Planowanie i zarządzanie w energetyce. Redakcja naukowa Piotr Borowski Małgorzata Powałka

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Planowanie i zarządzanie w energetyce. Redakcja naukowa Piotr Borowski Małgorzata Powałka"

Transkrypt

1 Planowanie i zarządzanie w energetyce Redakcja naukowa Piotr Borowski Małgorzata Powałka Wydawnictwo SGGW Warszawa

2 Recenzent: Zbigniew Majewski ISBN Wydawnictwo SGGW ul. Nowoursynowska 166, Warszawa tel. (0 22) ( sprzedaż), fax (0 22) Druk: Agencja Reklamowo-Wydawnicza A. Grzegorczyk, 2

3 Spis treści CZĘŚĆ 1 MAKROOTOCZENIE PRZEDSIĘBIORSTW ENERGETYCZNYCH Rozdział 1 Główne przyczyny globalnego kryzysu energetycznego Franciszek KRAWIEC Rozdział 2 Efektywne planowanie systemu elektroenergetycznego i jego znaczenie gospodarcze Konrad ZARĘBA Rozdział 3 Polityka energetyczna z Polskiej perspektywy Piotr JEŻOWSKI Rozdział 4 Kształtowanie uwarunkowań fiskalno-prawnych w zakresie biopaliw transportowych w Polsce Adam KUPCZYK, Piotr BOROWSKI Rozdział 5 Regulacje prawne jako podstawowy element strategii rozwoju rynku biopaliw Ewa RADZIEMSKA, Krzysztof CIUNEL, Piotr MELER Rozdział 6 Legislacja i regulacje w sektorze energetycznym Piotr BOROWSKI Rozdział 7 Przetargi publiczne na zakup energii elektrycznej Krzysztof GOLACHOWSKI Rozdział 8 Security analysis of energy systems control centers Henryka JORMAKKA, Pekka KOPONEN, Heimo PENTIKÄINEN, Hanna BARTOSZEWICZ-BURCZY Rozdział 9 Photovoltaics at the tipping point: The beginning of the new energy revolution Lawrence L. KAZMERSKI

4 CZĘŚĆ 2 ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Rozdział 1 Strategia wykorzystania zasobów energetycznych w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem źródeł odnawialnych Ewa RADZIEMSKA, Piotr OSTROWSKI, Krzysztof CIUNEL, Piotr MELER Rozdział 2 Koncepcja tworzenia klastrów regionalnych a intensyfikacja wykorzystania odnawialnych źródeł energii w Polsce Alicja SOSNOWSKA Rozdział 3 Koszty budowy farmy wiatrowej z wykorzystaniem urządzeń z demontażu studium przypadku Dariusz CZEKALSKI Rozdział 4 Wind power in the United States: Growth and challenges Stella KRAWIEC Rozdział 5 Toryfikacja proces bliskiej przyszłości Jan Wiesław DUBAS Rozdział 6 Czynniki rozwoju produkcji energii ze źródeł odnawialnych Eugeniusz MICHALSKI Rozdział 7 Opłacalność produkcji biokomponentów i biopaliw w Polsce Dorota NIEDZIÓŁKA Rozdział 8 Produkcja biopaliw a zagrożenie stabilności łańcucha żywnościowego w Europie Piotr MĘDRZYCKI, Marek GAWORSKI Rozdział 9 Produkcja biopaliw a zasoby surowców odpadowych Adam KUPCZYK, Małgorzata POWAŁKA Rozdział 10 Energy use in cereal cultivation over Turkey Can ERTEKİN, Recep KULCU, Salih SÖZER, Nursel HEYBELİ, Osman YALDİZ Rozdział 11 Zarządzanie jakością w Instytucie Energetyki Grażyna Paulina WÓJCIK

5 CZĘŚĆ 1 MAKROOTOCZENIE PRZEDSIĘBIORSTW ENERGETYCZNYCH 5

6 Rozdział 1 GŁÓWNE PRZYCZYNY GLOBALNEGO KRYZYSU ENERGETYCZNEGO Franciszek KRAWIEC WSTĘP Niniejsze opracowanie przedstawia refleksje autora na temat wpływowej monografii Thomasa L. Friedman a pt. Hot, Flat, and Crowded. Why We Need a Green Revolution and How It Can Renew America, wydanej przez wydawnictwo Farrar, Straus and Giroux, New York Stała się ona inspiracją i głównym źródłem informacji do opracowania poniższych refleksji. Nasza planeta pozostaje pod wpływem trzech sił: rosnącej w galopującym tempie światowej populacji, nadzwyczajnego rozwoju średniej klasy dochodowej i efektu cieplarnianego. Konwergencja tych trzech, wysoce dynamicznych sił, prowadzi ludzkość do nowej epoki, którą Thomas L. Friedman określił jako Erę Klimatu Energetycznego (Energy-Climate Era). Te trzy siły, charakteryzujące się wysoką dynamiką rozwojową, powodują: gwałtowny wzrost zapotrzebowania na coraz bardziej ograniczone organiczne zasoby energetyczne i surowce naturalne, masowy transfer bogactwa do krajów bogatych w zasoby ropy i ich petrodictators, intensyfikujący się efekt cieplarniany, pogłębiający się niedobór energii, który wyraźnie dzieli świat na tych co posiadają i tych co nie posiadają energię elektryczną, szybko rosnące straty biodiversity. Każdy z tych problemów może, jeśli jest niewłaściwie zarządzany, wywołać katastroficzne, nieodwracalne zakłócenia, które mogą dotknąć wiele ludzkich pokoleń. Thomas Friedman pisze, że jeśli ludzkość zamierza rozwiązać te problemy, to będzie potrzebowała nowych narzędzi, nowej infrastruktury, nowych sposobów myślenia i nowych form współpracy z innymi. GWAŁTOWNY WZROST POPULACJI ŚWIATA Wydział Ludności Organizacji Narodów Zjednoczonych (United Nation Population Division) podaje w raporcie z 13-go marca 2007 roku, że populacja świata wzrośnie o 2,5 miliarda w okresie następnych 43 latach z 6,7 miliarda w 2007 roku 6

7 do 9,2 miliarda w 2050 roku. Wzrost ten wystąpi głównie w mniej rozwiniętych regionach, których populacja wzrośnie z 5,4 miliarda w 2007 roku do 5,4 miliarda w 2050 roku. Natomiast oczekuje się, że w tym samym okresie liczba ludzi zamieszkujących w bardziej rozwiniętych regionach pozostanie mniej więcej na tym samym poziomie 1,2 miliarda, a nawet zmalałaby, gdyby migracja (net migration) z rozwijających się i rozwiniętych krajów, która wynosi przeciętnie 2,3 miliona rocznie. Jeśli wydaje się nam, że świat jest obecnie przeludniony, to po prostu poczekajmy kilka dekad. W 1800 roku, Londyn był największym miastem świata, w którym mieszkało milion ludzi. Statystyki ONZ Population Fund wskazują, że w 1960 roku było już 111 miast o populacji większej niż jeden milion. Do końca 1995 roku było już 280 a obecnie jest ich ponad 300. Te same statystyki wskazują, że liczba mega miast (liczących 10 milionów i więcej mieszkańców) w świecie wzrosła z 5 w 1975 roku do 14 w 1995 roku, a w 2015 roku ma być 26. Należy zauważyć, że ten gwałtowny wzrost ludności w różnych regionach świata ma niesamowity ujemny wpływ na infrastrukturę tych miast (np. 19 milionów mieszkańców tylko w samym mieście Mumbai) ma bardzo ujemny wpływ na infrastrukturę tych miast, a także na redukcję obszarów nadających się pod uprawę, obszarów zalesionych (deforestation), brak wody oraz zanieczyszczenie wody i powietrza. To zjawisko będzie się intensyfikowało. Wskazują na to dane przedstawione ww. raporcie ONZ opublikowanym w 2007 roku. Wynika z nich, że do końca 2008 roku więcej niż połowa ludności będzie mieszkać w miastach. Z kolei Associated Press w Londynie podała (27 czerwca 2007 roku), że do końca 2030 roku liczba ludności mieszkającej w miastach wzrośnie do 5 miliardów. Ta zwyżkowa tendencja wystąpi w szybko rozwijających się małych miastach o populacji lub więcej, w których często brakuje wody i zasobów energetycznych oraz odpowiednich agencji, które zarządzałyby efektywnie wzrastającą migracją ludności. Brak elektryczności oznacza, że ludzie nie będą mogli wejść online i nie będą mogli konkurować, połączyć się i współpracować globalnie, a także nawet lokalnie. Ludzie bez elektryczności nie będą wstanie wiercić głębszych studni lub odsalać wody. Oznacza to, że ich zdolność do adoptacji do nowych ekstremalnych warunków będzie malała. W zatłoczonym świecie coraz więcej ludzi zaliczać się będzie do kategorii bez sieci i bez szczęścia. Dla tych, którzy już teraz są ubodzy w energię i nigdy nie mieli elektryczności, pogłębiający się brak energii nie ma znaczenia. Jednakże dla tych, którzy ją teraz mają, i których aspiracje wzrastają z każdym kilowatem, nagle tracąc ją staje się polityczną eksplozją. Ten nadzwyczajny wzrost ludności jest wysoce niepokojący. W ocenie analityków amerykańskiej Central Intelligence Agency, najbardziej przerażającym trendem w świecie nie jest terroryzm, lecz wyż demograficzny. Zwracają oni uwagę na to, że występuje prawdopodobieństwo tego, że ten wzrost wystąpi w krajach, które nie będą wstanie radzić sobie z tym zjawiskiem. Przewiduje się, że liczba ludności krajów takich jak: Afganistan, Liberia, Niger i Demokratyczna Republika Kongo, charakteryzujące się brakiem stabilnego systemu polityczno-ekonomicznego, potroi się do końca pierwszej połowy XXI wieku. Ponadto liczba ludności w Etiopii, Nigerii i Jemenie prawdopodobnie zwiększy się ponad dwukrotnie. Jednakże na szczególną uwagę zasługuje to, że w tych krajach wystąpi duża koncentracja młodych ludzi. Jeśli ich podstawowe wolności i potrzeby w zakresie żywności, 7

8 mieszkań, kształcenia i zatrudnienia nie zostaną zaspokojone, to mogą stać się główną przyczyną przemocy, ataków terrorystycznych i ekstremalnych zachowań. NADZWYCZAJNY ROZWÓJ ŚREDNIEJ KLASY DOCHODOWEJ Kombinacja technologicznych, rynkowych i geopolitycznych wydarzeń pod koniec XX wieku wyrównała globalne warunki ekonomiczne, które umożliwiły większej ilości ludzi z dużo większej liczby regionów niż kiedykolwiek przedtem wziąć udział w globalnej działalności gospodarczej i w rezultacie wejść do średniej klasy. Zjawisko to było wyrazem pojawienia i rozpowszechniania się PC, Internetu, WWW i powiązanych z nimi technologii teleinformatycznych. Pierwszy raz w historii, indywidualności mogły tworzyć słowa, dane, arkusze obliczeniowe, fotografie, projekty, video, wykresy i muzykę przy pomocy swoich własnych PC w formie cząstki (bit) czy cząstek (bites) w cyberprzestrzeni. W procesie szybkiego rodzenia się średniej klasy dochodowej dużą rolę odegrała rewolucja w zakresie oprogramowania parametrycznego i protokołów przekazywania informacji. Wartość jednostki wyrażona w formie cyfrowej mogła być kształtowana na wiele innych sposobów i przesłana do wielu innych miejsc. Istotną rolę odegrały także wydarzenia geopolityczne takie jak upadek komunizmu i muru berlińskiego. Upadek Związku Radzieckiego i jego kurtyny żelaznej można przyrównać do eliminacji dużej fizycznej i politycznej blokady drogowej do demokratyzacji rynku globalnego. Globalna gospodarka rynkowa staje się normą. Tworzy się nieograniczony rynek globalny. W tej globalnej cyberprzestrzeni czy agorze, miliony nowych konsumentów i producentów mają możliwość sprzedaży lub zakupu swoich dóbr i usług jako jednostki lub firmy i mogą współpracować z większą ilością ludzi w dużo większej ilości miejsc w zakresie realizacji wielu programów czy projektów z dużo większą łatwością przy mniejszych nakładach niż kiedykolwiek przedtem. W rezultacie powyższych wydarzeń tylko w Chinach i Indiach 200 milionów ludzi mogło, jak podaje International Monetary Fund, opuścić klasę ludzi biednych w latach 80. i 90. XX wieku, zaś dziesiątki milionów więcej mogło przejść do średniej klasy. Setki milionów ludzi opuściły biedne wioski udając się do miast, gdzie znajdowały płatne zatrudnienie. Wzrost dochodów umożliwił tej ludności większą konsumpcję większej ilości dóbr i produkować więcej produktów. Wszyscy ci nowi konsumenci wkroczyli do tego globalnego obszaru możliwości ze swoimi własnymi wersjami amerykańskiego snu ( american dream ) samochód, dom, klimatyzator, telefon komórkowy, komputer ipod tworząc olbrzymie nowe zapotrzebowanie na rzeczy, z których każda wymaga wiele energii, naturalnych zasobów, ziemi i wody i emituje gazy cieplarniane powodujące zmianę klimatu od czasu ich produkcji do czasu, kiedy są porzucone. Do zbudowania 7-trilionowej gospodarki świata 1950 roku trzeba było całej historii ludzkości. Dzisiaj działalność gospodarcza wzrasta o tę sumę w ciągu każdej dekady. Przy obecnej stopie wzrostu, gospodarka światowa podwoi się w ciągu następnych 14 lat. Rodzące się średnie klasy dochodowe w krajach rozwijających się adoptują styl życia amerykańskiej klasy średniej. Społeczności miejskie takich miast jak Doha, Dalian, Calcuta, Kasablanca i Cairo wprowadzają amerykański styl powierzchni mieszkalnej, kupują amerykańskiego stylu samochody, jedzą amerykańskiego stylu potrawy w punktach szybkiej obsługi. Nasza planeta nigdy nie widziała tylu Amerykanów. 8

9 Miasta dookoła świata zaraziły się amerykańską grypą z pewnością jedną z najbardziej zaraźliwych chorób jaką człowiek dotychczas znał. Przez wiele lat na świecie, amerykański styl życia przyjął się w Ameryce Północnej i Europie oraz w niewielkim zakresie w Azji, Ameryce Łacińskiej i Środkowym Wschodzie. Dzisiaj ten styl życia rozpowszechnia się w całym świecie. Miasta, których społeczności zaadoptowały amerykański styl życia zostały ostatnio zbudowane lub są budowane w Chinach, Singapurze, Malezji, Wietnamie, Tajlandii, Indonezji Tajwanie, Australii, Nowej Zelandii, Hong Kongu, Korei, Południowej Ameryce i Środkowym Wschodzie, Japonii, Rosji i Europie Centralnej. Powyższe rozważania to nie powieść o turystyce. To jest opowieść o zużyciu i energii w skali świata, w którym coraz więcej ludzi zaczęło prosperować, zużywając energię i emitując CO 2 na tym samym poziomie co Amerykanie. Czy ty wyobrażasz sobie ile wszystkie te nowe drapacze chmur będą zużywały energii i jak dużo oni, samochody będące w ich posiadaniu oraz tych, którzy ich odwiedzają będą emitowały CO 2? Dynamiczny rozwój gospodarczy krajów rozwijających się powoduje nie tylko szybki wzrost średniej klasy i jej dochodów, ale przede wszystkim to, że ludność świata wzrośnie z 3 miliardów w 1955 roku do 9 miliardów w 2050 roku. Jednakże nie to jest najważniejsze. Istotnego znaczenia nabiera to, że udział ludzi o amerykańskim stylu życia w ogólnej populacji świata wzrośnie z około jednego miliarda do 2-3 miliardów. W krajach Zatoki Perskiej, w Rosji i innych krajach rozwijających się, dzięki nagłym masowym wpływom dochodów ze sprzedaży ropy, rodzą się rodziny drapaczy chmur ze szkła, stali i betonu. W niektórych miastach Kataru i Chin pojawiły się mini- Manhattan, nowoczesne masowe ośrodki konwencji i wystaw, a największe są w Azji. Wywołuje to oczywiście bezprecedensową konkurencję o energię, minerały, wodę i produkty leśne w czasie, kiedy rozwijające się kraje takie jak Brazylia, Indie, Rosja i Chiny usiłują zapewnić komfort, dobrobyt i bezpieczeństwo ekonomiczne dla coraz większej ilości swoich ludzi. Należy pamiętać, że znajdujemy się dopiero na początku tego procesu. Oczekuje się, że tylko w ciągu następnych dwunastu lat, ludność świata wzrośnie o prawie jeden miliard, a większość z nich stanie się nowymi konsumentami i producentami. Kiedy to się wydarzy, prawo wielkich liczb da o sobie znać wszystko zacznie podążać w kierunku dużej skali. Zwróćmy uwagę na to, co się wydarzy, jeśli ten jeden miliard nowych ludzi stanie się rzeczywistością w świecie i każdej osobie damy jedną żarówkę o mocy 60 W. Każda żarówka waży zaledwie jedną uncję (31,1 g) razem z opakowaniem - ale miliard tych żarówek razem waży ton. Te żarówki zapalone wszystkie w tym czasie stanowią moc MW. Jeśli będą użyte tylko przez cztery godziny w ciągu dnia, będą zużywały MW w każdym momencie. Oznacza to, że ciągle będzie potrzeba 20 nowych 500 MW elektrowni zasilanych spalaniem węgla po prostu po to, aby następny miliard ludzi mógł zapalić żarówkę! Jeszcze jest czas na to, aby Chiny i inni rozwijające się kraje zaadoptowały inne podejście. Jednakże to prawdopodobnie nie wydarzy się, chyba, że amerykanie pokażą im, jak to zrobić. To jest palący problem, ponieważ jeśli obecnie rozwijające się kraje zamkną się w amerykańskim stylu konsumpcji, amerykańskim systemie budowy i transportu, ludzkość będzie żyła w świecie znacznego niedoboru energii i innych zasobów naturalnych. 9

10 Chiny nie są już krajem komunistycznym jest to obecnie najbardziej kapitalistyczny kraj pod względem determinacji i entuzjazmu ludzi. Uwolniona olbrzymia energia kapitalistyczna z tak dużej ilości ludzi będzie miała niezwykły wpływ na zasoby naturalne. Tylko jeden Sam Club, należący do sieci sklepów Wal-Mart, w mieście Shenzhen w Południowych Chinach sprzedał około 1100 klimatyzatorów w jeden upalny tydzień. Beijing dzisiaj to gęsty las olbrzymich i architektonicznie oszałamiających budynków. Bez przesady, Beijing ma obecnie 30 lub więcej biurowców, które są gigantyczne, super rozmiarów i o zapierających dech rozwiązaniach architektonicznych. Deweloperzy oferują bogatym Chińczykom domy, w najbardziej ekskluzywnych osiedlach, o powierzchni mieszkalnej m 2, których cena wynosi około 5 milionów dolarów. W sierpniu 2007 roku, na chińskiej wyspie Macau otwarto największe kasyno na świecie Venetion. Budowa potężnego budynku, największego w Azji, wymagała zatrudnienia robotników i 3-metrowych złotych liści. Hotel zatrudnia osób i zużywa energię, która wystarcza dla zasilenia domów. W budynku znajduje się 350 sklepów, więcej powierzchni detalicznej niż w którymkolwiek centrum handlowym Hong Kongu. Pamiętajmy, że to tylko początek chińskiego kapitalizmu. Chińscy deweloperzy budują więcej niż mil autostrad w całym kraju. Każdego dnia nowych samochodów wyjeżdża na drogi. Przewiduje się, że do końca 2020 roku, Chiny będą miały 130 milionów samochodów, a do końca 2050 roku lub być może do końca 2040 roku będą miały więcej samochodów niż USA. W latach chińscy przywódcy planują przemieścić 400 milionów ludzi do nowo rozwiniętych centrów urbanistycznych. Planują wznieść połowę wszystkich domów, jakie mają być zbudowane w świecie w tym okresie. Jest to przerażająca perspektywa, zważywszy, że chińskie budynki są o niskiej efektywności energetycznej zużywają 2,5 razy więcej energii niż budynki niemieckie. Ponadto nowo-zurbanizowani chińczycy, którzy używają klimatyzatorów, TV i lodówek, zużywają ok. 3,5 razy więcej energii niż mieszkańcy wsi. Jeszcze nie tak dawno w Moskwie były, zasadniczo, trzy rodzaje sklepów, w których można było kupić chleb, mleko i mięso oraz praktycznie nie było prywatnych samochodów. Gospodarki komunistyczne były skorumpowane, nieefektywne i niezbyt produktywne, co powodowało, że zaopatrzenie w energię, produkty żywnościowe itp. było znacznie ograniczone. Rządy Związku Radzieckiego i Chin nie przywiązywały uwagi do środowiska naturalnego. W rezultacie ich brudne technologicznie, energochłonne przedsiębiorstwa przemysłowe dokonały znacznej degradacji środowiska naturalnego. Stopień degradacji był relatywny, ponieważ ogólny puls działalności gospodarczej i rozwoju był powolny w porównaniu z dynamiką rozwoju i wzrostu gospodarek krajów wysoko rozwiniętych. Dzisiaj na ulicach Moskwy jest tyle samochodów, że bardzo trudno jest poruszać się. Miasto, które miało mieć samochodów, dziesięć lat później miało już samochodów, dzisiaj ma samochodów. Do tego dochodzą szybko rozwijające się przedmieścia, do których mieszkańcy Moskwy muszą dojeżdżać tam i z powrotem. Nawet kraj taki jak Indie doświadcza dynamicznego rozwoju i wzrostu gospodarczego. Po odzyskaniu niepodległości, w okresie , przywódcy 10

11 tego kraju wprowadzili socjalistyczny system centralnie planowanej gospodarki z pewną dozą wolnorynkowego kapitalizmu, który miał zapewnić trwały wzrost wg 3,5 procentowej stopy rocznie. Po upadku ideologii socjalistycznej Indie zaczęły podążać śladami Chin. Indie prawie potroiły 3,5 procentową stopę rocznego wzrostu. Ma to olbrzymi wpływ na siłę nabywczą ludności i rozwój gospodarki Indii. Przy 7,5 procentowym rocznym wzroście w 2005 roku, wzrost dochodu Indii był wyższy niż łączny dochód Portugalii (194 miliardów USD), Norwegii (183 miliardów USD) lub Danii (187 miliardów). Oznacza to także, że przy dodatkowym wzroście populacji Indii o 156 milionów mieszkańców (liczba równa łącznej populacji Wielkiej Brytanii, Francji i Hiszpanii) w ostatniej dekadzie liczba ludności biednej w rzeczywistości spadła o 37 milionów. W ciągu ostatnich 30 lat w Chinach i Indiach około 200 milionów ludzi opuściło szeregi ludzi biednych. Ponadto 200 milionów innych, a za nimi dalszych 200 milionów czeka na swoją kolej. Rządy tych krajów nie mogą odmówić im takiej możliwości. W świecie rodzących się możliwości, gdzie każdy kraj ma pewną formę gospodarki rynkowej i każdy może obserwować, jak inni żyją, nikt nie chce zatrzymać machiny rozwoju i wzrostu. Bezgraniczne kopiowanie wszystkiego co amerykańskie tworzy w krajach rozwijających się olbrzymie trudności w zaspokajaniu potrzeb żywnościowych, surowcowych i energetycznych. Obecna konsumpcja per capita w Chinach jest 11 razy mniejsza niż w USA. Jednakże, gdyby osiągnęła poziom amerykański, przy założeniu, że konsumpcja nie wzrosłaby w żadnym innym kraju, a populacje wszystkich krajów, włączając chińską, pozostałyby takie same, chińska konsumpcja na styl amerykański prawie podwoiłaby światową konsumpcję. Światowe zużycie ropy wzrosłoby o 106 procent, materiałów metalowych o 94 procent. Jeśli także Indie chciałyby dorównać poziomowi konsumpcji amerykańskiej, światowa stopa konsumpcji potroiłaby się. Natomiast, gdyby wszystkie kraje rozwijające się chciały osiągnąć ten cel wówczas poziom konsumpcji światowej wzrósłby jedenaście razy Powyższym tendencjom rozwojowym towarzyszy masowy transfer bogactwa setek miliardów dolarów rocznie z krajów zużywających energię do krajów produkujących energię w czasie, kiedy ceny ropy i gazu wzrosły i utrzymują się na wysokim poziomie. Ten bezprecedensowy finansowy transfer wzmacnia niedemokratycznych aktorów i trendy w wielu krajach produkujących ropę. To wzmacnia pozycję liderów, którzy nie zasłużyli sobie na to poprzez budowę swoich gospodarek lub edukację swoich ludzi. To wzmacnia także najbardziej konserwatywnych ortodoksyjnych kleryków w przekroju całego świata muzułmańskiego, którzy usiłują pozyskać środki finansowy od Arabii Saudyjskiej, Iranu i innych krajów Zatoki Perskiej bogatych w ropę. EFEKT CIEPLARNIANY Nasza planeta doświadcza intensyfikującego się efektu cieplarnianego, który w dużym stopniu jest wynikiem działalności ludzkiej związanej z wytwarzaniem dóbr i świadczeniem usług. W rezultacie ludzkość stoi przed istotnym problemem klimatycznym. Zarządzanie klimatem i naturalnym systemem ziemi staje się potencjalnie niemożliwe. Huragan Katrina dał nam próbkę jak mogła wyglądać nie dająca się zarządzać zmiana klimatu, kiedy 29 sierpnia 2005 roku, ten okrutny czy srogi 11

12 huragan zdewastował Nowy Orlean, który w opinii wielu klimatologów był zasilany przez cieplejsze wody w Zatoce Meksykańskiej przyczyniając się do ocieplenia globalnego. Zdaniem światowych ekspertów z zakresu klimatu, ten wzrost temperatury od 1950 roku jest przypisywany emisji gazów cieplarnianych generowanych przez działalność ludzką. Bez znacznej redukcji emisji CO 2, zmiana klimatu może przynieść nieodwracalne wpływ na powietrze, oceany, lodowce, ziemię i wybrzeża. Klimatolodzy należący do międzynarodowej grupy Sigma Xi przeprowadzili, na prośbę ONZ, naukowe badanie tego zjawiska. Jego wyniki zostały przedstawione w raporcie pt. Confronting Climate Change opublikowanym w lutym 2007 roku. Naukowcy doszli do wniosku, że nawet relatywnie małemu wzrostowi przeciętnej globalnej temperatury, o 0,8 C, który zaobserwowano dotychczas od 1750 roku, towarzyszył istotny wzrosty przypadków powodzi, posuch, gorących fal i dzikich pożarów, a także duży wzrost letniego topnienia powierzchni lodu na akwenach Grenlandii, znaki niestabilności powierzchni lodu na akwenach Zachodniej Antarktydy i przesunięcia w odległościach geograficznych dużej ilości gatunków roślinnych i zwierzęcych. Ponieważ nie jest możliwe zatrzymanie emisji CO 2, przewiduje się, że do końca 2001 roku kumulowane ocieplenie będzie się zawierać pomiędzy 3 i 5 C. To zjawisko wywoła zwiększenie poziomu wód w oceanach oraz susze i powodzie na lądach. Zadaniem ludzkości w Erze Klimatu Energetycznego jest zarządzanie tymi efektami, których nie da się już uniknąć. Dla wielu polityków i ekologów powyższe oceny są niepodważalne. Jednakże są również tacy, którzy twierdzą, że problem globalnego ocieplenia klimatu ma charakter polityczny a nie ekologiczny. Na przykład Siegfried F. Singer, profesor University of Wirginia i George Mason University zwraca uwagę na to, że rządy pod wpływem nacisków zmieniają politykę energetyczną, która szkodzi gospodarkom, obniża poziom życia i zwiększa ubóstwo na świecie. Z kolei organizacje proekologiczne takie jak Greenpeace i Environmental Defense Fund gromadzą miliardowe dochody dzięki olbrzymim subsydiom rządowym na projekty zapobiegania efektom cieplarnianym, co w efekcie przyczynia się do znacznego napięcia budżetów wielu państw. Ponadto dochody z handlu certyfikatami emisji gazów cieplarnianych niedługo osiągną wartość 100 miliardów USD rocznie. Do tego trzeba dodać ogromne opłaty dla brokerów i innych pośredników uczestniczącym w tym przedsięwzięciu. Wyniki zjawiska wskazują, że można nieźle zarobić na strachu przed globalnym ociepleniem. Profesor Singer powiada, że wzrost ilości CO 2 prowadzi do zwiększenia się plonów, a więc w ostatecznym rachunku jest korzystny dla ludzi i zwierząt. Zwraca uwagę na to, że ociepleniu klimatu przyniesie znaczne korzyści społecznościom zamieszkującym chłodne regiony. Na przykład kanadyjscy farmerzy będą mieli rekordowe plony. Grenlandia zacznie zbierać miliardy na rybołówstwie i wydobyciu ropy naftowej. Statki będą mogły przepływać z Atlantyku na Pacyfik krótkim szlakiem arktycznym. Rozszerzy się powierzchnia lasów. Robert O. Mendelssohn, profesor leśnictwa i nauk o środowisku w Yale University, wskazuje, że korzyści z ocieplenia w rolnictwie będą przewyższały straty w innych sektorach Kanady, Rosji, Mongolii i krajów Europy Północnej. Prawdą jest, że wzrasta ilość CO 2 w atmosferze i równocześnie podnosi się temperatura na ziemi. Nie ma to dowodu, że to wina człowieka. W ubiegłym stuleciu obserwowaliśmy globalne ochłodzenie mimo wzrostu poziomu CO 2. Nawet w okresie 12

13 ostatnich ośmiu lat nie obserwowano ocieplenia mimo wzrostu stężenia poziomu gazów cieplarnianych. Nauka przyjmuje, że główną przyczyną ocieplenia klimatu jest aktywność słońca, która zmienia się w cyklach 11-letnich. W obecnym cyklu słońce jest wyjątkowo spokojne. Może oznaczać to początek występującego co kilka stuleci zjawiska Maunder Minimum, które ostatni raz miało miejsce w XVII wieku. Ostre zimy i chłodne lata zaczęły się około 1650 roku i trwały do roku 1715, powodując wymarzanie upraw, głód i śmierć w Europie Północnej. Potem nastąpiło globalne ocieplenie. Powyższe argumenty przemawiają, jak się wydaje, za słusznością wniosku, że wzrost zawartości CO 2 w atmosferze nie ma znaczenia dla zmian klimatycznych. Jednakże nie spieszmy się z postawieniem przysłowiowej kropki nad i. Niech nauka ma ostatnie słowo w tym dziejowym sporze. Jedno jest pewne a mianowicie to, że obecnie, kiedy ludzkość wkracza w Erę Klimatu Energetycznego: jest powszechnie wiadomo, że organiczne paliwa wyczerpują się, są coraz droższe oraz politycznie, ekologicznie oraz klimatycznie trujące. Co jest przyczyną tego zjawiska? Odpowiedź na to pytanie jest bardzo prosta. Globalizacja gospodarki dzięki rewolucji teleinformacyjnej nagle umożliwiła dużo szybciej coraz większej ilości ludzi poprawę swojej stopy życiowej. Kiedy około 2000 roku postępujące zatłoczenie i nadzwyczajny rozwój średniej klasy świata połączyły się globalne zapotrzebowanie energii, naturalnych zasobów i żywności zaczęło wzrastać w galopującym tempie. Do zachodnich uprzemysłowionych krajów, zużywających znaczne ilości energii i zasobów naturalnych, dołączyły duże wyłaniające się kraje. Wymowną graficzną ilustrację tego co się wydarza w świecie przedstawia Richard Richels z Electric Power Research Institute. Przyrównuje świat do wanny kąpielowej wypełnionej po brzegi przez rozwój i stały wzrost. Teraz wyłoniły się Chiny, Indie i inne kraje, które odkręciły swoje krany. W rezultacie to łączne zapotrzebowanie przelewa się na podłogę łazienki. Wiodący ekonomista amerykański w zakresie energetyki Philip K. Verleger, Jr., wskazuje, że w latach globalna konsumpcja energii wzrastała 5 procent rocznie. Ten szybki wzrost odbywał się w okresie odbudowy gospodarek Europy i Japonii po drugiej wojnie światowej, a także powojennego wzrostu w USA. Verleger powiada, że to historyczne zjawisko może się powtórzyć w latach , w których Chiny i Indie przechodzą transformacje z rozwijających się do rozwiniętych krajów. Można oczekiwać, że konsumpcja będzie wzrastała wg zbliżonej stopy wzrostu do tej wg, której następuje wzrost gospodarek tych krajów, podobnie jak to miało miejsce w Europie, Japonii i USA po drugiej wojnie światowej. Jak wskazuje raport przygotowany przez Royal Dutch Shell Corporation w 2008 roku globalne zużycie wszystkich form energii, przynajmniej podwoi się do końca 2050 roku. Główne przyczyny tego zjawiska to wzrost populacji i znaczne dochody osiągane dzięki globalizacji rynków. W 2004 roku zapotrzebowanie na ropę miało, zgodnie z prognozą International Energy Agency, wzrosnąć o 1,5 milionów baryłek na dzień. Tymczasem wzrosło o trzy miliony baryłek na dzień, gdyż tylko w Chinach zapotrzebowanie na ropę wzrosło o jeden milion dziennie. Ten drastyczny wzrost zapotrzebowania na ropę w 2004 roku był kontynuowany w galopującym tempie z roku na rok mimo wysokiej dynamiki cen ropy aż do połowy 2008 roku. Szybki wzrost cen ropy i gazu nie jest jedynym zjawiskiem godnym uwagi. Wiele innych istotnych zjawisk wydarzyło się w tym okresie. W tym czasie 13

14 2,4 miliarda ludzi na świecie utrzymywało się, jak podaje Bank Światowy, za około 2 dolary dziennie. Miliony z nich usiłuje pomnożyć szeregi średniej klasy, która tworzy olbrzymie nowe zapotrzebowanie na inne zasoby naturalne błogosławieństwo dla stabilności świata, lecz wyzwanie dla ekologii i klimatu. Dzisiaj wszystkiego brakuje: stali, cementu, boksytu, maszyn budowlanych, inżynierów, statków itp. Zjawiska te wzmagają się. Recesja globalna może zwolnić tę tendencję rozwojową na chwilę, lecz rosnące zapotrzebowanie jest nową fundamentalną zmienną. 15-go maja 2008 roku, The Wall Street zamieścił ciekawy artykuł traktujący o konsekwencjach, jakie wywołują wzrosty ceny stali. Wzrosty ceny stali w przekroju świata wstrzymują lub zwalniają realizację głównych projektów budowę statków, a także poszukiwanie ropy i gazu. Wzrost cen paliwa w ostatnich latach spowodował, że rolnicy na całym świecie przestawiają uprawy na potrzeby przemysłu rafineryjnego i doprowadzają do braków żywności i gwałtownego wzrostu jej cen. Dlatego politycy, np. Unii Europejskiej, usiłują wycofać swoje poparcie programów produkcji paliw z biomasy takich jak etanol. Według unijnych dyrektyw sprzed pięciu lat do 2010 roku biopaliwa miały stanowić około 5,75 wszystkich paliw sprzedawanych w krajach członkowskich, a do końca 2020 roku około 20 procent. Jednakże politycy zmieniają definicję biopaliw. 11 września 2008 roku Komisja ds. Energii poparła projekt dyrektywy, zgodnie z którą do 2020 r. co najmniej 40 procent sprzedawanych biopaliw muszą stanowić tzw. biopaliwa drugiej generacji. Czyli nie wytwarzane z rzepaku czy kukurydzy lecz np. słomy. Technologia ich produkcji jest niedopracowana i nieudokumentowana, a koszty wytwarzania są nieznane. Ponadto wzrastające ceny ropy powodują to, że kraje rozwijające się nie mogą sobie pozwolić na wykorzystanie wszystkiego możliwego areału pod uprawę. 22-go kwietnia 2008 roku BBC podała, że rolnicy w Rift Valley w Kenii, ze względu na podwojenie się ceny nawozów sztucznych, w 2007 roku uprawiali o jedną trzecią mniejszą powierzchnię pól uprawnych niż w poprzednim roku. Powstaje pytanie: Dlaczego rynek nie zareagował uprzednio poprzez naturalne prawa podaży i popytu? Po części, jak wskazują eksperci Banku Światowego, dlatego, że gwałtowny skokowy wzrost zapotrzebowania nie przełożył się natychmiast na wyższe ceny dla konsumentów, ze względu na masowe subsydia dla energii i żywności. Tylko rządy Chin i Indii oraz Środkowego Wschodu w 2007 roku wydały 50 miliardów na subsydia cen benzyny, oleju opałowego i energii elektrycznej importując energię po cenach globalnych, sprzedając swoim mieszkańcom po zdyskontowanych cenach i pokrywając różnice ze swoich budżetów. W ten sposób ceny były sztucznie niskie i zapotrzebowanie sztucznie wysokie. Przy rosnących cenach na globalnym rynku, popyt obniżyłby się. Jednakże do tego nie dopuszczono. W 2007 roku Indonezja wydała 30 procent budżetu na subsydia cen energii i tylko 6 procent na edukację. W tym samym czasie Zachodnie kraje uprzemysłowione wydały zaledwie 270 miliardów dolarów na subsydia dla rolnictwa. W ten sposób ich farmerzy stali się bogatsi, ich konsumenci mogli nabyć tanią żywność, zaś farmerzy Trzeciego Świata mieli znaczne trudności w sprostaniu konkurencji. Wzrost średniej klasy i zatłoczenie świata jest z jednej strony siłą napędową rozwoju gospodarczego, handlu, budowy dróg i autostrad i urbanizacji, zaś z drugiej 14

15 siłą rujnującą otwarte grunta, rafy koralowe i tropikalne lasy, zakłócającą ekosystemy, zanieczyszczającą rzeki i niszczącą rzadkie organizmy biologiczne (biodiversity) w obszarze całej naszej planety. James G. Speth napisał, że połowy tropikalnych i umiarkowanych lasów już nie ma. Wycinanie lasów (deforestation) w tropikach kontynuuje się wg stopy 40 arów czy jednego akra na sekundę. Szacuje się, że około połowy obszarów mokrych i jednej trzeciej powierzchni uprawianej przez rolników ludzkich już nie ma. Do tego należy dodać zniknięcie 90 procent dużych drapieżnych ryb, 20 procent raf koralowych, a drugich 20 procent jest zagrożonych. Rzadkie gatunki zwierząt giną około 1000 razy szybciej niż normalnie. W 2006 roku ludzkość straciła delfiny rzeczne (baiji duży mamal), które żyły w rzece Yangtze. Tych pięć podstawowych problemów: podaż i popyt energii, petropolityka czy petrodyktatorstwo, zmiana klimatu i strata biodiversity (bioróżnorodności), które intensyfikowały się przez wiele lat wszystkie osiągnęły punkt ciężkości na krótko przed 2000 rokiem lat temu świat przeszedł od Ery Przed Chrystusem (E.P.C.) do Ery po Chrystusie (E.C.). Już dzisiaj można powiedzieć, że jednego dnia historycy spojrzą wstecz i dojdą do wniosku, że 31 grudnia 1999 roku, to po prostu nie koniec milenium, lecz koniec okresu, który nazywaliśmy erą powszechną i że 1 stycznia 2000 roku był faktycznie pierwszym dniem nowej ery Ery Klimatu Energetycznego. POTRZEBA ZIELONEJ REWOLUCJI Wyjście z przedstawionego powyżej, w ogólnym zarysie, globalnego kryzysu energetycznego wymaga zielonej rewolucji jakiej świat dotychczas nie widział. Jej głównym celem powinno być gojenie ran środowiskowych zadanych ziemi i budowa strategii rozwoju zrównoważonych programów zaopatrzenia w energię społeczności i gospodarek świata. U jej podstaw powinny znajdować się racjonalna polityka energetyczna państw i narodowe programy innowacyjne obejmujące rozwój i implementację odnawialnych systemów energetycznych, programów DSM w zakresie poszanowania energii i wyrównywania krzywych obciążeń systemów energetycznych. Wysiłki w tym kierunku powinny być podejmowane w ścisłej koordynacji z budowanymi i realizowanymi programami dotyczącymi technologii czystego spalania węgla, energii wodorowej, ogniw paliwowych itp. Tylko takie podejście zapewni czyste środowisko naturalne i racjonalne zaspokojenie potrzeb energetycznych, szczególnie krajów uzależnionych od ropy, i będzie inspirować narody do łączenia we wspólnym wysiłku swoich inteligencji, kreatywności, bezmiernego oddania i troski o wspólne dobro. Rewolucja zielona powinna mieć wymiar globalny. Powinna obejmować zarówno kraje wysoko rozwinięte, rozwijające się jak i kraje Trzeciego Świata. Jednakże jej początek powinien mieć miejsce w krajach takich jak USA, Niemcy, Francja, Anglia, Japonia i innych krajach wysoko rozwiniętych, zaś koniec w najbiedniejszych krajach świata. Kraje wysoko rozwinięte powinny nie tylko świecić przykładem, lecz także służyć pomocą tym ostatnim. 15

16 Rozdział 2 EFEKTYWNE PLANOWANIE SYSTEMU ELEKTROENERGETYCZNEGO I JEGO ZNACZENIE GOSPODARCZE Konrad ZARĘBA WSTĘP Zmiany uwarunkowań gospodarczych i ekologicznych oraz rozwój nowoczesnych technologii stwarzają potrzebę tworzenia nowego modelu systemu elektroenergetycznego. Dzisiaj nie można osiągnąć wysokiego poziomu wzrostu gospodarczego bez zapewnienia niezawodnego i stabilnego systemu dostaw energii elektrycznej. Eksperci podkreślają, że w wielu państwach nie ma możliwości spełniania wymogów bezpieczeństwa energetycznego bez wzrostu efektywności energetycznej. Odbiorcy również poszukują na rynku elektroenergetycznym towarów i usług zapewniających niezawodność, wysoką efektywność, stosunkowo niską cenę i wysoką sprawność techniczną. Poprawa sytuacji energetycznej nie może być działaniem akcyjnym czy pełzającym, ale powinna być traktowana jako proces długoterminowy, dobrze zaplanowany na wielu płaszczyznach całej działalności gospodarczej. Według Kassenberga Polska jest 2,67 razy mniej efektywna w użytkowaniu energii niż kraje starej piętnastki (to 444 do 166 toe na milion euro PKB), zatem posiada możliwość dynamicznego rozwoju bez wzrostu zużycia energii przez lata. Podkreśla on również, że sprawność źródeł ciepła i systemów ciepłowniczych jest u nas znacznie niższa niż w krajach piętnastki [3]. Odbiorcy przemysłowi są świadomi, że moce wytwórcze w polskich elektrowniach są przestarzałe i powinny znaleźć się pieniądze na budowę nowych mocy, a do cen energii muszą być doliczane koszty emisji CO 2. Rozumieją również, że wzrost cen energii związany jest z obowiązkowym zakupem energii odnawialnej. Oczekują jednak skutecznych rozwiązań tych nawarstwionych problemów i rzetelnych wyliczeń kosztów energii, zamiast generowania znacznych zysków poprzez wytwórców energii elektrycznej. Wszystkie te uwarunkowania pokazują, że oczekiwania społeczne i gospodarcze są ukierunkowane na trafne i efektywne przewidywania przyszłości sektora energetycznego. 16

17 OGÓLNA KONCEPCJA PLANOWANIA ROZWOJU SYSTEMU ELEKTROENERGETYCZNEGO Po przystąpieniu Polski do UE zaistniała konieczność powstania jednolitego rynku energii elektrycznej i gazu, będącego jednym ze strategicznych celów polityki energetycznej państwa. W 2004 roku opracowany został dokument programowy Polityka Energetyczna Polski do 2025 roku, który zawiera plany działań długoterminowych. Do głównych celów polityki energetycznej Polski należy: zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, wzrostu konkurencyjności gospodarki, jej efektywności energetycznej, ochrona środowiska (przed negatywnymi skutkami działalności energetycznej związanej z wytwarzaniem, przesyłaniem i dystrybucją energii i paliw), budowa konkurencyjnych rynków energii i gazu zgodnych z polityką energetyczną UE, redukcja kosztów funkcjonowania energetyki, aktywne kształtowanie struktury organizacyjno funkcjonalnej sektora energetycznego. Planując rozwój systemu elektroenergetycznego należy wykorzystać wszystkie zdobycze nauki w tym zakresie, techniki, sprawdzone wzory i doświadczenia międzynarodowe oraz głosy ekspertów. Umożliwi to obiektywną ocenę przyszłych potrzeb, szans i ewentualnych zagrożeń [1]. Ważne jest też opracowanie planów, rozwiązań awaryjnych i kryzysowych, trafnych systemów rozpoznawania błędów i ustalania ich rozmiarów, sposobów korygowania i eliminacji. Rysunek nr 1 prezentuje przykładowy proces panowania systemu elektroenergetycznego. Planowanie celów Wyznaczenie czynników kluczowych Planowanie środków Planowanie nowych systemów technologicznych i modernizacji istniejących Planowanie zestawu narzędzi i wybór metod Planowanie zasobów Planowanie nowych struktur zarządzania i regulacji Planowanie systemów awaryjnych i kryzysowych Planowanie efektów i scenariuszy alternatywnych Planowanie mechanizmów ich funkcjonowania i kontroli Wybór wariantów realistycznych Budowanie modeli i ich weryfikacja Rys. 1. Proces planowania systemu elektroenergetycznego. Źródło: opracowanie własne 17

18 Łatwo zauważyć, jak trudno planować przyszłość nawet jednego podmiotu gospodarczego, a co dopiero całego sektora elektroenergetycznego. Nie eliminuje to jednak konieczności podejmowania takich działań. Niestety, wobec coraz szybszego tempa zmian w gospodarce i coraz większej jej złożoności, trafne planowanie staje się nie tylko coraz trudniejsze, ale i coraz mniej wiarygodne (pomimo, że obecnie dysponujemy całą gamą nowoczesnych narzędzi i metod). Chybione plany, zwłaszcza w sektorze energetycznym, mogą spowodować poważne perturbacje w całej gospodarce. Lepsze zrozumienie procesu planowania i wszystkich jego etapów oraz tego co jest realne, pozwala na zajmowanie się równocześnie większą liczbą sytuacji niż tą, którą planuje się oddzielnie; (tym samym pozwala to na większą zdolność reagowania w przyszłości). A zatem przystępując do planowania rozwoju systemu elektroenergetycznego należy wziąć pod uwagę wiele uwarunkowań wpływających na ten system i umożliwiających jego sprawne funkcjonowanie, wśród nich: rozwój technologiczny, bezpieczeństwo ciągłości dostaw, oddziaływanie na środowisko, jakość życia społeczeństwa, dystrybucję i konkurencję. Według F. Krawca proces planowania w sektorze elektroenergetycznym rozpoczyna się od opracowania prognozy zapotrzebowania na energię. Proces ten jest bardzo złożony, bo jest wynikiem indukcji przyszłych i przeszłych informacji [4]. Prognozy muszą objąć wszystkie składniki rynku energetycznego, w tym: konkurencyjność, szacunki finansowe, warunki i ograniczenia w budowie nowych elektrowni. Należy dokonać szczegółowych prognoz ekonomicznych, demograficznych popytu sprzedaży i dystrybucji. U podstaw opracowania prognoz zużycia energii elektrycznej jest wydzielenie grup jej użytkowników czyli przemysłu, sektora handlu i usług oraz sektora mieszkaniowego. Każdy proces prognozowania zapotrzebowania na energię powinien następować po dokładnej analizie istniejącej sytuacji gospodarczej w skali mikro i makro oraz dokładnej ocenie czynników warunkujących jej wytwarzanie, dystrybucję, odbiór oraz zużycie. Zapotrzebowanie jest prognozowane i mierzone na wielu płaszczyznach: produktu, odbiorcy i przedziału czasowego. Prognozowanie zapotrzebowania na energię jest zadaniem niezwykle złożonym z uwagi na fakt, że szereg czasowy zapotrzebowania wykazuje sezonowość dobową, tygodniową i roczną, jak również ze względu na czynniki zewnętrzne (które mają istotny wpływ na wysokość zapotrzebowania), np. czynniki meteorologiczne. Rozpoznanie rynków docelowych Rozpoznanie rynków docelowych znaczy tyle, co zidentyfikowanie wszystkich podmiotów na nim działających, w tym konkurencyjnych. Następnie zebranie o nich dostępnych informacji, opisujących specyfikę ich funkcjonowania i opracowanie prognozy szans rozwoju (rozmiaru rynku, jego tendencji rozwojowych). Rozpoznanie rynków docelowych polega również na identyfikacji wszystkich produktów konkurujących na tym rynku, określenie rzędu jego sprzedaży, następnie dokonania szacunku wzrostu dla przyszłego rynku. Po wyborze docelowych odbiorców i określeniu ich potrzeb, zdefiniowaniu łańcucha dodatkowych wartości produktów i usług, należy określić pozycję produktu 18

19 lub usługi na rynku, co również nie jest sprawą łatwą. Bo to wzrost konkurencji na runku wymusza podejmowanie strategicznych decyzji, dotyczących pozycji firmy na rynku. Im większa konkurencja, tym trudniej określić pozycję. Uczestnikami rynku elektroenergetycznego są: odbiorcy końcowi, wytwórcy energii elektrycznej, przedsiębiorstwa obrotu hurtowego i detalicznego, Operator Systemu Przesyłowego, Operatorzy Systemu Dystrybucyjnego, Operatorzy Handlowo Techniczni, Operatorzy Handlowi. Głównym celem działania rynku elektroenergetycznego jest optymalizacja kosztów całkowitych produkcji, dostaw energii elektrycznej dla gospodarki i społeczeństwa poprzez wprowadzenie mechanizmów konkurencyjnych do wytwarzania i obrotu energią elektryczną [5]. W ogólnym ujęciu rynek usług elektroenergetycznych to ogół transakcji w zakresie usług elektroenergetycznych, których obecnie liczba systematycznie rośnie, a tym samym wzrasta jego rola w gospodarce. Metody prognozowania Celem prognozy jest opracowanie zestawu informacji, mierników, wskaźników oraz prawdopodobnych warunków przyszłości. Wśród metod prognozowania i zapotrzebowania na energię wyróżnia się: 1. Podejście ekonometryczne (do prognozowania tego, co ma się zdarzyć w przyszłości, wykorzystuje się kombinację zasad ekonomicznych i metod statystycznych). Podejście to składa się z określenia statystycznych współzależności pomiędzy zmienną zależną (zużycie energii elektrycznej / gazu), a zmiennymi niezależnymi, objaśniającymi (dochód, wielkość produkcji wytworzonej, ceny energii, zmiany demograficzne i technologiczne, regulacje rządowe, warunki środowiskowe). Stwarza to możliwość zbudowania ścisłych modeli zależności zapotrzebowania na energię, ale warunkiem ich budowy powinna być dobra znajomość tych czynników. 2. Podejście inżynierskie (końcowego zapotrzebowania), wykorzystująca wysoko zdezagregowane informacje dotyczące zapotrzebowania na energię przez różnego rodzaju odbiorniki, urządzenia i typy zastosowań. Bazuje ono na szczegółowych informacjach dotyczących liczby urządzeń, wykorzystujących każdy rodzaj nośnika energii w projektowanym przedziale czasowym, przewidywanych wskaźnikach jednostkowego zużycia dla każdego z typów urządzeń i liczby urządzeń danego typu będącego aktualnie w użytkowani. Iloczyn aktualnej liczby urządzeń i ich obliczeniowy współczynnik zużycia energii i wskaźnik jego rzeczywistego wykorzystania daje prognozowane zapotrzebowanie na energię przez tę kategorie urządzeń. Metoda ta ułatwia bezpośrednie określenie racjonalnego wykorzystywania energii przez dany sprzęt oraz zmian w zachowaniach odbiorców. 3. Podejście zintegrowane, wyznacza dwie metody integracji. W pierwszym podejście końcowego zapotrzebowania może być włączone do modelu ekonometrycznego i spełniać funkcję pomocniczą w całościowym procesie pełnego prognozowania. W drugim - parametry ekonometryczne mogą być odzwierciedlone w kategoriach końcowego zużycia energii. Obie kombinacje są praktyczne, ale w dużym stopniu zależą od danych dotyczących przedsiębiorstw energetycznych oraz strategii przyjętych przy 19

20 prognozowaniu [2]. W Polityce Energetycznej Polski do 2025 roku prognozę zapotrzebowania na paliwa i energię opracowano na podstawie scenariusza makroekonomicznego rozwoju kraju. Prognozę tę sporządzono w czterech wariantach: Wariant Traktatowy (w którym uwzględniono postanowienia Traktatu Akcesyjnego), Wariant Podstawowy Węglowy, różni się tym od poprzedniego, że wymóg spełnienia postanowień w zakresie emisji z dużych obiektów spalania został zastąpiony przez realizację Krajowego Planu Redukcji Emisji (KPRE), Wariat Podstawowy Gazowy, różni się od Podstawowego Węglowego tym, że dostawy węgla do produkcji energii elektrycznej są utrzymywane na obecnym poziomie, a paliwem dodatkowym w tym wariancie będzie przede wszystkim gaz ziemny, Wariant Efektywnościowy, spełnia takie same kryteria ekologiczne jak warianty podstawowe (założono w nim uzyskanie dodatkowej poprawy efektywności energetycznej w obszarach: wytwarzania, przesyłu, dystrybucji). W trzech pierwszych wariantach przewidywane zapotrzebowanie na energię finalną (konsumowaną przez podmioty gospodarcze i gospodarstwa domowe), wzrośnie do 2025 roku o koło 55%. W Wariancie Efektywnościowym zapotrzebowanie na energię finalną wzrośnie do tego samego okresu o 48%, a osiągnięte oszczędności poszczególnych nośników będą na poziomie 4 6%, wzrośnie również zużycie energii ze źródeł odnawialnych. Do opracowania prognozy zapotrzebowania na energię użyteczną do 2030 roku zastosowano model zużycia końcowego (end-use) o nazwie MAED (gdzie tworzone są projekcje zapotrzebowania na energię użyteczną, dla każdego kierunku użytkowania energii w ramach każdego sektora gospodarki). Wyniki modelu MAED są wsadem do symulacyjnego modelu energetyczno ekologicznego BALANCE wyznaczającego zapotrzebowanie na energię finalną z podziałem na poszczególne nośniki oraz krajowe bilanse energii i wielkości emisji zanieczyszczeń, którego istotą jest podejście rynkowe. Wynikiem działania tego modelu jest najbardziej prawdopodobna projekcja przyszłego stanu gospodarki energetycznej przy przyjętych założeniach i warunkach brzegowych, dotyczących cen paliw pierwotnych, polityki energetycznej państwa, postępu technologicznego oraz ograniczeń w dostępnie do nośników energii, a także ograniczeń czasowych w procesach inwestycyjnych. Prognozę struktury systemowych źródeł energii elektrycznej o najmniejszych zdyskontowanych kosztach wytwarzania wytworzono za pomocą modelu WASP4 [6]. GOSPODARCZE ZNACZENIE PLANOWANIA ROZWOJU SYSTEMU ELEKTROENERGETYCZNEGO Planowanie rozwoju systemu elektroenergetycznego stanowi jeden z ważniejszych obszarów badań w gospodarce. Przedsiębiorstwa, w tym również branży elektroenergetycznej, potrzebują zarówno planów jak i prognoz krótko i długoterminowych. Znaczenie ich wzrasta wraz ze wzrostem konkurencji i mechanizmów wolnorynkowych na rynku energii elektrycznej. 20

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

ZIELONA ENERGIA W POLSCE

ZIELONA ENERGIA W POLSCE ZIELONA ENERGIA W POLSCE Współczesny świat wymaga zmiany struktury wykorzystywanych źródeł energii pierwotnej. Wzrost popytu na surowce energetyczne, przy jednoczesnej rosnącej niestabilności warunków

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Ogarniamy prąd, żeby nie ogarnęła nas ciemność TŁO

Ogarniamy prąd, żeby nie ogarnęła nas ciemność TŁO Gminazjum 67 maj 2014 Ogarniamy prąd, żeby nie ogarnęła nas ciemność TŁO 1. Jakie możliwości daje nam 3Rewolucja Przemysłowa? 2. Jaka jest rola sieci społecznościowych? 3. Jak to robią inni? 4. Jaki jest

Bardziej szczegółowo

Energetyka obywatelska Andrzej Kassenberg Instytut na rzecz Ekorozwoju

Energetyka obywatelska Andrzej Kassenberg Instytut na rzecz Ekorozwoju Energetyka obywatelska Andrzej Kassenberg Instytut na rzecz Ekorozwoju Spotkanie otwierające realizację projektu p.t. WŁĄCZ SIĘ! Udział społeczny w tworzeniu lokalnych strategii i planów energetycznych

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013

Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013 Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013 Stabilne podwaliny dla przyszłego porządku ciepłowniczego Bogusław Regulski Wiceprezes Zarządu IGCP Debata : Narodowa Mapa Ciepła - Warszawa 22 listopada 2013 Struktura

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 4 Bilans potrzeb grzewczych W-588.04

Bardziej szczegółowo

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe Otoczenie międzynarodowe Globalne wskaźniki ekonomiczne pokazują, że rok 2008 był kolejnym okresem wzrostu gospodarczego. Jednak charakter tego wzrostu nie był jednolity - już na początku roku wystąpiły

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Bożena Ewa Matusiak UŁ REC 2013 2013-11-24 REC 2013 Nałęczów 1 Agenda 1 2 3 Wprowadzenie Model prosumenta i model ESCO Ciepło rozproszone a budownictwo

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Materiał na konferencję prasową w dniu 23 lipca 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji Notatka Informacyjna Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Efektywność energetyczna

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

Energetyka rozproszona Szanse i korzyści dla wszystkich samorządów przedsiębiorców mieszkańców

Energetyka rozproszona Szanse i korzyści dla wszystkich samorządów przedsiębiorców mieszkańców Energetyka rozproszona Szanse i korzyści dla wszystkich samorządów przedsiębiorców mieszkańców Mariusz Klimczak Prezes Zarządu Banku Ochrony Środowiska Wyobraź sobie mamy rok 2025 OZE Jesteśmy w gminie

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII mgr Małgorzata GÓRALCZYK Polska Akademia Nauk, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Pracownia Badań Strategicznych, ul. Wybickiego

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Kielce, dn. 7 marca 2014 r. 2 Wzywania stojące przed polską energetyką

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Współorganizator Warszawa, 28 maja 2012 Polityka klimatyczna a zrównoważony transport w miastach Andrzej Rajkiewicz, Edmund Wach Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Podstawy

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY Rola i wpływ energetyki na gospodarkę Wraz z efektem mnożnikowym energetyka tworzy 7,9% wartości dodanej; 612 tys. miejsc pracy bezpośrednio i w sektorach powiązanych;

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII. I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej. Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ. Warszawa, 27 października 2009

EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII. I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej. Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ. Warszawa, 27 października 2009 EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej Warszawa, 27 października 2009 Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ Czarna skrzynka Energetyka Energia pierwotna Dobro ogólnoludzkie?

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości Efektywność w budownictwie czyli Wykorzystać szansę Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości maria.dreger@rockwool.pl Rezerwy są wszędzie, ale uwaga na budynki - ponad 5 mln obiektów zużywających

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku pomp ciepła

Analiza rynku pomp ciepła Analiza rynku pomp ciepła Autor: Paweł Lachman - prezes Zarządu, Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła ("Czysta Energia" - 11/2014) W ostatnim czasie zauważalny jest rozwój rynku pomp ciepła,

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants. Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej

Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants. Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej Agenda Prezentacja GCE jako partnera w zakresie efektywności energetycznej Potrzeba zwiększania

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Stabilizacja sieci - bezpieczeństwo energetyczne metropolii - debata Redakcja Polityki, ul. Słupecka 6, Warszawa 29.09.2011r. 2 Zagadnienia bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 22 maja 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej

Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Szczecin, 15 kwietnia 2016 r. GOSPODARKA NIESKOEMISYJNA zapewnienie

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r.

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r. Polityka energetyczna Polski do 2050 roku Warszawa, sierpień 2014 r. 2 Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko Strategia BEiŚ: została przyjęta przez Radę Ministrów 15 kwietnia 2014 r. (rozpoczęcie prac

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Magdalena Rogulska Szwedzko-Polska Platforma Zrównoważonej Energetyki POLEKO, 8 października 2013 r. Cele polityki energetycznej

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia 16 grudnia 2011 r. Sprawozdanie nr 111/2011 Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia

Bardziej szczegółowo

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko Dla rozwoju infrastruktury i środowiska Plan Gospodarki Niskoemisyjnej w Gminie

Bardziej szczegółowo

Analiza systemowa gospodarki energetycznej Polski

Analiza systemowa gospodarki energetycznej Polski Analiza systemowa gospodarki energetycznej Polski System (gr. σύστηµα systema rzecz złoŝona) - jakikolwiek obiekt fizyczny lub abstrakcyjny, w którym moŝna wyróŝnić jakieś wzajemnie powiązane dla obserwatora

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Kraków, 15 maja 2008 r. 2 Programy operacyjne Realizacja wspieranego projektu Poprawa efektywności

Bardziej szczegółowo

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej 1 Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej Seminarium naukowe Instytut Przedsiębiorstwa Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Warszawa, 11 marca 2014r. Atrakcyjne miejsce dla 2 obecnych i przyszłych

Bardziej szczegółowo

CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE. Ryszard Mocha

CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE. Ryszard Mocha CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE Ryszard Mocha ZASOBY ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII W POLSCE. BIOMASA Największe możliwości zwiększenia udziału OZE istnieją w zakresie wykorzystania biomasy. Załącznik

Bardziej szczegółowo

Strategia GK "Energetyka" na lata 2015-2020

Strategia GK Energetyka na lata 2015-2020 Strategia GK "Energetyka" na lata 2015-2020 Szanowni Państwo, Serdecznie zachęcam do lektury, Adam Witek Prezes Zarządu GK Energetyka sp. z o.o. 2 Cele strategiczne Podstawowe oczekiwania wobec GK Energetyka

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 DLACZEGO POTRZEBNA JEST DYSKUSJA? wyczerpywanie się stosowanych dotychczas źródeł energii problem ekologiczny (efekt cieplarniany)

Bardziej szczegółowo

1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3) wskaźnik ubóstwa społecznego [HPI] 5) udział zatrudnienia w usługach

1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3) wskaźnik ubóstwa społecznego [HPI] 5) udział zatrudnienia w usługach GEOGRAFIA EKONOMICZNA MIERNIKI ROZWOJU SPOŁECZNO- GOSPODARCZEGO dr Anna Bernaciak MIERNIKI ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO 1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3)

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Podstawowym używanym w Polsce pierwotnym nośnikiem energii jest: a) ropa naftowa

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE 2 z 5 Szanowni Państwo, Urzędy gmin i miast będąc gospodarzami na swoim terenie, poprzez

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 F u n d a c ja n a r z e c z E n e r g e ty k i Z r ó w n o w a żo n e j PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 Cele Dyrektywy 2009/28/WE w sprawie promocji wykorzystania energii z OZE Osiągnięcie

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Nieco historii Instalacje naftowe w Polsce, początek XX w. Nieco historii

Bardziej szczegółowo

Polish non-paper on the EU strategy for heating and cooling

Polish non-paper on the EU strategy for heating and cooling Polish non-paper on the EU strategy for heating and cooling Jednym z głównych celów każdego państwa jest zapewnienie swoim obywatelom komfortu cieplnego 1. Aby móc to uczynić w warunkach geograficznych

Bardziej szczegółowo

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 2009 Zawartość prezentacji 1. Podstawy prawne

Bardziej szczegółowo

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim Marian Magdziarz WOJEWÓDZTWO OPOLSKIE Powierzchnia 9.412 km² Ludność - 1.055,7 tys Stolica Opole ok. 130 tys. mieszkańców

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. 3.1 WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI.

PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. 3.1 WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. Spis treści PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ROZDZIAŁ 1... BŁĄD! NIE RYNEK GAZU ZIEMNEGO ZASADY FUNKCJONOWANIA.... BŁĄD! NIE 1.1. RYNEK GAZU ZIEMNEGO ZMIANY STRUKTURALNE

Bardziej szczegółowo

Pakiet Klimatyczno- Energetyczny i 7. Program Badań i Technologii UE

Pakiet Klimatyczno- Energetyczny i 7. Program Badań i Technologii UE Dywersyfikacja dostaw ciepła dla Miasta Rybnik Pakiet Klimatyczno- Energetyczny i 7. Program Badań i Technologii UE Prof. Jerzy Buzek Poseł do Parlamentu Europejskiego Członek Komisji Przemysłu, Badań

Bardziej szczegółowo

(dla Polski o 15%) Analiza mo liwo ci i warunków oraz korzystanie z wolnego rynku energii. Wymagaj od samorz dów nakre

(dla Polski o 15%) Analiza mo liwo ci i warunków oraz korzystanie z wolnego rynku energii. Wymagaj od samorz dów nakre Gmina jako klient na rynku elektroenergetycznym racjonalizacja zużycia energii na przykładzie Miasta Częstochowy URZĄD D MIASTA CZĘSTOCHOWY ul. Śląska 11/13, 42-217 Częstochowa tel. +48 (34) 370 71 00,

Bardziej szczegółowo

Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii

Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii Sławomir Siejko Konferencja Gospodarka jutra Energia Rozwój - Środowisko Wrocław 20 stycznia 2016 r. Prezes Rady Ministrów Regulator

Bardziej szczegółowo

Zmiany klimatu ATMOTERM S.A. Gdański Obszar Metropolitalny 2015. Dla rozwoju infrastruktury i środowiska

Zmiany klimatu ATMOTERM S.A. Gdański Obszar Metropolitalny 2015. Dla rozwoju infrastruktury i środowiska ATMOTERM S.A. Inteligentne rozwiązania aby chronić środowisko Dla rozwoju infrastruktury i środowiska Zmiany klimatu Gdański Obszar Metropolitalny 2015 Projekt "Plan gospodarki niskoemisyjnej dla Gdańskiego

Bardziej szczegółowo

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat Kartel umowa państw posiadających decydujący wpływ w tej samej lub podobnej branży, mająca na celu kontrolę nad rynkiem i jego regulację (ceny, podaży, popytu). Nie jest to oddzielna instytucja. OPEC (Organization

Bardziej szczegółowo

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE Bioenergia w krajach Europy Centralnej, uprawy energetyczne. Dr Hanna Bartoszewicz-Burczy, Instytut Energetyki 23 kwietnia 2015 r., SGGW 1. Źródła

Bardziej szczegółowo

http://www.domy-pasywne.pl Opracowała: Dr inż. Teresa Rucińska

http://www.domy-pasywne.pl Opracowała: Dr inż. Teresa Rucińska http://www.domy-pasywne.pl Opracowała: Dr inż. Teresa Rucińska Zrównoważony rozwój Pojęcie "Zrównoważony rozwój", jest alternatywą pojęcia Rozwoju rabunkowego" i wywodzi się z ONZ-towskiego raportu "Nasza

Bardziej szczegółowo

Duński Plan Energetyczny. Koniec epoki kotłów gazowych i olejowych w Danii

Duński Plan Energetyczny. Koniec epoki kotłów gazowych i olejowych w Danii Duński Plan Energetyczny. Koniec epoki kotłów gazowych i olejowych w Danii W 2010 roku duńska Komisja ds. Zmian Klimatu stwierdziła, że realne jest uniezależnienie się od paliw kopalnych. Na tych danych

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości!

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości! Warto budować lepszą przyszłość! Czyste środowisko, efektywne systemy energetyczne, komfort życia dr inż. Piotr Ziembicki Instytut Inżynierii Środowiska Uniwersytet Zielonogórski WYZWANIA WSPÓŁCZESNOŚCI

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA W ASPEKCIE BEZPIECZEŃSTWA DOSTAW ENERGII I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA W ASPEKCIE BEZPIECZEŃSTWA DOSTAW ENERGII I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA W ASPEKCIE BEZPIECZEŃSTWA DOSTAW ENERGII I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO Dr inż. Waldemar DOŁĘGA Instytut Energoelektryki Politechnika Wrocławska 50-370 Wrocław, ul. Wybrzeże Wyspiańskiego

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. Maciej Dzikuć

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. Maciej Dzikuć BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Maciej Dzikuć Celem artykułu jest przedstawienie postrzegania bezpieczeństwa energetycznego przez mieszkańców województwa lubuskiego. Wskazano

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Wprowadzenie i prezentacja wyników do dalszej dyskusji Grzegorz Wiśniewski Instytut Energetyki Odnawialnej (EC BREC

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Rola węgla brunatnego w gospodarce Polski 180 160 140 120 100 80 60 40 20 Struktura produkcji en. elektrycznej w elektrowniach krajowych

Bardziej szczegółowo

Początki początków - maj br.

Początki początków - maj br. Dotychczasowe doświadczenia w zakresie egzekwowania i ujmowania zagadnień klimatycznych w składanych dokumentach na etapie ooś w województwie kujawsko - pomorskim Rdoś Bydgoszcz Początki początków - maj

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo

Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej?

Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej? Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej? Wrocław 27.10.2010 r. RWE nazwa spółki 11/2/2010 STRONA 1 Grupa RWE: jedna z wiodących firm utilities na kontynencie europejskim* Główne rynki Grupy RWE

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE Anna Grontkowska, Bogdan Klepacki SPIS TREŚCI Wstęp Rozdział 1. Miejsce rolnictwa w systemie agrobiznesu Pojęcie i funkcje agrobiznesu Ogniwa agrobiznesu

Bardziej szczegółowo

Produkcja energii elektrycznej. Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE

Produkcja energii elektrycznej. Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE Produkcja energii elektrycznej Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE Znaczenie energii elektrycznej Umożliwia korzystanie z urządzeń gospodarstwa domowego Warunkuje rozwój rolnictwa, przemysłu i usług

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji.

Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji. Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji. Seminarium "Bezpieczna Chemia Warszawa, 5 listopada 2014 roku Pan Zbigniew Szpak, Prezes KAPE S.A.

Bardziej szczegółowo

16. CZY CUKIER I PALIWO MAJĄ WSPÓLNE OGNIWO?

16. CZY CUKIER I PALIWO MAJĄ WSPÓLNE OGNIWO? EDUKACJA GLOBALNA NA ZAJĘCIACH WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE W GIMNAZJUM, CENTRUM EDUKACJI OBYWATELSKIEJ 201 16. CZY CUKIER I PALIWO MAJĄ WSPÓLNE OGNIWO? AUTORKA: HALINA PAWŁOWSKA W trakcie lekcji młodzież będzie

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki

Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki Priorytety PEP 2030 Poprawa efektywności energetycznej Wzrost bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli

Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli 3 4 luty 2011 GIERŁOŻ prof.nzw.dr hab.inż. Krzysztof Wojdyga 1 PROJEKT Innowacyjne rozwiązania w celu ograniczenia emisji CO 2 do atmosfery przez wykorzystanie

Bardziej szczegółowo