MeridianHealth.com. Ścieżka zdrowia dla serca Podręcznik dla kobiet

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MeridianHealth.com. Ścieżka zdrowia dla serca Podręcznik dla kobiet"

Transkrypt

1 MeridianHealth.com

2 Spis treści Określenie ryzyka Czym jest choroba serca...5 Główne czynniki ryzyka chorób serca...7 W jakiej grupie ryzyka się Pani znajduje...7 Dziewięć istotnych pytań, jakie zadać swojemu lekarzowi Sporządzenie planu Zarządzanie swoim trybem życia Wizyty u lekarza Wykonywanie badań laboratoryjnych Sposoby na przeżycie Znajomość znaków ostrzegawczych Kroki w celu przeżycia Więcej informacji (3

3 Określenie ryzyka u siebie Choroby serca są główną przyczyną zgonów wśród kobiet. To dlatego szpitale w grupie Meridian Health zapewniają program skupiający się na zdrowiu serca u kobiet dla Pani i najbliższych Pani osób. Wspólnie możemy wywrzeć pozytywny wpływ na zdrowie kobiet w całym New Jersey. Czym jest choroba serca? Po usłyszeniu ter minu choroba serca, jaka jest Pani pierwsza reakcja? Podobnie jak wiele kobiet, może Pani pomyśleć Ta choroba dotyczy mężczyzn lub Ten problem mnie nie dotyczy. Jednak oto fakt od serca : choroba serca jest główną przyczyną zgonów wśród kobiet w Stanach Zjednoczonych. Choroba wieńcowa serca jest najpowszechniejszy m schorzeniem tego organu. Jest to zaburzenie naczyń krwionośnych, które może prowadzić do zawału. Zawał następuje, gdy tętnica ulega zaczopowaniu, tym samy m zapobiegając przedostawaniu się tlenu i substancji odżywczych do serca. Choć często zwana jest po prostu chorobą serca, jest to jedna z kilku chorób sercowo-naczyniowych, które są schorzeniami tego właśnie układu. Inne zaburzenia sercowo-naczyniowe to, między innymi, zastoinowa niewydolność serca, udar, nadciśnienie, dusznica bolesna (bóle w klatce piersiowej) oraz reumatyczna choroba serca. Choroba serca jest schorzeniem na całe życie jeżeli już raz wystąpi, pozostaje na zawsze. Zabiegi takie jak pomostowanie aor talno-wieńcowe (tzw. by-pass) i angioplastyka mogą pomóc w usprawnieniu dopływu krwi i tlenu do serca, lecz tętnice mogą pozostać uszkodzone. Ponadto stan naczyń krwionośnych stopniowo pogorszy się, jeżeli nie podjęte zostaną kroki w celu zmiany codziennych nawyków. Wiele kobiet umiera z powodu komplikacji wynikłych z choroby serca lub są one przyczyną trwałej niepełnosprawności. Dlatego bardzo ważne jest podjęcie działań, aby zapobiegać i kontrolować tę chorobę. Infor macje zawarte w niniejszym podręczniku oraz zgłoszenie się na konsultację do swojego lekarza może nakierować Panią na właściwą drogę do zdrowszego serca. (5

4 Ostatnia ankieta przeprowadzona wśród kobiet w wieku od 40 do 70 lat w okręgach Monmouth i Ocean wykazała, że wiele kobiet przejawia czynniki ryzyka, lecz nie uważa się za zagrożone. Wyniki ankiety wykazały, że: 78% przebadanych kobiet kwalifikuje się do grupy ryzyka wystąpienia pierwszego zawału, ze względu na jeden lub więcej głównych czynników ryzyka choroby serca. Tylko 53% z tych kobiet uważa się za zagrożone chorobą serca lub zawałem. Więcej zaskakujących faktów: Jedna na dwie kobiety w Stanach Zjednoczonych umiera w wyniku choroby serca lub udaru, podczas gdy jedna na 30 umiera z powodu raka piersi. 38% kobiet umrze w przeciągu jednego roku po przejściu zawału serca. W przeciągu sześciu lat po przejściu zawału serca około 46% kobiet stanie się niepełnosprawnych z niewydolnością serca. Dwie trzecie kobiet, które przeszły zawał serca, nie powraca w pełni do zdrowia. Faktem jest, że choroba serca może dotknąć każdego. Na szczęście jest to problem, wobec którego można podjąć odpowiednie działania. Niniejszy podręcznik pomoże Pani dowiedzieć się więcej na temat swojego ryzyka zachorowania na chorobę serca, jak i kroków, które pomogą jej zapobiec i kontrolować ją. Dla kobiet w wieku średnim podjęcie działań jest szczególnie istotne. Po osiągnięciu menopauzy ryzyko wystąpienia choroby serca i zawału u kobiety drastycznie rośnie. U jednej na osiem kobiet w przedziale wiekowym od 45 do 64 roku życia występuje pewien rodzaj choroby serca, a odsetek ten rośnie do jednej spośród trzech kobiet powyżej 65 roku życia. Pani serce jest niesamowitą pompą, która nieprzerwanie zaopatruje natlenowaną krew do tętnic. Serce kobiety bije przeciętnie około razy na dzień, pompując ponad 4 litry (znacznie ponad 1 galon) krwi na minutę. U osób cierpiących na chorobę serca przepływ krwi do mięśnia sercowego może stać się ograniczony lub całkowicie zatrzymać się czego wynikiem jest zawał serca. To dlatego tak istotnym jest utrzymywanie serca w dobrym zdrowiu i zachowanie zdolności rozpoznania objawów choroby serca, które mogą być nieznaczne, szczególnie u kobiet. Główne czynniki ryzyka chorób serca Starsze kobiety oraz te z historią choroby serca w rodzinie narażone są na większe ryzyko. Jakkolwiek istnieje sześć głównych czynników ryzyka, wobec których można podjąć stosowne działania: Palenie tytoniu Nadciśnienie Wysokie stężenie cholesterolu we krwi Nadwaga Brak aktywności fizycznej Cukrzyca W jakiej grupie ryzyka się Pani znajduje Proszę poświęcić chwilę na wypełnienie następującego testu dotyczącego zdrowia serca u kobiet, który pomoże ustalić Pani ogólne ryzyko zachorowania na chorobę serca. 1. Mój wiek: Mniej niż 65 lat (0 punktów) Więcej niż 65 lat (2 punkty) Aby zrównoważyć ryzyko choroby serca, warto wykonywać wiele ćwiczeń fizycznych, zdrowo odżywiać się, regularnie chodzić na wizyty do lekarza oraz zarządzać swoim stresem. 2. Zdiagnozowano u mnie nadciśnienie. Nie. Moje ciśnienie krwi jest w normie. (0 punktów) Tak. Mam nadciśnienie. (2 punkty) Prawidłowe ciśnienie krwi wynosi 120/80 lub mniej; osoby z ciśnieniem krwi powyżej 140/90 powinny zasięgnąć porady lekarza. 3. Zdiagnozowano u mnie cukrzycę. Nie (0 punktów) Tak (2 punkty) Cukrzyca, zdefiniowana jako poziom cukru we krwi na czczo wynoszący co najmniej 100, może zwiększyć ryzyko choroby serca. (7

5 4. Mój poziom cholesterolu wynosi: Poniżej 200 mg/dl (0 punktów) mg/dl (1 punkt) Ponad 240 mg/dl (2 punkty) Nie znam swojego poziomu cholesterolu (2 punkty) Należy regularnie sprawdzać swój poziom cholesterolu we krwi. Wartość co najmniej 240 mg/dl mniej więcej podwaja ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej. 5. W mojej rodzinie były przypadki choroby serca. Nie (0 punktów) Tak (3 punkty) Zdrowe nawyki, takie jak prawidłowe odżywianie się, niepalenie tytoniu oraz regularne ćwiczenia fizyczne są szczególnie ważne, jeżeli w Pani rodzinie były przypadki choroby serca. Nie możemy zmienić genów, z którymi się urodziliśmy, lecz możemy przyłożyć się do wyeliminowania wszystkich czynników ryzyka, nad jakimi możemy zapanować. 6. Waga mojego ciała jest: Mniej więcej prawidłowa lub nieco poniżej normy. (0 punktów) Powyżej normy o mniej niż 9 kg (20 funtów). (1 punkt) Powyżej normy o ponad 9 kg (20 funtów). (2 punkty) Utrzymywanie wagi w prawidłowym przedziale zwiększa szanse dobrego zdrowia i dłuższego życia. Badania wykazały, że osoby otyłe (z nadwagą ponad 13,5 kg/30 funtów) są bardziej narażone na powstanie nadciśnienia, powiększenie serca i zgrubienie ścian w komorach serca zajmujących się pompowaniem. Dieta niskotłuszczowa w połączeniu z dużą ilością zajęć fizycznych może pomóc w zapobieżeniu tym warunkom. 7. Mój typowy schemat ćwiczeń wygląda następująco: Godzinę dziennie, przynajmniej 4 razy w tygodniu. (0 punktów) 3 lub 4 godziny w tygodniu, lecz w jednej sesji naraz. (1 punkt) Tylko chodzenie po domu/biurze. (2 punkty) Tylko 30 minut wysiłku fizycznego (takiego jak pływanie, jazda na rowerze czy energiczny spacer) przynajmniej 4 razy w tygodniu może pomóc w zachowaniu zdrowego serca. 8. Moje nawyki żywieniowe: Zjadam posiłki o dobrej wartości odżywczej i tylko sporadycznie pozwalam sobie na słodycze/tłuszcze. (0 punktów) Nie planuję posiłków, co oznacza, że mogłabym jeść bardziej zdrowo. (1 punkt) Jem wszystko, na co mam ochotę, nawet jeśli są to posiłki bogate w tłuszcze nasycone lub wysokokaloryczne. (2 punkty) Aby zachować ogólnie dobre zdrowie, należy przy każdym posiłku spożywać dania o niskiej zawartości tłuszczu, bogate w błonnik. 9. Moje używaniu wyrobów tytoniowych: Nie palę lub rzuciłam palenie ponad 3 lata temu. (0 punktów) Palę jedną paczkę dziennie. (4 punkty) Palę dwie lub więcej paczek dziennie. (5 punktów) Jeżeli nigdy Pani nie paliła lub całkowicie rzuciła ten nałóg, należą się Pani gratulacje! Jeżeli jednak Pani pali, proszę przestać już teraz! Badania wykazały, że 3 lata po rzuceniu palenia serce staje się prawie tak zdrowe, jak gdyby nigdy Pani nie paliła. Wyniki testu dotyczącego zdrowia serca u kobiet: 7 lub mniej punktów: Świetnie! Jest Pani w grupie obniżonego ryzyka wystąpienia choroby serca, lecz mimo to warto regularnie chodzić do lekarza i sprawdzać swoje ciśnienie krwi i poziom cholesterolu. Proszę regularnie wykonywać ćwiczenia fizyczne i dalej kultywować dobre nawyki żywieniowe punktów: Może Pani znajdować się w grupie umiarkowanego ryzyka wystąpienia choroby serca. Proszę regularnie chodzić na wizyty do swojego lekarza w celu sprawdzenia ciśnienia krwi i poziomu cholesterolu. Wprowadzając zmiany do stylu życia, takie jak rzucenie palenia, spożywanie pokarmów niskotłuszczowych i aktywność ruchową, istnieje pole do poprawy sytuacji i zdrowszego serca! punktów: Niestety, może Pani znajdować się w grupie wysokiego ryzyka wystąpienia choroby serca. Proszę wkrótce udać się do swojego lekarza i omówić udzielone przez siebie odpowiedzi w tym teście. Proszę podejść do sytuacji pozytywnie i zaczynając od dziś zmienić swój styl życia w celu uwzględnienia ulubionej aktywności fizycznej, spożywania smacznych pokarmów niskotłuszczowy i bogatych w błonnik, a jeśli jest Pani palaczką natychmiast rzucić nałóg. (9

6 . Jeżeli chciałaby Pani uzyskać lepszy wynik w tym teście, proszę porozmawiać ze swoim lekarzem o zdrowiu serca i zadać następujących 9 pytań. Jeżeli potr zebuje Pani wybrać lekarza, proszę zadzwonić pod numer infolinii Meridian Health 1800DOCTORS, aby uzyskać bezpłatne skierowanie. Dziewięć istotnych pytań, jakie zadać swojemu lekarzowi 1. Czy mój lekarz przeszedł specjalistyczne szkolenie w zakresie chorób serca u kobiet? 2. Jakie są moje czynniki ryzyka wystąpienia choroby serca i co mogę zrobić, aby obniżyć to ryzyko? 3. Jakie są znaki ostrzegawcze w chorobie serca lub przy zawale? 4. Co powinnam wiedzieć na temat wpływu menopauzy na moje zdrowie? 5. Jakie jest moje ciśnienie krwi, poziom cholesterolu oraz wskaźnik masy ciała (BMI)? 6. Jaki jest najlepszy sposób na to, abym rzuciła palenie? 7. Czy moje czynniki ryzyka wystąpienia choroby serca są takie same, czy inne od tych warunkujących udar? 8. Jakie są najnowsze informacje na temat zapobiegania i leczenia zawału serca za pomocą aspiryny o niskich dawkach? 9. Jeżeli będę odczuwać jakiekolwiek objawy, które wydawać mi się będą związane z sercem, takie jak niestrawność, zmęczenie, zadyszka lub ból w klatce piersiowej, jakie powinnam podjąć kroki? Sporządzenie planu Większość kobiet uważa, że rak powoduje najwięcej zgonów wśród tej płci. Są jednak w błędzie. Jest to choroba serca. W rzeczywistości prawie dwa razy więcej kobiet umiera każdego roku z powodu chorób sercowo-naczyniowych, niż z powodu wszystkich form raka. Jednak nie musi to mieć wpływu na Panią. Następujące informacje mają na celu pomóc Pani bardziej szczegółowo zrozumieć, jak niektóre czynniki mogą wpłynąć na szanse wystąpienia choroby serca oraz jak je kontrolować. Zarządzanie swoim trybem życia Zdrowy styl życia Prowadzenie zdrowego stylu życia jest ważne dla przyszłości Pani zdrowia, a waga jest istotnym jego czynnikiem. Powstanie problemów związanych z sercem jest o wiele bardziej prawdopodobne wśród otyłych kobiet, nawet jeżeli nie występują u nich żadne inne czynniki ryzyka. Długoterminowe badanie wykazało, że przybranie na wadze nawet niewielu kilogramów (5-8 kg/11-17 funtów) po osiągnięciu 18 roku życia zwiększa ryzyko choroby wieńcowej u kobiet. Prawidłowe odżywianie i stosowne ćwiczenia fizyczne są również ważne w zachowaniu zdrowia serca. Tylko 30 minut umiarkowanej aktywności fizycznej w większość, a najlepiej we wszystkie, dni jest zawsze pomocne. Dla większości kobiet zobowiązanie się do przestrzegania zdrowych nawyków w zasadzie wystarcza, aby zapobiec lub kontrolować chorobę serca. Warto zapisać swój plan w tabeli w celu poprawienia zdrowia serca poprzez wykonanie następujących kroków: Ograniczyć spożycie pokarmów obfitujących w tłuszcz, tłuszcz nasycony i cholesterol oraz spożywać więcej warzyw i owoców. Być bardziej aktywną fizycznie. Stracić wagę w przypadku nadwagi. Sprawdzać ciśnienie krwi oraz poziom cholesterolu we krwi. Rzucić palenie, jeżeli jest się palaczem. Rzucenie palenia Jeżeli niepokoi się Pani o zdrowie swojego serca, czas już rzucić palenie. Według Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego (American Heart Association) papierosy są wiodącą przyczyną zgonów, którym można zapobiec w tym kraju. Zadziwiający jest fakt, że wśród palaczek w Stanach Zjednoczonych prawie tyle samo kobiet umiera z powodu choroby serca, co na raka płuc. Szanse zawału serca wśród palaczek są dwa do sześciu razy wyższe niż wśród kobiet niepalących, a ryzyko to rośnie wraz z liczbą wypalanych papierosów. Palenie zwiększa także ryzyko udaru. (11

7 Zarządzanie stresem Każdy odczuwa stres. Obowiązki związane z pracą, rodziną i ogółem społeczeństwa nakładają się, tym samym czyniąc naszą ludność najbardziej zestresowaną we współczesnej historii. Dobrą wieścią jest to, że jeżeli presja jest odczuwalna, wówczas istnieją sposoby, na jakie można ją obniżyć, tym samym redukując ryzyko choroby serca. Proszę zasięgnąć porady lekarza, aby uzyskać więcej informacji. Zaspokajanie swoich potrzeb Jesteśmy tym, co jemy przynajmniej jeżeli chodzi o serce. Spożywanie zbilansowanych posiłków o dobrej wartości odżywczej zmniejsza ryzyko choroby serca na trzy sposoby: poprzez obniżenie wysokich poziomów cholesterolu we krwi, kontrolowanie nadciśnienia oraz zgubienie zbędnych kilogramów. Proszę korzystać z następujących wskazówek, które mają na celu pomóc wybrać Pani smaczną i zdrową dietę: Spożywać zróżnicowane pokarmy Zbilansować spożywane pokarmy poprzez ćwiczenia fizyczne utrzymywać lub poprawić swoją wagę. Wybrać dietę obejmującą wiele produktów zbożowych, warzyw i owoców. Wybrać dietę niskotłuszczową, o małej zawartości tłuszczów nasyconych i cholesterolu, jak również z umiarkowaną ilością cukrów, soli i sodu. Jeżeli pije Pani napoje alkoholowe, należy robić to z umiarem. Ruch to zdrowie Według wskazówek żywieniowych dla Amerykanów wydanych przez Departament Rolnictwa (USDA), wymienione poniżej ćwiczenia fizyczne mogą pomóc w obniżeniu ryzyka choroby serca: Energiczny spacer (4-6 km/h czyli 3-4 mile na godzinę) Gimnastyka kondycyjna lub ogólna gimnastyka zdrowotna Sporty rakietowe, takie jak badminton lub ping-pong Koszenie trawnika Golf (ciągnięcie torby lub noszenie swoich kijów) Jogging Pływanie (umiarkowany wysiłek) Jazda na rowerze (umiarkowane tempo: 16 km/h, czyli 10 mil na godzinę, lub wolniej) Praca w ogródku Prace domowe Taniec Wizyty u lekarza Terapia nadciśnienia Wysokie ciśnienie krwi, czyli nadciśnienie, może z czasem uszkodzić naczynia krwionośne, umożliwiając nagromadzenie się cholesterolu i innych substancji. Nadciśnienie także zwiększa obciążenie serca, co może wpłynąć na zdolność pompowania krwi i w rezultacie doprowadzić do zawału. Nieleczone nadciśnienie zwiększa ryzyko choroby wieńcowej i innych problemów z sercem, a także jest najpoważniejszym czynnikiem ryzyka wystąpienia udaru. Nawet odrobinę podwyższony poziom podwaja ryzyko. Proszę porozmawiać ze swoim lekarz i upewnić się, czy Pani ciśnienie krwi jest na zalecanym poziomie 120/80 lub poniżej. Nadciśnienie jest także czołowym czynnikiem ryzyka wystąpienia zastoinowej niewydolności serca. Niewydolność serca jest chorobą zagrażającą życiu, w której serce nie może pompować wystarczającej ilości krwi potrzebnej do funkcjonowania organizmu. Zastoinowa niewydolność serca występuje, gdy nadmiar płynu zaczyna cofać się do płuc, powodując zmęczenie, osłabienie i trudności w oddychaniu. Postępowanie regulujące cholesterol Cholesterol znajduje się w krwiobiegu i tkankach oraz jest istotną częścią składową komórek w organizmie. Jednakże zbyt dużo cholesterolu we krwi może prowadzić do stwardnienia tętnic, czyli miażdżycy, co może z kolei przyczynić się do zawału lub udaru. Około 25% kobiet w Ameryce ma dziś poziom cholesterolu we krwi, który stanowi poważne ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej. Dowody popierają przekonanie, że obniżenie cholesterolu całkowitego może pomóc w zmniejszeniu ryzyka wystąpienia zawału, udaru lub zgonu niemal u wszystkich, w tym u wielu kobiet posiadających poziom cholesterolu od średniego do wysokiego. Jest to szczególnie prawdziwe, jeżeli chodzi o kobiety już zagrożone chorobą serca. Proszę porozmawiać ze swoim lekarzem i upewnić się, że Pani poziom cholesterolu jest poniżej 200. (13

8 Postępowanie w cukrzycy Cukrzyca jest czynnikiem ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej znacznie silniejszym u kobiet niż u mężczyzn, zwiększając ryzyko od 3 do 7 razy. U kobiet z cukrzycą istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia nadciśnienia, wyższych poziomów trójglicerydów, niskich poziomów dobrego cholesterolu oraz problemów z prawidłowym pompowaniem krwi przez serce. Cukrzyca może podwoić ryzyko zgonu z powodu choroby wieńcowej. Jeżeli ma Pani cukrzycę, proszę porozmawiać ze swoim lekarzem na temat planu postępowania. Estrogen (hormonalna terapia zastępcza) Hormonalna terapia (inaczej HRT) jest ogólnym terminem określającym stosowanie hormonów żeńskich (estrogenu lub estrogen i progesteronu) u kobiet, które przeszły menopauzę. Korzyści stosowania hormonalnej terapii zastępczej nadal są bardzo kontrowersyjne. Proszę porozmawiać ze swoim lekarzem, czy hormonalna terapia zastępcza jest dla Pani odpowiednia. Wykonywanie badań laboratoryjnych Cholesterol całkowity jest najpowszechniejszym pomiarem cholesterolu we krwi. Pani lekarz dokona interpretacji wyników poziomu cholesterolu w oparciu o inne czynniki ryzyka. Dorośli powinni na ogół wykonywać także profil lipoprotein na czczo co 5 lat, który dostarczy informacji na temat cholesterolu całkowitego, lipoproteiny o małej gęstości (LDL) czyli tzw. złego cholesterolu, lipoproteiny o wysokiej gęstości (HDL) czyli tzw. dobrego cholesterolu oraz trójglicerydów (tłuszczów we krwi). Ogólne przedziały dla tych testów zostały sklasyfikowane poniżej. Poziom cholesterolu całkowitego Kategoria Poniżej 200 mg/dl Wskazany mg/dl Na pograniczu wysokiego 240 mg/dl i powyżej Wysoki Poziom cholesterolu LDL Kategoria 70 mg/dl Wskazany (przy stwierdzonej chorobie serca) mg/dl Optymalny mg/dl Wysoki mg/dl Bardzo wysoki Poziom cholesterolu LDL Lipoproteina o niskiej gęstości, czyli tzw. zły cholesterol, jest po części odpowiedzialna za narastanie płytki miażdżycowej na ścianach naczyń krwionośnych. Te cząsteczki mogą być małe lub duże, a prowadzone są bardziej zaawansowane badania krwi, które się tym zajmują. W chorobie serca najlepszym możliwie poziomem LDL jest 70 mg/dl. Poziom cholesterolu HDL Poziom lipoproteiny o wysokiej gęstości (tzw. dobry cholesterol) poniżej 40 mg/dl jest zasadniczym czynnikiem ryzyka wystąpienia choroby serca. Poziom HDL w wysokości 60 mg/dl lub wyższy ma właściwości ochronne. Trójglicerydy Trójglicerydy, które są wytwarzane w wątrobie, stanowią inny rodzaj tłuszczu znajdującego się we krwi i w żywności. Przy spożyciu alkoholu lub nadmiernej ilości kalorii wątroba wytwarza więcej trójglicerydów. Najnowsze badania wykazują, że trójglicerydy na poziomie granicznie wysokim ( mg/dl) lub wysokim (200 mg/dl lub więcej) zwiększają ryzyko wystąpienia choroby serca. Aby obniżyć poziom trójglicerydów we krwi, lekarze zalecają dietę o niskiej zawartości tłuszczów nasyconych i cholesterolu, w której spożycie węglowodanów jest także ograniczone. Ważne jest również kontrolowanie swojej wagi, zażywanie więcej ruchu oraz unikanie palenia i alkoholu. Czasami potrzebne są też lekarstwa. Oprócz pomiarów cholesterolu i trójglicerydów warto również omówić ze swoim lekarzem następujący test: Białko C-reaktywne Aby przewidzieć ryzyko wystąpienia choroby serca u kobiet, lekarze od dawna polegają na pomiarach cholesterolu i trójglicerydów. Obecnie test na białko C-reaktywne może pomóc lekarzom przewidzieć ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej u kobiet. Test na stężenie białka C-reaktywnego jest badaniem krwi mierzącym ilość tego białka, która może być podwyższona, gdy obecne jest ciężkie zakażenie lub przy stanie zapalnym. Test na stężenie białka C-reaktywnego oraz cholesterolu mogą w połączeniu bardziej precyzyjnie przewidzieć ryzyko przyszłych problemów sercowych u kobiet, aniżeli każdy z tych testów osobno. (15

9 Sposoby na przeżycie Znajomość znaków ostrzegawczych Jeżeli cierpi Pani na chorobę serca, powinna znać objawy zawału serca, aby w razie potrzeby mogła uzyskać natychmiastową pomoc. Nie wszystkie zawały zaczynają się nagłymi, uciskającymi bólami, jak to często jest przedstawiane na filmach czy w telewizji. W rzeczywistości najpowszechniejszymi znakami ostrzegawczymi są: 1. Dyskomfort w klatce piersiowej 2. Ból lub ucisk promieniujący do szczęki, szyi, barków lub ramienia 3. Zadyszka 4. Nudności 5. Pocenie się 6. Niestrawność lub ból jakby nagromadzenia gazów 7. Zawroty głowy 8. Niewyjaśnione osłabienie lub zmęczenie 9. Dyskomfort lub ból między łopatkami 10. Uczucie zbliżającego się złego wydarzenia Objawy zawału serca mogą być ostre od samego początku lub mogą być łagodne na początku i stopniowo pogarszać się. Proszę porozmawiać ze swoim lekarzem na temat innych objawów zawału i jakie kroki należałoby podjąć. (17

10 Kroki w celu przeżycia Co należy zrobić, jeżeli podejrzewa Pani zawał serca Nikt nie planuje swojego zawału. Lecz podobnie jak większość ludzi ma plan na wypadek pożaru, warto jest mieć opracowany plan, jak postępować na wypadek możliwego zawału serca. Wiedza, co należy zrobić może ocalić Pani życie. Co należy zrobić z wyprzedzeniem 1. Należy omówić objawy zawału serca i co postępować w takim wypadku ze swoim lekarzem, rodziną, współpracownikami i przyjaciółmi. Proszę powiedzieć osobom dokoła, jak mogą Pani pomóc, jeżeli będzie Pani odczuwać objawy (na przykład pomóc w przyjęciu lekarstw lub zadzwonić po pogotowie 9-1-1). 2. Należy wykonać spis wszystkich swoich leków i jak często Pani przyjmuje każdy z nich. Lista ta dostarczyłaby cennych informacji na wypadek sytuacji awaryjnej i powinna ją Pani ze sobą nosić. 3. Należy znać lokalizację najbliższego pogotowia ratunkowego. 4. Należy wiedzieć, kogo trzeba poinformować na wypadek nagłej sytuacji. Więcej informacji Więcej informacji na temat zapobiegania i kontroli chorób serca można znaleźć na stronie internetowej M eridian Health MeridianHealth.com/WomensHeart, w sekcji dotyczącej zdrowia serca u kobiet. Aby uzyskać skierowanie do lekarza, proszę dzwonić pod numer 1800DOCTORS. Dziękujemy Fundusz Filantropijny Na Rzecz Kobiet Z GŁĘBI SERCA MERIDIAN

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego ETAP I (wypełni pielęgniarka) Imię i nazwisko:... Adres:... PESEL Wzrost:...cm Wykształcenie:... Masa ciała:...kg Zawód wykonywany:... Obwód talii:...cm

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe.

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Świadomość naszego zdrowia to oprócz odczuwania dolegliwości, wiedza na temat podstawowych parametrów pozwalających ocenić, czy nasz organizm funkcjonuje prawidłowo. Zapoznaj się z nimi i regularnie kontroluj

Bardziej szczegółowo

Cholesterol. Cholesterol jest przenoszony w krwi przez cząsteczki zwane lipoproteidami. Ich trzy główne rodzaje to:

Cholesterol. Cholesterol jest przenoszony w krwi przez cząsteczki zwane lipoproteidami. Ich trzy główne rodzaje to: Cholesterol Wprowadzenie Cholesterol jest lipidem (tłuszczem). Jest wytwarzany w wątrobie z pokarmów zawierających tłuszcz; organizm potrzebuje go do normalnego funkcjonowania. Cholesterol znajduje się

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life.

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life. POWIKŁANIA Personal solutions for everyday life. Powikłania Cukrzyca występuje u osób, w przypadku których organizm nie potrafi sam kontrolować poziomu glukozy we krwi (określanego również jako poziom

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... Dzienniczek Badań Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... lekarz prowadzący imię nazwisko wiek adres MASA CIAŁ A Masę ciała można ocenić na podstawie wskaźnika BMI

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) objęcie przez świadczeniodawcę Programem świadczeniobiorców,

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

Narodowy Test Zdrowia Polaków

Narodowy Test Zdrowia Polaków Raport z realizacji projektu specjalnego MedOnet.pl: Narodowy Test Zdrowia Polaków Autorzy: Bartosz Symonides 1 Jerzy Tyszkiewicz 1 Edyta Figurny-Puchalska 2 Zbigniew Gaciong 1 1 Katedra i Klinika Chorób

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE ZA ROK 2009 Z REALIZACJI,,PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY BOBOLICE W LATACH 2009-2013

SPRAWOZDANIE ZA ROK 2009 Z REALIZACJI,,PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY BOBOLICE W LATACH 2009-2013 SPRAWOZDANIE ZA ROK 2009 Z REALIZACJI,,PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY BOBOLICE W LATACH 2009-2013 1. Podniesienie świadomości społeczności lokalnej w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

DuŜo wiem, zdrowo jem

DuŜo wiem, zdrowo jem DuŜo wiem, zdrowo jem Projekt edukacyjny: Pogadanki do dzieci w przedszkolach, szkołach podstawowych i gimnazjach oraz prezentacje do ich rodziców Cel projektu: Podniesienie świadomości na temat odżywiania

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Nie pal, nie truj się...

Nie pal, nie truj się... Nie pal, nie truj się... Palenie papierosów Tytoń to produkt z liści rośliny tej samej nazwy. Zawiera dużo niebezpiecznych związków, takich jak nikotyna oraz substancje smoliste, które zakłócają prawidłowe

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia chorób serca i naczyń

Epidemiologia chorób serca i naczyń Warszawa, 8.10.2007 Epidemiologia chorób serca i naczyń Codziennie w Polsce, na choroby układu sercowo-naczyniowego umiera średnio 476 osób. Co prawda w latach 90. udało się zahamować bardzo duży wzrost

Bardziej szczegółowo

Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności.

Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności. Zdrowy tryb życia Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności. Wyróżnia się: Zdrowie fizyczne prawidłowe funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

Brak dolegliwości świadczy o tym, że ciśnienie krwi na pewno jest w normie.

Brak dolegliwości świadczy o tym, że ciśnienie krwi na pewno jest w normie. Codziennie miliony serc na całym świecie pompują krew zbyt mocno, narażając tętnice na groźne uszkodzenia. To zjawisko, nazywane nadciśnieniem tętniczym, jest najczęściej występującą chorobą układu krążenia.

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

Materiały informacyjne dla pacjentów

Materiały informacyjne dla pacjentów Materiały informacyjne dla pacjentów Choroba wieńcowa Rozdziały tego tematu: Wprowadzenie Objawy Przyczyny Rozpoznanie Leczenie Zapobieganie Wybrane linki Wprowadzenie Aby pracować, serce potrzebuje stałej

Bardziej szczegółowo

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES STAROSTWO POWIATOWE W ŚWIDNICY WYDZIAŁ ZDROWIA 2007 r. Opracowała Barbara Świętek PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES UMOŻLIWIAJĄCY JEDNOSTKOM, GRUPOM, SPOŁECZNOŚCIĄ ZWIĘKSZENIE KONTROLI NAD WŁASNYM ZROWIEM I JEGO

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

Cholesterol. Co powinieneś wiedzieć. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl

Cholesterol. Co powinieneś wiedzieć. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Cholesterol Co powinieneś wiedzieć Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Wstęp Cholesterol jest substancją, której organizm potrzebuje do produkcji hormonów, witaminy D oraz przemian tłuszczów w organizmie.

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ w rodzaju: programy profilaktyczne i promocja zdrowia

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

WEŹ SERCE W SWOJE RĘCE

WEŹ SERCE W SWOJE RĘCE WEŹ SERCE W SWOJE RĘCE www.profilaktyka-przasnysz.pl Profilaktyka chorób układu krążenia szansą na poprawę sytuacji zdrowotnej mieszkańców powiatu przasnyskiego w ramach Programu PL13 Ograniczanie społecznych

Bardziej szczegółowo

Czy stać nas na. złe. żywienie dzieci. Warszawa, 14 listopada 2012 roku

Czy stać nas na. złe. żywienie dzieci. Warszawa, 14 listopada 2012 roku Warszawa, 14 listopada 2012 roku Czy stać nas na złe żywienie dzieci Stowarzyszenie Promocji Zdrowego Żywienia Dzieci Choroby cywilizacyjne to dziś jeden z najważniejszych problemów, jakie stoją przed

Bardziej szczegółowo

stosowaniem używek, takich jak palenie papierosów i spożywanie alkoholu

stosowaniem używek, takich jak palenie papierosów i spożywanie alkoholu www.lipidogram.pl Szanowny Panie / Szanowna Pani Przeprowadzone badanie profilaktyczne Lipidogram2006 wykazało, że może znajdować się Pan / Pani w grupie osób o podwyższonym ryzyku wystąpienia chorób układu

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroby układu sercowo - naczyniowego stanowią przyczynę około połowy wszystkich zgonów w Polsce. W 2001 r. z powodu choroby wieńcowej zmarło

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK. Slajd nr 1

NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK. Slajd nr 1 NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK Slajd nr 1 PODSTAWOWE INFORMACJE NA TEMAT NIKOTYNIZMU NIKOTYNIZM (fr. nicotinisme) med. społ. nałóg palenia lub żucia tytoniu albo zażywania tabaki, powodujący przewlekłe (rzadziej

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

... data* DANE OSOBOWE. ... Telefon: * ... Imię i nazwisko: * ... Płeć: * ... Preferowane godziny kontaktu telefonicznego:

... data* DANE OSOBOWE. ... Telefon: * ... Imię i nazwisko: * ... Płeć: * ... Preferowane godziny kontaktu telefonicznego: DANE OSOBOWE........................ data*.................................................. Imię i nazwisko: *............................................... Telefon: *..................................................

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

Europejski kodeks walki z rakiem

Europejski kodeks walki z rakiem Europejski kodeks walki z rakiem Dlaczego walczymy z rakiem? Nowotwory są drugą przyczyną zgonów w Polsce zaraz po zawałach i wylewach. Liczba zachorowao na nowotwory złośliwe w Polsce to ponad 140,5 tys.

Bardziej szczegółowo

Nawet gdy u kobiety pojawią się duszności i dojmujący ból w klatce piersiowej, zbyt rzadko przychodzi jej do głowy, że może mieć problemy z sercem.

Nawet gdy u kobiety pojawią się duszności i dojmujący ból w klatce piersiowej, zbyt rzadko przychodzi jej do głowy, że może mieć problemy z sercem. Nawet gdy u kobiety pojawią się duszności i dojmujący ból w klatce piersiowej, zbyt rzadko przychodzi jej do głowy, że może mieć problemy z sercem. W 2002 roku Carmella Doppelheuer jechała właśnie do McDonalda

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

STOP UDAROM. Informator edukacyjny dla pacjenta z migotaniem przedsionków

STOP UDAROM. Informator edukacyjny dla pacjenta z migotaniem przedsionków STOP UDAROM Informator edukacyjny dla pacjenta z migotaniem przedsionków WITAMY Prosimy o skorzystanie z informacji zawartych w tej broszurce, aby dowiedzieć się więcej na temat migotania przedsionków,

Bardziej szczegółowo

NATURALNA I BEZPIECZNA ŻYWNOŚĆ PODSTAWĄ NOWOCZESNEJ DIETY

NATURALNA I BEZPIECZNA ŻYWNOŚĆ PODSTAWĄ NOWOCZESNEJ DIETY NATURALNA I BEZPIECZNA ŻYWNOŚĆ PODSTAWĄ NOWOCZESNEJ DIETY KATEDRA I ZAKŁAD ZDROWIA PUBLICZNEGO Prof. dr hab. n med.dr h.c. Piotr Książek W zdrowym ciele zdrowy duch Decimus Junius Juvenalis Prawidłowe

Bardziej szczegółowo

Zdrowy Styl Życia Healthy Lifestyle. Przewlekła Choroba Nerek. Chronic kidney disease chapter 5

Zdrowy Styl Życia Healthy Lifestyle. Przewlekła Choroba Nerek. Chronic kidney disease chapter 5 Healthy Lifestyle Przewlekła Choroba Nerek Chronic kidney disease chapter 5 Wysokie ciśnienie krwi, cukrzyca, przewlekła choroba nerek (PChN) oraz choroba układu sercowo-naczyniowego (CUSN która dotyka

Bardziej szczegółowo

Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice

Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice Po zapoznaniu

Bardziej szczegółowo

CHOROBY NOWOTWOROWE. Dym tytoniowy zawiera około 60 substancji rakotwórczych lub współrakotwórczych!

CHOROBY NOWOTWOROWE. Dym tytoniowy zawiera około 60 substancji rakotwórczych lub współrakotwórczych! CHOROBY NOWOTWOROWE Palenie tytoniu kojarzy się przede wszystkim z rakiem płuc. W rzeczywistości, papierosy powodować mogą znacznie więcej nowotworów złośliwych. Zalicza się do nich na przykład: raka krtani,

Bardziej szczegółowo

Komentarz Dietetyk 322[20] Czerwiec 2012. Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży KOMENTARZ DO PRAC EGZAMINACYJNYCH. w zawodzie: Dietetyk 322[20]

Komentarz Dietetyk 322[20] Czerwiec 2012. Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży KOMENTARZ DO PRAC EGZAMINACYJNYCH. w zawodzie: Dietetyk 322[20] Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży KOMENTARZ DO PRAC EGZAMINACYJNYCH w zawodzie: Dietetyk 322[20] ETAP PRAKTYCZNY SESJA LETNIA 2012 Łomża, lipiec 2012 r. Strona 1 z 35 1. Treść zadania z załącznikami:

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!!

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!! Zdrowy tryb życia Co robić żeby zdrowo żyć? Co otrzymujemy dzięki zdrowemu stylowi życia? Jak wygląda plan zdrowego żywienia? Chcesz być szczupła? Zdrowe odżywianie Węglowodany Warzywa i owoce Produkty

Bardziej szczegółowo

your smear test results

your smear test results Wyniki badania cytologicznego your smear test results Informacje szczegółowe explained POLISH Twój ostatni wynik badania cytologicznego wykazał pewne nieprawidłowości. Niniejsza ulotka wyjaśnia, co oznacza

Bardziej szczegółowo

Rzuć palenie razem z nami!

Rzuć palenie razem z nami! Rzuć palenie razem z nami! 11. Bądź przekonany, dlaczego chcesz rzucić Chcesz rzucić palenie, ale czy wiesz dlaczego? Slogan Palenie jest niezdrowe tu nie wystarczy. Aby zyskać motywację, potrzebujesz

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM

WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM . WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM TESTY TESTY ROZWIĄZAŁO 140 UCZNIÓW 1.Co dostarcza organizmowi najwięcej energii? A)WĘGLOWODANY, TŁUSZCZE I BIAŁKA B)MAGNEZ,POTAS

Bardziej szczegółowo

zdrowia Zaangażuj się

zdrowia Zaangażuj się Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się Niniejszy projekt jest finansowany przez Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się www.oha.com 1. Zainteresuj się ochroną swojego zdrowia. Jeśli masz pytania lub wątpliwości

Bardziej szczegółowo

DZIENNIczek SAMOKONTROLI

DZIENNIczek SAMOKONTROLI DZIENNIczek SAMOKONTROLI TWÓJ DZIENNICZEK SAMOKONTROLI Niniejszy dzienniczek został opracowany specjalnie z myślą o osobach chorych na cukrzycę, które są poddawane insulinoterapii. Pomoże on Tobie i Twojemu

Bardziej szczegółowo

Być może największym zagrożeniem związanym ze stosowaniem złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych jest powstawanie zakrzepów krwi.

Być może największym zagrożeniem związanym ze stosowaniem złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych jest powstawanie zakrzepów krwi. PYTANIA I ODPOWIEDZI DOTYCZĄCE STOSOWANIA ZŁOŻONYCH HORMONALNYCH ŚRODKÓW ANTYKONCEPCYJNYCH W POSTACI TABLETEK, PLASTRÓW I PIERŚCIENI NAJNOWSZE INFORMACJE DLA KOBIET Jaki cel ma publikowanie nowych informacji

Bardziej szczegółowo

Wyzwanie na Odchudzanie

Wyzwanie na Odchudzanie Wyzwanie na Odchudzanie Gratulacje! Dzisiejszy temat: DLACZEGO DIETY NIE DZIAŁAJĄ Statystyki otyłości i chorób w Polsce: 61,6% mężczyzn ma nadwagę lub otyłość. 50,3% kobiet ma nadwagę lub otyłość. Na przestrzeni

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu

SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu Jeżeli podczas badań przesiewowych okaże się, że jest mowa o nadmiernym spożyciu alkoholu, jesteście Państwo wówczas narażeni na większe ryzyko problemów

Bardziej szczegółowo

Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E. Omega-3. Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię

Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E. Omega-3. Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię Olej rybi z olejem z rokitnika i witaminą E Wyjątkowa formuła wykorzystująca starożytną mądrość chińską i nowoczesną technologię Dlaczego kwasy tłuszczowe są tak ważne? Kwasy tłuszczowe należą do grupy

Bardziej szczegółowo

Minimalizacja Czynników Ryzyka Choroby Niedokrwiennej Serca Wskazówki wspierające edukację zdrowotną pacjenta

Minimalizacja Czynników Ryzyka Choroby Niedokrwiennej Serca Wskazówki wspierające edukację zdrowotną pacjenta Nowe Techniki Medyczne Szpital Specjalistyczny Im. Świętej Rodziny Sp. z o.o. Minimalizacja Czynników Ryzyka Choroby Niedokrwiennej Serca Wskazówki wspierające edukację zdrowotną pacjenta Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ

FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ Dodatkowe informacje: FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ lek. med. Laura Grześkowiak prom. zdrowia Alina Łukaszewicz Data wypełnienia: DANE OSOBOWE Imię:... Nazwisko:... Adres:... Tel. kontaktowy:

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci.

Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci. Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci. Alicja Kalińska Najczęstsze problemy w żywieniu dzieci Eksperci potwierdzają, że dieta dzieci w wieku szkolnym nie

Bardziej szczegółowo

CO NALEŻY WIEDZIEĆ O MIAŻDŻYCY?

CO NALEŻY WIEDZIEĆ O MIAŻDŻYCY? Wstęp Miażdżyca jest dziś chorobą bardzo rozpowszechnioną. Schorzenie to należy do chorób cywilizacyjnych, ponieważ wiąże się z trybem życia, jaki prowadzą mieszkańcy krajów rozwiniętych, a zwłaszcza mieszkańcy

Bardziej szczegółowo

CHOLESTEROL NA CENZUROWANYM

CHOLESTEROL NA CENZUROWANYM CHOLESTEROL NA CENZUROWANYM Wszyscy doskonale wiemy, że utrzymanie prawidłowej i pełnowartościowej diety u osób przewlekle dializowanych i po przeszczepie nerki jest rzeczą bardzo ważną, ale również niezmiernie

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części.

ANKIETA. Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części. ANKIETA Poniżej umieszczona została ankieta dotyczącą Twojego zdrowia oraz samooceny. Ankieta składa się z czterech krótkich części. Bardzo proszę, abyś czytał/a uważne i udzielił/a odpowiedzi na wszystkie

Bardziej szczegółowo

Kodeks zdrowego a Rafał ł Warszawa 2013

Kodeks zdrowego a Rafał ł Warszawa 2013 Kodeks zdrowego a Rafał ł Warszawa 2013 Zadanie Prewencja pierwotna nowotworów jest finansowane przez Ministerstwo Zdrowia w ramach Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych. Realizator zadania:

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa. poradnik dla chorego i jego rodziny. Konsultacja: prof. dr hab. med. Waldemar Banasiak prof. dr hab. med.

Choroba wieńcowa. poradnik dla chorego i jego rodziny. Konsultacja: prof. dr hab. med. Waldemar Banasiak prof. dr hab. med. Choroba wieńcowa poradnik dla chorego i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Waldemar Banasiak prof. dr hab. med. Piotr Ponikowski Copyright 2015 CIM Sp. z o.o. Wszelkie prawa zastrzeżone. Publikacja

Bardziej szczegółowo

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia.

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Łukasz Sujecki IIIA Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Piramida zdrowego Odżywiania Pyyyszne mięsko

Bardziej szczegółowo

Recepta na zdrowie dlaczego. warto zyc aktywnie

Recepta na zdrowie dlaczego. warto zyc aktywnie Recepta na zdrowie dlaczego. warto zyc aktywnie Co tak naprawdę oznacza termin zdrowie? Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie całkowity brak choroby czy niepełnosprawności.

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa i zawał serca.

Choroba wieńcowa i zawał serca. Choroba wieńcowa i zawał serca. Dr Dariusz Andrzej Tomczak Specjalista II stopnia chorób wewnętrznych Choroby serca i naczyń 1 O czym będziemy mówić? Budowa układu wieńcowego Funkcje układu wieńcowego.

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Rajter-Bąk dr Jacek Gajek

Małgorzata Rajter-Bąk dr Jacek Gajek SZKOLENIA PSYCHOLOGICZNO- ZDROWOTNE JAKO INWESTYCJA W KSZTAŁTOWANIE ŚWIADOMOŚCI PROZDROWOTNEJ KADRY MENEDŻERSKIEJ, CZYLI WPŁYW ZDROWIA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ NA WYNIK FINANSOWY ZARZĄDZANYCH PRZEDSIĘBIORSTW

Bardziej szczegółowo

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA PAMIĘTAJ!!! TEKST PODKREŚLONY LUB WYTŁUSZCZONY JEST DO ZAPAMIĘTANIA. Opracował: mgr Mirosław Chorąży Zasłabnięcie

Bardziej szczegółowo

Komentarz dietetyk 321[11]-01 Czerwiec 2009

Komentarz dietetyk 321[11]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 16 Strona 2 z 16 Strona 3 z 16 Strona 4 z 16 Strona 5 z 16 Strona 6 z 16 Strona 7 z 16 Strona 8 z 16 W pracach egzaminacyjnych oceniane były następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej.

Bardziej szczegółowo

Bieganie. Moda czy sposób na zdrowie? mgr Wojciech Brakowiecki Kraśnik 2014 r.

Bieganie. Moda czy sposób na zdrowie? mgr Wojciech Brakowiecki Kraśnik 2014 r. Bieganie. Moda czy sposób na zdrowie? mgr Wojciech Brakowiecki Kraśnik 2014 r. 5:41.03 Bieganie korzyści. Bieganie jest najlepszym sposobem na podniesienie sprawności fizycznej, złapanie kondycji i może

Bardziej szczegółowo

Nikotyna a nasz organizm

Nikotyna a nasz organizm BIULETYN Z ZAKRESU PROFILAKTYKI ZACHOWAŃ RYZYKOWNYCH Nikotyna a nasz organizm Podstawowe wiadomości na temat dymu tytoniowego. Biologiczne działanie wielu substancji toksycznych i rakotwórczych oraz uzależniająca

Bardziej szczegółowo

PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH

PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH Co mam zrobić gdy podopieczny skarży się na boleści? Co zrobić gdy zachoruje? Jak opiekować się osobą z Alzheimerem, Demencją czy inna chorobą? Jakie problemy mogą

Bardziej szczegółowo

MAREK FELBUR student WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

MAREK FELBUR student WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA MAREK FELBUR student WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA Jest to dowolna forma ruchu ciała lub jego części, spowodowana przez mięsień szkieletowy,

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności

prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności Motto: Prawidłowe żywienie jest konieczne nie tylko dlatego, aby zapobiec chorobom, ale

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Załącznik Nr 1 do Umowy Nr z dnia PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Łódź, listopad 2009 rok Podstawa prawna: Art. 55 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach

Bardziej szczegółowo

DZIEŃ. 50-69 lat. 20-49 lat EUROPEJSKI. Walki z Rakiem Piersi

DZIEŃ. 50-69 lat. 20-49 lat EUROPEJSKI. Walki z Rakiem Piersi Europejski Dzień (Breast Health Day) to ustanowione 15 października święto, którego istotą jest przypominanie i uświadamianie o tym jak zapobiegać występowaniu nowotworów piersi oraz o olbrzymim znaczeniu

Bardziej szczegółowo