Sytuacja gospodarcza Polski na drodze do Unii Gospodarczej i Walutowej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Sytuacja gospodarcza Polski na drodze do Unii Gospodarczej i Walutowej"

Transkrypt

1 Sytuacja gospodarcza Polski na drodze do Unii Gospodarczej i Walutowej 1. Wstęp Przystąpienie Polski w poczet państw należących do Wspólnoty Europejskiej w maju 2004 roku zobowiązuje nasz kraj w dalszej perspektywie do prowadzenia wspólnej polityki pieniężnej z krajami Eurolandu oraz przyjęcia waluty euro. Generalnie ocena gotowości polskiej gospodarki do zastąpienia złotego nową, europejską walutą opierać się będzie na weryfikacji wypełnienia przez nasz kraj nominalnych kryteriów konwergencji. Z tego też względu warto dokonać oceny obecnej pozycji Polski na ścieżce zbieżności z wymogami Traktatu z Maastricht. Początkowa część niniejszego opracowania przybliży warunki udziału w jednowalutowym obszarze. Następnie przedstawione zostaną monetarne oraz fiskalne kryteria zbieżności. Obok ilościowych, analizowane są również kryteria jakościowe. Końcowa część poświęcona jest kwestii konwergencji realnej, której wystąpienie - zdaniem coraz szerszej grupy ekonomistów jest pożądane na równi ze zbieżnością o charakterze nominalnym. 2. Warunki udziału w Unii Gospodarczej i Walutowej Unia Gospodarcza i Walutowa jest utożsamiana z największym międzynarodowym przedsięwzięciem organizacyjnym na świecie. Podstawą jej tworzenia był plan Delors a ogłoszony w 1989 roku. Zakładał on jej stopniową budowę w trzech, kolejno po sobie następujących etapach. 1 W trakcie realizacji pierwszego etapu nastąpiło podpisanie i wejście w życie Traktatu o Unii Europejskiej 2, który stał się formalną podstawą Unii Gospodarczej i Walutowej stanowiącej nierozerwalną część jednej całości. W drugim etapie, obejmującym lata , państwa członkowskie UE zostały zobowiązane postanowieniami Traktatu z Maastricht do poniesienia ciężaru dostosowawczego, jakim było wypełnienie kryteriów konwergencji zwanych też kryteriami konwersji, spójności, zbieżności, lub po prostu kryteriami z Maastricht. 3 Zaakceptowana została koncepcja integracji o wielu prędkościach. Oznacza to, że pełnoprawnym członkiem Unii Gospodarczej i Walutowej mogą zostać tylko te kraje Unii Europejskiej, które wypełnią kryteria konwersji. Państwa członkowskie UE dążą wobec powyższego do tych samych celów, tyle że z różną prędkością. Uznano w ten sposób, że do udziału w jednolitym obszarze walutowym powinny 1 zob. szerzej: Żukowski P.: EURO Świat, Europa, Polska, CeDeWu, Warszawa 2002, s.88-89, 2 potocznie nazywany Traktatem z Maastricht, 3 Kolasiński T.W.: Geneza i proces tworzenia Unii Gospodarczej i Walutowej w Europie Zachodniej [w:] Nowak A.Z., Stępniak A.(red.): Strefa EURO wyzwanie dla Polski, Wydawnictwo Naukowe WZUW, Warszawa 2003, s.47,

2 zostać dopuszczone kraje, których dobra sytuacja gospodarcza nie podlega dyskusji. Co więcej przyjęto, iż wielkości podstawowych wskaźników ekonomicznych w krajach członkowskich powinny być zbliżone po to, aby osiągnąć pożądaną zbieżność gospodarczą w całej Unii. Rysunek 1. Kryteria zbieżności gospodarczej wynikające z Protokołu załączonego do Traktatu z Maastricht. KRYTERIA ZBIEŻNOŚCI MONETARNE FISKALNE inflacja stopy procentowe kurs walutowy Maksymalnie 1,5 punktu procentowego powyżej średniej dla trzech państw UE o najniższej inflacji Maksymalnie 2 punkty procentowe powyżej średniej dla trzech państw UE o najniższej inflacji Utrzymywanie kursu w max. +/- 15 % przedziale wahań i niemożność jego dewaluacji Maksymalnie 3 % PKB Maksymalnie 60 % PKB deficyt budżetowy dług publiczny Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Treaty on European Union, Protocol on the Convergence Citeria Referred to in Article 109j of the Treaty Establishing the European Community, ECSC-EEC-EAEC, Brussels Luxembourg Konkretne wartości dotyczące wyżej wymienionych kryteriów spójności zawarte zostały w jednym z protokołów dołączonych do Traktatu. 4 Wyłączenie szczegółowych warunków z treści Traktatu było zamierzone, gdyż procedury dotyczące wprowadzania zmian do protokołów są zdecydowanie prostsze niż możliwości zmiany samego Traktatu. Daje to władzom Unii Europejskiej pewną swobodę w kształtowaniu warunków dostępu do strefy euro. Stosownie do potrzeb mogą być one zaostrzone lub złagodzone. 5 Obecnie kształtują się one na poziomie zaprezentowanym na rysunku 1. 4 Treaty on European Union, Protocol on the Convergence Citeria Referred to in Article 109j of the Treaty Establishing the European Community, ECSC-EEC-EAEC, Brussels Luxembourg 1992, 5 Oręziak L.: Euro, nowy pieniądz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999, s.29,

3 Ostatnią fazą budowy było wprowadzenie wraz z początkiem 1999 roku nowej waluty euro na terenie 11 krajów Unii Europejskiej. Był to moment, w którym formalnie zaczęła funkcjonować strefa euro, określana także w literaturze obszarem euro, lub Eurolandem. Od 2001 roku dołączyła do niej Grecja. Poza strefą euro znajdują się nowi członkowie Unii Europejskiej - w tym Polska - oraz trzy kraje, które dotychczas nie zrezygnowały z własnej waluty na rzecz wspólnej jednostki pieniężnej: Wielka Brytania, Dania i Szwecja. W przypadku nowych kandydatów stosuje się tzw. derogację, a wspomniane kraje nazywa członkami UGW z derogacją. Oznacza to, że państwa te są zobowiązane przyjąć euro, a to z kolei obliguje je do podjęcia działań niezbędnych do spełnienia kryteriów zbieżności. Dopiero wtedy staną się pełnoprawnymi członkami Unii Gospodarczej i Walutowej. 3. Sytuacja gospodarcza Polski w świetle nominalnych kryteriów spójności Pierwszym z analizowanych kryteriów monetarnych jest kryterium inflacyjne. Proces obniżania stopy inflacji w Polsce zaliczyć należy do największych sukcesów krajowej gospodarki w okresie transformacji. Konsekwentnie prowadzona polityka pieniężna, nakierowana na realizację średniookresowego celu, przyczyniła się do redukcji jednorocznego wskaźnika wzrostu cen towarów i usług z poziomu trzycyfrowego na początku lat dziewięćdziesiątych, do wielkości wyrażanych w dziesiątych częściach procenta w 2003 roku. Jeszcze w listopadzie 2000 roku wskaźnik inflacji HICP wynosił 10,2 % (wykres 1). Dzięki zacieśnieniu polityki pieniężnej, jak również niższej od oczekiwanej dynamiki popytu zewnętrznego wynikającej ze spowolnienia gospodarczego w strefie euro niespełna dwa lata później w lipcu 2002 roku - poziom inflacji w Polsce wynosił 3,1 % i zrównał się z wartością referencyjną dla strefy euro. Od tego momentu Polska zaczęła wypełniać inflacyjne kryterium z Maastricht. W okresie wrzesień 2003 listopad 2003 średnioroczna stopa inflacji w naszym kraju osiągnęła najniższy w historii poziom wynoszący 0,6 %. Był on niższy od wymaganej przez Traktat z Maastricht wartości referencyjnej o 2,2 punktu procentowego. Od tej chwili poziom inflacji w Polsce zaczął systematycznie wzrastać. W grudniu 2004 roku inflacja HICP wyniosła 3,6 %. Jednocześnie w lipcu tego roku Polska przestała wypełniać inflacyjne kryterium z Maastricht.

4 Wykres 1. Poziom inflacji w Polsce w świetle wartości referencyjnych wynikających z Traktatu z Maastricht w latach % Inflacja w Polsce Wartość referencyjna wynikająca z Traktatu z Maastricht ródło: Opracowanie własne na podstawie danych Eurostat. Ź Po roku 2003 przyjęty został przez Radę Polityki Pieniężnej ciągły cel inflacyjny na poziomie 2,5 % rok do roku, z dopuszczalnym przedziałem wahań wynoszącym +/- 1 punkt procentowy. 6 To, czy będzie on zbieżny ze sformułowanym w Traktacie z Maastricht kryterium inflacyjnym zależeć będzie od kształtowania się w przyszłości wartości referencyjnej. Ta z kolei w wyniku rozszerzenia Unii Europejskiej o nowe kraje członkowskie może ulec znaczącemu obniżeniu. Wynika to z faktu, iż państwa te charakteryzują się bardzo niską inflacją, lub wręcz deflacją. 7 W sytuacji, gdy opisywana wartość referencyjna będzie niższa od założonej w strategii NBP, należy liczyć się z rewizją planowanego poziomu inflacji do wysokości gwarantującej realizację kryterium konwergencji. Negatywną tego konsekwencją może być przejściowe obniżenie dynamiki PKB. Kryterium stopy procentowej traktowane jest jako rozszerzenie inflacyjnego założenia monetarnego. Utrzymujący się wysoki dysparytet stóp procentowych w otwartej gospodarce rynkowej może świadczyć zarówno o oczekiwaniach wzrostu inflacji, jak i deprecjacji kursu walutowego w danym kraju. Zjawiska te mogą przyczynić się do wydłużenia w czasie procesu integracji z UGW, co z pewnością zostałoby negatywnie odebrane przez rynek. 6 Rada Polityki Pieniężnej, Założenia polityki pieniężnej na 2004 r., Warszawa 2003, s. 3, 7 Jeszcze w sierpniu 2004 roku poziom deflacji na Litwie wynosił 0,2 %; w roku 2003 deflacja dotknęła również Czechy,

5 Wykres 2. Poziom stopy procentowej w Polsce w świetle wartości referencyjnych wynikających z Traktatu z Maastricht w latach % Stopa procentowa w Polsce Wartość referencyjna wynikająca z Traktatu z Maastricht Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Eurostat. W latach miało w Polsce miejsce 13 następujących po sobie obniżek stóp procentowych NBP. Konsekwencją tego był ich spadek o 1200 punktów bazowych. Redukcje krótkoterminowych stóp procentowych idące w parze z oczekiwaniami dalszego tłumienia inflacji przyczyniły się do obniżki stóp długoterminowych. Ilustruje to wykres 2 oparty na średniorocznym oprocentowaniu 10-letnich obligacji skarbowych. Jeszcze w kwietniu 2001 roku wielkość ta wynosiła 11,79 % i odbiegała od poziomu referencyjnego o ponad cztery i pół punkty procentowe. Systematyczne obniżki w ciągu trzech następnych lat przyczyniły się do osiągnięcia wartości 5,6 % we wrześniu 2003 roku. W okresie 10 miesięcy, pomiędzy majem 2003, a marcem 2004 Polska wypełniała kryterium zbieżności długoterminowych stóp procentowych. Na koniec 2004 roku, podobnie jak w przypadku wskaźnika inflacji, poziom stóp procentowych w Polsce kształtował się nieznacznie powyżej wartości referencyjnej. Podobnie jak kryterium stopy procentowej, kryterium kursowe pełni rolę rynkowego wskaźnika oceniającego gotowość danego kraju do przystąpienia do strefy euro. Tylko bezstronny arbiter, jakim jest rynek jest w stanie obiektywnie zweryfikować, czy stan osiągniętej nominalnej zbieżności gospodarek można uznać za zjawisko trwałe. Ze względu na fakt, iż nie został jeszcze wyznaczony oficjalny parytet złotego względem waluty euro, przeprowadzone zostało badanie zmian relacji kursowej PLN/EUR w latach Wybór takiego przedziału czasowego wynika z zakładanego, dwuletniego udziału złotego w systemie stabilizowania kursu walutowego. Kurs równowagi ustalony został

6 na poziomie 4,0202, wyznaczonym przez rynek 31 grudnia 2002 roku, a więc w ostatnim dniu przed rozpoczęciem tego doświadczenia. Wykres 3. Fluktuacje kursu walutowego PLN/EUR wobec hipotetycznego parytetu centralnego w latach ,5 5 4,5 4 3,5 3 2, Parytet centralny 1 EUR = 4, /- 15 % korytarz wahań wokół parytetu centralnego Źródło: Opracowanie własne na podstawie tablic kursowych NBP za okres Jak zostało zaprezentowane na wykresie 3, kurs złotego z początku i końca obserwacji był bardzo zbliżony. W międzyczasie zachodziły jednak istotne zmiany. W pierwszej fazie zaobserwować można deprecjację waluty krajowej w relacji do euro. W szczytowym punkcie, w lutym 2004 roku wyniosła ona ponad 21 % względem początkowego poziomu. Tym samym niemożliwe okazałoby się utrzymanie kursu złotego w maksymalnym, dopuszczalnym korytarzu wahań. Co więcej opisywane odchylenie występowało w całym analizowanym okresie po słabej stronie parytetu. Ma to istotne znaczenie ze względu na fakt asymetrycznego podejścia do oceny stopnia wypełnienia kryterium kursowego przez Komisję Europejską. 8 Dopuszcza ono większą tolerancję dla umocnienia, niż dla osłabienia waluty kraju członkowskiego względem parytetu centralnego. O ile bowiem aprecjacja w 15 % przedziale zasadniczo nie stanowiłaby problemu, o tyle większa, aniżeli wyznaczona przez pułap 2,25 % deprecjacja, mogłaby zostać oceniona negatywnie. Powyższe badanie przeprowadzone zostało w systemie kursów płynnych. W mechanizmie stabilizowania ceny krajowej waluty, NBP zobowiązany będzie do przeprowadzania interwencji ograniczających skalę fluktuacji. Powyższy przykład potwierdza, iż należy liczyć się w tym okresie z występującymi napięciami. Przy tej okazji wyłania się 8 Narodowy Bank Polski: Raport na temat korzyści i kosztów przystąpienia Polski do strefy EURO, Warszawa 2004,s. 106,

7 także kolejny problem - wybór optymalnego parytetu centralnego w warunkach obowiązującej obecnie polityki kursowej. Wykres 4. Poziom deficytu budżetowego Polski na tle wartości referencyjnych wynikających z Traktatu z Maastricht w latach Lata wartość referencyjna wynik budżetu % PKB Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Eurostat. W przypadku kryteriów fiskalnych, niepokojącym zjawiskiem jest stale powiększający się deficyt budżetowy (wykres 4). Szczególnie niekorzystna sytuacja w kontekście wypełnienia założeń wynikających z Traktatu z Maastricht miała miejsce w latach W okresie tym wartość krajowego deficytu budżetowego przekroczyła referencyjny pułap, wzrastając w roku 2004 do najwyższego poziomu, wynoszącego 4,8 % PKB. Wysokiemu wzrostowi wydatków budżetu państwa towarzyszy utrzymująca się, niekorzystna ich struktura, utrudniająca redukcję tej wielkości w przyszłości (tabela 1). Tabela 1. Procentowa struktura wydatków budżetu państwa w latach Wydatki Ogółem 100,0 100,0 100,0 100,0 Wydatki zdeterminowane 65,2 66,7 67,6 62,2 Wydatki elastyczne 34,8 33,3 32,4 37,8 Źródło: Uzasadnienie do ustawy budżetowej na 2005 rok skierowane do Sejmu RP, Ministerstwo Finansów, Warszawa, wrzesień 2004, s.57.

8 W latach udział wydatków prawnie zdeterminowanych wyraźnie wzrasta. Jest to wynikiem znacznych kosztów, jakie budżet państwa ponosi po wprowadzeniu w życie reformy ubezpieczeń społecznych i reformy w ochronie zdrowia. W roku 2004 obserwuje się umiarkowany spadek udziału wydatków sztywnych i quasi sztywnych do poziomu 62,2 % ogółu wydatków publicznych. Jest to wynikiem zmiany sposobu refundacji ubytku dochodów z tytułu wprowadzenia reformy ubezpieczeń społecznych. Pomimo tej zmiany proporcje pomiędzy wydatkami, które muszą być bezwzględnie sfinansowane, a wydatkami, jakie można uznać za elastyczne są nadal niekorzystne. W ślad za zwiększającym się deficytem budżetowym podąża rosnący poziom długu publicznego (wykres 5). Co prawda skala tego wzrostu nie stwarza, jak dotąd niebezpieczeństwa przekroczenia granicy referencyjnej, jednak w wyniku poszukiwania wolnych środków pieniężnych może doprowadzić do wzrostu stóp procentowych. Zgodnie z przygotowaną przez Ministerstwo Finansów Strategią zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach , głównym celem jest utrzymanie wielkości długu publicznego na bezpiecznym poziomie. 9 Za taki uważana jest wielkość nie przekraczająca pułapu 55% w relacji do PKB. Wykres 5. Polski dług publiczny w świetle wartości referencyjnych wynikających z Traktatu z Maastricht w latach Lata wartość referencyjna krajowy dług publiczny % PKB Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Eurostat. 9 Ministerstwo Finansów: Przedakcesyjny..., op.cit., s.30,

9 Bezsprzecznym warunkiem wypełnienia obydwu kryteriów fiskalnych jest przeprowadzenie reformy finansów publicznych. W szczególności dotyczy to strony wydatkowej. O tym, iż istnieje w Polsce potrzeba racjonalizacji wydatków publicznych świadczyć może Raport Banku Światowego opublikowany w 2003 roku. 10 Wskazuje się w nim na możliwość ograniczenia salda pierwotnego budżetu państwa poprzez skomasowane działania, przede wszystkim w obszarze wydatków socjalnych. Reformy te, choć niezbędne, są bardzo niezręczne politycznie. Ze względu na niezadowolenie zaangażowanych w nie grup społecznych i możliwość odwrócenia się elektoratu od władz rządzących, działania te są nieustannie przekładane w czasie. Rada ECOFIN zaleciła Polsce podjęcie dodatkowych działań w celu redukcji deficytu budżetowego poniżej 3 % PKB do 2007 roku. Niedopełnienie powyższego wymogu mogłoby doprowadzić nasz kraj do utraty Funduszu Spójności, który ma zapewnić Polsce środki wspomagające proces realnej konwergencji. Ponadto, nie spełniając kryterium fiskalnego z Maastricht Polska pozbawiłaby się możliwości wejścia do strefy euro przed końcem tej dekady. W odpowiedzi Ministerstwo Finansów opracowało program Strategia Zarządzania Finansami Publicznymi na lata Program ten składa się z trzech części. Są to: - strategia fiskalna, - strategia podatkowa, oraz - strategia zarządzania. Celem wdrożenia programu jest osiągnięcie optymalnej ścieżki fiskalnej oraz podatkowej, a także usprawnienie procesu zarządzania finansami publicznymi. Wprowadzenie programu ma zapewnić wzrost konkurencyjności polskiej gospodarki, większe możliwości absorbcji funduszy unijnych, wyjście z procedury nadmiernego deficytu oraz realizację kryteriów z Maastricht, co pozwoli na przystąpienie do unii walutowej. W chwili obecnej przeprowadzeniu tych reform sprzyja dobra koniunktura gospodarcza. 4. Sytuacja gospodarcza Polski w świetle realnych kryteriów spójności Zastąpienie złotego przez euro prowadzi do pytania, czy wypełnienie nominalnych kryteriów konwergencji będzie wystarczające do funkcjonowania w obszarze 10 World Bank: Toward a Fiscal Framework for Growth. A Public Expenditure and Institutional Review, Washington 2003, s , 11 Ministerstwo Finansów, Strategia Zarządzania Finansami Publicznymi na lata , Warszawa wrzesień 2004,

10 jednowalutowym? Często wskazuje się bowiem na potrzebę wystąpienia realnej konwergencji. Określana jest ona w literaturze jako stan, w którym wzrost PKB ma szansę być zgodny z potencjałem wytwórczym kraju, zatrudnienie jest wysokie, a bilans płatniczy wykazuje saldo dające się utrzymać bez wywoływania deflacji, znacznego spadku rezerw, ani nadmiernego wzrostu zadłużenia 12. Realną konwergencję zaliczyć można do kryterium o charakterze funkcjonalnym, determinującym stopień konkurencyjności krajowej gospodarki. Im jest ona większa, tym solidniejsze są fundamenty do trwałego spełnienia przez Polskę nominalnych kryteriów spójności. Najczęściej wykorzystywaną miarą realnej konwergencji jest wielkość PKB na jednego mieszkańca. W tabeli 2 wskaźnik ten został przedstawiony w Standardach Siły Nabywczej 13 (PPS) w relacji do średniej UE. W 2004 roku indeks ten wyniósł w Polsce 47,4 i był jednym z najniższych spośród wszystkich wskaźników nowych krajów członkowskich UE. Co więcej znacząco odbiega on od wielkości zanotowanych w Grecji, Portugalii i Hiszpanii w momencie przystępowania tych państw do UGW. Tabela 2. Wybrane elementy realnej konwergencji w Polsce i innych nowych krajach członkowskich w 2004 roku. Państwo a Dane dotyczą roku wstąpienia tych krajów do strefy euro. b średnia w UE = 100. PKB per capita wyrażone w PPS b Stopa bezrobocia w % Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Eurostat. Produktywność siły roboczej na osobę zatrudnioną wyrażone w PPS b Estonia 50,4 9,2 50,1 Łotwa 43,7 9,8 43,6 Litwa 48,0 10,8 49,8 Malta 72 6,6 84,3 Polska 47,4 18,8 60,1 Słowacja 54,0 18,0 61,4 Słowenia 78,5 6,0 76,3 Czechy 69,9 8,3 63,6 Węgry 61,7 5,9 69,5 Cypr 81,4 5,0 86,22 Grecja a 73,7 10,8 90,6 Portugalia a 77,2 4,5 69,4 Hiszpania a 91,8 12,8 102,4 12 Lutkowski K.: Uwagi o strategii monetarnej Polski na drodze do Unii Europejskiej i obszaru EURO, Zarządzanie ryzykiem nr 3/2003, s ang. Purchasing Power Standards (PPS). Za wyborem tego wskaźnika przemawia jego wysoka komunikatywność. W przypadku, gdy indeks w danym kraju nie przekracza wartości 100, poziom PKB na jednego mieszkańca jest niższy od przeciętnego w UE. Im wyższa jest skala tego odchylenia, tym większa jest różnica pomiędzy wskaźnikiem w danym kraju i średnią dla całej Unii,

11 Również inne zaprezentowane w tabeli 2 elementy realnej konwergencji prowadzą do wniosku, iż niezbędna jest w Polsce kontynuacja procesu zbieżności. Szczególną bolączką jest najwyższy w całej UE poziom bezrobocia. Uwidaczniająca się w ostatnim okresie dynamika wzrostu PKB nie przekłada się na radykalne zwiększenie liczby miejsc pracy. Problem ten jest szczególnie istotny w kontekście tymczasowego blokowania dostępu do unijnych rynków pracy dla Polaków. Oznacza to, iż w ramach pakietu działań niezbędnych dla spełnienia kluczowego kryterium optymalnego obszaru walutowego, priorytet powinno uzyskać wprowadzenie w kraju instrumentów zwiększających elastyczność rynku pracy. Umożliwiłoby to w warunkach występowania barier dla swobodnego przepływu siły roboczej, przynajmniej częściową neutralizację ewentualnych szoków asymetrycznych, do momentu, w którym migracje zewnętrzne do krajów UE staną się możliwe. 5. Zakończenie Warunkiem udziału w UGW jest osiągnięcie przez gospodarki krajów do niej przystępujących znacznego stopnia zbieżności. Formalną decyzję w sprawie uczestnictwa danego kraju we wspólnym obszarze walutowym podejmuje Rada Unii Europejskiej do spraw Ekonomicznych i Finansowych na podstawie wniosków płynących z Raportów Konwergencji. Dokument ten przygotowywany jest przez Komisję Europejską i Europejski Bank Centralny w dwuletnich odstępach czasu, lub w każdym momencie, na życzenie państwa członkowskiego UE pozostającego poza obszarem euro. Nie należy oczekiwać, iż wypełnienie zapisanych w Traktacie o Unii Europejskiej kryteriów konwergencji wyeliminuje wszystkie zaburzenia gospodarcze w Eurolandzie. Warto jednak podkreślić, iż założenia z nich wynikające określają zdrowy stan gospodarki, który warto osiągnąć bez względu na fakt uczestnictwa w UGW.

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej STABILIZACJA KURSU WALUTOWEGO PRZED PRZYSTĄPIENIEM DO STREFY EURO Joanna Stryjek, SGH Wejście

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r.

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Bruksela, dnia 12 maja 2010 r. Sprawozdanie nr 29/2010 Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Wstęp W sprawozdaniu z konwergencji

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 7 / 2014 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+48 22) 694 36 00 694 36 04 fax (+48 22) 694 41 77 e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę Marcin Konarski EURO jako waluta międzynarodowa 1. Walutą euro posługuje się dziś około 330 milionów

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Konwergencja nominalna a konwergencja realna kiedy będzie możliwe wprowadzenie euro? Joanna

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed Polską gospodarką Paweł Kruk Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 04-12-2014 r. Jeśli nie wiadomo o co chodzi, chodzi o : Pieniądze

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej PF Monitor konwergencji nominalnej w UE czerwiec Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer / Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej PM Monitor konwergencji nominalnej w UE styczeń Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer / Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa

Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa I. Polityka pieniężna EBC Znowu kamienie milowe :-) Kamień 1: utworzenie strefy euro 1992-1998 Traktat z Maastricht, art.109j: Kryteria konwergencji Kraje prowadzą

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej PM Monitor konwergencji nominalnej w UE październik Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer / Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz. Wykład 14 i 15 Polska w strefie euro

Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz. Wykład 14 i 15 Polska w strefie euro Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz Wykład 14 i 15 Polska w strefie euro http://www.zie.pg.gda.pl/~jwo/ email: jwo@zie.pg.gda.pl Czy opłaca się wejść do strefy euro? 1. Rola

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego

dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego Pojęcie integracji Integracja to proces scalania grupy elementów, który ma miejsce w ramach poszczególnych

Bardziej szczegółowo

MAPA DROGOWA PRZYJĘCIA EURO PRZEZ POLSKĘ MATERIAŁ INFORMACYJNY

MAPA DROGOWA PRZYJĘCIA EURO PRZEZ POLSKĘ MATERIAŁ INFORMACYJNY MINISTERSTWO FINANSÓW MAPA DROGOWA PRZYJĘCIA EURO PRZEZ POLSKĘ MATERIAŁ INFORMACYJNY Warszawa, październik 2008 r. Poniższy dokument ma posłużyć ustaleniu kolejności niezbędnych działań w ramach procesu

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy CELE LEKCJI: Ogólny: - poznanie waluty euro. Szczegółowe: - uczeń zna

Bardziej szczegółowo

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki W ostatnich tygodniach na nowo rozgorzała debata nad perspektywami przyjęcia

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Euro wspólny pieniądz

Euro wspólny pieniądz Euro wspólny pieniądz dr Agnieszka Kłos Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej PF Monitor konwergencji nominalnej w UE 7 marzec Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer / Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 77

Bardziej szczegółowo

Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa

Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Jak kryzys finansowy i fiskalny wpłyn ynął na perspektywę polskiego członkostwa w strefie euro? Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Wiosenna Szkoła a Leszka Balcerowicza, Forum Obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 8 października 2014 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 8 października 2014 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 8 października 2014 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat bieżącej i przyszłych decyzji dotyczących polityki

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017

Bardziej szczegółowo

Data Temat Godziny Wykładowca

Data Temat Godziny Wykładowca Harmonogram zajęć w ramach Studiów Podyplomowych Mechanizmy funkcjonowania strefy EURO (IV edycja) organizowanych przez Uniwersytet Opolski przy wsparciu Narodowego Banku Polskiego (zajęcia odbywać się

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 4 marca 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 4 marca 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 4 marca 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat obecnej i przyszłych decyzji dotyczących polityki pieniężnej

Bardziej szczegółowo

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski Kryzys finansów publicznych i druga fala Wielkiej Recesji Badanie wykonane przez Instytut Badań Strukturalnych w ramach prac nad projektem: Analiza procesów zachodzących na polskim rynku pracy i w obszarze

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO

BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I INŻYNIERII PRODUKCJI BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO Arkadiusz Skowron O P O L E 2 0 0 7 SPIS TREŚCI WSTĘP...3 1. Zagrożenia i koszty

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku 25 kwietnia 2016 roku Bieżąca sytuacja gospodarcza Grzegorz Warzocha - AVANTA Auditors & Advisors www.avanta-audit.pl Międzynarodowa sytuacja gospodarcza 4,0% 3,5% 3,0% 2,5% Globalne tendencje gospodarcze

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce?

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Rafał Antczak Członek Zarządu Deloitte Consulting S.A. Europejski Kongres Finansowy Sopot, 23 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce?

Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce? Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce? Wiktor Wojciechowski Invest Bank Jesienna Szkoła Leszka Balcerowicza listopad 2012 Plan wykładu: Czy w ostatnich latach tempo wzrostu gospodarki w

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Kryteria konwergencji a procesy dostosowawcze w nowych krajach członkowskich UE na przykładzie efektu Balassy-Samuelsona

Kryteria konwergencji a procesy dostosowawcze w nowych krajach członkowskich UE na przykładzie efektu Balassy-Samuelsona Krzysztof Kawiński Uniwersytet Wrocławski, NKE Kryteria konwergencji a procesy dostosowawcze w nowych krajach członkowskich UE na przykładzie efektu Balassy-Samuelsona Wstęp Wraz z podpisaniem traktatu

Bardziej szczegółowo

Unia Gospodarcza i Pieniężna

Unia Gospodarcza i Pieniężna Unia Gospodarcza i Pieniężna Polityka gospodarcza i pieniężna (art. 119 TfUE) Dla osiągnięcia celów określonych w artykule 3 Traktatu o Unii Europejskiej, działania Państw Członkowskich i Unii obejmują,

Bardziej szczegółowo

OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty

OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO Artykuł wprowadzający do e-debaty Marta Penczar, Monika Liszewska, Piotr Górski Ocena potencjalnych

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Streszczenie. Słowa kluczowe:

Streszczenie. Słowa kluczowe: 2 Streszczenie Utworzenie Unii Gospodarczej i Walutowej jest kolejnym etapem integracji europejskiej. Ze względu na zróżnicowanie krajów członkowskich Unii Europejskiej nie każdy z nich ponosi jednakowe

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o finansach publicznych

U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o finansach publicznych U S T AWA Projekt z dnia o zmianie ustawy o finansach publicznych Art. 1. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm. 1) ) wprowadza się następujące

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III 6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III Okres subskrypcji: 02.12.2011 07.12.2011 Okres trwania lokaty: 08.12.2011 08.06.2012 Aktywo bazowe: Kurs EUR/PLN ogłaszany na fixingu Narodowego Banku

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 1

Bankowość Zajęcia nr 1 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 1 Bankowość centralna, przemiany w pośrednictwie finansowym System bankowy Dwuszczeblowość: bank centralny + banki komercyjne (handlowe);

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Sytuacja makroekonomiczna w Polsce

Sytuacja makroekonomiczna w Polsce Departament Polityki Makroekonomicznej Sytuacja makroekonomiczna w Polsce 27 lutego 215 ul. Świętokrzyska 12-916 Warszawa tel.: +48 22 694 52 32 fax :+48 22 694 36 3 Prawa autorskie Ministerstwo Finansów

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Grażyna Marciniak Główny Urząd Statystyczny IV. Posiedzenie Regionalnego Forum Terytorialnego, Wrocław 8 grudnia 215 r.

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 kwietnia 2016 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 kwietnia 2016 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 kwietnia 2016 r. Na posiedzeniu członkowie Rady dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście sytuacji makroekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa

Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa Optymalny obszar walutowy Kiedy do euro? Danemu krajowi opłaca się przyjąć wspólną walutę wtedy, kiedy korzyści z tym

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty pierwszy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015

Bardziej szczegółowo

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

Pomiar dobrobytu gospodarczego

Pomiar dobrobytu gospodarczego Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Pomiar dobrobytu gospodarczego Uniwersytet w Białymstoku 07 listopada 2013 r. dr Anna Gardocka-Jałowiec EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 lipca 2016 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 lipca 2016 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 lipca 2016 r. Na posiedzeniu członkowie Rady dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście sytuacji makroekonomicznej w

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz. Wykład 13 Polityka fiskalna w Unii Walutowej

Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz. Wykład 13 Polityka fiskalna w Unii Walutowej Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz Wykład 13 Polityka fiskalna w Unii Walutowej http://www.zie.pg.gda.pl/~jwo/ email: jwo@zie.pg.gda.pl 1. Jaka jest rola polityki fiskalnej

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Do druku nr 3293 SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, 2004 - IV kadencja

Do druku nr 3293 SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, 2004 - IV kadencja Do druku nr 3293 SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, 2004 - IV kadencja Narodowy Bank Polski Rada Polityki Pieniężnej Przewodniczący GP-DP-MZ-070-3/04/2155/2004 Pan Józef Oleksy Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO Eksperci Eurosystemu opracowali projekcje rozwoju sytuacji makroekonomicznej w obszarze euro na podstawie informacji dostępnych na dzień

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Podstawy ekonomii Wykład IV-V-VI Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Bezrobocie Bezrobocie zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r.

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r. Raport miesięczny Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku Warszawa, 14.06.2013 r. Spis treści: 1. INFORMACJE NA TEMAT WYSTĄPIENIA TENDENCJI I ZDARZEŃ W OTOCZENIU RYNKOWYM SPÓŁKI, KTÓRE W JEJ

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Co zazwyczaj się mówi o wejściu do Strefy Euro? Polska musi spełniać 5 kryteriów z Maastricht Wejście Polski do strefy Euro jest generalnie korzystne Musimy wejść

Bardziej szczegółowo

Informacja. Nr 427. Uwagi w sprawie polityki kursowej w świetle projektu ustawy budżetowej na 1997 rok

Informacja. Nr 427. Uwagi w sprawie polityki kursowej w świetle projektu ustawy budżetowej na 1997 rok KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Uwagi w sprawie polityki kursowej w świetle projektu ustawy budżetowej na 1997 rok Grudzień 1996 Adam Koronowski Informacja

Bardziej szczegółowo

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH przyczyny, mechanizm, drogi wyjścia redakcja naukowa Leokadia Oręziak Dariusz K. Rosati Warszawa 2013 SPIS TREŚCI WSTĘP Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati ^ 9 ROZDZIAŁ 1. Konsolidacja

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo