Program rozwoju i promocji produktu turystycznego Gminy Czernichów. na lata

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Program rozwoju i promocji produktu turystycznego Gminy Czernichów. na lata 2009 2013"

Transkrypt

1 Program rozwoju i promocji produktu turystycznego Gminy Czernichów na lata Sierpień 2009

2 SPIS TREŚCI Wstęp Charakterystyka sektora turystycznego w województwie śląskim oraz w powiecie żywieckim Walory turystyczne regionu Turystyczna baza noclegowa Funkcje turystyczne miast i gmin Turystyczna baza żywieniowa i produkty regionalne Ruch turystyczny Biura podróży Strategia rozwoju turystyki w województwie śląskim Uwarunkowania rozwoju turystyki w Gminie Czernichów na tle założeń i wytycznych dokumentów strategicznych obowiązujących na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym Charakterystyka Gminy Czernichów w świetle zrealizowanych badań rynkowych prezentacja założeń metodologicznych, omówienie wyników badań ankietowych oraz wywiadów bezpośrednich Prezentacja założeń metodologicznych badań pierwotnych Omówienie wyników badań wraz z wnioskami Audyt turystyczny Gminy Czernichów Charakterystyka środowiska geograficznego Gminy Czernichów Analiza atrakcyjności turystycznej Gminy Czernichów Wiodące formy turystyki w Gminie Czernichów Wykonalność instytucjonalna polityki turystycznej w Gminie Czernichów Analiza SWOT sektora turystycznego w Gminie Czernichów Strategiczne założenia Programu rozwoju i promocji produktu turystycznego Gminy Czernichów Wizja Identyfikacja obszarów budowania oferty turystycznej Identyfikacja wiodących produktów turystycznych i grup docelowych turystów Identyfikacja celów strategicznych i operacyjnych w zakresie rozwoju i promocji produktu turystycznego Gminy Czernichów Harmonogram rzeczowo-finansowy działań rekomendowanych do wdrożenia w ramach Programu rozwoju i promocji produktu turystycznego Gminy Czernichów Podsumowanie Strona 2

3 SPIS TABEL Tabela 1. Udział procentowy walorów wypoczynkowych w powierzchni Gminy... 9 Tabela 2. Zabytki nieruchome wpisane do rejestru zabytków w województwie śląskim Tabela 3 Turystyczne obiekty noclegowe w województwie śląskim w latach Tabela 4. Obiekty zbiorowego zakwaterowania wg typu i rozmieszczenia w podregionach województwa śląskiego w 2004 r Tabela 5. Miasta i gminy wiejskie województwa śląskiego posiadające 500 lub więcej miejsc noclegowych w obiektach zbiorowego zakwaterowania w 2004 r Tabela 6. Wskaźniki funkcji turystycznej miast i gmin wiejskich województwa śląskiego w 2004 r Tabela 7. Placówki gastronomiczne w turystycznych obiektach noclegowych w województwie śląskim Tabela 8. Rozmieszczenie krajowego ruchu turystycznego (w mln podróży) Tabela 9. Liczba biur podróży w województwie śląskim Tabela 10. Obiekty konferencyjne i kongresowe w miastach województwa śląskiego w 2003 r Tabela 11. Struktura badanej próby (% odpowiadających) Tabela 12. Produkt turystyczny Tabela 13. Zasoby ludzkie Tabela 14. Wsparcie marketingowe Tabela 15. Przestrzeń turystyczna Tabela 16. Wsparcie instytucjonalne SPIS TABLIC Tablica 1. Baza noclegowa Tablica 2. Statystyka bazy noclegowej Gminy Czernichów Tablica 3. Stan bazy noclegowej i liczba korzystających turystów porównanie 1997 i 1998 r Tablica 4. Baza gastronomiczna Tablica 5. Baza towarzysząca paraturystyczna Tablica 6. Podmioty gospodarcze w Gminie Czernichów Tablica 7. Specjalistyczna baza turystyczna Tablica 8. Kalendarz imprez Tablica 9. Elementy infrastruktury społecznej Tablica 10. Standard dróg w Gminie Czernichów Tablica 11. Położenie komunikacyjne Gminy Czernichów Strona 3

4 SPIS RYSUNKÓW Rysunek 1. Struktura badanych turystów według miejsca zamieszkania Rysunek 2. Struktura badanych przedsiębiorstw według rodzaju działalności Rysunek 3. Znajomość miejscowości Gminy Czernichów Rysunek 4. Znajomość atrakcji turystycznych w Gminie Czernichów Rysunek 5. Źródło informacji o gminie, z którego korzystali badani Rysunek 6. Źródło informacji o atrakcjach turystycznych Gminy, z którego korzystali badani Rysunek 7. Częstotliwość odwiedzania Gminy Czernichów (%) Rysunek 8. Czas spędzony na terenie Gminy Czernichów (%) Rysunek 9. Środek transportu, z jakiego korzystają turyści odwiedzając Gminę Czernichów Rysunek 10. Sposób organizacji przyjazdu do Gminy Czernichów (%) Rysunek 11. Główny cel przyjazdu do Gminy Czernichów Rysunek 12. Miejsce noclegu turystów Gminy Czernichów Rysunek 13. Sposób spędzania wolnego czasu w Gminie Czernichów Rysunek 14. Wielkość wydatków w ciągu pobytu w Gminie Czernichów (%) Rysunek 15. Ocena poziomu infrastruktury turystycznej Gminy Czernichów (l. odpowiedzi) Rysunek 16. Co wzbudziło szczególne niezadowolenie turysty podczas jego pobytu w Gminie Czernichów Rysunek 17. Ocena stosunku cen do poziomu jakości świadczonych usług w Gminie Czernichów (l. odpowiedzi) Rysunek 18. Sugerowane przez turystów zmiany w celu poprawy obsługi ruchu turystycznego na terenie gminy Rysunek 19. Co wzbudziło szczególne zadowolenie turysty podczas jego pobytu w Gminie Czernichów.. 52 Rysunek 20. Postrzegane uwarunkowania rozwoju firmy w ciągu najbliższych 5-ciu lat Rysunek 21. Możliwości poprawy konkurencyjności firmy (%) Rysunek 22. Elementy produktu turystycznego gminy wpływające na kondycję firmy Rysunek 23. Prognozowany sposób wyróżniania się przedsiębiorstwa w regionie Strona 4

5 Wstęp Program rozwoju i promocji produktu turystycznego Gminy Czernichów Czy turystyka będzie kołem zamachowym rozwoju Gminy Czernichów? Niniejszy Program rozwoju i promocji produktu turystycznego Gminy Czernichów to wielozadaniowy plan strategiczny, przygotowany dla horyzontu lat , którego wdrożenie ma doprowadzić do umocnienia roli i znaczenia sektora turystycznego w dalszym, zrównoważonym rozwoju społeczno-gospodarczym tego obszaru. Jednym z kluczowych zadań, jakie stoją obecnie przed społecznością lokalną Gminy Czernichów, jest jak najlepsze wykorzystanie wspaniałego i unikalnego potencjału przyrodniczokrajobrazowego tego obszaru. Powinno to nastąpić poprzez wzbogacenie produktu turystycznego Gminy Czernichów o nowoczesną i atrakcyjną infrastrukturę okołoturystyczną, zarówno publiczną jak i komercyjną. Zwieńczeniem powyższych działań rozwojowych będzie wykreowanie, rozwijanie i promowanie lokalnych, markowych produktów turystycznych, które staną się magnesem przyciągającym do Czernichowa z roku na rok większą liczbę turystów. Przemyślane i dobrze zaplanowane działania w kierunku rozwoju i promocji produktów turystycznych wymagają zazwyczaj dobrej podbudowy informacyjnej oraz pozyskania szeregu danych, pozwalających na orientację w zakresie obecnego i projektowanego stanu rynku turystycznego, a także dalszych perspektyw jego rozwoju. Trzeba zaznaczyć, że projekty tego typu pociągają za sobą znaczne koszty, a jednocześnie trudno o szybkie i zarazem spektakularne korzyści, jakie płyną z takich długofalowych przedsięwzięć. Z tego względu często ustępują one pola ważnym i pilnym inwestycjom infrastrukturalnym, które, w oczach społeczności lokalnej, wydają się bardziej namacalnym dowodem rozwoju inwestycyjnego gminy. Uzyskanie przez lokalny samorząd dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na wdrożenie projektu Program rozwoju i promocji produktu turystycznego Gminy Czernichów otwiera szerokie możliwości przyszłościowego wykorzystania zgromadzonych w niniejszym opracowaniu informacji i danych dla potrzeb rozwoju tamtejszego rynku turystycznego. Opracowany Program stanowi kwintesencję wielu możliwych do wdrożenia działań i przedsięwzięć przyczyniających się do rozwoju turystyki na tym obszarze. Opracowanie otwiera prezentacja sektora turystycznego w województwie śląskim oraz w powiecie żywieckim. W kolejnym rozdziale omówione zostały uwarunkowania rozwoju turystyki w Gminie Czernichów na tle założeń i wytycznych dokumentów strategicznych obowiązujących na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym. Kluczowe znaczenie dla opracowania ma prezentacja wyników badań rynku turystycznego w Gminie Czernichów, które wykonano w dwóch przekrojach obejmujących odpowiednio: turystów oraz przedsiębiorców Strona 5

6 z branży turystycznej działających na terenie gminy. Wnioski ze zrealizowanych badań stanowią najistotniejszą płaszczyznę informacyjną dla zdefiniowania zasadniczych założeń projektu. W ramach opracowania wykonano kompleksowy audyt turystyczny Gminy Czernichów, tj. dokonano oceny jej środowiska geograficznego oraz atrakcyjności turystycznej. Następnie zidentyfikowano wiodące formy turystyki oraz przedstawiono założenia wykonalności instytucjonalnej i finansowej polityki turystycznej. Niezwykle ważnym działaniem było rzetelne i obiektywne przeprowadzenie analizy SWOT, dzięki której w Programie zbilansowano mocne i słabe strony, a także szanse i zagrożenia, jakie warunkują rozwój rynku turystycznego w Gminie Czernichów w kategoriach: produktu turystycznego, zasobów ludzkich, wsparcia marketingowego, przestrzeni turystycznej oraz wsparcia instytucjonalnego. Prezentację strategicznych założeń Programu rozpoczyna wizja rozwoju turystycznego Gminy Czernichów, prezentująca dalekosiężny obraz rynku turystycznego na tym obszarze. Uszczegółowienie wizji stanowi identyfikacja atrakcyjnych obszarów budowania oferty turystycznej gminy, jak również rozpoznanie jej wiodących produktów i grup docelowych odbiorców. Ostatecznie jednak o kierunku i tempie rozwoju oferty turystycznej przesądzają precyzyjnie określone cele strategiczne i operacyjne oraz podporządkowane im działania, które zaprezentowano w dalszej części pracy. Opracowanie niniejszego Programu rozwoju i promocji produktu turystycznego Gminy Czernichów wykonała firma STRADA Consulting Piotr Kurowski z siedzibą w Bielsku-Białej, która do jego przygotowania oddelegowała zespół ekspercki pracowników dydaktyczno-naukowych, związanych z Katedrą Zarządzania Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku-Białej, w składzie: dr inż. Honorata Howaniec, dr Joanna Kurowska-Pysz, dr inż. Irena Szewczyk, dr Ewa Lipianin-Zontek. Prace nad przygotowaniem merytorycznym oraz tekstowym Programu trwały od kwietnia do sierpnia 2009 r. W opracowaniu wykorzystano metodę społeczną. Elementem projektu było wykonanie badań rynkowych z wykorzystaniem kwestionariuszy, ankiet oraz wywiadów pogłębionych, którymi objęto turystów odwiedzających Gminę Czernichów, przedsiębiorców prowadzących w gminie działalność turystyczną oraz pozostałych wiodących operatorów rynku turystycznego na tym terenie. W oparciu o analizy eksperckie zrealizowane przy pomocy metody desk research, a także dzięki propozycjom działań zgłoszonych przez respondentów w trakcie badań, ostatecznie sformułowano harmonogram rzeczowo-finansowy zadań rekomendowanych do wdrożenia w ramach niniejszego Programu. Rezultatem wdrożenia, rekomendowanej w ramach projektu, kompozycji działań będzie wzrost atrakcyjności oferty turystycznej Gminy Czernichów, jakości i dostępności usług turystycznych Strona 6

7 oraz ich lepsze dostosowanie do potrzeb określonych grup docelowych odbiorców oferty turystycznej. W perspektywie długookresowej nastąpi także dalsza poprawa atrakcyjności inwestycyjnej i turystycznej Gminy Czernichów, zaś zwiększenie dochodów samorządu lokalnego z tytułu rozwoju turystyki może posłużyć do sfinansowania innych, pożytecznych przedsięwzięć publicznych. Zespół ekspercki oraz firma STRADA Consulting Piotr Kurowski składają serdeczne podziękowania Panu Wójtowi Adamowi Kosowi, Radnym i Sołtysom, a także wszystkim Pracownikom Urzędu Gminy Czernichów i pozostałym osobom, które konsultowały zakres niniejszego opracowania, udzieliły potrzebnych informacji oraz wszelkiej pomocy w przygotowaniu i stworzeniu niniejszego Programu. Strona 7

8 1. Charakterystyka sektora turystycznego w województwie śląskim oraz w powiecie żywieckim 1.1. Walory turystyczne regionu Województwo śląskie zmienia swoje oblicze. Nie jest już organizmem o monokulturze przemysłowej, nie ma jednakże jeszcze wykształconego nowego wizerunku, choć zmiany, które zapoczątkowano w latach 90-tych XX wieku, wskazują na nowatorskie kierunki rozwoju. Jednym z nich jest turystyka. Nabrała ona szczególnego znaczenia w nowym podziale administracyjnym po 1999 r., kiedy to województwo zyskało cenne przyrodniczo obszary górskie na południu oraz malownicze tereny wyżynne na północy i wschodzie. Oba te regiony mają duży potencjał rozwojowy w zakresie turystyki. Jednocześnie zmieniło się podejście do zagadnień turystycznych w województwie. Zostały one potraktowane z pełną powagą, czego dowodem jest opracowanie Strategii rozwoju turystyki w województwie śląskim na lata , wyznaczającej priorytety rozwoju turystyki i terminy ich realizacji oraz późniejsza aktualizacja tego dokumentu do roku W okresie transformacji społeczno-gospodarczej turystyka pełni dwie podstawowe funkcje: staje się elementem restrukturyzacji gospodarki (na obszarach poprzemysłowych i wiejskich) oraz tworzy nowe struktury organizacyjne i nowe produkty. Atrakcyjność turystyczna jest pojęciem złożonym; obejmuje walory turystyczne, dostępność komunikacyjną oraz zagospodarowanie turystyczne. Każdy z tych elementów wpływa w różnym stopniu na całokształt zjawisk określanych wspólnie jako turystyka. Ich zmienność w czasie, wynikająca ze zmian preferencji uczestników ruchu turystycznego, nie stanowi jedynej przeszkody w ocenie tego zjawiska 1. Walory turystyczne stanowią zespół elementów środowiska naturalnego oraz elementów pozaprzyrodniczych, które, wspólnie lub każde z osobna, są przedmiotem zainteresowań 2 turysty. Ze względu na motywy, jakimi kieruje się turysta, dzielą się na: wypoczynkowe, krajoznawcze i specjalistyczne. I tak, walory wypoczynkowe służą do regeneracji sił fizycznych i psychicznych. Zróżnicowanie występowania walorów wypoczynkowych wynika głównie z naruszenia równowagi środowiska geograficznego. Obszary pozbawione cech niezbędnych, jakimi są: czyste powietrze (wolne od zanieczyszczenia), cisza, brak zasadniczych przeciwwskazań klimatycznych, powinny zostać wyeliminowane. Stają się one nieprzydatne do długookresowej turystyki wypoczynkowej. Bez wątpienia wśród nich znajdą się tereny wyznaczone w latach 80-tych XX wieku jako terytoria ekologicznego zagrożenia, obejmujące na terenie województwa śląskiego 4 obszary spośród 27 na terenie kraju: górnośląski, rybnicki, 1 M. Tkocz (red.), Województwo śląskie. Zarys geograficzno-ekonomiczny, Sosnowiec 2008, s J. Warszyńska, A. Jackowski, Podstawy geografii turyzmu, Warszawa 1978, s.28. Strona 8

9 myszkowsko-zawierciański, część opolskiego. Mimo obserwowanej w latach 90-tych poprawy stanu środowiska, jak również zmniejszenia się liczby zakładów szczególnie uciążliwych, województwo śląskie jest nadal w czołówce krajowej województw o największym zanieczyszczeniu powietrza, skażeniu gleb i wody. Powierzchnia gruntów zdewastowanych i wymagających rekultywacji wyniosła pod koniec 2006 r. około 4,7 tys. ha, w tym 80% to grunty zdewastowane bezpowrotnie. Emisja zanieczyszczeń pyłowych, jak i gazowych, stanowiła 20% emisji krajowej. Jednocześnie na składowiskach zakładowych nagromadzono 38% krajowych odpadów uciążliwych dla środowiska 3. Próbę oceny walorów wypoczynkowych w województwie śląskim podjęli ponadto pracownicy Instytutu Turystyki w Warszawie Z. T. Werner, T. Głowacki, którzy opracowali eksperymentalną bazę danych Gmina 4. Na jej podstawie można wyodrębnić samorządy mające najwyższy udział procentowy obszarów wypoczynkowych w powierzchni gminy. Tabela 1. Udział procentowy walorów wypoczynkowych w powierzchni Gminy Udział procentowy Powyżej 90% 80% 90% Powyżej 60% gminy Ujsoły 100, Szczyrk 99,7, Rajcza 99,1, Świnna 99,0, Buczkowice 98,4, Ślemień 98,0, Popów 97,8, Herby 96,8, Tworóg 96,1, Sośnicowice 95,6, Istebna 94,9, Koszarawa 94,8, Łękawica 94,8, Żarki 94,3, Brenna 94,2, Jeleśnia 93,9, Jaworze 93,9, Rudziniec 93,5, Olsztyn 91,9, Milówka 91,6, Węgierska Górka 91,5, Wisła 90,7, Radziechowy-Wieprz 90,2 Czernichów 88,8, Gilowice 88,7, Wilkowice 88,5, Lipowa 86,1, Łodygowice 82,9 Ustroń 67,9, Porąbka 61,9, Żywiec 60,5 Objaśnienia: Pogrubieniem zaznaczono gminy posiadające walory I kategorii Źródło: Instytut Turystyki (2003) I tak, udział walorów wypoczynkowych I kategorii dotyczy tylko gmin beskidzkich na południu województwa śląskiego 5. Pozostałe gminy posiadające walory wypoczynkowe, wynikające z dużej lesistości bądź estetyki krajobrazu, to gminy jurajskie oraz niektóre gminy w zachodniej części województwa, gdzie lasy odgrywają szczególną rolę w wypoczynku ludności. 3 M. Tkocz (red.), Województwo śląskie. Zarys geograficzno-ekonomiczny., s Usytuowane są w większości w powiecie żywieckim położonym w obrębie pasm Beskidów: Śląskiego i Żywieckiego, zaliczanym do grupy rejonów o dużych walorach rekreacyjnych i turystycznych. Największą rzeką Beskidu Żywieckiego, która wytycza jednocześnie jego zachodnią granicę, jest Soła. Jej największym dopływem w powiecie żywieckim jest Koszarawa. Od Żywca wody Soły szeroko rozlewają się, tworząc jednocześnie sztuczny zbiornik retencyjny Jezioro Żywieckie, stanowiące pierwszy i największy element tzw. kaskady rzeki Soły z Jeziorem Międzybrodzkim. Strona 9

10 W województwie śląskim powierzchnia lasów obejmuje obszar 391,4 tys. ha, z czego aż 77% było własnością Lasów Państwowych (2006 r.). Lesistość województwa od kilku lat pozostaje na niezmienionym poziomie (około 32%) i jest wyższa od średniej krajowej 6. Najwyższy wskaźnik lesistości odnotowano w powiatach na południu regionu; m.in. w żywieckim (51,8%) oraz na północy: lublinieckim (49,8%) i tarnogórskim (49,2%). Uwzględniając podział na podregiony, wskaźnik lesistości był najwyższy w podregionie bielsko-bialskim (41,4%) i centralnym śląskim (32,7%). Szczególnie cenne dla wypoczynku są ponadto obszary chronione, które, dzięki zachowaniu naturalnych procesów przyrodniczych, zapewniają różnorodność biologiczną ekosystemów. Tereny prawnie chronione stanowiły w województwie śląskim ponad 271,3 tys. ha, co wynosiło 22% powierzchni województwa. W tej grupie dominowały parki krajobrazowe, obejmujące 80% powierzchni chronionej województwa. Pełnią one ważną rolę rekreacyjno-wypoczynkową. Aż 35% przestrzeni chronionej znalazło się w podregionie bielsko-bialskim. Nowością wśród nich są, wprowadzone Ustawą o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r., obszary Natura 2000 jako wspólny system protekcyjny krajów Unii Europejskiej. W 2006 r. należała do nich między innymi Madohora lrezerwat leśny ustanowiony w 1960 r. Położony jest on w szczytowych partiach Łamanej Skały na wysokości m n.p.m. Przedmiotem ochrony są tu naturalne zespoły leśne występujące w różnych typach siedlisk, a także wychodnie skalne o wysokości do 12 metrów. Wyodrębniono tutaj pięć zbiorowisk leśnych oraz cztery ziołoroślowe. Na wyróżnienie zasługuje zespół zachodnio-karpackiej świerczyny występującej w piętrze regla dolnego, a posiadającej cechy typowe dla świerków górnoreglowych. Na terenie rezerwatu największą powierzchnię zajmuje bór jodłowo-świerkowy z dominującym w warstwie drzew świerkiem, jodłą oraz bukiem. Spośród roślin naczyniowych stwierdzono występowanie 129 gatunków, w tym dziewięciu prawnie chronionych. Ze względu na położenie fauna rezerwatu cechuje się dużym zróżnicowaniem. Licznie występują tutaj ssaki, a także ptaki, dla których rozległe kompleksy leśne są doskonałym miejscem lęgowym. Przez rezerwat przebiega czerwony szlak turystyczny z Łamanej Skały na Przełęcz Kocierską. Do cech niezbędnych dla wypoczynku zalicza się także niską urbanizację. Dotyczy ona obszarów wiejskich województwa śląskiego, które są rozmieszczone dość nierównomiernie. W największym natężeniu (powyżej 50% powierzchni) występują w powiatach: częstochowskim, żywieckim, kłobuckim, cieszyńskim, bielskim i innych. Są to potencjalne miejsca rozwoju agroturystyki. Istotne są także warunki klimatyczne związana z nimi jest długość optymalnego korzystania z letnich walorów krajobrazowych środowiska przyrodniczego, która generalnie wynosi Zob. Ochrona środowiska w województwie śląskim, 2007 Strona 10

11 150 dni, przy czym w Kotlinie Raciborskiej i na Płaskowyżu Rybnickim może wynosić nieco powyżej 150 dni, a na południowym krańcu województwa dni. Warunki klimatyczne półrocza zimowego są korzystne przede wszystkim w południowej części województwa śląskiego, zwłaszcza w górach, gdzie, oprócz oddziaływania specjalnych cech górskich, średnie dzienne usłonecznienie rzeczywiste przekracza 2,5 godziny. Okres korzystania z zimowych walorów krajobrazowych ma długość przeciętnie około 60 dni, lecz na południu nawet powyżej 100 dni. Stąd wiele terenów górskich posiada pod względem przydatności dla narciarstwa zjazdowego I kategorię, część z nich II lub III kategorię 7. Do walorów korzystnych zalicza się także możliwość kąpieli wodnych i uprawiania sportów wodnych. Generalnie trudno mówić o obfitości rzek i jezior, głównie ze względu na ich położenie w strefie wododziałowej, silne zanieczyszczenie, zwłaszcza w części centralnej województwa śląskiego, gdzie wiele odcinków rzek zostało uregulowanych, przez co straciły one naturalny charakter. Mimo to środkowa część województwa nazywana jest śląskim pojezierzem, gdyż doliczono się tu około 1700 zbiorników wodnych pochodzenia antropogenicznego, o powierzchni do 0,5 ha. W tym miejscu nie sposób nie wspomnieć o Gminie Czernichów i dwóch zbiornikach wodnych jeziorze Międzybrodzkim i Żywieckim. Walory krajoznawcze dzielą się na dwie grupy: przyrodnicze oraz kulturowe. Pierwsze z nich należy rozpatrywać zgodnie z podziałem fizyczno-geograficznym J. Kondrackiego 8 wraz z dominującym w ich obrębie typem krajobrazu i kompleksem walorów przyrodniczych. Zróżnicowane i złożone komponenty środowiska geograficznego województwa śląskiego czynią ten obszar bardzo różnorodnym i interesującym pod wieloma względami: pokłady węgla kamiennego, liczne skamieliny w utworach jurajskich, rzeźba krasowa Wyżyny Częstochowskiej i malownicze skałki na podzamczach w Ogrodzieńcu czy Olsztynie, Góra Zborów w Podlesiach i Okiennik Wielki w Skarżycach. Ponadto na uwagę zasługują liczne jaskinie występujące na południu województwa, urozmaicona jest też cała rzeźba terenu górskiego, która stwarza możliwości uprawiania turystyki wędrówek pieszych i narciarstwa dla osób o różnym doświadczeniu i umiejętnościach. Walory kulturowe na terenie województwa charakteryzują się dużym zróżnicowaniem. Po reformie administracyjnej w 1999 r. i powstaniu województwa śląskiego, w jego skład weszły odmienne regiony geograficzno-historyczne: Górny Śląsk (część) wraz z fragmentem Śląska Cieszyńskiego, zachodnia Małopolska (część dawnego województwa krakowskiego oraz Księstwo Siewierskie), a także południowo-wschodnie obrzeża Wielkopolski (część dawnego województwa sieradzkiego i ziemi wieluńskiej). W efekcie spotyka się duże zróżnicowanie etnograficzne 7 M. Tkocz (red.), Województwo śląskie. Zarys geograficzno-ekonomiczny., s J. Kondracki, Geografia regionalna Polski, Warszawa 1988 Strona 11

12 obejmujące Ślązaków i Małopolan z licznymi podgrupami oraz Sieradzan. Dzięki temu istnieje tu mozaika strojów ludowych, oryginalna gwara, zwyczaje i obrzędy. Zjawisko to jest ważne przy promocji regionu, ponieważ ukazuje jego lokalne zróżnicowanie, wzbogacając także ofertę turystyczną poprzez jej wyrazisty koloryt, a nie jego unifikację 9. Zasoby dziedzictwa kulturowego województwa śląskiego są bardzo różnorodne i do końca nie zewidencjonowane, docelowo ich liczba może wynosić około 47 tysięcy. Zabytki o szczególnej wartości są objęte ochroną na mocy wpisu do rejestru zabytków. Uwzględniono w nim przede wszystkim wielkoobszarowe założenia miejskie i wiejskie, obejmujące układy przestrzenne urbanistyczne i ruralistyczne, dzielnice i osiedla, place i ulice oraz linie komunikacyjne, założenia rekreacyjne i sportowe, jak również miejsca pamięci narodowej, pola bitew i obozy zagłady. Wartość wybitną posiadają zabytki uznane za pomniki historii, do których należą: Częstochowa, Jasna Góra (zespół klasztoru OO. Paulinów), Tarnowskie Góry (podziemia zabytkowej kopalni rud srebronośnych oraz sztolnia Czarnego Pstrąga) 10. Tabela 2. Zabytki nieruchome wpisane do rejestru zabytków w województwie śląskim L.p. Rodzaje zabytków Liczba 1 Wielkoobszarowe założenia wiejskie i miejskie 64 2 Obiekty sakralne Obiekty budownictwa obronnego 18 4 Budowle użyteczności publicznej Zamki 34 6 Pałace 79 7 Dwory 79 8 Parki i zieleń urządzona Budynki gospodarcze Domy mieszkalne Około Budowle przemysłowe Około Cmentarze Inne 134 Źródło: Wojewódzki Program opieki nad Zabytkami w województwie śląskim na lata (2006) W powiecie żywieckim godna uwagi jest regionalna architektura. W Beskidzie Żywieckim zachowało się po dzień dzisiejszy 300 obiektów zabytkowych. Należą do nich m.in.: 9 Region beskidzki słynie z kultywowanych tu wielorakich form tradycji, kultury ludowej, pretendując, nie bez powodu, do rangi jednego z centrów polskiego folkloru. Znajdują się tu obiekty kultury i sztuki regionalnej, muzea, skanseny, ośrodki twórczości ludowej, kontynuujące tradycje kulturalne tego regionu. Żywy wciąż folklor górali beskidzkich fascynuje swą ciekawą obrzędowością, barwnością oraz rękodziełem artystycznym. 10 M. Tkocz (red.), Województwo śląskie. Zarys geograficzno-ekonomiczny., s Strona 12

13 - zespół osadniczy w Milówce z licznymi chatami drewnianymi, wśród których na czoło wysuwa się XVIII-wieczna chałupa, adaptowana na placówkę muzealną, - zespół zwarty małomiasteczkowego budownictwa murowanego w Milówce, - zespół osadniczy w Jeleśni z zabudową rynku, starą karczmą drewnianą z XVII wieku, kościołem i plebanią, - zespół osadniczy wiejski w Radziechowach z kościołem św. Marcina, plebanią i cennym wystrojem wnętrza kościoła, - zespół dworski i folwarczny w Radziechowach-Wieprzu, - wapienniki w Radziechowach i Przybędzy, - zespoły parkowo-pałacowe w Rajczy i Kamesznicy, - forty obronne z 1939 roku w Węgierskiej Górce, Krzyżowej, Przyborowie i Żabnicy, - zespół osadniczy na Łysinie, - figura Matki Boskiej z 1890 r. w Cięcinie, - kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej z 1542 r. w Cięcinie, - barokowa, przydrożna kapliczka z II poł. XVIII w. w Ciścu, - kościół św. Andrzeja z 1547 r. w Gilowicach, - kościół św. Wojciecha z 1693 r. w Jeleśni, - dwór obronny z 1631 r. w Łodygowicach, - kościół św. Szymona i Judy Tadeusza z 1635 r. w Łodygowicach, - kościół św. Mikołaja z XVIII w. w Rychwałdzie, - kościół p.w. Matki Boskiej Częstochowskiej z 1906 r. w Żabnicy, - browar z 1537 r. w Żywcu, - Chińska Altana z końca XVIII w. w Żywcu, - Konkatedra p.w. Narodzenia NMP z XV w. w Żywcu, - kościół św. Krzyża z 1428 r. w Żywcu, - Pałac Habsburgów z lat w Żywcu i w Rajczy, - Zamek Komorowskich z 1500 r. w Żywcu, - Pałac Kępińskich z przełomu XVIII/XIX w. w Żywcu-Moszczanicy Turystyczna baza noclegowa Baza noclegowa jest nierozerwalnie związana z rangą walorów turystycznych. Im są wyższe, tym baza jest większa. Z definicji turysty wynika, iż musi on skorzystać przynajmniej z jednego noclegu w czasie trwającej podróży. Województwo śląskie w latach Strategia zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego powiatu żywieckiego na lata Strona 13

14 znajdowało się na szóstym lub siódmym miejscu w kraju pod względem liczby miejsc noclegowych. Znajduje się tu 426 obiektów turystycznych, w których można korzystać z 35,2 tysiąca miejsc noclegowych. Miejsca całoroczne występują w zdecydowanej przewadze, stanowiąc 88% wszystkich miejsc w bazie noclegowej. Wykorzystanie bazy noclegowej w województwie śląskim należało do średnio niskich i wahało się w ciągu roku od 20,6% w kwietniu do 37% lipcu i sierpniu. Przyczyny tego zjawiska są wielce złożone, aczkolwiek dominują uwarunkowania klimatyczne, przyzwyczajenia do korzystania z urlopu letniego (rzadko dzielonego na letni i zimowy) i inne. Według Z. Wernera 12 część turystów rezygnuje np. z rachunków za noclegi, nie są oni wtedy rejestrowani, obniżając w ten sposób wartość wskaźnika wykorzystania. Jednocześnie po 1989 r. mamy do czynienia z upadkiem turystyki socjalnej (zorganizowanej) 13 na rzecz turystyki komercyjnej (indywidualnej). Tabela 3 Turystyczne obiekty noclegowe w województwie śląskim w latach Wyszczególnienie Obiekty turystyczne, w tym: Hotele Miejsca noclegowe ogółem Korzystający z noclegów (w tys.), 136,3 1291,2 1181,5 1054,8 1170,5 1338,9 1530,9 1579,0 1588,7 w tym: turyści zagraniczni 134,7 164,7 147,1 135,3 150,3 196,3 263,1 273,7 272,6 Źródło: Rocznik statystyczny Województwa Śląskiego (2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008) Sposób gromadzenia danych o bazie noclegowej uniemożliwia wnikliwą analizę zjawiska, ze względu na ciągłe zmiany wprowadzane przez Główny Urząd Statystyczny. W 2004 r. do klasyfikacji wprowadzono podgrupę inne obiekty hotelowe zawierającą: hotele, motele i pensjonaty, którym nie została nadana żadna kategoria oraz obiekty, które świadczą usługi hotelowe. Podobne zmiany dotyczą także prywatnej bazy noclegowej. Do 1997 r. były to pokoje gościnne (kwatery prywatne), w latach wliczano jeszcze kwatery agroturystyczne, zaś od 2000 r. są to wyłącznie kwatery agroturystyczne, zaprzestano 12 Z. Werner, Baza noclegowa w Polsce i jej wykorzystanie w 2003 roku, Warszawa 2004, s To turystyka dla ludzi mniej zamożnych, działania na rzecz turystyki socjalnej (wspieranej przez państwo) powinny koncentrować się na: tworzeniu sieci publicznych obiektów turystycznych i zarządzaniu nimi, pomocy finansowej (subwencje, pożyczki) dla organizatorów turystyki socjalnej, dopłatach indywidualnych dla wyjeżdżających oraz ulgach w środkach transportu publicznego [http://www.mazury.info/klasyfikacja-turystyki,271.html]. 14 Jak prezentuje się na tym tle powiat żywiecki? Otóż w 2007 r. ogółem turystycznych obiektów zbiorowego zakwaterowania było 55 miejsc noclegowych: łącznie 2985 (w tym całoroczne 2551), z noclegów w sumie skorzystało (w tys.) 6148,1 (w tym turyści zagraniczni 1126). Udzielono noclegów: 1956,3 (w tym 4159 turystom zagranicznym). Rocznik statystyczny Województwa Śląskiego 2008 Strona 14

15 gromadzenia danych o pokojach gościnnych. Stanowi to poważne uszczuplenie bazy widoczne od 2000 r. Pokoje gościnne stanowiły 28% obiektów turystycznych z liczbą około 4000 miejsc noclegowych. Poza tym od 2000 r. dane zestawiane są w układzie rocznym w miejsce dawnego okresu sprawozdawczego od października do września następnego roku, tym samym brakuje szczegółowych danych za rok Tabela 4. Obiekty zbiorowego zakwaterowania wg typu i rozmieszczenia w podregionach województwa śląskiego w 2004 r. Rodzaje obiektów Ogółem Podregiony Centralny śląski Częstochowski Bielskobialski Rybnickojastrzębski w % Ogółem 454 6,8 55,7 31,1 6,4 Hotele 107 6,5 31,8 50,5 11,2 Motele 5-40,0 60,0 - Pensjonaty 13 7,7 84,6 7,7 - Inne obiekty hotelowe 46 2,2 32,6 52,2 13,0 Domy wycieczkowe 4 25,0 75,0 - - Schroniska ,0 - - Schroniska młodzieżowe 1-100,0 - - Szkolne schroniska młodzieżowe 22 22,7 45,5 31,8 - Ośrodki wczasowe 76 3,9 93,4 2,6 - Ośrodki kolonijne 1-100,0 - - Ośrodki szkoleniowowypoczynkowe 41 7,3 78,0 12,2 2,4 Domy pracy twórczej 1-100,0 - - Zespoły ogólnodostępnych domów turystycznych 12 8,3 58,3 33,3 - Kempingi 6 16,7 50,0 16,7 16,7 Pola biwakowe 5-60,0 40,0 - Ośrodki do wypoczynku sobotnio-niedzielnego i świątecznego 9 11,1 44,4 33,3 11,1 Zakłady uzdrowiskowe 5-100,0 - - Pozostałe niesklasyfikowane 90 7,8 44,4 38,9 8,9 Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Turystyka w województwie śląskim w 2004 r. Instytut Turystyki wznowił szacowanie prywatnej bazy noclegowej w Polsce w 2007 r. Z jego wyliczeń wynika, że na obszarze województwa śląskiego stanowiło ją 928 obiektów dysponujących 16,3 tysiącami miejsc noclegowych. Blisko 60% tej bazy znajduje się na południu regionu, w powiatach beskidzkich, w tym: żywieckim (3,6 tys. miejsc), z wyróżniającymi się Strona 15

16 gminami: Czernichów, Jeleśnia, Rajcza, Milówka, Węgierska Górka, bielskim (3,2 tys. miejsc), z wyróżniającym się Szczyrkiem oraz cieszyńskim (2,9 tys. miejsc), z wyróżniającymi się gminami i miastami: Brenna, Istebna, Ustroń i Wisła 15. W 2007 r. turystyczne obiekty zbiorowego zakwaterowania udzieliły 4154,8 tysiąca noclegów, tj. o 2,2% mniej niż przed rokiem. Najwięcej, bo aż 1592,5 tysiąca udzielonych noclegów zanotowano w hotelach (38,3% ogólnej ich liczby). W następnej kolejności były: zakłady uzdrowiskowe (13,8%), inne obiekty hotelowe (12,3%) oraz ośrodki wczasowe (10,0%). Popularnością wśród turystów cieszyły się również ośrodki szkoleniowo-wypoczynkowe (9,3%). Największy wzrost liczby udzielonych noclegów w 2007 r., w relacji do roku poprzedniego, odnotowano na kempingach (o 58,2%), w innych obiektach hotelowych (o 28,8%) i domach wycieczkowych (o 25,7%). Do obiektów, w których zaobserwowano znaczny spadek liczby udzielonych noclegów należały: pola biwakowe (o 58,4%), ośrodki szkoleniowo-wypoczynkowe (o 22,7%), zespoły ogólnodostępnych domków turystycznych (o 15,1%) oraz zakłady uzdrowiskowe (o 12,6%). Przeciętny pobyt turysty w obiektach noclegowych w 2007 r. wyniósł 2,6 dnia i był nieco krótszy niż rok wcześniej (2,7 dnia). Długość pobytu turystów wynikała ze specyfiki obiektu turystycznego. Najdłużej turyści przebywali w zakładach uzdrowiskowych (15,9 dnia), najkrócej zaś gościli w motelach i schroniskach (po 1,6 dnia). Ze zjawiskiem wypoczynku związane jest istnienie tzw. drugich domów, w których wypoczywają osoby zamieszkałe w innych jednostkach administracyjnych. Aż 87,5% wszystkich posiadających drugie domy w Beskidzie Śląskim pochodzi z miast aglomeracji województwa śląskiego, najwięcej drugich domów znajdowało się w Gminie Brenna oraz w miastach Szczyrk, Ustroń i Wisła. Ich występowanie, jak podkreśla M. Mika, związane jest z walorami krajoznawczymi na terenie Beskidu Śląskiego i Małego, jeziorami: Żywieckim oraz Międzybrodzkim w ramach tych ostatnich autor widzi szansę rozwoju także dla Gminy Czernichów 16. Podregion bielsko-bialski ma najlepiej rozwiniętą bazę noclegową, chociaż w liczbie hoteli i moteli ustępuje podregionowi centralnemu śląskiemu. Infrastruktura hotelowa jest związana z miastami województwa śląskiego jako cecha typowa dla miast dużych. Jak wskazują badania, liczba miejsc noclegowych w poszczególnych miejscowościach jest zróżnicowana. Poniżej w tabeli ujęto miasta i gminy, w których baza noclegowa, turystyczna przekracza 500 miejsc noclegowych. Kwalifikuje się tu zaledwie 12 miast i 5 gmin. Liderem jest Ustroń posiadający 15 M. Tkocz (red.), Województwo śląskie. Zarys geograficzno-ekonomiczny., s M. Mika, Some issues of the contemporary tourism development in the western part of the polish Carpathians, [w:] Rozwój Euroregionu Beskidy III. Gospodarowanie zasobami w regionie po wejściu do Unii Europejskiej, Bielsko-Biała, Żilina 2005, s.101 i nast. Strona 16

17 w 53 obiektach 5362 miejsca noclegowe, co miasto zawdzięcza głównie leczniczej bazie uzdrowiskowej. Katowice uplasowały się dopiero na trzeciej pozycji, posiadając w 22 obiektach zaledwie 2608 miejsc noclegowych. Turystycznej bazy noclegowej zbiorowego zakwaterowania nie posiadało 10 miast województwa śląskiego: Czeladź, Imielin, Knurów, Lędziny, Myszków, Radlin, Radzionków, Rydułtowy, Świętochłowice i Wojkowice oraz 61 gmin wiejskich 17. Tabela 5. Miasta i gminy wiejskie województwa śląskiego posiadające 500 lub więcej miejsc noclegowych w obiektach zbiorowego zakwaterowania w 2004 r. Liczba miejsc Miasta Gminy noclegowych Powyżej 4000 Ustroń, Wisła Katowice, Częstochowa Bielsko-Biała, Gliwice, Szczyrk Cieszyn, Tychy, Rybnik, Zabrze, Sosnowiec Jeleśnia, Koszęcin, Istebna, Czernichów, Rajcza Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Turystyka w województwie śląskim w 2004 r Funkcje turystyczne miast i gmin Za podstawowe mierniki rozwoju funkcji turystycznej miejscowości województwa śląskiego przyjęto: wielkość bazy noclegowej tzw. wskaźnik Baretja-Deferta, mierzony liczbą turystycznych miejsc noclegowych przypadającą na 100 mieszkańców stałych; stopień wykorzystania bazy noclegowej tzw. wskaźnik frekwencji Szwichtenberga, mierzony liczbą miejsc turystycznych przypadających na 100 mieszkańców stałych uwzględniający stopień wykorzystania miejsc noclegowych w %; wielkość ruchu turystycznego tzw. wskaźnik Schneidera, mierzony liczbą przyjeżdżających turystów na 100 mieszkańców stałych lub wskaźnik Charvata mierzony liczbą uśrednionych noclegów przypadających na 100 mieszkańców stałych 18 ; wielkość zatrudnienia w sektorze turystycznym. Wartości wybranych wskaźników charakteryzujących województwo śląskie wynosiły odpowiednio: wskaźnik Baretja-Deferta 0,75, wskaźnik Szwichtenberga 0,22, wskaźnik 17 Turystyka w województwie śląskim w 2004 roku. 18 Z. Kruczek, S. Sacha, Geografia atrakcji turystycznych Polski, Kraków 2001, s Strona 17

18 Schneidera 28,5, zaś wskaźnik Charvata 67,0. Stopień wykorzystania miejsc noclegowych wynosił 28,8%. Poniżej przedstawiono maksymalne wartości trzech najbardziej popularnych wskaźników funkcji turystycznej miejscowości, dopiero bowiem kombinacja różnych wartości wskaźników pozwala się zorientować, jaką rolę w danej miejscowości odgrywa turystyka. W warunkach polskich dobrze rozwiniętą funkcję turystyczną posiadają miejscowości, które przekroczyły wartość 50 dla wskaźnika Baretja-Deferta, zaś w przypadku wskaźnika Schneidera powyżej Owe wskaźniki porównano dla trzech obszarów: podregionu bielsko-bialskiego, częstochowskiego i powiatów ziemskich podregionu centralnego śląskiego. Są to obszary predysponowane do turystyki wypoczynkowej długookresowej. W przypadku pozostałych terenów, jako nie spełniających warunków dla tego typu turystyki, wskaźników nie analizowano. Wartości wskaźników wyraźnie uwypuklają rolę obszaru Beskidu Zachodniego, którego wskaźniki są 10- krotnie wyższe od dwóch pozostałych podregionów. Tabela 6. Wskaźniki funkcji turystycznej miast i gmin wiejskich województwa śląskiego w 2004 r. Bielsko-bialski Centralny śląski Wskaźnik Baretja-Deferta Wskaźnik Schneidera Wskaźnik Charvata M. Szczyrk 39,8 M. Wisła 1685,7 M. Wisła 4848,5 M. Wisła 38,1 M. Szczyrk 1462,0 M. Szczyrk 4433,0 M. Ustroń 34,8 M. Ustroń 896,8 M. Ustroń 2977,4 Gm. Włodowice 5,2 Gm. Kroczyce 179,6 Gm. Kroczyce 505 Gm. Koszęcin 4,4 Gm. Kroczyce 3,9 Gm. Włodowice Gm. Świerklaniec 91,8 35,2 Gm. Włodowice Gm. Rudziniec Gm. Popów 3,9 Gm. Kruszyna 142,0 Gm. Popów 390,6 Gm. Janów Gm. Częstochowski Gm. Poraj 2,9 120,8 281,9 Kruszyna Gm. Janów 2,2 Gm. Popów 90,9 Gm. Janów 241,3 Średnia dla 0,75 28,5 67 woj. śląskiego Źródło: M. Tkocz (red.), Województwo śląskie. Zarys geograficzno-ekonomiczny., s Gminy beskidzkie osiągają w województwie śląskim najwyższe wskaźniki, choć i tak nie dorównują gminom nadmorskim, które jako jedyne osiągają wyniki zbliżone do europejskich 19 J. Warszyńska, Funkcja turystyczna Karpat Polskich, Folia Geographica, Ser. Geographica- Oeconomica, vol. XVIII, 1985, cyt. za M. Tkocz (red.), Województwo śląskie. Zarys geograficznoekonomiczny., s.137. Strona 18

19 regionów turystycznych, przekraczając wartość 100 w przypadku wskaźnika Baretja-Deferta 20. Dopiero powyżej tej wartości granicznej miejscowość spełnia funkcję turystyczną. Najwyższe wskaźniki, a tym samym najlepsze walory i ich zagospodarowanie dla turystyki wypoczynkowej dotyczą podregionu bielsko-bialskiego. Wszystkie wskaźniki funkcji turystycznej miejscowości przekraczają średnie wojewódzkie. Najwyższy wskaźnik Baretja-Deferta posiadają kolejno gminy: Szczyrk, Wisła i Ustroń, podobnie jak wskaźnik frekwencji Schneidera i Charvata. Z pozostałych jednostek, dzięki walorom wodnym, może z nimi konkurować jedynie Gmina Czernichów (tereny położone nad jeziorem Międzybrodzkim i jeziorem Żywieckim) Turystyczna baza żywieniowa i produkty regionalne Baza żywieniowa opiera się o sieć placówek gastronomicznych zróżnicowanych na cztery kategorie. Najwięcej jest barów i restauracji, których liczba pozostaje w ostatnich latach na podobnym poziomie. Spada liczba stołówek i punktów gastronomicznych. Zatrudnienie w hotelach i restauracjach w latach wynosiło około 30 tysięcy osób i pozostało bez większych zmian 21. Dla analizowanego podregionu bielsko-bialskiego, a w szczególności powiatu żywieckiego istotne znaczenie mają takie produkty regionalne jak: kwaśnica, sery bundz, bryndza, oscypek, w zakresie produktów rybołówstwa pstrąg (zwłaszcza podawany w Gminie Czernichów), zaś napoje alkoholowe i bezalkoholowe reprezentuje warzonka. Są to produkty żywnościowe, które cechuje wysoka jakość związana ze środowiskiem naturalnym i kulturowym. Jednocześnie podkreślają one tożsamość regionalną i stanowią część wizerunku i kolorytu lokalnego przyciągającego turystów. Jeśli do tego dodać wystrój lokalu nawiązujący do stylu regionalnego oraz obsługę ubraną w stroje regionalne, muzykę (chociażby w karczmie U Zohuliny ) to zainteresowanie ze strony turystów wydaje się być gwarantowane. 20 A. Szwichtenberg analizując wskaźnik wykorzystania bazy turystycznej w województwie koszalińskim dla hoteli i moteli wyliczył, że wynosił on w 1993 r. 29,5%. Według A. D. Littre w województwie koszalińskim miejsca noclegowe w hotelach i motelach były zajęte przez 61 nocy, tj. wykorzystane w 16,7%, zaś ogółem 90 nocy 24,7%, w sezonie stopień wykorzystania miejsc noclegowych (w %) kształtował się następująco: w 1992 roku: Mielno (81,9%), Kołobrzeg (80,6%), Ustronie Morskie (88,6%), Łazy (97,6%), w 1993 r.: Mielno (83,8%), Kołobrzeg (82,8%), Ustronie Morskie (91,7%), Łazy (96,0%) i w 1994 roku: Mielno (87,1%), Kołobrzeg (85,6%), Ustronie Morskie (93,3%), Łazy (97,4%). A. Szwichtenberg przeprowadził także własną analizę wskaźnika, głównie w odniesieniu do obiektów wczasowowypoczynkowych, dominujących w województwie koszalińskim. Średni okres wykorzystania tych obiektów w 1994 r. w województwie wynosił 111,3 dni czyli 30,5% roku. W przeciągu tego okresu obłożenie miejsc noclegowych wynosiło aż 92,9%. Wskaźnik tej bazy wynosił zatem ostatecznie 103,4 dni (28,3% dni w roku). Por. A. Szwichtenberg, Gospodarka turystyczna w okresie przejściowym, Koszalin 1995, s M. Tkocz (red.), Województwo śląskie. Zarys geograficzno-ekonomiczny., s Strona 19

20 Tabela 7. Placówki gastronomiczne w turystycznych obiektach noclegowych w województwie śląskim Wyszczególnienie Restauracje Stołówki Bary i kawiarnie Punkty gastronomiczne Ogółem Źródło: Rocznik statystyczny Województwa Śląskiego (2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008) Ruch turystyczny Analiza ruchu turystycznego sprowadza się do określenia jego wielkości, struktury, sezonowości i zasięgu przestrzennego. Rejestrowany ruch turystyczny wyraża się liczbą korzystających z obiektów noclegowych oraz liczbą udzielonych noclegów. Według Z. T. Wernera 22 w 2003 r. województwo śląskie znalazło się wśród siedmiu województw o największej liczbie turystów ogółem krajowych i zagranicznych korzystających z bazy noclegowej. Ich liczba wynosiła 1,2 mln osób, dzięki czemu województwo zajęło 6 miejsce w kraju. Jednocześnie w 2003 r. odnotowano tu najwyższy w kraju wzrost rejestrowanego ruchu turystycznego (10,5%) w porównaniu z rokiem poprzednim. Jako jedno z pięciu górskich województw posiada ono walory turystyczne i bazę wykorzystywaną zarówno w sezonie letnim, jak i zimowym. Pod względem liczby noclegów udzielonych ogółem turystom krajowym i zagranicznym województwo śląskie znalazło się na 6 miejscu (2,8 mln). Miejsce piąte zajęło województwo śląskie pod względem frekwencji turystów krajowych w bazie noclegowej, przy czym w porównaniu z rokiem poprzednim wystąpił najwyższy wzrost w grupie województw o 10,4%. Pod względem udziału gości zagranicznych rejestrowanych w bazie noclegowej województwo zajmowało dalsze miejsca. Rozmieszczenie krajowego ruchu turystycznego przedstawia poniższa tabela. 22 Z. Werner, Baza noclegowa w Polsce i jej wykorzystanie w 2003 roku.., s.50. Strona 20

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM W 2011 R.

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM W 2011 R. URZĄD STATYSTYCZNY W OPOLU Informacja sygnalna Data opracowania maj 2012 tel. 77 423 01 10 11 77 423 01 20 21 e-mail: sekretariatusopl@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM

Bardziej szczegółowo

T U R Y S T Y K A W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R.

T U R Y S T Y K A W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Opracowania sygnalne T U R Y S T Y K A W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 032 779

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY w SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY w SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY w SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, czerwiec 2010 r. TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM W 2009 R. Na terenie województwa zachodniopomorskiego, według stanu na dzień

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w 2013 roku.

Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w 2013 roku. Materiał na konferencję prasową w dniu 25 marca 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Uwaga: od 2012 r. zmiana zakresu prezentowanych danych

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 www.stat.gov.pl/katow OPRACOWANIA SYGNALNE TURYSTYKA

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 4 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2011 ROKU

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2011 ROKU TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2011 ROKU Źródłem danych o stanie i wykorzystaniu bazy noclegowej województwa świętokrzyskiego w 2011 roku jest stałe badanie Głównego Urzędu Statystycznego, prowadzone

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych Materiał na konferencję prasową w dniu 25 października 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Baza noclegowa 1 wg stanu w dniu 31 lipca oraz

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŒL SKIM

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŒL SKIM Urz¹d Statystyczny w Katowicach Œl¹ski Oœrodek Badañ Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Podstawowe dane Liczba obiektów noclegowych turystyki ogółem (stan w dniu 31 VI ) 296

Podstawowe dane Liczba obiektów noclegowych turystyki ogółem (stan w dniu 31 VI ) 296 Podstawowe dane Liczba obiektów noclegowych turystyki ogółem (stan w dniu 31 VII) 296 z ogółem: obiekty całoroczne 259 hotele, motele, pensjonaty i inne obiekty hotelowe 189 Liczba miejsc noclegowych w

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2015 R.

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2015 R. URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice email: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 http://katowice.stat.gov.pl/ ŚLĄSKI OŚRODEK BADAŃ REGIONALNYCH

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Materiał na konferencję prasową w dniu 3 września 214 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Baza noclegowa według stanu w dniu

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 8.6.215 r. Notatka informacyjna Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w I kwartale 215 roku W pierwszych trzech miesiącach roku 215, w porównaniu do I kwartału

Bardziej szczegółowo

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, maj 2012 r. Tel. 85 749 77 00, fax 85 749 77 79 E-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/bialystok Województwo

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w 2012 roku

Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w 2012 roku Materiał na konferencję prasową w dniu 22 marca 2013 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Wykorzystanie turystycznych obiektów

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych Notatka informacyjna Baza noclegowa i jej wykorzystanie w 2009 roku. Zgodnie ze stanem w dniu 31 lipca 2009 roku w Polsce było zarejestrowanych 6992

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Materiał na konferencję prasową w dniu 25 września 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Baza noclegowa 1 wg stanu w dniu

Bardziej szczegółowo

Baza noclegowa w I kwartale 2012 roku 1

Baza noclegowa w I kwartale 2012 roku 1 Materiał na konferencję prasową w dniu 31 maja 212 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Baza noclegowa w I kwartale 212 roku

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w 2014 roku.

Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w 2014 roku. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Uwaga: od 212 r. zmiana zakresu prezentowanych danych przez włączenie informacji na temat pokoi gościnnych

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA I WYPOCZYNEK W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2004 R.

TURYSTYKA I WYPOCZYNEK W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2004 R. TURYSTYKA I WYPOCZYNEK W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2004 R. Informacje o stanie i wykorzystaniu bazy noclegowej turystyki pochodzą ze stałych badań statystycznych GUS. Dane dotyczące liczby obiektów

Bardziej szczegółowo

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, maj 2015 r. Tel. 85 749 77 00, faks 85 749 77 79 E-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl Internet: http://bialystok.stat.gov.pl/ Województwo

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM W 2010 R.

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM W 2010 R. TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM W 2010 R. Informacje zawarte w niniejszym opracowaniu dotyczą stanu i wykorzystania turystycznych obiektów zbiorowego i indywidualnego zakwaterowania w 2010 r. Źródłem

Bardziej szczegółowo

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach WPROWADZENIE DO PROBLEMATYKI FUNKCJONOWANIA RYNKU USŁUG TURYSTYCZNYCH (W TYM PRAWNE ASPEKTY OBSŁUGI RUCHU TURYSTYCZNEGO,

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2010 R. 1

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2010 R. 1 URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU Opracowania sygnalne Data opracowania: maj 2011 Kontakt: e mail: uspoz@stat.gov.pl tel.: 61 2798320; 61 2798325 http://www.stat.gov.pl/poznan TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM

Bardziej szczegółowo

Struktura przyjazdów do Małopolski turystów z Polski

Struktura przyjazdów do Małopolski turystów z Polski TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM Ruch Turystyczny w Małopolsce Województwo Małopolskie ze względu na swoje walory przyrodnicze, zróżnicowaną rzeźbę terenu oraz bogactwo kulturowe jest terenem szczególnie

Bardziej szczegółowo

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań II warsztat strategiczny gmina Gorzków Część I. Opracowanie Misji i Wizji gminy MISJA Grupa 1: 1. Bezpieczne przejścia szlaki komunikacyjne (ścieżka rowerowa, szlaki konne, trasy spacerowe, chodniki łączące

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://krakow.stat.gov.pl Opracowanie sygnalne Nr 3 Maj 2015 r. TURYSTYKA

Bardziej szczegółowo

w województwie zachodniopomorskim w 2011 r. TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM W 2011 r.

w województwie zachodniopomorskim w 2011 r. TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM W 2011 r. Urząd Statystyczny w Szczecinie Turystyka w województwie zachodniopomorskim w 2011 r. OPRACOWANIA SYGNALNE Szczecin, maj 2012 TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM W 2011 r. Notatka prezentuje wyniki

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. Opracowania sygnalne PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2009 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020.

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. ANKIETA Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. Szanowni Państwo! W związku z rozpoczęciem prac nad opracowaniem aktualizacji

Bardziej szczegółowo

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD Rozdział IV.1 OKREŚLENIE WSKAŹNIKÓW REALIZACJI CELÓW ORAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej Przedsięwzięcia Produktu Cel

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R. Opracowania sygnalne PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow

Bardziej szczegółowo

Projekt Oczyszczanie ścieków na Żywiecczyźnie - od pomysłu do sukcesu

Projekt Oczyszczanie ścieków na Żywiecczyźnie - od pomysłu do sukcesu Projekt Oczyszczanie ścieków na Żywiecczyźnie 1 Początki działalności Związku sięgają 1991 roku, kiedy Urząd Rady Ministrów zarejestrował Związek Komunalny ds. Gazyfikacji w Żywcu. Pierwszym zadaniem Związku

Bardziej szczegółowo

Rozwój gospodarczy regionu oraz poprawa jakości życia mieszkańców obszaru LSR. Poprawa atrakcyjności turystycznej Regionu Kozła

Rozwój gospodarczy regionu oraz poprawa jakości życia mieszkańców obszaru LSR. Poprawa atrakcyjności turystycznej Regionu Kozła Kryteria Wyboru Operacji przez Radę LGD Etap I ocena zgodności operacji z Lokalną Strategią Rozwoju Poniżej przedstawiono tabelę zawierającą cele ogólne i szczegółowe LSR. Operacja musi być zgodna przynajmniej

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: Zagospodarowanie turystyczne i rekreacyjne. Temat zajęd: Zakwaterowanie i baza żywieniowa jako element materialnej bazy turystyki -

Przedmiot: Zagospodarowanie turystyczne i rekreacyjne. Temat zajęd: Zakwaterowanie i baza żywieniowa jako element materialnej bazy turystyki - ALMAMER WYŻSZA SZKOŁA EKONOMICZNA WYDZIAŁ TURYSTYKI I REKREACJI KATEDRA ZAGOSPODAROWANIA TURYSTYCNEGO I EKOTURYSTYKI Przedmiot: Zagospodarowanie turystyczne i rekreacyjne Temat zajęd: Zakwaterowanie i

Bardziej szczegółowo

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA KATEDRA EKONOMII 1. Agroturystyka jako forma aktywizacji obszarów wiejskich na przykładzie.. 2. Działalność agroturystyczna jako dodatkowe źródło dochodu na przykładzie 3. Wykorzystanie potencjału turystycznego

Bardziej szczegółowo

Marketing w turystyce

Marketing w turystyce Marketing w turystyce MT 5 Podstawowe i komplementarne dobra turystyczne dr inż. Jerzy Koszałka MSU4 sem. 3, MSU3 sem. 2 (zimowy), studia dzienne Gdańsk 2011-12 Dobro turystyczne Dobro lub zespół dóbr

Bardziej szczegółowo

Województwo śląskie - propozycja podziału dotacji w 2010 roku

Województwo śląskie - propozycja podziału dotacji w 2010 roku Województwo śląskie - propozycja podziału dotacji w 2010 roku Lp. Nazwa Instytucji Miejscowość Powiat Kwota dotacji 1 2 3 4 5 1 Biblioteka Śląska Katowice Katowice 60 449 2 Miejska i Powiatowa Biblioteka

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 3 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania Departament Koordynacji Programów Operacyjnych UMWO Priorytety i działania Priorytet 1 Dalszy rozwój i modernizacja infrastruktury dla zwiększenia konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

Turystyka w województwie zachodniopomorskim w 2012 r.

Turystyka w województwie zachodniopomorskim w 2012 r. Urząd Statystyczny w Szczecinie OPRACOWANIA SYGNALNE Szczecin, maj 2013 Notatka prezentuje wyniki badania prowadzonego z częstotliwością miesięczną na formularzu o symbolu KT-1 (sprawozdanie o wykorzystaniu

Bardziej szczegółowo

W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM W 2013 R.

W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM W 2013 R. Urząd Statystyczny w Zielonej Górze 65954 Zielona Góra, ul. Spokojna 1 zielonagora.stat.gov.pl tel. 68 3 3 11, fax 68 3 536 79 TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM W 013 R. Lubuski Ośrodek Badań Regionalnych

Bardziej szczegółowo

Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi. Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski

Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi. Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski Rekomendacje dla odnowy wsi, jako metody rozwoju: budowanie specjalizacji, łączenie potencjałów

Bardziej szczegółowo

Opole, lipiec 2013 r. Turystyka jako istotny element rozwoju Aglomeracji Opolskiej

Opole, lipiec 2013 r. Turystyka jako istotny element rozwoju Aglomeracji Opolskiej Opole, lipiec 2013 r. Turystyka jako istotny element rozwoju Aglomeracji Opolskiej PORZĄDEK PREZENTACJI 1. Turystyka w dokumentach programowych AO 2. Jak duży jest potencjał turystyczny AO? 3. Dlaczego

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku

Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku W 2015 r. badania statystyczne w zakresie turystyki krajowej i zagranicznej turystyki wyjazdowej mieszkańców

Bardziej szczegółowo

6.12.2011 r. godz. 16:00-20:00 Centrum Kultury i Czytelnictwa w Brzostku

6.12.2011 r. godz. 16:00-20:00 Centrum Kultury i Czytelnictwa w Brzostku Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania "LIWOCZ" zaprasza wszystkich zainteresowanych na bezpłatne szkolenie pt. "Małe projekty - sposób na aktywizację społeczności lokalnej" dotyczące przygotowania wniosków

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA POLSKA W 2007 ROKU WIELKIE MIASTA

TURYSTYKA POLSKA W 2007 ROKU WIELKIE MIASTA Instytut Turystyki sp. z o.o. TURYSTYKA POLSKA W 2007 ROKU WIELKIE MIASTA BoŜena Radkowska Warszawa, 2008 Szczecin W 2007 roku do Szczecina przyjechało około 0,6 mln turystów krajowych i 0,5 mln zagranicznych.

Bardziej szczegółowo

Urząd Statystyczny w Lublinie

Urząd Statystyczny w Lublinie Urząd Statystyczny w Lublinie ul. Leszczyńskiego 48 20-068 Lublin e-mail: budownictwouslublin@stat.gov.pl tel.: (81) 533 20 51 e-mail: sekretariatuslub@stat.gov.pl www.stat.gov.pl/lublin Budownictwo związane

Bardziej szczegółowo

Przede wszystkiej liczy się pomysł

Przede wszystkiej liczy się pomysł Przede wszystkiej liczy się pomysł ciekawy, nowatorski możliwy do realizacji i odpowiadający oczekiwaniom społeczności lokalnej nt.: - organizacja szkoleń w zakresie prowadzenia działalności turystycznej

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW Szanowni Państwo Urząd Gminy rozpoczął prace nad przygotowaniem Strategii Rozwoju. istotnym elementem, niezbędnym dla stworzenia strategii jest poznanie opinii

Bardziej szczegółowo

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego

Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego Uwaga: ubiegający się o dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /453/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Kujawy, październik

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM W 2011 R.

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM W 2011 R. URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLIINIIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, maj 212 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 81 533 2 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/lublin/index.htm

Bardziej szczegółowo

Wspieranie przedsięwzięć z zakresu turystyki w ramach programów operacyjnych 2007-13

Wspieranie przedsięwzięć z zakresu turystyki w ramach programów operacyjnych 2007-13 Wspieranie przedsięwzięć z zakresu turystyki w ramach programów operacyjnych 2007-13 wsparcie dla samorządów i organizacji pozarządowych Warszawa, 8 maja 2008 r. Zarys prezentacji środki finansowe na wspieranie

Bardziej szczegółowo

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia Katedra Turystyki i Promocji Zdrowia Główne tematy naukowo-badawcze podejmowane w katedrze: Turystyka kulturowa w Polsce i na świecie. Wpływ walorów turystycznych, historycznych i kulturowych miast na

Bardziej szczegółowo

BAZA NOCLEGOWA. Bazę noclegową według informacji statystycznych, w tym między innymi Światowej

BAZA NOCLEGOWA. Bazę noclegową według informacji statystycznych, w tym między innymi Światowej BAZA NOCLEGOWA czyli co? Baza noclegowa Bazę noclegową według informacji statystycznych, w tym między innymi Światowej Organizacji Turystyki i Eurostatu możemy podzielić na prywatne bazy noclegowe, jak

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU PIĘKNA WIEŚ 2012

REGULAMIN KONKURSU PIĘKNA WIEŚ 2012 REGULAMIN KONKURSU PIĘKNA WIEŚ 2012 1. Organizacja konkursu: Konkurs Piękna Wieś 2012, zwany dalej Konkursem, organizowany jest w kategoriach Wieś i Zagroda i dotyczy wsi oraz zagród położonych w granicach

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r.

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r. MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne Podegrodzie, 22.02.2011 r. Cele ogólne LSR - przedsięwzięcia CEL OGÓLNY 1 Rozwój turystyki w oparciu o bogactwo przyrodnicze i kulturowe obszaru CELE

Bardziej szczegółowo

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach)

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Ewa Wojtoń Instytut Dziedzictwa Europejskiego, Międzynarodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

II. Poprawa jakości życia, w tym dostępu do kultury i rekreacji, nauki i pracy.

II. Poprawa jakości życia, w tym dostępu do kultury i rekreacji, nauki i pracy. Opracowanie informacji o możliwości realizacji projektów przez beneficjentów z terenu działania LGD Między Dalinem i Gościbią w ramach Osi 4 Leader Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM W 2009 R. OPRACOWANIE SYGNALNE. Opracowanie merytoryczne: Elżbieta Groch. Opracowanie graficzne: Edyta Leśniarek

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM W 2009 R. OPRACOWANIE SYGNALNE. Opracowanie merytoryczne: Elżbieta Groch. Opracowanie graficzne: Edyta Leśniarek Urząd Statystyczny w Zielonej Górze 65-534 Zielona Góra, ul. Spokojna 1 www.stat.gov.pl/zg TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM W 2009 R. OPRACOWANIE SYGNALNE Opracowanie merytoryczne: Elżbieta Groch Lubuski

Bardziej szczegółowo

ANKIETA MONITORUJĄCA POSTĘP REALIZACJI LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU. LGD Doliną Wieprza i Leśnym Szlakiem. za rok

ANKIETA MONITORUJĄCA POSTĘP REALIZACJI LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU. LGD Doliną Wieprza i Leśnym Szlakiem. za rok Załącznik nr 1 do uchwały 12/2011 Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia LGD Doliną Wieprza i leśnym szlakiem z dnia 10.06.2011 ANKIETA MONITORUJĄCA POSTĘP REALIZACJI LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU LGD Doliną

Bardziej szczegółowo

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 Strategią rozwoju nazywa się rozmaite sposoby oddziaływania w celu pobudzenia wzrostu gospodarczego Strategia rozwoju

Bardziej szczegółowo

Koncepcja tras rowerowych Pomorza Zachodniego. Darłówko, 21 maja 2015 r.

Koncepcja tras rowerowych Pomorza Zachodniego. Darłówko, 21 maja 2015 r. Koncepcja tras rowerowych Pomorza Zachodniego Darłówko, 21 maja 2015 r. Dlaczego turystyka rowerowa? Turystyka aktywna jednym z głównych strategicznych produktów turystycznych regionu. Turystyka rowerowa

Bardziej szczegółowo

Warszawa 5 listopada 2009 roku

Warszawa 5 listopada 2009 roku Warszawa 5 listopada 2009 roku na (im)pulsie rozwoju produktu turystyki biznesowej Katowic i Śląska Krzysztof Cieślikowski ciesliko@wp.pl Projekt Przeprowadzenie kampanii promocyjnej produktu turystyki

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: 1. Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich 2. Scalanie

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W 2013 R.

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W 2013 R. Kontakt tel.: (71) 37-16-300 e-mail: SekretariatUSwro@stat.gov.pl Internet: wroclaw.stat.gov.pl TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W 2013 R. Wrocław, maj 2014 r. Źródłem danych o stanie i wykorzystaniu

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE

WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE KONFERENCJA WOJEWÓDZKA nt. Wykorzystanie lokalnych wartości w rozwoju społeczno gospodarczym obszarów w wiejskich prof. nadzw. dr hab. Mirosław Boruszczak WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE

Bardziej szczegółowo

danych statystycznych dokumentów absorpcji środków badania ankietowego

danych statystycznych dokumentów absorpcji środków badania ankietowego W ramach niniejszego projektu przeprowadzono analizy: - ogólnodostępnych danych statystycznych z siedmiu zakresów tematycznych, - najważniejszych dokumentów programowych, planistycznych i strategicznych

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka Gminy Prudnik

Charakterystyka Gminy Prudnik AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE W GMINIE PRUDNIK Część 03 Charakterystyka Gminy Prudnik W 835.03 2/8 SPIS TREŚCI 3.1 Charakterystyka Gminy

Bardziej szczegółowo

Gminy łączą siły. Na www.lca.pl napisali:

Gminy łączą siły. Na www.lca.pl napisali: Na www.lca.pl napisali: Gminy łączą siły 2008-05-09 12:05:47 Podlegnickie gminy chcą wspólnie sięgnąć po unijne pieniądze. Wójtowie czterech gmin podpisali w piątek deklarację współpracy. Deklaracje współpracy

Bardziej szczegółowo

Sukces w turystyce. Marek W. Kozak. Seminarium EUROREG 23 października 2008

Sukces w turystyce. Marek W. Kozak. Seminarium EUROREG 23 października 2008 Sukces w turystyce Marek W. Kozak Seminarium EUROREG 23 października 2008 Rozwój turystyki: świat Źródło: Tourism Highlights 2008 edition,unwto 2008 Przychody z turystyki, Polska Źródło: Inst. Turystyki

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PROGRAMU ROZWOJU TURYSTYKI

GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PROGRAMU ROZWOJU TURYSTYKI KIERUNKI ROZWOJU TURYSTYKI W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM na podstawie Programu Rozwoju Turystyki i Zagospodarowania Turystycznego Województwa Podlaskiego w latach 2010-2015 GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PROGRAMU ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Charakterystyka miejscowości, opis planowanych zadań inwestycyjnych, inwentaryzacja zasobów

Bardziej szczegółowo

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy licencjacki, studia stacjonarne, obowiązujące w roku akad. 2013/2014

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy licencjacki, studia stacjonarne, obowiązujące w roku akad. 2013/2014 Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy licencjacki, studia stacjonarne, obowiązujące w roku akad. 2013/2014 1. Czynniki i uwarunkowania rozwoju turystyki. 2. Rodzaje turystyki i kryteria ich

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2006 R.

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2006 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania 21.05.2007 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 022 464 23 15, 022 464 23 12 fax 022

Bardziej szczegółowo

MECHANIZM FINANSOWY EUROPEJSKIEGO OBSZARU GOSPODARCZEGO ORAZ NORWESKI MECHANIZM FINANSOWY

MECHANIZM FINANSOWY EUROPEJSKIEGO OBSZARU GOSPODARCZEGO ORAZ NORWESKI MECHANIZM FINANSOWY Witamy uczestników szkolenia: Zrównoważony rozwój turystyki a oferta turystyczna regionu BROK 17.11.2009 roku Projekt p.n. Wzorcowa sieć ekoturystyczna między Bugiem a Narwią Realizator: Społeczny Instytut

Bardziej szczegółowo

RAPORT. Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku

RAPORT. Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku RAPORT BADANIA OPINII TURYSTÓW ODWIEDZAJĄCYCH CENTRUM INFORMACJI TURYSTYCZNEJ W GIŻYCKU W SEZONIE LETNIM 2011 ROKU Metodologia badania 2011. Liczebność

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie sytuacji rozwojowej sołectwa

Podsumowanie sytuacji rozwojowej sołectwa 3. Analiza SWOT Podsumowanie sytuacji rozwojowej sołectwa Silne strony - Położenie w Rudawskim Parku Krajobrazowym bogata flora i fauna, walory krajobrazowo przyrodnicze - Położenie wsi - baza wypadowa

Bardziej szczegółowo

Karta oceny zgodności operacji z LSR

Karta oceny zgodności operacji z LSR Dane Członka Rady Programowej: Pieczęć LGD Nr karty:.. Imię Nazwisko:. Podpis Sekretarza Posiedzenia: Sektor: Gmina:..... Karta oceny zgodności operacji z LSR Wniosek nr:. złożony przez:..... Nazwa operacji:.

Bardziej szczegółowo

PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R.

PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R. Opracowania sygnalne PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 032 779

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ODZNAK TURYSTYKI MOTOROWEJ PTTK (TM & MOT)

REGULAMIN ODZNAK TURYSTYKI MOTOROWEJ PTTK (TM & MOT) REGULAMIN ODZNAK TURYSTYKI MOTOROWEJ PTTK (TM & MOT) I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Komisja Turystyki Motorowej ZG PTTK (KTM ZG PTTK) ustanawia: Młodzieżową Odznakę Turysta Motorowy (TM), Motorową Odznakę Turystyczną

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

Prezentacja projektu: Logistyka Bytom. GC Investment, Katowice, 2014

Prezentacja projektu: Logistyka Bytom. GC Investment, Katowice, 2014 Prezentacja projektu: Logistyka Bytom GC Investment, Katowice, 2014 1 Lokalizacja: Górny Śląsk Powierzchnia: 1 218 km 2 Liczba ludności: 1 978,6 tys. Najatrakcyjniejszy subregion w Polsce - wg. raportu

Bardziej szczegółowo

Analiza SWOT. Plan rewitalizacji Miasta Nałęczów

Analiza SWOT. Plan rewitalizacji Miasta Nałęczów Plan rewitalizacji Miasta Nałęczów Ewelina Szantyka Cel strategiczny: Osiągnięcie trwałego rozwoju społecznego i gospodarczego, przy utrzymaniu uzdrowiskowego charakteru Nałęczowa, poprzez wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych

Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych Załącznik nr 1 do Strategii Rozwoju Gminy Lipowa do 2020 roku Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych 1 Istotnym czynnikiem wpływającym na zdefiniowanie celów i

Bardziej szczegółowo

Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym. Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie

Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym. Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Przestrzeń powierzchni ziemi widziana z pewnego punktu ( widok okolicy )

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Jan Fryc, Zofia Płoszaj-Witkowicz Urząd Statystyczny w Katowicach, Śląski Ośrodek Badań Regionalnych Katarzyna Kimel, Barbara Zawada Urząd

Bardziej szczegółowo

Programy współfinansujące rozwój turystyki wiejskiej

Programy współfinansujące rozwój turystyki wiejskiej 1 Programy współfinansujące rozwój turystyki wiejskiej Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 2013. Program Samorządu Województwa Wielkopolskiego Wielkopolska Odnowa Wsi. Program Operacyjny Zrównoważony

Bardziej szczegółowo

III Kongres Rozwoju Ruchu Rowerowego

III Kongres Rozwoju Ruchu Rowerowego III Kongres Rozwoju Ruchu Rowerowego Warszawa, 22-23 IX 2014 Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w ramach SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ! www.miastadlarowerow.pl

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o.

PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o. PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o. CZĘŚĆ OGÓLNA SZKOLENIA Lp. Przedmiot Zakres tematyczny przedmiotu

Bardziej szczegółowo

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: maj 2014 Kontakt: e-mail: uspoz@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100 http://poznan.stat.gov.pl/

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA POLSKA W 2008 ROKU WIELKIE MIASTA

TURYSTYKA POLSKA W 2008 ROKU WIELKIE MIASTA Instytut Turystyki sp. z o.o. TURYSTYKA POLSKA W 2008 ROKU WIELKIE MIASTA BoŜena Radkowska Warszawa, 2009 Szczecin W 2008 roku do Szczecina przyjechało około 0,6 mln turystów krajowych i tyle samo zagranicznych.

Bardziej szczegółowo

Krajowy ruch turystyczny w woj. lubelskim w latach 2001 2008

Krajowy ruch turystyczny w woj. lubelskim w latach 2001 2008 71 Barometr Regionalny Nr 2(20) 2010 Krajowy ruch turystyczny w woj. lubelskim w latach 2001 2008 Józef Bergier, Barbara Bergier Państwowa Szkoła Wyższa im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Rzeszowski al. Rejtana 16c 35-959 Rzeszów tel. +48 17 872 10 00

Uniwersytet Rzeszowski al. Rejtana 16c 35-959 Rzeszów tel. +48 17 872 10 00 Karta ewidencyjna inwentaryzacja WALORÓW TURYSTYCZNYCH WYPOCZYNKOWYCH na terenie pięciu powiatów województwa podkarpackiego: lubaczowski, przemyski, ropczycko-sędziszowski, strzyżowski i rzeszowski WALORY

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo