Instytut Badan nad Cywilizacjami

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Instytut Badan nad Cywilizacjami"

Transkrypt

1 Joanna eber* Jak siê robi rewolucjê? Marketing rewolucyjny na przyk³adzie opozycyjnych organizacji m³odzie owych: Otporu! w Serbii, Kmary w Gruzji i Pory! na Ukrainie 132 Lenin zwyk³ mawiaæ: eby rewolucja uda³a siê, musi byæ organizacja, organizacja i jeszcze raz organizacja 1. Takiego samego zdania s¹ byli dzia³acze Otporu! i Kmary, a tak e obecni aktywiœci Pory! 2. Powodzenie ich dzia³alnoœci zale a³o przede wszystkim od doskonale zaplanowanych i przeprowadzonych kampanii, bêd¹cych niema³ym zaskoczeniem dla pewnych swej mocnej pozycji postkomunistycznych w³adz. Pierwszy by³ Otpor! (po serbsku Opór! ): w 2000 r. zmobilizowa³ serbskie spo³eczeñstwo do przeciwstawienia siê próbom dokonania fa³szerstw wyborczych 3 przez Slobodana Miloševiæa, tak, e wysz³o na ulice i przez masowe protesty doprowadzi³o do poddania siê d³ugoletniego dyktatora. W 2003 r. w Gruzji sukces odnios³a Kmara (po gruziñsku Dosyæ ). Dziêki kampanii pe³nej oryginalnych i zabawnych pomys³ów energicznym Gruzinom uda³o siê prze³amaæ apatiê panuj¹c¹ w spo³eczeñstwie i udowodniæ, e demokracja wcale nie jest ustrojem niemo liwym do pogodzenia z warunkami spo³eczno-politycznymi panuj¹cymi na Kaukazie. Ludzie nie zgodzili siê na fa³szerstwa w wyborach parlamentarnych 4 i wziêli udzia³ w masowych demonstracjach, w wyniku których prezydent Eduard Szewardnadze zrezygnowa³ z urzêdu, a wybory powtórzono. Tak w Gruzji w³adzê przejê³a demokra-

2 tyczna opozycja. Wydarzenia te okrzykniêto Rewolucj¹ Ró, podkreœlaj¹c ich bezkrwawy charakter. Trzecia i ostatnia jak dot¹d rewolucja bez przemocy mia³a miejsce na Ukrainie. Ku zaskoczeniu ca³ego œwiata naród ukraiñski wsta³ z kolan, upominaj¹c siê o swoje prawa w masowych demonstracjach. Owszem, Ukraiñcy wyszli na ulice spontanicznie, ale kampania mobilizuj¹ca spo³eczeñstwo zosta³a zorganizowana znacznie wczeœniej przed wyborami przez Porê! 5 (po ukraiñsku Ju czas! ). Po zwyciêstwie opozycji Pora! nie zaprzesta³a dzia³alnoœci i nadal aktywnie uczestniczy w yciu politycznym Ukrainy. Jak tego dokonali? Jakimi metodami uda³o im siê pokonaæ postkomunistyczne w³adze? M³odzi bo w wieku œrednio lata wykorzystali to, czego nie posiada³y stare w³adze, a oni owszem. Postawili na humor, pomys³owoœæ i dyscyplinê w dzia³aniu. Dzisiaj swoje metody podsumowuj¹ tak: U ywaliœmy takiej broni, jakiej nikt siê nie spodziewa³. Uderzaliœmy tam, gdzie nikt tego nie oczekiwa³ 6. Bo choæ walkê toczyliœmy nie uznaj¹c œrodków przemocy, przyjêliœmy militarn¹ strategiê 7. I w ten sposób doœwiadczonych polityków wykiwali. Pocz¹tki Otporu!, Kmary i Pory! Otpor! powsta³ w 1998 r. w Belgradzie. Dzia³acze korzystali z doœwiadczeñ, jakie wynieœli po pora ce protestów po wyborach lokalnych w 1996/1997 r. 8 Przede wszystkim nie chcieli powtórzyæ b³êdu opozycji w zakresie monitorowania kolejnych wyborów. W 1996/1997 r. opozycja w Belgradzie mieœcie, w którym by³a najsilniejsza by³a w stanie wys³aæ swoich obserwatorów do 3 komitetów wyborczych. atwo siê domyœliæ, e w innych miastach i miasteczkach sytuacja by³a znacznie gorsza. Tak wiêc Slobodan Miloševiæ nie mia³ adnych trudnoœci w sfa³szowaniu wyników. Po zakoñczeniu protestów w 1997 r. Miloševiæ rozprawi³ siê z ich uczestnikami. W szczególnoœci represje uderzy³y w œrodowisko akademickie. Zlikwidowana zosta³a autonomia uniwersytetów, a aktywni politycznie wyk³adowcy i studenci zostali relegowani. To zmobilizowa³o studentów do dzia³ania. Otpor! w ci¹gu 15 miesiêcy sta³ siê najwiêkszym ruchem obywatelskim w historii Serbii. Mia³ do dyspozycji 100 tysiêcy aktywistów w 176 miastach i miasteczkach w kraju. Wszyscy uczestniczyli w kampanii maj¹cej na celu zmobilizowanie spo³eczeñstwa. Koszty dzia³alnoœci pokrywali z w³asnych kieszeni. Gdy organizacja zdoby³a ju powszechne zaufanie, otrzyma³a grant wysokoœci 1000 USD od Open Society Institute George a Sorosa. Dwa miesi¹ce póÿniej Otpor! przedstawi³ swój projekt kampanii przedwyborczej. Zachodnie fundacje uzna³y go za najlepszy i postanowi³y wesprzeæ 133

3 finansowo. Sceptycznie nastawieni zwróciliby uwagê, e rz¹d amerykañski przeznaczy³ oko³o 25 milionów USD na demokratyzacjê w Serbii, a Otpor! wed³ug nieoficjalnych Ÿróde³ otrzyma³ w sumie 2 mln USD na kampaniê Get out to vote. W historii gruziñskiej Kmary mo na doszukaæ siê wielu analogii do Otporu! Kmara równie zosta³a za³o ona przez studentów, którzy zrozumieli, e nic nie zmieni siê w ich yciu nie bêd¹ mieli szans ani na lepszy poziom edukacji, ani na atrakcyjn¹ pracê dopóki nie pozbêd¹ siê postkomunistycznego dyktatora. Za prezydentury Eduarda Szewardnadze najbardziej skorumpowan¹ dziedzin¹ w kraju by³o szkolnictwo wy sze. Zbuntowani studenci w 2001 r. za³o yli Samorz¹d Studencki na Uniwersytecie Pañstwowym w Tbilisi. Postanowili, e doprowadz¹ do reform i likwidacji korupcji na uniwersytetach. Pocz¹tkowo ich dzia³alnoœæ przynosi³a efekty. Uda³o im siê nawet zaprowadziæ niektórych skorumpowanych wyk³adowców przed s¹d. Du ym sukcesem studentów by³a równie zmiana decyzji rz¹du, który zamierza³ zamkn¹æ niezale n¹ stacjê telewizyjn¹ Rustavi 2 9. Zorganizowali wtedy masowe demonstracje, które zmusi³y Szewardnadze do odwo³ania ca³ego gabinetu. Ale nie by³o ³atwo. Rektorzy koledzy prezydenta Szewardnadze ze starych, dobrych lat, czyli z czasów Komunistycznej Partii Zwi¹zku Radzieckiego byli zdania, e Samorz¹d ma zajmowaæ siê koncertami rockowymi albo meczami pi³ki no nej, a nie bawiæ siê w politykê. Studenci nie poddawali siê. Przeprowadzili ankietê, w której zapytali o najbardziej skorumpowanych pracowników poszczególnych wydzia³ów sto³ecznej uczelni. Byli w szoku, kiedy nastêpnego dnia po og³oszeniu wyników cz³owiek, którego nazwisko najczêœciej siê powtarza³o, awansowa³. Mieli dosyæ. Stwierdzili, e jeœli Szewardnadze bêdzie nadal rz¹dziæ, nie zmieni siê nic: ani na uczelni, ani w polityce. W ten sposób wiosn¹ 2003 r. powsta³a Kmara (po gruziñsku Dosyæ ). W sprawach organizacyjnych, finansowych i przede wszystkim w kontaktach miêdzynarodowych pomog³a im organizacja pozarz¹dowa Liberty Institute 10. To dziêki niej wiosn¹ 2003 r. aktywiœci Kmary mogli odwiedziæ w Belgradzie swoich rówieœników z Otporu!, którzy chêtnie doradzili im, które strategie i taktyki najlepiej sprawdzaj¹ siê w akcjach obywatelskiego niepos³uszeñstwa. Latem nast¹pi³a rewizyta Otporu! w Tbilisi. Tak jak cz³onkowie Otporu!, aktywiœci Kmary nie otrzymywali adnego wynagrodzenia. Jednak e koszty produkcji ulotek czy sztandarów zosta³y pokryte z Programu Wspieraj¹cego Wybory, na który gruziñska ga³¹ÿ Open Society Institute 11 przeznaczy³a USD. Sukces Kmary (rezygnacja Szewardnadze) by³ dla jej aktywistów ogromnym zaskoczeniem. Dzisiaj przyznaj¹, e 134

4 protesty z 2003 r. traktowali jako przygotowanie do akcji przed wyborami prezydenckimi w 2005 r. 12 Pora! (po ukraiñsku Ju czas! ) powsta³a kilka miesiêcy po zwyciêstwie Kmary, w marcu 2004 r. Jej twórcy chcieli powróciæ do idei i tradycji ruchów studenckich, które na prze³omie lat 80. i 90. odegra³y wa n¹ rolê w walce o niepodleg³oœæ. Ju w 2000 r. Ukraiñcy, zawiedzeni stanem pañstwa, w którym szerzy³a siê korupcja, nie by³o wolnoœci mediów, a ludzie toczyli walkê o fizyczne przetrwanie, rozpoczêli akcjê obywatelsk¹ Ukraina bez Kuczmy. Podczas manifestacji utworzy³o siê m³odzie owe skrzyd³o Za prawd¹. Jego dzia³acze, dziêki zdobytemu doœwiadczeniu, okazali siê póÿniej bardzo przydatni w planowaniu akcji Pory! Inni przyszli aktywiœci Pory! nale eli do najwiêkszych organizacji m³odzie owych, tj. Chrzeœcijañsko-Demokratycznej M³odzie y Ukraiñskiej, M³odzie owego Zwi¹zku Ukraiñskiego, Zarewo, M³odego Oœwiecenia, Stowarzyszenia Studentów Prawa, a tak e koalicji organizacji pozarz¹dowych Wolnoœæ wyboru 13. Swój sukces zawdziêczaj¹ w³aœnie temu, e w odpowiednim czasie zjednoczyli siê i rozpoczêli wspóln¹ walkê o przysz³oœæ Ukrainy pod szyldem ogólnonarodowej kampanii obywatelskiej Pora! Dzia³acze Pory! brali udzia³ w wielu seminariach prowadzonych przez by³ych aktywistów Otporu!, a tak e Kmary jeszcze jako cz³onkowie organizacji studenckich 14. W pozyskiwaniu funduszy niezast¹pione okaza³y siê wspó³pracuj¹ce z Por¹! organizacje pozarz¹dowe, które dostawa³y granty na konkretne programy. Aktywiœci Pory! twierdz¹, e w odró nieniu od Otporu! i Kmary ich dzia³alnoœæ by³a w bardzo ma³ym stopniu finansowana przez spo³ecznoœæ miêdzynarodow¹. Jednoczeœnie przyznaj¹, e organizacja seminariów i treningów aktywistów by³a mo liwa dziêki grantom przyznanym przez German Marshall Fund of the United States, Freedom House i Canadian International Development Agency, które w sumie wynosi³y oko³o USD. Nasuwa siê refleksja, e skoro to niewielki procent ca³kowitych kosztów, to przeprowadzenie aksamitnej rewolucji XXI wieku kosztuje bardzo du o. Pytanie, ile, a tak e: sk¹d wziêli resztê funduszy? Porê! wsparli przedsiêbiorcy z ca³ej Ukrainy, którzy nie zapomnieli wydarzeñ z pocz¹tku lat 90., kiedy to oni nale eli do ró nych organizacji studenckich i walczyli o niepodleg³oœæ ojczyzny. Czêsto oferowali dzia- ³aczom Pory! pomoc w drukowaniu materia³ów informacyjnych, transport czy dostêp do œrodków komunikacji, nie oczekuj¹c zap³aty. Wartoœæ tych us³ug szacuje siê na ponad 5 milionów euro. Dzia³alnoœæ Pory! w trakcie Pomarañczowej Rewolucji kosztowa³a w sumie 1,2 miliona euro. Tyle wydali w gotówce. 60% tej sumy zosta³a przeznaczona na miasteczka 135

5 namiotowe, transport, jedzenie itp. W centrum koordynacyjnym Pora! utworzy³a specjaln¹ jednostkê monitoruj¹c¹ wydawanie œrodków na poszczególne akcje w kampanii. Recepta na sukces Pieni¹dze i yczliwoœæ przedsiêbiorców czy organizacji pozarz¹dowych to za ma³o, jeœli chce siê przeprowadziæ rewolucjê. Potrzebne jest rewolucyjne know-how. Tê wiedzê m³odzi rewolucjoniœci poza rodzimym doœwiadczeniem z poprzednich, zwykle nieudanych protestów czerpi¹ z dwóch Ÿróde³. Pierwsze to ksi¹ ka prof. Gene a Sharpa, za³o yciela Instytutu Alberta Einsteina Od dyktatury do demokracji 15. Wydana w Tajlandii w 1993 r. z myœl¹ o birmañskich dysydentach, potencjalnych wyzwolicielach Birmy od re imu junty wojskowej, sta³a siê bibli¹ rewolucjonistów XXI wieku z Europy ŒrodkowoWschodniej. Nie ma siê co dziwiæ: mo na w niej znaleÿæ wszystko, co interesuje ka dego, kto planuje akcjê niepos³uszeñstwa obywatelskiego: jak zidentyfikowaæ piêtê achillesow¹ dyktatora, jak zaplanowaæ kampaniê, jak wybraæ strategiê, jak utrzymaæ dyscyplinê, a nawet jak siê ustrzec przed now¹ dyktatur¹ 16. W 2000 r. w Serbii przed wyborami ksi¹ kê tê przet³umaczono na jêzyk serbski i rozprowadzono w tysi¹cach egzemplarzy na terenie ca³ego kraju. Jeden z aktywistów Otporu! opracowa³ nawet skrót, który sta³ siê kompendium wiedzy dla trenerów w organizacji, a dzisiaj funkcjonuje pod nazw¹ podrêcznik rewolucjonisty 17. Drugim Ÿród³em wiedzy s¹ seminaria, czyli bezpoœrednie spotkania aktywistów Otporu!, Kmary, Pory!, a tak e bia³oruskiego ubra w ró nych kombinacjach. Na pytanie, jak siê uczy rewolucji, dzia³acze zawsze odpowiadaj¹ w jednakowy sposób: Rewolucji nie da siê nauczyæ 18. Twierdz¹, e choæ istniej¹ uniwersalne zasady, takie jak potrzeba zjednoczenia siê opozycji, zapobiegliwoœæ w dzia³aniu, u ywaniu humoru i ironii w akcjach, bycie wszêdzie pierwszym, podgrzewanie ducha demonstrantów przez ha³as rewolucja to bardziej sprawa ducha, a nie wiedzy czy umiejêtnoœci. Zgodnie t³umacz¹, e rewolucja mo liwa jest tylko wtedy, gdy spo³eczeñstwo poczuje w sobie niewyobra aln¹ si³ê, moc. Wtedy ludzi aden dyktator nie jest w stanie powstrzymaæ. Co wiêc robi¹ w trakcie seminariów? 19 Wymieniaj¹ siê spostrze eniami, doœwiadczeniem. Podkreœlaj¹, e zawsze to s³uchacze, a nie wyk³adowcy decyduj¹, które rady wykorzystaj¹, a których nie. Poniewa oni najlepiej znaj¹ mentalnoœæ swoich spo³eczeñstw, zwyczaje, tradycje prowadzenia protestów, kontekst historyczny, a tak e osobowoœci polityków, z którymi chc¹ stoczyæ walkê. Aktywiœci Otporu!, Kmary i Pory! do znudzenia powtarzaj¹, e sytuacja 136

6 w ka dym pañstwie jest inna i nie ma uniwersalnej recepty na rewolucjê. Bez przerwy ich oskar ano, e s¹ agentami CIA (w przypadku Otporu! i Pory! ) albo KGB (w przypadku Kmary ), szpiegami, zdrajcami, a nawet zagranicznymi najemnikami. Dlatego denerwuj¹ siê, gdy oskar a siê ich o eksport rewolucji do innych krajów. Przeczuleni na punkcie opowieœci o seminariach aktywiœci Otporu! t³umacz¹, e tak jak przed rewolucj¹ w Serbii korzystali z wiedzy by³ych cz³onków prodemokratycznych ruchów ze S³owacji, Polski, Czech, Bu³garii czy Chorwacji, tak teraz maj¹c na uwadze wspólne wartoœci kultury s³owiañskiej i zdaj¹c sobie sprawê z podobieñstw problemów, z jakimi borykaj¹ siê postkomunistyczne pañstwa stwierdzili, e ich doœwiadczenie mo e przydaæ siê liderom organizacji opozycyjnych w innych krajach 20. Rozmawiaj¹c z by³ymi aktywistami Otporu!, Kmary, Pory! i ubra nietrudno odkryæ, co przede wszystkim da³y im wspominane seminaria. Przyjació³. Sami przyznaj¹, e powsta³a miêdzy nimi bardzo silna, emocjonalna wiêÿ, e czuj¹ siê jak bracia 21. Choæ mówi¹ ró nymi jêzykami, myœl¹ w podobny sposób. ZnaleŸli ludzi, którzy maj¹ podobne problemy i takie same marzenia: ycie w wolnym, demokratycznym kraju. Seminaria to bardzo wa ny czynnik motywacyjny. Obserwuj¹c zmiany w krajach rówieœników, przekonywali siê, e takie marzenia siê spe³niaj¹. Aktywiœci Pory! œmiej¹ siê dzisiaj, e gdy zobaczyli te ma³e, delikatne dziewczynki z Gruzji, które zrobi³y rewolucjê, zaparli siê i stwierdzili: jak im siê uda³o, to nam siê nie uda? 22 I zabrali siê do roboty. Pierwszy krok: zbuduj strukturê Wed³ug Otporu!, Kmary i Pory! najwa niejsze jest, aby struktura by³a horyzontalna i pozbawiona oficjalnych liderów. Wewn¹trz organizacji tworzy siê grupy (oko³o osób), na czele których stoj¹ nieformalni liderzy, zwani koordynatorami. W Otporze! panowa³a tradycja, e ka de spotkanie prowadzi³a inna osoba. Dziêki temu wszyscy czuli siê wa ni, a osobom z zewn¹trz trudniej by³o zidentyfikowaæ koordynatora, co chroni³o go w pewnym stopniu przed represjami. Brak formalnego przywództwa sprawia³, e ka dy mia³ wp³yw na kszta³t przeprowadzanych akcji: wspó³uczestniczy³ w wymyœlaniu hase³ (w czasie tzw. brainstormingu), malowaniu sztandarów, planowaniu demonstracji, dziêki czemu czu³ siê czêœci¹ organizacji i uto samia³ z jej polityk¹. To stanowi³o bardzo wa ny czynnik motywacyjny. W organizacjach tworzy³y siê dzia³y wykonuj¹ce ró ne zadania, np. zajmuj¹ce siê treningiem innych aktywistów, ds. kontaktów z mediami, ds. finansów czy ds. PR. Aktywiœci sami decydowali, w której siê znajd¹. W Kmarze, która 137

7 zw³aszcza na pocz¹tku nie by³a licznym ruchem, panowa³a zasada, e ka dy zajmuje siê wszystkim, w zale noœci od aktualnej potrzeby. Czêsto zdarza³o siê, e jednego dnia ktoœ zajmowa³ siê treningiem aktywistów, drugiego malowa³ sztandar, a jeszcze innego uk³ada³ slogany. W tak niedu ym pañstwie jak Gruzja nie mia³o to wiêkszego znaczenia, ale na Ukrainie i w Serbii pilnowano, aby komórki organizacji w regionach dysponowa³y du ¹ autonomi¹. Ta zasada dawa³a pewnoœæ, e w wypadku zaprzestania dzia- ³alnoœci czêœci komórek lub nawet centrum koordynuj¹cego ca³a organizacja nie zostanie sparali owana. Drugi krok: niech was bêdzie du o Giorgi Meladze, by³y dzia³acz Kmary, twierdzi: Zasada jest prosta: jeœli masz ludzi na ulicy, jesteœ silny. Jeœli masz wiêcej ludzi na ulicy, jesteœ silniejszy 23. Wydaje siê, e to co mówi nie jest wyssane z palca. Bo dlaczego, jeœli nie w³aœnie z powodu zbyt wielu tysiêcy wœciek³ych na w³adze demonstruj¹cych ludzi, dyktatorzy nie odwa yli siê sprowadziæ na niepos³usznych obywateli wojska, które dokona³oby masakry? Co wiêc robiæ, eby mieæ du o ludzi? OdpowiedŸ mo na znaleÿæ w podrêczniku rewolucjonisty 24. Rekrutacjê nale y przeprowadziæ wœród znajomych obecnych aktywistów, w czasie akcji, podczas których ma siê kontakt ze spo³eczeñstwem, w czasie spotkañ maj¹cych na celu promocjê idei organizacji (na uniwersytetach lub door to door ), zamieszczaj¹c informacje w mediach, na plakatach, naklejkach, kasetach video, podczas publicznych przemówieñ, na koñcu których przedstawiciele powinni okreœliæ sposób kontaktowania siê z organizacj¹, poprzez przychylne organizacji osoby publiczne, w miejscach publicznych, tj. kasach biletowych czy szpitalach (przez przychylnych pracowników), w biurze organizacji oraz przez internet. Wa ne, aby w rekrutacji po³o yæ nacisk na obszary kraju lub wydzia³y na uniwersytetach, z których pochodzi najmniej obecnych aktywistów. Gdy ju znajdzie siê chêtnych, zaprasza siê ich na spotkanie. Najlepiej powiadomiæ 2 dni przed dat¹ rozmowy oko³o osób. Wtedy mo na spodziewaæ siê, e przyjdzie 4-10 osób. W trakcie spotkania nale y przedstawiæ cele i zasady organizacji, wyt³umaczyæ ró nice miêdzy statusem aktywisty a wolontariusza (aktywiœci to stali cz³onkowie, którzy zobowi¹zali siê byæ lojalnym wobec ojczyzny i organizacji, a wolontariusze to osoby popieraj¹ce dzia³alnoœæ organizacji, gotowe od czasu do czasu pomóc, np. w rozprowadzaniu materia³ów informacyjnych). Chêtnym do wspó³pracy nale y przedstawiæ dzia³y, w których mog¹ zajmowaæ siê ró nymi zadaniami. Nastêpnie 138

8 ci, którzy zdecyduj¹ siê zostaæ aktywistami, musz¹ przejœæ szkolenie. Osobom, które wyró ni¹ siê szczególn¹ aktywnoœci¹ w trakcie szkolenia, mo na zaproponowaæ kolejne szkolenia, po których powierza im siê wiêcej zadañ. Zasad¹ dotycz¹c¹ ka dego spotkania w organizacji jest obowi¹zek wyznaczenia czasu kolejnego spotkania przed zakoñczeniem obecnego. Przed powa nym problemem deficytu aktywistów stanêli na pocz¹tku dzia³alnoœci aktywiœci Kmary. W poszukiwaniu aktywistów wyruszyli na gruziñsk¹ wieœ. Tamtejsi mieszkañcy nie mieli szans ani na wykszta³cenie, ani na pracê, byli wiêc szczególnie zdesperowani. Bardzo chcieli coœ zrobiæ. Nie mieli jednak szansy wykazaæ siê. Kmara da³a im tak¹ szansê. Aby organizacja sta³a siê powszechnym ruchem, musi mieæ cz³onków z ró nych grup wiekowych i spo³ecznych. Byli aktywiœci Kmary podkreœlaj¹, e ich organizacja by³a otwarta dla ka dego. Nawet dla cz³onków partii Eduarda Szewardnadze. Wiedzieli, e protesty nie bêd¹ masowe, dopóki nie wezm¹ w nich udzia³u starsi ludzie. Samej m³odzie y nikt nigdy nie bêdzie traktowa³ jako reprezentantów spo³eczeñstwa. Na szczêœcie w Gruzji paradoksalnie najaktywniejszymi demonstruj¹cymi byli emeryci. Trudno siê dziwiæ, pamiêtaj¹c, e œrednia emerytura wynosi³a 7 USD. Krok trzeci: przemoc¹ daleko nie zajdziesz Gdy w jakimœ pañstwie brutalne tortury, znikniêcia w niewyjaœnionych okolicznoœciach czy morderstwa za krytykowanie w³adzy s¹ sta³ym elementem ycia politycznego, a rz¹dz¹cy ignoruj¹ ograniczenia prawne i opiniê publiczn¹, jedyn¹ metod¹, która jest w stanie coœ zmieniæ, wydaje siê przemoc. Jednak e uciekaj¹c siê do przemocy, zbuntowani, rozwœcieczeni obywatele, choæby byli bardzo odwa ni i dzielni, poœwiêcali zdrowie i ycie w imieniu ojczyzny, maj¹ znikom¹ szansê na odzyskanie wolnoœci. Bardziej prawdopodobny wydaje siê scenariusz, e po zakoñczeniu walki bêd¹ poddawani jeszcze ciê szym represjom. Przemoc nie jest drog¹ do wolnoœci 25. Przekonali siê o tym m³odzi ludzie z Serbii i Gruzji. Skutki wyniszczaj¹cych wojen, które prowadzili ich prezydenci, odczuwali na co dzieñ. Wystarczy wspomnieæ bombardowania NATO w Serbii w 1999 r. czy dwie wojny domowe w Gruzji na pocz¹tku lat 90. Nauczeni, e wojna jest zdecydowanie b³êdnym sposobem walki o swoje prawa, za wszelk¹ cenê chcieli unikn¹æ przelania choæby kropli krwi. Wyrzeczenie siê przemocy daje mo liwoœæ stworzenia w spo³eczeñstwie poczucia moralnej wy szoœci nad autokratycznym re imem. Im wiêkszy opór, tym wiêksze represje. A im wiêksze s¹ represje, tym paradoksalnie wiêcej chêci by pokonaæ dyktatora

9 Aktywiœci opisywanych ruchów zawsze stawiali sobie za cel niedopuszczenie do aktów przemocy ze strony spo³eczeñstwa. I tak, na przyk³ad, Kmara w trakcie protestów pod parlamentem pilnowa³a, aby niczego nie zdewastowano, nie ukradziono, ani nikogo powa nie nie pobito. Rewolucja jest ostatni¹ negatywn¹ reakcj¹ spo³eczeñstwa na naruszenie jego praw. Gdy re im zmusi ju ludzi do wszczêcia rewolucji, nale y zrobiæ wszystko, aby odby³a siê ona bez przelewu krwi 27. Integraln¹ czêœci¹ za³o eñ rewolucji bez przemocy s¹ techniki dzia³ania na wypadek u ycia si³y fizycznej przez wroga 28. Krok czwarty: dopilnuj, aby opozycja zjednoczy³a siê Skonsolidowanie si³ opozycji wokó³ jednego lidera jest warunkiem koniecznym do przeprowadzenia aksamitnej rewolucji. W przeciwnym razie strony opozycyjne marnuj¹ swój potencja³ na walkê miêdzy sob¹ 29. Wed³ug tajnych materia³ów Kmary 30, w których wypisano dla aktywistów instrukcje postêpowania przed i w trakcie rewolucji, wspólny kandydat to pierwszy warunek do sukcesu. Kmara osi¹gnê³a to, gdy Ruch Narodowy Michai³a Saakaszwilego, Zjednoczeni Demokraci i Nowa Prawica wspólnie uczestniczyli w ulicznych demonstracjach. Liderem zosta³ ten, kto mia³ si³ê najd³u ej staæ i najg³oœniej krzyczeæ. Czyli Saakaszwili. W ci¹gu 23 dni sta³ siê liderem opozycji. W Serbii kluczowy by³ moment, kiedy 19 partii opozycyjnych utworzy³o Koalicjê Demokratycznej Opozycji Serbii. Mia³o to miejsce w styczniu 2000 r. Lidera zjednoczonej opozycji wy- ³oniono po przeprowadzeniu badania opinii publicznej wiosn¹ 2000 r. Badanie wykaza³o, który z 19 przywódców partii ma najwiêksze poparcie spo³eczeñstwa (pytano o g³osy pozytywne i negatywne). Najmniej negatywnych otrzyma³ Vojis³aw Kostunica lider niewielkiej Demokratycznej Partii Serbii polityk ma³o znany, który dziêki temu nie zd¹ y³ siê jeszcze opatrzeæ. Umowê co do warunków wyboru wspólnego kandydata (ten, kto otrzyma najmniej negatywnych g³osów) liderzy zawarli przed badaniem opinii publicznej. W ten sposób s³abo popularny polityk zosta³ wybrany do stawienia czo³a Slobodanowi Miloševiæovi w nadchodz¹cych wyborach 31. Na Ukrainie w 2004 r. liderem opozycyjnej centroprawicowej koalicji Si³a Narodu (Nasza Ukraina i Blok Julii Tymoszenko) zosta³ by³y premier Wiktor Juszczenko (szef rz¹du w latach ). Jak na przekór pomóg³ mu w tym Leonid Kuczma, odwo³uj¹c go z funkcji premiera w 2001 r. Juszczenko sprawnie wdra a³ reformy (zdyscyplinowa³ bud et, wyp³aca³ ludziom zaleg³e œwiadczenia); jego powodzenie uderzaj¹ce w interesy oligarchów nie cieszy³o Kuczmy, dlatego postanowi³ siê go pozbyæ 32. Ale ju w 2002 r. Juszczenko jako 140

10 lider demokratycznej opozycji w obliczu zagro enia ze strony wzmacniaj¹cej siê postkomunistycznej nomenklatury wygra³ wybory parlamentarne. Wkrótce jednak Kuczma zbudowa³ proprezydenck¹ wiêkszoœæ, utrzymuj¹c j¹ w poczuciu strachu, przez szanta e i przekupstwo. Oba stronnictwa przedstawia³y ró ne programy dotycz¹ce rozwoju spo³eczeñstwa, ekonomii oraz geopolitycznej orientacji. Ró nice te obserwowaliœmy równie w kampanii wyborczej w 2004 r., kiedy do walki o fotel prezydenta stan¹³ proeuropejski Wiktor Juszczenko i prorosyjski Wiktor Janukowycz 33. Krok pi¹ty: zachowaj polityczn¹ niezale noœæ Ka dy aktywista Pory! zapytany w trakcie Pomarañczowej Rewolucji za kim siê opowiada mówi³, e stoi tu, na Majdanie nie w imieniu jakiegoœ kandydata, ale w imiê wolnych i uczciwych wyborów. Nigdy ani Otpor!, ani Kmara, ani Pora! nie popiera³y konkretnych kandydatów. Za cel stawia³y sobie niezale noœæ od jakichkolwiek si³ politycznych. W praktyce jednak, zwykle ju po sfa³szowanych wyborach, podejmowa³y wspó³pracê z opozycj¹ organizuj¹c protesty spo³eczne. Przyk³ad: w po³owie listopada 2004 r. sztab W. Juszczenki przydzieli³ Porze! zadanie postawienia i zagospodarowania miasteczek namiotowych w Kijowie. Krok szósty: wymyœl logo Wed³ug Milosa Milenkoviæa, by³ego koordynatora Otporu!, symbol musi byæ jasny i prosty. Taki symbol uda³o siê znaleÿæ jego organizacji. Przejê³y go wkrótce Kmara i Pora! Ten symbol to zaciœniêta prawa piêœæ. Polacy dzisiaj czêsto pytaj¹ czy to symbol przemocy. yj¹ ju w innej rzeczywistoœci. Dlatego u nas mo e taki symbol by siê nie sprawdzi³. Ale Serbowie od razu rozumieli, e to jest podjêcie walki z symbolem komunistycznej partii lew¹ zaciœniêt¹ piêœci¹. Aktywiœci Otporu!, wymyœlaj¹c swoje logo, przewidzieli nastêpuj¹cy scenariusz: jednego dnia pañstwowe media og³osz¹, e piêœæ jest symbolem z³a, a Otpor! organizacj¹ szatana. Nastêpnego dnia zobacz¹ w opozycyjnej gazecie zdjêcie Slobodana Miloševiæa wykonane w momencie mianowania go na przywódcê Socjalistycznej Partii Serbii na tle ogromnej zaciœniêtej piêœci. Symbolu z³a 34. Otpor! od pocz¹tku promowa³ zaciœniêt¹ piêœæ jako symbol jednoœci i pokoju. Po 18 miesi¹cach dzia³alnoœci piêœæ sta³a siê najlepiej rozpoznawalnym znakiem w Serbii. Drugie logo, które zaprojektowali Serbowie i które wpisa³o siê w rewolucyjn¹ symbolikê 35, to tarcza zegara ze wskazówk¹ minutow¹ ustawion¹ na za piêæ, a godzinn¹ na 12. Spo³e- 141

11 czeñstwo odczytywa³o: za piêæ dwunasta. To by³ g³ówny znak kampanii Ju czas, prowadzonej przez koalicjê 37 organizacji pozarz¹dowych i ruchów studenckich. Znakiem rozpoznawczym rewolucji na Ukrainie sta³y siê kolor pomarañczowy i miasteczko namiotowe. Kto je wymyœli³? aden z opozycjonistów nie przypisuje sobie wynalezienia pomarañczowego jako rewolucyjnej barwy. Co do namiotów to taka ukraiñska tradycja. Ka dy strajk od pocz¹tku lat 90. mo na by³o poznaæ po tym, e na ulicach pojawia³y siê miasteczka namiotowe. Krok siódmy: stañ siê widoczny Choæ strategia dzia³ania w przypadku trzech organizacji by³a podobna malowali graffiti ze swoimi symbolami w ka dym dostêpnym miejscu najbardziej spektakularnie wykona³a to zadanie Kmara. Na pocz¹tku do organizacji nale a³o zaledwie 15 zapalonych ma³olatów, którzy postawili sobie za cel staæ siê widocznymi i przekonaæ spo³eczeñstwo, e s¹ masowych ruchem. Jak to zrobili: w ci¹gu jednej nocy w szeœciu gruziñskich miastach namalowali farb¹ w sprayu niezliczon¹ iloœæ znaków z napisem Kmara. Rano ludzie wyszli na ulice i zobaczyli wszêdzie Kmarê. W pañstwowych mediach wybuch³a panika. Kmara sta³a siê newsem dnia. Zastanawiano siê, kto za tym wszystkim stoi. Spekulowano, e w szeœciu miastach Gruzji dzia³aj¹ agenci KGB. Jak na masowy ruch przysta³o, trzeba by³o zorganizowaæ masowe demonstracje. W odró nieniu od partii opozycyjnych, które potrafi³y zebraæ osób, ale co najwy ej na piêciogodzinny koncert, Kmarze uda³o siê zorganizowaæ manifestacje trwaj¹ce bez przerwy dzieñ i noc. Nie spali? Nic podobnego. Podzielili siê na grupy, które zmienia³y siê co 2-3 godziny. W ten sposób mogli w ci¹gu tych paru godzin daæ z siebie wszystko, tzn. narobiæ bardzo du o ha³asu, bo ponoæ to jest najlepszy sposób na podtrzymanie ducha walki wœród manifestuj¹cych. Aby sprawiæ wra enie, e strajkuje ca³y naród, przed protestami przygotowywali sztandary ró nych instytucji, nawet tych, które nie bra³y udzia³u w demonstracjach. Najlepiej to wysz³o w przypadku uniwersytetów. Na pocz¹tku bardzo niewiele uczelni wy szych popar³o Kmarê. W trakcie demonstracji, gdy przechodzeñ zobaczy³ sztandar swojego uniwersytetu, który w rzeczywistoœci nie bra³ udzia³u w proteœcie, do³¹cza³ i w ten sposób podczas akcji do ich szeregów dochodzi³o œrednio 5 studentów z ka dego uniwersytetu. Nale y dodaæ, e sztandary zmienia³y siê wraz z grupami, czyli co 2-3 godziny. Dzia³acze Kmary w pozorowaniu du ego poparcia doœwiadczenie zbierali przez kilka lat. W 1999 r. na Pañstwowym Uniwersytecie w Tbilisi studentów gotowych do wziêcia udzia³u 142

12 w demonstracji przeciwko korupcji na uczelni by³o tylko szeœciu. Zapaleñcy potrzebowali nowych chêtnych. Og³osili wiêc, e w czasie przerwy miêdzy zajêciami przy okreœlonym stole na korytarzu bêdzie mo na odebraæ darmowy bilet na koncert. Tak jak przewidzieli wokó³ sto³u zrobi³ siê t³um. W tym czasie zbuntowani przyszli aktywiœci Kmary podeszli do jednego ze znienawidzonych wyk³adowców i oznajmili mu: Proszê spojrzeæ! To studenci strajkuj¹ przeciwko Panu Profesorowi! 36 Aktywiœci Kmary wyznawali zasadê: niewa ne, jak o tobie mówi¹, wa ne, eby mówili. Nie mieli zbyt wielkiego dostêpu do mediów w Gruzji wolnoœæ mediów by³a silnie ograniczona musieli wiêc wykorzystaæ media pañstwowe. W tym celu nieustannie organizowali demonstracje - trwaj¹ce chocia by 2 minuty które telewizja rejestrowa³a, a potem pokazywa³a, oskar aj¹c aktywistów o wspó³pracê z KGB. Spo³eczeñstwo interesowa³o siê kim s¹ ci tajemniczy prowokatorzy i stara³o siê, informacjê tê uzyskaæ. Po 2 miesi¹cach od powstania Kmary 80% spo³eczeñstwa wiedzia³o czym zajmuje siê organizacja i jakie s¹ jej cele, czyli wiêcej ludzi zna³o ich ni partie opozycyjne. Krok ósmy: zdob¹dÿ zaufanie Gdy Gruzini dowiedzieli siê (z ulicy czy mediów), e kraj opanowa³a banda dziwnych dwudziestolatków, Kmara zaczê³a pracowaæ nad zmian¹ swojego wizerunku. W tym celu skupi³a siê na sprawach lokalnych. Przeprowadza³a akcje zbierania œmieci na sto³ecznych ulicach. Organizowa³a charytatywne koncerty, m.in. 20 wrzeœnia 2003 r. w tbiliskim parku Mziuri koncert gwiazd sceny popowej zatytu³owany Kmara dla wykszta³conego nowego pokolenia. Zamiast kupna biletu ka dy mia³ przynieœæ z domu chocia jedn¹ ksi¹ kê. Ksi¹ ki zbierano dla szkó³ przekszta³conych z rosyjskich w gruziñskie, które prawie w ogóle nie posiada³y lektur w ojczystym jêzyku. Uda³o zebraæ siê ponad 600 ksi¹ ek, a w ci¹gu kilku dni po koncercie mieszkañcy donieœli jeszcze do biura Kmary ponad 100. Takie akcje nazywane przez aktywistów akcjami pozytywnymi organizowa³y wszystkie trzy organizacje: Otpor!, Kmara i Pora! Czasami m³odzi zapaleñcy sympatiê spo³eczeñstwa zdobywali przez przypadek. Tak siê sta³o na przyk³ad kiedy Kmara w jednym z gruziñskich miasteczek wysprayowa³a ca³¹ ulicê napisem Kmara i poniewa farba nie by³a zmywalna lokalne w³adze zarz¹dzi³y publiczne roboty. W b³yskawicznym tempie powierzchnia jezdni zosta³a pokryta nowym asfaltem. Mo na sobie wyobraziæ, jakimi zagorza³ymi zwolennikami Kmary stali siê mieszkañcy owego miasteczka. 143

13 Gdy machina zdobywania zaufania spo³eczeñstwa rozpêdzi- ³a siê, trudno by³o j¹ zatrzymaæ. Media pañstwowe przez bezpodstawne oskar enia na pró no próbowa³y zmieniæ pozytywny odbiór dwudziestolatków. Pewnego razu gdy aktywiœci przeprowadzali jedn¹ z ulicznych akcji dziennikarze z telewizji pañstwowej zaprosili ich na parê minut do studia na nagranie programu rozrywkowego. Chcieli przekonaæ w nim telewidzów, e aktywiœci Kmary to bananowa m³odzie. Jednak dzia³acze ruchu byli tak bardzo brudni, spoceni i zmêczeni, e nikt nie uwierzy³. Jak coœ nie jest prawd¹, to nie dzia³a komentuje oskar- enia w³adzy i pañstwowych mediów by³y dzia³acz Kmary 37. Krok dziewi¹ty: inwestuj w ludzi W podrêczniku rewolucjonisty 38 wyt³uszczonym drukiem jest napisane: Pamiêtaj! Ka da osoba to cenne Ÿród³o aktywnoœci i idei! Pod¹ aj¹c za t¹ myœl¹, wszystkie analizowane organizacje prowadz¹ szkolenia dla swoich dzia³aczy. Ka dy, kto chce zostaæ aktywist¹, musi przejœæ trening, a nastêpnie zaliczyæ test. Wtedy dopiero mo e rozpocz¹æ dzia³alnoœæ w wybranym przez siebie dziale. Dzia³acze Otporu! twierdz¹, e tajemnica ich sukcesu tkwi w nieustannym inwestowaniu w aktywistów. Dla osób dzia³aj¹cych ju w Otporze! regularnie organizowali specjalne szkolenia dotycz¹ce wszystkiego, co interesowa³o aktywistów. To aktywiœci decydowali, jakich ekspertów zaprosz¹ koordynatorzy grup. Kmarze latem 2003 r. uda³o siê przeszkoliæ 800 aktywistów 39. Opanowali umiejêtnoœci niezbêdne do aktywnego uczestnictwa w protestach. W przygotowaniu programu szkoleñ aktywiœci Kmary po raz kolejny wykazali siê darem przewidywania. Przewidzieli, na przyk³ad, e w trakcie akcji ulicznych, gdy media zainteresuj¹ siê ich dzia³alnoœci¹, trzeba bêdzie umieæ wyt³umaczyæ dziennikarzowi po co tu stoj¹ i krzycz¹, czym siê zajmuje ich organizacja, jakie przekonania polityczne reprezentuj¹. Krótka wypowiedÿ przed kamer¹ mo e okazaæ siê bardzo stresuj¹ca. Aby oswoiæ siê z sytuacj¹, w trakcie szkoleñ odpowiadali przed kamer¹ na proste pytania, np.: Jak siê nazywasz? Ile masz lat? Uczyli siê tak e jak trzymaæ flagê, eby siê nie zmêczyæ, jak wzbudziæ ducha walki wœród demonstruj¹cych albo jak sprawnie wykonaæ jakieœ zadanie, a potem szybko uciec. Podczas szkoleñ aktywiœci zaplanowali jesienne akcje sprz¹tania ulic, koncerty charytatywne i mecze koszykówki, co okaza³o siê œwietnym przygotowaniem do wielodniowych manifestacji. Obok szkoleñ przygotowywano specjalne materia³y, w których umieszczono informacje: Jak przekazywaæ ludziom prawdê, Prawa aresztowanego, amanie prawa wyborczego, Wewnêtrzna komunikacja i koordynacja dzia³añ

14 W podrêczniku rewolucjonisty 41 mo na znaleÿæ tak e rady dla koordynatorów grup dotycz¹ce sposobów wyra ania wdziêcznoœci aktywistom, co jest wa nym czynnikiem motywacyjnym. Najefektywniejsze s¹ œrodki niematerialne, dzia³ania, dziêki którym aktywista czuje siê doceniony, wzrasta jego poczucie w³asnej wartoœci albo ma mo liwoœæ dalszego rozwoju, np. przez uczestnictwo w dodatkowych szkoleniach albo rozszerzenie jego zakresu odpowiedzialnoœci za konkretne akcje. Co zrobiæ, eby aktywista poczu³ siê doceniony? Najwa niejszym i najbardziej rekomendowanym bo wymagaj¹cym najmniej wysi³ku sposobem jest podziêkowanie, a w wiêkszej grupie zapamiêtanie imienia aktywisty. Po zakoñczeniu akcji, która okaza³a siê sukcesem, wdziêcznoœæ zaanga owanym mo na wyraziæ przy u yciu nastêpuj¹cych œrodków: wrêczenie znaczka organizacji, w czasie spotkania grupy wymienienie z imienia aktywisty jako przyk³adu do naœladowania oraz zaproszenie na nieoficjalne spotkanie. Ka dy cz³onek poœwiêca swój czas na dzia³alnoœæ w organizacji. Dlatego do zadañ koordynatorów nale y dopilnowanie, aby aktywiœci czuli, e s¹ jej integraln¹ czêœci¹, czuli siê potrzebni. Dziêki horyzontalnej strukturze ka dy mo e zaproponowaæ swój pomys³ na przeprowadzenie akcji. Poczucie, e siê ma wp³yw choæby na najmniejszy element kampanii, pozytywnie wp³ywa na identyfikacjê z grup¹ i motywuje do dzia³ania. Krok dziewi¹ty: pokonaj strach Jednym z najtrudniejszych do pokonania problemów w re- imach niedemokratycznych jest strach. Strach przed wyrzuceniem ze szko³y, z uniwersytetu, z pracy, przed pobiciem czy uwiêzieniem. Aktywiœci Otporu! strach przed aresztowaniami pokonali pos³uguj¹c siê sw¹ najmocniejsz¹ broni¹: humorem. Zorganizowali konkurs. Zwyciêzc¹ mia³ zostaæ ten, kogo najwiêcej razy aresztuj¹. Wygra³a osoba, która uzbiera³a 37 aresztowañ. W ten sposób dzia³acze Otporu! osi¹gnêli swój cel: nauczyli siê cieszyæ aresztowaniami. Prze³amali strach. Tê sztuczkê przekazali póÿniej swym kolegom z Kmary i Pory! Sam konkurs to jednak za ma³o. Trzeba by³o zbudowaæ specjaln¹ strukturê na wypadek aresztowania. W tym celu stworzyli kana³y informacyjne, dziêki którym zaraz po aresztowaniu o wydarzeniu dowiadywa³a siê grupa niezale nych prawników, rodzice ofiary, niezale ne media i inni aktywiœci. Prawnicy tworzyli listy aresztowanych i zapewniali prawn¹ opiekê. Zdenerwowani rodzice przekonywali policjantów, aby uwolnili ich dzieci. Dziennikarze zdawali relacje z tego, co zasz³o. W wyniku tego nawet najbardziej nieœmiali aktywiœci stawali siê rozpoznawalni w swojej okolicy. Niezast¹pio- 145

15 ne okaza³y siê œliczne aktywistki, w bia³ych koszulkach i z kwiatami w rêkach, które z urzekaj¹cym uœmiechem prosi³y policjantów o uwolnienie kolegów 42. Byli dzia³acze Kmary nazywaj¹ tê taktykê wojn¹ psychologiczn¹. Nawet gdy u ywano wobec nich przemocy, nie odpowiadali przemoc¹, a wrêcz przeciwnie podkreœlali niesi³owy charakter swoich dzia³añ, przede wszystkim wrêczaj¹c kwiaty bij¹cym policjantom 43. Przemoc i aresztowania by³y ich zdaniem oznak¹ s³aboœci a nie si³y wroga. Za cel postawili sobie przekonanie spo³eczeñstwa, e wróg (w Gruzji wrogiem nr 1 by³ E. Szewardnadze) jest z³y, nic nie jest wart i trzeba siê go pozbyæ, a nie baæ 44. Krok dziesi¹ty: zabij apatiê Strach powoduje apatiê. Ludzie skoncentrowani na walce o fizyczne przetrwanie yj¹ dniem dzisiejszym i nie myœl¹ o zaanga owaniu siê w ycie spo³eczne. Nie wierz¹, e coœ mo e siê zmieniæ, chyba e na gorsze. Najczêœciej wol¹ nic nie robiæ. Na apatiê Kmara znalaz³a równie niekonwencjonalne lekarstwo. Humor, art i ironiê. Organizowali happeningi, dziêki którym spo³eczeñstwo poczu³o, e jest aktywnym uczestnikiem protestu. Jeszcze dzisiaj byli dzia³acze Kmary uœmiechaj¹ siê, wspominaj¹c jak dali ludziom mo liwoœæ spuszczenia Szewardnadze z ekip¹ do muszli klozetowej. W jaki sposób? Zrobili wielki banner, na którym namalowali znienawidzonego prezydenta i cz³onków rz¹du, a umieœcili ich nad muszl¹ klozetow¹ ze sp³uczk¹. Ka dy przechodzeñ móg³ wsadziæ g³owê w dziurê w bannerze i wyobraziæ sobie, e to on pozbywa siê Szewardnadze. Inny wybryk pe³nych fantazji dwudziestolatków to pogrzeb rz¹du, którego inscenizacjê zorganizowali w Ogrodach Kanclerskich. W ten sposób przeszkodzili w prezentacji programu ekonomicznego bloku stworzonego przez elitê rz¹dz¹c¹ Dla nowej Gruzji. Jak na prawdziwym pogrzebie by³o pe³no kwiatów. Organizatorom nie z³o ono kondolencji, zamiast tego nazwano ich chuliganami; siedmiu aresztowano. W ten sposób krok po kroku prze³amywano przyjêt¹ a priori niechêæ spo³eczeñstwa do anga owania siê w politykê. Krok jedenasty: informuj¹c motywuj Ka dy re im niedemokratyczny to swoista pró nia informacyjna. Elity rz¹dz¹ce ograniczaj¹ dostêp spo³eczeñstw do obiektywnej informacji, która mog³aby zaszkodziæ ich wizerunkowi. Aby zmobilizowaæ spo³eczeñstwo do upomnienia siê o swoje prawa, Otpor!, Kmara i Pora! przeprowadza³y na skalê ca³ego kraju kampaniê informacyjn¹, za któr¹ 146

16 pod¹ a³a kampania mobilizacyjno-motywacyjna. Okreœlenia te sta³y siê ju s³owami-wytrychami w argonie wspó³czesnych rewolucjonistów. Wynika to z przeœwiadczenia o wielkiej wadze tych dzia³añ. Strategiê kampanii informacyjnej i motywacyjnej Pory! opracowa³a grupa przeszkolonych aktywistów, powo³ana specjalnie do tego zadania przez centrum koordynacyjne. Opracowuj¹c plan dzia³añ wykorzysta³a poza doœwiadczeniami z poprzednich protestów na Ukrainie badania i analizy przeprowadzone przez socjologów i organizacje pozarz¹dowe. Plan napisali taki: pierwszy etap to poinformowanie spo- ³eczeñstwa o programach kandydatów na prezydenta i prawach wyborczych obywateli. Drugi zmobilizowanie do g³osowania posiadaj¹cych prawa wyborcze. Trzeci zapobie enie ewentualnemu ³amaniu prawa wyborczego przez informowanie o tym, jak w³adza mo e sfa³szowaæ wyniki. W razie potrzeby etap czwarty skarga na fa³szerstwa wyborcze 45. Maj¹c na uwadze trudny dostêp spo³eczeñstwa do obiektywnej informacji, opracowuj¹c akcje informacyjne Pora! przyjê³a za fundamentaln¹ zasadê bezpoœrednie dostarczenie informacji obywatelom. W jaki sposób chcieli to osi¹gn¹æ? Przez bezpoœredni¹ komunikacjê z wyborcami, organizacjê imprez edukacyjnych i dystrybucjê materia³ów drukowanych (tj. ulotek, broszur, naklejek, ma³ych upominków, np. kalendarzy, czasopism, plakatów 46 ), graffiti, przekazy w mediach (klipy, wywiady) oraz publiczne akcje i demonstracje. Opracowuj¹c ka d¹ z kampanii wewnêtrzn¹ mobilizacyjn¹, informacyjn¹, mobilizacyjn¹ (do g³osowania) i prewencyjn¹, aktywiœci dok³adnie okreœlali cel kampanii, liczbê wolontariuszy, którzy maj¹ w niej wzi¹æ udzia³, procent uprawnionych do g³osowania, do których kampania ma dotrzeæ, czas realizacji kampanii, tytu³ kampanii 47, narzêdzia, przygotowywane do danej kampanii, np. ulotki, naklejki oraz œrodki przekazu tych narzêdzi, np. pikiety, hostele studenckie czy z rêki do rêki. Kluczem do sukcesu by³o u³o enie ³atwego do zapamiêtania sloganu. Na potrzeby ka dej kampanii skierowanej do spo³eczeñstwa informacyjnej, mobilizacyjnej i prewencyjnej przygotowywano has³a wed³ug nastêpuj¹cej procedury: najpierw okreœlano grupê odbiorców danej kampanii, nastêpnie przes³ania, które musz¹ byæ zawarte w sloganie póÿniej do konkretnego przes³ania dopisywano s³owo-klucz je wyra aj¹ce, koñcow¹ faz¹ by³o zaœ u³o enie has³a. Przyk³ad: slogan w kampanii informacyjnej mia³ byæ skierowany do wszystkich uprawnionych do g³osowania. G³ówn¹ ide¹ by³o dostarczenie informacji o wyborach. Cel to informacja, motywacja i mobilizacja. S³owa-klucze, które mia³y to przes³anie wyraziæ to: dowiedz siê (ma podkreœlaæ twoj¹ 147

17 aktywnoœæ), pomyœl (ma podkreœlaæ jaki jesteœ bystry), zag³osuj (ma podkreœlaæ, e to twój wybór). W efekcie powsta³o has³o: ObudŸ siê, pomyœl, zag³osuj! Kampania informacyjna mia³a jeden slogan, mobilizacyjna siedem, a prewencyjna cztery 48. Gdyby nie by³o internetu i telefonów komórkowych na Ukrainie, prawdopodobnie nie by³oby Pomarañczowej Rewolucji. Przynajmniej w takiej formie, jak¹ obserwowaliœmy w 2004 roku. Dlaczego? Motorem wszystkich dzia³añ by³a m³odzie lub aktywni zawodowo Ukraiñcy. Ta grupa spo³eczeñstwa ma najczêœciej dostêp do internetu. Codziennie w pracy czy w domu przekonani, e najtrudniej jest zablokowaæ obiektywn¹ informacjê w internecie czytali najœwie sze wiadomoœci polityczne publikowane w takich portalach, jak Majdan 49 czy Ukraiñska Prawda 50. W internecie wymieniano siê radami jak sprawnie utrzymaæ namiotowe miasteczko, sk¹d wzi¹æ na to pieni¹dze, tak e umawiano siê równie smsami na demonstracje w okreœlonym miejscu i o okreœlonej porze. Dowodem na to, jak szybko informacje rozchodzi³y siê przez internet, jest wydarzenie, opowiadane dzisiaj w formie anegdoty przez uczestników Pomarañczowej Rewolucji. W czasie wizyty Wiktora Janukowycza w Iwano-Frankowsku ktoœ w niego rzuci³ jajkiem tak mocno, e kandydat na prezydenta przewróci³ siê. W mediach ca³e zajœcie przedstawiono jako zamach na ycie. Milicja zniszczy³a wszystkie zdjêcia dokumentuj¹ce incydent. Jednak e jednemu œwiadkowi wydarzenia uda³o siê zachowaæ zdjêcia, na których wyraÿnie by³o widaæ, e nie by³ to aden zamach na ycie, ale celny rzut jajkiem wykonany przez nastolatka. Zdjêcia pokazano w Euronews. Jeden z widzów Euronews umieœci³ je w internecie i wieczorem 60 tysiêcy ludzi œmia³o siê, ogl¹daj¹c Janukowycza padaj¹cego od strza³u jajkiem. Obie Pory! czarna i ó³ta rozpoczynaj¹c dzia³alnoœæ utworzy³y strony internetowe: czarna ó³ta (ta mia³a równie angielsk¹ wersjê jêzykow¹) 51. Regularnie zamieszczano na nich informacje o bie ¹cych wydarzeniach, zdjêcia z ostatnich akcji, prowadzono sta³y nabór chêtnych, a nawet prowadzono akcjê fundraisingow¹. Strony te by³y te wa nym Ÿród³em informacji dla dziennikarzy na ca³ym œwiecie oraz miejscem wyra ania poparcia dla Pory! przez spo³ecznoœæ miêdzynarodow¹. Dowodem na to jest chocia by fakt, e 560 osób z 29 krajów œwiata podpisa³o List solidarnoœci i wolnoœci napisany przez aktywistów Pory!, a skierowany do wszystkich obywateli wolnego œwiata 52. Dodatkowo do setek mieszkañców Europy i Stanów Zjednoczonych wysy³ano regularnie specjalny newsletter w jêzyku angielskim zatytu³owany Czas na zmiany, w którym przedstawiano jak rozwija siê spo³eczeñstwo obywatelskie na Ukrainie

18 W trakcie Pomarañczowej Rewolucji na Ukrainie odnotowano oko³o 110 tysiêcy wejœæ do internetu. Dziêki internetowi i telefonom komórkowym odleg³oœæ Miñsk Tbilisi czy Belgrad Kijów nie jest adnym problem. Byli dzia³acza Otporu!, Kmary i obecni Pory! i ubra na wspólne seminaria umawiaj¹ siê za pomoc¹ kodowanych smsów i i. W Serbii i Gruzji dobrodziejstwa rewolucji technologicznej by³y przed politycznymi przemianami prawdziwym luksusem. Dlatego aktywiœci Otporu! i Kmary musieli dotrzeæ ze swoj¹ informacj¹ w bardziej tradycyjny co nie znaczy, e konwencjonalny sposób. Otpor! swoj¹ kampaniê informacyjn¹ i motywacyjn¹ organizowan¹ w ramach kampanii WyjdŸ i zag³osuj prowadzonej przez sektor organizacji pozarz¹dowych w Serbii zatytu³owa³ Ju czas. Jedynym celem kampanii by³o zmobilizowanie spo³eczeñstwa do wziêcia udzia³u w wyborach. Aktywiœci postanowili skupiæ siê na grupie m³odych ludzi, którzy w ci¹gu ostatnich czterech lat skoñczyli 18 lat i w 2000 r. mogli pierwszy raz w yciu zag³osowaæ. Zdawali sobie sprawê, e ta grupa nie wiedzia³a jak g³osowaæ, jaki sens ma g³osowanie, a tak e w wiêkszoœci bo w 85% nie wierzy³a, e ich g³os mo e cokolwiek zmieniæ. Przekonanie ich do zag³osowania by³o celem trwaj¹cej 18 miesiêcy kampanii Otporu! W ramach kampanii aktywiœci w 30 miastach zorganizowali koncerty plenerowe z udzia³em najwiêkszych gwiazd serbskiej muzyki rozrywkowej. Artyœci, w przerwach miêdzy utworami, pytali: Wiecie, co robimy w dzieñ wyborów? G³osujemy! Tylko tyle. Nie na kogo, nie przeciwko komu. Wykorzystuj¹c powszechnie lubian¹ przez m³odych ludzi muzykê, przekazali g³ówne przes³anie. W ten sposób unikniêto powa nych prelekcji albo pogadanek edukacyjnych, które m³odzie Ÿle przyjmuje, a cel zosta³ osi¹gniêty. Kampania nie ogranicza³a siê jednak wy³¹cznie do dzia³añ skierowanych do m³odych ludzi. Drug¹ grup¹, któr¹ Otpor! postanowi³ zmobilizowaæ by³a ludnoœæ wiejska. Mieszkañcy wsi byli najgorêtszymi zwolennikami Slobodana Miloševiæa. Jak chciano ich przekonaæ na zmiany zdania? Stwierdzono, e ycie na wsi jest nudne, a ka dy dzieñ podobny do nastêpnego. Postanowiono im to ycie urozmaiciæ. Przygotowano autokar, do którego zaproszono znanych pisarzy, artystów i inne osoby publiczne. W ci¹gu 6 miesiêcy serbskie gwiazdy odwiedzi³y 200 wsi. Mo na sobie wyobraziæ, jak¹ atrakcj¹ by³o pojawienie siê znanej postaci w wiosce. Co wiêcej, ktoœ taki siedzia³ z mieszkañcami w pubie, popija³ piwo i rozmawia³ o polityce. Przekonywa³, jak wa ny jest udzia³ w g³osowaniu (nie mówi³, na kogo powinni zag³osowaæ), jak du o mo e to zmieniæ. Rozmowa z wa n¹ person¹ sta³a siê tematem wielodniowych dyskusji na wsiach 54 i w ten sposób informacjê przekazywano z ust do ust

19 Kmara w swej kampanii informacyjnej i mobilizacyjnej pos³ugiwa³a siê podobnymi narzêdziami jak Otpor! i Pora! : rozprowadza³a drukowane materia³y, organizowa³a pikiety, spotkania z osobami publicznymi. Choæ nie by³a licznym ruchem w szczytowym okresie mia³a 3000 cz³onków nie przeszkodzi³o jej to osi¹gn¹æ rozg³osu (metody zosta³y opisane w podrozdzia³ach: Musi was byæ du o i Stañ siê widoczny ). Byli dzia³acze Kmary dzisiaj twierdz¹, e gdy siê ma w Gruzji do dyspozycji 100 osób, mo na zrobiæ wszystko. Gruzja to ma³y kraj t³umacz¹ 56. W pierwszej akcji ulicznej Kmary wziê³o udzia³ 200 studentów. 14 kwietnia 2003 r. zorganizowali marsz spod Pañstwowego Uniwersytetu w Tbilisi pod siedzibê prezydenta. Dzieñ, w którym odby³a siê manifestacja, to by³a 25. rocznica ugiêcia siê Eduarda Szewardnadze wtedy komunistycznego przywódcy Gruziñskiej Republiki Radzieckiej pod naciskiem studentów, którzy sprzeciwili siê wycofaniu jêzyka gruziñskiego jako urzêdowego. Wtedy Szewardnadze podda³ siê, wierzyli wiêc, e ta akcja bêdzie pocz¹tkiem koñca postkomunistycznego prezydenta. Maszerowali, wykrzykuj¹c Kmara (po gruziñsku dosyæ ) i nios¹c czerwone flagi Gruziñskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej z przyczepionymi do nich wizerunkami obecnych cz³onków rz¹du. Pod pa³acem prezydenta minêli kordon policji i spalili komunistyczne flagi. Niektóre z nich demonstranci wrzucili do Kanclerskich Ogrodów (tu obok siedziby prezydenta), krzycz¹c: Bêdziecie ich bardziej potrzebowali od nas. Obok okrzyku Kmara! na tbiliskich ulicach mo na by³o us³yszeæ Gotov je! (po serbsku Jest skoñczony! ) 57. To nic, e nikt nie zna³ serbskiego. Aktywistom Kmary chodzi³o o pokazanie spo³eczeñstwu, e zmiany s¹ mo liwe i mo na ich dokonaæ bez przelewu krwi tak jak w Serbii. Chodzi³o o to, eby ludzie uwierzyli, e jest szansa na lepsze ycie. Chcieliœmy stworzyæ wokó³ siebie mit, e jesteœmy band¹ szalonych ma³olatów, którzy maj¹... sprawdzon¹ receptê na obalenie dyktatora. I w tym pomóg³ nam kontakt z Otporem! t³umaczy Katarzyna Kobiashvili, by³a aktywistka Kmary 58. To, jak Serbia pozby³a siê dyktatora i wkroczy³a na demokratyczn¹ drogê rozwoju, pokazano spo³eczeñstwu gruziñskiemu w listopadzie 2003 r. dwukrotnie w telewizji. Przed wybuchem rewolucji niezale na telewizja Rustavi 2 nada³a film Bringing down a dictator w re yserii Steve a Yorka 59, ukazuj¹cy przebieg rewolucji w Serbii w 2000 r. Ogl¹daj¹c film, Gruzini zobaczyli co nale y robiæ, aby rewolucja uda³a siê. Nauczyli siê prawie na pamiêæ taktyk, które wskazane s¹ w walce z niedemokratyczn¹ w³adz¹ 60. A kilka dni potem mogli wypróbowaæ je w rzeczywistoœci. 150

20 Krok dwunasty: obrzydÿ dyktatora To prawda, e Otpor!, Kmara i Pora! w kampanii informacyjnej i motywacyjnej by³y bezstronne zachêca³y tylko do g³osowania, nie mówi³y na kogo powinno siê oddaæ g³os ale to nie znaczy, e w ogóle nie deklarowa³y przeciwko komu s¹. Taki cel mia³a prowadzona przez nich tzw. kampania negatywna. Nietrudno siê domyœleæ, przeciwko komu Otpor! skierowa³ sw¹ kampaniê negatywn¹, zatytu³owan¹ Gotov je! (po serbsku Jest skoñczony! ). Jak jednak mo na by³o prowadziæ kampaniê przeciw g³osowaniu na Slobodana Miloševiæa w czasie, kiedy za przypiêcie plakietki z napisem Gotov je! l¹dowa³o siê w areszcie? Dzia- ³acze Otporu! musieli przeprowadziæ kampaniê w niezauwa alny sposób. Jak to zrobili? Noc¹ malowali graffiti z napisem Gotov je! we wszystkich mo liwych miejscach: na budynkach, p³otach, ulicach, chodnikach znaki te mo na znaleÿæ nawet dzisiaj w serbskich miastach i na wsiach. Malowali i znikali. Samo graffiti jednak nie wystarcza³o. W sierpniu rozpoczêli akcjê rozprowadzania ulotek. Mieli do dyspozycji osób. Wolontariuszy ciê ko by³o z³apaæ na gor¹cym uczynku, poniewa wrzucali ulotki do skrzynek pocztowych. Akcjê przeprowadzono w 176 miastach. Pomys³ na kampaniê negatywn¹ podpowiedzia³ równie sam Miloševiæ. W czerwcu 2000 r. Komunistyczna Partia Jugos³awii i grupa serbskich intelektualistów postanowi³a przyznaæ Slobodanowi Miloševiæowi Medal Bohatera Ludowego, najwy - sze odznaczenie cywilne w kraju. Wed³ug regulaminu decyzjê o nadaniu odznaczenia musia³ podpisaæ prezydent. Tak wiêc ostatecznie Miloševiæ sam sobie przyzna³ medal. Co na to Otpor!? Stwierdzi³: œwietna okazja! Aktywiœci przygotowali taki sam medal tylko e z papieru. Na nim wydrukowali: Ja... (tu miejsce na wpisanie imienia i nazwiska) og³aszam siebie...(miejsce do wype³nienia)... Na dole miejsce na podpis. Zaczêli rozdawaæ medale ludziom w czasie swoich akcji. W miejscu do wype³nienia wiêkszoœæ pisa³a: og³aszam siebie bohaterem, poniewa prze y³em/am dziesiêæ lat pod rz¹dami Miloševiæa. W ten sposób ka dy indywidualnie wyrazi³ opór wobec Miloševiæa. Ludzie poczuli siê dumni, e nie opuœcili ojczyzny, a zostali i prze yli wszystkie represje. Po tym wybryku 70 aktywistów Otporu! zosta³o aresztowanych 61. W czarny PR zabawi³a siê równie Kmara. Kampania negatywna to by³ ostatni etap w kszta³towaniu swojego wizerunku. Dla przypomnienia aktywiœci Kmary rejestrowali siê w podœwiadomoœci Gruzinów w nastêpuj¹cy sposób: nagle pojawi³a siê (przez graffiti, akcje uliczne) jakaœ Kmara nikt nie wie, co to jest. Potem okazuje siê, e to s¹ 151

REGULAMIN SAMORZĄDU SZKOŁY W ZESPOLE SZKÓŁ IM. JANUSZA KORCZAKA W PRUDNIKU

REGULAMIN SAMORZĄDU SZKOŁY W ZESPOLE SZKÓŁ IM. JANUSZA KORCZAKA W PRUDNIKU Załącznik nr 3 do Statutu Zespołu Szkół im. Janusza Korczaka w Prudniku REGULAMIN SAMORZĄDU SZKOŁY W ZESPOLE SZKÓŁ IM. JANUSZA KORCZAKA W PRUDNIKU 1 1 PRZEPISY DOTYCZĄCE SAMORZĄDNOŚCI UCZNIÓW 1. Członkami

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 1 Postanowienia ogólne 1. Organizatorem konkursu jest Stowarzyszenie Czerwonej

Bardziej szczegółowo

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Załącznik nr 1 do Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2008-2015 Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Przepisy ogólne 1 1. Walne Zebranie Członków

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku w sprawie określenia trybu powoływania członków oraz organizacji i trybu działania Będzińskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPIERANIA ODDOLNYCH INICJATYW ARTYSTYCZNYCH, KULTURALNYCH I SPOŁECZNYCH WE WROCŁAWIU

PROGRAM WSPIERANIA ODDOLNYCH INICJATYW ARTYSTYCZNYCH, KULTURALNYCH I SPOŁECZNYCH WE WROCŁAWIU PROGRAM WSPIERANIA ODDOLNYCH INICJATYW ARTYSTYCZNYCH, KULTURALNYCH I SPOŁECZNYCH WE WROCŁAWIU CEL PROGRAMU Włączenie aktywnych mieszkańców Wrocławia do współtworzenia programu Wrocław Europejska Stolica

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Regulamin Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej

Regulamin Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej Regulamin Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej Podstawę prawną Regulaminu Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej zwanego dalej Walnym Zebraniem

Bardziej szczegółowo

Fed musi zwiększać dług

Fed musi zwiększać dług Fed musi zwiększać dług Autor: Chris Martenson Źródło: mises.org Tłumaczenie: Paweł Misztal Fed robi, co tylko może w celu doprowadzenia do wzrostu kredytu (to znaczy długu), abyśmy mogli powrócić do tego,

Bardziej szczegółowo

Turniej Piłkarski. Copa Manufaktura 2006

Turniej Piłkarski. Copa Manufaktura 2006 Turniej Piłkarski Regulamin Turnieju Piłkarskiego 1. Organizator, Termin, Miejsce 1. Głównym Organizatorem Turnieju Piłkarskiego Copa Manufaktura (zwanego dalej Turniejem) jest: 03-111 Warszawa, ul.podróŝnicza

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

1. Koło Naukowe Metod Ilościowych,zwane dalej KNMI, jest Uczelnianą Organizacją Studencką Uniwersytetu Szczecińskiego.

1. Koło Naukowe Metod Ilościowych,zwane dalej KNMI, jest Uczelnianą Organizacją Studencką Uniwersytetu Szczecińskiego. STATUT KOŁA NAUKOWEGO METOD ILOŚCIOWYCH działającego przy Katedrze Statystyki i Ekonometrii Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego I. Postanowienia ogólne. 1. Koło Naukowe

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska 1 Projekt Ogólnopolski: 1.1. Projekt Ogólnopolski (dalej Projekt ) to przedsięwzięcie Stowarzyszenia podjęte w celu realizacji celów

Bardziej szczegółowo

B A D A N I A S U C H A L N O Œ C I RADIO TRACK W R Z E S I E Ñ 2 0 1 1. prowadzone w systemie ci¹g³ym przez KATOLICKIE RADIO PODLASIE

B A D A N I A S U C H A L N O Œ C I RADIO TRACK W R Z E S I E Ñ 2 0 1 1. prowadzone w systemie ci¹g³ym przez KATOLICKIE RADIO PODLASIE B A D A N I A S U C H A L N O Œ C I RADIO TRACK W R Z E S I E Ñ 2 0 1 1 prowadzone w systemie ci¹g³ym przez KATOLICKIE RADIO PODLASIE R A D I O, K T Ó R E S I Ê Z N A W SKRÓCIE: PRZYZWYCZAILIŒMY WAS JU

Bardziej szczegółowo

Opinie mieszkańców Lubelszczyzny o zmianach klimatu i gazie łupkowym. Raport z badania opinii publicznej

Opinie mieszkańców Lubelszczyzny o zmianach klimatu i gazie łupkowym. Raport z badania opinii publicznej Opinie mieszkańców o zmianach klimatu i gazie łupkowym Raport z badania opinii publicznej Lena Kolarska-Bobińska, członek Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii w Parlamencie Europejskim, Platforma

Bardziej szczegółowo

KONKURS NA NAJLEPSZE LOGO

KONKURS NA NAJLEPSZE LOGO KONKURS NA NAJLEPSZE LOGO Stowarzyszenie Unia Nadwarciańska ogłasza konkurs na logo. Regulamin konkursu: I. POSTANOWIENIA WSTĘPNE 1. Regulamin określa: cele konkursu, warunki uczestnictwa w konkursie,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA

REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Regulamin Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Polska Unia Ubocznych Produktów Spalania

Bardziej szczegółowo

ZASADY BUDŻETU OBYWATELSKIEGO W ŁODZI

ZASADY BUDŻETU OBYWATELSKIEGO W ŁODZI ZASADY BUDŻETU OBYWATELSKIEGO W ŁODZI Jarosław Ogrodowski Zadanie przeprowadzenia kampanii informacyjno-promocyjnej i edukacyjnej skierowanej do mieszkańców Łodzi, wspierającej wdrożenie budżetu obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

Przed Wami ważny czas. Razem z Twoją organizacją będziecie starać się przekonać klientów Tesco do oddania głosów na Wasze działania.

Przed Wami ważny czas. Razem z Twoją organizacją będziecie starać się przekonać klientów Tesco do oddania głosów na Wasze działania. CZĘŚĆ 1 PORADNIK: JAK PROMOWAĆ GŁOSOWANIE #DECYDUJESZPOMAGAMY? Przed Wami ważny czas. Razem z Twoją organizacją będziecie starać się przekonać klientów Tesco do oddania głosów na Wasze działania. Przekazujemy

Bardziej szczegółowo

Regulamin Rady Rodziców. przy Gimnazjum w Jasienicy. Postanowienia ogólne

Regulamin Rady Rodziców. przy Gimnazjum w Jasienicy. Postanowienia ogólne Regulamin Rady Rodziców przy Gimnazjum w Jasienicy Postanowienia ogólne 1. Rada Rodziców zwana dalej Radą a/ reprezentuje interesy ogółu rodziców, b/ wpływając na sprawy szkoły może przyczynić się do lepszej

Bardziej szczegółowo

Szkolenia nie muszą być nudne! Kolejne szkolenie już w lutym wszystkie osoby zachęcamy do wzięcia w nich udziału!

Szkolenia nie muszą być nudne! Kolejne szkolenie już w lutym wszystkie osoby zachęcamy do wzięcia w nich udziału! Szkolenia nie muszą być nudne! W Spółce Inwest-Park odbyło się kolejne szkolenie w ramach projektu Akcelerator Przedsiębiorczości działania wspierające rozwój przedsiębiorczości poza obszarami metropolitarnymi

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO GIMNAZJUM W ZABOROWIE UL. STOŁECZNA 182

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO GIMNAZJUM W ZABOROWIE UL. STOŁECZNA 182 Załącznik nr 6 REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO GIMNAZJUM W ZABOROWIE UL. STOŁECZNA 182 Na podstawie atr.55 Ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 roku (Dz.U. z 1991 roku nr 59 poz.425) ze zmianami

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OBRAD WALNEGO ZEBRANIA CZŁONKÓW STOWARZYSZENIA LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA STOLEM

REGULAMIN OBRAD WALNEGO ZEBRANIA CZŁONKÓW STOWARZYSZENIA LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA STOLEM Załącznik do uchwały Nr 8/08 WZC Stowarzyszenia LGD Stolem z dnia 8.12.2008r. REGULAMIN OBRAD WALNEGO ZEBRANIA CZŁONKÓW STOWARZYSZENIA LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA STOLEM Rozdział I Postanowienia ogólne 1.

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

Wolontariat w Polsce. Gimnazjum Szkoła ponadgimnazjalna. Scenariusz lekcji wychowawczej z wykorzystaniem burzy mózgów. 45 min

Wolontariat w Polsce. Gimnazjum Szkoła ponadgimnazjalna. Scenariusz lekcji wychowawczej z wykorzystaniem burzy mózgów. 45 min Gimnazjum Szkoła ponadgimnazjalna Scenariusz lekcji wychowawczej z wykorzystaniem burzy mózgów 45 min Wolontariat w Polsce Autorka scenariusza: Małgorzata Wojnarowska Cele lekcji: Uczeń: wyjaśnia znaczenie

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Chcemy Pomagać, zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez: Piotra Sołtysa zwanego dalej fundatorem, aktem notarialnym sporządzonym

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW. Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW. Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Fundacja Ścięgoszów, zwana dalej Fundacją ustanowiona przez Łukasza Perkowskiego Olgę Sobkowicz zwanych dalej fundatorami, aktem

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE Rozdział I Postanowienia Ogólne. 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polskie Stowarzyszenie Dyrektorów Szpitali w Krakowie w dalszej części określone

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE. Postanowienia ogólne

REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE. Postanowienia ogólne REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE Postanowienia ogólne 1 Niniejszy Regulamin określa cele, zadania i organizację Rady Rodziców działającej w Szkole Podstawowej

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA XX sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży z dnia 1 czerwca 2014 r. w sprawie propagowania wśród młodzieży postaw obywatelskich

UCHWAŁA XX sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży z dnia 1 czerwca 2014 r. w sprawie propagowania wśród młodzieży postaw obywatelskich UCHWAŁA XX sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży z dnia 1 czerwca 2014 r. w sprawie propagowania wśród młodzieży postaw obywatelskich Art. 1. 1. Należy zachęcić posłów na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej do uchwalenia

Bardziej szczegółowo

Młodzieżowa Rada Dzielnicy. sposób na zaangażowanie obywatelskie młodzieży

Młodzieżowa Rada Dzielnicy. sposób na zaangażowanie obywatelskie młodzieży Młodzieżowa Rada Dzielnicy sposób na zaangażowanie obywatelskie młodzieży Aktywne uczestnictwo młodych w decyzjach i przedsięwzięciach na szczeblu lokalnym i regionalnym jest niezbędne, jeżeli chcemy budować

Bardziej szczegółowo

1 Konkurs ogłasza Rektor na wniosek dyrektora jednostki organizacyjnej Uczelni. Złożony wniosek musi spełniać wymogi Statutu PPWSZ w Nowym Targu.

1 Konkurs ogłasza Rektor na wniosek dyrektora jednostki organizacyjnej Uczelni. Złożony wniosek musi spełniać wymogi Statutu PPWSZ w Nowym Targu. Załącznik do Zarządzenia nr 23/2013 Rektora PPWSZ w Nowym Targu z dnia 6 września 2013 r. Regulamin pracy komisji konkursowej na stanowiska nauczycieli akademickich w Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkole

Bardziej szczegółowo

Zasady wizualizacji PROW 2014-2020

Zasady wizualizacji PROW 2014-2020 Zasady wizualizacji PROW 2014-2020 Materiał opracowany przez Instytucja Zarządzająca PROW 2014-2020 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

Witamy w przedszkolu

Witamy w przedszkolu Witamy w przedszkolu Wydanie: Biuro Szkolne Hafnarfjarðar 2005 Strandgötu 31 220 Hafnarfjörður tel: 555-5800 Fax: 585-5809 Adres internetowy: skolaskr@hafnarfjordur.is Zdjecia: Dzieci w przedszkolu Alfasteini

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA 1 I. Postanowienia ogólne 1. Koło Naukowe KLUB INWESTORA, zwane dalej Kołem Naukowym, jest jednostką Samorządu Studenckiego działającą przy Wydziale Finansów i Bankowości

Bardziej szczegółowo

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM PLANOWANIE DZIAŁAŃ Określanie drogi zawodowej to szereg różnych decyzji. Dobrze zaplanowana droga pozwala dojechać do określonego miejsca w sposób, który Ci

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 523/2009 Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 20.04.2009r.

UCHWAŁA Nr 523/2009 Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 20.04.2009r. UCHWAŁA Nr 523/2009 Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 20.04.2009r. druk nr 478a w sprawie połączenia gminnych instytucji kultury: Miejskiego Centrum Kultury i Informacji Międzynarodowej w Radomiu oraz Klubu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW

REGULAMIN RADY RODZICÓW REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE SZKÓŁ NR 7 W GDYNI Art.1 Postanowienia ogólne Rada Rodziców, zwana dalej Radą, działa na podstawie ustawy o systemie oświaty, statutu szkoły i niniejszego regulaminu.

Bardziej szczegółowo

UMOWA SPRZEDAŻY NR. 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego. AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES S.A. w Suwałkach

UMOWA SPRZEDAŻY NR. 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego. AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES S.A. w Suwałkach Załącznik do Uchwały Nr 110/1326/2016 Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 19 stycznia 2016 roku UMOWA SPRZEDAŻY NR 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Rada Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Eurogalicja, zwana dalej Radą, działa na podstawie: Ustawy

Bardziej szczegółowo

RUCH KONTROLI WYBORÓW. Tabele pomocnicze w celu szybkiego i dokładnego ustalenia wyników głosowania w referendum w dniu 6 września 2015 r.

RUCH KONTROLI WYBORÓW. Tabele pomocnicze w celu szybkiego i dokładnego ustalenia wyników głosowania w referendum w dniu 6 września 2015 r. RUCH KONTROLI WYBORÓW Tabele pomocnicze w celu szybkiego i dokładnego ustalenia wyników głosowania w referendum w dniu września r. Plik zawiera - dwie tabele pomocnicze do zliczania wyników cząstkowych

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ POZWALAJĄCY NA WYKONYWANIE PRAWA GŁOSU PRZEZ PEŁNOMOCNIKA NA NADZWYCZAJNYM WALNYM ZGROMADZENIU CODEMEDIA S.A

FORMULARZ POZWALAJĄCY NA WYKONYWANIE PRAWA GŁOSU PRZEZ PEŁNOMOCNIKA NA NADZWYCZAJNYM WALNYM ZGROMADZENIU CODEMEDIA S.A FORMULARZ POZWALAJĄCY NA WYKONYWANIE PRAWA GŁOSU PRZEZ PEŁNOMOCNIKA NA NADZWYCZAJNYM WALNYM ZGROMADZENIU Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE ZWOŁANYM NA DZIEŃ 2 SIERPNIA 2013 ROKU Niniejszy formularz przygotowany został

Bardziej szczegółowo

Europejski Dzień e-aktywności Obywatelskiej

Europejski Dzień e-aktywności Obywatelskiej Europejski Dzień e-aktywności Obywatelskiej Przekaż swoją opinię Unii Europejskiej! Projekt dofinansowany w ramach programu Europa dla Obywateli Unii Europejskiej POWITANIE Dlaczego dobrze, że tu jestem?

Bardziej szczegółowo

Obowiązki informacyjne i promocyjne dla beneficjentów RPO WM 2014-2020

Obowiązki informacyjne i promocyjne dla beneficjentów RPO WM 2014-2020 Obowiązki informacyjne i promocyjne dla beneficjentów RPO WM 2014-2020 DLACZEGO NALEŻY PROMOWAĆ PROJEKTY? Podstawą dla działań informacyjnych i promocyjnych w ramach projektów unijnych jest prawo obywateli

Bardziej szczegółowo

Sponsorzy projektu Obozy Zdobywców Biegunów

Sponsorzy projektu Obozy Zdobywców Biegunów Sponsorzy projektu Obozy Zdobywców Biegunów Obozy Zdobywców Biegunów to cykl wyjazdów na letnie i zimowe obozy rekreacyjne, których celem jest wspieranie aktywności dzieci niepełnosprawnych ruchowo, przewlekle

Bardziej szczegółowo

Możemy zapewnić pomoc z przeczytaniem lub zrozumieniem tych informacji. Numer dla telefonów tekstowych. boroughofpoole.

Możemy zapewnić pomoc z przeczytaniem lub zrozumieniem tych informacji. Numer dla telefonów tekstowych. boroughofpoole. Informacje na temat dodatku na podatek lokalny (Council Tax Support), które mogą mieć znaczenie dla PAŃSTWA Możemy zapewnić pomoc z przeczytaniem lub zrozumieniem tych informacji 01202 265212 Numer dla

Bardziej szczegółowo

KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W LUBLINIE

KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W LUBLINIE Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr z dnia Dyrektora PCPR w Lublinie KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W LUBLINIE ROZDZIAŁ I Zasady ogólne 1 1. Kodeks wyznacza zasady postępowania

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI RADY NADZORCZEJ SPÓŁKI PATENTUS S.A. ZA OKRES 01.01.2010 31.12.2010.

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI RADY NADZORCZEJ SPÓŁKI PATENTUS S.A. ZA OKRES 01.01.2010 31.12.2010. SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI RADY NADZORCZEJ SPÓŁKI PATENTUS S.A. ZA OKRES 01.01.2010 31.12.2010. 1. Informacja dotycząca kadencji Rady Nadzorczej w roku 2010, skład osobowy Rady, pełnione funkcje w Radzie,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY Program opieki stypendialnej Fundacji Na rzecz nauki i edukacji - talenty adresowany jest do młodzieży ponadgimnazjalnej uczącej się w

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu.

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu. Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu Regulamin Zarządu Stowarzyszenia Przyjazna Dolina Raby Art.1. 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Program realizowany w ramach Miejskiego Programu Zapobiegania Przestępczości oraz Ochrony Bezpieczeństwa Obywateli i Porządku Publicznego. Miejski Program

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY PEDAGOGICZNEJ

REGULAMIN RADY PEDAGOGICZNEJ I. ORGANIZACJA REGULAMIN RADY PEDAGOGICZNEJ 1. W skład Rady Pedagogicznej wchodzą wszyscy nauczyciele zatrudnieni w Zespole Szkół Ogólnokształcących w Nowem. 2. Przewodniczącym Rady Pedagogicznej jest

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku.

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Rada Nadzorcza zgodnie z treścią Statutu Spółki składa się od 5 do 9 Członków powoływanych przez Walne Zgromadzenie w głosowaniu tajnym.

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia SPIN

Statut Stowarzyszenia SPIN Statut Stowarzyszenia SPIN Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie nosi nazwę SPIN w dalszej części Statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów Posłowie sejmowej Komisji do Spraw Kontroli Państwowej wysłuchali NIK-owców, którzy kontrolowali proces aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości skarbu państwa. Podstawą

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto inwestować w promocję projektu od chwili jego narodzin

Dlaczego warto inwestować w promocję projektu od chwili jego narodzin Dlaczego warto inwestować w promocję projektu od chwili jego narodzin Aneta Prymaka, Dorota Stojda Dział Informacji i Marketingu Centrum Nauki Kopernik W promocję projektu warto zainwestować w celu: znalezienia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu

UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu Na podstawie art. 5c w związku z art.7 ust.1 pkt 17 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Główne wyniki badania

Główne wyniki badania 1 Nota metodologiczna Badanie Opinia publiczna na temat ubezpieczeń przeprowadzono w Centrum badania Opinii Społecznej na zlecenie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniach od 13 do 17 maja 2004

Bardziej szczegółowo

gra miejska, Instrument aktywizacji społecznej, element w procesie budowy społeczeństwa obywatelskiego, silny argument przy dyskusji budżetowej.

gra miejska, Instrument aktywizacji społecznej, element w procesie budowy społeczeństwa obywatelskiego, silny argument przy dyskusji budżetowej. gra miejska, Instrument aktywizacji społecznej, element w procesie budowy społeczeństwa obywatelskiego, silny argument przy dyskusji budżetowej. UMOWA SPOŁECZNA: Mieszkańcy Prezydent Miast/ Burmistrz organ

Bardziej szczegółowo

OPINIA PRAWNA: MOŻLIWOŚĆ ORGANIZOWANIA DODATKOWYCH ZAJĘĆ W PRZEDSZKOLU PUBLICZNYM PRZEZ FIRMY ZEWNĘTRZNE PO 1 WRZEŚNIA 2013 R.

OPINIA PRAWNA: MOŻLIWOŚĆ ORGANIZOWANIA DODATKOWYCH ZAJĘĆ W PRZEDSZKOLU PUBLICZNYM PRZEZ FIRMY ZEWNĘTRZNE PO 1 WRZEŚNIA 2013 R. Poznań, dnia 25 września 2013 r. OPINIA PRAWNA: MOŻLIWOŚĆ ORGANIZOWANIA DODATKOWYCH ZAJĘĆ W PRZEDSZKOLU PUBLICZNYM PRZEZ FIRMY ZEWNĘTRZNE PO 1 WRZEŚNIA 2013 R. 1. Opis zagadnienia Opinia dotyczy stanu

Bardziej szczegółowo

Twój rodzaj CV. Jak wybrać odpowiedni rodzaj CV w zależności od doświadczenia i celu zawodowego?

Twój rodzaj CV. Jak wybrać odpowiedni rodzaj CV w zależności od doświadczenia i celu zawodowego? Twój rodzaj CV Jak wybrać odpowiedni rodzaj CV w zależności od doświadczenia i celu zawodowego? Odpowiedz sobie na pytanie: Na czym polega fenomen dobrego CV jakie informacje powinny być widoczne w dokumencie

Bardziej szczegółowo

DZIECI I ICH PRAWA. Prawa Dziecka są dla wszystkich dzieci bez wyjątku

DZIECI I ICH PRAWA. Prawa Dziecka są dla wszystkich dzieci bez wyjątku DZIECI I ICH PRAWA Prawa Dziecka są dla wszystkich dzieci bez wyjątku i jakiejkolwiek dyskryminacji, niezaleŝnie od koloru skóry, płci, języka, jakim się posługuje, urodzenia oraz religii. Zostały one

Bardziej szczegółowo

Tego dnia, tak bez przyczyny, postanowiłem trochę pobiegać. Pobiegłem do końca drogi, a kiedy tam dotarłem, pomyślałem, że pobiegnę na koniec miasta.

Tego dnia, tak bez przyczyny, postanowiłem trochę pobiegać. Pobiegłem do końca drogi, a kiedy tam dotarłem, pomyślałem, że pobiegnę na koniec miasta. Goniąc marzenia Tego dnia, tak bez przyczyny, postanowiłem trochę pobiegać. Pobiegłem do końca drogi, a kiedy tam dotarłem, pomyślałem, że pobiegnę na koniec miasta. A kiedy tam dotarłem, pomyślałem sobie,

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 1/6 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:107085-2015:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 Przewozy

Bardziej szczegółowo

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych ECORYS Polska Sp. z o.o. Poznań, 16 listopada 2012 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO

Bardziej szczegółowo

STATUT Studenckiego Koła Naukowego EMERGENCY MEDICAL STUDENTS SOCIETY

STATUT Studenckiego Koła Naukowego EMERGENCY MEDICAL STUDENTS SOCIETY STATUT Studenckiego Koła Naukowego EMERGENCY MEDICAL STUDENTS SOCIETY przy Państwowej Medycznej Wyższej Szkole Zawodowej w Opolu. ROZDZIAŁ 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE Na podstawie art. 204 ustawy z dnia 27

Bardziej szczegółowo

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu Program Internet Start Up WejdŸ do gry Autor Programu Partner Programu Program doradztwa prawnego Kancelarii Wierzbowski Eversheds dla projektów zwi¹zanych z internetem i nowymi technologiami www.internetstartup.pl

Bardziej szczegółowo

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok 1. KONTAKT DO AUTORA/AUTORÓW PROPOZYCJI ZADANIA (OBOWIĄZKOWE) UWAGA: W PRZYPADKU NIEWYRAŻENIA ZGODY PRZEZ

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA Powiat Wrocławski z siedzibą władz przy ul. Kościuszki 131, 50-440 Wrocław, tel/fax. 48 71 72 21 740 SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IX / 72 / 15 RADY GMINY CHEŁMŻA. z dnia 26 sierpnia 2015 r.

UCHWAŁA NR IX / 72 / 15 RADY GMINY CHEŁMŻA. z dnia 26 sierpnia 2015 r. UCHWAŁA NR IX / 72 / 15 RADY GMINY CHEŁMŻA z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego programu stypendialnego dla studentów zamieszkałych na terenie Gminy Chełmża. Na podstawie art. 18 ust.

Bardziej szczegółowo

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Rybacka Bielska Kraina Postanowienia Ogólne

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Rybacka Bielska Kraina Postanowienia Ogólne Tekst jednolity z dnia 10.10.2013 r. Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Rybacka Bielska Kraina Postanowienia Ogólne 1 Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Lokalnej

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Regulamin. Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej "Doły -Marysińska" w Łodzi

Regulamin. Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej Doły -Marysińska w Łodzi Regulamin Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej "Doły -Marysińska" w Łodzi I. PODSTAWY I ZAKRES DZIAŁANIA 1 Rada Nadzorcza działa na podstawie: 1/ ustawy z dnia 16.09.1982r. Prawo spółdzielcze (tekst

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu Na podstawie art. 18 ust 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

GDZIE DZIEDZICZYMY, CO DZIEDZICZYMY, JAK DZIEDZICZYMY

GDZIE DZIEDZICZYMY, CO DZIEDZICZYMY, JAK DZIEDZICZYMY 08 kwietnia 2014 r. Od dziś, 1 kwietnia 2014 r., przez najbliższe cztery miesiące, ubezpieczeni płacący składki emerytalne będą mogli zdecydować gdzie chcą gromadzić kapitał na przyszłe emerytury: czy

Bardziej szczegółowo

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury.

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury. identyfikator /6 Druk nr 114 UCHWAŁY NR... Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego z dnia... w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9 i art. 18 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie Załącznik Nr 11 do Uchwały Nr XX/136/2012 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 25 września 2012 r. STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie ROZDZIAŁ I NAZWA I OBSZAR SOŁECTWA 1. Samorząd

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej.

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 676 Warszawa, 9 czerwca 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku

Bardziej szczegółowo

Przepisy regulujące kwestię przyznawania przez Ministra Zdrowia stypendium ministra:

Przepisy regulujące kwestię przyznawania przez Ministra Zdrowia stypendium ministra: Informacja na temat składania wniosków o Stypendium Ministra Zdrowia dla studentów uczelni medycznych za osiągnięcia w nauce i wybitne osiągnięcia sportowe, w roku akademickim 2011/2012 Ministerstwo Zdrowia,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW

REGULAMIN RADY RODZICÓW ZESPÓŁ SZKÓŁ im. MARII SKŁODOWSKIEJ-CURIE W GOSTYNINIE REGULAMIN RADY RODZICÓW Do uŝytku wewnętrznego Regulamin Rady Rodziców przy Zespole Szkół im. Marii Skłodowskiej-Curie w Gostyninie Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS

PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS W AKADEMII MORSKIEJ W GDYNI ZASADY REALIZACJI 2010/2011 I. WSTĘP 1. Decyzję o przystąpieniu Uczelni do Programu Lifelong Learning (dawniej Sokrates) podejmuje Senat Uczelni.

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I.

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I. Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I 1. 2. 3. 1. 1 Niniejsze Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I, zwane dalej OWU, stosuje siê w umowach ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I zawieranych przez

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Braniewo: Pełnienie funkcji Koordynatora Projektu Priorytet: IX Rozwój wykształcenia

Bardziej szczegółowo

OPIS WYDARZENIA. Fundacja Myœli Ekologicznej

OPIS WYDARZENIA. Fundacja Myœli Ekologicznej OPIS WYDARZENIA Kim jesteœmy? powsta³a w 2012 roku w Krakowie. W ramach dzia³alnoœci statutowej, Fundacja realizuje programy edukacyjne i aktywizuj¹ce, koncentruj¹ce siê na tematyce ekologicznej. Pomys³

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r.

Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r. Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r. w sprawie: przyjęcia Regulaminu przyznawania, wydawania i użytkowania Karty Rodzina Plus. Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6a i

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 Koło Naukowe Prawa Medycznego, zwane dalej Kołem, jest dobrowolną organizacją studencką. Funkcjonuje na Wydziale Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

Zebranie Mieszkańców Budynków, zwane dalej Zebraniem, działa na podstawie: a / statutu Spółdzielni Mieszkaniowej WROCŁAWSKI DOM we Wrocławiu,

Zebranie Mieszkańców Budynków, zwane dalej Zebraniem, działa na podstawie: a / statutu Spółdzielni Mieszkaniowej WROCŁAWSKI DOM we Wrocławiu, R E G U L A M I N Zebrania Mieszkańców oraz kompetencji i uprawnień Samorządu Mieszkańców Budynków Spółdzielni Mieszkaniowej WROCŁAWSKI DOM we Wrocławiu. ROZDZIAŁ I. Postanowienia ogólne. Zebranie Mieszkańców

Bardziej szczegółowo

e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl

e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl e-izba - IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ Niniejszy dokument jest przeznaczony wyłącznie dla jego odbiorcy nie do dalszej dystrybucji 1 2012 Fundacja

Bardziej szczegółowo

INSTYTUCJE WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI WARSZAWA, LIPIEC 2000

INSTYTUCJE WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI WARSZAWA, LIPIEC 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo