Farmacja. Receptura. praktyczna. Zaplanuj swój dzień popraw efektywność i jakość pracy. Udar mózgu objawy, pierwsza pomoc, leczenie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Farmacja. Receptura. praktyczna. Zaplanuj swój dzień popraw efektywność i jakość pracy. Udar mózgu objawy, pierwsza pomoc, leczenie"

Transkrypt

1 PRAKTYCZNY MAGAZYN DLA FARMACEUTÓW Farmacja praktyczna POLPHARMA FARMACEUTOM Nr 12 (71) Grudzień 2013 Cena: 6,70 zł Nauka Udar mózgu objawy, pierwsza pomoc, leczenie Zaplanuj swój dzień popraw efektywność i jakość pracy TEMAT NUMERU Receptura Czy w dzisiejszych czasach potrzebne są jeszcze leki recepturowe?

2 Gdy małe i wi ksze noski atakuje katar! Zmniejsza katar 1 Udrożnia nos 1 Ułatwia swobodne oddychanie 1 od 3 lat Wygodna forma podania w postaci elu od 6 lat Oxalin 0,025%, Oxalin 0,05% (Oxymetazolini hydrochloridum). Skład i postać: Oxalin 0,025%: 1 g żelu do nosa zawiera 0,25 mg chlorowodorku oksymetazoliny. Oxalin 0,05%: 1 g żelu do nosa zawiera 0,5 mg chlorowodorku oksymetazoliny. Substancje pomocnicze: benzalkoniowy chlorek. Wskazania: Obrzęk błon śluzowych występujący w: ostrym zapaleniu błony śluzowej nosa, alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa, zapaleniu zatok przynosowych. Dawkowanie i sposób podawania: Wyłącznie do stosowania donosowego. Oxalin 0,025%: 1 dawka zawiera 0,025 mg chlorowodorku oksymetazoliny. Dzieci w wieku od 3 do 6 lat: 1 dawka do każdego otworu nosowego dwa do trzech razy na dobę. Nie należy stosować preparatu częściej niż 3 razy na dobę. Oxalin 0,05%: 1 dawka zawiera 0,05 mg oksymetazoliny chlorowodorku. Dorośli i dzieci w wieku powyżej 12 lat: 1 dawka do każdego otworu nosowego dwa do trzech razy na dobę. Nie należy stosować produktu częściej niż 3 razy na dobę. Dzieci w wieku od 6 do 12 lat: 1 dawka do każdego otworu nosowego dwa razy na dobę. Nie należy stosować produktu częściej niż 2 razy na dobę. Nie stosować dłużej niż przez 3 do 5 dni. Ze względów higienicznych opakowanie produktu powinno być stosowane tylko przez jednego pacjenta. Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na którykolwiek składnik produktu. Suche zapalenie błony śluzowej nosa. Ostrzeżenia i zalecane środki ostrożności: Produkty zawierające oksymetazolinę mogą być stosowane ze szczególną ostrożnością i tylko po dokładnym rozważeniu stosunku korzyści i ryzyka w przypadku: leczenia inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO) i innymi lekami zwiększającymi ciśnienie tętnicze; zwiększonego ciśnienia śródgałkowego, szczególnie w przypadku jaskry z zamkniętym kątem; ciężkich chorób serca i naczyń krwionośnych, np. choroby niedokrwiennej serca, nadciśnienia tętniczego; guza chromochłonnego nadnerczy; zaburzeń metabolicznych, np. nadczynności tarczycy, cukrzycy. Długotrwałe stosowanie oraz nadużywanie leków zmniejszających obrzęk błony śluzowej nosa może prowadzić do osłabienia ich działania. Może również spowodować uszkodzenie komórek nabłonka błony śluzowej nosa, zahamowanie aktywności rzęsek i doprowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia błony śluzowej nosa oraz suchego zapalenia błony śluzowej nosa. Należy unikać stosowania dłuższego niż zalecane oraz przedawkowania. Ze względu na zawartość chlorku benzalkoniowego, produkt może powodować podrażnienie błony śluzowej nosa. Działania niepożądane: Działania niepożądane uszeregowano w następujący sposób: Bardzo często ( 1/10), często ( 1/100 do <1/10), niezbyt często ( 1/1000 do <1/100), rzadko ( 1/ do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000, w tym pojedyncze przypadki). Często: pieczenie w miejscu podania, suchość błony śluzowej nosa, kichanie. Niezbyt często: kołatanie serca, tachykardia; wzrost ciśnienia tętniczego. Niezbyt często: Zaburzenia układu nerwowego. Rzadko: Niepokój ruchowy, bezsenność, bóle głowy; zmęczenie; nasilenie obrzęku błony śluzowej nosa (występuje po ustaniu działania produktu, jako objaw przekrwienia reaktywnego). Długotrwałe lub częste stosowanie produktu, zwłaszcza w dawkach większych niż zalecane, może prowadzić do polekowego zapalenia błony śluzowej nosa (rhinitis medicamentosa). Takie działanie może wystąpić już po 5 dniach leczenia i w przypadku dalszego stosowania produktu, doprowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia błony śluzowej nosa i suchego zapalenia błony śluzowej nosa. Podmiot odpowiedzialny: Warszawskie Zakłady Farmaceutyczne Polfa S.A. Pozwolenie na dopuszczenie do obrotu: Oxalin 0,025%, Oxalin 0,05% odpowiednio nr 4014, 4013 wydane przez MZ. Dodatkowych informacji o leku udziela: Polpharma Biuro Handlowe Sp. z o.o., ul. Bobrowiecka 6, Warszawa, tel ; fax Lek wydawany bez recepty. ChPL: Charakterystyka produktu leczniczego Oxalin 0,025%, Oxalin 0,05% OXAL/005/

3 R E K L A M A spis treści mgr farm. Barbara Misiewicz-Jagielak Redaktor Merytoryczna Farmacji Praktycznej Aktualności Informacje Wywiad: ZAPOMNIana receptura? Sonda: czy receptura jest potrzebna? Szanowni Państwo! W naszym magazynie staramy się poruszać tematy nie tylko żywe i aktualne, ale także takie, które dotykają ważnej roli naszego zawodu. Dlatego w tym numerze zajęliśmy się zagadnieniem receptury aptecznej. Tworzenie leków przez wielu traktowane jest jak wymierająca sztuka. Przez innych zaś jest uważane za bardzo ważny element naszego zawodu, pozwalający na indywidualne dostosowanie leczenia do pacjenta i pozwalające świadczyć opiekę farmaceutyczną na wysokim poziomie. Zachęcam Państwa do przeczytania wywiadu z farmaceutą, Panem mgr farm. Wojciechem Chmielakiem, który podjął się trudu odtworzenia zapomnianych receptur w ich pierwotnym składzie. Leki recepturowe pozwalają wprowadzić w życie ideał spersonalizowanej terapii Prawo zapytaj eksperta Opieka farmaceutyczna Zdrowie kobiety po 30. roku Życia Problemy z zaburzeniami erekcji powodują spadek poczucia własnej wartości udar mózgu postępowanie i leczenie psychologia: racjonalne planowanie swojego dnia pracy Prowadzenie apteki Pozapłacowe metody motywowania pracowników Nauka Jednoskładnikowa tabletka antykoncepcyjna racjonalne połączenie leków przeciwbólowych DERMOKOSMETYKI 36 zimowa pielęgnacja skóry problemowej Życie jest piękne Metamorfozy Z pirolam szampon olśniewająca kreacja ziołowe mieszanki kuchnia farmaceutyczna kultura krzyżówka Farmacja Praktyczna Redaktor Merytoryczna: Barbara Misiewicz-Jagielak Redaguje Zespół: Dominika Bandurska, Dagmara Bąk, Michał Borysiuk, Anna Cielemęcka, Marta Gawrylik, Justyna Grudniak, Monika Jasłowska, Magdalena Kochańska, Marcin Lewandowski, Barbara Misiewicz-Jagielak, Joanna Ordańska-Kucińska, Paulina Pol, Bożenna Płatos, Anna Robak-Reczek, Patryk Starak, Wiktor Zajchowski. Na zlecenie: Polpharma Biuro Handlowe Sp. z o.o., ul. Bobrowiecka 6, Warszawa Wydawca: Valkea Media SA, ul. Elbląska 15/17, Warszawa Redaktor naczelny: Anna Dąbrowska Dyrektor projektu: Tomasz Opiela Projekt graficzny: Adam Świderski farmacja praktyczna 12/2013 3

4 aktualności Szanowni Państwo! Z okazji Świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku przyjmijcie serdeczne życzenia zdrowia, szczęścia oraz wszelkiej pomyślności w życiu osobistym i zawodowym. Życzymy Państwu z całego serca, by nadchodzący nowy 2014 rok obfitował w chwile pełne radości, zadowolenia i satysfakcji. Pracownicy Polpharmy oraz Redakcja Farmacji Praktycznej 4 farmacja praktyczna 12/2013

5 informacje Klauzula sumienia farmaceuty Komitet Bioetyki Polskiej Akademii Nauk wydał oświadczenie, w którym twierdzi, że klauzula sumienia jest nadużywana. Aptekarzom nie wolno z niej korzystać. Komitet Bioetyki Polskiej Akademii Nauk ogłosił stanowisko w sprawie klauzuli sumienia pisze Gazeta Wyborcza. Zdaniem Komitetu, klauzula jest nadużywana, co godzi w prawa pacjenta. Za stanowiskiem opowiedziało się 24 z 26 obecnych na głosowaniu członków Komitetu. W skład Komitetu Bioetyki wchodzą łącznie 32 osoby: lekarze, pielęgniarki, farmaceuci, prawnicy, biolodzy, filozofowie, teologowie i socjolodzy. Na jego czele stoi etyk prof. Zbigniew Szawarski. Opinie Komitetu nie są wiążące. Według Komitetu na klauzulę sumienia nie mogą się powoływać całe placówki medyczne, ale jedynie poszczególne osoby. W sytuacji, gdy lekarz odmawia wykonania zabiegu z powodów światopoglądowych, dyrektor szpitala powinien wyznaczyć innego medyka. Prawo do korzystania z klauzuli nie może przysługiwać aptekarzom, bo oni nie wykonują działań medycznych wskazuje Komitet. Akcja na temat szczepień Zaszczep w sobie chęć szczepienia! pod takim hasłem rusza akcja informacyjna Głównego Inspektoratu Sanitarnego, która ma zachęcić Polaków do szczepień. Akcja ma podnieść poziom wiedzy, w zakresie umiejętności zapobiegania chorobom zakaźnym, którym można przeciwdziałać, szczepiąc się. Kampania kierowana jest zarówno do środowisk medycznych, w tym lekarzy i pielęgniarek podstawowej opieki zdrowotnej, jak i środowisk pozamedycznych. Efektem prowadzonych działań powinien być wzrost poziomu wiedzy społeczeństwa w zakresie szczepień ochronnych oraz lepsza dostępność do informacji na temat Programu Szczepień Ochronnych w Polsce. źródło: Główny Inspektorat Sanitarny źródło: Gazeta Wyborcza R E K L A M A farmacja praktyczna 10/2013 5

6 informacje R E K L A M A Przygotować Polaków na wstrząs źródło: Polpharma Biuro Handlowe Sp. z o.o. Wstrząs anafilaktyczny jest najcięższą, uogólnioną postacią anafilaksji. Często nie da się przewidzieć wystąpienia reakcji anafilaktycznej. I to jest niebezpieczne Przygotuj się na wstrząs! z takim hasłem ruszyła kampania edukacyjna. To ogólnopolski program dotyczący problemu anafilaksji, którego celem jest edukacja społeczeństwa, pacjentów i ich rodzin na temat przyczyn anafilaksji, konsekwencji oraz zasad postępowania w sytuacji wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego. P rogram Przygotuj się na wstrząs obejmuje szeroko zakrojone działania informacyjne skierowane do całego społeczeństwa, zwłaszcza do osób z grupy ryzyka alergików. Inicjatywy będą skierowane m.in. do mediów, ekspertów z dziedziny alergologii czy blogerów. Ambasadorka kampanii, Matylda Kirstein, córka aktorki Ewy Sałackiej, uważa, że: za sukces kampanii będziemy mogli uznać sytuację, kiedy podniesie się świadomość społeczną na temat anafilaksji, a co za tym idzie, nauczymy jak najwięcej osób, na czym polega odpowiednie zachowanie w momencie zetknięcia się z osobą w stanie wstrząsu anafilaktycznego. Na czym polega anafilaksja? Anafilaksja to ciężka, zagrażająca życiu, systemowa lub uogólniona, natychmiastowa reakcja nadwrażliwości. Nadwrażliwość natomiast określana jest jako obiektywnie występujące, powtarzalne objawy wywołane przez ekspozycję na bodziec o sile (dawce) dobrze tolerowanej przez osoby zdrowe. Inaczej mówiąc, to uogólniona reakcja organizmu na alergen lub inne czynniki (np. wysiłek fizyczny). Charakteryzuje ją nagły początek objawów z upośledzeniem funkcji dróg oddechowych i/lub układu krążenia, połączonych zwykle ze zmianami skórnymi. Do wystąpienia objawów anafilaksji dochodzi w ciągu kilku minut do kilku godzin po kontakcie z czynnikiem wywołującym. Najczęstszymi przyczynami anafilaksji są leki, żywność oraz użądlenia przez owady błonkoskrzydłe. Im gwałtowniejsza i szybsza jest reakcja organizmu, tym większe zagrożenie dla zdrowia i życia. Dodatkowe utrudnienie w przypadku anafilaksji stanowi fakt, że często nie da się przewidzieć jej wystąpienia. Wstrząs anafilaktyczny jest najcięższą uogólnioną postacią anafilaksji. Stanowi on zespół ciężkich zaburzeń ze strony układu krążenia, ze znacznym obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi oraz ostrym niedotlenieniem narządów. Kampania Przygotuj się na wstrząs! Kampania objęta jest patronatem Polskiego Towarzystwa Alergologicznego. Głównymi ekspertami programu są: profesor Jerzy Kruszewski z Kliniki Chorób Infekcyjnych i Alergologii Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie oraz profesor Bolesław Samoliński z Zakładu Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych i Alergologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Więcej informacji można znaleźć na stronie: Podyskutuj o tym na forum! 6 farmacja praktyczna 12/2013

7 Bądź wyczulony na alergików! Twoja porada może uratować życie! Skieruj ich do Specjalisty, który oceni potencjalne ryzyko anafilaksji. SUGEROWANA CENA DETALICZNA: PLN adrenalinę w ampułko- -strzykawce powinien mieć przy sobie każdy pacjent z: uczuleniem na jad owadów błonkoskrzydłych (nawet jeżeli podlegał immunoterapii), reakcją anafilaktyczną w wywiadzie, uczuleniem na pokarmy, anafilaksją indukowaną wysiłkiem. 1 adrenalinę wzf można mieć zawsze przy sobie, ponieważ: jest w ampułko-strzykawce do samodzielnego podania, można ją przechowywać poza lodówką aż do 6 miesięcy, jest dostępna cenowo. ADRENALINA WZF 300 mikrogramów/0,3 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce (Adrenalinum). Skład jakościowy i ilościowy: 1 ml roztworu zawiera 1 mg adrenaliny w postaci adrenaliny winianu. Jedna dawka 0,3 ml zawiera 300 mikrogramów adrenaliny. Wskazania do stosowania: Leczenie doraźne w nagłych przypadkach ostrych reakcji alergicznych (anafilaksji), wywołanych przez pokarmy, leki, ukąszenia i użądlenia owadów oraz inne alergeny, jak również w przypadku anafilaksji samoistnej. Dawkowanie i sposób podawania: Preparat należy wstrzykiwać wyłącznie domięśniowo. Ampułko-strzykawka ma blokadę umożliwiającą podanie jednorazowej dawki 300 mikrogramów adrenaliny. Ze względu na stabilność produktu ampułko-strzykawka zawiera 1 ml roztworu. Po podaniu dawki leku w ampułko-strzykawce pozostaje 0,7 ml roztworu, ale ampułko-strzykawka nie nadaje się do ponownego użytku i należy ją w bezpieczny sposób usunąć. Preparat należy podawać natychmiast po wystąpieniu objawów ciężkiej reakcji alergicznej (w tym wstrząsu anafilaktycznego). Mogą one wystąpić w ciągu kilku minut od zetknięcia się z alergenem i zazwyczaj są to: pokrzywka, zaczerwienienie lub obrzęk naczynioruchowy. Objawy o ciężkim przebiegu obejmują układ oddechowy i krążenia. Preparat należy wstrzykiwać tylko w mięsień w przednio-bocznej części uda, nie wstrzykiwać w mięśnie pośladka. Miejsce, w które wstrzyknięto preparat należy lekko masować przez 10 sekund po wykonaniu iniekcji. Zazwyczaj stosuje się od 0,005 mg/kg mc. do 0,01 mg/kg mc., jednak w niektórych przypadkach może być konieczne zastosowanie większej dawki. Dorośli i dzieci o masie ciała powyżej 30 kg: zazwyczaj stosuje się 300 mikrogramów (0,3 ml). U dorosłych o większej niż przeciętna masie ciała może być konieczne powtórne wstrzyknięcie, aby odwrócić skutki reakcji alergicznej. W niektórych przypadkach pojedyncza dawka adrenaliny może być niewystarczająca do całkowitego odwrócenia skutków ostrej reakcji alergicznej. U tych pacjentów wstrzyknięcie dodatkowej dawki (z innej ampułko-strzykawki) może być wykonane po minutach. Dzieciom o masie ciała poniżej 30 kg nie można podać dawki mniejszej niż 300 mikrogramów z odpowiednią dokładnością ze względu na konstrukcję ampułko-strzykawki. Dlatego też mniejsze dawki mogą być stosowane wyłącznie w sytuacjach zagrażających życiu i pod kontrolą lekarza. Przeciwwskazania: nadwrażliwość na adrenalinę lub którykolwiek ze składników preparatu. UWAGA: w stanach zagrożenia życia nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do zastosowania adrenaliny. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania: Pacjentów, którym przepisano preparat należy poinformować o sposobie podawania oraz pouczyć, w jakich sytuacjach preparat należy stosować. Preparat jest przeznaczony do stosowania w sytuacjach zagrożenia życia, wynikającego z wystąpienia ciężkiej reakcji alergicznej. Pacjenci z ryzykiem wystąpienia ciężkiej reakcji alergicznej, w tym wstrząsu anafilaktycznego powinni nosić przy sobie preparat (w obowiązującym terminie ważności dopuszcza się przechowywanie produktu leczniczego przez okres 6 miesięcy w temperaturze poniżej 25 C). Po zastosowaniu preparatu pacjent powinien natychmiast uzyskać pomoc lekarską. Należy zachować ostrożność u osób z chorobą serca, np. chorobą wieńcową oraz chorobami mięśnia sercowego (lek może wywołać napad dławicy piersiowej), sercem płucnym, zaburzeniami rytmu serca lub tachykardią. U pacjentów z nadczynnością tarczycy, schorzeniami sercowo-naczyniowymi (ciężka dławica piersiowa, kardiomiopatia przerostowa z zawężeniem drogi odpływu z lewej komory i komorowe zaburzenia rytmu lub nadciśnienie tętnicze), guzem chromochłonnym, wysokim ciśnieniem śródgałkowym, ciężką niewydolnością nerek, gruczolakiem gruczołu krokowego prowadzącym do zalegania moczu, hiperkalcemią, hipokaliemią, cukrzycą, a także u pacjentów w podeszłym wieku oraz u kobiet w ciąży istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych po podaniu adrenaliny. Dzieciom o masie ciała poniżej 30 kg nie można podać dawki mniejszej niż 300 mikrogramów adrenaliny z odpowiednią dokładnością ze względu na konstrukcję ampułko-strzykawki. Dlatego też mniejsze dawki mogą być stosowane wyłącznie w sytuacjach zagrażających życiu i pod kontrolą lekarza. Preparat zawiera pirosiarczyn sodu, który może wywołać reakcje alergiczne, w tym również objawy anafilaktyczne i skurcz oskrzeli u osób z nadwrażliwością, szczególnie u osób z astmą w wywiadzie. Pacjentów z tymi schorzeniami należy dokładnie poinstruować odnośnie okoliczności, w których mogą stosować preparat. W przypadku wykonywania wstrzykiwań w to samo miejsce może wystąpić martwica, spowodowana zwężeniem naczyń krwionośnych. Przypadkowe wstrzyknięcie do naczynia może spowodować krwotok mózgowy, spowodowany nagłym wzrostem ciśnienia tętniczego krwi. Przypadkowe wstrzyknięcie w ręce lub stopy może wywołać nagłe zmniejszenie przepływu krwi do przylegających tkanek w wyniku zwężenia naczyń. Działania niepożądane: Wystąpienie działań niepożądanych zależy od wrażliwości pacjenta na adrenalinę oraz od podanej dawki. Działania niepożądane występujące często, nawet po podaniu małych dawek adrenaliny to: kołatanie serca, tachykardia, nadmierna potliwość, nudności, wymioty, trudności w oddychaniu, bladość, zawroty głowy, osłabienie, drżenie, ból głowy, stan lękowy, pobudliwość nerwowa, niepokój, zimne kończyny. Rzadko odnotowywano omamy, omdlenia, hiperglikemię, hipokaliemię, kwasicę metaboliczną, rozszerzenie źrenic, trudności w oddawaniu moczu z zatrzymaniem moczu włącznie, drżenie mięśni. Działania niepożądane, które występowały po zastosowaniu większych dawek adrenaliny lub u osób wrażliwych: zaburzenia rytmu serca (migotanie przedsionków lub zatrzymanie czynności serca), nagły wzrost ciśnienia tętniczego (czasami prowadzący do krwotoku mózgowego) oraz skurcz naczyń (np. skóry, błon śluzowych, nerek). Preparat zawiera pirosiarczyn sodu, który może powodować reakcje alergiczne, w tym reakcje anafilaktyczne lub reakcje zagrażające życiu lub mniej ciężkie napady astmy u osób wrażliwych. Podmiot odpowiedzialny: Warszawskie Zakłady Farmaceutyczne Polfa S.A. ul. Karolkowa 22/24, Warszawa. Pozwolenie na dopuszczenie do obrotu nr wydane przez MZ. Lek wydawany na podstawie recepty. ChPL z dnia ADR-WZF/043/ J. Lange, A. Krauze; Adrenalina i jej zastosowanie we wstrząsie anafilaktycznym, Alergoprofil 2007, Vol. 3, Nr 2, 2-5.

8 produkt złożony informacje R E K L A M A Debata o samorządzie 12 listopada br. w Senacie RP odbyła się konferencja Samorząd zawodowy w demokratycznym państwie prawa, zorganizowana przez Komisję Praw Człowieka, Praworządności i Petycji oraz Mazowieckie Forum Samorządów Zawodów Zaufania Publicznego. Samorząd aptekarski reprezentował prezes NRA Grzegorz Kucharewicz (wystąpienie dostępne jest na stronie www Senatu RP). Wiele problemów w realizacji ustawowych zadań samorządu aptekarskiego wynika w dużej mierze z przepisów zawartych w aktach prawnych, ustawach i rozporządzeniach, którymi władza stara się skutecznie ograniczyć prawa wynikające z art. 17 Ustawy Zasadniczej. Z drugiej strony środowisko aptekarskie dotkliwie odczuwa brak regulacji, które od dziesięcioleci obowiązują w innych krajach UE powiedział prezes NRA. I dodał: Trudno pojąć, dlaczego aptekarze, mimo długoletnich starań samorządu aptekarskiego, nie mają do tej pory swojej zawodowej ustawy zasadniczej. Konsekwencje braku ustawowych regulacji w tym zakresie zobrazować można na przykładzie opieki farmaceutycznej, której sprawowanie w sposób jednoznaczny przypisane zostało farmaceutom: osobom wykonującym zawód zaufania publicznego. źródło: Naczelna Izba Aptekarska Wytyczne dotyczące statyn American Heart Association oraz American College of Cardiology wydały nowe zalecenia dotyczące stosowania statyn. Po raz pierwszy odnoszą się one nie tylko do osób zagrożonych zawałem serca, ale również udarem mózgu. Obowiązujące do tej pory wytyczne mówiły, że statyny powinny przyjmować osoby, w przypadku których całkowity poziom cholesterolu przekracza 200 mg/dl, zaś cholesterolu LDL jest wyższy od 100 mg/dl. Nowe zalecenia w znacznie mniejszym stopniu koncentrują się na liczbach. Biorą za to pod uwagę czynniki takie jak: wiek, płeć i rasa. W wytycznych uwzględniono, że Afroamerykanie są bardziej zagrożeni udarem mózgu. Zgodnie z nowymi wytycznymi, statyny powinny przyjmować osoby chore na serce, mające poziom cholesterolu 190 mg/dl lub więcej z przyczyn genetycznych, starsze osoby z cukrzycą typu II oraz osoby starsze, w przypadku których dziesięcioletnie ryzyko choroby serca przekracza 7,5 proc. Kryteria opisane w nowych zaleceniach spełnia już co trzeci dorosły mieszkaniec USA (44 proc. mężczyzn oraz 22 proc. kobiet) prawie 72 mln osób. źródło: Medexpress.pl Styczeń 2014 aktywność w mediach Produkt TV Radio Prasa Internet - * ** źródło: Polpharma Biuro Handlowe Sp. z o.o. *Acidum acetylsalicylicum, Coffeinum, Ethenzamidum; **Wyrób medyczny 8 farmacja praktyczna 12/2013

9

10 wywiad Zapomniana receptura? rozmawiała: Anna Dąbrowska redaktor naczelna Farmacji Praktycznej Wyobraźmy sobie aptekę bez leków gotowych, a jednocześnie z lekami»na wszystko«, plus jeszcze produkty weterynaryjne, kosmetyczne, przemysłowe... rozmowa z mgr farm. Wojciechem Chmielakiem. Warto ocalić recepturę przed zapomnieniem, aby zachować jeden z filarów naszego zawodu Na temat leków recepturowych rozmawiamy z Panem mgr farm. Wojciechem Chmielakiem, farmaceutą, autorem książki Ściąga z receptury, jednego z najpełniejszych dostępnych opracowań na ten temat. W swoim liście w obronie leków recepturowych napisał Pan: Proszę i wzywam do podjęcia tematu w celu ocalenia kompetencji farmaceutów jednej z ostatnich w tradycyjnej formie pojmowania zawodu w temacie znajomości składów i wykonywania leków recepturowych!. To zdanie było związane z interpretacjami przepisów, jakie pojawiły się po wejściu w życie Ustawy refundacyjnej i przepisów jej towarzyszących. Efektem była moja Odezwa w sprawie receptury, z której pochodzi cytowany fragment. Podpisuję się pod tym wciąż i nieustannie. Na szczęście po interwencji Krajowego Konsultanta w dziedzinie farmacji aptecznej, Pani dr n. farm. Elwiry Telejko, ministerstwo wydało korzystną interpretację ówczesnych przepisów. Niestety, jest wciąż wiele do zrobienia. Jak ocenia Pan prawodawstwo w kwestii receptury? Czy jest ono wystarczające? Co trzeba zmienić? Cóż... myślę, że nawet największy optymista nie jest w stanie powiedzieć, że mamy dobre prawo farmaceutyczne. Kwestie receptury nie są tu wyjątkiem. Ponoć Einstein mawiał, że wszystko powinno być tak proste, jak to możliwe, ale nie prostsze. A my mamy łącznie jakieś 150 stron aktów prawnych, z różnych lat, i w każdym jest czegoś po trochu. Trzeba to komentować? Dlaczego receptura Pana zainteresowała? W dzisiejszych czasach takie zainteresowania nie są oczywiste, nawet wśród farmaceutów. Paradoksalnie na samym początku ciekawość receptury była u mnie dość nikła. Wprawdzie wagi ze śrutem do tarowania, czopkarki podobały mi się, ale 40-minutowa trituracja już nie bardzo. Zmiana nastąpiła w trakcie praktyk studenckich po 3. roku. Wtedy pani magister, mój opiekun, przekazała mi najważniejszą rzecz: powiedziała, że będę wykonywał lekarstwa, a nie recepty. Tym stwierdzeniem zaszczepiła we mnie świadomość zawodową. Potem kazała mi wykonać kilka maści i w taki sposób wybrać eucerynę z pudełka, żeby niepotrzebne było mycie pojemnika. To była ważna lekcja. Dlaczego receptura jest ważna? Wykonywanie leków jest unikatową wiedzą i umiejętnością, jaka nie przynależy żadnemu pozaaptecznemu zawodowi i, choć receptura nie jest najważniejsza, to jednak jest fundamentem naszej tożsamości zawodowej i jeśli pozwolimy jej zginąć, rezygnując z wykonywania leków, nie zostanie nam zbyt wiele. Kiedyś praca wyglądała zupełnie inaczej. Wyobraźmy sobie aptekę bez leków gotowych, a jednocze- 10 farmacja praktyczna 12/2013

11 wywiad śnie z lekami na wszystko, plus jeszcze produkty weterynaryjne, kosmetyczne, przemysłowe. To był inny świat, choć nie wiem, czy lepszy. Ważne jednak, żebyśmy jako współcześni farmaceuci mieli świadomość tej przeszłości. We wstępie do swojej książki napisał Pan: W trakcie opracowywania, największym kłopotem było określenie właściwego (pierwotnego) składu. Książka to za dużo powiedziane. Dziś na podstawie porównywania źródeł, czasem sprawdzania asocjacji związanych z autorem recepty, wiem, że niekiedy zupełnie niemożliwe jest odtworzenie pierwotnego składu leku. Często różne leki nazywano od nazwiska jednego autora, nie bacząc na skład (np. stąd mnogość maści i past Unny). Niekiedy nazwa przypisana jest do połączenia składników bez względu na ich stosunki ilościowe, modyfikacje w postaci dodatkowych składników czy rodzaj podłoża. Do tego dochodzi fakt przemiany nazwy łacińskiej w nazwę własną. Z czasem (na szczęście) jednak, któryś skład w literaturze zaczyna funkcjonować częściej i ten zwykle jest traktowany jako właściwy. Źródłem wiedzy są dla mnie stare książki, nie tylko farmaceutyczne, ale medyczne w ogóle. Oczywiście obecnie również Internet. Dlaczego nie wykorzystuje się już wielu składników? Przyczyny zniknięcia wielu składników są często oczywiste: jak działania niepożądane, toksyczność (np. rtęć), trudność w pozyskiwaniu, ale też obrzydliwość surowca lub brak odpowiedniej jakości i trwałości. Innym powodem może być możliwość pomyłki: np. wycofanie toksycznej percainy, która omyłkowo była dodawana do leku, zamiast wypisanej procainy. Jak opisałby Pan różnicę między lekami gotowymi a recepturowymi? Przede wszystkim unikałbym porównania, co jest lepsze, a co gorsze. Oba typy leków mają swoje zalety. W przypadku leków recepturowych najważniejsze są: możliwość indywidualizacji terapii oraz możliwość wykonania leków w takiej postaci i z wykorzystaniem substancji, które w przemyśle z różnych względów nie są wykorzystywane, np. cignolina czy prodermina. Ostatnio zauważa się zwiększenie zainteresowania lekami recepturowymi. Aptekarze zwracają uwagę, że liczba recept na nie zaczęła wzrastać. Są takie regiony lecznictwa, w których lek recepturowy jeszcze długo będzie odgrywał ważną rolę w terapii. Oczywiście dużo zależy od wiedzy i świadomości lekarzy, gdyż to oni decydują o tym, co znajdzie się na recepcie. Ale wiele zależy też od farmaceutów. Dopóki apteki nie będą odmawiać realizacji recept, dopóty lekarze nie tylko będą stosować leki robione, ale obserwacja mi podpowiada, że z chęcią będą rozszerzać arsenał stosowanych receptur. Nie bez znaczenia jest pozytywny odbiór takich leków przez pacjentów. To przecież coś, co ma historię i tradycję, słowem: jest sprawdzone. Wielu pacjentów docenia lek wykonany specjalnie dla nich, w prostym pudełku z ręcznie wypisaną sygnaturą. Korzyść z istnienia receptury jest więc oczywista dla wszystkich uczestników terapii. Warto jeszcze wspomnieć o aptekach szpitalnych i aspekcie wykonywania cytostatyków czy preparatów używanych w żywieniu pozajelitowym, to także jest formą receptury, choć ma inny wymiar i inną przyszłość. Jak powinno, Pana zdaniem, wyglądać kształcenie farmaceutów w tym zakresie na studiach? To trudne pytanie i sam, jako świeżo upieczony dydaktyk, staram się sobie na nie odpowiedzieć (przynajmniej w zakresie receptury). Korzystam z tego namaszczenia, jakie otrzymałem w trakcie swojej praktyki, i jako cel wyznaczam wykonanie lekarstwa, a nie recepty. Do tego istotne jest pokazywanie tych sytuacji, których powinno się unikać, czyli nauka na błędach i wyjątkach. To nie jest takie proste, jak mi się osobiście wydawało, bo zaplanowanie ciekawych i wartościowych zajęć pochłania więcej czasu, niż one trwają. Muszę przyznać, że tym bardziej doceniam teraz warsztat, jaki znajduje się na uczelniach. Dodatkowo staram się przekazać subtelną różnicę między zawodową dumą, do której mamy pełne prawo, a pychą, której jako wykonujący zawód służebny musimy się wystrzegać. Dziękuję za Podyskutuj o tym na forum! farmacja praktyczna 12/

12 sonda Czy receptura jest potrzebna? oprac.: mgr farm. Anna Bogucka Co farmaceuci sądzą o recepturze? Pytamy, czy umiejętność robienia leków jest jeszcze potrzebna. Denerwuje mnie, gdy inne apteki przysyłają do nas pacjentów z receptami na leki recepturowe. Odsyłając pacjenta do innej placówki, apteka traci dobry wizerunek mgr farm. Olga Stawińska farmaceutka z Radomia mgr farm. Katarzyna Białoszewska farmaceutka z Warszawy Receptura to coś dla mnie! Bardzo chętnie wykonuję leki recepturowe, których zamawianych jest u nas coraz więcej. Zdarzają się nawet recepty ze składnikami z bardzo starych, dawnych receptur, co świadczy o tym, że lekarze czasem wracają do wypróbowanych przepisów. Mamy zamówienia na: maści, kremy, zawiesiny, płyny, płukanki, proszki, czopki czy globulki. Wykonując te leki, czuję się prawdziwym fachowcem, czuję się potrzebna, bo przecież farmaceuta to nie tylko osoba sprzedająca leki, ale też wysokiej klasy fachowiec. Wykonywanie leku dla konkretnego pacjenta, wiąże się ze szczególną odpowiedzialnością za jego zdrowie, co wyjątkowo odczuwam, rozsypując proszki dzielone dla noworodków i niemowląt. Są to zwykle leki kardiologiczne do przygotowania w indywidualnie obliczonej dawce i postaci do podania najmłodszym. Zdarza mi się wertować podręczniki do receptury, gdy mam wątpliwości jak wykonać dany lek lub korzystać z doświadczenia koleżanek starszych stażem. mgr farm. Olga Stawińska farmaceutka z Radomia Denerwuje mnie, gdy inne apteki przysyłają do nas pacjentów z receptami na leki recepturowe. Przecież ustawa Prawo Farmaceutyczne nakłada na nas obowiązek prawidłowego sporządzania i zapewnienia leku pacjentowi. Odsyłając go do innej apteki, nie tylko można stracić klienta, lecz cierpi na tym także nasz wizerunek, jako osób zawsze służących pomocą, godnych zaufania. Z drugiej strony, oczywiście rozumiem problemy z wykonaniem leku w związku z ciężką sytuacją finansową wielu aptek. Często w małych aptekach zatrudnionych jest tak mało osób, że czasem trudno jest odejść od pierwszego stołu do receptury. Pamiętajmy jednak o tym, że musimy zrobić wszystko, co w naszej mocy, by pacjent otrzymał odpowiedni lek. mgr farm. Monika Boguszewska farmaceutka z Warszawy Pracuję w aptece, w której wykonuje się dużo leków recepturowych. Nie wiem, czy jest to kwestia przyzwyczajenia pacjentów, że u nas zawsze mogą liczyć na sporządzenie leku, czy raczej coraz to większe zapotrzebowanie rynku. Staramy się wykonać każdy przepisany lek. Wyjątek stanowią leki okulistyczne, gdy w związku z brakiem niezbędnych warunków musimy skierować pacjenta do innej apteki. Zdarzają się także recepty ze składnikami, których dawno nie ma już na rynku i w tym przypadku nie można niestety wykonać odpowiedniego leku. Z moich obserwacji wynika, że w dzisiejszych czasach, gdy alergie skórne są coraz liczniejsze, lekarze chętnie sięgają po leki recepturowe. Mają one znacznie krótszy termin przydatności w porównaniu do leków gotowych. Ale jako środki bez dodatkowych konserwantów są hipoalergiczne, a w wielu przypadkach także bardzo skuteczne. Największą popularnością cieszą się u nas maści do pielęgnacji bardzo wrażliwej skóry niemowląt, jak również często dość skomplikowane w składzie czopki i globulki. 12 farmacja praktyczna 12/2013

13 sonda mgr farm. Agata Rozłucka farmaceutka z Rzeszowa Niestety, pracuję w aptece, gdzie receptura nie jest rozbudowana. Niejednokrotnie zdarza mi się, że muszę odesłać pacjenta do konkurencji w związku z brakiem warunków do przygotowania leku (receptura leków jałowych) czy brakiem któregoś ze składników. Braki spowodowane są często obawą przed przeterminowaniem się składników, które mają krótki termin trwałości. Wykonuję tylko proste płukanki do gardła, maści i czasem roztwory na skórę. Wydaje mi się, że zapotrzebowanie na leki recepturowe w ostatnich latach wzrasta, bo mamy na nie coraz więcej zamówień. Niestety, moje koleżanki niechętnie je wykonują i zwykle to ja się tym zajmuję. mgr farm. Katarzyna Morawska farmaceutka z Piaseczna Receptura apteczna, choć przez niektórych nielubiana, jest bardzo potrzebna. Mimo ogromnego zasobu różnych postaci leków gotowych, na rynku wciąż są potrzebne te specjalne, przygotowywane indywidualnie dla pacjenta. Szczególnie dużą grupę odbiorców leków recepturowych stanowią dzieci. To dla nich coraz częściej zdarza mi się rozsypywać proszki dzielone czy maści i kremy, zarówno typowo lecznicze, jak i do codziennej pielęgnacji bardzo wrażliwej skóry najmłodszych. Mimo świetnego wyboru wśród leków gotowych, szczególnie dermatolodzy coraz częściej sięgają po wypróbowane, stare receptury. Często prosty skład leku okazuje się bardzo skuteczny na określone dolegliwości. Zauważyłam także, że niejednokrotnie pacjenci wracają z nową receptą po lek, który został im wcześniej przygotowany i mieli okazję z powodzeniem wypróbować. Podyskutuj o tym na forum! Coraz częściej przychodzą pacjenci z receptami na leki recepturowe pediatryczne mgr farm. Katarzyna Morawska farmaceutka z Piaseczna farmacja praktyczna 12/

14 prawo R E K L A M A Zapytaj eksperta autor: mecenas Bartłomiej Kochlewski prawnik specjalizujący się w przepisach prawa pracy i regulacjach dotyczących branży farmaceutycznej Na pytania Czytelników naszego miesięcznika, nadesłane do redakcji za pośrednictwem strony odpowiada mecenas Bartłomiej Kochlewski. Urlopu niewykorzystanego w danym roku należy pracownikowi udzielić najpóźniej do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego Do kiedy muszę rozliczyć się z pracownikami w kwestii zaległego urlopu wypoczynkowego za 2013 rok? Jak wygląda wypłata ewentualnego ekwiwalentu? Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo. Urlopu niewykorzystanego w danym roku należy pracownikowi udzielić najpóźniej do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Urlop ten powinien się zatem rozpocząć nie później niż w ostatnim dniu września, w którym pracownik miał świadczyć pracę zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. Zasadniczo urlop wypoczynkowy powinien zostać wykorzystany w naturze, jednak w razie jego niewykorzystania z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy, pracownikowi przysługuje w zamian ekwiwalent pieniężny (art K.p.). Dniem wypłaty takiego świadczenia powinien być ostatni dzień zatrudnienia. Sposób obliczenia ekwiwalentu za urlop wynika z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop. Co do zasady ekwiwalent za urlop ustala się stosując zasady obowiązujące przy obliczaniu wynagrodzenia urlopowego. Jakie są zasady prawne dotyczące wystawienia w aptece automatu do samodzielnego pomiaru ciśnienia przez pacjentów? Kwestia wystawiania aparatu do mierzenia ciśnienia budziła wiele kontrowersji i była przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, który 11 stycznia 2012 roku w sprawie o sygn. II GSK 1365/10 * orzekł, że: Apteka ogólnodostępna jako placówka ochrony zdrowia może posiadać ciśnieniomierz do dokonywania bezpłatnego pomiaru ciśnienia tętniczego przez jej klientów. Taka interpretacja art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne **, w którym ustawodawca, określając zakres działania apteki, użył wyrażenia w szczególności, pozostaje w zgodzie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP, z którego można wywieść podmiotowe prawo jednostki do ochrony zdrowia oraz obiektywny nakaz podejmowania przez władze publiczne takich działań, które są konieczne dla należytej ochrony i realizacji tego prawa, dopuszczający możliwość dokonywania bezpłatnego pomiaru ciśnienia w aptece ogólnodostępnej i stwierdził nieważność decyzji organów niższej instancji w tej sprawie. Zdaniem NSA, apteka ogólnodostępna, jako placówka ochrony zdrowia, może posiadać ciśnieniomierz do dokonywania bezpłatnego pomiaru ciśnienia tętniczego przez jej klientów. Sąd uznał także, iż przepisy ustawy Prawo farmaceutyczne nie stanowią podstawy prawnej zakazu wystawienia ciśnieniomierza na użytek klientów apteki. * (http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/ /0CD67DD23F) ** (tj. Dz.U. z 2008 r., Nr 45, poz. 271 ze zm.) 14 farmacja praktyczna 12/2013

15 Po pierwsze Formetic w leczeniu cukrzycy typu II bezpieczny - nie wywo³uje hipoglikemii * wygodny w stosowaniu - wszystkie tabletki s¹ powlekane pe³na gama dawek: 500 mg, 850 mg, 1000 mg dostêpny w opakowaniach 30 i 60 tabletkowych

16 Po pierwsze Formetic w leczeniu cukrzycy typu II Forme c (Me orminum). Skład i postać: Tabletki powlekane, 1 tabletka zawiera odpowiednio 500 mg, 850 mg lub 1000 mg me orminy chlorowodorku. Wskazania: Leczenie cukrzycy typu 2, zwłaszcza u pacjentów z nadwagą, gdy za pomocą ściśle przestrzeganej diety i ćwiczeń zycznych nie można uzyskać właściwej kontroli glikemii. U dorosłych me ormina może być stosowana w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi lub insuliną. U dzieci w wieku powyżej 10 lat i młodzieży me ormina może być stosowana w monoterapii lub w skojarzeniu z insuliną. Wykazano zmniejszenie powikłań cukrzycowych u dorosłych pacjentów z nadwagą z cukrzycą typu 2, leczonych me orminą jako lekiem pierwszego rzutu, u których leczenie dietą nie przyniosło oczekiwanych rezultatów. Dawkowanie i sposób podawania: Ze względu na zakres dawkowania preparat Forme c dostępny jest w postaci tabletek powlekanych w dawkach 500 mg, 850 mg oraz 1000 mg. U pacjentów otrzymujących wysoką dawkę me orminy chlorowodorku (od 2 do 3 g na dobę), możliwe jest zastąpienie dwóch 500 mg tabletek powlekanych jedną tabletką powlekaną 1000 mg. Dorośli: Monoterapia lub leczenie skojarzone z innymi doustnymi lekamiprzeciwcukrzycowymi: Zwykle początkowa dawka wynosi od 500 mg do 850 mg me orminy chlorowodorku 2 lub 3 razy na dobę podczas lub po posiłku. Po 10 do 15 dniach należy ustalić dawkę na podstawie wyników badania stężenia glukozy we krwi. Stopniowe zwiększanie dawki może poprawić tolerancję leku ze strony przewodu pokarmowego. Maksymalna dawka dobowa me orminy chlorowodorku wynosi 3 g, przyjmowana w 3 dawkach podzielonych. W przypadku planowanej zamiany innego doustnego leku przeciwcukrzycowego na me orminy chlorowodorek, należy odstawić poprzednio stosowany preparat i zastosować me orminy chlorowodorek w powyżej podanych dawkach. Leczenie skojarzone z insuliną: Stosowanie me orminy chlorowodorku i insuliny w terapii skojarzonej pozwala osiągnąć lepszą kontrolę stężenia glukozy we krwi. Początkowo me orminy chlorowodorek najczęściej stosuje się w dawce od 500 mg do 850 mg 2 lub 3 razy na dobę, natomiast dawkę insuliny ustala się na podstawie wyników badania stężenia glukozy we krwi. Pacjenci w podeszłym wieku: Dawkę me orminy chlorowodorku należy ustalić na podstawie oceny czynności nerek, ze względu na ryzyko zmniejszenia czynności nerek u pacjentów w podeszłym wieku. Konieczne jest regularne kontrolowanie czynności nerek. Dzieci i młodzież: Monoterapia lub leczenie skojarzone z insuliną: Forme c 500 mg, 850 mg i 1000 mg może być stosowany u dzieci w wieku powyżej 10 lat i młodzieży. Zwykle początkowa dawka wynosi od 500 mg do 850 mg me orminy chlorowodorku raz na dobę, w czasie lub po posiłku. Po 10 do 15 dniach dawkę należy ustalić na podstawie wyników badania stężenia glukozy we krwi. Stopniowe zwiększanie dawki może poprawić tolerancję leku ze strony przewodu pokarmowego. Maksymalna dawka me orminy chlorowodorku wynosi 2 g na dobę, przyjmowana w 2 lub 3 dawkach podzielonych. Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na me orminy chlorowodorek lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Kwasica ketonowa, stan przedśpiączkowy w cukrzycy. Niewydolność nerek lub zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny <60 ml/min). Ostre stany mogące prowadzić do zaburzeń czynności nerek, takie jak: odwodnienie, ciężkie zakażenie, wstrząs. Ostre i przewlekłe choroby, które mogą spowodować ostre niedotlenienie tkanek, takie jak: niewydolność serca lub niewydolność oddechowa, świeżo przebyty zawał mięśnia sercowego, wstrząs. Niewydolność wątroby, ostre zatrucie alkoholem, alkoholizm. Ostrzeżenia i zalecane środki ostrożności: Kwasica mleczanowa: Kwasica mleczanowa jest rzadko występującym, ale ciężkim powikłaniem metabolicznym (obarczonym dużą śmiertelnością w przypadku braku natychmiastowego leczenia), mogącym wystąpić w wyniku kumulacji me orminy. Zgłoszone przypadki kwasicy mleczanowej u pacjentów przyjmujących me orminę, wystąpiły przede wszystkim u pacjentów z cukrzycą ze znaczną niewydolnością nerek. Częstość występowania kwasicy mleczanowej można zmniejszyć dokładnie oceniając także inne czynniki ryzyka kwasicy mleczanowej, takie jak: źle kontrolowana cukrzyca, kwasica ketonowa, długotrwałe głodzenie, nadmierne spożywanie alkoholu, niewydolność wątroby oraz niedotlenienie tkanek z jakiegokolwiek powodu. Rozpoznanie: W przypadku niespecy cznych objawów takich jak skurcze mięśni z zaburzeniami trawienia, w tym ból brzucha i osłabienie mięśni, należy wziąć pod uwagę ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej. Kwasica mleczanowa charakteryzuje się występowaniem duszności, bólami brzucha oraz hipotermią a następnie śpiączką. W badaniach laboratoryjnych stwierdza się zmniejszenie ph krwi, zwiększenie stężenia mleczanów powyżej 5 mmol/l, zwiększenie luki anionowej oraz zwiększenie stosunku stężenia mleczanów do stężenia pirogronianów we krwi. W każdym przypadku podejrzenia kwasicy metabolicznej me orminę należy bezwzględnie odstawić, a pacjenta niezwłocznie umieścić w szpitalu. Czynność nerek: Ponieważ me ormina jest wydalana przez nerki, przed rozpoczęciem leczenia należy oznaczyć klirens kreatyniny (może być określony na podstawie stężenia kreatyniny za pomocą wzoru Cockro a-gaulta) i następnie regularnie go kontrolować: u pacjentów z prawidłową czynnością nerek przynajmniej raz do roku, przynajmniej dwa do czterech razy w ciągu roku u pacjentów, u których klirens kreatyniny jest bliski górnej granicy normy, oraz u pacjentów w podeszłym wieku. U pacjentów w podeszłym wieku pogorszenie czynności nerek występuje często i bezobjawowo. Szczególną ostrożność należy zachować w sytuacjach, w których może dojść do zaburzenia czynności nerek, np. kiedy rozpoczyna się leczenie preparatem obniżającym ciśnienie tętnicze krwi lub lekiem moczopędnym, oraz kiedy rozpoczyna się leczenie niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ). Podawanie środków kontrastowych zawierających jod: Dożylne podanie środków kontrastowych zawierających jod w badaniach radiologicznych może spowodować niewydolność nerek. To z kolei może doprowadzić do nagromadzenia się me orminy i wywołać kwasicę mleczanowa. Me orminy chlorowodorek należy odstawić przed badaniem, i jego podawanie można wznowić nie wcześniej niż po 48 godzinach po badaniu i tylko po ocenieniu czynności nerek i stwierdzeniu, że jest ona prawidłowa. Zabiegi chirurgiczne: Podawanie me orminy chlorowodorku należy przerwać na 48 godzin przed planowanym zabiegiem chirurgicznym ze znieczuleniem ogólnym, rdzeniowym bądź zewnątrzoponowym. Leczenie można wznowić nie wcześniej niż po 48 godzinach po zabiegu i odzyskaniu zdolności przyjmowania pokarmów drogą doustną i tylko po stwierdzeniu, że czynność nerek jest prawidłowa. Dzieci i młodzież: Przed rozpoczęciem stosowania me orminy należy potwierdzić rozpoznanie cukrzycy typu 2. Nie odnotowano wpływu me orminy na wzrost i dojrzewanie płciowe podczas rocznych badań klinicznych, jednak badania długoterminowe u dzieci i młodzieży w tym kierunku nie są dostępne. Z tego względu zaleca się uważną obserwację powyższych parametrów u dzieci w trakcie stosowania me orminy, szczególnie u dzieci przed okresem dojrzewania. Dzieci w wieku od 10 do 12 lat: W kontrolowanych badaniach klinicznych wzięło udział jedynie 15 dzieci w wieku od 10 do 12 lat. Chociaż skuteczność i bezpieczeństwo stosowania me orminy u tych dzieci nie różniło się od skuteczności i bezpieczeństwa u młodzieży, należy zachować ostrożność stosując me ormiinę u dzieci w wieku od 10 do 12 lat. Inne środki ostrożności: Należy przestrzegać zaleceń diety cukrzycowej z regularnym przyjmowaniem węglowodanów w czasie dnia. Pacjenci z nadwagą powinni ponadto kontynuować dietę niskokaloryczną. Należy regularnie wykonywać rutynowe badania monitorujące przebieg cukrzycy. Me ormina nie wywołuje hipoglikemii, jednak zaleca się ostrożność w przypadku stosowania jej jednocześnie z insuliną lub innymi lekami przeciwcukrzycowymi (np. sulfonylomocznikiem lub meglitynidami). Działania niepożądane: Na początku leczenia, najczęściej występujące działania niepożądane to: nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha i utrata apetytu, które w większości przypadków ustępują samoistnie. Aby im zapobiec, zaleca się przyjmowanie me orminy w 2 lub 3 dawkach oraz powolne zwiększenie dawek. Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: Bardzo rzadko: Kwasica mleczanowa (hipotermia i ostra niewydolność nerek). Zmniejszenie wchłaniania witaminy B 12 i zmniejszenie jej stężenia w surowicy u pacjentów stosujących długotrwale me orminę. Należy zachować ostrożność u pacjentów z niedokrwistością megaloblastyczną. Zaburzenia układu nerwowego: Często: Zaburzenia smaku. Zaburzenia żołądka i jelit: Bardzo często: Zaburzenia żołądka i jelit, takie jak nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha i utrata apetytu. Te objawy niepożądane występują częściej na początku leczenia i w większości przypadków ustępują samoistnie. Aby im zapobiec zaleca się podawanie me orminy chlorowodorku 2 lub 3 razy na dobę, w czasie posiłków lub bezpośrednio po posiłkach. Stopniowe zwiększanie dawki może również poprawić tolerancję preparatu ze strony przewodu pokarmowego. Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: Bardzo rzadko: W pojedynczych przypadkach nieprawidłowe wyniki testów wątrobowych lub zapalenie wątroby ustępujące po odstawieniu me orminy. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: Bardzo rzadko: Reakcje skórne, takie jak rumień, świąd, pokrzywka. Dzieci i młodzież: Ograniczone dane wskazują, że działania niepożądane u dzieci i młodzieży w wieku od 10 do 16 lat miały podobny charakter i nasilenie jak u dorosłych. Podmiot odpowiedzialny: ZF Polpharma SA. Pozwolenie na dopuszczenie do obrotu: Forme c 500 mg, 850 mg i 1000 mg odpowiednio 14181, i wydane przez MZ. Dodatkowych informacji o leku udziela: Polpharma Biuro Handlowe Sp. z o.o., ul. Bobrowiecka 6, Warszawa, tel ; fax Lek wydawany na podstawie recepty.cena urzędowa detaliczna leku dla dawki 500 mg opak. 30 tabl., 60 tabl.; dawki 850 mg opak. 30 tabl., 60 tabl.; dawki 1000 mg opak. 30 tabl., 60 tabl. wynosi odpowiednio w PLN:.4,86PLN; 9,61 PLN;8,46 PLN; 16,53 PLN; 7,10 PLN; 13,77 PLN. Kwota dopłaty ponoszona przez pacjenta wynosi odpowiednio w PLN: 3,96 PLN; 4,62 PLN; 3,47 PLN; 3,34 PLN; 3,33 PLN; 3,20 PLN. ChPL z dnia r. * ChPL Forme c z dn r. FORM/137/

17 R E K L A M A prawo Mój pracownik prosi o urlop ojcowski i nie wiem, jakie ma w związku z tym uprawnienia. Jak wygląda w świetle aktualnych przepisów kwestia urlopu ojcowskiego? Urlop ojcowski został wprowadzony do Kodeksu pracy ustawą z 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw. Prawo do urlopu ojcowskiego przysługuje w wymiarze dwóch tygodni, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia w przypadku ojca biologicznego. Przez dwa tygodnie urlopu ojcowskiego należy rozumieć 14 kolejnych dni kalendarzowych, które obejmują również dni wolne, czyli soboty i niedziele oraz święta. Urlop ojcowski może być udzielony równolegle z urlopem macierzyńskim. Warunkiem udzielenia urlopu jest złożenie wniosku przez ojca. Pracownik powinien go złożyć w formie pisemnej co najmniej 7 dni przed planowanym dniem rozpoczęcia urlopu, a pracodawca musi mu go udzielić we wskazanym terminie. Na pracodawcę, który odmówi pracownikowi udzielenia urlopu ojcowskiego, może zostać nałożona kara grzywny. Przebywając na urlopie ojcowskim pracownik podlega szczególnej ochronie trwałości stosunku pracy przewidzianej w art. 177 K.p. i ma prawo do powrotu na wcześniej zajmowane stanowisko. Za czas urlopu ojcowskiego pracownikowi przysługuje zasiłek macierzyński na zasadach i warunkach określonych w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego. Czy istnieje możliwość dopisania dodatkowej osoby do posiadanej od 1989 r. koncesji na prowadzenie apteki pełnoprofilowej? Nie jest możliwe dopisanie innej osoby do zezwolenia na prowadzenie apteki. W takim wypadku konieczne jest wystąpienie o wydanie nowego zezwolenia. Przepisy ustawy z 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne nie przewidują również możliwości przeniesienia zezwolenia na prowadzenie apteki na inny podmiot. Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy apteka ogólnodostępna może być prowadzona tylko na podstawie uzyskanego zezwolenia na prowadzenie apteki. Może być ono wydane na osobę fizyczną, osobę prawną oraz niemającą osobowości prawnej spółkę prawa handlowego. Co do zasady, zezwolenie na prowadzenie apteki wygasa wraz ze śmiercią osoby fizycznej, na rzecz której zostało wydane. Chcę wycofać swoją aptekę z całodobowego cyklu pracy. Czy i jak mogę to zrobić? Czy zmiana godziny pracy apteki musi być konsultowana? Tak, zmiana czasu pracy apteki musi być konsultowana z zarządem powiatu, na którym działa apteka. Wynika to z faktu, że celem pracy aptek ogólnodostępnych jest konieczność zapewnienia dostępności świadczeń obywatelom w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy. Rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych ustala lokalnie zarząd powiatu po zasięgnięciu opinii wójtów gmin, burmistrzów lub prezydentów miast oraz okręgowej izby aptekarskiej. Całodobowa praca wyznaczonych aptek wynika zatem z aktów prawa miejscowego i jest ustalana odrębnie dla danego powiatu. Przepisy prawa nie wskazują, ile aptek powinno pełnić dyżur w tym samym czasie, nie regulują też procedury wprowadzania zmian wcześniej ustalonego rozkładu. Oznacza to, że zarówno ustalenie, jak i zmiana czasu pracy aptek podejmowana jest w drodze uchwały zarządu powiatu. Zmiany rozkładu czasu pracy aptek można dokonać także na wniosek prowadzącego aptekę lub jej kierownika. Najczęściej spotyka się uchwały zarządu, których zakres czasowy obejmuje jeden rok kalendarzowy, może to być jednak także kwartał. *** *** (podstawa prawna: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo Podyskutuj o tym na forum! Przebywając na urlopie ojcowskim pracownik podlega szczególnej ochronie trwałości stosunku pracy przewidzianej w art. 177 Kodeksu pracy i ma prawo do powrotu na wcześniej zajmowane stanowisko farmacja praktyczna 12/

18 opieka farmaceutyczna Zdrowie kobiety po 30. roku życia autor: Anna Dąbrowska redaktor naczelna Farmacji Praktycznej, na podstawie materiałów z V Kongresu Kobiet konsultacja merytoryczna: prof. dr hab. n. med. Grażyna Rydzewska prof. dr hab. n. med. Zdzisława Kornacewicz-Jach prof. dr hab. n. med. Voletta Skrzypulec-Plinta prof. dr hab. n. med. Ewa Sewerynek dr n. med. Maria Noszczyk Jakie działania może podjąć farmaceuta w przypadku problemów zdrowotnych kobiet, które ukończyły 30 lat? Odpowiadamy na pytania dotyczące najczęstszych dolegliwości u pań w tym wieku. Badania profilaktyczne kobiety między 30. a 40. r.ż Pomiar ciśnienia tętniczego oraz ogólne badanie u lekarza internisty: raz do roku. Podstawowe badania, takie jak OB, stężenie glukozy we krwi, morfologia i badanie ogólne moczu: raz na rok. Lipidogram (badanie stężenia cholesterolu we krwi): raz na 5 lat. Uwaga: jeżeli najbliżsi członkowie rodziny cierpią na choroby krążenia lub nadwagę, badanie powinno być wykonywane co roku. Kontrola stomatologiczna: raz na pół roku. RTG klatki piersiowej: raz na 5 lat. Badanie ginekologiczne, cytologia, USG przezpochwowe narządów rodnych, USG piersi: raz do roku. Samobadanie piersi: raz na miesiąc. Kontrola wzroku u okulisty i badanie dna oka: raz na 5 lat. Mammografia: po 36. roku życia raz na 5 lat. Wprzypadku kobiet w tym przedziale wiekowym rolą farmaceuty jest nie tylko zachęcanie do profilaktyki, ale i zwracanie uwagi pacjentki na niepokojące objawy, pamiętając o najczęstszych problemach zdrowotnych w tym wieku. Zespół jelita drażliwego Inaczej IBS (ang. Irritable Bowel Syndrome) to choroba przewlekła, trwająca co najmniej 3 miesiące, idiopatyczna. Choroba zaczyna się przeważnie w wieku lat. Występuje u ok proc. dorosłych ludzi 2/3 z tej liczby to kobiety. Do objawów IBS najczęściej należą: ostre, skurczowe, nękające bóle brzucha (zazwyczaj podbrzusza i lewego dołu biodrowego), prawie nigdy nie budzą w nocy, nasilają się po posiłkach, biegunki, zazwyczaj występujące po posiłkach, w stresie psychicznym i w godzinach rannych, zaparcia (u chorych bez biegunek), częstotliwość wypróżnień jest zmniejszona, stolec oddawany jest z wysiłkiem, po oddaniu stolca częste uczucie niepełnego wypróżnienia, wzdęcia, zgaga, odbijanie, nudności, wymioty, bóle głowy, uczucie zmęczenia bez wyraźnej przyczyny. Co może zrobić farmaceuta? Duża liczba pacjentek, mimo dokuczliwych objawów, nie zgłasza się do lekarza (tylko proc. osób szuka pomocy u specjalisty), pomimo tego, że choroba znacząco utrudnia funkcjonowanie. Dlatego istotna jest rola farmaceuty, który pacjentce kupującej nieustannie leki na zgagę, zaparcia czy biegunki może zasugerować wizytę lekarską. W przypadku IBS istotne jest namawianie pacjentek do zmiany nawyków związanych z trybem życia i żywieniem. Chorobę zaostrza stres oraz silne emocje, dlatego warto zwrócić na to uwagę pacjentki (pomocne bywają ziołowe suplementy uspokajające). Należy także podkreślić, że istotne jest to, jakie pokarmy przyjmuje pacjentka. Warto także zaproponować pacjentce wykonanie testu na obecność Helicobacter pylori, ponieważ zakażenie tymi bakteriami może powodować objawy podobne do zespołu jelita drażliwego, a jest ono zwykle możliwe do wyleczenia, aż do ustąpienia objawów. Zaburzenia pracy tarczycy Najczęstsze zaburzenia to: nadczynność i niedoczynność tarczycy (związane z nieprawidłowym wydzielaniem hormonów tarczycy) oraz guzy tarczycy (szczyt zachorowań na nowotwory występuje przed 40. r.ż.). Profilaktyka i regularne badania są bardzo istotne, ponieważ, poza licznymi powikłaniami, choroby tarczycy mają także negatywny wpływ na pracę serca. Co może zrobić farmaceuta? Objawy, które powinny zwrócić naszą uwagę, a kobietę skłonić do wizyty lekarskiej to: uczucie stałego gorąca, zwiększona potliwość, nadpobudliwość, spadek masy ciała bez wyraźnej przyczyny, kołatanie serca, drżenie 18 farmacja praktyczna 12/2013

19 opieka farmaceutyczna dłoni, blada, zimna skóra, osłabienie, nadmierna senność, przyrost masy ciała i zatrzymywanie wody w organizmie, obniżone ciśnienie tętnicze, zwolnienie pracy serca. Istotne mogą być także zmiany w zachowaniu pacjentki: aktywna do tej pory kobieta, staje się ospała, lub odwrotnie: kobieta wydaje się nienaturalnie pobudzona. Warto zwracać także uwagę na występujące u pacjentek wole. Endometrioza Ta choroba jest wyjątkowo niebezpieczna, bo zwykle nie daje żadnych objawów, a dotyczy najczęściej kobiet w wieku rozrodczym. W Polsce choruje na nią ok. 1 mln kobiet. Jest to choroba spowodowana migracją endometrium poza jamę macicy. Ogniska endometriozy usytuowane są najczęściej wewnątrz jamy otrzewnej (w proc. przypadków) lub znacznie rzadziej poza nią (szyjka macicy, pęcherz moczowy). Występowanie endometrium w niewłaściwych miejscach powoduje przewlekłą reakcję zapalną i tworzenie blizn oraz zrostów w obrębie narządów rozrodczych. W przypadku gdy zmiany endometriotyczne obejmują swoim zasięgiem jajniki i jajowody, najczęściej nie dochodzi do pękania pęcherzyka Graafa, a tym samym nie występuje owulacja. Dlatego nieleczona i nierozpoznana endometrioza jest częstą przyczyną bezpłodności. Aż połowa kobiet dotkniętych tą chorobą ma znaczne problemy z zajściem w ciążę. Co może zrobić farmaceuta? Mimo braku charakterystycznych objawów, istnieją przesłanki, które powinny skłonić kobietę do wizyty u lekarza. Pacjentka skarży się między innymi na: bóle miednicy, bolesne miesiączkowanie, bóle w krzyżowym odcinku kręgosłupa. W takich wypadkach ważne jest zachęcanie pacjentki do przeprowadzenia właściwej diagnostyki. Dodatkowo w leczeniu zaleca się często niesterydowe leki przeciwzapalne. Dodatkowa profilaktyka W przypadku pacjentek w wieku między 30. a 40. r.ż. należy namawiać do dbania o prawidłowy poziom jodu w żywności (niedobór jodu może powodować powikłania w czasie ciąży, ale jest także jedną z przyczyn nowotworów tarczycy). W tym wieku istotna jest profilaktyka osteoporozy, czyli np. prawidłowa podaż wapnia i witaminy D, by w wieku lat osiągnąć optymalną szczytową masę kostną, co w późniejszym wieku zmniejszy ryzyko Podyskutuj o tym na forum! Żywność bogata w jod, wapń i witaminę D3 Pokarmy bogate w jod (mikrogramy/100g): dorsz świeży: 110 ser edamski tłusty: 30 szpinak: 12 płatki owsiane: 5,9 Pokarmy bogate w wapń (miligramy/100g): ser żółty: 800 orzechy: szpinak: 130 ser biały: 60 Pokarmy bogate w witaminę D3 (IU/100g): śledź: 20 łosoś wędzony: 13 jajko kurze: 1,3 mleko: 0,03 farmacja praktyczna 12/

20 opieka farmaceutyczna R E K L A M A Problemy z zaburzeniami erekcji powodują spadek poczucia własnej wartości rozmawiała: Anna Dąbrowska redaktor naczelna Farmacji Praktycznej Rozmowa z prof. dr hab. n. med. Violettą Skrzypulec- -Plintą, ginekologiem, seksuologiem, endokrynologiem, kierownikiem Katedry Zdrowia Kobiety Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. Temat zaburzeń erekcji jest dla pacjentów bardzo trudny. Często wstydzą się oni rozmawiać o tym z farmaceutą. Dlaczego tak wielu mężczyzn ryzykuje, kupując niesprawdzone produkty w Internecie, zamiast zaufać lekom, których działanie jest potwierdzone naukowo? Problem erekcji w Polsce dotyczy aż 1,6 miliona mężczyzn i ich partnerek, choć w naszym kraju panuje przekonanie, że prawdziwy mężczyzna problemów z zaburzeniami erekcji nie ma i mieć nie powinien. A pełna gotowość jest, zarówno dla mężczyzn, jak i kobiet, symbolem męskości. Potencja mężczyzny utożsamiana jest często z siłą charakteru i sukcesem. To dlatego mężczyźni obawiają się mówić wprost o swoich problemach: obawiają się posądzenia o słabość i brak ego. Dlatego często wybierają dyskretną drogę zakupu niesprawdzonych leków przez Internet. To jest łatwiejsze, niż otwarte rozmawianie, doszukiwanie się przyczyn i złożonych rozwiązań. A przecież problem z erekcją w 80% przypadków powstaje na tle organicznym i ma związek z cukrzycą, miażdżycą i chorobami kardiologicznymi, endokrynologicznymi, neurologicznymi. Często problemy te mają podłoże psychologiczne. Dlatego tak ważne jest, aby edukować pacjentów. Zamiast mówić o seksie, lepiej mówić o zdrowiu seksualnym, co przesuwa temat z obszaru problemów osobistych do sfery zdrowia. O zdrowiu łatwiej jest nam rozmawiać. Według badań próby poradzenia sobie z problemem przez zażywanie suplementów diety opóźniają wizytę u specjalisty o ok. 2 lata. Z jednej strony coraz otwarciej rozmawiamy o seksie. Temat poruszany jest w rozmowach, reklamach telewizyjnych czy kolorowych magazynach. Z drugiej strony mężczyźni niechętnie szukają pomocy u lekarzy i wstydzą się rozmawiać o problemach ze wzwodem z lekarzem pierwszego kontaktu. U nas zbyt mocno zakorzeniona jest zasada: lekarz nie pyta pacjent nie odpowiada. Pamiętajmy, że problem z erekcją może być zapowiedzią wystąpienia w niedługim czasie chorób sercowo- -naczyniowych czy cukrzycy. Dlaczego zdobycie recepty od lekarza to nadal bariera mentalna? Każda wizyta u lekarza to nie tylko kontakt ze specjalistą. Wymaga od pacjenta rozmowy z konkretną osobą, co może być barierą trudną do przeskoczenia, więc taka wizyta wymaga pewnej dojrzałości psychicznej i dystansu. Czy więc farmaceuta może jakoś ułatwić pacjentowi rozmowę i poszukiwanie pomocy? Wyedukowany farmaceuta w swojej misji pracy ma możliwość przekazywania pacjentom rzetelnej wiedzy na temat leków wpływających na potencję o udowodnionym działaniu. Czasem podsunięcie broszury, ulotki dotyczącej leków (gdy widzi się niezdecydowanego pacjenta wodzącego wzrokiem po półkach z suplementami) na potencję może przynieść wymierne korzyści. Po pierwsze może spowodować, że pacjent uda się do specjalisty, po drugie zrobi badanie poziomu PSA (badanie na prostatę). Oczywiście wszystko wymaga ogromnej kultury z zachowaniem zasad etyki. Ważne jest podkreślenie faktu, iż zaburzenia erekcji wywierają wpływ na ogólne zdrowie i poczucie mężczyzny, ale przede wszystkim mogą wyprzedzać zmiany Dziękuję za rozmowę. Podyskutuj o tym na forum! 20 farmacja praktyczna 12/2013

Ulotka dla pacjenta. ADRENALINA WZF (Adrenalinum) 300 mikrogramów/0,3 ml, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawkach

Ulotka dla pacjenta. ADRENALINA WZF (Adrenalinum) 300 mikrogramów/0,3 ml, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawkach Ulotka dla pacjenta Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać. Należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty,

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 1 ml roztworu zawiera 0,25 mg oksymetazoliny chlorowodorku (Oxymetazolini hydrochloridum).

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 1 ml roztworu zawiera 0,25 mg oksymetazoliny chlorowodorku (Oxymetazolini hydrochloridum). CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO OXALIN 0,025%; 0,25 mg/ml, krople do nosa, roztwór 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 ml roztworu zawiera 0,25 mg oksymetazoliny chlorowodorku

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. OXALIN 0,025% 0,25 mg/g, żel do nosa Oxymetazolini hydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. OXALIN 0,025% 0,25 mg/g, żel do nosa Oxymetazolini hydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta OXALIN 0,025% 0,25 mg/g, żel do nosa Oxymetazolini hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. ZYX, 5 mg, tabletki powlekane. Levocetirizini dihydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. ZYX, 5 mg, tabletki powlekane. Levocetirizini dihydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika ZYX, 5 mg, tabletki powlekane Levocetirizini dihydrochloridum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Miacalcic, 50 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Miacalcic, 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Calcitoninum salmonis Należy zapoznać się z treścią

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Formetic 850 mg, tabletki powlekane. Metformini hydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Formetic 850 mg, tabletki powlekane. Metformini hydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Formetic 850 mg, tabletki powlekane Metformini hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Ksylometazoliny chlorowodorek Basic Pharma 1 mg/ml, krople do nosa, roztwór Xylomethazolini hydrochloridum Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL, 5 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc

Bardziej szczegółowo

Metfogamma 500, 500 mg, tabletki powlekane (Metformini hydrochloridum)

Metfogamma 500, 500 mg, tabletki powlekane (Metformini hydrochloridum) Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Metfogamma 500, 500 mg, tabletki powlekane (Metformini hydrochloridum) Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Metformax 500, 500 mg, tabletki Metformini hydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Metformax 500, 500 mg, tabletki Metformini hydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Metformax 500, 500 mg, tabletki Metformini hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Metfogamma 850, 850 mg, tabletki powlekane (Metformini hydrochloridum)

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Metfogamma 850, 850 mg, tabletki powlekane (Metformini hydrochloridum) Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Metfogamma 850, 850 mg, tabletki powlekane (Metformini hydrochloridum) Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO XYLOMETAZOLIN WZF, 0,05%, 0,5 mg/ml, krople do nosa, roztwór 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 ml roztworu zawiera 0,5 mg ksylometazoliny

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby

Bardziej szczegółowo

Ulotka dla pacjenta. PENTAZOCINUM WZF (Pentazocinum) 30 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań

Ulotka dla pacjenta. PENTAZOCINUM WZF (Pentazocinum) 30 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań Ulotka dla pacjenta Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać. Należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty,

Bardziej szczegółowo

B. ULOTKA DLA PACJENTA

B. ULOTKA DLA PACJENTA B. ULOTKA DLA PACJENTA 0 ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA AVAMINA, 500 mg, tabletki powlekane Metformini hydrochloridum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Formetic 500 mg, tabletki powlekane Formetic 850 mg, tabletki powlekane Formetic 1000 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Karbis, 4 mg, tabletki Karbis, 8 mg, tabletki Karbis, 16 mg, tabletki Karbis, 32 mg, tabletki Candesartanum cilexetilum Należy zapoznać się z treścią ulotki

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Metformin Vitabalans, 500 mg, tabletki powlekane Metformin Vitabalans, 1000 mg, tabletki powlekane metformini hydrochloridum Należy uważnie zapoznać

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika ZYX Bio 5 mg, tabletki powlekane Levocetirizini dihydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa omdleń

Diagnostyka różnicowa omdleń Diagnostyka różnicowa omdleń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Omdlenie - definicja Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

TADALIS 20mg tabletki powlekane tadalafil

TADALIS 20mg tabletki powlekane tadalafil TADALIS 20mg tabletki powlekane tadalafil Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje ważne dla pacjenta. 1 Należy zachować tę ulotkę, aby w razie

Bardziej szczegółowo

Tribux Forte 200 mg, tabletki

Tribux Forte 200 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Tribux Forte 200 mg, tabletki Trimebutini maleas Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Ulotka dla pacjenta. Alerton (Cetirizini dihydrochloridum) 10 mg, tabletki powlekane

Ulotka dla pacjenta. Alerton (Cetirizini dihydrochloridum) 10 mg, tabletki powlekane Ulotka dla pacjenta ależy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla pacjenta. Lek ten jest dostępny bez recepty, aby można było leczyć niektóre schorzenia bez pomocy lekarza.

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Gaviscon o smaku

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO METFORMAX 850 850 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka zawiera 850 mg Metformini hydrochloridum (metforminy chlorowodorku).

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA. Opakowanie: Butelka z oranżowego szkła z pompką dozującą, zawierająca 10 ml roztworu, umieszczona w tekturowym pudełku.

ULOTKA DLA PACJENTA. Opakowanie: Butelka z oranżowego szkła z pompką dozującą, zawierająca 10 ml roztworu, umieszczona w tekturowym pudełku. ULOTKA DLA PACJENTA Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla pacjenta. Lek ten jest dostępny bez recepty, aby można było leczyć niektóre schorzenia bez pomocy lekarza.

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Sudafed XyloSpray HA 1 mg/ml, aerozol do nosa, roztwór. Xylometazolini hydrochloridum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Sudafed XyloSpray HA 1 mg/ml, aerozol do nosa, roztwór. Xylometazolini hydrochloridum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Sudafed XyloSpray HA 1 mg/ml, aerozol do nosa, roztwór Xylometazolini hydrochloridum Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. FILOMAG B 6 40 mg jonów magnezu + 5 mg, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. FILOMAG B 6 40 mg jonów magnezu + 5 mg, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA FILOMAG B 6 40 mg jonów magnezu + 5 mg, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę.

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aneks III Poprawki do odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA 1

ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Alerzina, 10 mg, tabletki powlekane (Cetirizini dihydrochloridum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA 1

ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Alermed, 10 mg, tabletki powlekane (Cetirizini dihydrochloridum) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku. - Należy

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL

PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL WAŻNE INFORMACJE DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA: INSTANYL, AEROZOL DO NOSA LEK STOSOWANY W LECZENIU PRZEBIJAJĄCEGO BÓLU NOWOTWOROWEGO Szanowny Farmaceuto, Należy

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Physiotens 0,4 0,4 mg, tabletki powlekane Moxonidinum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Physiotens 0,4 0,4 mg, tabletki powlekane Moxonidinum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Physiotens 0,4 0,4 mg, tabletki powlekane Moxonidinum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

Tribux Bio 100 mg, tabletki

Tribux Bio 100 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Tribux Bio 100 mg, tabletki Trimebutini maleas Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Etform 500, 500 mg, tabletki powlekane Metformini hydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Etform 500, 500 mg, tabletki powlekane Metformini hydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Etform 500, 500 mg, tabletki powlekane Metformini hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta VICEBROL FORTE 10 mg, tabletki

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta VICEBROL FORTE 10 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta VICEBROL FORTE 10 mg, tabletki Vinpocetinum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

KLINDACIN T Clindamycinum 10 mg/g żel

KLINDACIN T Clindamycinum 10 mg/g żel Ulotka dla pacjenta Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać. - Należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty,

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Ropimol 2 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Ropivacaini hydrochloridum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Ropimol 2 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Ropivacaini hydrochloridum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Ropimol 2 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań Ropivacaini hydrochloridum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę,

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO CROTAMITON FARMAPOL płyn do stosowania na skórę, 100 mg/g 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNEJ 1 g płynu do stosowania

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Pełny wykaz substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1.

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Pełny wykaz substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Metformin Bluefish; 850 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka powlekana zawiera 850 mg chlorowodorku metforminy,

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Metfogamma 500, 500 mg, tabletki powlekane (Metformini hydrochloridum) 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH 1 tabletka

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Otrivin 0,05%; 0,5 mg/ml, krople do nosa, roztwór Xylometazolini hydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Otrivin 0,05%; 0,5 mg/ml, krople do nosa, roztwór Xylometazolini hydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Otrivin 0,05%; 0,5 mg/ml, krople do nosa, roztwór Xylometazolini hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

CLEMASTINUM HASCO (Clemastinum) 1 mg, tabletki

CLEMASTINUM HASCO (Clemastinum) 1 mg, tabletki Ulotka dla pacjenta Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać. - Należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty,

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta NALOXONUM HYDROCHLORICUM WZF 400 mikrogramów/ml roztwór do wstrzykiwań Naloxoni hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Metfogamma 1000, 1000 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka powlekana zawiera 1000 mg metforminy chlorowodorku

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA. MINIRIN Melt (Desmopressinum) 60 mikrogramów 120 mikrogramów 240 mikrogramów Liofilizat doustny

ULOTKA DLA PACJENTA. MINIRIN Melt (Desmopressinum) 60 mikrogramów 120 mikrogramów 240 mikrogramów Liofilizat doustny ULOTKA DLA PACJENTA Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać. Należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O LEKU 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Donepex, 10 mg, tabletki powlekane

INFORMACJA O LEKU 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Donepex, 10 mg, tabletki powlekane INFORMACJA O LEKU 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Donepex, 5 mg, tabletki powlekane Donepex, 10 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Donepezili hydrochloridum Każda tabletka powlekana 5

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Acatar, 0,5 mg/ml (0,05%), aerozol do nosa, roztwór 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jeden ml roztworu zawiera 0,5 mg oksymetazoliny chlorowodorku

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 589 Poz. 86 Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Diamed, 500 mg, tabletki powlekane Diamed, 850 mg, tabletki powlekane Diamed, 1000 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) wiek od 12 roku życia; 2) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Lirra Gem, 5 mg, tabletki powlekane. Levocetirizini dihydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Lirra Gem, 5 mg, tabletki powlekane. Levocetirizini dihydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Lirra Gem, 5 mg, tabletki powlekane Levocetirizini dihydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Amiokordin Amiodaroni hydrochloridum 150 mg / 3 ml, roztwór do wstrzykiwań

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Amiokordin Amiodaroni hydrochloridum 150 mg / 3 ml, roztwór do wstrzykiwań ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Amiokordin Amiodaroni hydrochloridum 150 mg / 3 ml, roztwór do wstrzykiwań Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Desmoxan 1,5 mg, kapsułki twarde. (Cytisinum)

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Desmoxan 1,5 mg, kapsułki twarde. (Cytisinum) Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Desmoxan 1,5 mg, kapsułki twarde (Cytisinum) Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Flavamed max, 6 mg/ml (30 mg/5 ml), roztwór doustny Ambroxoli hydrochloridum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Flavamed max, 6 mg/ml (30 mg/5 ml), roztwór doustny Ambroxoli hydrochloridum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Flavamed max, 6 mg/ml (30 mg/5 ml), roztwór doustny Ambroxoli hydrochloridum Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje ważne

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon VI.2 VI.2.1 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon Omówienie rozpowszechnienia choroby Deksametazonu sodu fosforan w postaci roztworu do wstrzykiwań stosowany jest

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. SALBUTAMOL WZF 2 mg tabletki SALBUTAMOL WZF 4 mg tabletki Salbutamolum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. SALBUTAMOL WZF 2 mg tabletki SALBUTAMOL WZF 4 mg tabletki Salbutamolum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta SALBUTAMOL WZF 2 mg tabletki SALBUTAMOL WZF 4 mg tabletki Salbutamolum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Duphalac, 667 mg/ml, roztwór doustny. Lactulosum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Duphalac, 667 mg/ml, roztwór doustny. Lactulosum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Duphalac, 667 mg/ml, roztwór doustny Lactulosum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DOŁĄCZONA DO OPAKOWANIA: INFORMACJA DLA PACJENTA

ULOTKA DOŁĄCZONA DO OPAKOWANIA: INFORMACJA DLA PACJENTA ULOTKA DOŁĄCZONA DO OPAKOWANIA: INFORMACJA DLA PACJENTA Biosteron, 5 mg, tabletki Biosteron, 10 mg, tabletki Biosteron, 25 mg, tabletki (Dehydroepiandrosteronum) Należy

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Atinepte, 12,5 mg, tabletki powlekane Tianeptinum natricum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Atinepte, 12,5 mg, tabletki powlekane Tianeptinum natricum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Atinepte, 12,5 mg, tabletki powlekane Tianeptinum natricum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Neosine, 250 mg/5 ml, syrop Inosinum pranobexum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Neosine, 250 mg/5 ml, syrop Inosinum pranobexum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Neosine, 250 mg/5 ml, syrop Inosinum pranobexum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Cetigran,10 mg, tabletki powlekane. Cetirizini dihydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Cetigran,10 mg, tabletki powlekane. Cetirizini dihydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Cetigran,10 mg, tabletki powlekane Cetirizini dihydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. CLEMASTINUM WZF, 1 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań Clemastinum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. CLEMASTINUM WZF, 1 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań Clemastinum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta CLEMASTINUM WZF, 1 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań Clemastinum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Moxalole, 13,125 g + 350,7 mg + 46,6 mg + 178,5 mg, proszek do sporządzania roztworu doustnego

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Moxalole, 13,125 g + 350,7 mg + 46,6 mg + 178,5 mg, proszek do sporządzania roztworu doustnego CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Moxalole, 13,125 g + 350,7 mg + 46,6 mg + 178,5 mg, proszek do sporządzania roztworu doustnego 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda saszetka

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA. PENTINIMID 250 mg kapsułki (Ethosuximidum)

ULOTKA DLA PACJENTA. PENTINIMID 250 mg kapsułki (Ethosuximidum) ULOTKA DLA PACJENTA PENTINIMID 250 mg kapsułki (Ethosuximidum) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku Należy zachować te ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać.

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life.

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life. POWIKŁANIA Personal solutions for everyday life. Powikłania Cukrzyca występuje u osób, w przypadku których organizm nie potrafi sam kontrolować poziomu glukozy we krwi (określanego również jako poziom

Bardziej szczegółowo

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna SPECJALISTYCZNY NIEPUBLICZNY ZAKŁAD OPIEKI ZDROWOTNEJ MOTO MED Kazimiera Sikora 25 731 KIELCE, ul. Słoneczna 1 Biuro tel (041) 346-08-50; fax (041) 346-21-00 Przychodnie- ul Słoneczna 1 (041)345-11-47;

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Teveten 600 mg, tabletki powlekane Eprosartanum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Teveten 600 mg, tabletki powlekane Eprosartanum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Teveten 600 mg, tabletki powlekane Eprosartanum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Irprestan, 75 mg, tabletki powlekane Irprestan, 150 mg, tabletki powlekane Irprestan, 300 mg, tabletki powlekane (Irbesartanum) Należy zapoznać się z treścią

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA SYMELON, 1,5 mg, kapsułki, twarde SYMELON, 3 mg, kapsułki, twarde SYMELON, 4,5 mg, kapsułki, twarde SYMELON, 6 mg, kapsułki, twarde Rivastigminum Należy

Bardziej szczegółowo

Notyfikacja nr EMA/CHMP/188871/2015 z dnia 27.03.2015 zmiana EMEA/H/C/002221/IB/0019/G Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika

Notyfikacja nr EMA/CHMP/188871/2015 z dnia 27.03.2015 zmiana EMEA/H/C/002221/IB/0019/G Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Dacogen 50 mg proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji Decytabina Niniejszy produkt leczniczy będzie dodatkowo monitorowany. Umożliwi

Bardziej szczegółowo

Ulotka pacjenta dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. GLUCOPHAGE 500 mg tabletki powlekane (Metformini hydrochloridum)

Ulotka pacjenta dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. GLUCOPHAGE 500 mg tabletki powlekane (Metformini hydrochloridum) Ulotka pacjenta dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika GLUCOPHAGE 500 mg tabletki powlekane (Metformini hydrochloridum) Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15687 Poz. 1597 1597 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. ALLERTEC, 10 mg, tabletki powlekane Cetirizini dihydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. ALLERTEC, 10 mg, tabletki powlekane Cetirizini dihydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta ALLERTEC, 10 mg, tabletki powlekane Cetirizini dihydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo