zaczynać się od razu, a dopiero po kilku latach. Albo też rozkładano równomiernie cały ciężar amortyzacji i oprocentowania na poszczególne lata, zaczynając od bardzo niskiej raty amortyzacyjnej, gdy oprocentowanie kosztuje więcej, podnosząc stopniowo co roku część umarzalną, w miarę jak obniżał się ciężar procentów. Konwersja pożyczek 25 Konwersją pożyczek nazywa się zamianę jednej lub więcej pożyczek państwowych na inną pożyczkę. Celem konwersji jest zmniejszenie ilości pożyczek, uzyskanie dogodniejszych warunków spłaty czy obniżenie ciężaru oprocentowania. Prawidłowa konwersja jest dobrowolną, przymusowa konwersja podrywa zaufanie do państwa, jako do wierzyciela. Konwersje przeprowadza państwo w ten sposób, że posiadaczom pożyczek, których termin płatności jeszcze nie nadszedł, względnie posiadaczom renty państwowej proponuje nabycie pożyczki nowego typu, na nowych warunkach w zamian za dawną, względnie też zmusza ich do tego. Celem konwersji może być najpierw konsolidacja pożyczek, wypuszczonych w różnych okresach na różnych warunkach, na jedną, względnie na dwa ich typy. Następnie może państwo zmierzać do tego, by uzyskać w drodze konwersji lepsze warunki amortyzacji. Np. zbliża się termin płatności dużej pożyczki umarzalnej jednorazowo; Skarb Państwa proponuje wierzycielom zamiast gotówki, nową pożyczkę. Najważniejszym celem konwersji jest jednak zmniejszenie ciężaru oprocentowania, względnie spłaty pożyczek. W okresie przed I wojną światową najwięcej konwersji i z największym sukcesem przeprowadziła Anglia. Po wojnie konwersje zostały ułatwione przez wahania waluty. Np. Polska w 1924 r. skonwertowała dawne pożyczki markowe na 5% pożyczkę konwersyjną w złotych. 26 Była to pozornie konwersja dobrowolna, ale posiadacz pożyczek miał do wyboru albo nową, albo spłatę dawnych po minimalnym kursie przeliczenia marek na złote. W 1936 r. natomiast wprowadzono 4% pożyczkę konsolidacyjną mającą służyć konwersji następujących pożyczek państwowych: 5% państwowej renty ziemskiej serii I, 5 1/2 % pożyczki budowlanej serii II, 5% państwowej renty wieczystej serii I, 4% premiowej pożyczki inwestycyjnej, 3% premiowej pożyczki budowlanej serii I, 6% pożyczki inwestycyjnej oraz konsolidacji innych tytułów długu wewnętrznego. W 1937 r. wprowadzono 4 1/2% wewnętrzną pożyczkę państwową, celem której była kon- 25 Ibidem, s. 359 i n. 26 Skonwertowano następujące pożyczki państwowe: asygnaty pożyczki państwowej z 1918 r., 5% długoterminową pożyczkę państwową z 1920 r., 5% krótkoterminową pożyczkę państwową z 1920 r., 4% państwową pożyczkę premiową z 1920 r. oraz skonwertowano niektóre zobowiązania poaustnackie i pokryto wkładki oszczędnościowe w P.K.O. z przekazów w walutach pełnowartościowych.

13 12 BSE wersja pożyczek państwowych i samorządowych: 6% pożyczki dolarowej z 1920 r., 8% pożyczki dolarowej z 1925 r., 7% pożyczki stabilizacyjnej transzy dolarowej z 1927 r., 7% pożyczki dolarowej Województwa Śląskiego z 1928 r., 7% pożyczki dolarowej m. st. Warszawy z 1928 r. 27 Charakterystyczne dla papierów skarbowych w Polsce w okresie przedwojennym było to, że państwo najczęściej zaciągało pożyczki długoterminowe na rynkach zagranicznych, przy czym warunki spłat tych pożyczek były zróżnicowane i nie zawsze - z uwagi na wysokie oprocentowanie - korzystne. Wzorem innych państw Polska zmuszona była do dokonywania konwersji zaciągniętych pożyczek, przy czym konwersje, jak to wcześniej zaznaczono, dotyczyły przede wszystkim pożyczek krajowych. Pożyczki zaciągane były na konkretne, z góry określone cele, np. 3% premiowa pożyczka inwestycyjna z 1935 r. zaciągnięta była: 1) na rozbudowę sieci komunikacyjnej, roboty wodne i popieranie ruchu budowlanego oraz na inwestycje o zasięgu ogólnopaństwowym, 2) na częściową spłatę lub konwersję innych tytułów długu wewnętrznego Skarbu Państwa. Z kolei 7% pożyczka zagraniczna w lirach włoskich z 1924 r. zaciągnięta została na cele związane ze stworzeniem Polskiego Monopolu Tytoniowego. Zakończenie Patrząc na przedwojenne doświadczenia w zakresie emisji skarbowych papierów wartościowych pod kątem możliwości ich wykorzystania w obecnych realiach gospodarki polskiej nasuwają się następujące uwagi: Po pierwsze, celowe wydaje się dążenie do zwiększania emisji papierów skarbowych o dłuższym okresie wykupu (początkowo mogłyby to być obligacje pięcioletnie, później o dłuższych terminach). Służyć one powinny konkretnym celom gospodarczym i społecznym np. tworzeniu systemu ubezpieczeń społecznych czy finansowaniu inwestycji. Dzięki temu możliwa byłaby realizacja niektórych ważnych zadań państwa w średnich i dłuższych okresach oraz stopniowe zmniejszanie długu publicznego. Pierwsze obligacje pięcioletnie, adresowane przede wszystkim do odbiorców instytucjonalnych, mogłyby być denominowane w walutach obcych i kierowane zarówno na rynek krajowy, jak i zagraniczny. Stałe oprocentowanie tych obligacji nie powinno być chyba wyższe niż 5-7% rocznie. Jednocześnie realizacji pewnych przedsięwzięć gospodarczych mogłyby służyć emisje papierów wartościowych dokonywane przez związki publiczno-prawne. Po drugie, niezbędne wydaje się zwiększanie zaufania społeczeństwa do papierów skarbowych, m.in. drogą stwarzania dodatkowych przywilejów dla dotychczasowych posiadaczy takich papierów oraz większej popularyzacji i dostępności obligacji skarbowych dla średnio i małozamożnych grup społeczeństwa w mniejszych aglomeracjach, a nawet wsiach. Po trzecie, obligacje państwowe mogą być sposobem na zwiększenie skłonności do oszczędzania. Operacja taka, niewątpliwie bardzo kosztowna w początkowym okresie jej przeprowadzania, wydaje się uzasadniona, przede wszystkim dlatego, że może sprzyjać stabilizacji gospodarczej, a przynajmniej odsuwać na pewien czas rozwiązanie niektórych problemów państwa. 27 Papiery Wartościowe notowane na Giełdzie Pieniężnej w Warszawie. Rok , Wydawnictwo Oficjalne Giełdy Pieniężnej w Warszawie, Warszawa 1939, s. 26 i 34.

14 BSE 13 Dla popularyzacji emisji obligacji państwowych można obecnie wykorzystać m.in. następujące okoliczności: - umożliwienie notowania obligacji na giełdzie papierów wartościowych (GPW), pozwalające nabywcom tych papierów na szybkie ich "upłynnienie" w razie konieczności i ulokowanie wolnych środków gdzie indziej (np. w zakup akcji, na koncie bankowym), - duże zainteresowanie akcjami na GPW oraz widoczną popularność papierów państwowych w krajach zachodnich, gdzie obligacje skarbowe, mimo że przynoszą niekiedy mniejszy dochód to są chętnie nabywane z uwagi na wysokie bezpieczeństwo tych lokat, - występujący od paru lat spadek inflacji i przewidywania dalszego słabnięcia tempa wzrostu cen. Tendencja taka oznaczać może obniżkę stóp procentowych i wzrost konkurencyjności lokat w obligacje i akcje, - duży potencjał produkcyjny znajdujący się w rękach państwa. Stanowić on może dobre zabezpieczenie dla papierów skarbowych, - wysokie obciążenie podatkami i skalę redystrybucji budżetowej. Zastosowanie w emisjach papierów różnorakich zwolnień podatkowych może być interesującą zachętą dla nabywców tych papierów. Będzie to sposób obniżania obciążenia podatkowego i skali redystrybucji budżetowej, które nie służą ekspansji gospodarczej. Niezrozumiała jest dość często wysuwana argumentacja niskiego popytu krajowego na obligacje skarbowe, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie podejmuje się prób stworzenia takiego popytu, a pierwsze działania w tym kierunku były błędne. W świetle wysokiego zadłużenia zagranicznego oraz postrzegania Polski na Zachodzie jako kraju mało jeszcze stabilnego, cena, jaką trzeba zapłacić, kierując emisję obligacji państwowych do inwestorów zagranicznych, może być bardzo wysoka, stąd celowe jest chyba orientowanie się również na rynek wewnętrzny.

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom,

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, Obligacje Obligacje Teraz pora zająć się obligacjami.. Wbrew pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, jak i emitentom. Definicja

Bardziej szczegółowo

Ze względu na przedmiot inwestycji

Ze względu na przedmiot inwestycji INWESTYCJE Ze względu na przedmiot inwestycji Rzeczowe (nieruchomości, Ziemia, złoto) finansowe papiery wartościowe polisy, lokaty) INWESTYCJE Ze względu na podmiot inwestowania Prywatne Dokonywane przez

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w obligacje

Inwestowanie w obligacje Inwestowanie w obligacje Ile zapłacić za obligację aby uzyskać oczekiwaną stopę zwrotu? Jaką stopę zwrotu uzyskamy kupując obligację po danej cenie? Jak zmienią się ceny obligacji, kiedy Rada olityki ieniężnej

Bardziej szczegółowo

Wyniki sprzedaży obligacji skarbowych w sierpniu 2014 r.

Wyniki sprzedaży obligacji skarbowych w sierpniu 2014 r. Informacja prasowa Warszawa, 15 września 2014 r. Wyniki sprzedaży obligacji skarbowych w sierpniu 2014 r. Sierpień był kolejnym miesiącem, w którym wartość sprzedaży obligacji Skarbu Państwa wzrosła. Wciąż

Bardziej szczegółowo

Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań.

Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań. Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań. Analiza struktury budżetów jednostek samorządu terytorialnego pozwala na stwierdzenie, iż sfinansowanie

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki. Zajęcia nr 6 Matematyka finansowa

System finansowy gospodarki. Zajęcia nr 6 Matematyka finansowa System finansowy gospodarki Zajęcia nr 6 Matematyka finansowa Rachunek rentowy (annuitetowy) Mianem rachunku rentowego określa się regularne płatności w stałych odstępach czasu przy założeniu stałej stopy

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Warszawa, 2014-07-18 Na podstawie 42 pkt 4 statutu Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego Pocztylion Plus ( Fundusz ) Pocztylion-Arka Powszechne Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich

USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich Art. 1. 1. Prawo do otrzymania pożyczek i kredytów, zwanych dalej pożyczkami studenckimi i kredytami studenckimi,

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov.

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov. Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych www.finanse.mf.gov.pl 1 2 Ministerstwo Finansów Opodatkowanie przychodów (dochodów)

Bardziej szczegółowo

Wyniki sprzedaży obligacji skarbowych w styczniu 2014 r.

Wyniki sprzedaży obligacji skarbowych w styczniu 2014 r. Informacja prasowa Warszawa, 13 lutego 2014 r. Wyniki sprzedaży obligacji skarbowych w styczniu 2014 r. W styczniu 2014 roku inwestorzy kupili obligacje skarbowe o łącznej wartości 256,2 mln zł to trzeci

Bardziej szczegółowo

Test z działu: Majątek i kapitały jednostek gospodarczych

Test z działu: Majątek i kapitały jednostek gospodarczych Test z działu: Majątek i kapitały jednostek gospodarczych Sprawdzian z przedmiotu Zasady rachunkowości Autor: Dorota Zielińska Imię i nazwisko:... Klasa:... Grupa I I. W poniższych pytaniach zaznacz prawidłową

Bardziej szczegółowo

Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego

Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego Przedstawiony zestaw zadań jest przeznaczony dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych i ma na celu ukazanie praktycznej strony matematyki, jej zastosowania

Bardziej szczegółowo

Ustawa o pożyczkach i kredytach studenckich z dnia 17 lipca 1998 r. (Dz.U. Nr 108, poz. 685)

Ustawa o pożyczkach i kredytach studenckich z dnia 17 lipca 1998 r. (Dz.U. Nr 108, poz. 685) Data generacji: 2009-5-13 13:21 ID aktu: 25251 brzmienie od 2005-09-01 Ustawa o pożyczkach i kredytach studenckich z dnia 17 lipca 1998 r. (Dz.U. Nr 108, poz. 685) Art. 1. [Prawo do otrzymania pożyczki

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 5 czerwca 1997 r. o kasach oszczędnościowo-budowlanych i wspieraniu przez państwo oszczędzania na cele mieszkaniowe

USTAWA z dnia 5 czerwca 1997 r. o kasach oszczędnościowo-budowlanych i wspieraniu przez państwo oszczędzania na cele mieszkaniowe Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 5 czerwca 1997 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1997 r. Nr 85, poz. 538, z 2001 r. Nr 4, poz. 27. o kasach oszczędnościowo-budowlanych i wspieraniu przez państwo

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH

OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH www.mf.gov.pl Ministerstwo Finansów OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH Podatek dochodowy od osób fizycznych (zwany dalej

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1998 Nr 108 poz. 685 USTAWA. z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich

Dz.U. 1998 Nr 108 poz. 685 USTAWA. z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich Kancelaria Sejmu s. 1/9 Dz.U. 1998 Nr 108 poz. 685 USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich Opracowano na podstawie: t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1026, 1198. Art. 1. 1. Prawo do

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE INFORMACJE I OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO DOMU MAKLERSKIEGO VENTUS ASSET MANAGEMENT S.A.

DODATKOWE INFORMACJE I OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO DOMU MAKLERSKIEGO VENTUS ASSET MANAGEMENT S.A. DODATKOWE INFORMACJE I OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO DOMU MAKLERSKIEGO VENTUS ASSET MANAGEMENT S.A. POZIOM NADZOROWANYCH KAPITAŁÓW (w zł) Data KAPITAŁY NADZOROWANE KAPITAŁY PODSTAWOWE 31.01.2013

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 30.06.2007

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 30.06.2007 I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 0.00 4,972.64 1. Lokaty 0.00 4,972.64 2. Środki pieniężne 3. Należności, w tym 3.1. Z tytułu zbycia składników portfela inwestycyjnego 3.2. Pozostałe należności 4. Pozostałe

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov.

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov. Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych www.finanse.mf.gov.pl 1 2 Ministerstwo Finansów Opodatkowanie przychodów (dochodów)

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające Noty objaśniające Nota-1 Polityka Rachunkowości Subfunduszu Sprawozdanie finansowe Subfunduszu na dzień 13 lipca 2010 roku zostało sporządzone na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości z dnia 29 września

Bardziej szczegółowo

HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ DŁUGOTERMINOWEGO KREDYTU HIPOTECZNEGO W POLSCE

HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ DŁUGOTERMINOWEGO KREDYTU HIPOTECZNEGO W POLSCE ADAMPBETRASIK / Przy współpracy Andrzeja Laskowskiego HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ DŁUGOTERMINOWEGO KREDYTU HIPOTECZNEGO W POLSCE TWIGGER WARSZAWA 2001 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów 9 Słowo wstępne 11 Wprowadzenie,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich

USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich Art. 1. 1. Prawo do otrzymania pożyczek i kredytów, zwanych dalej pożyczkami studenckimi i kredytami studenckimi,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich

USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich Kancelaria Sejmu s. 1/8 USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich Art. 1. 1. Prawo do otrzymania pożyczek i kredytów, zwanych dalej pożyczkami studenckimi i kredytami studenckimi,

Bardziej szczegółowo

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki!

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki! Twoja emerytura Wyższa emerytura Niższe podatki! Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego to wyjątkowy program oszczędnościowy w formie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi,

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA

CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA Edward Radosiński 1. SYSTEM WYTWARZANIA CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA 1.1. Produkcja: a) przedsiębiorstwo - zaliczane do branży przemysłu spożywczego - może jednocześnie wytwarzać trzy asortymenty

Bardziej szczegółowo

ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA BANKÓW. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego

ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA BANKÓW. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego ZAŁĄCZNIK Nr 2 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA BANKÓW Wprowadzenie do sprawozdania finansowego obejmuje zakres informacji określony w przepisach

Bardziej szczegółowo

Informacja półroczna o strukturze aktywów Funduszu na dzień 30 czerwca 2015 roku

Informacja półroczna o strukturze aktywów Funduszu na dzień 30 czerwca 2015 roku Warszawa, dn. 8 lipca 2015 r. Aviva Powszechne Towarzystwo Emerytalne Aviva BZ WBK SA ul. Domaniewska 44 00-672 Warszawa Informacja półroczna o strukturze aktywów Funduszu na dzień 30 czerwca 2015 roku

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIOWY FUNDUSZ KAPITAŁOWY CONCORDIA AKCJI. I. Aktywa netto funduszu (w zł)

UBEZPIECZENIOWY FUNDUSZ KAPITAŁOWY CONCORDIA AKCJI. I. Aktywa netto funduszu (w zł) I. Aktywa netto funduszu (w zł) I. Aktywa 126 808 161 363 1. Lokaty 126 808 161 363 2. Środki pieniężne 3. Należności, w tym 0 0 3.1. Z tytułu zbycia składników portfela inwestycyjnego 3.2. Pozostałe należności

Bardziej szczegółowo

Wanda Kukla biuro@redmount.pl

Wanda Kukla biuro@redmount.pl Wanda Kukla biuro@redmount.pl JAK ZDOBYĆ ŚRODKI NA ROZWÓJ GMINY : W SPOSÓB RELATYWNIE TANI, RELATYWNIE SZYBKO, ORAZ TAK, ABY ZNACZĄCO NIE POGŁEBIAĆ ZADŁUŻENIA GMINY O B L I G A C J E OBLIGACJE PRZYCHODOWE

Bardziej szczegółowo

PÓŁROCZNE SPRAOZDANIE UBEZPIECZENIOWEGO FUNDUSZU KAPITAŁOWEGO. Sporządzone na dzień: 31 grudnia 2004 roku

PÓŁROCZNE SPRAOZDANIE UBEZPIECZENIOWEGO FUNDUSZU KAPITAŁOWEGO. Sporządzone na dzień: 31 grudnia 2004 roku PÓŁROCZNE SPRAOZDANIE UBEZPIECZENIOWEGO FUNDUSZU KAPITAŁOWEGO Sporządzone na dzień: 31 grudnia 2004 roku WIELKOPOLSKIEGI TOWARZYSTWA UBEZPIECZEŃ ŻYCIOWYCH I RENTOWYCH CONCORDIA CAPITAL SA UBEZPIECZENIOWY

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 16 726,85 19 210,08 1. Lokaty 16 726,85 19 210,08 2. Środki pieniężne 3. Należności,

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 6 179,79 2 228,13 1. Lokaty 6 179,79 2 228,13 2. Środki pieniężne 3. Należności, w

Bardziej szczegółowo

Papiery komercyjne, Bankowe papiery wartościowe. Ernest Zapendowski Maciej Gawarecki

Papiery komercyjne, Bankowe papiery wartościowe. Ernest Zapendowski Maciej Gawarecki Papiery komercyjne, Bankowe papiery wartościowe Ernest Zapendowski Maciej Gawarecki Plan prezentacji Papiery komercyjne Bankowe papiery wartościowe: Listy Zastawne Certyfikaty depozytowe Bony oszczędnościowe

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej Opracowano na podstawie: z 2002 r. Nr 230, poz. 1922, z 2004 r.

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 1 887,81 2 180,53 1. Lokaty 1 887,81 2 180,53 2. Środki pieniężne 3. Należności, w

Bardziej szczegółowo

PÓŁROCZNE SPRAOZDANIE UBEZPIECZENIOWEGO FUNDUSZU KAPITAŁOWEGO. Sporządzone na dzień: 31 grudnia 2004 roku

PÓŁROCZNE SPRAOZDANIE UBEZPIECZENIOWEGO FUNDUSZU KAPITAŁOWEGO. Sporządzone na dzień: 31 grudnia 2004 roku PÓŁROCZNE SPRAOZDANIE UBEZPIECZENIOWEGO FUNDUSZU KAPITAŁOWEGO Sporządzone na dzień: 31 grudnia 2004 roku WIELKOPOLSKIEGI TOWARZYSTWA UBEZPIECZEŃ ŻYCIOWYCH I RENTOWYCH CONCORDIA CAPITAL SA UBEZPIECZENIOWY

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 30.06.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 30.06.2010 r. I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU Okres poprzedni Okres bieżący I. Aktywa 6 182,86 6 179,79 1. Lokaty 6 182,86 6 179,79 2. Środki pieniężne 3. Należności, w tym 3.1. Z tytułu zbycia składników portfela inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 26.05.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I

Matematyka finansowa 26.05.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1. Przyjmijmy

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 15 309 500,41 16 048 400,88 1. Lokaty 15 309 500,41 16 048 400,88 2. Środki pieniężne

Bardziej szczegółowo

I. Aktywa Netto Funduszu w zł Okres poprzedni okres bieżący 31.12.2008 31.12.2009. 2. Środki pieniężne 0,00 0,00 3. Należności, w tym 0,00 0,00

I. Aktywa Netto Funduszu w zł Okres poprzedni okres bieżący 31.12.2008 31.12.2009. 2. Środki pieniężne 0,00 0,00 3. Należności, w tym 0,00 0,00 I. Aktywa Netto Funduszu w zł Okres poprzedni okres bieżący 31.12.2008 I Aktywa 0,00 64 661,87 1. Lokaty 0,00 64 661,87 2. Środki pieniężne 3. Należności, w tym 3.1. Z tytułu zbycia składników portfela

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. 2002 r. Nr 230, poz. 1922. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej Rozdział

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU KGHM III FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO AKTYWÓW NIEPUBLICZNYCH Z DNIA 31 MARCA 2011 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU KGHM III FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO AKTYWÓW NIEPUBLICZNYCH Z DNIA 31 MARCA 2011 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU KGHM III FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO AKTYWÓW NIEPUBLICZNYCH Z DNIA 31 MARCA 2011 R. Niniejszym, KGHM Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A., na podstawie art. 24

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 30.09.2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r.

Matematyka finansowa 30.09.2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXV Egzamin dla Aktuariuszy z 30 września 2013 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1.

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień Nazwa ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego: I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 504 178,49 797 234,27 1. Lokaty 502

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 15 589,63 9 119,05 1. Lokaty 15 589,63 9 119,05 2. Środki pieniężne 3. Należności,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 8 czerwca 2001 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów eksportowych o stałych stopach procentowych. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 8 czerwca 2001 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów eksportowych o stałych stopach procentowych. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 8 czerwca 2001 r. Opracowano na podstawie Dz.U. z 2001 r. Nr 73, poz. 762, z 2004 r. Nr 173, poz. 1808. o dopłatach do oprocentowania kredytów eksportowych o stałych

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 768,72 770,64 1. Lokaty 768,72 770,64 2. Środki pieniężne 3. Należności, w tym 3.1.

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień)

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) program wykładu 06. Rola współczynnika procentowego i współczynnika dyskontowego

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień Nazwa ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego: I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 119 699 374,24 56 340 526,88 1. Lokaty

Bardziej szczegółowo

Co to są finanse przedsiębiorstwa?

Co to są finanse przedsiębiorstwa? Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa Sposoby finansowania działalności przedsiębiorstwa Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 10 października

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 11.10.2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r.

Matematyka finansowa 11.10.2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r. Część I Matematyka finansowa Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... WERSJA TESTU Czas egzaminu: 100 minut

Bardziej szczegółowo

Zobowiązania pozabilansowe, razem

Zobowiązania pozabilansowe, razem Talex SA skonsolidowany raport roczny SA-RS WYBRANE DANE FINANSOWE WYBRANE DANE FINANSOWE (2001) tys. zł tys. EUR I. Przychody netto ze sprzedaży produktów, 83 399 22 843 towarów i materiałów II. Zysk

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.)

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Mikołów, dnia 9 maja 2011 r. REGON: 278157364 RAPORT ZAWIERA: 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O EMITENCIE 2. WYBRANE

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich

USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich Kancelaria Sejmu s. 1/8 USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich Art. 1. [1. Prawo do otrzymania pożyczek i kredytów, zwanych dalej pożyczkami studenckimi i kredytami studenckimi,

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku

Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku Warszawa, 2008.04.21 Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku W prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centralnym Rejestrze Członków według stanu na koniec grudnia 2007

Bardziej szczegółowo

I. Aktywa Netto Funduszu w zł Okres poprzedni okres bieżący 31.12.2003 31.12.2004 I Aktywa. 12 365,59 25 839,36 1. Lokaty

I. Aktywa Netto Funduszu w zł Okres poprzedni okres bieżący 31.12.2003 31.12.2004 I Aktywa. 12 365,59 25 839,36 1. Lokaty I. Aktywa Netto Funduszu w zł Okres poprzedni okres bieżący 31.12.2003 I Aktywa 12 365,59 25 839,36 1. Lokaty 12 365,59 25 839,36 2. Środki pieniężne 3. Należności, w tym Z tytułu zbycia składników portfela

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość finansowa środki pieniężne i inwestycje. Ewidencja środków pieniężnych w kasie

Rachunkowość finansowa środki pieniężne i inwestycje. Ewidencja środków pieniężnych w kasie 1 Ewidencja środków pieniężnych w kasie 1. Wpływ gotówki podjętej z rachunku bankowego 2. Wypłaty wynagrodzeń 3. Wpłaty gotówkowe dokonane przez kontrahentów 4. Wypłaty zasiłków dla pracowników finansowane

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Warszawa, 7 maja 2010 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresie od 19.05.1999 r. do 31.12.2009 r.

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE FINANSOWE WYBRANE DANE FINANSOWE (2001) tys. zł tys. EUR I. Przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów 80 867 22 150 II. Zysk (strata) na działalności operacyjnej 3 021 829

Bardziej szczegółowo

33 604 482,35 44 822 009,57

33 604 482,35 44 822 009,57 I. Aktywa Netto Funduszu w zł Okres poprzedni okres bieżący 31.12.2003 I Aktywa 33 604 482,35 44 822 009,57 1. Lokaty 33 604 482,35 44 822 009,57 2. Środki pieniężne 3. Należności, w tym Z tytułu zbycia

Bardziej szczegółowo

Należności z tytułu oddanych w leasing finansowy rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych

Należności z tytułu oddanych w leasing finansowy rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych 01 02 03 04 05 06 09 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie określenia wzorcowego planu kont dla banków. (Dz. U. Nr 152, poz. 1727) Na podstawie art. 83 ust. 2 pkt 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010 Ul. Kazimierza Wielkiego 7, 47-232 Kędzierzyn-Koźle INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010 Kędzierzyn-Koźle dnia 31.03.2011 r. Stosownie do postanowień art.

Bardziej szczegółowo

Zajęcia 1. Pojęcia: - Kapitalizacja powiększenie kapitału o odsetki, które zostały przez ten kapitał wygenerowane

Zajęcia 1. Pojęcia: - Kapitalizacja powiększenie kapitału o odsetki, które zostały przez ten kapitał wygenerowane Zajęcia 1 Pojęcia: - Procent setna część całości; w matematyce finansowej korzyści płynące z użytkowania kapitału (pojęcie używane zamiennie z terminem: odsetki) - Kapitalizacja powiększenie kapitału o

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich. (Dz. U. z dnia 21 sierpnia 1998 r.)

USTAWA. z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich. (Dz. U. z dnia 21 sierpnia 1998 r.) Dz.U.1998.108.685 2000-07-15 zm. Dz.U.2000.48.550 art. 50 2004-07-01 zm. Dz.U.2004.146.1546 art. 314 2004-07-17 zm. Dz.U.2004.152.1598 art. 3 2005-02-24 zm. Dz.U.2005.23.187 art. 3 2005-09-01 zm. Dz.U.2005.164.1365

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

Formularz SAB-Q I/2006 (kwartał/rok)

Formularz SAB-Q I/2006 (kwartał/rok) Formularz SAB-Q I/2006 (kwartał/rok) (dla banków) Zgodnie z 86 ust.1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 r. (Dz.U. Nr 209, poz. 1744) Zarząd Spółki Fortis Bank Polska S.A.

Bardziej szczegółowo

15 829 224,25 23 264 890,45

15 829 224,25 23 264 890,45 I. Aktywa Netto Funduszu w zł Okres poprzedni okres bieżący 31.12.2003 I Aktywa 15 829 224,25 23 264 890,45 1. Lokaty 15 829 224,25 23 264 890,45 2. Środki pieniężne 3. Należności, w tym Z tytułu zbycia

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 ZASADY FUNKCJONOWANIA KONT BILANSOWYCH

Załącznik Nr 2 ZASADY FUNKCJONOWANIA KONT BILANSOWYCH ZASADY FUNKCJONOWANIA KONT BILANSOWYCH Załącznik Nr 2 133 Rachunek budżetu Konto 133 służy do ewidencji operacji pieniężnych dokonywanych na bankowych rachunkach budżetu państwa oraz budżetów gmin, powiatów

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Nota Informacyjna dla Obligacji Serii C BUDOSTAL-5 S.A.

Nota Informacyjna dla Obligacji Serii C BUDOSTAL-5 S.A. Załącznik nr 2 do Raportu bieżącego 21/2011 BUDOSTAL-5 S.A. Nota Informacyjna dla Obligacji Serii C BUDOSTAL-5 S.A. A. Informacje wstępne 1. Podstawa prawna Niniejsza Nota Informacyjna została sporządzona

Bardziej szczegółowo

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego VII Ogólnopolska Konferencja Banku Gospodarstwa Krajowego Przyszłość finansów samorządów terytorialnych dochody, inwestycje,

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego.

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Tło legislacyjne dla rozważań nad sposobami efektywnego lokowania nadwyżek środków pieniężnych

Bardziej szczegółowo

Część IV. Pieniądz elektroniczny

Część IV. Pieniądz elektroniczny s. 51, tabela elektroniczne instrumenty płatnicze karty płatnicze instrumenty pieniądza elektronicznego s. 71 Część IV. Pieniądz elektroniczny utrata aktualności Nowa treść: Część IV. Pieniądz elektroniczny

Bardziej szczegółowo

( w zł ) Okres poprzedni Okres bieżący I. Aktywa 0,00 1 522 011,27 1. Lokaty 0,00 1 388 035,37 2. Środki pieniężne

( w zł ) Okres poprzedni Okres bieżący I. Aktywa 0,00 1 522 011,27 1. Lokaty 0,00 1 388 035,37 2. Środki pieniężne I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 0,00 1 522 011,27 1. Lokaty 0,00 1 388 035,37 2. Środki pieniężne 3. Należności, w tym 0,00 133 975,90 3.1. Z tytułu zbycia składników portfela inwestycyjnego 3.2. Pozostałe

Bardziej szczegółowo

( w zł ) Okres poprzedni Okres bieżący I. 1. Środki pieniężne 0,00 0,00

( w zł ) Okres poprzedni Okres bieżący I. 1. Środki pieniężne 0,00 0,00 I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. 1. 2. Aktywa Lokaty Środki pieniężne 178 518,97 178 518,97 1 195 393,48 1 191 084,21 3. Należności, w tym 4 309,27 3.1. Z tytułu zbycia składników portfela inwestycyjnego 3.2.

Bardziej szczegółowo

Raport półroczny 1998

Raport półroczny 1998 Raport półroczny 1998 Zysk Zysk netto wypracowany w ciągu pierwszego półrocza 1998 roku wyniósł 8,6 mln PLN, a prognoza na koniec roku zakłada zysk netto na poziomie 18 mln PLN. Wyniki finansowe banku

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2002 Nr 230 poz. 1922 USTAWA. z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej

Dz.U. 2002 Nr 230 poz. 1922 USTAWA. z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej Dz.U. 2002 Nr 230 poz. 1922 USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. Opracowano na podstawie: t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 711, z 2015 r. poz. 1582. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki

System finansowy gospodarki System finansowy gospodarki Zajęcia nr 4 Papiery wartościowe i instrumenty finansowe Definicja papieru wartościowego i instrumentu finansowego Zarówno finansowy papier wartościowy, jak i instrument finansowy

Bardziej szczegółowo

LIST EMISYJNY nr 13/2015 Ministra Finansów

LIST EMISYJNY nr 13/2015 Ministra Finansów LIST EMISYJNY nr 13/2015 Ministra Finansów z dnia 24 marca 2015 r. w sprawie emisji trzyletnich oszczędnościowych obligacji skarbowych o zmiennej stopie procentowej oferowanych w sieci sprzedaży detalicznej

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Obowiązuje od 5.11.2012 r. ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH W związku z rozszerzeniem oferty Towarzystwa o nowe ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe przedstawiamy Aneks do Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty Matematyka finansowa dla liderów Albert Tomaszewski Grupy 1-2 Zadanie 1.

Akademia Młodego Ekonomisty Matematyka finansowa dla liderów Albert Tomaszewski Grupy 1-2 Zadanie 1. Grupy 1-2 Zadanie 1. Sprawdźcie ofertę dowolnych 5 banków i wybierzcie najlepszą ofertę oszczędnościową (lokatę lub konto oszczędnościowe). Obliczcie, jaki zwrot przyniesie założenie jednej takiej lokaty

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5 Narodowy Bank Polski Wykład nr 5 NBP podstawy prawne NBP reguluje ustawa z dn.29.08.1997 roku o Narodowym Banku Polskim (Dz.U nr 140 z późn.zm). Cel działalności NBP Podstawowym celem działalności NBP

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 21 listopada 2014 r. Poz. 1626 USTAWA z dnia 26 września 2014 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1.

Bardziej szczegółowo

XIII Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej dla Dorosłych. Spółka akcyjna pozyskiwanie kapitałów na rynku finansowym. Etap szkolny. Rok szkolny 2013/2014

XIII Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej dla Dorosłych. Spółka akcyjna pozyskiwanie kapitałów na rynku finansowym. Etap szkolny. Rok szkolny 2013/2014 XIII Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej dla Dorosłych Spółka akcyjna pozyskiwanie kapitałów na rynku finansowym Etap szkolny Rok szkolny 2013/2014 Część I: Test Poniższy test składa się z 20 pytań zamkniętych

Bardziej szczegółowo

KOMISJA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH I GIEŁD Skonsolidowany raport roczny SA-RS (zgodnie z 57 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2001 r. - Dz. U. Nr 139, poz. 1569, z późn. zm.) (dla

Bardziej szczegółowo

Alternatywne formy finansowania inwestycji. Obligacje przychodowe

Alternatywne formy finansowania inwestycji. Obligacje przychodowe Alternatywne formy finansowania inwestycji Obligacje przychodowe Inwestycje w sektorze usług użyteczności publicznej Duża jednostkowa skala nakładów inwestycyjnych Długi okres użytkowania Opłaty za korzystania

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Miasta Nowego Sącza

Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Miasta Nowego Sącza Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr Rady Miasta Nowego Sącza z dnia Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Miasta Nowego Sącza Uwagi ogólne: W wieloletniej prognozie finansowej na

Bardziej szczegółowo

Instrumenty Rynku Pieniężnego

Instrumenty Rynku Pieniężnego Rodzaje i opis instrumentów finansowych wchodzących w skład portfeli Definicje pojęć użytych w opisie instrumentów Zmienność ceny miara niepewności co do przyszłej wartości instrumentu finansowego, im

Bardziej szczegółowo

STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK

STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK (tekst jednolity obowiązujący od dnia 1 czerwca 2009 roku) I. Postanowienia ogólne 1. Podstawa prawna działalności Funduszu 1. Aviva Otwarty Fundusz

Bardziej szczegółowo

Wybrane możliwości finansowania na rynku kapitałowym Instrumenty dłużne samorządy i przedsiębiorstwa rynek niepubliczny

Wybrane możliwości finansowania na rynku kapitałowym Instrumenty dłużne samorządy i przedsiębiorstwa rynek niepubliczny Wybrane możliwości finansowania na rynku kapitałowym Instrumenty dłużne samorządy i przedsiębiorstwa rynek niepubliczny Łódź, grudzień 2008 Niniejszy materiał jest materiałem informacyjnym jedynie dla

Bardziej szczegółowo