WYŻSZA SZKOŁA TURYSTYKI I EKOLOGII z siedzibą w Suchej Beskidzkiej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WYŻSZA SZKOŁA TURYSTYKI I EKOLOGII z siedzibą w Suchej Beskidzkiej"

Transkrypt

1 WSTiE WYŻSZA SZKOŁA TURYSTYKI I EKOLOGII z siedzibą w Suchej Beskidzkiej KIERUNEK: Politologia SPECJALNOŚĆ: Komunikacja społeczna RENATA STĘPIEŃ KREOWANIE WIZERUNKU PLACÓWKI OCHRONY ZDROWIA NA PRZYKŁADZIE KRAKOWSKIEGO SZPITALA SPECJALISTYCZNEGO IM. JANA PAWŁA II W KRAKOWIE Praca dyplomowa licencjacka Promotor: mgr Jacek Skorus akceptuję pracę: Sucha Beskidzka

2 OŚWIADCZENIE Ja niżej podpisana świadoma odpowiedzialności prawnej oświadczam, że złożona przeze mnie praca dyplomowa na stopień licencjata pt. KREOWANIE WIZERUNKU PLACÓWKI OCHRONY ZDROWIA NA PRZYKŁADZIE KRAKOWSKIEGO SZPITALA SPECJALISTYCZNEGO IM. JANA PAWŁA II W KRAKOWIE została przygotowana samodzielnie. Równocześnie oświadczam, że praca ta nie narusza praw autorskich innych osób w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U.1994r.nr24,poz.83) oraz dóbr osobistych chronionych prawem cywilnym. Ponadto niniejsza praca nie zawiera informacji i danych uzyskanych w sposób nielegalny i nie była wcześniej przedmiotem innych procedur urzędowych związanych z uzyskaniem dyplomów lub tytułów zawodowych uczelni wyższej. 2

3 SPIS TREŚCI Streszczenie w języku polskim...6 Streszczenie w języku angielskim...7 List intencyjny do dyrektora szpitala...8 List intencyjny do prasy...9 List intencyjny do sponsora...10 Wstęp 1. Uzasadnienie wyboru tematu Poznawczy i praktyczny cel opracowania Przedstawienie ogólnego układu pracy Wykorzystanie literatury przedmiotu i materiałów źródłowych...13 I. Kreowanie wizerunku firmy 1. Wizerunek koncepcja i znaczenie Definicja pojęcia Rodzaje wizerunku Czynniki wpływające na kształtowanie wizerunku Wizualizacja Wizerunek jako zasób organizacji Wizerunek, tożsamość, reputacja Public relations w procesie tworzenia wizerunku firmy Pojęcie i funkcje public relations Definiowanie problemów Planowanie i programowanie public relations

4 2.4.Formy i techniki działań public relations Kontakty z mediami Współpraca z mediami Planowanie media relations Zarządzanie informacją w sytuacji kryzysowej Wewnętrzne PR istota komunikacji wewnątrz firmy Elementy lobbingu w strategii komunikacji przedsiębiorstwa...35 II.Sytuacja w ochronie zdrowia 1. Zmiany kierunków działania w zakresie ochrony zdrowia Finansowanie ochrony zdrowia Ochrona zdrowia w oczach mediów i dziennikarzy Zadania public relations w środowisku medycznym...44 III.Krakowski Szpital Specjalistyczny im. Jana Pawła II w Krakowie -jako przykład placówki ochrony zdrowia 1. Historia szpitala Dotychczasowe osiągnięcia szpitala na polu budowy wizerunku Analiza SWOT działań Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II w zakresie budowania wizerunku System wizualizacji Symbol szpitala logo Nazwa i patroni Druki firmowe i informacyjne Upominki firmowe Serwis fotograficzny Informatyzacja szpitala- wizerunek placówki nowoczesnej

5 5.1.Systemy teleinformatyczne Strona internetowa Programy i projekty rozwoju Nagrody w dziedzinie informatyzacji Certyfikaty jakości i ich rola w kreowaniu wizerunku Norma ISO 9001 : Nagrody w dziedzinie jakości Reputacja szpitala Rola dyrekcji i styl zarządzania Wykwalifikowany personel i jego rola w budowaniu wizerunku Badania satysfakcji pacjenta Komunikowanie z otoczeniem zewnętrznym Konferencje, zjazdy, sympozja jako możliwość prezentacji osiągnięć placowki...90 Zakończenie 1. Kierunki rozwoju systemu budowania wizerunku placówek ochrony zdrowia...92 Bibliografia...94 Spis tabel...96 Spis ilustracji...96 Załączniki 5

6 STRESZCZENIE Wyższa Szkoła Turystyki i Ekologii z siedzibą w Suchej Beskidzkiej Streszczenie pracy dyplomowej licencjackiej Tytuł pracy: Kreowanie wizerunku placówki ochrony zdrowia na przykładzie Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II w Krakowie Autor: Renata Stępień Promotor: mgr Jacek Skorus Stron 96, pozycji bibliograficznych 31, tabel 1, ilustracji 26, CD 2 Słowa kluczowe: wizerunek, wizualizacja, tożsamość, reputacja, public relations, ochrona zdrowia Cel pracy: prezentacja działań z zakresu public relations w kreowaniu wizerunku placówki ochrony zdrowia Metody: analiza dokumentów istniejących, wywiad indywidualny, opinie eksperckie, analiza zawartości tekstu Efekt pracy: uzyskano potwierdzenie skuteczności działań wizerunkowych i ich strategiczne znaczenie dla funkcjonowaniu firmy Wnioski: konieczność podjęcia przez placówki ochrony zdrowia planowych i zintegrowanych działań z zakresu public relations, strategiczne znaczenie kompletnego i spójnego wizerunku opierającego się na jakości świadczonych usług, kluczowa funkcja rzetelnej informacji i otwartej komunikacji w procesie rozwoju systemu public relations. 6

7 ABSTRACT College of Tourism and Ecology in Sucha Beskidzka Bachelor Thesis Abstract Title: Image creation of a healthcare institution at the example of John Paul II Specialist Hospital in Krakow Author: Renata Stępień Supervisor: Jacek Skorus, M.A. Pages: 96, reference materials: 31, tables: 1, illustrations: 26, CDs: 2 Keywords: image, visualization, identity, reputation, public relations, healthcare Thesis objective: presentation of public relations activities in image creation of a healthcare institution Methodology: analysis of existing documents, individual interview, expert opinion, content analysis of text Thesis results: The effectiveness of image activities and their strategic significance for company operations has been confirmed Conclusions: The healthcare institution must undertake planned and integrated public relations activities. Strategic significance of a complete and cohesive image based on the quality of provided service, key function of reliable information and open communication in the development process of public relations system. 7

8 Szanowny Pan Kraków, Dr hab. med. Mieczysław Pasowicz Dyrektor Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II w Krakowie Szanowny Panie Dyrektorze, Zwracam się z uprzejmą prośbą o umożliwienie zapoznania się z materiałami dotyczącymi działań z zakresu zarządzania i public relations podejmowanych przez kierownictwo i pracowników szpitala. Informacje te potrzebne mi są do pracy licencjackiej pt. Kształtowanie wizerunku placówki ochrony zdrowia na przykładzie Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II w Krakowie. Prace licencjacką przygotowuję pod kierunkiem mgr Jacka Skorusa w Wyższej Szkole Turystyki i Ekologii w Suchej Beskidzkiej. Dotychczasowy tok studiów pozwala mi mieć nadzieję na kontynuację nauki i dalsze podnoszenie kwalifikacji. Z góry dziękuję za pomoc Pana Dyrektora. Z poważaniem Renata Stępień 8

9 Szanowny Pan Piotr Legutko Redaktor Naczelny Dziennika Polskiego Wydawnictwo Jagiellonia S.A Kraków ul. Wielopole 1 Kraków Szanowny Panie Redaktorze W imieniu pracowników Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II w Krakowie oraz w swoim własnym zwracam się z uprzejmą prośba do Pana Redaktora o zamieszczenie materiału prasowego dotyczącego obchodów 90-lecia krakowskiej lecznicy. Ukoronowaniem jubileuszu będzie spotkanie w Teatrze im. Juliusz Słowackiego w Krakowie 9 czerwca 2007 roku, na która już dzisiaj serdecznie Pana zapraszam. Patronat honorowy nad obchodami jubileuszu objęli metropolita Krakowski Ksiądz Kardynał Stanisław Dziwisz, Minister Zdrowia Zbigniew Religa, Wojewoda Małopolski Maciej Klima, Marszałek Województwa Małopolskiego Marek Nawara Spotkanie będzie doskonałą okazją do wymiany wspomnień, doświadczeń naukowych, stworzy możliwość promocji nauki polskiej oraz miasta Krakowa. Termin obchodów jubileuszu zbiega się z 750-leciem lokacji miasta Krakowa. Równocześnie pragnę zaznaczyć, że dysponujemy materiałami dotyczącymi historii, rozwoju i rozbudowy naszej placówki oraz bogatym archiwum fotograficznym. Pozwalam sobie dołączyć zaproszenie na jubileusz oraz program spotkania. Będziemy zaszczyceni obecnością Pana Redaktora. Z wyrazami szacunku Dr hab. med. Mieczysław Pasowicz Dyrektor szpitala 9

10 Szanowny Pan Dyrektor Władysław Kołomański Bank BPH S.A. Departament Public Relation ul Towarowa Warszawa Kraków, Szanowny Panie Dyrektorze Zwracam się z uprzejmą prośbą o pomoc w organizacji obchodów 90-lecia Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II w Krakowie. Współpraca pomiędzy szpitalem a bankiem zawsze była źródłem satysfakcji dla obydwóch stron. Liczę na Państwa kooperację również w tak ważnych dla mojego szpitala jubileuszowych dniach. Momentem kulminacyjnym jubileuszu będzie spotkanie w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie 9 czerwca 2007 roku. Przewidujemy obecność około 600 uczestników z Polski i zaproszonych gości z wielu krajów Europy. Patronat honorowy nad obchodami jubileuszu objęli metropolita Krakowski Ksiądz Kardynał Stanisław Dziwisz, Minister Zdrowia Zbigniew Religa, Wojewoda Małopolski Maciej Klima, Marszałek Województwa Małopolskiego Marek Nawara Spotkanie będzie doskonałą okazją do wymiany wspomnień, doświadczeń naukowych, stworzy możliwość promocji nauki polskiej oraz miasta Krakowa. Termin obchodów jubileuszu zbiega się z 750-leciem lokacji miasta Krakowa. Pozwalam sobie dołączyć zaproszenie na jubileusz oraz program spotkania. Liczę na pomoc Pana Dyrektora w realizacji naszego przedsięwzięcia. Z wyrazami szacunku Dr hab. med. Mieczysław Pasowicz Dyrektor szpitala 10

11 WSTĘP 1. Uzasadnienie wyboru tematu Niniejsza praca jest próbą oceny jakie znaczenie dla współczesnych placówek medycznych ma ich wizerunek. Wraz z prawem, które umożliwiło powstawanie niepublicznych i prywatnych zakładów opieki zdrowotnej pojawiła się w służbie zdrowia potrzeba korzystania z public relations. Pacjent, pomimo różnych ograniczeń, ma prawo do wyboru lekarza, przychodni czy szpitala. Postępująca prywatyzacja i konieczność dalszych reform sprawią, że walka o pacjenta będzie coraz ostrzejsza. Dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne, coraz częściej fundowane pracownikom przez duże firmy to pula pieniędzy, o którą warto walczyć. W batalii o pacjenta największą szansę mają przychodnia czy szpital, które oferują usługi najwyższej jakości i zatrudniają najlepszych specjalistów. W tworzeniu dobrej opinii i zaufania do placówek służby zdrowia konieczne jest wykorzystanie narzędzi public relations. Praca jest próbą przybliżenia takich pojęć jak : wizerunek, public relations, media relations, lobbing oraz ich znaczenia dla kształtowania wizerunku placówki medycznej. Postaramy się również przybliżyć sytuację jaka panuje w służbie zdrowia, gdzie brak pieniędzy,wiele patologii i brak reform odbija się negatywnie na postrzeganiu przez społeczeństwo systemu ochrony zdrowia. Może pojawić się pytanie, czy placówki służby zdrowia, w tych warunkach mają szansę stworzyć pozytywny wizerunek i czy jest to im potrzebne? Na przykładzie Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II postaram się przedstawić jak systematyczne i programowe działania dyrekcji w dziedzinie kreowania wizerunku szpitala przyniosły oczekiwane efekty. Placówka realizuje motto Po pierwsze pacjent. Oznacza to w praktyce rzeczywistą podmiotowość chorego. Wszelkie działania diagnostyczne i lecznicze, budynki szpitalne, sprzęt, personel wszystko jest podporządkowane potrzebom pacjenta. Punktem wyjścia tych działań były badania satysfakcji pacjenta. Dobra komunikacja z pacjentem była podstawowym priorytetem kierownictwa i personelu. Szpital postawił przed sobą również inne cele: informatyzacja, wdrażanie nowych technologii oraz certyfikacja jakości. Wszystkie te działania zostały przeprowadzone z dużym powodzeniem, czego dowodem są liczne 11

12 nagrody i czołowe miejsca w rankingach branżowych. Starania o ciągłe podnoszenie jakości usług zaowocowały uzyskaniem certyfikatu ISO 9001 : 2000, obejmującego leczenie, pielęgnację, diagnostykę i rehabilitację. W maju 2007 roku rozstrzygnięto konkurs architektoniczny na rozbudowę placówki. Szacowany koszt przedsięwzięcia to 50 mln złotych. Pieniądze będą pochodzić ze środków unijnych oraz funduszy własnych. W czasach kiedy szpitale są zamykane z powodu długów lub braku lekarzy ten przykład świadczy jak dobrze funkcjonująca placówka radzi sobie w trudnej rzeczywistości i jak dobrze kreuje swój wizerunek szpitala ultranowoczesnego, otwartego na pacjenta, promującego zdrowie. W sytuacji kiedy w Polsce cały czas toczy się debata na temat stanu ochrony zdrowia, gdy kolejne rządy stają przed problemem strajków, emigracji zarobkowej i zamykania placówek, temat Kreowania wizerunku placówki ochrony zdrowia nie jest łatwy. Należy jednak pokazywać przykłady rynkowego sukcesu w środowisku medycznym. Jest to niewątpliwie zasługa wypracowania kompletnego i spójnego wizerunku opierającego się na jakości świadczonych usług. 2. Poznawczy i praktyczny cel opracowania Celem pracy jest przedstawienie znaczenia public relations na polu budowania wizerunku firmy. Pozytywny wizerunek organizacji jest tym co wyróżnia ją na tle konkurencji, korzystnie wpływa na relację z otoczeniem i w efekcie daje możliwość pozyskania klientów. Wizerunek ma dla współczesnych firm znaczenia strategiczne. Dzięki pozytywnemu wizerunkowi organizacji łatwiej funkcjonować na rynku. Sprawne działanie przekłada się na dobre wyniki finansowe, co z kolei sprawia, że firma zyskuje uznanie w otoczeniu zewnętrznym oraz wśród pracowników. Zależność ta sprawia, że organizacje muszą przywiązywać coraz większą wagę do form i technik działań public relations. 12

13 3. Przedstawienie ogólnego układu pracy Praca składa się z trzech rozdziałów. Rozdział pierwszy Kreowanie wizerunku firmy składa się z pięciu podrozdziałów i w sposób teoretyczny przedstawia zagadnienia z zakresu public relations. Szczegółowo analizowane są pojęcia : public relations, wizerunek, tożsamość, media relations, wewnętrzne public relations, lobbing. Rozdział drugi Sytuacja w ochronie zdrowia przybliża aktualny stan systemu ochrony zdrowia w Polsce, sposoby finansowania tego sektora oraz ukazuje jak postrzegana jest ochrona zdrowia przez media. Rozdział trzeci Krakowski Szpital Specjalistyczny im. Jana Pawła II w Krakowiejako przykład placówki ochrony zdrowia jest w całości poświecony krakowskiemu szpitalowi, który jest wiodącą placówką w Polsce. Rozdział składa się z ośmiu podrozdziałów, które poruszają tematy historii szpitala, analizy SWOT działań wizerunkowych, systemu wizualizacji, informatyzacji, certyfikatów jakości, reputacji, imprez okolicznościowych oraz komunikowania z otoczeniem zewnętrznym.. 4. Wykorzystanie literatury przedmiotu i materiałów źródłowych W pracy wykorzystano publikacje książkowe dotyczące problematyki zarządzania i komunikacji. Odwołano się przede wszystkim do literatury z zakresu public relations. Drugą grupą publikacji są pozycje dotyczące zarządzania w ochronie zdrowia oraz reform systemu opieki zdrowotnej. Korzystano również z informacji dostępnych na stronach internetowych. Inną grupę materiałów źródłowych, do których sięgnięto stanowią akty prawne, raporty i opracowania. 13

14 I. KREOWANIE WIZERUNKU FIRMY 1. Wizerunek koncepcja i znaczenie 1.1.Definicja pojęcia Image to zbiór przekonań, myśli i wrażeń danej osoby o obiekcie Philip Kotler Łacińskie imago oznacza : wzór, pierwowzór, wizerunek, wyobrażenie, urojenie, marzenie senne. Image, zarówno w języku angielskim jak i francuskim, oznacza obraz lub wizerunek danej osoby lub firmy. Za najtrafniejszą definicję na potrzeby public relations uznaje się opinię Jamesa Gruniga1: Image to wyobrażenie, jakie jedna lub wiele publiczności ma o osobie lub o przedsiębiorstwie lub instytucji; nie jest to obraz rzeczywisty, dokładnie i szczegółowo nakreślony, ale raczej mozaika wielu szczegółów, podchwyconych przypadkowo, fragmentarycznie, o nieostrych różnicach. Podstawowym celem organizacji jest stworzenie pozytywnego wizerunku w otoczeniu. Wizerunek przedsiębiorstwa jest jego obrazem wśród ludzi, którzy się z nim spotykają klientów, kontrahentów, urzędników, pracowników i innych. Inaczej - jest on tym, co ludzie myślą o przedsiębiorstwie2. Ma dla organizacji znaczenie strategiczne chociaż stanowi wartość abstrakcyjną i subiektywną. Trudno przeliczyć go na pieniądze ale niewątpliwie pozytywny wizerunek ułatwia działanie na rynku. Wizerunek nie jest jednolity, zależy od otoczenia i kontekstu, jest w swej istocie dynamiczny, ulega modyfikacjom wraz ze zmianą ocen, poglądów i upodobań otoczenia. Na wizerunek organizacji mają wpływ elementy, które wyróżniają przedsiębiorstwo z otoczenia, identyfikują je, sprawiają że się wyróżnia. Decydują o nim również 1 Wojcik K., Public Relations Wiarygodny dialog z otoczeniem, Wydawnictwo Placet, Warszawa 2005, s Budzyński W., Public Relations zarządzanie reputacją firmy, Wydawnictwo Poltext, Warszawa 1998, s

15 pracownicy, kierownictwo, liderzy opinii publicznej, eksperci, organizacje społeczne. Media, pogłoski i plotki mają również wpływ na wizerunek. Standard obsługi klientów, wystrój wnętrz, architektura, lokalizacja, logo i barwy firmowe to wszystko wpływa na image firmy. Wizerunek firmy można analizować w trzech perspektywach : wewnętrznej, rynkowej i socjopolitycznej.3 Tabela 1 Elementy wizerunku całościowego Perspektywa Wewnętrzna Rynkowa Socjopolityczna Elementy składowe Wizerunek wśród pracowników Wizerunek rynkowy Wizerunek istniejący w opinii publicznej Wymiar Wynagrodzenie Pozycja rynkowa Świadczenia socjalne Polityka rynkowa Styl kierowania Zarządzanie Pewność zatrudnienia Innowacje Komunikacja Komunikacja Zaangażowanie społeczne Orientacja ekologiczna Polityka inwestycyjna Komunikacja Źródło: B.Baerns, PR-Erfolgskontrolle, IMK, Frankfurt 1995, s.202 Organizacja powinna dążyć do ujednolicenia wizerunku na wszystkich poziomach. Wizerunek ma na celu korzystnie wyróżnić firmę na tle konkurencji oraz stworzyć dobre relacje z otoczeniem bliższym i dalszym. 1.2.Rodzaje wizerunku Wizerunek jest pojęciem złożonym. Firma musi umieć ocenić jaki jest jej wizerunek w otoczeniu i określić na jakim wizerunku jej zależy, do czego dąży. 3 Rozwadowska B., Public Relations Teoria Praktyka Perspektywy, Wydawnictwo Studio EMKA, Warszawa 2002, s

16 Wyróżniamy kilka typów wizerunku.4 1. Wizerunek zwykły Postrzeganie organizacji na zewnątrz, powszechnie istniejące opinie na temat firmy. 2. Wizerunek lustrzany Postrzeganie organizacji przez sama siebie, przez kierownictwo i pracowników. 3. Wizerunek pożądany Wizerunek do którego dąży organizacja, tak chciałaby być postrzegana. Nazywany też życzeniowym lub oczekiwanym. Często tworzony jest na podstawie misji firmy, bywa idealistyczny i trudny do realizacji. 4. Wizerunek optymalny Taki wizerunek, który ma szanse realizacji. Wyraża możliwe do osiągnięcia cele i stanowi motywację do dalszych działań. Celem działań organizacji powinno być w okresie długoterminowym kształtowanie wizerunku pożądanego. Natomiast w krótkim okresie czasu udaje się zazwyczaj osiągnąć co najwyżej wizerunek optymalny. 1.3.Czynniki wpływające na kształtowanie wizerunku Boże, daj nam łaskę przyjmowania z pogodą tego czego nie da się zmienić, odwagę zmieniania tego, co należy zmienić oraz mądrość pozwalającą nam na odróżnienie pierwszego od drugiego. Philip Koetler Istnieje wiele czynników kształtujących wizerunek organizacji. Ich rola jest często trudna do ocenienia ponieważ obok elementów wymiernych takich jak tożsamość, oferta lub cena występują również niejednoznaczne, abstrakcyjne pojęcia jak reputacja, postawa 4 Rozwadowska B., Public Relations Teoria Praktyka Perspektywy, Wydawnictwo Studio EMKA, Warszawa 2002, s

17 czy styl. Firmy za pomocą różnorodnych działań stale kształtują swój wizerunek. Działania public relations, kampanie reklamowe, promocje, wydarzenia specjalne, akcje sponsoringowe to jedne z najczęściej wykorzystywanych działań. Większość z nich wymaga znacznych nakładów finansowych, a mimo to nie zawsze przynoszą spodziewane efekty. Z tego powodu poszukiwane są alternatywne, a jednocześnie skuteczne drogi komunikowania się z otoczeniem firmy, takie jak: nazwa przedsiębiorstwa i używane marki, system graficzny decydujący o wyglądzie znaku firmowego, druków firmowych, materiałów promocyjnych, ubiorów pracowniczych, formalne wypowiedzi dotyczące misji firmy, jej kodeksu etycznego, norm i wartości, raportów rocznych, haseł reklamowych, architektura budynków, układ pomieszczeń wewnętrznych, prezentacja w mediach, zachowania pracowników w codziennym kontakcie z klientami i innymi partnerami przedsiębiorstwa. Wymienione działania tworzą określone wyobrażenie o przedsiębiorstwie, a tym samym kreują jego wizerunek. Wchodzą w zakres całościowej identyfikacji przedsiębiorstwa (corporate identity). Program całościowej identyfikacji to nic innego jak określanie norm i wartości, projektowanie symboli firmowych, opracowanie standardów zachowań, które wspólnie stwarzają pewne wyobrażenie o przedsiębiorstwie, wyróżniające je spośród pozostałych konkurentów. Inaczej mówiąc - identyfikacja przedsiębiorstwa to przekazanie - za pomocą obrazu, zachowań i dźwięku - informacji, czym jest przedsiębiorstwo, dokąd zmierza i co chce osiągnąć. Praktycznie każda - mała czy duża - firma wykorzystuje elementy identyfikacji. Takie działania i zachowania, jak: umieszczanie znaku firmowego na produktach, jednolite ich opakowania, stosowanie pewnych zasad oznakowania wizytówek, kopert, firmowych środków transportu, przedstawianie się podczas rozmowy telefonicznej, okazywanie szacunku klientom, służenie im radą i pomocą, respektowanie zasad i norm przyjętych w firmie, to tylko niektóre elementy kompleksowego programu całościowej identyfikacji, stosowanego w różnym stopniu i z różnym skutkiem w przedsiębiorstwie. 17

18 Programy całościowej identyfikacji przedsiębiorstw tworzone są przez wyspecjalizowane w tej dziedzinie firmy. Takie programy mogą mieć zarówno kilka, jak i kilka tysięcy elementów - w zależności od potrzeb firmy, jej wielkości oraz od możliwości agencji tworzącej program identyfikacji. Najważniejsze jednak jest to, aby program był profesjonalnie opracowany i konsekwentnie wdrażany, gdyż jest to gwarancją osiągnięcia sukcesu. 1.4.Wizualizacja Celem wizualizacji jest zwrócenie uwagi, wywołanie zainteresowania, odróżnienie od podobnych organizacji, nakłonienie odbiorców do skorzystania z oferty. 5 Wizualizacja jest jednym z filarów, na których opiera się tożsamość i wizerunek firmy. System identyfikacji wizualnej jest narzędziem rywalizacji o miejsce w świadomości potencjalnych odbiorców. System ten należy traktować jako cenny zasób firmy, podobnie jak kadrę, technologię czy obiekty produkcyjne.6 Nazwa firmy Rolą nazwy firmy powinno być zdobycie i utrzymanie klienta. Dzięki właściwościom, skojarzeniom i otoczce graficznej zadaniem nazwy jest zwrócenie uwagi otoczenia na przedsiębiorstwo i wyróżnienie go spośród konkurentów. Wybór dobrej nazwy jest trudną sztukę. Dobra nazwa powinna być: krótka i prosta, łatwa do odczytania i wymówienia, łatwa do rozpoznania i zapamiętania, możliwa do wymówienia i zapisania w wielu językach, 5 Altkorn J., Wizualizacja firmy, Instytut Marketingu, Kraków 1999, s Altkorn J., Wizerunek firmy, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Biznesu, Dąbrowa Górnicza 2004,s

19 sugerująca profil działania firmy, kojarząca się z nowoczesnością, dopuszczona do używania przez prawo, łatwa do użycia we wszystkich nośnikach promocji i reklamy.7 Zaprojektowanie nazwy bywa niełatwe. Trudno jest bowiem stworzyć nazwę, która jednocześnie spełniałaby wszystkie podane kryteria. W praktyce nazwa jest wybierana spośród wielu propozycji, według kryteriów określonych przez jej właścicieli. Znak firmowy Znak graficzny firmy nie jest kwestią drugorzędną wobec nazwy. Wręcz przeciwnie - symbol może w znacznym stopniu wyróżniać firmę wśród tych samych produktów lub usług. Co więcej - konsumentowi łatwiej jest zapamiętać obrazy (symbole) niż wyrazy (nazwy). Symbole graficzne są również bardziej uniwersalne od słów. Firmowe znaki graficzne powinny budzić określone skojarzenia. Symbol graficzny pomaga konsumentowi zapamiętać wyjątkowe korzyści dostarczane przez produkt. Znaki graficzne, zwłaszcza postacie rysunkowe, mogą też wywoływać pozytywne uczucia, np. humor, wyobraźnię, sympatię. Do często wykorzystywanych symboli należą: oko - symbol bóstwa, życia, siły, skarbu, światła, a także czujności i troski, gwiazda - symbol ideału, nadziei, szczęścia, sukcesu i prestiżu, oświecenia i mądrości koło - symbol jedności, pełni, doskonałości i harmonii, korona - symbol godności, chwały, dumy, nagrody, przepychu i prymatu, słońce - symbol wszystkiego, co dobre i zdrowe, symbole inspirowane heraldyką - podkreślają związki z miastem, regionem lub wskazują na tradycję i prestiż firmy, sylwetki zwierząt użyte w celu podkreślenia określonych cech, np. sowa jako symbol oficyn wydawniczych.8 Projektowanie znaku firmowego powinno się powierzyć specjalistom, gdyż treść znaku czyni go skutecznym narzędziem marketingowym. Ponieważ znak firmowy wyraża tożsamość firmy i jej produktu, przy jego projektowaniu powinni współpracować 7 Altkorn J., Wizerunek firmy, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Biznesu, Dąbrowa Górnicza 2004,s Altkorn J., Wizerunek firmy, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Biznesu, Dąbrowa Górnicza 2004, s

20 specjalista ds. marketingu, psycholog, grafik, a nawet drukarz i technolog opakowań. Kolorystyka W przekonaniu wielu osób kolory firmowe stanowią jedynie uzupełnienie i dekorację elementów identyfikacji. Tymczasem poprzez wykorzystanie pojedynczej barwy lub całej gamy kolorów przedsiębiorstwo może utworzyć najbardziej wyróżniający je element. Firmy często korzystają z symboliki, jaką wyrażają kolory, dla podkreślenia swojego charakteru. Dzięki prawidłowo dobranej kolorystyce chcą wywoływać pożądane emocje i tworzyć odpowiednią atmosferę wokół siebie. Niektóre kolory mają szczególne znaczenie dla przywołania określonych skojarzeń, np.: kolor czerwony jest używany, aby przyciągnąć uwagę klienta (artykuły spożywcze), kolor niebieski kojarzony jest z bezpieczeństwem i stabilnością (sektor bankowy), kolor czarny jest kolorem luksusu (luksusowe samochody), kolor biały kojarzony jest z czystością (proszki do prania), kolor zielony kojarzony jest ze środowiskiem naturalnym (farmaceutyki).9 Wybór odpowiedniej kolorystyki firmowej należy rozpatrywać również z punktu widzenia kosztów. Szeroka gama kolorów wpływa na koszty wytwarzania opakowań, reklam, druków firmowych, jak również na rodzaj stosowanej technologii i materiałów. Sztuka dobierania kolorów nie jest zadaniem łatwym. Osiągnięcie pewnego stopnia kwalifikacji w tej dziedzinie wymaga interdyscyplinarnej wiedzy teoretycznej, wrodzonego smaku oraz doświadczenia.10 Znakowanie elementów firmowych Jeszcze do niedawna system całościowej identyfikacji w większości polskich firm ograniczał się tylko do zaprojektowania logotypu. Jednakże logotyp to tylko część szerokiego spektrum elementów kształtujących obraz firmy. Zatem system wizualny powinien obejmować również projekty oznakowania: druków firmowych (papier firmowy, koperty, wizytówki, zamówienia, rachunki, faktury), 9 Ibidem, s Altkorn J., Wizerunek firmy, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Biznesu, Dąbrowa Górnicza 2004,s

21 materiałów promocyjnych (oferty handlowe, broszury firmowe, ulotki, ogłoszenia prasowe), identyfikatorów i ubiorów pracowniczych, środków transportu, wystroju wewnętrznego i zewnętrznego budynków firmowych oraz punktów sprzedaży, flag, szyldów, tablic informacyjnych wewnętrznych i zewnętrznych, gadżetów i upominków itp. Wszystkie elementy wpływające na obraz przedsiębiorstwa powinny być dostosowane do jego specyfiki, charakteru działania, branży, w której działa, jak również powinny wywrzeć wrażenie na odbiorcy. Elementy te, wspólnie ze znakiem firmowym i kolorystyką firmową, tworzą spójny system wizualny wpływający na wizerunek firmy w jej otoczeniu. 1.5.Wizerunek jako zasób organizacji Wizerunek firmy jest jej niematerialnym zasobem. Pozycjonuje on przedsiębiorstwo na rynku i pozwala zyskać przewagę nad konkurentami. Dzięki wyraźnemu wizerunkowi pozycja firmy jest bardziej ugruntowana. Wizerunek tworzy także swoistą gwarancję jakości firma lub produkt o określonym wizerunku ma większe szanse na rynku. Dobry image zapewnia większą stabilność działania i mniejsze ryzyko podejmowanych inicjatyw. Wizerunkiem firmy można zarządzać w celu zwiększenia jej wartości i skuteczności działania.11 Przedsiębiorstwo ciągle ulega zmianom, zmienia się również otoczenie i obserwatorzy. Należy zawsze pamiętać,że wizerunek nie jest trwały i statyczny, że jego złożoność i dynamika zmuszają organizację do ciągłego kształtowania swego image. 11 Budzyński W., Wizerunek firmy kreowanie zarządzanie efekty, Poltext, Warszawa 2004, s

22 1.6. Wizerunek, tożsamość, reputacja Tożsamość firmy jest oryginałem i przyczyną, image jest odzwierciedleniem i efektem Ulrich Werner Często (szczególnie w rozumieniu potocznym) można spotkać się z myleniem pojęć tożsamość identity i wizerunek image, a w odniesieniu do przedsiębiorstwa corporate identity i corporate image. Terminy te rozróżnione są również w języku angielskim. Zakres pojęciowy tych wyrażeń jest różny i zamienne ich stosowanie jest błędem. Tożsamość jest pierwotna w stosunku do wizerunku. Tożsamość organizacji odpowiada na pytanie kim jesteśmy. Składają się na nią filozofia firmy, historia, sposób zarządzania, jakość, kultura i identyfikacja zewnętrzna. Tożsamość dostarcza poczucia istnienia i przynależności. Wizerunek jest czymś zewnętrznym dla firmy, natomiast tożsamość stanowi jej istotę. Tożsamość jest przedstawieniem się przez samą firmę celem bezbłędnej identyfikacji na rynku siebie i swojej oferty. Wizerunek stanowi jej odbicie w świadomości klientów i kontrahentów. Jednoznacznie rozróżnił oba pojęcia Jerzy Altkorn, podkreślając, że tożsamość to samoświadomość organizacji, a wizerunek- jej obraz i konsekwencje. 12 Często na określenia dobrego wizerunku w języku polskim stosuje się słowa: reputacja, renoma czy prestiż, akcentując tym samym jedynie dobre imię. Reputacja jest pochodną tożsamości i wizerunku. Reputacja jest przede wszystkim opinią o firmie. Dlatego też przedsiębiorstwo może mieć dobrą lub złą reputację. To właśnie reputacja sprawia, że klienci wybierają ofertę danej firmy. Aby mieć dobrą renomę czy wysoki prestiż, należy go tworzyć. Korzystny wizerunek i wyrazista tożsamość potrzebne są nie tylko po to, aby zewnętrzne i wewnętrzne środowisko firmy wiedziało o niej jak najwięcej, lecz także po to, by miało o niej dobre zdanie. Należy zawsze odpowiednio definiować pojęcia: tożsamość, wizerunek i reputacja ponieważ ich treść jest odmienna, ale są one nierozłącznie powiązane i stanowią o postrzeganiu, odbieraniu, identyfikacji, wyróżnieniu, znaczeniu i poważaniu organizacji. 12 Altkorn J., Wizerunek firmy, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Biznesu, Dąbrowa Górnicza 2004, s

23 2. Public relations w procesie tworzenia wizerunku firmy 2.1.Pojęcie i funkcje public relations Najprostszą definicję public relations przedstawił Fraser P. Seitel -...to podejmowanie słusznych działań i komunikowanie o nich.13 Seitel wyraźnie zaznacza konieczność komunikacji, która jest nierozłącznie związana z rozwojem public relations. Komunikowanie jest podstawą wszystkich procesów społecznych. Jerzy Olędzki uważa, że: Public relations to komunikacja społeczna z otoczeniem instytucji. To nie tylko przekazywanie komunikatów, ale także tworzenie wspólnoty w trakcie i na skutek komunikowania. 14 Definicja Międzynarodowego Stowarzyszenia Public Relations głosi, że PR to planowe, systematyczne i metodyczne zabiegi o zrozumienie, zaufanie i dobrą reputację organizacji w jej otoczeniu za pomocą celowo zastosowanych procesów komunikacyjnych.15 Public relations zajmuje się również budowaniem systemów komunikacji wewnątrz firmy. Dąży się do osiągnięcia pozytywnych relacji i zaufania pomiędzy kierownictwem a pracownikami. Inne spojrzenie na public relations prezentują definicje marketingowe. Ich autorzy uważają działania z zakresu public relations za narzędzie promocji. Duża w tym zasługa Philipa Kotlera, uważanego za guru marketingu, który określa cele PR w kategoriach marketingowych. Niewątpliwy polski autorytet w dziedzinie teorii public relations Krystyna Wojcik wylicza kilkanaście argumentów, które w przekonaniu przedsiębiorców sprawiają, że PR jest źródłem korzyści marketingowych. Oto niektóre z nich: PR pełni rolę przynęty, walka na rynku odbywa się na percepcję, nie na produkty, techniki PR dobrze nadają się do promowania towarów, których reklama jest zabroniona lub ograniczona, postępowanie i nastawienie konsumentów do oferentów i ich produktów w znacznym stopniu znajduje się pod wpływem otoczenia, publiczności, 13 Seitel F.P., Public Relations w praktyce, Wydawnictwo Felberg SJA, Warszawa 2003, s Olędzki J., Tworzydło D., Public Relations Znaczenie społeczne i kierunki rozwoju, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006, s Wojcik K., Public Relations Wiarygodny dialog z otoczeniem, Wydawnictwo Placet, Warszawa 2005, s

24 lepsza opinia o przedsiębiorstwie to zaufanie do nowych produktów.16 Mieszanie funkcji PR z funkcjami marketingowymi jest efektem pomijania w tych drugich roli etyki, poczucia odpowiedzialności, uczciwości i szacunku do innych. Celem PR jest porozumienie się, zaakceptowanie i dialog na zasadach współpracy i poszanowania. W przypadku spojrzenia marketingowego liczy się tylko budowanie świadomości produktu, wpływanie na grupy docelowe, pozycjonowanie produktu na rynku. W tym przypadku public relations traktowane jest instrumentalnie i wykorzystywane jako taktyka, a nie strategia rynkowa. Public relations bywa także funkcją zarządzania. W tym kontekście zwraca się głównie uwagę na umiejętność zarządzania przestrzenią organizacji, kreowaniem wartości firmy, budowaniem relacji społecznych. Szczególnie ważne wydaje się zarządzanie stosunkami międzyludzkimi (human relations). Coraz więcej organizacji zdaje sobie sprawę z tego, że pracownicy są zasobem firmy. Kapitał ludzki odpowiednio zarządzany, zintegrowany, odpowiedzialny i oddany firmie jest dla niej najważniejszy. Równie ważne bywa zarządzanie kryzysami oraz konfliktami w organizacji. Zarówno PR zewnętrzny jak i wewnętrzny ma ogromne pole działania. Public relations zajmuje się zarówno naprawianiem szkód jakie wywołuje kryzys, ale przede wszystkim przewidywaniem takich sytuacji i przeciwdziałaniem im. Odpowiednie zarządzanie sytuacją kryzysową pozwala na opanowanie jej, a czasami nawet na wykorzystanie w celu wzmocnienia pozycji firmy. Istnieje blisko tysiąc definicji public relations.17 Jest ona na pewno dziedziną interdyscyplinarną i nie da się jej ująć w ramy jednej definicji. Sam Black określił istotę public relations za pomocą słów - kluczy reputacja, odzew społeczny, wiarygodność, zaufanie, harmonia, i poszukiwanie wzajemnego zrozumienia opartego na prawdziwej i pełnej informacji.18 Krystyna Wojcik po przeanalizowaniu uznanych w świecie definicji PR stworzyła następującą konkluzję: Public relations jest systemem działań z zakresu komunikowania społecznego, społecznym procesem o charakterze konstruktywnego dialogu: zatem świadomą, intencjonalną / celową ; metodyczną, zatem systematyczną, planową, opartą na badaniach i analizach, 16 Olędzki J., Tworzydło D.,Public Relations Znaczenie społeczne i kierunki rozwoju, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006, s Wojcik K., Public Relations Wiarygodny dialog z otoczeniem, Wydawnictwo Placet, Warszawa 2005, s Black S., Public Relations, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 1999, s

25 wykorzystującą dorobek wszystkich nauk, które tworzą szanse skuteczności; trwałą i długookresową, gdyż charakter celów wymaga kontynuacji i dłuższych okresów realizacji; nakierowaną na ukształtowanie pożądanych relacji miedzy organizacją podejmującą się tej działalności (gospodarczą, niegospodarczą, urzędem, stowarzyszeniem itd.) a tą częścią otoczenia, którą jest ona zainteresowana i która nią się interesuje obecnie lub może interesować się w przyszłości; jakość tych relacji wyrażają takie wartości, jak: wzajemne zrozumienie, zaufanie, wiarygodność, poparcie, pozytywne nastawienia i postrzeganie, ograniczenie konfliktowości stosunków, wyrównanie interesów, dobro społeczne. 19 Najkrótsze, syntetyczne i trafnie określenie public relations umieścił Tadeusz Goban-Klas w tytule swej książki Public relations czyli promocja reputacji.20 Udało mu się równocześnie odnaleźć adekwatny polski odpowiednik skrótu PR. 2.2.Definiowanie problemów Proces działań public relations powinien rozpocząć się od zdefiniowania problemów przed jakimi stoi organizacja i od badania stanu wyjściowego. Badania wstępne mają ułatwić stworzenie i realizację programu public relations. Analiza sytuacji wyjściowej może odbywać się na kilka sposobów, ale zawsze konieczna jest odpowiednia interpretacja danych pochodzących z różnych źródeł. Inwentaryzacja stanu wyjściowego może polegać na : zapoznaniu się z ogólną sytuacją ekonomiczną i socjologiczną firmy, analizie SWOT mocnych i słabych stron przedsiębiorstwa, szans i zagrożeń, przeprowadzeniu badań dotyczących oceny wizerunku określeniu profilu semantycznego organizacji, ocenie zasobów ludzkich i materialnych firmy, badaniu źródeł informacji o firmie: pracowników, doradców zewnętrznych, reklamacji, danych statystycznych wewnętrznych i zewnętrznych, wycinków prasowych, 19 Wojcik K., Public Relations Wiarygodny dialog z otoczeniem, Wydawnictwo Placet, Warszawa 2005, s Goban-Klas T., Public relations czyli promocja reputacji, Rzeczpospolita Businessman Book, Warszawa 1997, s. 1 25

26 wypowiedzi w mediach, raportów i opracowań. Analiza SWOT jest najbardziej popularną techniką analityczną, wykorzystywaną przez specjalistów na całym świecie.21 Bywa stosowana we wszystkich obszarach planowania strategicznego i polega na podziale posiadanych informacji na cztery grupy: S (strenghts) mocne strony atuty, zalety, przewaga nad konkurencją, W (weaknesses) słabe strony - słabości, bariery, wady, O (opportunities) szanse szanse korzystnej zmiany, T (threats) zagrożenia niebezpieczeństwo zmiany niekorzystnej. Mocne strony i słabe strony to czynniki wewnętrzne, szanse i zagrożenia to czynniki zewnętrzne. W innych interpretacjach : mocne strony i słabe strony to cechy stanu obecnego, a szanse i zagrożenia to czynniki obiektywne, na które nie mamy bezpośredniego wpływu sprawczego. Analiza SWOT jest prostą i przejrzystą techniką badania i diagnozy stanu wyjściowego, lecz obarczona pewnymi wadami. Za najpoważniejszą należy uznać znaczny subiektywizm. Aby go zminimalizować korzystna jest współpraca z konsultantami zewnętrznymi.22 Badanie stanu wyjściowego przedsiębiorstwa powinno zostać sfinalizowane opisem sytuacji. Konieczne jest zdefiniowanie problemów przed jakimi stoi firma, aby zaplanowane działania public relations zostały ukierunkowane na osiągnięcie wytyczonego celu. Nie znając stanu wyjściowego, a więc zainteresowania organizacją, nastawienia do niej, jej wizerunku w otoczeniu i wynikającej z niego strategii komunikacyjnej, służby PR znajdowałyby się w sytuacji statku bez kompasu i nawigatora Rozwadowska B., Public Relations Teoria Praktyka Perspektywy, Wydawnictwo Studio EMKA, Warszawa 2002, s Ibidem, s Wojcik K., Public Relations Wiarygodny dialog z otoczeniem, Wydawnictwo Placet, Warszawa 2005, s

27 2.3.Planowanie public relations Kontrolne spojrzenie wstecz, głębokie spojrzenie do wewnątrz, szerokie spojrzenie na całe otoczenie, dalekie spojrzenie w przyszłość oto wstępne warunki dobrego planowanie w public relations. Norman H. Wright Planowanie działań public relations powinno być procesem ciągłym, a czynności wchodzące w jego skład powtarzane cyklicznie. Planowanie i tworzenie programów pozwala na uporządkowanie, przemyślenie, rozważenie różnych wariantów działania. Plany mobilizują do koncentracji i terminowości i uniezależniają działania od jednej osoby. Należy jednak uważać, żeby nie przerodziły się w biurokrację i nie żyły tylko na papierze. Do podstawowych zadań przy planowaniu działań public relations należą : wyraźne zdefiniowanie celu, określenie grup docelowych, wybór technik, opis zaplanowanych działań, harmonogram realizacji zadań ustalenie budżetu na podstawie kosztorysu zaplanowanych działań, zaplanowanie czynności kontrolnych. Sfinalizowaniem prac związanych z planowaniem jest przygotowanie odpowiedniego dokumentu. Plan public relations może mieć bardziej lub mniej rozbudowaną formę, ale powinien jednak być przejrzysty i czytelny. W miarę możliwości należy stosować tabele, wykresy, schematy i zestawienia. Całość powinna być napisana językiem zwięzłym i zrozumiałym. 27

28 2.4. Metody i techniki działań public relations Jednym z najważniejszych zadań planowania public relations jest wybór metod i technik działania. Są one uzależnione od narzędzi jakie posiadamy, kadry, pieniędzy i czasu. W public relations metody i techniki służą komunikacji z grupami docelowymi. Najbardziej skuteczną komunikację osobistą i bezpośrednią wykorzystują : konferencje prasowe, drzwi otwarte, seminaria, wykłady, zwiedzanie przedsiębiorstwa, spotkania i przyjmowanie gości, narady pracownicze, uroczystości jubileuszowe, spotkania integracyjne, i inne. Sprawdzonym sposobem komunikowania jest komunikacja bezpośrednia, nieosobista. Z technik public relations należą do niej : rozmowy telefoniczne, konferencje wideo i on-line, gorąca linia telefoniczna dla pracowników lub klientów, wymiana korespondencji i inne. Komunikacja za pośrednictwem mediów jest bardzo rozpowszechniona i popularna w działaniach public relations. Wśród wielu technik działania występują głównie : materiały dla telewizji, wywiady prasowe, telewizyjne i radiowe, informacje prasowe, artykuły sponsorowane, ogłoszenia prasowe, plakaty, ulotki, foldery firmowe, broszury, sprawozdania, gazety zakładowe, książki i opracowania z elementami historii firmy, 28

29 katalogi, albumy firmowe, tablice ogłoszeń wewnętrzne i zewnętrzne, intranet (własny kanał internetowy), strony internetowe i inne. Inną grupę działań uzupełniających i wspierających klasyczne techniki public relations stanowią : sponsoring, darowizny, mecenaty, patronaty, dotacje, kwesty, świadczenia w naturze, udostępnianie urządzeń i sprzętu firmowego, fundowanie stypendiów, wręczanie prezentów gościom firmy, rozdawanie pamiątek. Na podstawie opracowania Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową wykonanego na zlecenie Związku Firm Public Relations do najchętniej wymienianych zadań w ofercie firm public relations należą 24: kreowanie koncepcji komunikacyjnej klienta współtworzenie wizerunku firmy, kreowanie strategii działań PR, relacje z mediami prowadzenie biura prasowego, dostarczanie mediom aktualnych informacji o firmie, organizowanie spotkań z dziennikarzami, konferencji prasowych (media relations), monitoring prasy szukanie informacji na temat firmy, jej produktów oraz konkurentów w mediach, analizowanie charakteru tych publikacji, lobbing kontaktowanie się z politykami i przekonywanie ich do wprowadzania pewnych zmian, regulacji prawnych, promowanie pewnych idei, studio graficzne, poligrafia, produkcje fotograficzne i filmowe oraz inne materiały wspomagające PR (np. druki, gadżety, upominki, materiały reklamowe), zarządzanie wizerunkiem marki budowanie emocjonalnych związków konsumenta z marką, proces planowania, pozycjonowania i kreowania marki, organizowanie wydarzeń specjalnych, społecznych i biznesowych np. konferencji, 24 Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, Public Relations w polskiej gospodarce, Warszawa 2004, s

30 seminariów, udziału w targach i wystawach, wizyt osobistości, wyjazdów studialnych, wyjazdów integracyjnych dla pracowników, obchodów, jubileuszy, koncertów, szkoleń, zarządzanie sytuacjami kryzysowymi pomoc w kreowaniu wizerunku firmy w sytuacji, która grozi jego pogorszeniem się; reagowanie na pojawiające się problemy oraz działania prewencyjne, przygotowujące na ewentualne pojawienie się niekorzystnych czynników, komunikacja wewnętrzna przedsiębiorstwa w celu kształtowanie budowy relacji wzajemnego kadry z zaufania pracownikami i poczucia współodpowiedzialności za wizerunek firmy; informowanie pracowników o wydarzeniach w firmie; opracowywanie i wdrażanie programów integracyjnych. Spośród wielu środków i technik jakimi operuje public relations specjalista musi wybrać te,które w sposób najbardziej efektywny pozwolą osiągnąć zamierzony cel polityki przedsiębiorstwa. Konieczne jest zachowanie odpowiednich relacji pomiędzy wyborem techniki, kosztem a rezultatem działań. 3. Kontakty z mediami 3.1.Współpraca z mediami Kto nie ma nic ciekawego do powiedzenia, ten powinien raczej milczeć. 25 Jest to jedna z podstawowych zasad współpracy z mediami. Poprzez media docieramy z informacją do szerokiego kręgu odbiorców. Dzięki dobrym kontaktom z dziennikarzami możemy to zrobić stosunkowo tanio. Dla wielu firm media relations są najważniejszym elementem public relations. Należy jednak pamiętać, aby te relacje traktować z pełną odpowiedzialnością i profesjonalizmem. Dziennikarz lub redakcja muszą otrzymać ciekawy, aktualny, jasny i klarowny przekaz. Informacje dla mediów 25 Wojcik K., Public Relations Wiarygodny dialog z otoczeniem, Wydawnictwo Placet, Warszawa 2005, s

31 muszą być konstruowane prostym językiem, bez używania języka zawodowego i słów trudnych w odbiorze. Na tym tle powstaje wiele pomyłek i przeinaczeń. Dziennikarz nie musi znać terminologii medycznej czy prawniczej. Zadaniem komórki public relations jest przygotowanie materiału, który dziennikarz będzie chciał zamieścić. Wojciech Budzyński sformułował dwadzieścia zasad współpracy z prasą, ale można je rozszerzyć również na inne media26: 1. Traktuj dziennikarzy nie jako zagrożenie, lecz jako szansę. 2. Buduj sieć kontaktów z własnymi dziennikarzami. 3. Sam podejmuj kontakty z prasą. 4. Zachowaj jednak umiar nie zalewaj prasy informacjami. 5. Pamiętaj, że media żądają informacji. 6. Bądź otwarty, gotowy do współpracy, rzetelny i wiarygodny. 7. Musisz być wiarygodnym źródłem szerokiego zakresu informacji. 8. Bądź konkretny i szybki w przekazie. 9. Macie z dziennikarzem wspólny cel zainteresować czytelnika. 10.Nie chwal się wprost, że twoja firma jest najlepsza. 11.Poznaj zasady dziennikarstwa. 12.Znaj swoje prawa we współpracy z dziennikarzami. 13.Nie daj się terroryzować dziennikarzowi. 14.Bądź przygotowany. 15.Prowadź lub zleć agencji monitoring mediów. 16.Bądź zwięzły. 17.Zawsze zaczynaj od najważniejszej informacji. 18.Posługuj się prostym językiem. 19.Ze spokojem przyjmuj krytykę lub niekompetencje dziennikarza, a także złą prasę. 20.Przygotuj się na wszelkie niespodzianki. W media relations podstawowe znaczenie mają informacja i dziennikarz. Nad tą pierwszą panujemy my, natomiast dziennikarze musza być obiektem naszych zainteresowań. Stworzenie odpowiedniej bazy danych, kontakty osobiste, konferencje prasowe, spotkania w redakcjach, zapraszanie dziennikarzy do zwiedzania firmy, wycieczki prasowe, kontakt telefoniczny to tylko przykłady zaplanowanej 26 Budzyński W., Public Relations zarządzanie reputacją firmy, Wydawnictwo Poltext, Warszawa 1998, s

32 i systematycznej współpracy z mediami. Ma ona istotne znaczenie dla kreowania wizerunku organizacji. 3.2.Planowanie media relations Dobór i wykorzystanie mediów powinno zostać ustalone w fazie planowania programu public relations. Decyzja o wyborze przekaźników informacji musi być ściśle związana z rodzajem przedsiębiorstwa, jego otoczeniem, grupą odbiorców do której chcemy dotrzeć. Biorąc pod uwagą te kryteria mamy do wyboru : prasę lokalną, prasę ogólnopolską, prasę specjalistyczną i branżową, radio, telewizję, internet. Stale wzrastające znaczenie internetu sprawia, że staje się on coraz ważniejszym kanałem przekazu informacji. Dzięki własnym stronom www, informacjom zamieszczanym w portalach oraz przy pomocy pozycjonowania stron można nowocześnie i przy niewielkim nakładzie kosztów zaistnieć w najszybciej rozwijającym się medium. 3.3.Zarządzanie informacją w sytuacji kryzysowej Rzeczy idą źle bezzwłocznie, polepszają się zaś stopniowo. 27 Z punktu widzenia public relations, kryzysem jest każda sytuacja, która grozi pogorszeniem aktualnego wizerunku organizacji.28 Kryzys niekoniecznie musi wiązać się 27 Rozwadowska B., Public Relations Teoria Praktyka Perspektywy, Wydawnictwo Studio EMKA, Warszawa 2002, s Ibidem s

33 z nieszczęściem lub katastrofą. Najczęściej kryzysy są wywołane przez drobne wypadki, niedopatrzenia, nieprzygotowanie, skandal, plotki lub brak wyobraźni. W dynamicznie rozwijającej się gospodarce rynkowej sytuacje konfliktowe będą zdarzać się coraz częściej. Firmy powinny liczyć się z możliwością wystąpienia zdarzeń kryzysowych. W celu zminimalizowania szansy wystąpienia kryzysu należy prowadzić analizę słabości i niedociągnięć firmy, dostrzegać pojawiające się sygnały ostrzegawcze i podejmować kroki zaradcze. Organizacja powinna posiadać schematyczny plan procedur postępowania w razie kryzysu oraz zakładowy zespół kryzysowy. Nawet najlepsze przygotowanie nie uchroni firmy przed kryzysem. Trudno przewidzieć i przygotować się na każdą ewentualność. Dlatego bardzo ważne są ogólne zasady postępowania w przypadku sytuacji kryzysowej29: Reaguj tak szybko, jak tylko jest to możliwe. Stwórz centrum dowodzenia antykryzysowego. Ustal prawdziwą przyczynę kryzysu. Poinformuj pracowników o zaistniałej sytuacji. Współpracuj z mediami, nie unikaj dziennikarzy. Bądź szczery i otwarty. Zadbaj o ofiary kryzysu. Szukaj wsparcia na zewnątrz (autorytety, eksperci). Na bieżąco dokonuj oceny sytuacji. Organizacje muszą w czasie kryzysów informować opinię publiczną o zaistniałej sytuacji. Kontakty z mediami mogą być bardzo stresujące, ze względu na ilość zadawanych pytań, ale nieodzowne. Nie należy używać zwrotów bez komentarza. Rzeczowa, zdecydowana i krótka odpowiedź będzie najlepiej przyjęta przez dziennikarzy. Przedsiębiorstwa muszą zdawać sobie sprawę z konieczności przeciwdziałania i przewidywania kryzysów. Każda sytuacja kryzysowa wpływa negatywnie na obraz firmy i konieczne jest podjęcie wszystkich działań, które osłabią ten wpływ. Zdarza się, że organizacja, która sprawnie poradziła sobie z trudną sytuacją umacnia swój pozytywny wizerunek i potrafi porażkę przekuć w zwycięstwo. Wymaga to jednak doskonałego przygotowania i czasu. 29 Ibidem, s

34 4. Wewnętrzne PR istota komunikacji wewnątrz firmy Public relations begin at home. 30 Public relations wewnętrzne to działania podejmowane przez organizację w stosunku do jej pracowników. Aby całościowa polityka public relations była skuteczna konieczne jest uporządkowanie spraw wewnątrz firmy i odpowiednia komunikacja wewnętrzna. Celem public relations wewnętrznego jest kształtowanie lojalności do firmy oraz wzbudzanie zrozumienia i zaufania dla kierownictwa. Dzięki odpowiednim działaniom tworzy się sprzyjającą atmosferę w organizacji, zwiększa motywację pracowników, ich zaangażowanie i utożsamianie się z przedsiębiorstwem. Pracownicy są największym potencjałem organizacji, dlatego ich znaczenie w kształtowaniu wizerunku firmy ma kluczowe znaczenie. To oni reprezentują firmę zarówno w miejscu pracy jak i na zewnątrz. Właściwe traktowanie pracowników, odpowiednia motywacja, dostęp do informacji, zaufanie i szacunek są wyznacznikami odpowiedniej polityki wewnętrznej. Dla uzyskania pozytywnych efektów public relations wewnętrznego konieczne jest przygotowanie strategii działania, która poprzez analizę sytuacji określi najbardziej skuteczne postępowanie. Do najbardziej rozpowszechnionych narzędzi komunikacji wewnętrznej należą: bezpośrednie rozmowy z pracownikami, spotkania, narady, dyskusje, zebrania, konsultacje z zarządem godziny przyjęć pracowników, tablice informacyjne, gazety wewnętrzne pracownicze, skrzynki na pomysły, radiowęzeł i telewizja zakładowa, intranet wewnętrzna poczta elektroniczna, formy drukowane (broszury, plakaty, ulotki), wspólne celebrowanie świąt, imprezy integracyjne, imprezy rodzinne, 30 Wojcik K., Public Relations Wiarygodny dialog z otoczeniem, Wydawnictwo Placet, Warszawa 2005, s

35 szkolenia, programy motywacyjne, bezpłatne karnety, bilety, konsultacje, badania, szczepienia, usługi itp. Korzystanie z dostępnych narzędzi jest uwarunkowane liczebnością załogi, charakterem wykonywanej pracy, sytuacją materialną pracowników, relacjami ludzkimi, aktualną sytuacją wewnątrz firmy, dostępnymi środkami i pomysłowością osób odpowiedzialnych za komunikację wewnętrzną. Zawsze należy pamiętać, że podejmowane działania mają zapewnić jak najlepsze relacje na liniach : pracodawca pracownik i pracownik pracownik. 5. Elementy lobbingu w strategii komunikacji przedsiębiorstwa Najważniejsze jest to, by działania lobbistyczne były prowadzone stosownie i skutecznie, a przede wszystkim zgodnie z zasadami prawa i moralności. Henry Ford II Lobbing oznacza wywieranie wpływu przez grupy interesu i jednostki na treść decyzji publicznych.31 Wszystkie działania lobbingowe mają na celu właściwe usytuowanie firmy w kontekście zawodowym, społecznym, samorządowym i politycznym. Od kiedy istnieje władza istniał również lobbing. Jednak jego współczesny rozwój wiąże się przede wszystkim z rozwojem życia społecznego w Stanach Zjednoczonych. Obecnie liczne agencje lobbingowe pojawiają się także w Parlamencie Europejskim i Komisjach Europejskich oraz w parlamentach poszczególnych państw członków Unii Europejskiej. Lobbing nabiera coraz szerszego znaczenia. Dzisiaj jest to nie tylko działalność kojarzona z parlamentem i ustawodawstwem. Odnosi się ona również do wywierania wpływu na poszczególnych polityków, instytucje publiczne, władze lokalne, samorządowe, a nawet wymiar sprawiedliwości. W demokracji działania lobbingowe są zjawiskiem 31 Wielka Encyklopedia PWN, Warszawa 2005, tom 16, s

36 naturalnym. Istotą lobbingu jest dostarczanie przedstawicielom władzy, decydentom niezbędnych informacji. Wiedza ta ma przyczynić się do wprowadzania konkretnych rozwiązań prawnych i administracyjnych. Lobbing może być prowadzony przez poszczególne osoby lub firmy, lecz nabiera siły gdy prowadzony jest przez grupę nacisku, stowarzyszenie, związek. Działania lobbingowe polegają przede wszystkim na utrzymywaniu stałego i osobistego kontaktu z decydentami, ale należy przy tym przestrzegać zasad etycznych, unikać podejrzanych układów i oskarżeń o korupcję. Do najczęściej wykorzystywanych metod w lobbingu należą: spotkania bezpośrednie, seminaria, sympozja, zjazdy, dyskusje, ekspertyzy, obecność w mediach, protesty, strajki, przemarsze, podpisy pod petycjami i postulatami, pozyskiwanie charyzmatycznych osobowości, liderów, autorytetów. Lobbing uznawany jest za trudną i szczególną formę public relations. Konieczny jest profesjonalizm działania, właściwa koncepcja, strategia oraz odpowiednia realizacja projektu. Lobbing postrzegany jest przez społeczeństwo często w sposób pejoratywny, jako działanie nie w pełni zgodne z prawem, wykorzystywanie wpływowych osób, nieetyczne postępowanie. Należy jednak mieć świadomość, że lobbing w systemach demokratycznych jest rodzajem dialogu pomiędzy społeczeństwem a władzą i czeka nas dalszy jego rozwój. 36

37 II.SYTUACJA W OCHRONIE ZDROWIA 1. Zmiany kierunków działania w zakresie ochrony zdrowia W społeczeństwie polskim od wielu lat polityka ochrony zdrowia wzbudza kontrowersje. Postęp społeczny oraz zmiany zachodzące w strukturze wieku ludności (procesy starzenia się społeczeństwa) mają niewątpliwie wpływ na wzrost potrzeb w zakresie usług ochrony zdrowia. Do roku 1989 cała ludność kraju objęta była systemem zabezpieczenia społecznego w tym i zdrowotnego, co sprowadzało się do zapewnienia bezpłatnej służby zdrowia całemu społeczeństwu i stwarzało stwarza nadal wiele trudnych do rozwiązania problemów natury finansowej oraz organizacyjnej. Postęp wiedzy medycznej oraz postęp techniczny pozwalają na stosowanie coraz kosztowniejszej aparatury, środków farmakologicznych, nowych procedur medycznych, co jednocześnie powoduje wzrost kosztów usług ochrony zdrowia i opieki społecznej. Tendencja wzrostu kosztu usług medycznych będzie się utrzymywała, stąd przyjęcie zasady, że jedynie państwo ma być odpowiedzialne za stan zdrowia obywateli, wymaga dokonania zmian w systemie zarządzania i finansowania ochrony zdrowia. Tym bardziej, że w wielu krajach o gospodarce rynkowej w coraz szerszym wymiarze wprowadza się do usług ochrony zdrowia rachunek ekonomiczny. W powojennej Polsce można wyróżnić kilka okresów związanych z ustalaniem priorytetów i kierunków działalności w zakresie ochrony zdrowia 32: Etap I ( ) walka z konsekwencjami lat wojny, tworzenie od podstaw zasad powszechnej ochrony zdrowia, rozszerzenie świadczeń zabezpieczenia społecznego. Etap II ( ) rozwój służby zdrowia i doskonalenie jej form organizacyjnych, rozwój kadr medycznych, lecznictwa przemysłowego oraz działalności profilaktycznej. Etap III (od 1971 roku) przyjęto program rozwoju ochrony zdrowia do 1990 roku, powołano zespoły opieki zdrowotnej, utworzono Narodowy Fundusz Ochrony Zdrowia, rozszerzono bezpłatną opiekę zdrowotną na całą ludność kraju, bez względu na charakter 32 Frąckiewicz L., Polityka społeczna. Zarys wykładu wybranych problemów. Wydawnictwo Naukowe, Katowice 2002, s

38 i sektor zatrudnienia. Etap IV, który rozpoczął się z początkiem lat osiemdziesiątych, kierunkuje działania w zakresie umacniania zdrowia na cały system polityki społecznej, odpowiedzialność za stan zdrowotny społeczeństwa ponosi państwo, a także rodzina oraz różne instytucje, zakłady pracy i każdy obywatel. Etap V (koniec lat osiemdziesiątych) wprowadzenie zasad reformy gospodarczej, w której znaczny nacisk kładzie się na ekonomizacje działań ochrony zdrowia i konieczność efektywnego wykorzystania szeroko rozumianej infrastruktury ochrony zdrowia, co wiąże się z coraz większym obciążeniem jednostki i rodziny oraz instytucji pozarządowych za profilaktykę zdrowotną. Kontynuację tego podejścia wymusza sytuacja ekonomiczna kraju. Etap VI związany jest z promocją zdrowia i realizacją Narodowego Programu Zdrowia,w którym jako cel strategiczny uznano poprawę zdrowia i związanej z nią jakości życia, tworzenia środowiska życia, pracy i nauki sprzyjającego zdrowiu, zmniejszenie różnic w zdrowiu i dostępie do świadczeń medycznych (Narodowy Program Zdrowia ) Etap VII wprowadzenie reformy ochrony zdrowia w roku 1999, która w zasadniczy sposób zmieniła model finansowania ochrony zdrowia, jednocześnie wprowadzono wiele zmian organizacyjnych w celu dostosowania usług ochrony zdrowia do gospodarki rynkowej. Działania związane reformą ochrony zdrowia, połączone z budową systemu ubezpieczeniowego, były przedmiotem dyskusji od 1989 roku, ale zostały one zrealizowane dopiero w 1997 roku, gdy przyjęto Ustawę z dnia 6 lutego 1997 o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, która weszła w życie roku. W latach powstawały, upadały i ścierały się różne koncepcje reformy ochrony zdrowia, a brak woli podjęcia ryzyka politycznego spowodował, iż na reformy zdecydowano się dopiero wówczas, gdy utrzymanie dotychczasowej formuły organizacyjnej groziło upadkiem systemu. Ilościowe braki w sferze zasobów ochrony zdrowia nie były główną przyczyną złej kondycji systemu ochrony zdrowia. Zasadniczym problemem było złe wykorzystanie zasobów oraz zerwanie związków między tworzeniem infrastruktury a zapewnieniem środków finansowych na jej bieżące funkcjonowanie. Brak pieniędzy uniemożliwiał utrzymanie na niepogarszającym się poziomie istniejącej bazy. Jako błąd funkcjonalny 38

39 uznano istnienie równoległych systemów opieki zdrowotnej pozostających w gestii Ministerstwa Obrony Narodowej, Transportu, Spraw Wewnętrznych oraz niektórych sektorów gospodarczych (np. górnictwa i przemysłu). W proponowanych programach dotyczących ochrony zdrowia nie pojawiła się sugestia pełnego jej urynkowienia, raczej proponowano rozwiązania oparte na planowaniu i koordynacji na szczeblu regionalnym. Niestety proponowane rozwiązania nie znalazły żadnego odzewu w treści prac związanych z przygotowywaniem ubezpieczeń zdrowotnych. Wejście w życie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu społecznym w 1999 roku spowodowało głębokie zmiany w systemie ochrony zdrowia, gdyż wprowadzone zmiany spowodowały przejście z systemu budżetowego do systemu ubezpieczeniowego. Utworzono Kasy Chorych, które przejęły finansowanie wielu świadczeń medycznych finansowanych dotychczas z budżetu państwa. Obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego objęto w zasadzie całą ludność. Składki na ubezpieczenia zdrowotne nie obciążają ludności, gdyż są odliczane od podatku dochodowego. Osoby ubezpieczone w Kasach Chorych mają prawo do uzyskania określonych usług medycznych,wyboru lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarza rodzinnego, wyboru szpitala, a także Kasy Chorych. 23 stycznia 2003 roku (Dz.U.nr45,poz.391) uchwalona została ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, która zastąpiła dotychczasową ustawę o powszechnym ubezpieczeniu społecznym. Podstawowa zmiana polega na tym, że zadania Kas Chorych przejął Narodowy Fundusz Zdrowia, zatem w miejsce 17 kas chorych powstał jeden fundusz (NFZ), będący państwową jednostką organizacyjną. Trwająca kilkanaście lat reforma ochrony zdrowia nie zmniejszyła rozziewu między zwiększonymi potrzebami coraz bardziej świadomych swoich praw pacjentów a zmniejszającymi się finansowo-organizacyjnymi możliwościami ich zaspokojenia. Trudno jest nazwać systemem ochrony zdrowia przypadkowy zbiór rozwiązań prawnych i organizacyjnych z różnych okresów, wprowadzanych pod wpływem doraźnych pozbawionych perspektywicznej wizji pomysłów i bieżących uwarunkowań społecznopolitycznych. Podejmowane dotychczas działania polegały na kosmetycznych zmianach organizacyjnych i prawnych, które przedstawiano społeczeństwu jako kompleksowe reformy służby zdrowia. W rzeczywistości w ochronie zdrowia utrzymywane są pochodzące jeszcze z poprzedniego okresu nieefektywne i korupcjogenne struktury organizacyjne Derecz M., Izdebski H., Reformy społeczne. Bilans dekady. Warszawa 2004, s

40 Zmiany, jakie zachodzą w systemie ochrony zdrowia, wymagają nie tylko zgromadzenia odpowiednich środków, ale także przemian świadomościowych, zarówno ze strony świadczeniodawców usług zdrowotnych, jak i świadczeniobiorców. Nadal podstawową kwestią pozostaje określenie koszyków usług medycznych oraz ustalenie koszyka świadczeń podstawowych (w zasadzie bezpłatnych) oraz pozostałych w zasadzie płatnych lub refundowanych przez ubezpieczenia dodatkowe. Stworzenie dobrego systemu ochrony zdrowia w gospodarce, która ma funkcjonować w warunkach społecznej gospodarki rynkowej jest bardzo trudne, tym bardziej, że dotychczas żadne współczesne państwo demokratyczne o gospodarce rynkowej takiego systemu nie stworzyło; powstały jedynie rozwiązania mniej lub bardziej satysfakcjonujące. Ochrona zdrowia, za którą stoi potrzeba zapewnienia przez władze publiczne bezpieczeństwa zdrowotnego ludności oraz odpowiedniego standardu usług medycznych, powinna być traktowana jako sfera zadań publicznych, a więc nie może być w pełni poddana regułom rynkowym. Wysoki i narastający stale koszt usług ochrony zdrowia wynikający z postępu wiedzy i techniki medycznej powoduje, że nawet w najbogatszych krajach występuje ekonomizacja publicznych świadczeń zdrowotnych, co powoduje nie tylko liczenie się z coraz większymi kosztami leczenia, ale i ograniczenie ich w różny sposób (zmniejszanie dostępu do świadczeń poprzez oddalanie ich w czasie). Dla przykładu, w Wielkiej Brytanii bardzo krytykowana jest Narodowa Służba Zdrowia scentralizowana instytucja państwowego świadczeniodawcy, finansowanego ze środków publicznych. Tak samo silnie scentralizowany system publicznego płatnika przyjęty we Francji przeżywa kryzys łączący się ze stałym deficytem, ale i w niemieckich kasach chorych płatniku zdecentralizowanym coraz częściej występuje deficyt. Inna formuła decentralizacji, tak zwany model samorządowy, typowy dla Skandynawii, również jest krytykowany. W modelu tym funkcję płatnika i organizatora świadczeń przejmują jednostki samorządu terytorialnego. 34 W Polsce nie przyjęto żadnego wyrazistego modelu ochrony zdrowia, nie udało się wyznaczyć jasnych celów zdrowotnych jako celów zmian, mających prowadzić do rozwiązań o charakterze systemowym.35 Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej i związane z tym przepisy o swobodzie przepływu osób, a zarazem niedyskryminowaniu obywateli innych państw Unii, nie mogą pozostać bez wpływu na zakres i czas udzielania świadczeń zdrowotnych. Z jednej strony istnieje potrzeba zapewnienia obywatelom innych państw Unii takiego zakresu świadczeń, 34 Sobczak A., Samorządowy model ochrony zdrowia. Przegląd systemów i reform w wybranych krajach Unii Europejskiej. Problemy Zarządzania 4 / 2004, Warszawa 2004, s Derecz M., Izdebski H., Reformy społeczne. Bilans dekady. Warszawa 2004, s

41 jaki przysługuje obywatelom polskim, a z drugiej strony NFZ nie finansuje kosztów leczenia ubezpieczonych za granicą.36 Wraz z przystąpieniem naszego państwa do Unii Europejskiej weszły w życie, jako część naszego własnego porządku prawnego, przepisy wspólnotowe z zakresu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Mają one prymat nad krajowymi przepisami wewnętrznymi. W związku z tym w dziedzinie ochrony zdrowia poza sferą zdrowia publicznego ustawodawca polski będzie musiał liczyć się z wymogami prawa europejskiego, co powinno tym bardziej być powodem przystąpienia do prac nad spójnym, systemowym unormowaniem przepisów związanych z ochroną zdrowia w Polsce. 2. Finansowanie ochrony zdrowia Finans o w a n i e ochro n y zdro w i a we wspó ł czes ny c h pań stwac h jest jedny m z kluc z o w y c h zagadn ie ń zaró w n o ekono m i c z n y c h, spo ł ecz ny c h, jak i polit y c z n y c h. Dec y z j e zwi ą zane ze źród ł am i i zasada m i finanso w a n i a ochro n y zdro w i a wp ł y w a j ą na typ syste m u opiek i zdro w o t n e j, deter m i n u j ą pozio m i struk t u r ę wy dat k ó w, skalę redystry b u c j i, charak ter i rol ę pod m i o t ó w zdro w o t n e j. dok o n u j ą cyc h redystry b u c j i, a tak ż e inne cechy opie k i 37 Ochrona zdrowia zasilana jest z kilku źródeł środków finansowych, tak publicznych, jak i prywatnych. Największym z nich są przychody ze składki na ubezpieczenie zdrowotne. Środki gromadzone są w Narodowym Funduszu Zdrowia (NFZ). Drugim pod względem wielkości źródłem publicznego zasilania w środki jest budżet państwa, gromadzony przy zastosowaniu zróżnicowanych instrumentów fiskalnych, a przede wszystkim z podatków ogólnych. Także budżety jednostek samorządu terytorialnego, których dochody pochodzą z podatków i opłat lokalnych, z transferów z budżetu państwa oraz pozabudżetowych funduszów celowych (parabudżetów: takich jak Fundusz Pracy i Fundusz Ubezpieczeń Społecznych) oraz w pewnej niewielkiej skali ze środków organizacji społecznych (stowarzyszeń, fundacji, innych), dostarczają środków systemowi ochrony zdrowia. Wśród prywatnych źródeł finansowania ochrony zdrowia istotne znaczenie mają środki gospodarstw domowych, fundusze zakładów pracy 36 Krowicka A., Pitera-Czyżewska E.,Opieka zdrowotna po wejściu Polski do Unii Europejskiej, CeDeWu, Warszawa 2004, s Sobczak A., Samorządowy model ochrony zdrowia. Przegląd systemów i reform w wybranych krajach Unii Europejskiej. Problemy Zarządzania 4 / 2004, Warszawa 2004, s

42 (pracodawców), fundusze prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych oraz fundusze organizacji charytatywnych (nie dotowanych z funduszów publicznych). Niewielką rolę odgrywają fundusze pochodzące z pomocy zagranicznej przeznaczanej na ochronę zdrowia. 3. Ochrona zdrowia w oczach mediów i dziennikarzy Temat ochrony zdrowia zajmuje znaczące miejsce w publikacjach prasowych, radiu, telewizji, internecie. Jest to spowodowane zainteresowaniem społecznym i problematyką dotyczącą każdego obywatela. Tematyka zdrowotna poruszana jest w dziennikach, które na co dzień donoszą na przemian o ratowaniu życia i aferach korupcyjnych. Od rodzaju gazety zależy czy jest to poważne, profesjonalne dziennikarstwo, czy brukowe, żądne sensacji i skandalu pismactwo. W związku z rosnącą popularnością tabloidów coraz częściej jesteśmy atakowani agresywnymi nagłówkami i fotografiami na całą stronę, które mają przykuć naszą uwagę i natychmiast zasugerować nam opinię na dany temat. Niestety w tekście nie możemy zdobyć rzetelnych informacji, a tylko ich skrawki. O zdrowiu rozpisują się również tygodniki opiniotwórcze, które poprzez opracowania tematyczne, wywiady, felietony i reportaże starają się wyjaśniać zachodzące procesy i stwarzać forum dla dyskusji o ochronie zdrowia. Odrębną grupą czasopism są periodyki związane ze środowiskiem medycznym, które przedstawiają problemy ochrony zdrowia z punktu widzenia pracowników, związków zawodowych i pracodawców tego sektora. Należą tu takie pisma jak : Służba Zdrowia, Menadżer Zdrowia, Rynek Zdrowia i inne. Media elektroniczne: telewizja, radio i internet, mają ogromną siłę oddziaływania. Radio jest najszybszym nośnikiem informacji, przekazuje relację natychmiast po zdarzeniu, a nawet jeszcze w czasie jego trwania. Wiąże się to z koniecznością relacji na żywo i często bez przygotowania. Telewizja operuje zarówno dźwiękiem jak i obrazem Programy telewizyjne docierają do największej liczby odbiorców.38 Mówi się nawet o kryzysie prasy ponieważ telewizja stale odbiera gazetom czytelników. Ciągle wzrastające znaczenie internetu czyni to medium coraz ważniejszym kanałem komunikacji z odbiorcą. Niezmiernie ważne jest, aby wiadomości przekazywane przez dziennikarzy 38 Rozwadowska B., Public Relations Teoria Praktyka Perspektywy, Wydawnictwo Studio EMKA, Warszawa 2002, s

43 telewizyjnych, radiowych i tworzących na stronach internetowych były rzetelne i pochodziły z wiarygodnego źródła. Dziennikarz powinien działać zgodnie z etyką zawodową i służyć interesom społeczeństwa i państwa. W rzeczywistości dziennikarze reprezentują różne media, mają własne poglądy polityczne, różne spojrzenia na aktualne problemy, w efekcie nie zawsze ich relacje i komentarze są obiektywne. Wbrew pozorom szpitale i przychodnie mają czym się chwalić. Nowy sprzęt, wyremontowany oddział, uzyskany, poszerzony zakres usług, nowy specjalista, nowatorski sposób leczenia. To wszystko są informacje ważne dla dziennikarzy. Wystarczy przemyśleć, co się u nas dzieje, napisać to przystępnym językiem i przesłać do wybranego dziennikarza z interesującego nas medium (pocztą elektroniczną, listem, faxem). Wybór medium (regionalne, ogólnopolskie czy branżowe) zależy od charakteru placówki i zasięgu działania. Dołączenie zdjęcia do informacji prasowej zwiększa szansę na publikację materiału. Należy przy tym pamiętać, że dla dziennikarza liczy się news, czyli coś co jest aktualne. Najczęściej po dwóch dniach informacja traci na aktualności. W kontaktach z mediami ważne jest docieranie z informacjami do tych, którzy na co dzień zajmują się w swojej redakcji tematem służby zdrowia. Unikamy w ten sposób sytuacji, w której nasz komunikat przepada w redakcji zalewanej różnego rodzaju informacjami. Dlatego na początku trzeba zadać sobie trochę trudu i odszukać kontakty ( , telefon) do dziennikarza-specjalisty. Innym problemem informacji o tematyce zdrowotnej jest brak zrozumienia żargonu medycznego, określeń typowo branżowych, fachowych terminów medycznych. Dlatego szczególnie ważne jest tworzenie takich komunikatów przez przedstawicieli ochrony zdrowia, które będą spełniać kryteria atrakcyjnego przekazu i kompetentnej informacji. Jest to podstawowe zadanie specjalisty public relations. Ochrona zdrowia była zawsze ciekawym tematem dla dziennikarzy. Często sposób prezentacji problemu w mediach wpływa na jego odbiór społeczny. Szczególnie uwidacznia się to w sytuacji kryzysowej, których w służbie zdrowia może być wiele. Błędy w sztuce lekarskiej, korupcja, zakażenia szpitalne, strajki, katastrofa budowlana, ewakuacja szpitala - to tylko przykłady. Nie wolno wówczas zamykać się na media, bo to zwykle obraca się przeciw placówce. Brak informacji powoduje plotki i spekulacje, a w konsekwencji tworzenie negatywnej opinii. Jeśli więc zależy nam na reputacji placówki, należy w sytuacji kryzysowej informować media zgodnie z faktami, o tym co się wydarzyło. Nawiązane wcześniej kontakty z dziennikarzami są tu bardzo pomocne i mogą ułatwić nam opanowanie sytuacji. Planowe i konsekwentne media relations sprawia, że 43

44 placówka coraz bardziej zaczyna funkcjonować w świadomości i dziennikarzy, i opinii publicznej. Należy mieć nadzieję, że rzetelne dziennikarstwo opierające się na wiarygodnych źródłach i fachowych opiniach weźmie górę nad dziennikarstwem pełnym przesady, konfabulacji, niedomówień, plotek i nieprawdy. Jest to szczególnie ważne w zakresie tematów związanych z ochroną zdrowia, gdzie toczy się dyskusja ważna społecznie dotycząca poczucia bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli, każdego z nas. 4. Zadania public relations w środowisku medycznym Public relations, wbrew obiegowym opiniom, nie jest od kreowania rzeczywistości, ale od propagowania pozytywnych działań danej instytucji, firmy, organizacji, osoby. W największym skrócie można powiedzieć, najpierw czyny, a dopiero potem słowa. Wynika z tego wniosek, że bez dobrej jakości usług medycznych trudno mówić o dobrym public relations. I wcale nie chodzi o marmury na korytarzach czy kolorowe ściany. Pacjenci przede wszystkim patrzą na placówkę zdrowia przez pryzmat specjalistów, kolejek lub ich braku, dostępności do ważnych dla ich zdrowia usług. Nie interesują ich limity i ograniczenia wynikające z kontraktów. Dlatego punktem wyjścia dla działań public relations jest pacjent, jego oczekiwania i priorytety, czyli spojrzenie na placówkę oczyma pacjenta. Często jest tak, że już na tym etapie możemy zidentyfikować szereg braków w komunikacji z pacjentem. Okazuje się bowiem, że mimo wysokich usług, jakie oferuje szpital czy przychodnia nie mają one dobrego wizerunku, ponieważ pacjenci czują się niedoinformowani lub też panuje chaos komunikacyjny. Wówczas należy przemyśleć i zmienić strategię komunikacyjną, jeśli taka jest, bądź opracować nową, jeśli do tej pory placówka takiej nie miała. Punktem wyjścia dla naszej strategii powinno być badanie satysfakcji pacjenta. Strategia powinna identyfikować obszary zainteresowania pacjentów, metody i sposoby ich informowania, harmonogram wprowadzania poszczególnych działań. Dużą rolę odgrywa tu kompetentny i życzliwy personel recepcyjny czy rejestracyjny. Nie jest to stwierdzenie odkrywcze, ale warto je powtarzać, ponieważ wiele placówek wydaje się nie zdawać sobie sprawy z wagi dobrego personelu recepcyjnego. Recepcja lub rejestracja to pierwszy kontakt pacjenta z placówką, czy to osobisty czy telefoniczny. Od jakości tego kontaktu zależy często jaką opinię wyrobi sobie pacjent 44

45 o placówce. W budowaniu wizerunku jedną z kluczowych ról pełni właśnie, obok personelu medycznego, personel pomocniczy i to jego zachowania mogą wzmocnić lub zdeprecjonować wizerunek placówki. Personel medyczny lekarze, pielęgniarki, technicy, położne mają w swoich środowiskach duży autorytet. Pacjenci zwykle darzą ich zaufaniem, powierzając im swoje zdrowie, a nierzadko i życie. W działaniach public relations należy współpracować z personelem medycznym i w sposób umiejętny wykorzystywać jego autorytet oraz akceptacje społeczną. Wszelkie działania profilaktyczne: promujące zdrowy styl życia, otwarte drzwi, plenerowe akcje zdrowotne są doskonałą okazją do zaangażowania kadry medycznej w działania public relations. Drugim ważnym narzędziem są informatory. W przystępnej formie pacjenci dowiadują się o oddziałach, specjalistach, godzinach przyjęć, godzinach odwiedzin, usługach itp. Każdy pacjent, który po raz pierwszy przychodzi do szpitala powinien już w izbie przyjęć otrzymać taki informator. To nie musi być wydawnictwo wielostronicowe na kredowym papierze. Najważniejsze, żeby zawierało najistotniejsze informacje w jasnej formie. To tylko dwa przykładowe narzędzia komunikacji z pacjentami. Sposobów jest dużo więcej, wiele zależy od możliwości finansowych danej placówki. Dlatego z dobrze opracowanej strategii komunikacyjnej powinno wynikać, jakie narzędzia są najwłaściwsze w konkretnej sytuacji organizacyjnej i finansowej. Pacjenci to tylko jedna, choć najważniejsza grupa docelowa każdej placówki służby zdrowia. Inne grupy, które należy wziąć pod uwagę kreując pozytywny wizerunek to m.in.: własny personel, lekarze - specjaliści, których ewentualnie chcielibyśmy pozyskać, urzędnicy, NFZ, organizacje pozarządowe, sponsorzy i media. Poprzez właściwy kontakt z mediami można zrealizować część celów związanych z pozostałymi grupami. Dlatego coraz ważniejsza staje się spójna polityka informacyjna placówek ochrony zdrowia. Pozostaje pytanie o koszty public relations w niedofinansowanym budżecie służby zdrowia. Nie wszystkie ośrodki stać na współpracę z sieciową agencją, która zajmie się strategią komunikacyjną czy stałą obsługą medialną placówki. Nie zawsze jednak potrzebna jest duża firma public relations. Można w ramach działu marketingu wyznaczyć osobę, która będzie zajmować się public relations; można zatrudnić dodatkową osobę; można nawiązać współpracę z indywidualnymi konsultantami działającymi na rynku; można też zaangażować agencję do opracowania strategii i działań na początkowym etapie, a potem dalej realizować plany we własnym zakresie. Oczywiście wybór rozwiązania zależy w największym stopniu od możliwości finansowych i organizacyjnych placówki. Często obawa przed dużymi kosztami działań zniechęca do jakiejkolwiek działalności 45

46 w tej dziedzinie. A warto pamiętać, że największą rolę odgrywają pomysły, ponieważ wcale nie trzeba wydawać milionów, żeby osiągnąć zamierzone efekty. Często najprostsze narzędzia są jednocześnie najskuteczniejsze, a przy tym nie najdroższe. Ochrona zdrowia coraz bardziej potrzebuje public relations. W krajach Europy Zachodniej niemal każdy szpital ma rzecznika prasowego i komórkę public relations. Dzięki temu dba o swoich aktualnych i przyszłych klientów, pozyskuje sponsorów i cieszy się dobrą opinią. Taka sytuacja czeka nas również w Polsce, gdzie szpitale, przychodnie, poradnie czy sanatoria będą musiały podjąć działania z zakresu public relations, aby pozyskiwać pacjentów, fachowców, personel i kształtować swój wizerunek na rynku usług medycznych. 46

47 III.KRAKOWSKI SZPITAL SPECJALISTYCZNY IM. JANA PAWŁA II W KRAKOWIE JAKO PRZYKŁAD PLACÓWKI OCHRONY ZDROWIA 1. Historia szpitala W średniowieczu, około roku 1220, w miejscowości Prądnik biskup Iwon z Końskich Odrowąż założył pierwszy w dziejach Krakowa szpital, który spłonął podczas napadu Tatarów. Odbudowywano go i zmieniano jego lokalizację, jednak historycy są zgodni, że w tej części Krakowa znajdowały się domy, które dawały czasowy przytułek ubogim, sierotom, podrzutkom, starcom i chorym. Idea powstania szpitala w ścisłym tego słowa znaczeniu pojawiła się na początku XX wieku.39 Na mocy uchwały Krakowskiej rady Miejskiej z dnia 22 lipca 1913 roku oraz z inicjatywy ówczesnego lekarza miejskiego dra Tomasza Janiszewskiego rozpoczęto budowę Zakładów Sanitarnych na Prądniku Białym. W 1917 roku oddano do użytku Miejskie Zakłady Sanitarne wraz z sanatorium gruźliczym. Jak na ówczesne czasy była to placówka nowoczesna, na poziomie europejskim. Pierwsze 30 lat szpitala to leczenie chorób zakaźnych przede wszystkim epidemii gruźlicy, błonicy i szkarlatyny, a w latach 40-tych ospy prawdziwej. Il.1. Miejskie Zakłady Sanitarne-wjazd do zakładu 39 Barta K., Brajer H., 50 lat Miejskiego Szpitala Specjalistycznego im. Dr Anki w Krakowie, Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne, Kraków 1968, s. 4 47

48 W czasie II wojny światowej pracownicy szpitala uratowali wiele istnień ludzkich, gdy pod ochroną kwarantanny nie wpuszczali na oddziały okupantów niemieckich. W czasie epidemii gruźlicy i ospy, z narażaniem własnego życia opiekowali się chorymi. W latach leczyła się w szpitalu, chora na gruźlicę, Siostra Faustyna Kowalska kanonizowana przez Ojca Świętego Jana Pawła II w 2000 roku. W okresie powojennym rozpoczął się nowy etap rozwoju placówki. Dawne Zakłady Sanitarne powoli przeobrażały się w szpital, ukierunkowany na zwalczanie nowych epidemii. W 1945 roku zmieniona została też nazwa, najpierw na Miejski Szpital Zakaźny, a następnie, w 1948 roku, na Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. dr Anki. Z czasem przybywały nowe obiekty oddziały choroby płuc i gruźlicy. Szpital zajmował się głównie leczeniem szeroko pojętych chorób zakaźnych. W latach 60-tych pojawił się i zaczął rozwijać nowy istotny dział kardiologiczny, a później torakochirurgiczny i kardiochirurgiczny. Przeprowadzono wtedy pierwszą operację kardiochirurgiczną (1951), pierwsze cewnikowanie serca (1957), pierwszą operację na otwartym sercu (1958), otwarto zakaźne oddziały dziecięce oraz Oddział Wirusowego Zapalenia Wątroby. W 1979 roku, korzystając z osiągnięć Centrum Torakochirurgii, utworzono na bazie szpitala Instytut Kardiologii Akademii Medycznej w Krakowie, którego dynamiczny rozwój był odpowiedzią na pojawienie się nowych epidemii chorób serca i naczyń. W latach 80-tych powstawały kliniki, które były odpowiedzią na dynamiczny rozwój nauk medycznych. Pojawiły się Klinika Chirurgii Serca i Naczyń, Klinika Chorób Serca i Naczyń, Klinika Elektrokardiologii, Klinika Choroby Wieńcowej. Bardzo ważnym momentem w historii szpitala było rozpoczęcie programu przeszczepu serca z inicjatywy profesora Antoniego Dziatkowiaka Ciągle wzrastająca ilość zabiegów kardiochirurgicznych wiązała się z (1988). koniecznością modernizacji i rozbudowy Kliniki Chirurgii Serca i Naczyń. Pod honorowym patronatem Kardynała Franciszka Macharskiego powołano Fundację Cor Aegrum, która miała zbierać środki finansowe na rzecz budowy i wyposażenia kliniki (1989). W 1990 roku Patronem szpitala zgodził się zostać Ojciec Święty Jan Paweł II. Lata 90 - te przyniosły najbardziej dynamiczny rozwój placówki zarówno materialny jak i duchowy. Najważniejszym wydarzeniem tej dekady była wizyta Patrona Szpitala. 9 czerwca 1997 roku Ojciec Święty odwiedził szpital i dokonał jego poświęcenia. Spotkanie z papieżem stało się dla wszystkich pracowników i pacjentów drogowskazem na duchowej drodze rozwoju. Dzięki Jego słowu, Jego świadectwu i wielkiej mądrości rozwój, budowanie, wyposażanie po to by diagnozować, leczyć i nieść ulgę w cierpieniu48

49 zyskało prawdziwy, głęboki sens. Szpital rozwijał się na przełomie wieków bardzo dynamicznie. Ogromny postęp możliwości diagnostycznych i leczniczych, przystąpienie do Unii Europejskiej pozwoliło placówce na przeobrażenie się w szpital XXI wieku. Najważniejsze osiągnięcia ostatnich lat to: otwarcie i uruchomienie nowego budynku Kliniki Kardiochirurgii z ośmioma salami operacyjnymi, Oddziałem Anastezjologii i Intensywnej Terapii, utworzenie ultranowoczesnego Ośrodka Diagnostyki, Prewencji i Telemedycyny wraz z Oddziałem Szybkiej Diagnostyki, uruchomienie Zakładu Hemodynamiki i Angiografii z Oddziałem Kardiologii Interwencyjnej, modernizacja oddziałów, działu diagnostyki laboratoryjnej i dokumentacji medycznej. Trafne decyzje w zakresie budowy od podstaw nowoczesnej infrastruktury informatycznej umożliwiły stworzenie pierwszego w Polsce cyfrowego szpitala, wykorzystującego najnowocześniejsze technologie informatyczne w codziennej praktyce lekarskiej. Il.2. Ośrodek Diagnostyki, Prewencji i Telemedycyny Il.3. Oddział Chirurgii Klatki Piersiowej 49

50 2. Dotychczasowe osiągnięcia szpitala na polu budowy wizerunku Historia szpitala liczy sobie dziewięćdziesiąt lat. Planowe działania z zakresu public relations rozpoczęły się na początku lat 90-tych. Wiązało się to ze zmianą nazwy i patrona placówki. Reformy w zakresie ochrony zdrowia postawiły przed placówką trudne zadanie funkcjonowania w gospodarce rynkowej. Do przemian w działalności placówki przyczyniła się w ogromnym stopniu zmiana na stanowisku dyrektora. Od roku 1991 funkcję tą sprawuje dr hab. med. Mieczysław Pasowicz. Pierwsze zmiany pojawiły się wraz z nowym logo i nazwą szpitala. Powstała nowa szata graficzna druków firmowych i materiałów drukowanych. Zaczęto przywiązywać większą wagę do komunikowania wewnątrz placówki oraz do kontaktów z mediami. Przygotowano Statut Szpitala (zał.1)oraz konsekwentnie wdrażano postanowienia Karty Praw Pacjenta (zał.2). Zmieniał się również wygląd szpitala. Budowa nowej kliniki,ośrodka diagnostyki, przebudowa i remonty starych budynków sprawiały, że pacjenci mogli być diagnozowani i leczeni w coraz lepszych warunkach. Przed przyjazdem Ojca Świętego Jana Pawła II wybudowano nową portiernię i bramę wjazdową do szpitala. Dzięki kontaktom z innymi placówkami w Polsce i na świecie, konferencjom, zjazdom, sympozjom, szpital zaczął być znany zarówno w kraju jak i poza jego granicami. Prace naukowe, publikacje i odczyty sprawiały, że wykwalifikowany personel był najlepszym ambasadorem szpitala i aktywnie budował wizerunek prężnej i nowoczesnej placówki. Od roku 2003 rozpoczęto planowanie public relations na podstawie badań satysfakcji pacjenta. Od tego czasu badania te wykonywane są corocznie. Chcąc poprawić komunikację z otoczeniem zewnętrznym rozpoczęto monitoring mediów i na bieżąco przygotowywano komunikaty prasowe. W prasie lokalnej pojawiły się reklamy oferty usługowej szpitala. W ramach działu marketingu powstał plan działań public relations. Od początku roku 2007 Małgorzata Rygiel jest Pełnomocnikiem Dyrektora ds. Komunikacji i Szkoleń. Pełni ona również obowiązki rzecznika prasowego szpitala. Do kalendarza imprez szpitalnych wprowadzono tzw. białe soboty i dni otwartych drzwi. Szpital zdobywał szereg nagród i wyróżnień. Do najważniejszych należą: 1. Nagroda Lider Informatyki 1999 przyznawana corocznie przez tygodnik Computerworld w kategorii organizacje użyteczności publicznej. 2. Tytuł Najlepszy szpital w województwie małopolskim oraz 5 miejsce w kategorii Najlepszy szpital w Polsce w Ogólnopolskim Rankingu Szpitali 2002 dziennika 50

51 Rzeczpospolita. 3. W 2003 roku wizerunek Orła Białego w rankingu przeprowadzanym przez Rzeczpospolitą. 4. Tytuł Najlepszy szpital publiczny w województwie małopolskim oraz 11 miejsce wśród Najlepszych szpitali publicznych w Polsce w Ogólnopolskim Rankingu Szpitali 2004 roku. 5. W grudniu 2004 roku - I miejsce w Rankingu Szpitali Tygodnika Wprost w kategorii Kardiochirurgia. 6. W roku 2005 w Ogólnopolskim Rankingu Szpitali 2005 dziennika Rzeczpospolita tytuł Najlepszy szpital publiczny w województwie małopolskim oraz 9 miejsce wśród Najlepszych szpitali publicznych w Polsce. 7. Klinika Chirurgii Serca, Naczyń i Transplantologii Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II zajęła I miejsce w rankingu szpitali 2005 tygodnika Wprost w kategorii Kardiochirurgia za leczenie choroby wieńcowej. 8. Klinika Chirurgii Serca, Naczyń i Transplantologii Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II zajęła I miejsce w rankingu szpitali 2005 tygodnika Wprost w kategorii Kardiochirurgia za operacje aorty. 9. Klinika Chirurgii Serca, Naczyń i Transplantologii Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II zajęła I miejsce w rankingu szpitali 2005 tygodnika Wprost w kategorii Kardiochirurgia za leczenie schorzeń zastawek. 10.W dniu 4 października 2006 roku tytuł Lidera Informatyki X Lecia w kategorii organizacje użyteczności publicznej przyznany przez tygodnik menedżerów i informatyków Computerworld. 11.W rankingu szpitali 2006 Rzeczpospolitej I miejsce w województwie (15 miejsce w rankingu ogólnopolskim). 12.Laureat VIII Edycji 2006 Małopolskiej Nagrody Jakości w kategorii organizacje medyczne. 13.W rankingu szpitali 2006 tygodnika Wprost w kategorii: Angioplastyka Tętnic Szyjnych - I miejsce, Operacje Aorty - I miejsce, Leczenie Choroby Wieńcowej - I miejsce, Kardiochirurgia Najlepsze Szpitale - II miejsce, Leczenie Schorzeń Zastawek - II miejsce, 51

52 Przeszczepy - IV miejsce, Elektrokardiologia - V miejsce, Kardiologia Najlepsze Szpitale - VII miejsce, Leczenie Ubytków Przegrody - VII miejsce, Kardiologia Inwazyjna XII miejsce. 14.W rankingu Bezpieczny szpital 2007 organizowanym przez dziennik Rzeczpospolita I miejsce w kategorii szpitali wojewódzkich w województwie małopolskim. 15.Wyróżnienie Kapituły i Organizatorów Ogólnopolskiego Konkursu Medycznego Perły Medycyny 2007 w kategorii Szpitale Wielospecjalistyczne powyżej 400 łóżek. 16.Wyróżnienie XIII Edycji 2007 Polskiej Nagrody Jakości w kategorii organizacje publiczne - służba zdrowia. Il.4. Klinika Kardiochirurgii 9 czerwca 2007 roku, w dziesiątą rocznicę wizyty papieskiej, miały miejsce uroczystości jubileuszowe 90- lecia Szpitala Jana Pawła II w Krakowie. Odbyły się one w Teatrze im Juliusza Słowackiego w Krakowie, w miejscu reprezentacyjnym i prestiżowym W części oficjalnej wręczono medale i odznaczenia: Odznaki Ministra Zdrowia Za zasługi w ochronie zdrowia, Medale Województwa Małopolskiego, Odznaczenia Honoris Gratia Prezydenta Miasta Krakowa oraz Medale 90-lecia Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II. Łącznie, nagrodzono kilkudziesięciu pracowników szpitala. Wśród nagrodzonych był również dyrektor szpitala 52

53 dr hab. med. Mieczysław Pasowicz, który został uhonorowany Odznaką Ministra Zdrowia Za zasługi w ochronie zdrowia oraz Medalem Honoris Gratia. Integralną częścią uroczystości była prezentacja koncepcji rozbudowy architektonicznej szpitala, przeprowadzona przez Agencję Projektową A-4, która zwyciężyła w konkursie ogłoszonym przez szpital. W trakcie trwania sesji jubileuszowej goście wysłuchali trzech wykładów: 1. Jan Paweł II i medycyna profesora Jerzy Woy-Wojciechowskiego, Prezesa Polskiego Towarzystwa Lekarskiego 2. Cuda w codzienności.uzdrowienia przypisywane pośrednictwu Papieża Jana Pawła II redaktora Paweł Zuchniewicz, autora ksiązki Cuda Jana Pawła II 3. Jan Paweł II i podstawy etycznej medycyny. Ludzka godność a postęp w medycynie dra Gregora Beckera z Wydziału Biochemii, Bioetyki i Biotechnologii UJ. Uroczysty wieczór zakończył spektakl Tango Piazzola w reżyserii Józefa Opalskiego. Obchody były doskonałą okazją do spotkania w gronie pracowników, także tych emerytowanych, którzy bardzo licznie uczestniczyli w obchodach. W spotkaniu w teatrze wzięło udział około tysiąca osób. Dyrektor szpitala podkreślał znaczenie tożsamości placówki, jej patronów, wszystkich pracowników i nakreślił perspektywy rozwoju szpitala. Il.5. Dyrektor szpitala w czasie uroczystości jubileuszowych 53

54 Uroczystości jubileuszowe zgromadziły przedstawicieli władz miasta, województwa, resortu zdrowia, hierarchów kościelnych i miały bardzo duży oddźwięk prasie lokalnej Dynamiczny rozwój placówki i jej nowoczesność najlepiej obrazują fakty i liczby : zatrudnia doświadczoną kadrę wysokiej klasy specjalistów: 250 lekarzy, w tym 7 profesorów, 10 doktorów habilitowanych, 90 doktorów nauk medycznych, ok. 540 pielęgniarek, ponad 100 techników: analityki, farmacji, radiologii, elektrokardiologii i fizykoterapii, posiada 11 oddziałów opieki całodobowej i dziennej, w tym 4 oddziały kliniczne oraz 40 specjalistycznych pracowni, hospitalizuje blisko 20 tys. pacjentów rocznie, przeprowadza ok operacji na otwartym sercu i ok. 20 przeszczepów serca rocznie, wykonuje 1400 zabiegów i operacji torakochirurgicznych rocznie, przeprowadza ponad 80 tys. badań z zakresu diagnostyki obrazowej rocznie, wykonuje ok. 8 tys. procedur metodą kardiologii interwencyjnej rocznie, wszczepianych jest ok. 800 rozruszników serca i ponad 100 kardiowerterów rocznie, rocznie w przychodniach szpitala jest udzielanych ok. 80 tys. porad, wykonuje ok. 1 mln badań laboratoryjnych w ciągu roku, prowadzi wysokospecjalistyczną najnowocześniejszych metod; diagnostykę pośród obrazową różnorodnych przy sposobów zastosowaniu obrazowania wykorzystuje się: scyntygrafię, angiografię, wielorzędową tomografię komputerową, rezonans magnetyczny, USG dopplerowskie, dysponuje: dwuźródłowym spiralnym tomografem komputerowym MSCT (pierwszym w Polsce), gamma kamerą dwugłowicową, tomografem rezonansu magnetycznego, cyfrowym mammografem i wieloma innymi nowoczesnymi diagnostycznymi. 40 Zielińska A., Nowoczesny staruszek, Gazeta Krakowska, 11czerwiec Bożek.E., Szpital nowej ery, Gazeta Krakowska, 29 maja Centrum zdrowia przy ul. Prądnickiej, Dziennik Polski, 02 maja urządzeniami

55 Il.6. Tomograf komputerowy MSCT Szpital w planach na przyszłość ma rozbudowę bazy szpitalnej. Rozstrzygnięty konkurs na koncepcję rozbudowy bazy szpitalnej przewiduje budowę sześciu budynków, które swoją architekturą i nowatorskimi rozwiązaniami technicznymi mają wzmocnić wizerunek szpitala jako placówki nowoczesnej, bezpiecznej i patrzącej z optymizmem w przyszłość. Oto założenia projektu rozbudowy: Celem konkursu architektonicznego było opracowanie projektu, który pozwoli poprzez nowe rozwiązania w zakresie architektury i urbanistyki uzupełnić i powiązać ze sobą działania z zakresu edukacji, prewencji, wczesnej diagnostyki, nowoczesnego leczenia, badań naukowych i rehabilitacji, tworząc jednolitą koncepcję nowoczesnych kompleksów dla zdrowia zwanych Centrum Zdrowia Pomoc i Nadzieja. Teren objęty opracowaniem architektonicznym zawiera się w kwartale o powierzchni 10 ha określonym ulicami Opolską, Fieldorfa Nila i Prądnicką. Ze względu na zabytkowy charakter kilku budynków pozostaną one w istniejącym stanie. Poddane zostaną jedynie remontom i rekonstrukcjom, zgodnie z wytycznymi konserwatora i programem inwestora. Po przeprowadzonej analizie programu rozbudowy przedstawiono sposób zagospodarowania tego terenu poprzez uporządkowanie układu wynikającego z 90 letniej historii tego miejsca. 55 urbanistycznego

56 Il.7. Projekt rozbudowy szpitala Główny budynek stanowiący reprezentacyjne wejście do szpitala ze względu na obszerny program funkcjonalny stanowi bryłę dominującą w założeniu urbanistycznym, jednocześnie jest akcentem wejściowym do całego kompleksu szpitala. Pozostałe budynki stanowią uzupełnienie kompozycyjne założenia całego układu poprzez kontynuację linii równoległych i prostopadłych wynikających ze stanu istniejącej zabudowy. Elementem spinającym poszczególne budynki są projektowane przewiązki na rzucie koła, a uzupełnienie stanowi budynek E - Specjalistyczne Centrum Medycyny Ratunkowej. Nowy ład w kształtowaniu przestrzeni tego kwartału ułatwić ma identyfikację tego miejsca, uporządkowanie komunikacji, nadając mu nowy charakter, równocześnie dając poczucie nadziei i wiary w uzyskanie pomocy na najwyższym poziomie medycyny współczesnej. Budynek opisany 0 to dawny zakład dezynfekcji. Budynek ten jest obiektem zabytkowym, zlokalizowany w nim będzie program zwany Edukatorium Pomoc i Nadzieja, będzie to miejsce ekspozycji pamiątek, nagrań i filmów związanych zarówno ze Św. Faustyną jak i Janem Pawłem II. Prezentowane w nim będą innowacje technologiczne i odkrycia w medycynie. Projekt w pełni przewiduję zachowanie 56

57 zabytkowego charakteru ze zmianą funkcji odpowiadającej potrzebom programowym. Budynek A stanowić będzie Centrum szkoleniowo - edukacyjne zlokalizowano w nim sale konferencyjne, sale szkoleniowe, powierzchnie wystawiennicze, sale treningowe w zakresie udzielania pierwszej pomocy z centrum symulacji w anestezjologii, intensywnej terapii i medycyny ratunkowej. Funkcja uzupełniająca to powierzchnie biurowe oraz elektroniczna biblioteka medyczna. Budynek B będzie stanowił główne wejście do kompleksu szpitalnego z reprezentacyjną i wzorcową recepcją, medyczne Cal Center-24, centralne biuro organizacji przyjęć. Ponadto ośrodek badań prewencyjnych, część szkoleniową i konferencyjną oraz hotel Zdrowie z pokojami dla pacjentów i uczestników programu profilaktycznego oraz rodzin pacjentów. Charakterystyka formy architektonicznej tego budynku określona jest dominującą bryłą holu głównego na rzucie elipsy oraz zastosowanie dużych płaszczyzn szklanych. Wszystko to ma na celu stworzenie lekkości tej bryły i jednocześnie ma podkreślić jej otwartość, zapraszając do wnętrza. Budynek C - w budynku tym zaprojektowano ośrodek aktywizacji ruchowej i zdrowego żywienia. Bryła architektoniczna tego budynku stanowi kontynuację zarówno w proporcjach i detalu architektonicznym budynku głównego. Program użytkowy tego budynku to dział żywienia wraz z zapleczem, zaplecze rehabilitacyjne wraz z basenem, ośrodek aktywizacji ruchowej z salą ćwiczeń. Budynek ten połączony jest przewiązką z oddziałem rehabilitacji sercowo - naczyniowej i budynkami B i D. Budynek D to funkcja labolatoryjno -badawcza, zlokalizowano w nim ośrodek międzynarodowych programów medycznych, gabinetów lekarskich, połączono przewiązką z ośrodkiem diagnostyki prewencyjnej i telemedycznej oraz budynkiem kardiologii i ośrodkiem aktywizacji ruchowej. Na piętrze zlokalizowano ośrodek telemedyczny. Architektonicznie budynek ten ukształtowany został w oparciu o główne założenie stosowanych detali architektonicznych i materiałów przyjętych dla projektowanego kompleksu szpitalnego. Budynek E to specjalistyczne Centrum Medycyny Ratunkowej, zlokalizowany jest w narożniku ulicy Opolskiej i Prądnickiej i stanowi bardzo ważny element projektowanego układu urbanistycznego. Program funkcyjny tego budynku to zakład Patomorfologii z zapleczem dla medycyny katastrof, preparatyka badań sekcyjnych, histopatologicznych, laboratorium prątka gruźlicy. Funkcja dominująca to specjalistyczne Centrum Medycyny Ratunkowej z zapleczem łóżkowym. Budynek ten został połączony przewiązką z Centrum Interwencyjnego Leczenia Chorób Serca i Naczyń. Dopełnienie 57

58 prawidłowego funkcjonowania Centrum Medycyny Ratunkowej jest zaprojektowanie na dachu tego budynku lądowiska dla helikopterów. Na I i II piętrze zlokalizowane jest zaplecze łóżkowe na 120 łóżek w tym 10 łóżek udarowych typu A. Il.8. Projekt rozbudowy szpitala - Budynek E Il.9. Projekt rozbudowy szpitala - Budynek E Budynek F przedstawia rozbudowę hotelu Prądnik poprzez nadbudowę dwóch kondygnacji tworząc zaplecze hotelowe z 1 i 2 osobowymi pokojami. Ostatnim budynkiem w projektowanym kompleksie to budynek G, w którym zlokalizowany został parking wielopoziomowy, ze względu na duże zapotrzebowanie miejsc postojowych dla całego kompleksu szpitalnego. Zaproponowano parkingi podziemne pod wszystkimi budynkami, podzielone na strefy i połączone komunikacyjnie z układem drogowym. Łącznie przewidziano w koncepcji około 1700 miejsc postojowych. 58

59 Obszerny program funkcjonalny dla rozbudowy Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II w swoim założeniu ma na celu stworzenie warunków koniecznych dla odnowienia misji szpitala, ma stworzyć miejsca niosące pomoc i nadzieję, gdzie ból i cierpienie przeplata się z nadzieją, radością i wiarą w drugiego człowieka. 43 Il.10. Projekt rozbudowy szpitala - wizualizacja 43 Agencja Projektowa A4, Koncepcja rozbudowy Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im.jana Pawła II w Krakowie 59

60 3. Analiza SWOT działań Szpitala im. Jana Pawła II w zakresie budowania wizerunku Wszystkie działania wizerunkowe, które podejmuje kierownictwo i pracownicy Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II w Krakowie, można poddać analizie SWOT. Metoda ta zalicza się do podstawowych narzędzi zarządzania i pozwala określić pozycję strategiczną badanego procesu (kształtowanie wizerunku), a także wskazać optymalne działania ukierunkowane na długofalowy rozwój. Mocne strony dobrze postrzegana nazwa i znak firmowy, wysokokwalifikowana kadra medyczna, nowoczesny sprzęt medyczny, informatyzacja i dygitalizacja baz danych, certyfikat jakości ISO 9001:2000, kultura organizacyjna skupiona na pacjencie, dobra reputacja i pozycja w rejonie, nowoczesny styl zarządzania i przywództwa, przyjazna atmosfera, nowoczesna architektura i wystrój wnętrz, parking dla pacjentów i gości, bogata oferta badań podstawowych i dodatkowych, przyjazny personel pierwszego kontaktu, przemyślana polityka informacyjna, dobra kondycja finansowa. Słabe strony duża fluktuacja kadr, przedłużający się czas oczekiwania na badanie, ograniczona liczba kontraktowanych procedur medycznych protesty pracowników żądających podwyżek płac, słaba wydajność pracy, 60

61 zbyt rozbudowana administracja, wysokie koszty działalności. Szanse rozbudowa bazy szpitalnej dzięki finansowaniu ze środków unijnych, rozwój technologii medycznych, spodziewane zwiększenie poziomu finansowania ochrony zdrowia ze środków publicznych i prywatnych, współpraca z samorządem, diagnostyka i leczenie pacjentów zagranicznych, starzenie społeczeństwa, prywatyzacja sektora usług medycznych. Zagrożenia brak spójnej polityki zdrowotnej, nieufność środowiska lekarskiego wobec reform, afery korupcyjne w środowisku lekarskim, nieprzychylność ogólnopolskich mass mediów, zła opinia o systemie ochrony zdrowia wśród Polaków rosnąca konkurencja również prywatna. Dzięki posegregowaniu posiadanych informacji na temat działań wizerunkowych można opracować listę priorytetów i celów jakie powinny zostać zrealizowane. Gospodarka wolnorynkowa, konkurencja na rynku świadczeń zdrowotnych stawiają przed szpitalem nowe wymagania. Utrzymanie mocnej pozycji w rejonie, pozostanie liderem i wyprzedzenie konkurencji jest możliwe jedynie poprzez wykorzystywanie nowych możliwości, jakie prawo, konkurencja i rynek Unii Europejskiej stwarzają placówkom ochrony zdrowia. Szpital im. Jana Pawła II wygra z konkurentami jeżeli będzie umiał plastycznie dostosować się do zmian, wykorzystać potencjał innowatorskiej kadry zarządzającej i odważnie dokonywać przemodelowania struktur organizacyjnych. Należy postawić na współpracę z samorządem i nadal skutecznie wykorzystywać fundusze europejskie. Konieczna jest racjonalizacja kosztów, podniesienie wydajności pracy, 61

62 postawienie na jakość nie tylko w zakresie leczenia, ale także działalności administracyjnej. Ważnym ze względów społecznych problemem jest kwestia korupcji i afer, które rzucają się cieniem na wizerunek ochrony zdrowia w kraju. Konieczne jest prowadzenie takich działań z zakresu public relations, które będą informować o sukcesach, potencjale, doświadczeniu i projektach szpitala. Muszą stworzyć one przeciwwagę dla niekorzystnych i szkodliwych dla całego środowiska, a równocześnie w skali kraju jednostkowych, przypadków patologii. Działania public relations w zakresie kreowania wizerunku powinny również skupić się na potencjałem ludzkim placówki. Pracownicy są największym potencjałem organizacji, a kierownictwo powinno uwzględniać ich potrzeby, aspiracje i dążyć do jak najlepszej komunikacji wewnętrznej. Jest to szczególnie ważne w sytuacjach kryzysowych, gdy właściwa polityka informacyjna może pomóc w rozwiązaniu konfliktu, wpłynąć na jakość wykonywanej pracy, podnieść motywację i poziom zadowolenia pracowników. Krakowski Szpital Specjalistyczny im. Jana Pawła II w Krakowie powinien w sposób planowy i systematyczny realizować strategię public relations ze szczególnym uwzględnieniem utrzymania dobrej reputacji placówki oraz uczestnictwa w akcjach społecznych i charytatywnych. Duży nacisk należy również położyć na działalność lobbingową. Szczególnie ważny wydaje się lobbing regionalny w związku z decentralizacją uprawnień i finansów publicznych. Konieczne jest również jak najlepsze wykorzystywanie środków unijnych, które mogą pomóc w pozyskiwaniu wiedzy specjalistycznej i nowoczesnych technologii. 62

63 4. System wizualizacji 4.1.Symbol szpitala logo Logo szpitala funkcjonuje od stosunkowo krótkiego czasu. Jego pomysłodawcą jest dyrektor Mieczysław Pasowicz. W poprzednim okresie nie istniał znak graficzny placówki. W materiałach drukowanych wykorzystywano jedynie nazwę szpitala. Logo przedstawia niebieski krzyż z zielonym łukiem (tęczą) wznoszącym się od dolnego do prawego ramienia krzyża. Symbolika znaku jest bardzo wyrazista. Krzyż powszechnie używany jest jako symbol opieki medycznej (Czerwony Krzyż). Łuk symbolizujący tęczę kojarzy się z nadzieją, pokojem, wolnością lub wspólnotą. Bardzo ważna jest również kolorystyka znaku. Niebieski ma działanie kojące. W wielu religiach wierzy się, że niebieski pomaga w odpędzeniu złych duchów. Symbolizuje powagę, zaufanie i prawdomówność. Kojarzony jest z inteligencją, miłością, stabilnością i jednością. Natomiast kolor zielony zawsze kojarzony był z życiem, wzrostem, ożywieniem i zdrowiem. Oznacza również równowagę, harmonię, stabilność i świeżość. Zielony w zestawieniu z niebieskim symbolizuje naturę, początek czegoś nowego, wzrost.44 Il.11 Logo Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II Logo szpitala jest wykorzystywane samodzielnie lub łącznie z nazwą tworząc logotyp placówki. 44 Wojcik K., Public relations od A do Z,tom I-II, Agencja wydawnicza Placet, Warszawa 2001, s

64 Logo wykorzystywane jest na wszystkich drukach firmowych, materiałach informacyjnych, zaproszeniach, kalendarzach, plakietkach, personalnych kartach zdrowia, tablicach informacyjnych, planszach, reklamach i innych. 4.2.Nazwa i patroni Nazwa Krakowski Szpital Specjalistyczny im Jana Pawła II funkcjonuje od roku 1990, kiedy Patronem szpitala zgodził się zostać Ojciec Święty Jan Paweł II. Decyzję o zmianie nazwy podjęła Rada Szpitala za kadencji ówczesnego dyrektora Stanisława Sęka. Jako oficjalnego skrótu używa się KSS im Jana Pawła II, a przez pacjentów i pracowników często używane są określenia szpital Jana Pawła, u Jana Pawła, do Jana Pawła itp. W języku angielskim używa się tłumaczenia skróconej nazwy szpitala - The John Paul II Hospital in Krakow. Zmiana nazwy szpitala nastąpiła w przełomowym momencie w historii Polski. Od początku lat 90-tych szpital dynamicznie rozwijał się, na niespotykaną dotąd skalę. Najważniejszym wydarzeniem w historii placówki na zawsze pozostanie wizyta patrona Jana Pawła II. Odwiedziny Ojca Świętego były dla dyrekcji i pracowników drogowskazem na kolejne lata pracy szpitala. Il.12. Wizyta Ojca Świętego Jana Pawła II w szpitalu 64

65 Wielki patron w przemówieniu 9 czerwca 1997 roku mówił: Wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili /Mt 25, 40/. Tymi słowami Jezusa Chrystusa zwracam się do Was pracujących w tym szpitalu i poprzez Was do wszystkich pracowników służby zdrowia w Polsce. Żywię wielkie uznanie i szacunek dla waszej pracy. Wymaga ona poświęcenia i oddania choremu człowiekowi, a przez to ma tak głęboko ewangeliczny wymiar. W perspektywie wiary wasza posługa jawi się jako służba samemu Chrystusowi, tajemniczo obecnemu w doświadczonym cierpieniem człowieku. Dlatego wasz zawód jest godny największego szacunku. Jest to misja o nadzwyczajnej wartości, którą najlepiej określa słowo powołanie. Dobrze wiem, w jak niezwykle trudnych warunkach musicie nieraz pracować. Mam nadzieję, że wszelkie problemy służby zdrowia w Polsce zostaną rozwiązane w sposób mądry i sprawiedliwy dla dobra pacjentów i tych, którzy się o nich troszczą. Odwiedziny papieża, miejsca, które poświęcił i w których przebywał zostały upamiętnione tablicami pamiątkowymi i informacyjnymi. Każda osoba odwiedzająca szpital może stanąć w tych samych miejscach, gdzie w czerwcu 1997 gościł Ojciec Święty. Na ulicach wewnętrznych umieszczono tablice informacyjne, które pokazuję trasę przejazdu papieża w dniu wizyty. Patron placówki ma dla pracowników znaczenie głównie w wymiarze duchowym. Pacjenci placówki czują się otoczeni szczególna opieką Jana Pawła II, tego który wskazał ludziom, na własnym przykładzie, znaczenie ludzkiego cierpienia. Il.13. Wizyta Ojca Świętego Jana Pawła II w szpitalu 65

66 Il.14. Wizyta Ojca Świętego Jana Pawła II w szpitalu Drugą osobą, która patronuje szpitalowi jest święta Siostra Faustyna Kowalska. Należy ona do grona najbardziej znanych świętych. Przebywała ona w szpitalu dwukrotnie w latach i w roku W czasie pobytu niosła pomoc konającym i wypraszała im łaskę spokojnej śmierci. Z tego okresu pochodzą rozważania spisane w dzienniczku świętej. Ślady św. Siostry Faustyny można odnaleźć przede wszystkim w kaplicy szpitalnej, gdzie modliła się apostołka Bożego Miłosierdzia. W odnowionej kaplicy znajdują się relikwie świętej ofiarowane przez Zgromadzenie Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia w Łagiewnikach. Wyczerpujące informacje o siostrze umieszczone są na tablicy informacyjnej obok kaplicy. Posiadanie przez szpital tak znamienitych patronów jest zaszczytem dla dyrekcji i pracowników szpitala. Sprawia również, że zawsze przywiązywano dużą wagę do dobrej współpracy z przedstawicielami Kościoła krakowskiego. Ksiądz kardynał Stanisław Dziwisz, kardynał Franciszek Macharski są częstymi gośćmi placówki. 13 października 2006 roku miała miejsce uroczysta inauguracja projektu Pomoc i Nadzieja, który dedykowany jest dwóm wielkim postaciom, z którymi splata się historia szpitala. Autorem koncepcji jest dyrektor Mieczysław Pasowicz, a przewiduje ona stworzenie Edukatorium Pomoc i Nadzieja jako nowoczesnego centrum edukacyjnego, ukierunkowanego na choroby cywilizacyjne. Edukatorium poprzez spotkania, specjalistyczne warsztaty, konferencje i seminaria ma służyć pacjentom, personelowi medycznemu i ludziom kreującym politykę zdrowotną. 66

67 Il.16. Miejskie Zakłady Sanitarne- Il.15. Święta Siostra Kaplica Faustyna 4.3.Druki firmowe i materiały informacyjne Od kilku lat kierownictwo szpitala dba o to, aby wszystkie druki firmowe były ujednolicone. Pośród druków firmowych dostępne są: papiery firmowe, wizytówki, teczki konferencyjne, foldery okolicznościowe, ulotki firmowe, kalendarze ścienne i kieszonkowe, kartki okolicznościowe, zaproszenia. 67

68 Il.17. Projekt wizytówki Na wszystkich drukach i materiałach informacyjnych pojawia się logo szpitala i nazwa. Możliwe jest stosowanie innego koloru w znaku firmowym, np. na kartkach okolicznościowych. Dopuszczalne są różne formy logotypu firmowego w układzie bloczkowym lub w układzie liniowym. W materiałach drukowanych coraz częściej wykorzystywany jest układ liniowy. Szata graficzna aktualnie dostępnych druków firmowych i materiałów informacyjnych jest ujednolicona. Il.18. Kartka okolicznościowa z okazji Świąt Bożego Narodzenia

PR to nie potwór. Po co firmie PR?

PR to nie potwór. Po co firmie PR? Oferta W swojej codziennej pracy pomagamy firmom w budowaniu dobrego wizerunku i wzmocnieniu pozycji marki. Staramy się wykorzystać jak najwięcej dostępnych form i narzędzi komunikacji, aby dotrzeć z informacją

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Future Advert. Doświadczona agencja PR. Zajmujemy się kompleksową obsługą firm w zakresie wizualizacji marki oraz komunikacji.

Future Advert. Doświadczona agencja PR. Zajmujemy się kompleksową obsługą firm w zakresie wizualizacji marki oraz komunikacji. Future Advert Doświadczona agencja PR. Zajmujemy się kompleksową obsługą firm w zakresie wizualizacji marki oraz komunikacji. Nasza Agencja Profesjonalna obsługa Public Relations dla Twojej firmy. Posiadamy

Bardziej szczegółowo

Inicjatywy i przedsięwzięcia w placówce medycznej. Jak pozyskać niezbędne fundusze? Elżbieta Brzozowska

Inicjatywy i przedsięwzięcia w placówce medycznej. Jak pozyskać niezbędne fundusze? Elżbieta Brzozowska Inicjatywy i przedsięwzięcia w placówce medycznej. Jak pozyskać niezbędne fundusze? Elżbieta Brzozowska PR jest bezpłatny PRowiec bez budżetu PRowiec rzecznik prasowy, ktoś, kto się tłumaczy, reaguje na

Bardziej szczegółowo

Jak promować i informować o Funduszach Europejskich wskazówki. Kraków, listopad 2012

Jak promować i informować o Funduszach Europejskich wskazówki. Kraków, listopad 2012 Jak promować i informować o Funduszach Europejskich wskazówki Kraków, listopad 2012 JĘZYK FUNDUSZY EUROPEJSKICH dlaczego bywa niezrozumiały? SPECJALISTYCZNY Cechy charakterystyczne języka FE SKOMPLIKOWANY

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technik Public Relations w jednostkach samorządu terytorialnego

Wykorzystanie technik Public Relations w jednostkach samorządu terytorialnego Wykorzystanie technik Public Relations w jednostkach samorządu terytorialnego Paweł Trochimiuk Prezes Partner of Promotion Warszawa, 20.11.2013r. Agenda Definicje Public Relations Rodzaje komunikacji Komunikacja

Bardziej szczegółowo

AUDYT MARKETINGOWY- SAMOOCENA PROCESÓW/FUNKCJI W PRZEDSIĘBIORSTWIE

AUDYT MARKETINGOWY- SAMOOCENA PROCESÓW/FUNKCJI W PRZEDSIĘBIORSTWIE AUDYT MARKETINGOWY- SAMOOCENA PROCESÓW/FUNKCJI W PRZEDSIĘBIORSTWIE Proszę samodzielnie ocenić procesy/funkcje w przedsiębiorstwie: 0 Proces/funkcja nie występuje 1 Proces/funkcja zaczyna dopiero się rozwijać

Bardziej szczegółowo

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Ze wstępu do książki Reklama to nieodłączny element naszego życia codziennego - jest obecna wszędzie (na ulicy, w pracy, w szkole, w

Bardziej szczegółowo

InteractiveVision. agencja interaktywna. www.interactivevison.pl tel.: +48 510 069 9 9 3

InteractiveVision. agencja interaktywna. www.interactivevison.pl tel.: +48 510 069 9 9 3 InteractiveVision agencja interaktywna www.interactivevison.pl tel.: +48 510 069 9 9 3 WWW Agencja InteractiveVision zajmuje się tworzeniem stron internetowych oraz ich zarządzaniem dla klientów indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Forum Polityki Gospodarczej

Forum Polityki Gospodarczej Forum Polityki Gospodarczej Pozytywny wizerunek Śląska jako kluczowy element promocji gospodarczej regionu* Tadeusz Adamski Wydział Polityki Gospodarczej Urzędu Marszałkowskiego Katowice, 11 października

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA OFERTA MARKETINGOWA

KOMPLEKSOWA OFERTA MARKETINGOWA KOMPLEKSOWA OFERTA MARKETINGOWA Octarius Group - Agencja Marketingu Zintegrowanego www.octarius.com.pl, tel. +48 530 903 500 A G E N C J A M A R K E T I N G U Z I N T E G R O WA N E G O Agencja Marketingu

Bardziej szczegółowo

zakres usług septemberevents

zakres usług septemberevents zakres usług septemberevents Kompleksowo organizujemy eventy, imprezy i wydarzenia kulturalne. Naszym atutem jest kreatywna praca i profesjonalizm. Nasz team zadba o to, aby Państwa impreza lub wydarzenie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MOCNYCH I SŁABYCH STRON ORAZ SZANS I ZAGROŻEŃ DLA MOŻLIWOŚCI WYKREOWANIA POZYTYWNEGO WIZERUNKU INSPEKCJI OCHRONY ŚRODOWISKA

ANALIZA MOCNYCH I SŁABYCH STRON ORAZ SZANS I ZAGROŻEŃ DLA MOŻLIWOŚCI WYKREOWANIA POZYTYWNEGO WIZERUNKU INSPEKCJI OCHRONY ŚRODOWISKA Monitoring efektów realizacji Projektu PL0100 Wzrost efektywności działalności Inspekcji Ochrony Środowiska, na podstawie doświadczeń norweskich ANALIZA MOCNYCH I SŁABYCH STRON ORAZ SZANS I ZAGROŻEŃ DLA

Bardziej szczegółowo

Państwa cel jest naszym celem, Państwa sukces jest naszym sukcesem. Dlaczego my?

Państwa cel jest naszym celem, Państwa sukces jest naszym sukcesem. Dlaczego my? Państwa cel jest naszym celem, Państwa sukces jest naszym sukcesem Profesjonalny wizerunek firmy to zbiór spójnych o niej opowieści tworzonych za pomocą słowa (strategia komunikacyjna) i obrazu (identyfikacja

Bardziej szczegółowo

Po co i jak kreować wizerunek firmy

Po co i jak kreować wizerunek firmy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Po co i jak kreować wizerunek firmy Łukasz Siemieniuk Uniwersytet w Białymstoku 14 kwietnia 2011 r. Co sprawia, że firma jest rozpoznawalna na rynku? WIZERUNEK Wizerunek

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁTOWANIE WIZERUNKU FIRMY I MARKI NA WSPÓŁCZESNYM RYNKU

KSZTAŁTOWANIE WIZERUNKU FIRMY I MARKI NA WSPÓŁCZESNYM RYNKU Katowice, data 25.11.2010 KSZTAŁTOWANIE WIZERUNKU FIRMY I MARKI NA WSPÓŁCZESNYM RYNKU PLAN WYSTĄPIENIA Tożsamość a wizerunek firmy Elementy składowe i wyróżniki tożsamości Funkcje i rodzaje wizerunku System

Bardziej szczegółowo

Budowanie marki salonu beauty

Budowanie marki salonu beauty Budowanie marki salonu beauty Czym jest marka? Klient dokonując zakupu danej usługi czy produktu, kupuje przede wszystkim zadowolenie wynikające ze swojego zakupu. Zatem marka jest wartością, która przekłada

Bardziej szczegółowo

WITAMY W CONNECTION! www.connection.com.pl

WITAMY W CONNECTION! www.connection.com.pl WITAMY W CONNECTION! www.connection.com.pl ZAPRASZAMY! O NAS: Celem naszej działalności jest szeroko pojęty marketing narzędzie niezbędne w nowoczesnym biznesie, które odpowiednio wykorzystane przyczyni

Bardziej szczegółowo

Eventy w oczach przedsiębiorców

Eventy w oczach przedsiębiorców Eventy w oczach przedsiębiorców Justyna Piesiewicz 11 marca, 2009 All rights reserved Accreo Taxand 1 Czy eventy są ważne; Skuteczna komunikacja w event marketingu; Podsumowanie; Q&A. Agenda All rights

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Superdostępna opieka medyczna, czyli nowy wizerunek dla marki Polmed

Superdostępna opieka medyczna, czyli nowy wizerunek dla marki Polmed Superdostępna opieka medyczna, czyli nowy wizerunek dla marki Polmed Jak wszystko się zaczęło, czyli analiza sytuacji wyjściowej Sieć placówek Polmed działa od 1999 roku oferując usługi z zakresu podstawowej

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

BADANIE SATYSFAKCJI PRACOWNIKÓW ORGANIZACJA PRZEDSIĘBIORSTWA KLIMAT DLA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI WWW.BIOSTAT.COM.PL BIOSTAT TEAM 3 BADANIE SATYSFAKCJI PRACOWNIKÓW 4 BADANIE 180 i 360 7 e-badanie 8 BADANIE

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

Jak zaistnieć w mediach kreowanie wizerunku placówki medycznej

Jak zaistnieć w mediach kreowanie wizerunku placówki medycznej Jak zaistnieć w mediach kreowanie wizerunku placówki medycznej Praktyczne wskazówki z zakresu PR Jak zaistnieć w mediach kreowanie wizerunku placówki medycznej Praktyczne wskazówki z zakresu PR Aleksandra

Bardziej szczegółowo

PR usług prawnych Agnieszka Brzozowska doradca ds. wizerunku i media relations marketing & PR manager w Walczyński Kalinowski & Partners

PR usług prawnych Agnieszka Brzozowska doradca ds. wizerunku i media relations marketing & PR manager w Walczyński Kalinowski & Partners PR usług prawnych Agnieszka Brzozowska doradca ds. wizerunku i media relations marketing & PR manager w Walczyński Kalinowski & Partners Plan prezentacji 1. PR usług prawnych wyjaśnienie pojęcia 2. Narzędzia

Bardziej szczegółowo

Liberty Group i Egzo Group Oferta współpracy PR oraz IR

Liberty Group i Egzo Group Oferta współpracy PR oraz IR Liberty Group i Egzo Group Oferta współpracy PR oraz IR Liberty Group i Egzo Group nasza filozofia Dobre zarządzanie biznesem to zarządzanie jego przyszłością, a zarządzanie przyszłością to zarządzanie

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE MARKI W PROMOCJI TURYSTYCZNEJ POLSKI. Jawor, 17 września 2011

ZNACZENIE MARKI W PROMOCJI TURYSTYCZNEJ POLSKI. Jawor, 17 września 2011 ZNACZENIE MARKI W PROMOCJI TURYSTYCZNEJ POLSKI Jawor, 17 września 2011 Marka jako pojęcie nazwa pojęcie znak symbol rysunek Kombinacja cech materialnych (funkcjonalnych) i niematerialnych, generowanych

Bardziej szczegółowo

! BIURO DORADCZE JENERALSKI! PROFESJONALNA OPIEKA PUBLIC RELATIONS NA WYPADEK KRYZYSU! ZA KILKASET ZŁOTYCH MIESIĘCZNIE!! TO MOŻLIWE!

! BIURO DORADCZE JENERALSKI! PROFESJONALNA OPIEKA PUBLIC RELATIONS NA WYPADEK KRYZYSU! ZA KILKASET ZŁOTYCH MIESIĘCZNIE!! TO MOŻLIWE! BIURO DORADCZE JENERALSKI PROFESJONALNA OPIEKA PUBLIC RELATIONS NA WYPADEK KRYZYSU ZA KILKASET ZŁOTYCH MIESIĘCZNIE TO MOŻLIWE POGOTOWIE KRYZYSOWE PUBLIC RELATIONS W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH OFERTA MAŁE PODMIOTY

Bardziej szczegółowo

Strategia Zrównoważonego Rozwoju i Odpowiedzialnego Biznesu GK PGNiG 2009-2015. Marketing i Komunikacja

Strategia Zrównoważonego Rozwoju i Odpowiedzialnego Biznesu GK PGNiG 2009-2015. Marketing i Komunikacja Strategia Zrównoważonego Rozwoju i Odpowiedzialnego Biznesu GK PGNiG 2009-2015 Marketing i Komunikacja Komunikacja i marketing główne cele strategiczne skuteczne informowanie interesariuszy o podejmowanych

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Artur Skiba, SAZ Przegląd sytuacji na rynku agencji zatrudnienia Overview of the market situation of employment situation

Artur Skiba, SAZ Przegląd sytuacji na rynku agencji zatrudnienia Overview of the market situation of employment situation Artur Skiba, SAZ Przegląd sytuacji na rynku agencji zatrudnienia Overview of the market situation of employment situation 3rd International Recruitment Congress 2015 Od początku istnienia celem SAZ jest

Bardziej szczegółowo

Formy promocji na rynku usług edukacyjnych. Dorota Kalisz

Formy promocji na rynku usług edukacyjnych. Dorota Kalisz Formy promocji na rynku usług edukacyjnych Dorota Kalisz Formy promocji na rynku usług edukacyjnych Definicja promocji marketingowej Co promujemy (produkt/usługa edukacyjna)? Cele promocji (co chcemy osiągnąć?)

Bardziej szczegółowo

O Agencji Celem ImPress PR Kompleksowe podejście do budowania wizerunku marki/produktu Oferta szyta na miarę - Wiedza

O Agencji Celem ImPress PR Kompleksowe podejście do budowania wizerunku marki/produktu Oferta szyta na miarę - Wiedza OFERTA ImPress PR O Agencji Celem ImPress PR jest w pełni mierzalne kreowanie wizerunku Państwa firmy przy wykorzystaniu najlepszych praktyk PR i marketingu Zajmujemy się tworzeniem kompleksowych strategii

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław)

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław) STUDIA PODYPLOMOWE Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Celem studiów jest przygotowanie specjalistów z zakresu administrowania kadrami i płacami. Studia mają pogłębić wiedzę z dziedziny

Bardziej szczegółowo

Produkty i usługi kulturalne. Odbiorcy, promocja i rozwój

Produkty i usługi kulturalne. Odbiorcy, promocja i rozwój Stowarzyszenie Gmin RP Euroregion Bałtyk Produkty i usługi kulturalne. Odbiorcy, promocja i rozwój Szkolenie dla przedstawicieli instytucji i organizacji kultury z małych miejscowości z terenu Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

ZAKRES TREŚCI DLA PRZEDMIOTU SPRZEDAŻ W REKLAMIE KLASA 1 TIO, ROK SZKOLNY 2015/2016

ZAKRES TREŚCI DLA PRZEDMIOTU SPRZEDAŻ W REKLAMIE KLASA 1 TIO, ROK SZKOLNY 2015/2016 ZAKRES TREŚCI DLA PRZEDMIOTU SPRZEDAŻ W REKLAMIE KLASA 1 TIO, ROK SZKOLNY 2015/2016 Nr lekcji Temat Osiągnięcia ucznia 1 Lekcja organizacyjna. Zapoznanie z programem i PZO. 2 Produkt w ujęciu marketingowym

Bardziej szczegółowo

omnia.pl, ul. Kraszewskiego 62A, 37-500 Jarosław, tel. +48 16 621 58 10 www.omnia.pl kontakt@omnia.pl

omnia.pl, ul. Kraszewskiego 62A, 37-500 Jarosław, tel. +48 16 621 58 10 www.omnia.pl kontakt@omnia.pl .firma Dostarczamy profesjonalne usługi oparte o nowoczesne technologie internetowe Na wstępie Wszystko dla naszych Klientów Jesteśmy świadomi, że strona internetowa to niezastąpione źródło informacji,

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Człowiek najlepsza inwestycja E-MARKETING

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Człowiek najlepsza inwestycja E-MARKETING E-MARKETING Skuteczny marketing = skuteczna sprzedaż. Nasi klienci coraz więcej czasu spędzają w internecie i to tu szukają produktów i usług. Siła oddziaływania informacji umieszczonej w sieci jest ogromna.

Bardziej szczegółowo

Biznesplan. Budowa biznesplanu

Biznesplan. Budowa biznesplanu BIZNESPLAN Biznesplan dokument zawierający ocenę opłacalności przedsięwzięcia gospodarczego [. Sporządzany na potrzeby wewnętrzne przedsiębiorstwa, jest także narzędziem komunikacji zewnętrznej m.in. w

Bardziej szczegółowo

Public Relations. Warsztaty Marketing i Public Relations Jak organizacje komunikują się z otoczeniem? Marketing i PR. Konkurenci.

Public Relations. Warsztaty Marketing i Public Relations Jak organizacje komunikują się z otoczeniem? Marketing i PR. Konkurenci. Warsztaty Marketing i Public Relations Jak organizacje komunikują się z otoczeniem? dr Rafał Mrówka i dr Mikołaj Pindelski Katedra Teorii Zarządzania SGH rafal.mrowka@sgh.waw.pl mikolaj.pindelski@sgh.waw.pl

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II

Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II TEMATYKI SEMINARIÓW Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II Zapisy na seminarium: 18 lutego w godz. 13:15 Proponowane tematy (obszary) prac licencjackich: Prof. nadzw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Fundraising. Zrównoważony rozwój w organizacji kluczem do wzmocnienia potencjału ludzkiego podmiotów sektora pozarządowego

Fundraising. Zrównoważony rozwój w organizacji kluczem do wzmocnienia potencjału ludzkiego podmiotów sektora pozarządowego Fundraising Zrównoważony rozwój w organizacji kluczem do wzmocnienia potencjału ludzkiego podmiotów sektora pozarządowego Projekt dofinansowany ze środków Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich

Bardziej szczegółowo

Oferta ogólna IntraCON na opracowanie materiałów reklamowych i druk

Oferta ogólna IntraCON na opracowanie materiałów reklamowych i druk Autor: Grzegorz Lemantowicz IntraCON ul. Łagiewnicka 118/6 tel. 32 249 83 06 GSM 0606 406 274 Oferta ogól IntraCON opracowanie materiałów reklamowych i druk Pasja tworzenia: logotypy, zki graficzne, identyfikacja

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju firmy Decyzje o wyborze rynków Decyzje inwestycyjne Rozwój nowych produktów Pozycjonowanie. Marketing strategiczny

Kierunki rozwoju firmy Decyzje o wyborze rynków Decyzje inwestycyjne Rozwój nowych produktów Pozycjonowanie. Marketing strategiczny Badania marketingowe dr Grzegorz Mazurek Istota badań Podejmowanie decyzji odbywa się na bazie doświadczenia, wiedzy oraz intuicji. Podejmowanie decyzji wiąże się automatycznie z ryzykiem poniesienia porażki

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA NA KIERUNKU: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA SPECJALNOŚĆ: SPECJALIZACJA: DZIENNIKARSTWO SPOROTWE

PROGRAM NAUCZANIA NA KIERUNKU: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA SPECJALNOŚĆ: SPECJALIZACJA: DZIENNIKARSTWO SPOROTWE Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 5/2010 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 27 stycznia 2010 r. PROGRAM NAUCZANIA NA KIERUNKU: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA SPECJALNOŚĆ: SPECJALIZACJA: DZIENNIKARSTWO

Bardziej szczegółowo

Promowanie szkoły w środowisku lokalnym. Elżbieta Zawodnik Radomski Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli

Promowanie szkoły w środowisku lokalnym. Elżbieta Zawodnik Radomski Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli Promowanie szkoły w środowisku lokalnym Elżbieta Zawodnik Radomski Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli Reklama Rozpowszechnianie informacji o towarach, ich zaletach, wartości i możliwościach nabycia, chwalenie

Bardziej szczegółowo

Mój region w Europie. Urząd Marszałkowski w Toruniu Departament Polityki Regionalnej

Mój region w Europie. Urząd Marszałkowski w Toruniu Departament Polityki Regionalnej Mój region w Europie Urząd Marszałkowski w Toruniu Departament Polityki Regionalnej Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia na wykonanie badania pt. Ocena potencjału rynkowego marki Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra...

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra... Załącznik nr 2 do ZZW Kwestionariusz dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012 A. CHARAKTERYSTYKA KLASTRA 1. Nazwa klastra... 2. Rok utworzenia klastra (podjęcia inicjatywy lub

Bardziej szczegółowo

szkolenia dla biznesu

szkolenia dla biznesu szkolenia dla biznesu wszystkie warsztaty przygotowujemy pod kątem uczestników i dostosowujemy w 100% do potrzeb odbiorców dotyczy to zarówno czasu ich trwania jak i poruszanych na nich zagadnień 1. komunikacja

Bardziej szczegółowo

Dejavu Zobaczysz, zapamiętasz. i publikowanych w mediach i organizację imprez. widoczny na rynku.

Dejavu Zobaczysz, zapamiętasz. i publikowanych w mediach i organizację imprez. widoczny na rynku. P O R T F O L I O Dejavu Zobaczysz, zapamiętasz Patrzymy w przyszłość. Nie mamy wątpliwości, że najlepsze efekty osiąga się dzięki pełnemu zaangażowaniu w tworzenie długofalowej, bazującej na wzajemnym

Bardziej szczegółowo

Komunikacja i współpraca z mediami. Samorząd kobiet II

Komunikacja i współpraca z mediami. Samorząd kobiet II Komunikacja i współpraca z mediami Samorząd kobiet II Systematyka i terminologia REKLAMOWAĆ? PROMOWAĆ? KREOWAĆ? Systematyka i terminologia KOMUNIKOWAĆ Systematyka i terminologia MARKETING 4P (w podstawowym

Bardziej szczegółowo

Centrum Informacyjne FEM Fundusze Europejskie w Małopolsce

Centrum Informacyjne FEM Fundusze Europejskie w Małopolsce Fundusze Europejskie w Małopolsce Departament Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Kraków, ul. Wielicka 72, p. 400 tel. (012) 29 90 778, (012) 29 90 627, (012) 29 90 777

Bardziej szczegółowo

BANK PRZYJAZNY DLA PRZEDSIĘBIORCÓW

BANK PRZYJAZNY DLA PRZEDSIĘBIORCÓW BANK PRZYJAZNY DLA PRZEDSIĘBIORCÓW Konkurs promujący najlepsze wzorce współpracy z MSP VIII EDYCJA maj 2006 r. - grudzień 2006 r. Motto VIII edycji Konkursu: Przejrzysta i nowoczesna oferta za rozsądną

Bardziej szczegółowo

E - PUBLIC RELATIONS POJĘCIE I ZASTOSOWANIE

E - PUBLIC RELATIONS POJĘCIE I ZASTOSOWANIE Łukasz Żabski E - PUBLIC RELATIONS POJĘCIE I ZASTOSOWANIE Public relations (PR) w Internecie fachowo określane jako e-pr, polega na budowaniu i utrzymaniu dobrych relacji ze wspólnotami mogącymi mieć znaczący

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe

Badania marketingowe Badania marketingowe Dr hab. prof. SGH Katedra Rynku i Marketingu SGH teresataranko@o2.pl Konsultacje pokój 302 Madalińskiego 6/8 Wtorek -15.00-16.00 Struktura problematyki 1. Definicja i funkcje badań

Bardziej szczegółowo

ISTOTA I FUNKCJE PUBLIC RELATIONS

ISTOTA I FUNKCJE PUBLIC RELATIONS Adam Drab Gr. 1 Studia dzienne Instytut Zarządzania i Marketingu Akademia im. Jana Długosza adrab(et)barons.ch 607 10 44 91 ISTOTA I FUNKCJE PUBLIC RELATIONS Częstochowa 2011 PR Analiza semantyczna Analiza

Bardziej szczegółowo

View Agencja Kreatywna Sławomir Huczak. Lidzbark Warmiński / Olsztyn / Gdańsk / Warszawa

View Agencja Kreatywna Sławomir Huczak. Lidzbark Warmiński / Olsztyn / Gdańsk / Warszawa Sławomir Huczak. Lidzbark Warmiński / Olsztyn / Gdańsk / Warszawa 1 AGENCJA KREATYWNA VIEW SKUTECZNA REKLAMA I MARKETING View to agencja kreatywna zajmująca się tworzeniem stron internetowych, projektowaniem

Bardziej szczegółowo

Pokłady możliwości. Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020

Pokłady możliwości. Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020 Pokłady możliwości Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020 O Strategii Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KGHM Niniejszy dokument stanowi Strategię KGHM w obszarze

Bardziej szczegółowo

CSR drogą do zrównoważonego rozwoju

CSR drogą do zrównoważonego rozwoju CSR drogą do zrównoważonego rozwoju CSR drogą do zrównoważonego rozwoju Jesteśmy jedną z dziesięciu największych agencji pracy i doradztwa personalnego w Polsce. Na rynku działamy od 2006 r. Kapitał firmy

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

Interaktywne formy promocji & reklamy. Trzeba działać aby rzeczy się stawały, a nie czekać aż się staną

Interaktywne formy promocji & reklamy. Trzeba działać aby rzeczy się stawały, a nie czekać aż się staną Interaktywne formy promocji & reklamy Trzeba działać aby rzeczy się stawały, a nie czekać aż się staną 1 Agenda Kim jesteśmy O epromer Interaktywny epr Czym się zajmujemy Model współpracy Nasze doświadczenie

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Wirtualne Biuro. Nowoczesne technologie w budowaniu relacji z mediami. Prosta i skuteczna komunikacja www.newslink.pl. Dystrybutor systemu:

Wirtualne Biuro. Nowoczesne technologie w budowaniu relacji z mediami. Prosta i skuteczna komunikacja www.newslink.pl. Dystrybutor systemu: Dystrybutor systemu: ul. Siemieńskiego 20, lok. 38 35-234 Rzeszów tel.: +48 692 079 870 fax.: +48 22 244 22 46 e-mail: www.altimedia.pl Nowoczesne technologie w budowaniu relacji z mediami Wirtualne Biuro

Bardziej szczegółowo

Warsztaty - Wypracowania strategii marki i strategii promocji. Podsumowanie + sprawy bieżące sieci

Warsztaty - Wypracowania strategii marki i strategii promocji. Podsumowanie + sprawy bieżące sieci Leszno, 30.06.2011 Protokół ze spotkania roboczego sieci Leszczyńskie Smaki z dnia 29.06.2011. w ramach projektu Utworzenie sieci Leszczyńskie smaki szansą wzrostu innowacyjności firm sektora spożywczego

Bardziej szczegółowo

C O M M U N I C A T I O N. Szanse i drogi. dobrej współpracy

C O M M U N I C A T I O N. Szanse i drogi. dobrej współpracy Szanse i drogi dobrej współpracy Stwarzanie nowych perspektyw Witamy w M.A.D. agencji nowych szans. Szanse przez partnerstwo M.A.D. jest niezależną i samodzielną agencją marketingu i reklamy, która od

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ MARKETINGU I PR W PUBLICZNYCH PLACÓWKACH OCHRONY ZDROWIA. OD CZEGO ZACZĄĆ, NA CZYM SIĘ SKUPIĆ?

DZIAŁ MARKETINGU I PR W PUBLICZNYCH PLACÓWKACH OCHRONY ZDROWIA. OD CZEGO ZACZĄĆ, NA CZYM SIĘ SKUPIĆ? DZIAŁ MARKETINGU I PR W PUBLICZNYCH PLACÓWKACH OCHRONY ZDROWIA. OD CZEGO ZACZĄĆ, NA CZYM SIĘ SKUPIĆ? dr Rafał Staszewski Szpital Kliniczny Przemienienia Pańskiego UM w Poznaniu Uniwersytet Medyczny im.

Bardziej szczegółowo

O firmie. Nasza agencja realizuje usługi w zakresie szeroko pojętego marketingu.

O firmie. Nasza agencja realizuje usługi w zakresie szeroko pojętego marketingu. Prezentacja firmy O firmie Nasza agencja realizuje usługi w zakresie szeroko pojętego marketingu. Jesteśmy specjalistami w wielu dziedzinach: marketingu, reklamie, public relations, poligrafii, produkcji

Bardziej szczegółowo

Agencja Interaktywna m2art ul. Piekarska 2 64 810 Kaczory tel. +48 784 867 591 skype: biuro_m2art biuro@m2art.pl www.m2art.pl

Agencja Interaktywna m2art ul. Piekarska 2 64 810 Kaczory tel. +48 784 867 591 skype: biuro_m2art biuro@m2art.pl www.m2art.pl m2art ul. Piekarska 2 64 810 Kaczory tel. +48 784 867 591 skype: biuro_m2art biuro@m2art.pl www.m2art.pl SPIS TREŚCI 1. O FRMIE... 2 2. USŁUGI... 2 2.1 Strony internetowe... 2 2.2 CMS ( Content Management

Bardziej szczegółowo

Brief klienta. Agencja Kreatywna NADi ul. Batorego 31 lok. 5 92-308 Łódź. tel. +48 502 285 578 nadi@nadi.pl www.nadi.pl. (Nazwa firmy) (Adres)

Brief klienta. Agencja Kreatywna NADi ul. Batorego 31 lok. 5 92-308 Łódź. tel. +48 502 285 578 nadi@nadi.pl www.nadi.pl. (Nazwa firmy) (Adres) Agencja Kreatywna NADi ul. Batorego 31 lok. 5 92-308 Łódź Brief klienta tel. +48 502 285 578 nadi@nadi.pl www.nadi.pl.......................................... (Nazwa firmy).............................................................................................................................

Bardziej szczegółowo

Starostwo Powiatowe w Żaganiu ul. Dworcowa 39 68-100 Żagań. Konkurs Młody Przedsiębiorca

Starostwo Powiatowe w Żaganiu ul. Dworcowa 39 68-100 Żagań. Konkurs Młody Przedsiębiorca Starostwo Powiatowe w Żaganiu ul. Dworcowa 39 68-100 Żagań Konkurs Młody Przedsiębiorca Żagań 2010 I. POJĘCIE BIZNESPLANU Biznes plan (ang business plan, corporate plan) jest dokumentem planistycznym związanym

Bardziej szczegółowo

MARKETING TERYTORIALNY

MARKETING TERYTORIALNY MARKETING TERYTORIALNY PROJEKT PROGRAMU STRATEGICZNEGO Posiedzenie Komisji ds. Budowy Marki Małopolski oraz Organizacji Imprez Sportowych o Zasięgu Międzynarodowym SWM 16 kwietnia 2013 r. Program strategiczny

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Aleksandra Wanat Konferencja Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Katowice 22 listopada

Bardziej szczegółowo

Zajęcia na module marketingowym prowadzą pracownicy Katedry Marketingu i Handlu

Zajęcia na module marketingowym prowadzą pracownicy Katedry Marketingu i Handlu Zajęcia na module marketingowym prowadzą pracownicy Katedry Marketingu i Handlu MODUŁ MARKETINGOWY Jaki j e s t cel k s z t a ł c e n i a na m o d u l e? Naszym celem jest przekazanie studentom specjalistycznej

Bardziej szczegółowo

Prezentacja firmy. kgb102.pl Gerard Ożarowski, ul.rogalskiego 4/34, 03-982 Warszawa, tel. (022) 762 80 33, fax: (022) 486 97 63, e-mail: biuro@

Prezentacja firmy. kgb102.pl Gerard Ożarowski, ul.rogalskiego 4/34, 03-982 Warszawa, tel. (022) 762 80 33, fax: (022) 486 97 63, e-mail: biuro@ Prezentacja firmy Gerard Ożarowski, ul.rogalskiego 4/34, 03-982 Warszawa, tel. (022) 762 80 33, fax: (022) 486 97 63, e-mail: biuro@ O firmie Nasza agencja realizuje usługi w zakresie szeroko pojętego

Bardziej szczegółowo

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości W imieniu Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii Sp. z o.o. oraz Targów Kielce pragnę Państwa serdecznie zaprosić do bezpłatnego udziału w IX Świętokrzyskiej Giełdzie Kooperacyjnej

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Przeprowadzana w ramach przygotowywanego projektu pt. Program rozwoju turystyki na obszarach wiejskich w Polsce

ANKIETA. Przeprowadzana w ramach przygotowywanego projektu pt. Program rozwoju turystyki na obszarach wiejskich w Polsce ANKIETA Przeprowadzana w ramach przygotowywanego projektu pt. Program rozwoju turystyki na obszarach wiejskich w Polsce Ankieta jest skierowana do PODMIOTÓW KREUJĄCYCH PODAŻ NA RYNKU TURYSTYKI WIEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

RAPORT MEDIALNY PRO PLUS

RAPORT MEDIALNY PRO PLUS 1. Rozkład publikacji w czasie 0:43:12 180 0:36:00 150 0:28:48 120 Czas trwania materiałów 0:21:36 0:14:24 0:07:12 0:00:00 90 60 30 0 1 III 3 III 5 III Liczba publikacji 7 III 9 III 11 III 13 III 15 III

Bardziej szczegółowo

NAJWIĘKSZY KONKURS PROMUJĄCY JAKOŚĆ W POLSCE "JAKOŚĆ ROKU" Regulamin

NAJWIĘKSZY KONKURS PROMUJĄCY JAKOŚĆ W POLSCE JAKOŚĆ ROKU Regulamin NAJWIĘKSZY KONKURS PROMUJĄCY JAKOŚĆ W POLSCE "JAKOŚĆ ROKU" Regulamin I. Organizacja i cel Konkursu 1. Konkurs organizuje Fundacja Qualitas Europejskie Centrum Promocji Dobrych Praktyk Biznesowych z siedzibą

Bardziej szczegółowo

MODEL I FUNKCJE WOJEWÓDZKICH OŚRODKÓW BADAŃ REGIONALNYCH

MODEL I FUNKCJE WOJEWÓDZKICH OŚRODKÓW BADAŃ REGIONALNYCH Konferencja Ogólnopolska Statystyka publiczna w służbie samorządu terytorialnego Wrocław, dn. 7-8 marca 2011 r. MODEL I FUNKCJE WOJEWÓDZKICH OŚRODKÓW Dominika Rogalińska Departament Badań Regionalnych

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ CZYM JEST PLAN DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (BIZNES-PLAN), I DO CZEGO JEST ON NAM POTRZEBNY? Plan działalności gospodarczej jest pisemnym dokumentem,

Bardziej szczegółowo

Agencja Reklamowa CALAMUS MEDIA OFERTA

Agencja Reklamowa CALAMUS MEDIA OFERTA Agencja Reklamowa CALAMUS MEDIA OFERTA Agencja Reklamowa CALAMUS MEDIA specjalizuje się w świadczeniu usług związanych z ogólnie pojętą promocją. Oferujemy obsługę w zakresie projektowania graficznego

Bardziej szczegółowo

group Brief Marketingowy

group Brief Marketingowy 2 1. Sytuacja 1.1 Wyzwanie 1.1.1. Na czym polega wyzwanie dla marki/oferty Firmy w Polsce? 1.1.2. Z czego wynika? wg Firmy 1.1.3. Na jakiej podstawie zostało zdefiniowane? badania; doświadczenie; wyniki

Bardziej szczegółowo

Spotkanie B2B Polskie firmy w Unii Europejskiej Szanse, moŝliwości i wyzwania MenadŜer XXI wieku Inauguracja II tury projektu 07. 06.

Spotkanie B2B Polskie firmy w Unii Europejskiej Szanse, moŝliwości i wyzwania MenadŜer XXI wieku Inauguracja II tury projektu 07. 06. II TURA PROJEKTU Spotkanie B2B Polskie firmy w Unii Europejskiej Szanse, moŝliwości i wyzwania MenadŜer XXI wieku Inauguracja II tury projektu 07. 06. 2006 9.15 9.30 Rozpoczęcie Konferencji MenadŜerowie

Bardziej szczegółowo

PLAN KOMUNIKACJI SŁUŻBY CYWILNEJ

PLAN KOMUNIKACJI SŁUŻBY CYWILNEJ PLAN KOMUNIKACJI SŁUŻBY CYWILNEJ Cel: Zapewnienie obywatelom najwyższej jakości informacji na temat usług publicznych rozbudowa portalu obywatel.gov.pl Informacja dla Obywatela 222 500 115 rekomendacje

Bardziej szczegółowo

Studio reklamy Thot. wieczność i piękno nie. biorą sie znikąd... Studio reklamy Thot

Studio reklamy Thot. wieczność i piękno nie. biorą sie znikąd... Studio reklamy Thot wieczność i piękno nie biorą sie znikąd... KIM JESTEŚMY? jest nowoczesną, dynamicznie rozwijającą się firmą specjalizującą się w świadczeniu usług z zakresu marketingu i reklamy. Nasza oferta jest skierowana

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Informacja o badaniu Pomimo trudnej sytuacji na rynku pracy, zarówno polskie jak i międzynarodowe przedsiębiorstwa coraz częściej dostrzegają

Bardziej szczegółowo

Pakiet Promocyjny dedykowanych kursów e-learningowych dla polskich piłkarzy

Pakiet Promocyjny dedykowanych kursów e-learningowych dla polskich piłkarzy Pakiet Promocyjny dedykowanych kursów e-learningowych dla polskich piłkarzy PARTNER O WSZiC WSZiC to uczelnia, której przewodnią ideą jest hasło Profesjonalizm w sporcie. Poprzez nasze działania staramy

Bardziej szczegółowo

Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik organizacji reklamy powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:

Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik organizacji reklamy powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: Technik organizacji reklamy 333906 1. CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik organizacji reklamy powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA NA KIERUNKU: KOMUNIKACJA WIZERUNKOWA (communication design, public relations, branding)

PROGRAM NAUCZANIA NA KIERUNKU: KOMUNIKACJA WIZERUNKOWA (communication design, public relations, branding) PROGRAM NAUCZANIA NA KIERUNKU: KOMUNIKACJA WIZERUNKOWA (communication design, public relations, branding) FORMA STUDIÓW: niestacjonarne SPECJALNOŚĆ: Communication Design (Projektowanie ) POZIOM KSZTAŁCENIA:

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

Usłyszcie o nas! Reklama w służbie fundraisera

Usłyszcie o nas! Reklama w służbie fundraisera Usłyszcie o nas! Reklama w służbie fundraisera Michał Rżysko, Centrum Myśli Jana Pawła a II Kraków, 17.06.2011 Kryteria SMART Kampania jest projektem, powinna spełniać kryteria SMART S M A R T specific

Bardziej szczegółowo

FREE ARTICLE. www.research-pmr.com. Świadomość marki a lojalność konsumentów. Autor: Maciej Koniewski

FREE ARTICLE. www.research-pmr.com. Świadomość marki a lojalność konsumentów. Autor: Maciej Koniewski FREE ARTICLE Świadomość marki a lojalność konsumentów Autor: Maciej Koniewski Luty 2012 Świadomość marki to najniższy poziom znajomości marki. Jest to początek kontinuum znajomości marki, które rozciąga

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dn. 17 listopada 2011 r. Zapytanie ofertowe

Warszawa, dn. 17 listopada 2011 r. Zapytanie ofertowe Warszawa, dn. 17 listopada 2011 r. Zapytanie ofertowe I. Zamawiający Microbiolab Sp.z o.o. Ul. Starowiślna 6/35 31-038 Kraków Strona www: www.microbiolab.pl Mail: kontakt@microbiolab.pl II. Opis przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Komunikacja i promocja marketingowa na rynku usług edukacyjnych. Warsztaty

Komunikacja i promocja marketingowa na rynku usług edukacyjnych. Warsztaty Komunikacja i promocja marketingowa na rynku usług edukacyjnych. Warsztaty Przyczyny potrzeby promocji szkoły Rynek usług edukacyjnych zaczyna coraz wyraźniej dawać znać o sobie takŝe na poziomie konkurowania

Bardziej szczegółowo

Komunikacja marketingowa firmy na bazie projektu MSP / Lider MSP

Komunikacja marketingowa firmy na bazie projektu MSP / Lider MSP Komunikacja marketingowa firmy na bazie projektu MSP / Lider MSP AGENDA Cel Grupa docelowa Zasięg terytorialny Elementy programu Patronat Współpraca Portal MSP Seminaria Konferencja prasowa Konkurs Lider

Bardziej szczegółowo

Projektowanie graficzne. Księga identyfikacji wizualnej CI

Projektowanie graficzne. Księga identyfikacji wizualnej CI Projektowanie graficzne Księga identyfikacji wizualnej CI Identyfikacja wizualna CI corporate identity Wizerunek jest jednym z najważniejszych elementów składających się na tożsamość każdej firmy. Profesjonalnie

Bardziej szczegółowo

Pojęcie i istota marki

Pojęcie i istota marki Pojęcie i istota marki Marka to nazwa, symbol (znak graficzny) lub ich kombinacja stworzona w celu identyfikacji dóbr i usług sprzedawcy i wyróżnienia ich spośród produktów konkurencyjnych Znaczenie marki

Bardziej szczegółowo