DELĄG PAWEŁ. Sposoby NOWE. Bezpieczny. technologie Podpis elektroniczny jak pieczęć Transakcje internetowe pod nadzorem

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DELĄG PAWEŁ. Sposoby NOWE. Bezpieczny. technologie Podpis elektroniczny jak pieczęć Transakcje internetowe pod nadzorem"

Transkrypt

1 ISSN MIESIĘCZNIK DLA FARMACEUTÓW LIPIEC/SIERPIEŃ 2008 Sposoby na płaski brzuch NOWE technologie Podpis elektroniczny jak pieczęć Transakcje internetowe pod nadzorem PAWEŁ DELĄG WAKACYJNA ZDRADA I co dalej? Bezpieczny URLOP Jak przygotować auto do drogi Co jeść w tropikach Kto powinien unikać słońca Podróż dookoła świata od złotej rybki

2

3 FARMACJA I JA MIESIĘCZNIK DLA FARMACEUTÓW NR 7/8 (LIPIEC/SIERPIEŃ) 2008 R. Spis treści FAKTY LIFESTYLE 34 Rozmowa Paweł Deląg: Zachowałem dziecięcą ciekawość świata 4 Przegląd prasy 4 Pięć spraw, o których warto pamiętać w lipcu i sierpniu 5 Złoty Otis pięciolecia 5 W lipcu i sierpniu w tv Fot. SUPER-PHARM, Forum, Shutterstock Drodzy Czytelnicy! Upragniony czas urlopów, na który czekamy cały rok, nareszcie nadszedł. W aptece jest trochę mniej pacjentów, możemy zatem nieco zwolnić tempo pracy, nadrobić zaległości, pomyśleć może o zmianie wystroju wnętrza naszej placówki czy wprowadzeniu kilku udogodnień. A później, kiedy już uporamy się z letnimi zadaniami, nadejdzie ta wspaniała chwila wakacje. Kilka tygodni leniuchowania, kiedy nareszcie nic nie musimy. Choć dla niektórych brzmi to jak bajka, naprawdę, postarajmy się podczas urlopu nie myśleć o pracy i obowiązkach. Niech to będzie szczególny czas przeznaczony tylko dla nas i dla naszych bliskich. Numer Farmacji i ja, który trzymają Państwo w rękach, poświęciliśmy właśnie wakacyjnemu wypoczynkowi radości, jaką można czerpać z wyjazdów, ale także niebezpieczeństw, które możemy podczas podróży napotkać. Prawdą jest bowiem to, że podczas urlopu rozluźnienie sprawia, iż stajemy się mniej ostrożni, wydaje nam się, że przecież nic złego nie może się stać. Otóż niestety może. Możemy nabawić się infekcji, dostać żołądkowych sensacji albo złamać nogę. Ale pułapki czyhają na nas nie tylko w sferze fizycznej o czym przeczytają Państwo w tekście psychologicznym. Oczywiście nie zachęcam, aby gryźć się cały urlop, myśląc, co może nam się przydarzyć. Zachęcam po prostu do zachowania zdrowego rozsądku. I oczywiście życzę wspaniałych wakacji! MENEDŻER APTEKI 6 Prawo i farmacja Prawo do urlopu 8 Marketing Czas na zmianę barw! 10 Nowe technologie Bezpieczny e-podpis 12 Finanse w praktyce Nie daj się złowić! 14 Nowe technologie Z kompaktem w kieszeni 16 Akademia Farmaceuty Grupa chodzi jak po sznurku 18 Apteki świata: Izrael Koszerna apteka MEDYCYNA 22 Profilaktyka Ciemna strona słońca 26 Odkrycia Sekundy na wagę życia 27 Odkrycia Tragiczne skutki wypadków 28 Obserwatorium gastrologiczne Leczenie biegunki podróżnych 30 Suplementacja diety Jesteś moją kofeiną Znane rośliny, nieznane możliwości Dziurawiec dla atopików Zdjęcie na okładce: ZOOM 35 Motoryzacja Bezpieczna podróż 36 Psychologia Zdradziłam. I co teraz? 40 Dieta Wakacje bez sensacji (żołądkowych) 44 Dieta...aaaby wrzucić na ruszt 46 Fitness Płaski brzuch w 3 tygodnie, 3 dni, 3 godziny 48 Uroda Słoneczny patrol PO GODZINACH 52 Od alchemii do farmacji Sportowcy na koksie 54 Powieść Apteka z ogrodem 56 Szkoła języka English in a pill 57 Krzyżówka 58 Humor Lipiec/Sierpień 2008 Farmacja i ja 3

4 FAKTY Przegląd PRASY Kwasy omega-3 kontra AMD Archives of Ophthalmology : Spożywanie jedzenia bogatego w kwasy tłuszczowe omega-3 obniża ryzyko związanego z wiekiem zwyrodnienia plamki żółtej (AMD) informują naukowcy z University of Melbourne w Australii. Kwasy omega-3, a zwłaszcza kwas dokozaheksaenowy, wchodzą w skład wewnętrznej części siatkówki, budują warstwę komórek nerwowych siatkówki tłumaczą autorzy badań. Zewnętrzne komórki siatkówki oka są stale tracone i odbudowywane, stąd niedobór kwasów tłuszczowych omega-3 może prowadzić do zwyrodnienia. Dieta bogata w kwasy omega-3 i ryby może zapobiegać rozwojowi AMD dodają naukowcy. Astma a miażdżyca American Journal of Cardiology : Astma zaczynająca się w wieku dorosłym zwiększa ryzyko choroby serca i udaru mózgu u kobiet, ale nie u mężczyzn do takich wniosków doszli naukowcy z amerykańskiego Ministerstwa Rolnictwa. Po przeanalizowaniu wyników badania na temat miażdżycy naczyń okazało się, że kobiety, u których w wieku dorosłym rozwinęła się astma, ponad dwukrotnie częściej chorowały na serce w porównaniu z tymi, które nie miały astmy. Były też ponad dwukrotnie bardziej narażone na udar mózgu. Nie odnotowano podobnych zależności u mężczyzn. Astma wieku dorosłego i inne choroby o podłożu zapalnym, dotyka częściej kobiety niż mężczyzn. Niepotrzebne cesarki Clinics in Perinatology : Za zwiększającą się liczbę przedterminowych porodów (między 34. a 36. tygodniem ciąży) odpowiedzialne są cesarskie cięcia stwierdzają naukowcy analizujący dane statystyczne z ostatnich 9 lat w USA. Urodzone w tym okresie ciąży dzieci mają podwyższone ryzyko problemów oddechowych, trudności w rozpoczęciu naturalnego pobierania pokarmu, hypotermii, żółtaczki, opóźnień w rozwoju mózgu i śmierci, niż dzieci urodzone w terminie pomiędzy 38. a 40. tygodniem ciąży. Porody przedwczesne to poważny i kosztowny problem, główna przyczyna śmierci noworodków w pierwszym miesiącu życia. W samych Stanach Zjednoczonych ponad 520 tys. dzieci rocznie rodzi się zbyt wcześnie to aż jedno na ośmioro dzieci SPRAW, O KTÓRYCH WARTO PAMIĘTAĆ w lipcu i sierpniu LIPIEC-SIERPIEŃ 1 REKLAMY W TELEWIZJI Farmaceuto, w związku z emisją reklam w telewizji, przygotuj się na zwiększone zainteresowanie tymi produktami: APAP APAP Extra Gripex Herbitussin Ibuprom Ibuprom Max Receptury Natury Stoperan Verdin Xenna Extra LIPCA KOBIETA SZEF DOSKONAŁY Szkolenie Leadership i przywództwo kobiet zostało zaprojektowane specjalnie dla kobiet pełniących wysokie funkcje kierownicze. Podczas kursu będzie można dowiedzieć się, w jaki sposób radzić sobie z presją i stresem, jak porażki skutecznie przekuwać w sukcesy. Więcej informacji: tel LIPCA LOGISTYKA DLA ZAAWANSOWANYCH W drugi czwartek lipca w Katowicach odbędzie się szkolenie pt. Metody redukcji kosztów zaopatrzenia. Celem szkolenia jest m.in. pogłębienie wiedzy w zakresie funkcjonowania sfery logistyki w organizacjach, identyfikacja kosztów powstających w łańcuchu dostaw, przedstawienie technik oceny i kwalifikacji dostawców, analiza metod redukcji kosztów funkcjonowania łańcuchów dostaw. Więcej informacji: tel LIPCA-17 SIERPNIA ZABAWA ZE ŚW. DOMINIKIEM Jarmark Dominikański ma bogatą tradycję i jest jedną z najbardziej interesujących imprez sezonu wakacyjnego. Warto wybrać się do Gdańska nie tylko aby zakosztować wspaniałej atmosfery jarmarku, ale przede wszystkim powałęsać się po uroczych uliczkach i nacieszyć klimatem tego przepięknego miasta. Więcej informacji: SIERPNIA POMYSŁ NA OGRÓD Nie tylko podczas urlopu warto zapomnieć o pracy. Doskonałą odskocznią od codzienności może być także odwiedzenie targów Zieleń to życie, odbywających się w centrum wystawienniczym EXPO XXI w Warszawie w ostatni weekend sierpnia. Wystawa nie jest typową imprezą targową. Dzięki urodzie, różnorodności roślin i pomysłowości wystawców hale EXPO zmieniają się w piękny ogród, pełen różnorodnych form, barw i zapachów. Więcej informacji: tel Fot. Shutterstock, US Pharmacia 4 Farmacja i ja Lipiec/Sierpień 2008

5 REKLAMA Złoty Otis pięciolecia dla marki Na uroczystej gali w hotelu Bristol w Warszawie marka APAP została uhonorowana statuetką Złoty Otis Nagroda Zaufania. Otrzymane wyróżnienie to kolejne potwierdzenie, że marka APAP jest w Polsce synonimem leku przeciwbólowego. Jest to też marka obdarzona największym zaufaniem, co potwierdzają badania i wiele przyznawanych nagród. SUKCES WIELU Złoty Otis pięciolecia to docenienie pracy wielu osób w US Pharmacia. Pasja, wizja i zaangażowanie wielu zespołów pracujących przez lata na rzecz marki APAP leżą u podstaw sukcesu. Jestem dumny, że przypadł mi zaszczyt odebrania nagrody zaufania przyznanej marce APAP powiedział Maciek Derda, Group Brand Manager (na zdjęciu). CZYM JEST ZŁOTY OTIS? Złoty OTIS to nagroda konsumencka przyznawana producentom na rynku farmaceutycznym, którzy zdaniem pacjentów oferują najbardziej godne zaufania preparaty lecznicze oraz profesjonalny sprzęt medyczny. Wybór najlepszych preparatów odbył się, jak co roku, drogą głosowania. Głosy przyznawane przez pacjentów zbierał wortal Nazdrowie. pl oraz magazyn apteczny Na zdrowie. Dostępne bez recepty. JEDEN Z TRZECH Statuetka pięciolecia została przyznana jedynie trzem markom z branży farmaceutycznej. APAP to najbardziej uhonorowana marka wśród leków przeciwbólowych US Pharmacia. Lek od 8 lat otrzymuje Złotą Statuetkę Marki Godnej Zaufania w badaniu organizowanym przez Reader s Digest. Kilkakrotnie zdobywał także wyróżnienie Złoty Otis, w tym nagrodę specjalną. W 2005 r. otrzymał srebrne godło Laur Konsumenta w rankingu organizowanym przez Przegląd Gospodarczy i Gazetę Prawną, a także tytuł Superbrands Polska jako jedna z najsilniejszych marek w Polsce. Natomiast nagrodę Super Produkt otrzymał lek APAP dla Dzieci.

6 MENEDŻER APTEKI prawo i farmacja Prawo do urlopu Nadchodzi lato. Coraz bliżej do rozpoczęcia sezonu urlopowego. Warto poznać przepisy prawne, które regulują zasady udzielania urlopów wypoczynkowych. Małgorzata Puchalska Jest radcą prawnym w US Pharmacia. NIE MNIEJ NIŻ 14 DNI Pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym uzyskał on do niego prawo. Na wniosek pracownika urlop może być podzielony na części. Jednak przynajmniej jedna część powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Prawo do corocznego, nieprzerwanego i płatnego urlopu wypoczynkowego jest niezbywalnym prawem każdego pracownika. Osoba, która po raz pierwszy w życiu podejmuje pracę, nabywa prawo do urlopu po przepracowaniu pierwszego miesiąca. Wymiar takiego urlopu wynosi 1/12 urlopu, jaki przysługuje po przepracowaniu jednego roku. PROPORCJONALNIE DO STAŻU I CZASU PRACY Co do zasady, wymiar urlopu wynosi 20 dni jeśli staż pracy jest krótszy niż 10 lat, oraz 26 dni w przypadku stażu pracy wynoszącego co najmniej 10 lat. Do stażu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia bez względu na przerwy oraz bez względu na to, w jaki sposób stosunek pracy został rozwiązany. Wlicza się również okres pobierania nauki, począwszy od zasadniczej szkoły zawodowej (3 lata), przez średnią szkołę ogólnokształcącą (4 lata), aż po szkołę wyższą (8 lat). Okresy nauki nie podlegają sumowaniu. I tak np. jeśli pracownik ukończył najpierw szkołę zawodową, następnie liceum ogólnokształcące, a w końcu studia wyższe, to do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza mu się tylko okres 8 lat, a nie 15. Wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego na tzw. część etatu ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, biorąc za podstawę pełny wymiar urlopu, czyli 20 lub 26 dni. Niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia. Jeśli więc pracownik jest zatrudniony na 2/3 etatu oraz ma 10-letni staż pracy, to urlop, jaki mu przysługuje, wynosi 18 dni (26 x 2/3). Przerwany wypoczynek Pracodawca może odwołać pracownika z urlopu, ale tylko wtedy, gdy jego obecności w pracy wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu (np. awaria w przedsiębiorstwie). Pracodawca jest obowiązany pokryć koszty poniesione przez pracownika w bezpośrednim związku z odwołaniem go z urlopu. Do tych kosztów wlicza się również koszty powrotu do domu rodziny pracownika, która przebywała razem z nim na urlopie. Zarówno pracodawca, jak i pracownik mają prawo do przesunięcia terminu zaplanowanego urlopu. Wniosek pracownika powinien być umotywowany ważnymi przyczynami (np. odwołanie wyjazdu przez organizatora, stan zdrowia). Przesunięcie terminu urlopu przez pracodawcę jest dopuszczalne z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy, jeżeli nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy (np. nagła choroba osoby, która jako jedyna mogła zastępować pracownika udającego się na urlop). BEZ ZGODY PRACOWNIKA Urlop jest prawem pracownika, a nie jego obowiązkiem. Nie można więc wysłać pracownika przymusowo na urlop. Od tej zasady są jednak wyjątki. W okresie wypowiedzenia umowy o pracę pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie pracodawca udzieli mu urlopu. Jeśli pracownik nie wykorzystał urlopu w danym roku, za który on przysługuje, należy go udzielić pracownikowi najpóźniej do końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego. Zasada ta nie dotyczy tzw. urlopu na żądanie (do 4 dni w roku kalendarzowym). Jak wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 stycznia 2006 r. (I PK 124/ 05), pracodawca może wysłać pracownika na zaległy urlop, nawet gdy ten nie wyraża na to zgody. Tak więc obecnie pracodawca nie może już zasłaniać się przed organami inspekcji pracy argumentem, że pracownik nie chciał iść na urlop i dlatego ma tak dużo zaległego urlopu. Fot. Shutterstock 6 Farmacja i ja Lipiec/Sierpień 2008

7 Stała towarzyszka podróży Twoich pacjentów! Zmiana otoczenia to jedna z przyczyn powstawania zaparć. A właśnie nadszedł czas wiosenno-letnich wyjazdów urlopowych. Przypomnij swoim pacjentom, aby koniecznie zabrali ze sobą Xennę Extra!!! XennaExtra to lek pochodzenia roślinnego, który skutecznie, ale niegwałtownie pomaga usunąć nawet trudniejsze zaparcia. Xenna Extra niezbędna w Twojej aptece! XENNA EXTRA (Sennae fructus pulveratus + Sól wapniowa sennozydów 20%) (240,0 mg + 49,0 mg), tabletki, Dawka 17 mg antranoidów. Skład: 1 tabletka zawiera substancje czynne: Sennae fructus pulveratus 240,0 mg, Sól wapniowa sennozydów 20% 49,0 mg oraz substancje pomocnicze. Opis działania i wskazania: Xenna Extra jest lekiem do stosowania w doraźnym leczeniu zaparć. Zawiera ziołowy składnik przeczyszczający tj. sproszkowane strąki senesu a także sól wapniową sennozydów. Sposób stosowania i droga podania: Stosować doustnie. Dorośli i dzieci powyżej 12 r. ż.: jednorazowo 1 tabletkę najlepiej przed snem; w razie potrzeby dawkę można powtórzyć lub zwiększyć do 2 tabletek podanych 1 raz dziennie. Zaleca się przyjmowanie najniższej dawki powodującej uzyskanie efektu miękkiego stolca. Nie należy przekraczać łącznej dawki 2 tabletek leku Xenna Extra, w ciągu doby. Działanie leku następuje po 6-12 godzinach i dlatego powtórna dawka leku może zostać podana dopiero po upływie tego czasu. Nie zaleca się stosowania dłużej niż 7-10 dni. Nie należy stosować leku Xenna Extra, jeśli występuje: Niedrożność jelit. Ostre stany zapalne w jamie brzusznej (np. zapalenie wyrostka robaczkowego) choroba Crohna, ostre zapalenie okrężnicy. Nadwrażliwość na sennozydy lub inny składnik preparatu. Niezdiagnozowane bóle w jamie brzusznej. Stany odwodnienia z towarzyszącą utratą elektrolitów. Miesiączka. Ciąża: Nie zaleca się stosowania leku w okresie ciąży. Okres karmienia piersią: Aktywne metabolity przechodzą w niewielkiej ilości do mleka matki, dlatego nie zaleca się stosowania leku u kobiet karmiących piersią. Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn: Nie stwierdzono, aby Xenna Extra upośledzała zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługi urządzeń mechanicznych. Stosowanie leku u dzieci: Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 12 roku życia. W przypadku zażycia większej dawki leku Xenna Extra niż zalecana mogą wystąpić: bóle brzucha, biegunka. W takich przypadkach należy skontaktować się z lekarzem. W razie przyjęcia większej niż zalecana dawki leku, należy niezwłocznie zwrócić się do lekarza lub farmaceuty. W przypadku pominięcia dawki leku Xenna Extra: Nie stosować dawki podwójnej w celu uzupełnienia pominiętej dawki. Na rynku dostępny jest również preparat Xenna. Xenna Extra zawiera dwukrotnie większą dawkę antranoidów niż Xenna. Możliwe działania niepożądane: Jak każdy lek Xenna Extra może powodować działania niepożądane. Niekiedy mogą wystąpić: bóle brzucha, biegunka i zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, a szczególnie niedobór potasu (hipokalemia), nudności. Przewlekłe, niezgodne z zaleceniami, stosowanie może powodować przebarwienie błony śluzowej okrężnicy (Pseudomelanosis coli), białkomocz i krwiomocz oraz upośledzenie czynności motorycznej jelita grubego. Sennozydy mogą zmieniać barwę moczu. W przypadku wystąpienia innych objawów niepożądanych, nie wymienionych w tej ulotce, należy poinformować o nich lekarza. Podmiot odpowiedzialny: US Pharmacia Sp. z o.o. ul. Ziębicka 40, Wrocław Pozwolenie nr: Produkt dostępny bez recepty.

8 MENEDŻER APTEKI marketing Czas na zmianę Latem do aptek przychodzi mniej osób niż w innych porach roku, dlatego czas ten warto wykorzystać na wprowadzenie dodatkowych ulepszeń i modyfikację wystroju wnętrza, tak aby nasza placówka wydawała się jeszcze bardziej przyjazna. Tomasz Barałkiewicz Group Account Director w agencji reklamowej Tequila Polska. Jest ekspertem w dziedzinie marketingu farmaceutycznego. Wakacje to okres urlopów, mniejszego ruchu w aptece, ale przy okazji bardzo dobra okazja, by przeanalizować wystrój naszej placówki. To również doskonała pora na mniejsze lub większe modyfikacje, które pozwolą nam lepiej rozpocząć nowy sezon sprzedaży. Chciałbym zaproponować Państwu wprowadzenie nowej aranżacji wnętrz, aby pacjenci poczuli się Was jeszcze lepiej i z większą przyjemnością Was odwiedzali. MALOWANIE SPOSÓB NA ZMIANĘ Najtańszym i jednym z najbardziej skutecznych sposobów na zmianę wnętrza jest malowanie. Zmiana kolorystyki dużych powierzchni ścian, sufitów czy mebli pozwala zdecydowanie odświeżyć wizerunek placówki. Pamiętajmy, że wiele doświadczeń właścicieli obiektów handlowych na całym świecie wskazuje, że klienci oczekują modyfikacji i że powinna się ona odbywać nie rzadziej niż co dwa, trzy lata. Koszt inwestycji, jaką jest Fot. Shutterstock 8 Farmacja i ja Lipiec/Sierpień 2008

9 MENEDŻER APTEKI marketing malowanie, z pewnością będzie znikomy w stosunku do efektów, jakie uzyskacie. W celu przeprowadzenia tych zmian w sposób przemyślany i efektowny warto po pierwsze zastanowić się nad kolorystyką. Każdy kolor ma inne znaczenie i buduje odmienną atmosferę. NIEBIESKI SPOKÓJ Niebieski koi i uspokaja, jest kolorem świeżości i czystości. Firmy farmaceutyczne stosują go często na opakowaniach leków OTC, w szczególności preparatów przeciwbólowych lub uspokajających. Zastosowanie odcieni niebieskiego wprowadza relaks do wnętrza. Należy on jednak do grupy kolorów zimnych i pamiętajmy, że nie buduje wizerunku przyjaznej placówki, więc warto go połączyć ze zdecydowanymi akcentami pomarańczowymi lub żółtymi. wień. Kolory pomarańczowe i żółte w różnych odcieniach są bardzo wskazane w aptekach w centrach handlowych. W tych lokalizacjach pobudzają nabywców do zakupów i skutecznie poprawiają im samopoczucie. SZLACHETNOŚĆ DREWNA Jednym ze sposobów ocieplenia wnętrza jest zastosowanie drewna. Architekci coraz częściej wprowadzają naturalne, drewniane okładziny ścian. W aptece są to wyjątkowo ważne elementy. Warto jednak zwrócić uwagę na fakt, że największe znaczenie ma rodzaj drewna, jakiego użyjemy do ozdobienia wnętrza. Ciemny mahoń jest elegancki i sprawia wrażenie luksusu, ale kreuje dystans. Natomiast grusza, dąb czy niektóre drzewa egzotyczne o ciepłym zabarwieniu są przyjazne i tworzą bardzo dobry klimat. Warto zastanowić się, czy w ramach WITALNA CZERWIEŃ Najbardziej radosnymi i kojarzonymi z witalności kolorami są różne odcienie czerwieni i pomarańczu. Warto wykorzystywać je w aptekach, ale z pewną ostrożnością. Symbolika tych kolorów jest różna, a ich odbiór zależy od nastawienia pacjenta, jego charakteru i wielu innych czynników. Część osób może uznawać te barwy za witalne, radosne, ale jednocześnie obawiać się ich i czuć się przy nich niepewnie. Ludzie starsi czują się źle w otoczeniu tego typu kolorów (szczególnie silnej czerwieni kojarzy się z agresją). Wybierając kolorystykę placówki, należy myśleć o mieszkańcach rejonu oddziaływania apteki i znajdujących się wokół obiektach. Starajmy się pamiętać, aby dobrać bardziej stonowane, mniej jaskrawe odcienie, szczególnie jeżeli chodzi o czerjest również zmiana kolorystyki elewacji, drzwi wewnętrznych czy też części frontów mebli. Oczywiście jeżeli mamy możliwość skorzystania z porady architekta lub doradcy, który posiada umiejętność dobierania barw, to wynik pracy będzie lepszy, ale jestem przekonany, że większość z Państwa poradzi sobie również z tym zadaniem bez czyjejkolwiek pomocy. Zachęcam jednak do zdecydowanych wyborów i w ramach jednego remontu dokonania maksymalnej liczby zmian, ponieważ już za chwilę, po wakacjach, na kolejne nie będzie czasu. Ostatnią rzeczą, na którą warto zwrócić uwagę, są odcienie farb. Często decydując się na określony kolor, wybieramy ten delikatniejszy, mniej zdecydowany. Wynika to z naszej wewnętrznej obawy przed zmianami. Przezwyciężenie jej ZIELONA NADZIEJA Zieleń ma podobne oddziaływanie do niebieskiego, ale jest bardziej utożsamiana z naturą. Warto ją stosować w aptekach, ponieważ dobrze działa na pacjentów i sprawia, że czują się lepiej i pozytywnie nastawiają się do nas i do życia. Rozważymy wprowadzenie tej barwy szczególnie w przypadku, kiedy naszą aptekę odwiedzają pacjenci starsi oraz w placówkach aptecznych znajdujących się w szpitalach, gdzie nastrój odwiedzających bywa nie najlepszy. Przed rozpoczęciem pracy zastanówmy się, jakie elementy chcielibyśmy zmodyfikować. Możemy skupić się wyłącznie na ścianach, ale dobrym pomysłem jest również zmiana kolorystyki elewacji, drzwi wewnętrznych czy też części frontów mebli. remontu nie dołożyć kilka akcentów z odpowiedniego gatunku drewna. NEUTRALNA BIEL Biel jest neutralna, może więc być stosowana powszechnie. Powinna być używana jako wypełnienie, w miejscach niezagospodarowanych. Bardzo ważną zaletą koloru białego jest jego jasność znakomicie rozprasza światło, nadaje się na sufity i górne partie ścian. Wielokrotnie pisaliśmy na łamach naszego magazynu, że jednym z ważniejszych elementów wnętrza jest jego silne rozświetlenie. W jasnym wnętrzu pacjent czuje się bezpieczniej i pewniej. Jeżeli mamy zbyt ponurą i ciemną placówkę, może się okazać, że najlepszym rozwiązaniem będzie po prostu przemalowanie jej całej właśnie na ten kolor. MALOWANIE CZAS ZACZĄĆ Przed rozpoczęciem pracy zastanówmy się, jakie elementy chcielibyśmy zmodyfikować. Możemy skupić się wyłącznie na ścianach, ale dobrym pomysłem pozwoli wykorzystać kolory mocne, o silnej tonacji, czego efektem będzie nie tylko zauważenie zmian przez pacjentów, ale również silniejsze oddziaływanie tych kolorów. Jeżeli wybierzemy kolor, którego tonacja jest delikatna i niewiele różniąca się od bieli, to może się okazać, że zmiana nie odniesie spodziewanego efektu w postaci nowej, lepszej atmosfery. ZADOWOLENI PACJENCI Jestem przekonany, że po wprowadzeniu zdecydowanych zmian zostaną one nie tylko odnotowane przez wszystkich odwiedzających placówkę, ale będą również przedmiotem licznych rozmów i dyskusji pacjentów, personelu i okolicznych mieszkańców. W efekcie, dzięki kolorystyce, polepszy się samopoczucie nabywców i ich zadowolenie. Sama zmiana spowoduje, że na nowo apteka zagości w ich umysłach, a przez to będą mniej chętnie wchodzili do innych placówek w dalszej lub bliższej okolicy. Lipiec/Sierpień 2008 Farmacja i ja 9

10 MENEDŻER APTEKI nowe technologie Magdalena Adamska Autorka tekstów ekonomicznych, publikowała m.in. w Rzeczpospolitej, Pulsie Biznesu, Życiu Warszawy, Home&Market, Gazecie MSP, Nowym Rynku. Bezpieczny e-podpis Podpis elektroniczny to gwarancja autentyczności i poufności w korespondencji handlowej i urzędowej. To niebawem także obowiązek nałożony na firmy rozliczające się z ZUS drogą internetową. I w końcu dowód na to, że nie trzeba tkwić w długim ogonku interesantów pod drzwiami urzędnika przyjmującego papierowe kopie dokumentów. Obowiązek rozliczania się z ZUS drogą internetową obciąża wszystkie firmy zatrudniające więcej niż 5 osób. Do tej pory korespondencja taka mogła być sygnowana zwykłym podpisem elektronicznym udostępnianym nieodpłatnie przez ZUS swoim klientom na okres roku. Jednak począwszy od 21 lipca ZUS nie będzie wystawiał i przedłużał rocznych sygnatur elektronicznych, zaś przedsiębiorcy pozbawieni w kontaktach z ZUS zwykłych podpisów elektronicznych będą musieli zaopatrywać się w nowe, bardziej zaawansowane technologicznie narzędzia, tzw. bezpieczne podpisy elektroniczne. IDZIE NOWE Z punktu widzenia sporej grupy przedsiębiorców to bardziej optymistyczny scenariusz. Wbrew wcześniejszym zapowiedziom z dniem 21 lipca przedsiębiorca posługujący się wystawianym przez ZUS podpisem nadal może korzystać z niego do czasu jego wygaśnięcia. Dopiero wówczas (a nie, jak zapowiadano, równo z datą 21 lipca) płatnik musi nabyć nowy, bardziej zaawansowany technologicznie, czyli bezpieczny podpis elektroniczny. W momencie zamykania niniejszego numeru Farmacji i ja losy nowelizacji, która miałaby odroczyć obowiązek zaopatrzenia się w nowy rodzaj podpisu, nie są jeszcze przesądzone. Niezależnie od tego, czy rzutem na taśmę uda się zrealizować obietnicę wprowadzenia nowego przepisu, przedsiębiorcy mogą być pewni: idzie nowe. Najdalej za rok każda firma zatrudniająca więcej niż 5 pracowników będzie musiała sygnować swoją korespondencję z ZUS kwalifikowanymi (bezpiecznymi) e-podpisami. ZWYKŁY I BEZPIECZNY Bezpieczny podpis przyda się nie tylko w kontaktach z ZUS, ale także w korespondencji z urzędami: od 1 maja tego roku wszystkie organy administracji publicznej zostały bowiem zobowiązane do przyjmowania korespondencji drogą internetową. Sygnując pismo lub podanie bezpiecznym e-podpisem, możemy uniknąć kolejek, stresu i straty czasu wiążącej się z wizytami w rozlicznych urzędach. Niemożliwe? Rzeczywiście, brzmi mało prawdopodobnie... Na czym zatem polega siła nowej technologii, która zmusza skostniałe struktury administracji publicznej do wprowadzania zmian w obsłudze petenta? Bezpieczny podpis elektroniczny to Fot. Shutterstock 10 Farmacja i ja Lipiec/Sierpień 2008

11 MENEDŻER APTEKI nowe technologie bardziej zaawansowana forma podpisu elektronicznego, która może być traktowana jako elektroniczny odpowiednik nie tyle pieczątki firmy, co odręcznego podpisu konkretnej osoby. Bezpieczny e-podpis jednoznacznie określa bowiem tożsamość osoby sygnującej dany dokument. Zarządzający firmą powinien więc rozważyć zakup więcej niż jednego certyfikatu. Jeśli bowiem pracownik odpowiedzialny za kontakty z ZUS jest nieobecny, nikt inny nie będzie mógł go w tym zadaniu wyręczyć. INTEGRALNIE I POUFNIE Skoro już niebawem posiadanie kwalifikowanego podpisu elektronicznego stanie się powszechnym obowiązkiem przedsiębiorców, warto wykorzystać w pełni możliwości, jakie daje to rozwiązanie. Można posłużyć się nim do podpisywania umów cywilnoprawnych, prywatnych dokumentów albo przy dokonywaniu zakupów. Jest on bowiem uznawany w ogólnokrajowym obiegu dokumentów elektronicznych i pociąga za sobą takie same skutki prawne jak podpis własnoręczny. Nad podpisem własnoręcznym stosowanym w obiegu tradycyjnym papierowych dokumentów a także nad zwykłym podpisem elektronicznym bezpieczna e-sygnatura ma jeszcze jedną przewagę. Daje ona nie tylko gwarancję, że przesłany dokument rzeczywiście pochodzi od nadawcy, ale również pewność, że w dokumencie już podpisanym nic nie zostało zmienione. Gdyby bowiem w dokumencie sygnowanym bezpiecznym e-podpisem podczas transmisji danych nastąpiły jakiekolwiek zmiany (wprowadzone celowo przez osoby trzecie lub w wyniku błędu transferu), zostaną one wyraźnie zasygnalizowane adresatowi korespondencji. Bezpieczny podpis elektroniczny jest bowiem powiązany w taki sposób z przesyłanymi danymi, że jakakolwiek późniejsza zmiana tych danych jest rozpoznawalna. Ale i to nie wszystko. Treść korespondencji sygnowanej bezpiecznym podpisem jest poufna, treść informacji zostaje bowiem zaszyfrowana i staje się nieczytelna dla osób trzecich. Co daje e-podpis? Zastosowanie bezpiecznego e-podpisu daje gwarancję, że: autorem otrzymanej korespondencji jest konkretna osoba; nadawca nie może wyprzeć się autorstwa przesyłki; treść korespondencji nie może być zniekształcona w trakcie przesyłania, a data powstania dokumentu zmieniona; osoby trzecie nie poznają treści korespondencji. UNIKNĄĆ BŁĘDU BEZCENNE Zalety podpisu elektronicznego tworzą imponujący katalog: gwarancja poufności korespondencji oraz jej integralności, pewność, że mamy do czynienia z właściwym nadawcą (jednocześnie nie może się on wyprzeć wysłania danej wiadomości), a nade wszystko fakt, że dokumenty sygnowane kwalifikowanym e-podpisem mają wiążącą moc prawną... Jedyną wadą tego rozwiązania jest chyba tylko fakt, że za korzystanie z niego trzeba płacić. Ceny zależą między innymi od okresu ważności certyfikatu i zaczynają się od około 300 zł za certyfikat roczny. Od 1 maja wszystkie urzędy administracji publicznej uznają dokumenty opatrzone e-podpisem, zaś w korespondencji z ZUS już niebawem bezpieczny podpis elektroniczny będzie bezwzględnie wymagany. Bezpieczeństwo podpisu jest gwarantowane przez tzw. certyfikat kwalifikowany, czyli zaszyfrowane dane dotyczące właściciela danego podpisu. Certyfikaty wystawiane są przez jedno z trzech kwalifikowanych centrów certyfikacji, działających w strukturach trzech niezależnych firm: Sigillum Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, Certum Unizeto oraz Krajową Izbę Rozliczeniową. W każdym z nich można nabyć Przykładowe zastosowania e-podpisu składanie deklaracji do ZUS; składanie deklaracji podatkowych; podpisywanie umów (z bankiem, ubezpieczycielem, kontrahentem etc.); składanie podań do organów administracji publicznej; podpisywanie faktur elektronicznych. sprzęt i oprogramowanie do generowania bezpiecznego podpisu. KARTA, CZYTNIK, PROGRAM Aby korzystać z dobrodziejstw podpisu elektronicznego opatrywać swoją korespondencję elektroniczną sygnaturą oraz weryfikować elektroniczne podpisy w korespondencji napływającej niezbędna jest pewna infrastruktura. W skład zestawu wchodzi: Karta z certyfikatem kwalifikowanym. To karta kryptograficzna z chipem, na którym umieszczone są zaszyfrowane dane dotyczące właściciela karty. Certyfikat będzie potrzebny do podpisywania dokumentów. Na jednej karcie może być umieszczonych również kilka certyfikatów dla jednej osoby reprezentującej kilka firm. Czytnik do kart. Należy umieścić w nim kartę z certyfikatem podczas podpisywania przesyłek. Czytnik nie jest przypisany do konkretnej karty, więc teoretycznie może korzystać z niego wielu pracowników zaopatrzonych w karty. Urządzenie (w cenie kilkudziesięciu złotych) można kupić także poza centrum certyfikacji; również niektóre komputery mają już wbudowane czytniki kart kryptograficznych. Oprogramowania do składania i weryfikacji podpisu z centrum certyfikacji. Oprogramowania do czytnika i karty do zarządzania certyfikatami zapisanymi na karcie (np. zmiany kodów PIN). Lipiec/Sierpień 2008 Farmacja i ja 11

12 MENEDŻER APTEKI finanse w praktyce Nie daj się złowić! Artur A. Adamski Redaktor i prowadzący działy inwestycyjne m.in. w PAP, Życiu Warszawy, Pulsie Biznesu, Home&Market, Gazecie MSP, Twoim Biznesie. Z zagrożeniami czyhającymi na nieuważnych internautów korzystających z e-finansów jest podobnie jak z przebiegającymi przy czerwonym świetle. Łamią przepisy, licząc że uda im się uniknąć konsekwencji. Udaje się wielokrotnie, lecz czasami sytuacja bierze inny niż planowany obrót. Stare porzekadło kowali mówi: o sile łańcucha świadczy jego najsłabsze ogniwo. Maksyma ta doskonale pasuje do relacji między instytucją finansową (najczęściej bankiem), internetem i klientem. W tym trio najłatwiejszy do pokonania jest klient, zaś najwięcej pracy wymaga złamanie zabezpieczeń stosowanych obecnie przez banki. W czym zatem tkwi problem? Przede wszystkim w braku znajomości podstawowych zasad bezpieczeństwa wielu osób korzystających z internetowej bankowości i robiących zakupy w sieci. STRZEŻ SIĘ WĘDKARZA Początek naszego stulecia to czas rozwoju nowej formy kradzieży: phishingu. Samo pojęcie phishing zostało ukute w połowie lat 90. przez amerykańskich hakerów próbujących wykradać hasła do kont serwisu AOL. Pomysł był banalnie prosty: należy się podszyć pod pracownika AOL, wysyłając maila z prośbą o podanie hasła w celu rzekomej weryfikacji konta. Osoba, która otrzymywała maila z prośbą, odpowiadała na niego, ujawniając hasło. Działanie to nazywano password harvesting fishing, czyli łowienie haseł. ZALEDWIE HASŁO I LOGIN Na czym zatem polega phishing? Phisher, czyli osoba parająca się phishingiem, podszywając się pod pracownika banku wysyła w postaci spamu tysiące maili, w których prosi o weryfikację danych osobowych. Jednocześnie przekierowuje na spreparowaną stronę internetową identyczną jak banku na której należy uzupełnić dane osobowe po zalogowaniu przy użyciu prawdziwego loginu i hasła. W ten sposób phisher uzyskuje dostęp do konta bankowego lub karty kredytowej. W formularzu jest także prośba o podanie hasła jednorazowego lub PIN-u. I to wystarczy, aby opróżnić konto z gotówki. Obecny phishing jest nastawiony na konkretnego klienta: najpierw instalowane jest zdalnie oprogramowanie szpiegowskie. Program taki wysyła następnie do phishera dane o banku, z którego korzysta atakowany. Po zidentyfikowaniu banku phisher wysyła zaproszenie do weryfikacji danych z idealnie skopiowanej strony internetowej odpowiadającej wyglądem stronie banku klienta. Phishing idzie z duchem czasu, dlatego pojawiła się jego odmiana: phishing AP (Access Point). Hakerzy czyhają na ofiarę korzystającą z bezprzewodowych punktów dostępu do internetu (hot spoty np. w centrach handlowych, na lotniskach) podstawiając użytkownikowi stronę udającą stronę obsługującego hot spot. Dalej procedura wykradania jest taka jak przy zwykłym phishingu. ANTY-PHISHER Najprostszą, a jednocześnie najskuteczniejszą metodą wyeliminowania zagro- Fot. Shutterstock 12 Farmacja i ja Lipiec/Sierpień 2008

13 MENEDŻER APTEKI finanse w praktyce żenia utraty danych jest ignorowanie wszystkich maili od instytucji finansowych, sklepów i aukcji internetowych oraz firm, proszących o podanie danych osobowych, szczególnie tych poufnych. Należy pamiętać, że żadna taka instytucja nie prosi o weryfikację danych przez internet. Zresztą nie tylko tego typu korespondencję należy kasować. Wszelkie maile od nieznanych osób czy instytucji powinny budzić nieufność. Obecnie hakerzy są w stanie instalować kody, dopisując je do powszechnie uznawanych za bezpieczne popularnych plików. Nie trzeba tłumaczyć, że karygodnie bezmyślne jest instalowanie nieznanego oprogramowania pochodzącego z niewiadomego źródła. KOMPUTER OSOBISTY? Oprócz phishingu, opartego na założeniu, iż ludzka naiwność nie zna granic, kolejną bardzo skuteczną metodą okradania z danych jest instalowanie oprogramowania szpiegującego. I tu docieramy do Z dala od kawiarni internetowych nader istotnej kwestii, jaką jest ochrona samego komputera. Najprostszym sposobem ochrony jest instalowanie legalnego oprogramowania antywirusowego i tzw. ścian ogniowych (firewalli). Obecnie dostępne systemy oferują kilka mechanizmów ochrony w jednym pakiecie. Większość ma także wmontowane monitory ruchu internetowego połączeń wchodzących i wychodzących. Jeśli więc np. nie pracujemy w internecie, a nagle zaczyna się połączenie z nieznanym programem lub serwerem, monitor ruchu internetowego zasygnalizuje nam, czy na naszym komputerze nie jest instalowany intruz, który właśnie informuje hakera o naszych danych. Najprostszą metodą ochrony danych jest ignorowanie wszystkich maili od instytucji finansowych, sklepów i aukcji internetowych oraz firm proszących o podanie danych osobowych, szczególnie tych poufnych. Posiadając oprogramowanie, ważne jest, by odpowiednio je ustawić najważniejsze jest automatyczne aktualizowanie sygnatur, bowiem codziennie w sieci pojawia się kilka nowych wirusów. Warto też zwrócić uwagę na poziom bezpieczeństwa, skaner poczty, dodatkowe narzędzia badawcze najlepiej ustawić zalecany poziom i niczego nie wyłączać. Zasada zabezpieczania komputera jest prosta: Zbliżają się wakacje, więc czas wyjazdów oraz wzmożonych zakupów. Wtedy właśnie zachodzi często konieczność sprawdzenia konta bądź stanu karty kredytowej. I tu pojawia się niesłychane zagrożenie: pokusa skorzystania z internetowej kawiarenki czy biblioteki publicznej. Większość komputerów w miejscach ogólnie dostępnych jest zainfekowana logując się, musimy więc być przygotowani, że nasze dane stają się transparentne. Dlatego też wszyscy specjaliści od bezpieczeństwa IT polecają logowanie tylko poprzez jeden, najlepiej domowy komputer. o odporności nie decydują pojedyncze, nawet najlepsze mechanizmy, lecz suma wszystkich zabezpieczeń. CZYSTA PRZEGLĄDARKA Bezpieczeństwo komputera można zwiększyć jeszcze kilkoma metodami. Należy odpowiednio skonfigurować przeglądarkę internetową, gdyż w swojej domyślnej zapamiętuje hasła i loginy. Wprawdzie w połączeniu szyfrowanym a takie musi być w przypadku transakcji przeglądarka nie podpowiada automatycznie haseł, jednak w jej pamięci zachowane są informacje dotyczące loginu i banku. Warto więc poświęcić kilka minut i wejść w narzędzia, potem w opcje i wybrać prywatność/bezpieczeństwo. Tam należy odznaczyć zapamiętywanie haseł, ciasteczek i włączyć funkcję czyszczenia wszelkich danych po wyjściu z programu. Warto także pamiętać o okresowej zmianie haseł: najlepsze są kombinacje liter, cyfr i na przykład znaków przestankowych. Im dziwniejsze hasło, tym lepsze. MYSZ ZAMIAST KLAWIATURY Prostym i skutecznym zabezpieczeniem przed kradzieżą haseł jest używanie tzw. wirtualnej klawiatury. To nic innego jak klawiatura komputera wyświetlana na ekranie monitora. Zamiast więc uderzać w klawiaturę, klika się myszką, wpisując odpowiednie znaki. Metoda ta ma jedyną wadę: jest czasochłonna i niewygodna. Poza tym same zalety: jest właściwie ogólnodostępna, bo znaleźć ją można w opcjach Windows, a ponadto zabezpiecza przed działaniem wirusa czytającego uderzenia na klawiaturze. W trakcie każdego logowania należy sprawdzać, czy przed adresem strony pojawia się oznaczenie bezpiecznego połączenia https://, (zwykle jest to pasek adresu zmienił kolor na żółty zaś w dolnym pasku ukazał się symbol zamkniętej kłódki. Nie zaszkodzi także systematycznie sprawdzać dokładnie transakcje na koncie czy nie pojawiała się transakcja, której nie możemy sobie przypomnieć. Na koniec najważniejsze: zawsze trzeba pamiętać, że cyberzłodzieje czyhają na każdy nieuważny ruch, a elektronicznych pieniędzy pilnować tak jak się pilnuje torebki, idąc ciemną ulicą w nieznanym mieście. Lipiec/Sierpień 2008 Farmacja i ja 13

14 MENEDŻER APTEKI nowe technologie Kompaktem jest już właściwie wszystko, co ma zwartą budowę, jest funkcjonalne i ergonomiczne samochody, elektronika, sprzęt AGD, a nawet... muszle klozetowe. Nie inaczej rzecz się ma z aparatami fotograficznymi. Chcąc kupić aparat, warto pamiętać o kilku zasadach, które powinny wpłynąć na późniejszą radość z oglądania pamiątkowych fotek. Podstawową jest ta, że aparat sam nie robi zdjęć. Jeśli więc nasze umiejętności są amatorskie, nie warto inwestować kilku tysięcy złotych w lustrzankę, lecz wybrać mały i efektywny kompakt do 1 tys. zł. Nawet on potrafi zdziałać cuda. MAGICZNY MEGAPIKSEL Reklamy aparatów kompaktowych mówią o ilości oferowanych megapikseli. W rzeczywiśtości matryca 5-6 Mpx ogólnie dostępna w większości popularnych modeli w zupełności wystarcza (można zrobić świetnej jakości odbitkę formatu A4). Liczba megapikseli decyduje wyłącznie o rozmiarach zdjęcia. Im jest ich więcej, tym większą odbitkę można zrobić, a co się z tym wiąże zdjęcie można kadrować. Unikać natomiast należy tzw. megapikseli interpolowanych to nic innego jak cyfrowe powiększenie obrazu, które w skrajnych przypadkach może pogarszać jakość zdjęcia! ZOOM GRZECHU WART Inaczej niż z megapikselami rzecz się ma z zoomem optycznym. Tu wielkość ma ogromne znaczenie. Obecnie oferowany zoom 3-krotny, ale to absolutne minimum. Dzięki niemu możemy robić zbliżenia i zdjęcia portretowe. Ważne przy tym jest, aby aparat miał stabilizator obrazu jest to bardzo istotna funkcja niwelująca drgania ręki. Najlepiej, jeśli stabilizacja obrazu jest mechaniczna nie programowa czy cyfrowa. W aparatach reklamowany jest również zoom cyfrowy (czyli elektroniczne powiększanie zdjęcia już skadrowanego przez zoom optyczny). Uznać go należy za zwykły chwyt marketingowy. Jeśli zależy nam na naprawdę dobrych zdjęciach, tej Jaka karta? Dane z aparatu (czyli zdjęcia lub filmiki w mizernej jakości) zapisywane są na karcie pamięci. Obecnie coraz powszechniej stosuje się format SD wprawdzie kilka firm, m.in. Sony, forsuje swoje formaty kart lepiej wybrać właśnie ten rodzaj nośnika, gdyż jest on akceptowany we wszystkich gniazdach pamięci komputerów, a także z tego względu, że za pojemność np. 2 GB zapłacimy najmniej w stosunku do tych samych pojemności innego formatu. funkcji w ogóle nie warto włączać. ZASILANIE Obecnie stosowane są dwa typy zasilania: akumulatorki dołączane do aparatu oraz zasilanie na baterie typu AA (tzw. paluszki). Każde z rozwiązań ma swoje wady i zalety. Plusem akumulatorków jest oszczędność na zakupie zwykłych baterii lub akumulatorów-paluszków wraz z ładowarką (jest to wydatek ok. 100 zł). W przypadku akumulatorów wbudowanych warto wybierać takie, na których można zrobić co najmniej 300 zdjęć. Minusem tego rozwiązania jest konieczność kontroli stanu naładowania. IM SZYBSZY, TYM LEPSZY Ostatnim elementem, który warto wypróbować przez zakupem, jest szybkość, z jaką aparat jest gotów do zrobienia kolejnego zdjęcia. Na stan ten składa się prędkość ustawienia autofocusa, opóźnienia migawki oraz zapis na nośnik pamięci. Najprostszym testem jest zrobienie kilku zdjęć po sobie, w trybie automatycznym, obiektom przemieszczającym się. Jeśli aparat nastawia się długo, a wymuszenie przyspieszenia skutkuje marnymi fotografiami, wiemy, że umknie nam wiele ciekawych ujęć. Andrzej Osypowicz Fot. Materiały prasowe 14 Farmacja i ja Lipiec/Sierpień 2008

15

16 MENEDŻER APTEKI akademia farmaceuty Grupa chodzi jak po sznurku Izabela Zdolińska Negocjator i mediator, współzałożycielka Stowarzyszenia Instytut Rozwiązywania Konfliktów. Nikt nie jest samotną wyspą. Obecność innych ludzi modyfikuje nasze zachowanie. Czasem na plus, czasem na minus. Wrozumieniu psychologii społecznej zbiór kilku osób co najmniej dwóch jeszcze nie jest grupą. Staje się nią wtedy, gdy zaczynają one nawzajem wywierać wpływ na swoje potrzeby i cele. Oznacza to, że pacjenci oczekujący w kolejce jeszcze nie tworzą grupy. Jeśli jednak w obsłudze klientów nastąpi jakaś komplikacja i oczekujący wejdą w interakcję, niekoniecznie werbalną (interakcją może być np. wspólne głośne wzdychanie, mlaskanie z niezadowoleniem i wywracanie oczami), natychmiast zawiąże się grupa, której członkowie zaczną ulegać procesom grupowym. Co więcej, grupa ta będzie oddziaływać na pracę farmaceuty. DEINDYWIDUALIZACJA, CZYLI ZAGUBIENIE W TŁUMIE Czy kiedykolwiek zdarzyło ci się, że z powodu problemów z obsługą jednego pacjenta kolejka oczekujących wydłużyła się niemiłosiernie? Jeśli tak, to prawdopodobnie wiesz już, jak szybko narasta niezadowolenie osób oczekujących i jak niewiele trzeba, by usłyszeć nieprzyjemne komentarze. Dzieje się tak nie tylko dlatego, że do apteki przychodzą osoby rozdrażnione z powodu złego samopoczucia, ani też nie tylko z powodu większego prawdopodobieństwa trafienia się marudy w większej grupie osób. Grupa osób zgromadzonych w jednym miejscu nie jest już sumą jednostek zaczyna ulegać pewnym procesom społecznym, m.in. deindywidualizacji. Zjawisko to powoduje rozluźnienie normalnych zahamowań pod wpływem tłumu, co prowadzi do nasilenia się zachowań impulsywnych, a nawet agresywnych i patologicznych. Oczywiście, w aptece najczęstszą formą ujawnienia się agresji jest agresja słowna. Ale deindywidualizacja jest odpowiedzialna także za wiele aktów przemocy, których jednostki same nigdy by się nie dopuściły. Sposobem na przezwyciężenie deindywidualizacji, np. opanowanie głośno wyrażanego niezadowolenia osób oczekujących w kolejce, jest przełamanie anonimowości w grupie, np. poprzez nawiązanie kontaktu wzrokowego z każdym z osobna albo a jeśli to możliwe zwrócenie się bezpośrednio do poszczególnych osób. FACYLITACJA SPOŁECZNA I PRÓŻNIACTWO SPOŁECZNE W jaki sposób narastająca kolejka wpływa na pracę farmaceuty? Przyspiesza ją bo wzrasta presja na szybką obsługę, czy spowalnia bo zdenerwowanie oczekujących udziela się farmaceucie i rozprasza go? Odpowiedź na to pytanie pomagają udzielić wyniki badań nad... karaluchami. W 1965 r. Robert Zajonc przeprowadził eksperyment, w którym obserwował, jak szybko karaluchy umieszczone w labiryncie i oświetlane silnym światłem (którego nie lubią) znajdą drogę do wyjścia w ciemność. Doświadczenie przeprowadzono w dwóch wariantach: w jednym labirynt był prostą, długą rurą z jednym wyjściem, w drugim posiadał trzy rozwidlenia, z których tylko jedno prowadziło do wyjścia. W obu wariantach biegowi karalucha przypatrywały się inne karaluchy, zamknięte w szklanych boksach. Okazało się, że w obecności innych przedstawicieli swojego gatunku karaluchy szybciej znajdowały drogę w labiryncie prostym i wolniej w skomplikowanym niż wtedy, gdy wyjścia szukały w samotności. Dowodzi to, że bycie obserwowanym przyspiesza wykonywanie zadań łatwych i spowalnia wykonywanie zadań trudnych. Późniejsze eksperymenty wykazały, że zależność ta jest obserwowana także u ludzi. Zjawisko to, nazywane facylitacją społeczną, jest spowodowane trzema czynnikami: większą czujnością i ostrożnością w obecności innych, lękiem przed oceną oraz rozproszeniem obecnością osób trzecich. Istnieje jednak także zjawisko przeciwne: kiedy obecność innych pozwala nam się odprężyć, co sprawia, że gorzej wykonujemy czynności łatwe, a lepiej czynności trudne. Zachodzi ono wówczas, gdy pracujemy w zespole, a efektów pracy poszczególnych osób nie da się zweryfikować (np. podczas śpiewania w tłumie, klaskania, ciągnięcia liny). Zjawisko to nazywamy próżniactwem społecznym. Facylitacja społeczna i próżniactwo społeczne są ważne z punktu widzenia kierowania zespołem. Jeżeli przełożony oczekuje od podwładnych pracy nad prostym zadaniem, to odrobina lęku przed oceną rezultatów może zwiększyć wydajność pracy. Jeśli nie ma możliwości obserwowania pracy po- 16 Farmacja i ja Lipiec/Sierpień 2008

17 MENEDŻER APTEKI akademia farmaceuty szczególnych osób, należy unikać tworzenia zespołów, ponieważ zwiększa to ryzyko próżniactwa społecznego (uzyskiwania gorszych wyników w łatwych zadaniach). Jeżeli natomiast podwładni mają wykonać zadanie trudne, nowe, to warto utworzyć nawet małe, choćby dwuosobowe zespoły, w których nie da się zweryfikować efektów pracy każdego z osobna: obniżenie lęku przed oceną przyczyni się do uzyskania lepszych rezultatów. DECYZJE GRUPOWE Kiedy stoimy przed koniecznością podjęcia ważnej decyzji, często staramy się zasięgnąć opinii innych osób. Badania psychologiczne dowodzą jednak, że czasami lepiej, aby te dwie głowy myślały oddzielnie. Podejmując decyzję w zespole, jesteśmy narażeni na jedną z pułapek procesów grupowych, zwaną myśleniem grupowym. Charakteryzuje się ono dążeniem do uwspólniania stanowiska, nawet za cenę lekceważenia pewnych informacji (jest to tzw. strata ponoszona w toku procesu). Dzieje się tak nie tylko dlatego, że grupa potrafi zawierzyć osobie, która będąc najbardziej przekonująca, wcale nie jest najbardziej kompetentna. Grupa osób wspólnie myślących nad jednym zadaniem ma skłonność do skupiania się na informacjach znanych wszystkim uczestnikom dyskusji i pomijania informacji znanych tylko niektórym. Myśleniu grupowemu najłatwiej ulec wtedy, gdy: grupa jest ceniona i atrakcyjna (jednostka boi się wykluczenia z powodu od- miennych poglądów) oraz izolowana (nie ma dostępu do odmiennych sądów i opinii), ma autorytatywnego przywódcę, który kieruje przebiegiem dyskusji, członkowie dostrzegają zagrożenie dla grupy, procedury podejmowania decyzji są niewłaściwe (brak metod rozważania alternatywnych opinii). Myślenie grupowe stwarza złudne poczucie siły grupa czuje się nieomylna i niepokonana. Jej członkowie wierzą w moralną słuszność podjętej decyzji Podejmując decyzję w zespole, jesteśmy narażeni na jedną z pułapek procesów grupowych, zwaną myśleniem grupowym. Charakteryzuje się ono dążeniem do uwspólniania stanowiska. i stereotypowo postrzegają przeciwne grupy zewnętrzne. Członkowie grupy o poglądach przeciwnych do przyjętych stosują autocenzurę (postanawiają nie zgłaszać sprzeciwu). Jawni opozycjoniści są bezpośrednio nakłaniani przez grupę do posłuszeństwa, a osób, o których wiadomo, że mają opinię niezgodną z opinią grupy, nie pyta się o zdanie. Prawomyślni członkowie grupy zatajają przed przywódcą istnienie opinii przeciwnych. Wszystko to prowadzi do niepełnej analizy rozwiązań alternatywnych, niesprawdzenia ryzyka wiążącego się z podjętą decyzją i braku planów awaryjnych, a w rezultacie do podejmowania katastrofalnych w skutkach decyzji. Aby uniknąć pułapek myślenia grupowego szef grupy powinien zatem: być bezstronny (najlepiej, aby nie uczestniczył w naradach, by nic nie sugerować podwładnym), zbierać opinie zewnętrzne prosić o opinie ludzi, którzy nie są członkami grupy i którym nie zależy na utrzymaniu jej spójności, prowadzić naradę w podgrupach, a dopiero podsumowanie w całości; umożliwić anonimowość wypowiedzi (np. na piśmie). Podejmując decyzje w grupie, należy mieć świadomość istnienia innych zjawisk. Po pierwsze, skłonność do podjęcia ryzyka podczas narady w grupie jest większa niż podczas podejmowania indywidualnej decyzji (jest to tzw. przesunięcie grupowe). Po drugie, grupa wykazuje tendencje do podejmowania decyzji bardziej skrajnych niż sugestie jej członków (tzw. polaryzacja grupowa). Uwzględnienie tych procesów pozwala zminimalizować pułapki związane z myśleniem grupowym i wykorzystać szanse wynikające z przeprowadzenia burzy mózgów. Rys. SIRFRANKIE Lipiec/Sierpień 2008 Farmacja i ja 17

18 MENEDŻER APTEKI apteki świata IZRAEL Tam, gdzie rosną najlepsze pomarańcze, nie kupisz leków w piątkowy wieczór ani sobotni poranek. Jeśli naprawdę ich potrzebujesz, musisz szukać apteki przyszpitalnej lub pojechać na tereny arabskie. Koszerna apteka WHajfie, największym mieście północnego Izraela, panują upały, które morska bryza łagodzi tylko nieznacznie. Od portu nad zatoką wieje wietrzyk, ale i tak wszyscy nowo przyjezdni starają się kryć w cieniu. Jest ponad 30 o C. Nasza przewodniczka, Natalia, uprzedza, żeby podczas zwiedzania miasta niczemu się nie dziwić. Zanim zaczniecie myśleć, że coś się nie mieści w głowie, rozważcie, że każda rzecz z czegoś wynika. Żyjemy w miejscu, którego statusu nie akceptuje jedna czwarta świata, a nasza kultura rożni się od waszej tłumaczy. Izrael faktycznie zdumiewa niemal na każdym kroku. Hotelowa winda zatrzymuje się na każdym piętrze, by podczas szabatu nie wykonywać pracy, naciskając przyciski. Z tego samego powodu toalety nie mają przycisków spłuczek, tylko elektroniczne czujniki, które uruchamiają strumień wody w odpowiednim momencie. W Izraelu nie należy się niczemu dziwić. Szybkim i głośnym poleceniom Fot. SUPER-PHARM, East News 18 Farmacja i ja Lipiec/Sierpień 2008

19 MENEDŻER APTEKI apteki świata wydawanym przez żołnierzy na ulicach. Konieczności pojawienia się na lotnisku na trzy godziny przed planowanym odlotem. Poddawaniu się szczegółowej kontroli. W Ziemi Świętej nie trzeba się dziwić również temu, że w części aptek nikt nie myśli o promocji i marketingu. Większości Europejczyków Izrael kojarzy się z biblijnymi opowieściami. Rzadko kto zdaje sobie sprawę, że to nowoczesny, bogaty kraj. KONKURENCJA? JAKA KONKURENCJA? Przeciętny mieszkaniec Izraela wydaje w ciągu roku więcej pieniędzy na prywatne wizyty u psychoterapeuty niż na lekarstwa. Tak przynajmniej mówią oficjalne dane za rok 2006 opublikowane przez Izraelskie Centrum Danych Statystycznych. W ośmiomilionowym państwie działa blisko 1,4 tys. aptek. Zasady rządzące rynkiem sprawiają, że część z nich nie musi się martwić o wyniki sprzedaży. Dalia Tschomsky, młoda farmaceutka z Hajfy, na pytanie, jaka jest jej recepta na zachęcenie pacjentów do odwiedzania apteki, okazuje zdziwienie. Reklamować aptekę? pyta. Po co? To przecież tak, jakby promować usługi poczty. Pacjenci i tak trafią do którejś z naszych placówek, co za różnica, do której? Gdyby wszyscy z jakiegoś powodu zdecydowali jednego dnia odwiedzić mnie, nie dalibyśmy z kolegami rady z ich obsłużyć. Część podatków każdego obywatela Izraela jest przeznaczana na narodowy Hajfa to przemysłowe miasto, w którym wciąż brakuje rąk do pracy. Także w aptekach. system ochrony zdrowia. Każdy może wybrać jednego z czterech ubezpieczycieli, którzy w pakiecie usług oferują również korzystanie ze swoich aptek. Oczywiście można wybrać aptekę inną niż te znajdujące się na liście ubezpieczyciela, jednak wtedy opłata za lekarstwa okaże się znacznie wyższa, zatem prawie każdy kupuje medykamenty w najbliższej polecanej aptece. Nie oznacza to jednak, że konkurencja w izraelskich aptekach w ogóle nie istnieje. Dwie największe sieci, czyli Super-Pharm i New Pharm walczą o klientów. W Super-Pharm wierzymy, że kluczem do sukcesu w tym biznesie jest profesjonalna obsługa mówi wicedyrektor departamentu międzynarodowego Super-Pharm, Zeev Rochman. Każdego roku otwieramy około 15 nowych aptek w różnych częściach kraju i chcemy, żeby pracowały do późnych godzin. W aptece bardzo ważny jest zróżnicowany asortyment i profesjonalizm pracowników. Farmaceuta nie może przestać się uczyć i praktykować, dlatego zachęcamy do udziału w licznych kursach i szkoleniach organizowanych przez uniwersytety i firmy farmaceutyczne. Każdy współczesny pracownik apteki musi wiedzieć, że jego zadaniem jest promocja zdrowego stylu życia wśród pacjentów. Nie wystarczy już doradzić, który krem do opalania będzie dobry dla danego typu skóry. Dobry farmaceuta sam zapyta pacjenta, czy zabezpiecza siebie i rodzinę, idąc na plażę, i wyjaśni, jakie ryzyko niesie zbyt długie opalanie bez ochrony. Wiele aptek Super-Pharm znajduje się na listach izraelskich ubezpieczycieli i mimo to dba o podnoszenie jakości usług i rozwój sieci. Nie wolno stanąć w miejscu i spocząć na laurach, choćby dlatego że farmacja jest jedną z szybciej rozwijających się dziedzin medycznych. ODWIECZNE ZASADY Religijni żydzi żyją w zgodzie z odwiecznymi zasadami i tradycjami, co widać Lipiec/Sierpień 2008 Farmacja i ja 19

20 MENEDŻER APTEKI apteki świata W szabat pracują tylko nieliczne apteki. Pełnią one dyżury, aby w razie konieczności pomóc tym, dla których natychmiastowe otrzymanie leku to kwestia życia lub śmierci. Ortodoksyjni wyznawcy judaizmu to licząca się grupa w społeczeństwie izraelskim. w każdym aspekcie życia codziennego. Również w aptekach. W czasie szabatu zdecydowana większość aptek jest zamknięta. Działają tylko nieliczne placówki przyszpitalne oraz te, które otrzymały specjalną licencję na pracę w szabat. Ktoś musi pełnić dyżury, bo w sytuacjach, kiedy należy ratować życie, prawa nakazują nam podjąć działania mimo święta mówi Dalia. Państwo dba o to, by licencję dostali tylko ci, których praca jest naprawdę niezbędna, bo nikt nie życzy sobie, aby nieuczciwi ludzie zbijali kapitał na możliwości pracy w soboty. Kto jednak nie przestrzega zasad, zawsze może wsiąść w samochód i pojechać po zakupy na arabską stronę. Oczywiście to absolutnie nie jest rozwiązanie dla osób religijnych. Farmaceuci i farmacja w Izraelu liczby Ortodoksyjni żydzi dbają, by potrzebne leki mieć zawsze w domu i nie być zmuszonym szukać ich właśnie w czasie szabatu. Oczywiście, koszerne leki. Bo lekarstwa, podobnie jak pożywienie, muszą być przygotowane pod kontrolą rabina w odpowiedni sposób i z odpowiednich 57% farmaceutów pracujących w Izraelu to kobiety. Z 6594 wszystkich farmaceutów, tylko niewiele ponad połowa zdobyła wykształcenie wyższe w Izraelu. 20% z nich to imigranci. Największa grupa pochodzi z Europy Wschodniej. 20% farmaceutów ma więcej niż 65 lat. Ponad jedna piąta leków sprzedawanych w izraelskich aptekach sieciowych to artykuły tak zwanej farmacji alternatywnej preparaty homeopatyczne, ziołowe, aromatyczne olejki itp. Coraz więcej farmaceutów podejmuje naukę na drugim kierunku. W zależności od ich pozycji i zadań do wykonania w aptece, studiują marketing, prawo lub zarządzanie. produktów. Co robi ortodoksyjny żyd, jeśli z jakiegoś powodu nie może się zaopatrzyć w koszerne leki? Zdaniem Zeeva Rochmana problem z koszernymi lekami jest czysto teoretyczny. Wszystkie preparaty produkowane w Izraelu są koszerne, podobnie jak część importowanych. Z badań ankietowych wynika, że większość wierzących Izraelczyków, nie mając innego wyjścia (na przykład będąc w szpitalu poza granicami kraju), przyjęłaby niekoszerny lek. Lekarstwo nie jest pokarmem, który spożywa się dla przyjemności, a koniecznością mającą na celu ratowanie zdrowia tłumaczą żydzi. Poza tym problem koszerności pojawia się tylko wtedy, gdy lek podawany jest doustnie. Nawet najbardziej ortodoksyjny wyznawca judaizmu może przyjąć zastrzyk czy kroplówkę z niekoszernym lekiem. MAŁO NAS, MAŁO NAS Izrael potrzebuje więcej farmaceutów. Farmację można studiować tylko na dwóch uczelniach w kraju. Każdego roku naukę rozpoczyna 200 studentów, mniej więcej tyle samo wyjeżdża za granicę, by tam zdobywać wiedzę. Młodzi Izraelczycy jeżdżą uczyć się sztuki aptekarskiej na Fot. SUPER-PHARM, Corbis, Shutterstock 20 Farmacja i ja Lipiec/Sierpień 2008

System Bankowości Internetowej ABS 24 - AUTORYZACJA za pośrednictwem kodów SMS -

System Bankowości Internetowej ABS 24 - AUTORYZACJA za pośrednictwem kodów SMS - System Bankowości Internetowej ABS 24 - AUTORYZACJA za pośrednictwem kodów SMS - Zakres usług świadczonych w ramach Systemu Bankowości Internetowej ABS 24 I Informacje o rachunku 1. Podstawowe informacje

Bardziej szczegółowo

UŻYTECZNA RADA: miej w bagażu choćby plastikowy nożyk do obierania owoców.

UŻYTECZNA RADA: miej w bagażu choćby plastikowy nożyk do obierania owoców. Owoce i warzywa należy spożywać kilka razy dziennie. Trzeba jednak pamiętać, aby były odpowiednio przygotowane! Po pierwsze, dobrze je umyj. Po drugie, samodzielnie obierz ze skóry lub łupiny nie kupuj

Bardziej szczegółowo

Urlopy. dr Maciej Chakowski

Urlopy. dr Maciej Chakowski Urlopy dr Maciej Chakowski Podyplomowe Studia Menadżerskie Zarządzanie w podmiotach leczniczych w dobie przekształceń własnościowych Projekt współfinansowany przez Unię C&C Europejską Chakowski ze środków

Bardziej szczegółowo

Przewodnik użytkownika

Przewodnik użytkownika STOWARZYSZENIE PEMI Przewodnik użytkownika wstęp do podpisu elektronicznego kryptografia asymetryczna Stowarzyszenie PEMI Podpis elektroniczny Mobile Internet 2005 1. Dlaczego podpis elektroniczny? Podpis

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna bankowość efirma24

Bezpieczna bankowość efirma24 Bezpieczna bankowość efirma24 Bezpieczne logowanie Zapoznaj się z podstawowymi zasadami bezpiecznego korzystania z bankowości elektronicznej w SK banku. Przed zalogowaniem się do systemu internetowego

Bardziej szczegółowo

BGK@24Biznes Pierwsze kroki w systemie 2014-11-27 2011-11-21

BGK@24Biznes Pierwsze kroki w systemie 2014-11-27 2011-11-21 BGK@24Biznes Pierwsze kroki w systemie 2014-11-27 2011-11-21 BGK@24Biznes Dziękujemy Państwu za wybranie usługi bankowości elektronicznej Banku Gospodarstwa Krajowego BGK@24Biznes. Nasz system bankowości

Bardziej szczegółowo

1. Pobieranie i instalacja FotoSendera

1. Pobieranie i instalacja FotoSendera Jak zamówić zdjęcia przez FotoSender? Spis treści: 1. Pobieranie i instalacja FotoSendera 2. Logowanie 3. Opis okna programu 4. Tworzenie i wysyłanie zlecenia Krok 1: Wybór zdjęć Krok 2: Podsumowanie zlecenia

Bardziej szczegółowo

Certyfikat niekwalifikowany zaufany Certum Silver. Instalacja i użytkowanie pod Windows Vista. wersja 1.0 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

Certyfikat niekwalifikowany zaufany Certum Silver. Instalacja i użytkowanie pod Windows Vista. wersja 1.0 UNIZETO TECHNOLOGIES SA Certyfikat niekwalifikowany zaufany Certum Silver Instalacja i użytkowanie pod Windows Vista wersja 1.0 Spis treści 1. POBRANIE CERTYFIKATU SILVER... 3 2. IMPORT CERTYFIKATU DO PROGRAMU POCZTA SYSTEMU

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

Przykładowa konfiguracja konta pocztowego w programie Outlook Express z wykorzystaniem MKS 2k7 (MS Windows 2000 Proessional)

Przykładowa konfiguracja konta pocztowego w programie Outlook Express z wykorzystaniem MKS 2k7 (MS Windows 2000 Proessional) Przykładowa konfiguracja konta pocztowego w programie Outlook Express z wykorzystaniem MKS 2k7 (MS Windows 2000 Proessional) KROK NR 1: Uruchamiamy program Outlook Express. Jesteśmy proszeni o nazwę tożsamości.

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna bankowość ekonto24

Bezpieczna bankowość ekonto24 Bezpieczna bankowość ekonto24 Bezpieczne logowanie Zapoznaj się z podstawowymi zasadami bezpiecznego korzystania z bankowości elektronicznej w SK banku. Przed zalogowaniem się do systemu internetowego

Bardziej szczegółowo

Ten przewodnik dla pacjenta może być rozpowszechniany wyłącznie wśród kobiet, którym lekarz przepisał tabletki antykoncepcyjne Atywia

Ten przewodnik dla pacjenta może być rozpowszechniany wyłącznie wśród kobiet, którym lekarz przepisał tabletki antykoncepcyjne Atywia Ten przewodnik dla pacjenta może być rozpowszechniany wyłącznie wśród kobiet, którym lekarz przepisał tabletki antykoncepcyjne Atywia Twój lekarz zalecił Ci stosowanie nowoczesnej metody antykoncepcji

Bardziej szczegółowo

Przewodnik Ubezpieczonego

Przewodnik Ubezpieczonego Przewodnik Ubezpieczonego I. Ubezpieczenie Zdrowotne LUX MED Panaceus 1. Czym jest Ubezpieczenie Zdrowotne LUX MED Panaceus? Przedmiotem ubezpieczenia jest zdrowie i następstwa nieszczęśliwego wypadku

Bardziej szczegółowo

Podręcznik użytkownika

Podręcznik użytkownika Podręcznik użytkownika Centrum rozliczeniowe UPS 2015 United Parcel Service of America, Inc. Nazwa UPS, marka UPS i kolor brązowy są znakami towarowymi firmy United Parcel Service of America, Inc. Wszelkie

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje

Bardziej szczegółowo

Instrukcja dla użytkowników Windows Vista Certyfikat Certum Basic ID

Instrukcja dla użytkowników Windows Vista Certyfikat Certum Basic ID Instrukcja dla użytkowników Windows Vista Certyfikat Certum Basic ID wersja 1.3 Spis treści 1. INSTALACJA CERTYFIKATU... 3 1.1. KLUCZ ZAPISANY BEZPOŚREDNIO DO PRZEGLĄDARKI (NA TYM KOMPUTERZE),... 3 1.2.

Bardziej szczegółowo

Certyfikat Certum Basic ID. Instrukcja dla użytkowników Windows Vista. wersja 1.3 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

Certyfikat Certum Basic ID. Instrukcja dla użytkowników Windows Vista. wersja 1.3 UNIZETO TECHNOLOGIES SA Certyfikat Certum Basic ID Instrukcja dla użytkowników Windows Vista wersja 1.3 Spis treści 1. INSTALACJA CERTYFIKATU... 3 1.1. KLUCZ ZAPISANY BEZPOŚREDNIO DO PRZEGLĄDARKI (NA TYM KOMPUTERZE),... 3 1.2.

Bardziej szczegółowo

Jak zamówić zdjęcia przez FotoSender?

Jak zamówić zdjęcia przez FotoSender? Laboratorium Fotograficzne Kodak Express FOTOS ul. Hoża 9, 16-300 Augustów tel. 087 643 24 66 www.fotos.augustow.pl fotos@fotos.augustow.pl Godz. otwarcia pn-pt 9.00 17.00 sob 9.00 13.00 Jak zamówić zdjęcia

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: INFORMACJA DLA PACJENTA

Ulotka dołączona do opakowania: INFORMACJA DLA PACJENTA Ulotka dołączona do opakowania: INFORMACJA DLA PACJENTA LAXANTIA TEA Sennae folium + Sennae fructus angustifoliae Zioła do zaparzania w saszetkach, 17 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu

Bardziej szczegółowo

Korzystanie z Certyfikatów CC Signet w programie MS Outlook 98

Korzystanie z Certyfikatów CC Signet w programie MS Outlook 98 Korzystanie z Certyfikatów CC Signet w programie MS Outlook 98 1. Wprowadzenie... 2 2. Podpisywanie i szyfrowanie wiadomości pocztowych... 2 2.1. Wysyłanie wiadomości z podpisem cyfrowym... 3 2.2. Odbieranie

Bardziej szczegółowo

BusinessNet - Instrukcja instalacji czytników, kart procesorowych, certyfikatów kwalifikowanych oraz generowania podpisu elektronicznego.

BusinessNet - Instrukcja instalacji czytników, kart procesorowych, certyfikatów kwalifikowanych oraz generowania podpisu elektronicznego. BusinessNet - Instrukcja instalacji czytników, kart procesorowych, certyfikatów kwalifikowanych oraz generowania podpisu elektronicznego. SPIS TREŚCI: 1. Instalacja czytnika kart procesorowych...3 2. Instalacja

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI ZAKRES ZBIERANYCH DANYCH OSOBOWYCH. Rejestracja do niektórych funkcji Serwisu i zakres zbieranych danych osobowych.

POLITYKA PRYWATNOŚCI ZAKRES ZBIERANYCH DANYCH OSOBOWYCH. Rejestracja do niektórych funkcji Serwisu i zakres zbieranych danych osobowych. POLITYKA PRYWATNOŚCI NUTRICIA Polska Sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, ul. Bobrowiecka 6, 00-728 Warszawa szanując prywatność wszystkich osób odwiedzających nasze witryny internetowe i dbając o ich prawnie

Bardziej szczegółowo

Aby pobrać program FotoSender naleŝy na stronę www.fotokoda.pl lub www.kodakwgalerii.astral.pl i kliknąć na link Program do wysyłki zdjęć Internetem.

Aby pobrać program FotoSender naleŝy na stronę www.fotokoda.pl lub www.kodakwgalerii.astral.pl i kliknąć na link Program do wysyłki zdjęć Internetem. FotoSender 1. Pobranie i instalacja programu Aby pobrać program FotoSender naleŝy na stronę www.fotokoda.pl lub www.kodakwgalerii.astral.pl i kliknąć na link Program do wysyłki zdjęć Internetem. Rozpocznie

Bardziej szczegółowo

SIŁA PROSTOTY. Business Suite

SIŁA PROSTOTY. Business Suite SIŁA PROSTOTY Business Suite REALNE ZAGROŻENIE Internetowe zagrożenia czyhają na wszystkie firmy bez względu na to, czym się zajmują. Jeśli masz dane lub pieniądze, możesz stać się celem ataku. Incydenty

Bardziej szczegółowo

RAPORT. Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom. Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne

RAPORT. Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom. Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom RAPORT Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne Zespół mailpro.pl MailPro Sp. z o.o. S t r o n a 1 Wstęp Od początku 2011

Bardziej szczegółowo

Phishing i pharming, czyli Bezpieczny Internet po raz dziesiąty

Phishing i pharming, czyli Bezpieczny Internet po raz dziesiąty Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Wtorek, 25 sierpnia 2015, 15:46 Strona znajduje się w archiwum. Wtorek, 11 lutego 2014 Phishing i pharming, czyli Bezpieczny Internet po raz dziesiąty Jak korzystać

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. eurząd. Profil Interesanta

Instrukcja obsługi. eurząd. Profil Interesanta Instrukcja obsługi eurząd Profil Interesanta 2 Instrukcja obsługi eurząd - Profil Interesanta Spis treści 1. INFORMACJE PODSTAWOWE...3 1.1. Jak korzystać z instrukcji...3 1.2. Podstawowe informacje o systemie

Bardziej szczegółowo

edistro.pl Spis treści

edistro.pl Spis treści Spis treści 1 Spis treści 1 Spis treści... 2 2 Obsługa systemu... 3 2.1 Wymagania... 3 2.2 Uzyskiwanie dostępu do edistro... 3 2.3 Sprawdzenie czy mam włączony JavaScript... 4 2.3.1 Internet Explorer...

Bardziej szczegółowo

- 1 Laboratorium fotografii cyfrowej Foto Video Hennig

- 1 Laboratorium fotografii cyfrowej Foto Video Hennig Foto Video Hennig, ul. Krótka 20,83-110 Tczew tel. 58 531 79 24,, kontakt@foto-hennig.pl Instalacja i użytkowanie programu FotoSender 3.0 Pobieranie i instalacja: 1. Pobieranie i instalacja Fotosendera

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA Podpis cyfrowy ISO 9001:2008 Dokument: 2016.0.0.0 Wydanie: 2016-01. Podpis cyfrowy. Spis treści... 1

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA Podpis cyfrowy ISO 9001:2008 Dokument: 2016.0.0.0 Wydanie: 2016-01. Podpis cyfrowy. Spis treści... 1 Spis treści Spis treści... 1 Wstęp... 2 Przygotowanie certyfikatów wewnętrznych... 2 2.1. Przygotowanie karty pracownika... 2 2.2. Dodawanie certyfikatu nadrzędnego... 3 2.3. Dodawanie certyfikatu pracownika...

Bardziej szczegółowo

Jak zainstalować mobilne e-dentico i z niego korzystać? Samouczek na Android

Jak zainstalować mobilne e-dentico i z niego korzystać? Samouczek na Android Jak zainstalować mobilne e-dentico i z niego korzystać? Samouczek na Android Aby znaleźć interesującą nas aplikację, należy skorzystać z usługi zaprojektowanej przez twórców systemu operacyjnego. Obojętnie,

Bardziej szczegółowo

1. Sklep Lampadina, Marta Babik prowadzi sprzedaż towarów przez sieć internetową.

1. Sklep Lampadina, Marta Babik prowadzi sprzedaż towarów przez sieć internetową. Regulamin, cennik przesyłek 1. Sklep Lampadina, Marta Babik prowadzi sprzedaż towarów przez sieć internetową. Dane rejestrowe firmy: Lampadina, Marta Babik, ul. Gawota 11a/1, 02-830 Warszawa, NIP: 951-187-

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA POBIERANIA ZAŚWIADCZEŃ ELEKTRONICZNYCH

INSTRUKCJA POBIERANIA ZAŚWIADCZEŃ ELEKTRONICZNYCH INSTRUKCJA POBIERANIA ZAŚWIADCZEŃ ELEKTRONICZNYCH Dostęp do zaświadczeń elektronicznych jest możliwy dla czynnych członków izby, po zalogowaniu się do PORTALU PIIB znajdującego się na stronie Polskiej

Bardziej szczegółowo

Instalacja i użytkowanie programu Fotolabo 3.0

Instalacja i użytkowanie programu Fotolabo 3.0 Instalacja i użytkowanie programu Fotolabo 3.0 Pobieranie i instalacja Pobierz program klikając w ikonę z menu po lewej na http://www.fotolabo.pl. Rozpocznie się pobieranie pliku fotolabo.zip [1,8 MB],

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: INFORMACJA DLA PACJENTA

Ulotka dołączona do opakowania: INFORMACJA DLA PACJENTA Ulotka dołączona do opakowania: INFORMACJA DLA PACJENTA RED SENES TEA Sennae folium Zioła do zaparzania w saszetkach, 20 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B/ saszetkę Substancja

Bardziej szczegółowo

PODRĘCZNIK OBSŁUGI BUSINESSNET

PODRĘCZNIK OBSŁUGI BUSINESSNET PODRĘCZNIK OBSŁUGI BUSINESSNET. LOGOWANIE. AUTORYZACJA ZLECENIA. NOWY KLUCZ. PRZELEWY 5. ZLECENIA STAŁE 6. MODUŁ PRAWNY 7. DOSTĘP DO DEALINGNET 8. CERTYFIKAT KWALIFIKOWANY JAK ZALOGOWAĆ SIĘ DO BUSINESSNET

Bardziej szczegółowo

Instrukcja wgrywania Certyfikatu Klienta do przeglądarki Mozilla Firefox. System Bankowości Internetowej KIRI BS 2012

Instrukcja wgrywania Certyfikatu Klienta do przeglądarki Mozilla Firefox. System Bankowości Internetowej KIRI BS 2012 Instrukcja wgrywania Certyfikatu Klienta do przeglądarki Mozilla Firefox System Bankowości Internetowej KIRI BS 2012 1) Wstęp Do prawidłowego działania systemu Bankowości Internetowej KIRI BS wymagany

Bardziej szczegółowo

Nowe funkcje w programie Symfonia Mała Księgowość w wersji 2012

Nowe funkcje w programie Symfonia Mała Księgowość w wersji 2012 Nowe funkcje w programie Symfonia Mała Księgowość w wersji 2012 Spis treści: Korzyści z zakupu nowej wersji... 2 Wystawianie efaktur stan prawny... 2 Program Symfonia e-dokumenty... 3 e-faktura w Symfonii...

Bardziej szczegółowo

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Poradnie dla kobiet w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w Skåne DOKĄD MAM SIĘ UDAĆ? CZY BĘDĘ MIAŁA BLIŹNIAKI? CZY TO DLA MNIE DOBRE? CZY TO NORMALNE? CZY TO JEST PŁATNE?

Bardziej szczegółowo

Serwis jest dostępny w internecie pod adresem www.solidnyserwis.pl. Rysunek 1: Strona startowa solidnego serwisu

Serwis jest dostępny w internecie pod adresem www.solidnyserwis.pl. Rysunek 1: Strona startowa solidnego serwisu Spis treści 1. Zgłoszenia serwisowe wstęp... 2 2. Obsługa konta w solidnym serwisie... 2 Rejestracja w serwisie...3 Logowanie się do serwisu...4 Zmiana danych...5 3. Zakładanie i podgląd zgłoszenia...

Bardziej szczegółowo

Smacznego.rzeszow.pl. Instrukcja obsługi

Smacznego.rzeszow.pl. Instrukcja obsługi Smacznego.rzeszow.pl Instrukcja obsługi Ostatnia aktualizacja 13.01.2010 13:05 Spis treści 1. Rejestracja... 1 1.1. Rejestracja w portalu... 1 1.2. Zapomniałem hasła... 2 2. Logowanie... 0 2.1. Menu użytkownika...

Bardziej szczegółowo

Certyfikat niekwalifikowany zaufany Certum Silver. Instrukcja dla uŝytkowników Windows Vista. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

Certyfikat niekwalifikowany zaufany Certum Silver. Instrukcja dla uŝytkowników Windows Vista. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA Certyfikat niekwalifikowany zaufany Certum Silver Instrukcja dla uŝytkowników Windows Vista wersja 1.1 Spis treści 1. POBRANIE CERTYFIKATU SILVER... 3 2. IMPORTOWANIE CERTYFIKATU DO PROGRAMU POCZTA SYSTEMU

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Utworzenie konta...3. 2. Dodanie zgłoszenia...5. 3. Realizacja zgłoszenia...7

Spis treści. 1. Utworzenie konta...3. 2. Dodanie zgłoszenia...5. 3. Realizacja zgłoszenia...7 0 Spis treści 1. Utworzenie konta...3 2. Dodanie zgłoszenia...5 3. Realizacja zgłoszenia...7 1 System wsparcia technicznego pozwala na szybką reakcję zespołu specjalistów oraz pełne udokumentowanie historii

Bardziej szczegółowo

e-awizo SYSTEM POTWIERDZANIA DORĘCZEŃ POCZTY ELEKTRONICZNEJ

e-awizo SYSTEM POTWIERDZANIA DORĘCZEŃ POCZTY ELEKTRONICZNEJ e-awizo SYSTEM POTWIERDZANIA DORĘCZEŃ POCZTY ELEKTRONICZNEJ www.e-awizo.pl BrainSoft sp. z o. o. ul. Bolesława Chrobrego 14/2 65-052 Zielona Góra tel.68 455 77 44 fax 68 455 77 40 e-mail: biuro@brainsoft.pl

Bardziej szczegółowo

Liczy się tu i teraz!

Liczy się tu i teraz! Liczy się tu i teraz! 1. Musimy kupować, ale nie musimy sprzedawać. 2. Wszyscy chcemy żyć lepiej tzn. mieć więcej wolnego czasu i więcej pieniędzy. 3. Co powoduje, że nasz pomysł jest lepszy niż? a) brak

Bardziej szczegółowo

Jak prowadzić aptekę internetową? Obowiązki wynikające z ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną

Jak prowadzić aptekę internetową? Obowiązki wynikające z ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną Jak prowadzić aptekę internetową? Obowiązki wynikające z ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną Kancelaria Adwokacka Katarzyna Bondaryk 1 Prowadzenie apteki internetowej wiąże się z różnymi konsekwencjami

Bardziej szczegółowo

Ustawa ma zastosowanie do umów zawieranych przez przedsiębiorcę z konsumentami.

Ustawa ma zastosowanie do umów zawieranych przez przedsiębiorcę z konsumentami. 25 grudnia 2014 roku wchodzi w życie ustawa, której celem jest unifikacja i doprecyzowanie regulacji prawnych w obszarze zawierania umów na odległość. Ustawa w szczególności dotyczy następujących zagadnień:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi certyfikatów w programie pocztowym MS Outlook Express 5.x/6.x

Instrukcja obsługi certyfikatów w programie pocztowym MS Outlook Express 5.x/6.x Spis treści Wstęp... 1 Instalacja certyfikatów w programie pocztowym... 1 Instalacja certyfikatów własnych... 1 Instalacja certyfikatów innych osób... 3 Import certyfikatów innych osób przez odebranie

Bardziej szczegółowo

DZIENNIczek SAMOKONTROLI

DZIENNIczek SAMOKONTROLI DZIENNIczek SAMOKONTROLI TWÓJ DZIENNICZEK SAMOKONTROLI Niniejszy dzienniczek został opracowany specjalnie z myślą o osobach chorych na cukrzycę, które są poddawane insulinoterapii. Pomoże on Tobie i Twojemu

Bardziej szczegółowo

Simp-Q. Porady i wskazówki

Simp-Q. Porady i wskazówki Simp-Q Porady i wskazówki ROZWÓJ ZESTAWÓW BEZCIENIOWYCH Pierwsza generacja Najnowsza generacja Profesjonalne studio idealne dla zawodowych fotografów. Zestawy bezcieniowe Simp-Q to rewolucyjne i kompletne

Bardziej szczegółowo

Zasady ochrony danych osobowych w ramach Programu BONUS. 1. Warunki ogólne

Zasady ochrony danych osobowych w ramach Programu BONUS. 1. Warunki ogólne Zasady ochrony danych osobowych w ramach Programu BONUS 1. Warunki ogólne Niniejsze zasady dotyczą przetwarzania danych osobowych uczestników Programu Lojalnościowego ( Uczestnik ). Państwa dane osobowe

Bardziej szczegółowo

Instrukcja procesu aktywacji oraz obsługi systemu Banku Internetowego dla BS Mikołajki

Instrukcja procesu aktywacji oraz obsługi systemu Banku Internetowego dla BS Mikołajki Instrukcja procesu aktywacji oraz obsługi systemu Banku Internetowego dla BS Mikołajki w oparciu o przeglądarkę Microsoft Internet Explorer System stworzony został w oparciu o aktualne narzędzia i programy

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWANIA USŁUGI mobile e-bank EBS

INSTRUKCJA UŻYTKOWANIA USŁUGI mobile e-bank EBS INSTRUKCJA UŻYTKOWANIA USŁUGI mobile e-bank EBS INFORMACJE OGÓLNE Usługa mobile e-bank EBS umożliwia dostęp do usług bankowych poprzez Internet z wykorzystaniem urządzeń mobilnych (tablety, smartfony).

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 28 kwietnia 2009. Dotyczy: Informacje na temat programu Max Medicum. Szanowni Państwo,

Warszawa, 28 kwietnia 2009. Dotyczy: Informacje na temat programu Max Medicum. Szanowni Państwo, Warszawa, 28 kwietnia 2009 Dotyczy: Informacje na temat programu Max Medicum. Szanowni Państwo, Max Medicum jest programem multipartnerskim, którego celem jest stworzenie systemu obejmującego opieką jak

Bardziej szczegółowo

Biblioteki publiczne

Biblioteki publiczne Instrukcja pracy w programie do gromadzenia danych statystycznych w ramach projektu Analiza Funkcjonowania Bibliotek Biblioteki publiczne Spis treści 1. Użytkownicy i uprawnienia 1 2. Logowanie/rejestracja

Bardziej szczegółowo

Instrukcja pobrania i instalacji. certyfikatu niekwalifikowanego na komputerze lub karcie kryptograficznej. wersja 1.4 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

Instrukcja pobrania i instalacji. certyfikatu niekwalifikowanego na komputerze lub karcie kryptograficznej. wersja 1.4 UNIZETO TECHNOLOGIES SA Instrukcja pobrania i instalacji certyfikatu niekwalifikowanego na komputerze lub karcie kryptograficznej wersja 1.4 Spis treści 1 NIEZBĘDNE ELEMENTY DO WGRANIA CERTYFIKATU NIEKWALIFIKOWANEGO NA KARTĘ

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika. Instrukcja konfiguracji i obsługi modułu e-rejestracja

Instrukcja użytkownika. Instrukcja konfiguracji i obsługi modułu e-rejestracja Instrukcja użytkownika Instrukcja konfiguracji i obsługi modułu e-rejestracja Spis treści 1. Wprowadzenie... 3 1.1. Do czego służy moduł e-rejestracji?... 3 1.2. Schemat działania systemu e-rejestracja...

Bardziej szczegółowo

Instrukcja pobrania i instalacji certyfikatu niekwalifikowanego na komputerze lub karcie. Instrukcja dla użytkowników. wersja 1.4

Instrukcja pobrania i instalacji certyfikatu niekwalifikowanego na komputerze lub karcie. Instrukcja dla użytkowników. wersja 1.4 Instrukcja pobrania i instalacji certyfikatu niekwalifikowanego na komputerze lub karcie Instrukcja dla użytkowników wersja 1.4 Spis treści 1 NIEZBĘDNE ELEMENTY DO WGRANIA CERTYFIKATU NIEKWALIFIKOWANEGO

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja systemu erecepcja.com SYSTEM REJESTRACJI KLIENTÓW PRZEZ INTERNET

Dokumentacja systemu erecepcja.com SYSTEM REJESTRACJI KLIENTÓW PRZEZ INTERNET Dokumentacja systemu erecepcja.com SYSTEM REJESTRACJI KLIENTÓW PRZEZ INTERNET Lublin 16.01.2012 1 Spis treści REJESTRACJA KONTA W SYSTEMIE... 3 PIERWSZA KONFIGURACJA... 4 PIERWSZA KONFIGURACJA - PLACÓWKI...

Bardziej szczegółowo

Panel Administracyjny Spis treści:

Panel Administracyjny Spis treści: Panel Administracyjny Spis treści: 1. Wstęp - ogólne informacje dot. panelu Moje-Serwery.pl 2. Rejestracja konta w serwisie Moje-Serwery.pl i logowanie. 3. Dane konta - ustawienia konta użytkownika. 4.

Bardziej szczegółowo

NOWE PRAWA KONSUMENTA. Zwrot towaru zakupionego przez internet

NOWE PRAWA KONSUMENTA. Zwrot towaru zakupionego przez internet NOWE PRAWA KONSUMENTA Zwrot towaru zakupionego przez internet Sprzedaż towarów i usług przez Internet, ze względu na swoje walory praktyczne, ma coraz większe znaczenie dla klienta także tego, a może przede

Bardziej szczegółowo

Jakie nowości i udogodnienia niesie za sobą przejście do Sidoma 8, część z tych różnic znajdziecie Państwo w tabeli poniżej.

Jakie nowości i udogodnienia niesie za sobą przejście do Sidoma 8, część z tych różnic znajdziecie Państwo w tabeli poniżej. Instrukcja generowania klucza dostępowego do SidomaOnLine 8 Szanowni Państwo! Przekazujemy nową wersję systemu SidomaOnLine 8. W celu zalogowania się do systemu niezbędny jest nowy klucz dostępu, a niniejsza

Bardziej szczegółowo

Elektroniczne Kartoteki Pacjenta w ramach NHS

Elektroniczne Kartoteki Pacjenta w ramach NHS Prosimy o zapoznanie się z treścią niniejszej ulotki. Musisz dokonać wyboru. Elektroniczne Kartoteki Pacjenta w ramach NHS Twoja skrócona kartoteka w razie konieczności udzielenia Ci pomocy medycznej w

Bardziej szczegółowo

Jak zrobić zakupy za pośrednictwem Rekshopa?

Jak zrobić zakupy za pośrednictwem Rekshopa? Śląskie Centrum Florystyczne Rekpol Sp. z o.o. Jak zrobić zakupy za pośrednictwem Rekshopa? www.rekshop.pl Poradnik, który przeprowadzi cię krok po kroku przez kolejne etapy dokonywania zakupów za pośrednictwem

Bardziej szczegółowo

Żaku, sam zadbaj o swoje ubezpieczenie zdrowotne!

Żaku, sam zadbaj o swoje ubezpieczenie zdrowotne! Żaku, sam zadbaj o swoje ubezpieczenie zdrowotne! 20-letnia Zofia otrzymała rachunek za leczenie opiewający na 93 tys. zł! Była przekonana, że może leczyć się w ramach NFZ, bo w tym czasie uczyła się.

Bardziej szczegółowo

Internetowy System Składania Wniosków PISF wersja 2.2. Instrukcja dla Wnioskodawców

Internetowy System Składania Wniosków PISF wersja 2.2. Instrukcja dla Wnioskodawców Internetowy System Składania Wniosków PISF wersja 2.2 Instrukcja dla Wnioskodawców Poznań 2011 1 Spis treści 1.Dostęp do ISSW... str.3 1.1.Zakładanie konta ISSW 1.2.Logowanie do systemu ISSW 1.3. Logowanie

Bardziej szczegółowo

Skrócona instrukcja obsługi programu EndymionKOL 2012-12-17

Skrócona instrukcja obsługi programu EndymionKOL 2012-12-17 Skrócona instrukcja obsługi programu EndymionKOL 2012-12-17 1. Do czego służy ten program: Program został stworzony z myślą o ułatwieniu wyliczania danych na temat kolejek oczekujących sprawozdawanych

Bardziej szczegółowo

TELETRONIKA. Aplikacje sieciowe CALLNET - instrukcja modułu SMS (11.2) www.teletronika.pl

TELETRONIKA. Aplikacje sieciowe CALLNET - instrukcja modułu SMS (11.2) www.teletronika.pl TELETRONIKA www.teletronika.pl Aplikacje sieciowe CALLNET - instrukcja modułu SMS (11.2) W ramach oddzielnej licencji, oferowany jest moduł oprogramowania dla aplikacji 'Callnet-serwer' umożliwiający wysyłanie

Bardziej szczegółowo

AUKCJE LIVE! PRZEWODNIK! licytowanie na żywo przez Internet razem z salą! AGRAART.ONEBID.PL! Agra-Art SA 2015

AUKCJE LIVE! PRZEWODNIK! licytowanie na żywo przez Internet razem z salą! AGRAART.ONEBID.PL! Agra-Art SA 2015 AUKCJE LIVE licytowanie na żywo przez Internet razem z salą PRZEWODNIK AGRAART.ONEBID.PL Agra-Art SA 2015 Przewodnik Aukcji Live 2 z 10 Agra-Art SA i Onebid.pl, 2015 JAK TO DZIAŁA Licytacja Live razem

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA Podpis cyfrowy ISO 9001:2008 Dokument: 2013.1.0.0 Wydanie: 2013-01. Podpis cyfrowy

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA Podpis cyfrowy ISO 9001:2008 Dokument: 2013.1.0.0 Wydanie: 2013-01. Podpis cyfrowy Spis treści 1. Wstęp... 2 2. Przygotowanie certyfiaktów... 2 2.1. Dodawanie certyfikatu nadrzędnego... 4 2.2. Dodawanie certyfikatu pracownika... 5 2.3. Informacje dodatkowe... 7 3. Podpisywanie dokumnetów...

Bardziej szczegółowo

Tribux Bio 100 mg, tabletki

Tribux Bio 100 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Tribux Bio 100 mg, tabletki Trimebutini maleas Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 uzasadnienie zmian dotyczących reklamy aptek i reklamy produktów leczniczych.

Załącznik Nr 2 uzasadnienie zmian dotyczących reklamy aptek i reklamy produktów leczniczych. Załącznik Nr 2 uzasadnienie zmian dotyczących reklamy aptek i reklamy produktów leczniczych. Uzasadnienie do art. 57 a. Prowadzenie w aptekach, punktach aptecznych oraz placówkach obrotu pozaaptecznego

Bardziej szczegółowo

Ekonomia i finanse innowacyjny moduł programowy dla przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości

Ekonomia i finanse innowacyjny moduł programowy dla przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości Regulamin internetowej platformy edukacyjnej przygotowanej w ramach projektu Ekonomia i finanse innowacyjny moduł programowy dla przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości 1 Postanowienia ogólne 1. Regulamin

Bardziej szczegółowo

Te i wiele innych cech sprawia, że program mimo swej prostoty jest bardzo funkcjonalny i spełnia oczekiwania większości klientów.

Te i wiele innych cech sprawia, że program mimo swej prostoty jest bardzo funkcjonalny i spełnia oczekiwania większości klientów. Instrukcja użytkownika OFERTOWANIE 3.0 Program OFERTOWANIE 3.0 to intuicyjne i łatwe w użyciu narzędzie do szybkiego przygotowania i wydrukowania profesjonalnie wyglądającej oferty dla klienta, Program

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI PROGRAMU FOTOLASER

INSTRUKCJA OBSŁUGI PROGRAMU FOTOLASER INSTRUKCJA OBSŁUGI PROGRAMU FOTOLASER Okno startowe programu W jednym zamówieniu można wysłać do 1000 zdjęć Wybierz odpowiednią opcję : Przelew ( tylko poczta) Wybieramy w momencie kiedy zdjęcia mają być

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA NA TEMAT ZMIAN W KODEKSIE PRACY OD 22.02.2016 ROKU

INFORMACJA NA TEMAT ZMIAN W KODEKSIE PRACY OD 22.02.2016 ROKU INFORMACJA NA TEMAT ZMIAN W KODEKSIE PRACY OD 22.02.2016 ROKU 1. Umowa o pracę na czas wykonywania określonej pracy oraz na zastępstwo. Z kodeksu pracy została usunięta umowa na czas wykonania określonej

Bardziej szczegółowo

Znamy się na dzieciach. i rozumiemy rodziców

Znamy się na dzieciach. i rozumiemy rodziców Znamy się na dzieciach i rozumiemy rodziców Jesteś ekspertem w sprawach dotyczących Twojego dziecka Jesteśmy specjalistami w dziedzinie zdrowia dziecka Zostać rodzicem to ogromne i niesamowite przeżycie.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja dla pracowników i kontrahentów Grupy Maspex

Instrukcja dla pracowników i kontrahentów Grupy Maspex Instrukcja użytkowania serwisu Flota.TargetMoto.pl Instrukcja dla PRACOWNIKÓW i KONTRAHENTÓW Grupy Maspex...str. 1-5 Instrukcja dla LEASINGOBIORCÓW. str. 6-7 I. Dostęp do serwisu Instrukcja dla pracowników

Bardziej szczegółowo

Klawiatura. Klawisz Blokady. Klawisz Enter. Wyświetlacz. Klucz cyfrowy FAQ

Klawiatura. Klawisz Blokady. Klawisz Enter. Wyświetlacz. Klucz cyfrowy FAQ Klucz cyfrowy FAQ Wyświetlacz Klawiatura Klawisz Blokady Klawisz Enter 1. Co to jest klucz cyfrowy? Klucz cyfrowy daje dostęp do platformy inwestycyjnej KBCmakler lub KBCtrader - posiada dwie podstawowe

Bardziej szczegółowo

Certyfikat. 1 Jak zbieramy dane?

Certyfikat. 1 Jak zbieramy dane? Certyfikat P O L I T Y K A P R Y W A T N O Ś C I 1. Niniejsza Polityka Prywatności określa zasady gromadzenia, przetwarzania i wykorzystywania danych osobowych pozyskanych przez serwis internetowy miejscereklam.pl

Bardziej szczegółowo

PODRĘCZNIK CZYTELNIKA

PODRĘCZNIK CZYTELNIKA PODRĘCZNIK CZYTELNIKA Logowanie Aby móc zalogować się do wypożyczalni systemu Academica, trzeba mieć numer własnej karty bibliotecznej, czyli być zarejestrowanym użytkownikiem Biblioteki Głównej Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Co umieścić na stronie www, by klienci zostawiali nam swoje adresy email i numery telefonów

Co umieścić na stronie www, by klienci zostawiali nam swoje adresy email i numery telefonów Co umieścić na stronie www, by klienci zostawiali nam swoje adresy email i numery telefonów 5 krytycznych punktów strony www, w których klient decyduje: zostawiam im swój email i numer telefonu, lub zamykam

Bardziej szczegółowo

PODRĘCZNIK OBSŁUGI BUSINESSNET

PODRĘCZNIK OBSŁUGI BUSINESSNET PODRĘCZNIK OBSŁUGI BUSINESSNET. LOGOWANIE. AUTORYZACJA ZLECENIA. NOWY KLUCZ. PRZELEWY 5. ZLECENIA STAŁE 6. MODUŁ PRAWNY 7. DOSTĘP DO DEALINGNET 8. ANKIETA MIFID 9. CERTYFIKAT KWALIFIKOWANY JAK ZALOGOWAĆ

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO www.eurosejfy.pl obowiązujący od 25.12.2014r.

REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO www.eurosejfy.pl obowiązujący od 25.12.2014r. REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO www.eurosejfy.pl obowiązujący od 25.12.2014r. Sejfy.PL Sp. z o. o. Orla 8 00-143 Warszawa Nip:5223017052 Regon:147329217 Infolinia 22 620 02 07 Mobile +48533888866 +48604655554

Bardziej szczegółowo

PODPIS ELEKTRONICZNY CERTYFIKAT KWALIFIKOWANY ZUS, U.S., KRS - INSTALACJE KONIECZNOŚĆ JUŻ W LIPCU!! CZAS AKTYWACJI 30 DNI NIE ZWLEKAJ!!

PODPIS ELEKTRONICZNY CERTYFIKAT KWALIFIKOWANY ZUS, U.S., KRS - INSTALACJE KONIECZNOŚĆ JUŻ W LIPCU!! CZAS AKTYWACJI 30 DNI NIE ZWLEKAJ!! Szanowni Państwo, przedstawiamy ofertę na instalację zestawu do podpisu elektronicznego (certyfikowanego). W razie zainteresowania proszę o odesłanie zamówienia (ostatnia strona) na fax 032 414 90 81.

Bardziej szczegółowo

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Mężczyzna, w wieku do 40 lat, wykształcony, chcący osiągać wyższe zarobki i być niezależny taki portret startującego polskiego przedsiębiorcy można nakreślić analizując

Bardziej szczegółowo

Instrukcja pobierania i weryfikacji zaświadczeń elektronicznych w portalu internetowym Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa

Instrukcja pobierania i weryfikacji zaświadczeń elektronicznych w portalu internetowym Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa Instrukcja pobierania i weryfikacji zaświadczeń elektronicznych w portalu internetowym Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa W dokumencie opisano sposób pobierania i weryfikowania zaświadczeń elektronicznych

Bardziej szczegółowo

UNIZETO TECHNOLOGIES SA. Instrukcja realizacji odnowienia przy wykorzystaniu ważnego certyfikatu kwalifikowanego. wersja dokumentacji 1.

UNIZETO TECHNOLOGIES SA. Instrukcja realizacji odnowienia przy wykorzystaniu ważnego certyfikatu kwalifikowanego. wersja dokumentacji 1. Instrukcja realizacji odnowienia przy wykorzystaniu ważnego certyfikatu kwalifikowanego wersja dokumentacji 1.5 Spis treści 1. WSTĘP... 3 1.1. PRZYGOTOWANIE DO ODNOWIENIA... 4 2.... 4 2.1. KROK 1 Z 5 -

Bardziej szczegółowo

Podpis elektroniczny

Podpis elektroniczny Podpis elektroniczny Powszechne stosowanie dokumentu elektronicznego i systemów elektronicznej wymiany danych oprócz wielu korzyści, niesie równieŝ zagroŝenia. Niebezpieczeństwa korzystania z udogodnień

Bardziej szczegółowo

Elektroniczne Biuro Obsługi Interesanta wersja 2.2. Instrukcja dla Interesanta

Elektroniczne Biuro Obsługi Interesanta wersja 2.2. Instrukcja dla Interesanta Elektroniczne Biuro Obsługi Interesanta wersja 2.2 Instrukcja dla Interesanta Poznań 2011 1 Spis treści 1.Dostęp do EBOI... str.3 1.1.Zakładanie konta EBOI 1.2.Logowanie do systemu EBOI 1.3. Logowanie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI SYSTEMU TETA HRM

INSTRUKCJA OBSŁUGI SYSTEMU TETA HRM Załącznik do zarządzenia nr 202/2013 Rektora Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu INSTRUKCJA OBSŁUGI SYSTEMU TETA HRM System kadrowy TETA HRM dostępny jest na stronie uczelni www.up.wroc.pl w zakładce

Bardziej szczegółowo

EWALUACJA WEWNĘTRZNA 2012/2013. Postrzeganie przedszkola w środowisku lokalnym oraz promowanie wartości wychowania przedszkolnego.

EWALUACJA WEWNĘTRZNA 2012/2013. Postrzeganie przedszkola w środowisku lokalnym oraz promowanie wartości wychowania przedszkolnego. EWALUACJA WEWNĘTRZNA 2012/2013 Postrzeganie przedszkola w środowisku lokalnym oraz promowanie wartości wychowania przedszkolnego. 1 Zadania szczegółowe: 1. Określenie przedmiotu, kryteriów, pytań kluczowych

Bardziej szczegółowo

Jaki sposób płatności wybrać dla swojego sklepu internetowego? biznes

Jaki sposób płatności wybrać dla swojego sklepu internetowego? biznes biznes www.pigulkiwiedzy.tv 9. Przelew bankowy Zalety: 3. 4. Wpłaty przekazywane są bezpośrednio na rachunek bankowy sklepu. Za przyjmowanie wpłat nie są pobierane opłaty od właściciela sklepu. Wpłata

Bardziej szczegółowo

epuap Zakładanie konta organizacji

epuap Zakładanie konta organizacji epuap Zakładanie konta organizacji Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Jak założyć konto? Proces zakładania

Bardziej szczegółowo

Okno logowania. Okno aplikacji. 1. Logowanie i rejestracja

Okno logowania. Okno aplikacji. 1. Logowanie i rejestracja 1. Logowanie i rejestracja Aby wysłać zlecenie do laboratorium fotograficznego musisz mieć załoŝone konto. Jest to niezbędne do weryfikacji twojej osoby i daje pewność, Ŝe osoby nieupowaŝnione nie będą

Bardziej szczegółowo

e-deklaracje www.e-deklaracje.gov.pl

e-deklaracje www.e-deklaracje.gov.pl e-deklaracje www.e-deklaracje.gov.pl e-deklaracje Składanie deklaracji i zeznań podatkowych w formie elektronicznej szybkie tanie łatwe Idea ograniczenie formalności, oszczędność czasu podatnika związanego

Bardziej szczegółowo

PRZYJAZNY PRZEWODNIK PO SMARTFONACH

PRZYJAZNY PRZEWODNIK PO SMARTFONACH PRZYJAZNY PRZEWODNIK PO SMARTFONACH 01 NAJPOTRZEBNIEJSZE INFORMACJE I PODPOWIEDZI CO TO SĄ SMARTFONY I DO CZEGO SŁUŻĄ? SMARTFONY TO NIE TYLKO TELEFONY NOWEJ GENERACJI. TO MULTIFUNKCJONALNE URZĄDZENIA,

Bardziej szczegółowo

Deutsche Bank db Makler. Bezpieczne korzystanie z platformy db Makler

Deutsche Bank db Makler. Bezpieczne korzystanie z platformy db Makler Deutsche Bank Bezpieczne korzystanie z platformy Wstęp Deutsche Bank ogromną uwagę poświęca Twojemu bezpieczeństwu. Dlatego też powierzone nam przez Ciebie środki chronimy z wykorzystaniem najnowocześniejszych

Bardziej szczegółowo

KONFIGURACJA TERMINALA GPON ONT HG8245

KONFIGURACJA TERMINALA GPON ONT HG8245 KONFIGURACJA TERMINALA GPON ONT HG8245 1. Konfiguracja WiFi W domyślnej konfiguracji terminal ONT posiada zdefiniowane 4 port ethernet z dostępem do internetu (w trybie NAT oznacza to że urządzenie klienta

Bardziej szczegółowo

Wirtualna tożsamość w realnym świecie w obliczu nowych usług zaufania i identyfikacji elektronicznej 26.09.2013

Wirtualna tożsamość w realnym świecie w obliczu nowych usług zaufania i identyfikacji elektronicznej 26.09.2013 Wirtualna tożsamość w realnym świecie w obliczu nowych usług zaufania i identyfikacji elektronicznej 26.09.2013 Agenda 1. Wprowadzenie do wirtualnej tożsamości 2. Wirtualna tożsamość z perspektywy PKI

Bardziej szczegółowo