Komisja Nauk Chemicznych Polskiej Akademii Nauk Oddział Katowice. Zakład Chemii Analitycznej, Instytut Chemii, Uniwersytet Śląski

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Komisja Nauk Chemicznych Polskiej Akademii Nauk Oddział Katowice. Zakład Chemii Analitycznej, Instytut Chemii, Uniwersytet Śląski"

Transkrypt

1 Komisja auk Chemicznych Polskiej Akademii auk Oddział Katowice Zakład Chemii Analitycznej, Instytut Chemii, Uniwersytet Śląski Dyrekcja, Instytut Chemii, Uniwersytet Śląski VII SEMIARIUM AUKOWE Aktualne Problemy Chemii Analitycznej Katowice, 17 maj 2013 rok Sala 73, Instytut Chemii, ul. Szkolna 9, Katowice Komitet naukowy: prof. dr hab. Beata Walczak dr hab. Rafał Sitko, prof. UŚ dr hab. Michał Daszykowski, prof. UŚ prof. dr hab. Irena Staneczko-Baranowska dr hab. Irena Pluta, prof. GIG Komitet organizacyjny: dr Beata Zawisza dr Marzena Dabioch Kontakt: Zakład Chemii Analitycznej Instytut Chemii ul. Szkolna 9 Katowice tel

2 Program Seminarium Sesja posterowa Analityka śladów problemy i wyzwania prof. dr hab. inż. Jacek amieśnik Specjacja chemiczna różne trendy prof. dr hab. inż. Wiesław Żyrnicki Sesja posterowa Zastosowanie nanostruktur w wysokosprawnych metodach rozdzielania prof. dr hab. Marek Trojanowicz Czy metabolomika to analityka chemiczna czy medyczna. Zastosowanie badań metabolomicznych w diagnostyce chorób nowotworowych dr hab. Piotr Młynarz Sesja posterowa 2

3 Spis streszczeń Wykłady 1 Jacek amieśnik Analityka śladów problemy i wyzwania 2 Wiesław Żyrnicki Specjacja chemiczna różne trendy 3 Marek Trojanowicz Zastosowanie nanostruktur w wysokosprawnych metodach rozdzielania 4 Piotr Młynarz Czy metabolomika to analityka chemiczna czy medyczna. Zastosowanie badań metabolomicznych w diagnostyce chorób nowotworowych Strona r Postery posteru 1 Irena Pluta Porównanie metod oznaczania bromu i jodu w solance z otworu w Zabłociu 2 Katarzyna Kasprzycka, Izabela Bajorek, Tobiasz Raczek, Małgorzata Dołowy, Alina Pyka Zastosowanie równania Ościka do oceny właściwości lipofilowych wybranych związków organicznych 3 Małgorzata Dołowy, Patrycja Piecha, Bogusława Moskal Zastosowanie chromatografii cienkowarstwowej do oceny lipofilowości wybranych fitosteroli 4 Małgorzata Dołowy, Marek Bielski, Magdalena Bałut, Maciej Bociek, Marta Dyć, Dominika Dąbek Porównanie właściwości lipofilowych wybranych kwasów żółciowych wolnych oraz związanych z glicyną i tauryną 5 Beata Morak-Młodawska, Krystian Pluta, Małgorzata Jeleń, Bartłomiej Kula, Michał Zawarczyński Oznaczanie parametrów liofilowości nowych dipirydo-(1,4)-tiazyn metodą RP-TLC oraz metodami in silico 6 Beata Morak-Młodawska, Krystian Pluta, Małgorzata Jeleń, Łukasz owacki Dwuwymiarowe metody spektroskopowe (2D MR: COSY, OESY, HSQC, HMBC) oraz chromatografia TLC jako narzędzia identyfikacji 10-podstawionych 1,6- diazafenotiazyn 7 Małgorzata Jeleń, Krystian Pluta, Kinga Suwińska, Beata Morak-Młodawska, Katarzyna Maciusiak Synteza i struktura n-metylonaftochinotiazyn 8 Jolanta Sochacka Badanie metodami spektroskopowymi oddziaływania leków z albuminą surowicy krwi 9 Agnieszka Lubczyńska, Ewa Bębenek, Monika Kadela, Stanisław Boryczka Wyznaczenie parametru lipofilowości log P TLC acetylenowych pochodnych 28- acetylobetuliny metodą chromatografii cienkowarstwowej w odwróconym układzie faz RP-TLC 10 Aleksandra Jewak, Krzysztof Marciniec, Jolanta Bafeltowska, Stanisław Boryczka, Ewa Buszman Wyznaczanie parametrów lipofilowości pirydynosulfonamidów metodą RP-HPLC

4 11 Agnieszka Szkudlarek-Haśnik, Małgorzata Maciążek-Jurczyk, Joanna Równicka- Zubik, Anna Sułkowka Piracetam jako inhibitor glikacji albuminy surowicy krwi ludzkiej in vitro 12 Agnieszka Szkudlarek-Haśnik, Małgorzata Maciążek-Jurczyk, Joanna Równicka- Zubik, Justyna Kozak, Anna Sułkowka Badanie oddziaływania gliklazydu z glikowaną i niezmienioną albuminą surowicy krwi ludzkiej metodą spektroskopii fluorescencyjnej 13 Małgorzata Maciążek-Jurczyk, Katarzyna Engelking, Izabela Majnusz, Dariusz Maćczak, Anna Sułkowska Spektroskopowa analiza wpływu stresu oksydacyjnego na strukturę albuminy surowicy krwi ludzkiej (HSA) w aspekcie jej właściwości wiążących 14 Monika Maliszewska, Małgorzata Maciążek-Jurczyk, Anna Sułkowska Analiza oddziaływań tamoksyfenu i kurkuminy z albuminą surowicy krwi wołowej techniką spektroskopii fluorescencyjnej 15 Sebastian Szopa, Magdalena Jabłońska Czapla, Rajmund Michalski ieorganiczne formy specjacyjne talu, arsenu i antymonu w wodach i osadach dennych rzeki Kłodnicy 16 Wioleta Śmiszek-Lindert, Ewelina Kaputa-Kuc, Sabina Grześkowiak Zastosowanie chromatografii gazowej do badania emisji fenolu z materiałów budowlanych o strukturze włóknistej 17 Wioleta Śmiszek-Lindert, Ewelina Kaputa-Kuc, Sabina Grześkowiak Spektrofotometryczne oznaczanie formaldehydu emitowanego z izolacyjnego materiału budowlanego wełny mineralnej 18 Wioleta Śmiszek-Lindert, Ewelina Kaputa-Kuc, Sabina Grześkowiak Badania promieniotwórczości naturalnej wybranych materiałów budowlanych 19 Ireneusz Baic, Wojciech Sobko, Beata Witkowska-Kita, Aleksander Lutyński, Tomasz Suponik Depozyty mułów węglowych właściwości chemiczne 20 Wojciech Sobko, Ireneusz Baic Sucha separacja węgla i odpadów pogórniczych badania analityczne produktów rozdziału 21 Jacek Anyszkiewicz, Zofia Mzyk, Tadeusz Gorewoda Analiza głównych składników w wybranych materiałach renowych z zastosowaniem techniki cienkich warstw fluorescencyjnej spektrometrii rentgenowskiej 22 M. Jaros, M. Dziewięcka, H. De Maere, M. Sajewicz, H. Paelinck, T. Kowalska Quantification of protoporphyrin IX, Zn-protoporphyrin IX, and hemin in Parma ham by means of thin-layer chromatography 23 M. Knaś, D. Szeremeta, J. Polański, M. Sajewicz, T. Kowalska Specyficzna mobilność wybranych związków chemicznych w układach TLC i jej znaczenie dla farmakokinetyki 24 M. Orłowska, D. Staszek, K. Rykulska, S. Słomczyńska, M. Sajewicz, M. Waksmundzka-Hajnos, T. Kowalska Porównanie różnych metod wyodrębniania związków fenolowych z roślin na przykładzie tymianku pospolitego (Thymus vulgaris) 25 M. Sajewicz, A. Godziek, A. Maciejowska, T. Kowalska Chromatograficzne badanie reakcji oscylacyjnych wybranych aminokwasów 26 D. Staszek, M. Orłowska, J. Rzepa, T. Kowalska, M. Waksmundzka-Hajnos Porównanie efektywności zastosowanych technik wyodrębniania związków lotnych w wybranych gatunkach tymianku (Thymus L.) 27 M. Marek-Swędzioł, E. De Mey, M. Sajewicz, H. Paelinck, T. Kowalska Piperine: extraction and content assessment in black pepper 28 Rozalia Czoik, Lidia Żur, Barbara Szpikowska-Sroka, Wojciech Pisarski Kinetyka zaniku luminescencji kompleksów rodaminy B z jonami Fe(III) w roztworach chloroformowych

5 29 Barbara Szpikowska-Sroka, Agnieszka Psiuk, Paulina Mrugała, Lidia Żur, Rozalia Czoik, Wojciech Pisarski Spektroskopia jonów terbu w szkłach zol-żelowych 30 Barbara Szpikowska-Sroka, atalia Pawlik, Lidia Żur, Rozalia Czoik, Wojciech Pisarski Zjawisko konwersji w dół w szkłach zol-żelowych domieszkowanych jonami Eu L. Żur, J. Pisarska, W.A. Pisarski Czerwona luminescencja jonów europu w szkłach ołowiowo-bizmutowych 32 Marta Sołtys, Lidia Żur, Joanna Pisarska, Wojciech A. Pisarski Spektroskopia optyczna jonów Dy 3+ w szkłach PbO-P 2 O 5 -Ga 2 O 3 33 M. Żądło, B. Szpikowska-Sroka, L. Żur, R. Czoik, W. A. Pisarski Wpływ preparatyki na luminescencję jonów Eu 3+ w tlenkowo-fluorkowych materiałach szklistych otrzymanych metodą zol-żel 34 I. Czopek, A. Kos, J. Pisarska, W.A. Pisarski, R. Lisiecki, W. Ryba-Romanowski Spektroskopia optyczna jonów Eu 3+ w ołowiowo-boranowych materiałach szklanoceramicznych zawierających fazę PbWO 4 35 A. Kos, I. Czopek, J. Pisarska, W.A. Pisarski, R. Lisiecki, W. Ryba-Romanowski Procesy transferu energii z Yb 3+ do Ln 3+ (Ln = Er lub Tm) w szkłach na bazie metali cięzkich 36 Małgorzata Kazura, Beata Walczak, Dalene de Beer, Elizabeth Joubert, Alexandra E. Schulze, Theresa Beelders, André J. de Villiers Porównanie metod wyboru zmiennych istotnych w analizie danych chromatograficznych 37 Agnieszka Psiuk, Aleksandra Odrobińska, Piotr Zerzucha, Beata Walczak Zastosowanie koncepcji podobieństwa w analizie danych genomicznych 38 J. Orzeł, M. Daszykowski, I. Grabowski, G. Zaleszczyk, M. Sznajder Badanie właściwości fluorescencyjnych odbarwionego oleju o obniżonym podatku akcyzowym 39 B. Krakowska, J. Orzeł, M. Daszykowski, I. Grabowski, G. Zaleszczyk, M. Sznajder Wykrywanie procederu fałszowania oleju napędowego przy użyciu metod chemometrycznych 40 Klaudia Drab, Michał Daszykowski Idea współgrupowania danych analitycznych 41 Karina Kocot, Rafał Sitko Grafen jako nowy sorbent w dyspersyjnej mikroekstrakcji do fazy stałej i oznaczaniu metali ciężkich techniką rentgenowskiej spektrometrii fluorescencyjnej 42 Edyta Turek, Rafał Sitko Oznaczanie śladowych ilości miedzi techniką absorpcyjnej spektrometrii atomowej po uprzednim wzbogaceniu na tlenku grafenu 43 Patrycja Król-Puzoń, Beata Zawisza, Rafał Sitko Tlenek grafenu modyfikowany etylenodiaminą jako sorbent do wzbogacania śladowych ilości jonów metali przed analizą EDXRF 44 Grzegorz Osoba, Edyta Turek, Beata Zawisza, Ewa Malicka, Ewa Talik, Rafał Sitko Zastosowanie krzemionki modyfikowanej tlenkiem grafenu w sorpcji jonów metali ciężkich 45 Monika Pająk, Marzena Dabioch, Rafał Sitko Badanie sorpcji zieleni malachitowej na grafenie przy wykorzystaniu spektrofotometrii UV-VIS 46 Marta Wojtasiok, Marzena Dabioch, Rafał Sitko Zastosowanie grafenu bez i z własnościami magnetycznymi jako sorbentu błękitu metylenowego

6 Marlena Cichecka, Violetta Kozik, Katarzyna Pytlakowska, Rafał Sitko Tlenek grafenu zmodyfikowany chemicznie glicyną jako nowy sorbent w mikroekstrakcji dyspersyjnej pierwiastków śladowych Żaneta Zawisza, Katarzyna Pytlakowska, Rafał Sitko Zastosowanie techniki rentgenowskiej fluorescencji z dyspersją energii do oznaczania zawartości rozpuszczalnych w wodzie krzemianów Barbara Feist, Katarzyna Sordyl Zatężanie jonów metali na nanorurkach węglowych z udziałem neokuproiny (2,9- dimetylo-1,10-fenantroliny) jako czynnika kompleksującego Barbara Feist, Anna Kozieł Zatężanie wybranych jonów metali ciężkich na nanorurkach węglowych z zastosowaniem batofenantroliny Sławomir owak, Barbara Mikuła Modyfikacja tlenku glinu jako sorbentu w zatężaniu metali ciężkich i oznaczanie ich techniką ASA

7 Analityka śladów - problemy i wyzwania Jacek amieśnik Katedra Chemii Analitycznej, Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej, Gdańsk Oznaczanie składników, które występują w badanych próbkach często charakteryzujących się złożonym składem matrycy na bardzo niskich poziomach zawartości (składniki śladowe i ultraśladowe) stanowi jedno z najważniejszych wyzwań w zakresie analityki chemicznej. W wielu ośrodkach naukowych trwają prace badawcze i badawczo-rozwojowe ukierunkowane na opracowanie nowych technik przygotowania próbek do analizy. owe rozwiązania głównie w zakresie izolacji i/lub wzbogacania analitów przed etapem wykrywania, identyfikacji i ilościowego oznaczenia powinny zapewnić możliwość: - wymiany matrycy próbki, - podniesienie stężenia analitów do poziomu zapewniającego możliwość wykorzystania dostępnych urządzeń kontrolno-pomiarowych do przeprowadzenia analizy ilościowej, - usuniecie z próbki do analizy przynajmniej niektórych składników przeszkadzających (interferentów). W przypadku tego typu badań szczególnego znaczenia nabierają odpowiednie systemu kontroli i zapewnienia wyników pomiarów analitycznych (QA/QC). Zostaną przedstawione informacje na temat wyników badan prowadzonych w Katedrze Chemii Analitycznej związanych z: - opracowanym nowym wariantem techniki mikroekstrakcja do fazy stacjonarnej (M-SPME), - wykorzystaniem cieczy jonowych jako efektywnych mediów ekstrakcyjnych, - wytwarzaniem nowych typów materiałów odniesienia, - opracowaniem nowych urządzeń do pobierania próbek analitów z mediów różnego typu 1 Wolska L., Galer K., Górecki T., amieśnik J., Surface water preparation procedure for chromatographic determination of polycyclic aromatic hydrocarbons and polichlorinated biphenyls, Talanta, 50, (1999). 2 Wolska L., Wiergowski M., Galer K., Górecki T, amieśnik J., Sample preparation for GC analysis of selected pesticides in surface water, Chemosphere, 39, 1477 (1999). 3 Wolska L., Rawa-Adkonis M., amieśnik J., Determining PAHs and PCBs in aqueous samples: finding and evaluating sources of error, Anal. Bioanal. Chem., 382, (2005). 4 Kozłowska K., Polkowska Ż., Przyjazny A., amieśnik J., Investigation of stability of aqueous solutions containing trace amounts of volatile organic analytes, Trends Anal. Chem., 25, (2006). 5 Rawa-Adkonis M., Wolska L., Przyjazny A.,amieśnik J., Sources of Errors Associated with the Determination of PAH and PCB Analytes in Water Samples, Anal. Lett. 39, (2006). 6 Spietelun A., Pilarczyk M., Kloskowski A., amieśnik J., Current trends in solid- phase microextraction (SPME) fibre coatings, Chem. Soc. Rev., (2010). 7 Zabiegała B., Kot-Wasik A., Urbanowicz M., amieśnik J., Passive sampling as a tool for obtaining reliable analytical information in environmental quality monitoring, Anal. Bioanal. Chem., (2010). 8 Tobiszewski M., Mechlińska A., amieśnik J., Green analytical chemistry: theory and practice, Chem. Soc. Rev., (2010). 9 Mechlińska A., Wolska L., amieśnik J., Isotope-labeled substances in analysis of persistent organic pollutants in environmental samples, Trends Anal. Chem., (2010). 10 Olkowska E., Polkowska Ż., amieśnik J., Analytics of surfactants in the environment: problems and challenges, Chem. Rev (2011). 11 Stocka J., Tankiewicz M., Biziuk M., amieśnik J., Green aspects of techniques for the determination of currently used pesticides in environmental samples,, Int. J. Mol. Sci (2011). 12 Gałuszka A., Konieczka P., Migaszewski Z. M., amieśnik J, Analytical eco-scale for assessing the greenness of analytical procedures, Trends Anal. Chem. 37, (2012). 7

8 Specjacja chemiczna rożne trendy Wiesław Żyrnicki Zakład Chemii Analitycznej, Wydział Chemiczny, Politechnika Wrocławska Specjacja jest jednym z najistotniejszych problemów odgrywających kluczową rolę w szeregu obszarach wiedzy i procesach życiowych. Termin ten został wprowadzony do terminologii naukowej w pierwszych latach dwudziestego wieku w dziedzinie nauk biologicznych na określenie procesu ewolucji gatunków. W chemii analitycznej/chemii specjacja jest definiowana jako zjawisko występowania różnych form poszczególnych indywiduów chemicznych (chemical species). W referacie skoncentrowano się głównie na problematyce specjacji chemicznej i wybranych metodach jej badania (analiza specjacyjna). Przeanalizowano kwestie definiowania specjacji w różnych aspektach m.in. z punktu widzenia kwantowo-mechanicznego. Przedstawiono różne rodzaje specjacji chemicznej i analizy specjacyjnej. Podano przykłady badania specjacji w odniesieniu do różnych związków chemicznych (m.in. sole, kwasy) oraz pierwiastków często z innego punktu widzenia aniżeli ma to miejsce w obszarze chemii analitycznej. Przedyskutowano badanie specjacji chemicznej różnymi metodami, uwzględniając specyfikę związków chemicznych i pierwiastków oraz biorąc pod uwagę problemy związane z przygotowaniem próbki do pomiaru. Zaprezentowano przykłady odnoszące się do pomiarów w fazie stałej i w formie roztworów. Przedstawiono przykłady zastosowania w pierwiastkowej analizie specjacyjnej metody ekstrakcji do fazy stałej oraz techniki generowania lotnych wodorków (tzw. niechromatograficzna metoda analizy specjacyjnej). Przedstawiono MR jako przykład specyficznej metody badania specjacji. Omówiono niektóre zjawiska i badania pokrewne chemicznej analizie specjacyjnej stosowane w badaniach farmaceutyków oraz stopów metali. 8

9 Zastosowanie nanostruktur w wysokosprawnych metodach rozdzielania Marek Trojanowicz Wydział Chemii Uniwersytetu Warszawskiego, Pasteura 1, Warszawa Podobnie do wielu innych dziedzin nauki i technologii postęp współczesnej nanotechnolgii ma bardzo istotny wpływ na rozwój chemii analitycznej [1-3]. Dotyczy to zarówno zastosowań nowych otrzymywanych syntetycznie nanostruktur, nanomateriałów samoorganizujących się z atomów różnych pierwiastków, jak i otrzymywanych z różnych związków nieorganicznych i organicznych. Atrakcyjne niezwykła właściwości fizykoche-miczne takich obiektów umożliwiają konstrukcje nowych detektorów oraz rozwój nowych metodologii detekcji, np. opartych na modulowaniu właściwości fotoluminescencyjnych, wynikającego z przyłączania lub agregacji nanocząstek. Ma to istotny wpływ na rozwój metod analizy przepływowej [4]. Jako wynik szczególnego rozwinięcia powierzchni w przypadku nanocząstek, przy użyciu ich jako materiałów sorpcyjnych można oczekiwać istotnej poprawy wydajności analitycznych metod ekstrakcji do fazy stałej, co jest wykorzystywane do usuwania kłopotliwych efektów matrycowych i zatężania agalitów występujących na poziomie śladowym [5]. Modulowanie selektywności sorpcji można w tym przypadku osiągać przez chemiczne modyfikowanie powierzchni nanocząstek [6]. Do tego celu najpowszechniej stosowane są w ostatnich latach nanomateriały węglowe, ale ostatnio też nanosorbenty krzemionkowe czy metaliczne. Ostatnia dekada przyniosła też bardzo intensywny rozwój zastosowań nanoczastek w wysokosprawnych metodach rozdzielania, zarówno chromatograficznych, jak i elektromigra-cyjnych. Wykorzystywane one mogą być zarówno do poprawy czułości detekcji, jak i do poprawy sprawności rozdzielenia. anocząstki węglowe, krzemionkowe, czy metaliczne stosowane są jako fazy stacjonarne w HPLC i chromatografii gazowej, a także jako fazy pseudostacjonarne w elektrochromatografii kapilarnej, czy też do modyfikowania powierz-chni kapilar w elektroforezie kapilarnej i powierzchni mikrokanłów w czipach elektrofore-tycznych. 1.L. Rossi, C.A. Mirkin, anostructures in biodiagnostics, Chem. Rev., 105 (2005) M. Trojanowicz, Analytical applications of carbon nanotubes, Trends in Anal. Chem., 25 (2006) F.W. Campbell, R.G. Compton, The use of nanoparticles in electroanalysis: an updated review. Anal. Bioanal. Chem., 396 (2010) M. Trojanowicz, anostructures in flow analysis, J. Flow-Injection Anal., 25 (2008) M. Valcarcel, S. Cardenas, B.M. Simonet, Y. Moliner-Martinez, R. Lucena, Carbon nanostructures as sorbent materials in analytical processes, Trends Anal. Chem., 27 (2008) Sitko R., Zawisza B., Malicka E., Modification of carbon nanotubes for preconcentration, separation and determination of trace-metal ions, Trends Anal. Chem., 37 (2012) A. Duan, S. Xie, L. Yuan, anoparticles as stationary and pseudo-stationary phases in chromato-graphic and electrochromatographic separations, Trends Anal. Chem., 30 (2011) Liang, B. Zhang, Impact of nanomaterials on high throughput separation methodologies, Comb. Chem. High Thr. Screen., 14 (2011)

10 Czy metabolomika to analityka chemiczna czy medyczna. Zastosowanie badań metabolomicznych w diagnostyce chorób nowotworowych Piotr Młynarz Zakład Chemii Bioorganicznej, Wydział Chemiczny, Politechnika Wrocławska, Wybrzeże Wyspiańskiego 27, Wrocław W ostatnich dwóch dekadach nastąpił bardzo szybki rozwój nowej dziedziny wiedzy - metabolomiki, którą zalicza się do biologii systemowej. auka ta zajmuje się badaniem składu metabolitów w płynach fizjologicznych takich jak mocz, krew, płyn mózgowo rdzeniowy, etc. oraz homogenatów i ekstraktów tkankowych. Pod pojęciem metabolitów należy rozumieć związki o małej masie cząsteczkowej nieprzekraczającej 1500 Da. Metabolomika jest ogniwem łączącym i uzupełniającym dwie inne nauki genomikę oraz proteomikę, których synergistyczne połączenie opisuje dynamiczną homeostazę panującą w organizmach żywych. ajczęściej wykorzystywanymi chemicznymi metodami analitycznymi w metabolomice są: jądrowy rezonans magnetyczny MR oraz spektrometria mas MS. atomiast do opracowania uzyskanych danych używane są zaawansowane metody statystyczne, najczęściej wielowymiarowa analiza profili związków chemicznych. Wykorzystując tandem analityki chemicznej wraz z metodami chemometrycznymi można stworzyć modele różnicujące osoby zdrowe od chorych, rozróżniać fenotypy chorobowe oraz poszukiwać wśród niskocząsteczkowych związków markerów chorobowych. W naszych badaniach prowadzonych za pomocą spektroskopii 1 H MR postanowiliśmy sprawdzić, czy za pomocą metod metabolomicznych można rozróżniać: chorobę POCHP (Przewlekła Obturacyjna Choroba Płuc) od OBS (Obturacyjny Bezdech Senny); dzieci chorych na cukrzycę typu 1 zrównoważonych pod względem poziomu glukozy we krwi od dzieci niezrównoważonych; tkankę tarczycową chorą od zdrowej; stopnie niedrobnokomórkowego raka płuc; raka pęcherza i raka nerek oraz rozróżnić grzybice lekooporne od lekowrażliwych. Przeprowadzone badania z minimalną preparacją próbek, jakie zapewnia stosowana przez nas metoda MR wykazały, że we wszystkich wymienionych powyżej stanach patofizjologicznych diagnostyka z zastosowaniem metod metabolomicznych płynów ustrojowych lub/i tkanek okazała się przydatna do rozróżniania pacjentów zdrowych od chorych. Dodatkowo znalezienie biomarkerów odpowiedzialnych za rozróżnianie chorób pozwoliło w niektórych przypadkach na znalezienie metabolomicznych szklaków biochemicznych, które na skutek zaistnienia schorzeń ulegają zaburzeniom. 10

11 Porównanie metod oznaczania bromu i jodu w solance z otworu w Zabłociu Irena Pluta Zakład Ochrony Wód, Główny Instytut Górnictwa, Katowice Wody podziemne w obszarze Górnego Śląska charakteryzują się zróżnicowanymi właściwościami fizycznymi i składem chemicznym. Wśród nich na południu występują wody lecznicze i mineralne. Ich istotnymi składnikami (parametrami farmakodynamicznymi) są brom i jod. Przeprowadzono analizę metod oznaczania tych składników w wybranej solance leczniczej z otworu w Zabłociu. Jest to woda, której skład chemiczny po raz pierwszy był badany w 1892 roku przez dr Ludwiga, największego badacza wód leczniczych i borowin w Monarchii Austriackiej [1]. W ciągu ponad stu lat jej chemizm określano wielokrotnie w różnych laboratoriach, wykorzystując różne techniki analityczne. ajczęściej stosowano metody miareczkowe. Wyniki tych badań przedstawiono w tabeli 1. Tabela 1. Zawartości bromu i jodu w solance z otworu w Zabłociu Metoda, rok wykonania analizy Zawartość bromu **, mg/dm 3 Zawartość jodu **, mg/dm 3 Według metod 107 zastosowanych przez Ludwiga (1895), woda pobrana w 1892 roku Według metod zastosowanych przez Ludwiga (1895), woda pobrana w 1894 roku Miareczkowe [2] 130,5 116,1 Miareczkowe, ,1 128,7 Miareczkowe, Miareczkowe, Miareczkowe, Miareczkowe, Miareczkowe, ,5 122 Miareczkowa, * spektrofotometryczna * ICP-OES ICP-MS ** suma związków bromu lub jodu a ich podstawie wynika, że zbieżne zawartości związków bromu i jodu, w solance z otworu w Zabłociu, otrzymano metodami miareczkowymi. Odmienne wartości stężenia tych składników uzyskano w toku analizy spektrofotometrycznej, atomowej spektrometrii emisyjnej z plazmą wzbudzaną indukcyjnie (ICP-OES) oraz spektrometrii masowej z plazmą wzbudzaną indukcyjnie (ICP-MS). Stwierdzono, że oznaczania bromu i jodu w solankach należy wykonywać metodami miareczkowymi. Badania wykonano ze środków finansowych MiSzW (C) projektu badawczego nr 3739/B/T02/2009/37. 1 Z. Białas, Solanka z Zabłocia historia odkrycia i wykorzystania. W: Materiały XIX Konferencji aukowo- Technicznej nt. Ochrona powierzchni na terenach górniczych kopalń w subregionie zachodnim województwa śląskiego, Wyd. SITG Rybnik, (2012) A. Jarocka, Analizy fizykochemiczne wód leczniczych, stołowych, borowin. Warszawa COIU, (1976). 11

12 Zastosowanie równania Ościka do oceny właściwości lipofilowych wybranych związków organicznych Katarzyna Kasprzycka, Izabela Bajorek, Tobiasz Raczek, Małgorzata Dołowy, Alina Pyka Zakład Chemii Analitycznej, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach W ciągu ostatnich dwudziestu lat lipofilowość była szeroko stosowana jako kluczowy parametr fizykochemiczny używany do szacowania i modelowania rozprzestrzeniania się i transportu różnego typu związków (np. leki, zanieczyszczenia) w układach biologicznych i środowisku naturalnym. Lipofilowość wykorzystywana jest do opisu następujących zjawisk: rozpuszczalności w wodzie, podziału w układzie n-oktanol woda, biokoncentracji w organizmach wodnych, przewidywania toksyczności związków organicznych [1-4]. Pojęcie lipofilowości [5] jest często stosowane w takich dziedzinach jak: toksykologia, farmacja, badaniach środowiskowych, jako ważny parametr pozwalający przewidzieć zachowanie się różnych klas związków. Lipofilowość jest jednym z głównych parametrów wpływających na aktywność biologiczną i stopień biodegradacji związków chemicznych. Głównymi celami pracy było: wykorzystanie parametru R M, otrzymanego techniką RP-TLC do oceny właściwości lipofilowych badanych związków organicznych (kwasy tłuszczowe, kwasy żółciowe, estry kwasu nikotynowego) oraz zastosowanie równania J. Ościka do wyznaczenia parametru lipofilowości R MwO dla badanych związków. Parametry lipofilowości R MWO poszczególnych związków wyznaczono z równania J.Ościka [6,7]: x org (1 x org ) G ( xorg) ax org b (1) R x R (1 x ) R M org M org org M wo gdzie: x org - ułamek molowy składnika organicznego w fazie ruchomej: modyfikator organicznywoda; R M, R Morg i R MwO - współczynniki retencji substancji badanej w układach z mieszaną fazą ruchomą, czystym modyfikatorem organicznym i wodą. Uzyskane dla badanych związków wartości parametrów lipofilowości R MwO porównano z prametrami lipofilowości uzyskanymi wg równania Soczewińskiego R MwS oraz teoretycznymi wspołczynnikami podziału AlogPs, IAlogP, clogp, logp KOWWI oraz xlogp. Wykazano przydatność równania J. Ościka do oceny właściwości lipofilowych wybranych kwasów tłuszczowych, kwasów żółciowych oraz estrów kwasu nikotynowego. 1 B.M. Gawlik,. Sotirion, E.A. Feicht, S. Schulte-Hostede, A. Kettrup, Chemosphere, 34 (1997) S. Tao, X. Xi, F. Xu, R. Dawson, Water Reseach, 36 (2002) J. Tolls J, D. T. H. M. Sijm, Environmental Toxicology and Chemistry, 14 (1995) P. Tremolada, A. Finizio, S. Villa, C. Gaggi, M. Vighi, Aquatic Toxicology, 67 (2004) K. Jóźwiak, H. Szumiło, E. Soczewiński, Wiad. Chem., 55 (2001) J. Ościk, Przem. Chem., 44 (1965) J.K. Różyło, B. Ościk-Mendyk, M. Janicka, J. Chromatogr., 395 (1987)

13 Zastosowanie chromatografii cienkowarstwowej do oceny lipofilowości wybranych fitosteroli Małgorzata Dołowy 1, Patrycja Piecha 2, Bogusława Moskal Zakład Chemii Analitycznej, Katedra Chemii Ogólnej i Analitycznej, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej, Śląski Uniwersytet Medyczny, ul. Jagiellońska 4, Sosnowiec 2 Koło aukowe przy Zakładzie Chemii Analitycznej, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej, Śląski Uniwersytet Medyczny, ul. Jagiellońska 4, Sosnowiec Fitosterole to związki organiczne pochodzenia roślinnego o budowie steroidowej czyli o strukturze zbliżonej do cząsteczki cholesterolu. Do najczęściej spotykanych fitosteroli należą: - sitosterol, kampesterol, stigmasterol i brassikasterol. Udowodniony korzystny wpływ fitosteroli na profil lipidów w organizmie ludzkim tj. zdolność obniżania poziomu tzw. złego cholesterolu (LDL) we krwi sprawia, że obecnie wzrasta zainteresowanie tymi związkami z punktu widzenia profilaktyki chorób serca i miażdżycy. Celem powyższej pracy było zastosowanie chromatografii cienkowarstwowej (RP-HPTLC) do wyznaczenia chromatograficznego parametru lipofilowości (R MW ) wybranych fitosteroli: fukosterolu, stigmasterolu, brassikasterolu, ergosterolu oraz dla porównania cholesterolu. Do badań zastosowano płytki chromatograficzne: RP-18WF 254 RP-2F 254 oraz RP-18F 254 (E. Merck) o wymiarach 10cm 10cm. atomiast mieszaninę aceton-woda oraz dioksan-woda w różnym stosunku objętościowym: 75:25, 80:20, 85:15, 90:10, 95:5 i 100:0 użyto jako fazy ruchome. Wizualizacji plamek badanych związków dokonywano za pomocą 10% etanolowego roztworu kwasu fosforomolibdenowego i ogrzanie w temp. 120 o C. Uzyskane w zastosowanych warunkach chromatograficznych wartości R MW porównano ze średnią wartością współczynnika podziału (logp) wyznaczoną dla badanych steroli przy użyciu programów obliczeniowych (AlogPs, logp KOWWI, xlogp2, xlogp3, milogp, AlogP, MlogP. Porównanie chromatograficznego parametru lipofilowości (R MW ) otrzymanego przy użyciu fazy ruchomej: aceton-woda wskazuje na największe podobieństwo właściwości lipofilowych dla następujących par fitosteroli: ergosterolu i brassikasterolu oraz stigmasterolu i fukosterolu. Dla tych par związków otrzymano za pomocą analizy podobieństwa najmniejsze odległości Euklidesowe. atomiast dendrogram wartości R MW uzyskanych przy użyciu drugiej fazy ruchomej: dioksan-woda pokazuje największe podobieństwo właściwości lipofilowych dla ergosterolu i fukosterolu. atomiast fukosterol tworzy odrębne skupienie. Z kolei uzyskane za pomocą programów obliczeniowych średnie wartości logp wskazują na to, że najbardziej zbliżone do siebie właściwości lipofilowe posiadają: brassikasterolu, ergosterol i stigmasterol, które mieszczą się w przedziale wartości od 9,010 do 9,435. atomiast wartość współczynnika podziału dla fukosterolu jest największa spośród wszystkich badanych steroli i wynosi 9,964. Wszystkie uzyskane wartości logp są znacznie większe od logp dla cholesterolu, która wynosi 7,7. Przeprowadzone w pracy badania mające na celu wyznaczenie i porównanie parametrów lipofilowości czterech wybranych fitosteroli pozwalają sformułować wniosek, że chromatografia cienkowarstwowa jest przydatnym narzędziem do oceny właściwości lipofilowych badanych fitosteroli. Chromatografia cienkowarstwowa w porównaniu z zastosowanymi metodami obliczeniowymi pozwoliła w sposób dokładniejszy scharakteryzować badane fitosterole pod względem ich właściwości lipofilowych, co może mieć w przyszłości zastosowanie do oceny ich aktywności biologicznej. 1 Interactive analysis logp prediction: Podziękowania Praca wykonana w ramach badań statutowych finansowanych przez Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach. 13

14 Porównanie właściwości lipofilowych wybranych kwasów żółciowych wolnych oraz związanych z glicyną i tauryną Małgorzata Dołowy 1, Marek Bielski 2, Magdalena Bałut 2, Maciej Bociek 2, Marta Dyć 2, Dominika Dąbek Zakład Chemii Analitycznej, Katedra Chemii Ogólnej i Analitycznej, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej, Śląski Uniwersytet Medyczny, ul. Jagiellońska 4, Sosnowiec 2 Koło aukowe przy Zakładzie Chemii Analitycznej, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej, Śląski Uniwersytet Medyczny, ul. Jagiellońska 4, Sosnowiec Lipofilowość związku chemicznego określająca powinowactwo jego cząsteczki do fazy lipidowej i wodnej jest bardzo ważnym parametrem wykorzystywanym w ocenie aktywności biologicznej różnych grup związków chemicznych, w tym również kwasów żółciowych. Kwasy żółciowe to związki wpływające na prawidłowe funkcjonowanie wątroby i dróg żółciowych. Wolne kwasy żółciowe takie jak: dehydrocholowy i ursodeoksycholowy to składniki preparatów farmaceutycznych stosowanych w farmakoterapii kamicy żółciowej. Wśród metod analitycznych stosowanych do oceny lipofilowości wolnych i związanych z glicyną oraz tauryną kwasów żółciowych przydatna okazała się chromatografia cienkowarstwowa w odwróconym układzie faz [1-4]. W niniejszej pracy, opierając się na wyznaczonych doświadczalnie tj. techniką chromatografii cienkowarstwowej w różnych warunkach chromatograficznych parametrach lipofilowości (R MW ) wolnych kwasów żółciowych tj.: kwasu: litocholowego (LC), deoksycholowego (DC), cholowego (C), związanych z glicyną tj. kwasu: glikolitocholowego (GLC), glikodeoksycholowego (GDC), glikocholowego (GC) oraz połączeń ich z tauryną tj. kwasu: taurocholowego (TC), taurodeoksycholowego (TDC), taurolitocholowego (TLC) i taurochenodeoksycholowego (TCDC) za pomocą analizy podobieństwa porównano właściwości lipofilowe tych trzech grup kwasów żółciowych tj. wolnych i związanych z glicyną oraz tauryną [1-4]. Uzyskany dendrogram podobieństwa wartości R MW dla badanych związków (Ryc.1) wskazuje na to, że podobieństwo we właściwościach lipofilowych wykazują taurynowe połączenia badanych kwasów, które tworzą jedno skupienie na dendrogramie. Drugie skupienie wskazujące na podobieństwo we właściwościach lipofilowych tworzą z kolei wolne kwasy żółciowe i ich połączenia z glicyną. atomiast najmniejszym podobieństwem do nich charakteryzuje się kwas litocholowy. Powyższa praca pozwoliła wyciągnąć wniosek, że analiza skupień (metoda pojedynczego wiązania, Odległość Euklidesowa) jest przydatnym narzędziem do porównania i oceny właściwości lipofilowych różnych połączeń kwasów żółciowych Distance TLC TCDC TDC TC GC GDC C GLC CDC DC LC Ryc. 1. Dendrogram podobieństwa wartości R MW wybranych kwasów żółciowych 1 Pyka, M. Dołowy, J. Liq. Chromatogr & Rel. Technol., 28 (2005) A. Pyka, M. Dołowy, J. Liq. Chromatogr & Rel. Technol., 28, (2005) A. Pyka, M. Dołowy, J. Liq. Chromatogr & Rel. Technol., 28 (2005) M. Dołowy. J. Liq. Chromatogr & Rel. Technol., 32 (2009)

15 Oznaczanie parametrów liofilowości nowych dipirydo-(1,4)-tiazyn metodą RP-TLC oraz metodami in silico. Beata Morak-Młodawska 1, Krystian Pluta 1, Małgorzata Jeleń 1, Bartłomiej Kula 2, Michał Zawarczyński 2 1 Katedra i Zakład Chemii Organicznej, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach 2 Studenckie Koło aukowe przy Katedrze i Zakładzie Chemii Organicznej, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach Lipofilowość jest jednym z podstawowych czynników wpływających na biodostępność, biodegradację, biologiczną aktywność oraz toksyczność związków chemicznych. Wydaje się, że najistotniejszy wpływ wywiera ona na fazę farmakokinetyczną, która obejmuje losy leków w żywym organiźmie. Znajomość lipofilowości związków chemicznych jest wykorzystywana w metodologii QSAR (Quantitative Structure Activity Relationship) [1]. W ramach prowadzonych badań otrzymaliśmy z dipirydotiazyny o budowie 10-podstawionych 2,7- diazafenotiazyn wykazujące znaczące właściwościach przeciwnowotworowe oznaczone w ational Cancer Institute w Bethesdzie, USA [2]. Kontynuując badania opracowaliśmy syntezę nieznanych dotychczas nowych dipirydotiazyn A i B, które wykazują znaczące właściwości antyproliferacyjne. Struktury nowych związków zostały potwierdzone w sposób jednoznaczny przy użyciu spektroskopii 1 H MR, spektrometrii mas (FAB MS) oraz analizy elementarnej. S Z S CH 2 CH 2 R A B R = dialkiloamina lub cykloalkiloamina Z = H, dialkiloaminoalkil, cykloalkiloaminoalkil, acyloaminoalkil Dla nowo otrzymanych pochodnych zostały wyznaczone parametry lipofilowości RM0 i logptlc za pomocą chromatografii cienkowarstwowej odwróconych faz przy użyciu płytek Merck RP-18, (pokrytych sililowanym żelem krzemionkowym) i układu aceton-wodny roztwór buforu TRIS (ph = 7,4) jako fazy ruchomej. Uzyskane parametry RM0 zależne były w dużym stopniu od rodzaju podstawnika znajdującego się przy tiazynowym atomie azotu. Wykorzystując krzywą wzorcową parametry RM0 zostały przeliczone na wartość bezwzględną logptlc. Stosując programy komputerowe zostały również przeprowadzone symulacje parametrów liofilowości, które następnie porównano z wartościami obliczonymi eksperymentalnie [3]. Dla grupy badanych dipirydotiazyn liofilowość została skorelowana z masą cząsteczkową i objętością molekularną. W obrębie badanych pochodnych udało się odnaleźć podgrupy o właściwościach kongenerycznych. 1 E. Rutkowska, k. Pająk, K. Jóźwiak, Acta Pol. Pharm., 70 (2013) K. Pluta, M. Jeleń B. Morak-Młodawska et al., Pharmacol. Reports 63 (2010)

16 Dwuwymiarowe metody spektroskopowe (2D MR: COSY, OESY, HSQC, HMBC) oraz chromatografia TLC jako narzędzia identyfikacji 10-podstawionych 1,6-diazafenotiazyn Beata Morak-Młodawska 1, Krystian Pluta 1, Małgorzata Jeleń 1, Łukasz owacki 2 1 Katedra i Zakład Chemii Organicznej, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach 2 Studenckie Koło aukowe przy Katedrze i Zakładzie Chemii Organicznej, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach a przełomie ostatnich latach w Katedrze Chemii Organicznej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach zostały otrzymane zmodyfikowane dipirydotiazyny o budowie 2,7-diazafenotiazyny. Pochodne te wykazują obiecujące aktywności przeciwnowotworowe, immunomodulujące i antyoksydacyjne [1-3]. Fakt ten zainspirował do podjęcia dalszych badań nad syntezą nowych układów dipirydotiazynowych. Wykorzystując odpowiednio podstawiony sulfid 2,4`-dipirydylowy można teoretycznie otrzymać w zależności od warunków reakcji aż 3 układy dipirydotiazynowe o budowie 2,6-, 1,8- lub 1,6-diazafenotiazyny. Reakcje te mogą biec poprzez przegrupowanie Smilesa lub cyklizację Ulmanna. Z danych literaturowych wiadomo, że w produktach reakcji mogą pojawiać się również dipirydodiazyny jak i dipirydoditiiny [4]. H S O X S X O H S H X= H 2 lub O 2 S W ramach naszych badań otrzymano 10H-1,6-diazafenotiazynę 2, która powstała w reakcji sulfidu 3- amino-3`-nitro-2,2`-dipirydylowego. Proces ten biegł poprzez przegrupowanie Smilesa typu S- w środowisku obojętnym i następczą cyklizację. O 2 H 2 S O DMF reflux H S 2 RX, ah DMF R S 3 R = Me, All, Propargil, Bz Otrzymana dipirydotiazyna została przekształcona na drodze chemicznych transformacji w 10- podstawione 1,6-diazafenotiazyny 3 zawierające podstawniki alkilowe. Wykorzystując jedno- i dwuwymiarowe metody spektroskopowe (COSY, OESY, HSQC, HMBC) oraz spektrometrię mas (EI MS) a także metody chromatograficzne TLC udowodniono budowę izomerycznej dipirydotiazyny. 1 K. Pluta, B. Morak-Młodawska, M. Jeleń, M. Zimecki, J. Artym, M. Kocięba, Pharmacol. Reports, 3 (2010) M. Zimecki, J. Artym, M. Kocięba, K. Pluta, B. Morak-Młodawska, M. Jeleń, Cell. Mol. Biol. Let. 14, (2009) B. Morak-Młodawska, K. Pluta, A.. Matralis, A. P. Kourounakis, Archiv. Pharmazie, 343(2010) K. Pluta, B. Morak-Młodawska, M. Jeleń, J. Heterocycl. Chem., 46 (2009)

17 Synteza i struktura n-metylonaftochinotiazyn Małgorzata Jeleń 1, Krystian Pluta 1, Kinga Suwińska 2, Beata Morak-Młodawska 1, Katarzyna Maciusiak 3 1 Katedra Chemii Organicznej, Śląski Uniwersytet Medyczny, Jagiellońska 4, Sosnowiec, 2 Instytut Chemii Fizycznej PA, Kasprzaka, 44/52, Warszawa, Wydział Biologii i auk o Środowisku, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Wóycickiego 1/3, Warszawa, 3 Koło aukowe Studenckiego Towarzystwa aukowego przy Katedrze Chemii Organicznej, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach Fenotiazyny od dawna znajdują zastosowanie w lecznictwie. Ostatnie doniesienia wykazały cenne właściwości przeciwnowotworowe nowych 10-podstawionych fenotiazyn [1]. W ramach prowadzonych badań opracowaliśmy syntezę nieznanych dotychczas pentacyklicznych azafenotiazyn z grupy 6H- i 14H-naftochino-1,4-tiazyn 3 i 4 z ditiinu 1 i disulfidu 2 w reakcjach z naftyloaminami. S H S 3 CH 3 I CH 3 S 6 H 2. HCl H 2 S S 1 S S Cl Cl 2 H 2. HCl H 2 CH 3 I CH 3 7 S H 4 i/lub S H 5 Reakcje ditiinu 1 i disulfidu 2 z naftyloaminami i ich chlorowodorkami prowadzono jako reakcje stapiania (bez rozpuszczalnika) w temp o C lub w monometylowym eterze glikolu dietylenowego. Reakcje te przebiegają z zamknięciem pierścienia tiazynowego, któremu towarzyszyć mogło przegrupowanie Smilesa typu S. Ponadto w reakcji z 2-naftyloaminą istnieje możliwość powstania dwóch produktów 4 i/lub 5. Wobec takich możliwości zachodzenia różnych procesów istotne było prawidłowe przyporządkowanie produktom reakcji odpowiednich struktur. W tym celu przeprowadzono modelowe reakcje alkilowania otrzymanych związków za pomocą jodku metylu wobec wodorku sodu w DMF. Produkty reakcji zostały zidentyfikowane jako odpowiednie metylowe pochodne, którym na podstawie widm 1 H MR, OESY i MS przypisano odpowiednie struktury 6 i 7. Ostateczne potwierdzenie budowy tych związków uzyskano na drodze analizy rentgenostrukturalnej. Analiza ta wykazała właściwe przyporządkowanie struktury produktom reakcji, różną przestrzenną budowę pentacyklicznego układu naftochinotiazynowego i wykluczyła udział dodatkowych procesów chemicznych. 1. Motohashi, M. Kawase et al., Curr. Drug Targets, 7 (2006)

18 Badanie metodami spektroskopowymi oddziaływania leków z albuminą surowicy krwi Jolanta Sochacka Zakład Chemii Ogólnej i ieorganicznej, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej w Sosnowcu, Śląski Uniwersytet Medyczny Techniki spektroskopii optycznej są metodami z wyboru stosowanymi w badaniu struktury białek natywnych oraz wpływu różnego rodzaju oddziaływań na ich strukturę. Dzięki obecności w łańcuchu polipeptydowym niektórych białek trzech chromoforów fenyloalaniny, tyrozyny i tryptofanu oraz wiązań peptydowych i disiarczkowych, w badaniu trwałości struktury białka może być stosowana spektrofotometria UV, spektrofluorymetria oraz dichroizm kołowy (CD). Trwałość II- i III-rzędowej struktury białka, w tym również albuminy, jest ograniczona i różne czynniki fizyczne i chemiczne mogą łatwo wpływać na utratę jej natywnej struktury i przekształcenie do formy całkowicie rozwiniętej lub formy przejściowej molten globule. Zazwyczaj każdemu przejściu do formy rozwiniętej i zwiniętej białka towarzyszą zmiany w jego absorbancji, fluorescencji i aktywności optycznej [1]. W widmie absorpcyjnym albuminy widoczne są dwa pasma (190 nm 250 nm i 250 nm 300 nm) z maksimami przy długościach fali około 205 nm oraz 280 nm. Regiony te wykorzystywane są do analizy strukturalnej białek, jednak ich analiza w tych zakresach jest trudna, gdyż wiele związków chemicznych (leków), również absorbuje przy tych długościach fal [2a]. Zaletą spektrofotometrii UV, w porównaniu ze spektofluorymetrią i CD jest możliwość badania oddziaływań leku z albuminą przy wyższych stężeniach białka, nawet zbliżonych do fizjologicznego stężenia albuminy w surowicy krwi. aruszenie II- i III-rzędowej struktury HSA, spowodowane oddziaływaniem z ligandem wywołuje zmiany w profilu widma emisyjnego wygaszanie fluorescencji albuminy, przesunięcie maksimum emisji w kierunku fal dłuższych lub krótszych oraz pojawienie się dodatkowego ramienia na krzywej emisyjnej przy 305 nm. Przesunięcie długofalowe lub krótkofalowe wskazuje na zmianę mikrośrodowiska reszty tryptofanu odpowiednio na bardziej polarne lub bardziej hydrofobowe, natomiast ramię przy 305 nm, na częściowe rozplecenie natywnej struktury białka. Pojawienie się ramienia przy 305 nm przypisywane jest reszcie tyrozyny, której emisja jest obserwana jedynie w częściowo lub całkowicie zdenaturowanym HSA. Ostatecznie mogą to być dowody, potwierdzające naruszenie II- i III rzędowej struktury albuminy przez oddziałującą z białkiem cząsteczkę leku. Ograniczeniem tej metody jest konieczność stosowania niskich stężeń roztworów białka i liganda (10-7 M 10-6 M) z względu na efekt filtra wewnętrznego i reabsorpcji [2b]. Badanie struktury II-rzędowej białek z wykorzystaniem techniki CD odbywa się na podstawie obserwacji zmian konformacyjnych oraz oszacowania procentowego udziału α-helisy w tej strukturze. Proporcja elementów struktury II-rzędowej ulega zmianom już przy niskich stężeniach ligandów, jednakże przy wyższych stężeniach, dochodzi do znaczących zmian w konformacji białka procentowa zawartość α-helisy zmniejsza się, podczas gdy zawartość innych elementów struktury ulega zwiększeniu, wskazując na znaczne rozplecenie białka. Redukcja zawartości α-helisy na korzyść innych elementów struktury (zwroty, β-skręty, przypadkowe zwoje) w obecności liganda może być wynikiem tworzenia kompleksów albumina ligand. Celem pracy była ocena możliwości zastosowania spektrofotometrii UV, spektrofluorymetrii i dichroizmu kołowego do badania oddziaływań 6-Merkaptopuryny i innych siarkowych pochodnych puryny z albuminą surowicy krwi ludzkiej. 1 C. F. Chignell, Optical studies of drug-protein complexes. Mol. Pharmacol. 5 (1969) L. Kueltzo, C. Middaugh, Ultrafiolet absorption spectroscopy, (a) str W. Jiskoot, A. Visser, J. Herron, Fluorescence spectroscopy, (b) str , M. Bloemendal, W. Jiskoot. Circular dichroism spectroscopy, (c) str w W. Jiskoot, D. Crommelin,. Methods for structural analysis of protein pharmaceuticals, American Association of Pharmaceuticals Scientists, United States of America,

19 Wyznaczenie parametru lipofilowości log P TLC acetylenowych pochodnych 28-acetylobetuliny metodą chromatografii cienkowarstwowej w odwróconym układzie faz RP-TLC Agnieszka Lubczyńska 1, Ewa Bębenek 2, Monika Kadela 2, Stanisław Boryczka 2 1 Studenckie Koło aukowe przy Katedrze i Zakładzie Chemii Organicznej, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach 2 Katedra i Zakład Chemii Organicznej, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach Lipofilowość jest jednym z ważniejszych deskryptorów determinujących dostępność biologiczną, stopień biodegradacji oraz toksyczność substancji chemicznych, wykorzystywanych między innymi w projektowaniu leków [1]. Betulina 1 triterpen pentacykliczny typu lupanu wyizolowany z kory brzozy brodawkowatej, stanowił prekursor do syntezy acetylenowych pochodnych 28-acetylobetuliny Eksperymentalne wartości parametrów lipofilowości R M0 i log P TLC związków 1-10 ( tabela I) wyznaczono metodą cienkowarstwowej chromatografii w odwróconym układzie faz. Fazę stacjonarną w zastosowanej metodzie stanowił olej silikonowy osadzony na żelu krzemionkowym, natomiast jako fazy ruchome wykorzystano mieszaniny: acetonu i wodnego roztworu Tris (ph 7,4) oraz dioksanu i wodnego roztworu buforu octanowego (ph 4,8) w zakresie stężeń 90-65% z gradacją co 5% [2]. Tabela I Wartości parametrów R M0 i log P TLC związków L.p. Związek R 1 R Układ aceton:bufor Tris Układ 1,4-dioksan:bufor octanowy OR 1 R M0 logp TLC R M0 logp TLC RO Betulina 1 R=R 1 = H 1 2 Ac H 5,9795 6,9370 6,0629 6, Ac Ac 7,2653 8,2754 6,5761 7, Ac COOCH 2CH 3 7,3652 8,3793 6,6533 7, Ac COOCH 2C CCH 3 7,5766 8,5994 7,5716 8, Ac COOCH 2CH 2C CH 7,9033 8,9394 7,0149 7, Ac COOCH 2C CH 6,9991 7,9983 6,9198 7, Ac COC CH 6,8066 7,7979 6,8421 7, Ac COC CPh 8,3832 9,4390 7,5967 8, Ac COC CCH 3 7,271 8,2813 6,8512 7, Betulina 1 H H 4,9134 5,8273 4,1623 4,9700 Uzyskane eksperymentalne wartości parametrów lipofilowości R M0 i log P TLC związków 1-10 porównano również z wartościami teoretycznymi log P obliczonymi z wykorzystaniem programów komputerowych ALOGP s, milogp, KowWin i XLOGP2. 1 K. Jóźwiak, H. Szumiło, E. Soczewiński, Wiad. Chem. 55 (2001) J. Achrem-Achremowicz, E. Kępczyńka, M. Żylewski, Z. Janeczko, Biomed. Chromatogr. 24 (2010)

20 Wyznaczanie parametrów lipofilowości pirydynosulfonamidów metodą RP- HPLC Aleksandra Jewak 1, Krzysztof Marciniec 2, Jolanta Bafeltowska 3, Stanisław Boryczka 2, Ewa Buszman 3 1 Studenckie Koło aukowe przy Katedrze i Zakładzie Chemii Organicznej, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach 2 Katedra i Zakład Chemii Organicznej, ŚUM w Katowicach 3 Katedra i Zakład Chemii i Analizy Leków, ŚUM w Katowicach Sulfamoilowe pochodne pirydyny cechują się wysoką aktywnością biologiczną i są powszechnie stosowane, m.in. jako pestycydy, środki farmaceutyczne, barwniki czy też substancje zapachowe. [1] Chemoterapeutyki, pochodne pirydynosulfonamidów, są wysoce efektywne m. in. w leczeniu kokcydioz, szczególnie tych wywołanych przez pierwotniaki należące do gatunków Eimeria tennela oraz Eimeria necatrix, [2] jak również są silnymi inhibitorami cyklooksygenazy 2 (COX-2). [3] Lipofilowość jest jednym z podstawowych czynników wpływających na biodostępność, biodegradację oraz toksyczność związków chemicznych. ajistotniejszy wpływ wywiera na fazę farmakokinetyczną, która obejmuje losy leków w żywym organizmie. Znajomość lipofilowości związków chemicznych jest szeroko wykorzystywana w metodologii QSAR (Quantitative Structure Activity Relationship, Ilościowa Zależność Struktura Aktywność). Dlatego też w ramach prezentowanych badań eksperymentalnie wyznaczono parametry lipofilowości serii dziewięciu izomerycznych pirydynosulfonamidów. Do oznaczenia parametrów lipofilowości stosowaliśmy metodę RP-HPLC. Jako fazę ruchomą zastosowano mieszaninę wody i acetonitrylu jako modyfikatora organicznego. W dalszej kolejności uzyskane wartości logk w przeliczono na logp wykorzystując odpowiednią krzywą wzorcową. Do jej wykonania użyto następujących związków: pirydyna, chinolina, sulfanilamid, benzenosulfonamid, - metylobenzenosulfonamid,,-dimetylobenzenosulfonamid. Uzyskane eksperymentalnie wartości logp badanych związków porównano ze współczynnikami obliczonymi teoretycznie za pomocą dostępnych programów komputerowych: AlogPs, ACD/LogP, KowWI, milogp, CSlogP, ChemBio. 1 Liu Chang Chun. Study on Synthesis of 3-(Trifluoromethyl) Pyridine-2-sulfonamide. anjing University of Technology and Engineering (2010). 2 Yasuhiro Morisawa, Mitsuru Kataoka, oritoshi Kitano, Toshiaki Mastuzawa. Pyridine sulfonamides and their use as anticoccidial agents. Patent: US A (1978). 3 Lu X, Zhang H, Li X, Chen G, Li QS, Luo Y, Ruan BF, Chen XW, Zhu HL. Design, synthesis and biological evaluation of pyridine acyl sulfonamide derivatives as novel COX-2 inhibitors. Bioorg Med Chem. 15;19(22): (2011). 20

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Badania kinetyki utleniania wybranych grup związków organicznych podczas procesów oczyszczania

Bardziej szczegółowo

Wyznaczenie lipofilowości acidum dehydrocholicum różnymi metodami

Wyznaczenie lipofilowości acidum dehydrocholicum różnymi metodami Wyznaczenie lipofilowości acidum dehydrocholicum różnymi metodami Małgorzata Dołowy Zakład Chemii Analitycznej, Katedra Chemii Ogólnej i Analitycznej, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej,

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

PLATYNOWCE ZASTOSOWANIE I METODY OZNACZANIA. Beaty Godlewskiej-Żyłkiewicz i Krystyny Pyrzyńskiej. Opracowanie monograficzne pod redakcją

PLATYNOWCE ZASTOSOWANIE I METODY OZNACZANIA. Beaty Godlewskiej-Żyłkiewicz i Krystyny Pyrzyńskiej. Opracowanie monograficzne pod redakcją PLATYNOWCE ZASTOSOWANIE I METODY OZNACZANIA Opracowanie monograficzne pod redakcją Beaty Godlewskiej-Żyłkiewicz i Krystyny Pyrzyńskiej Warszawa 2012 Monika Asztemborska Ewa Bulska Ewelina Chajduk Instytut

Bardziej szczegółowo

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów BADANIA PROCESU SORPCJI JONÓW ZŁOTA(III), PLATYNY(IV) I PALLADU(II) Z ROZTWORÓW CHLORKOWYCH ORAZ MIESZANINY JONÓW NA SORBENCIE DOWEX OPTIPORE L493 IMPREGNOWANYM CYANEXEM 31 Grzegorz Wójcik, Zbigniew Hubicki,

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Błąd gruby, systematyczny, przypadkowy, dokładność, precyzja, przedział

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II

ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II Ćwiczenie 1 Przygotowanie próbek do oznaczania ilościowego analitów metodami wzorca wewnętrznego, dodatku wzorca i krzywej kalibracyjnej 1. Wykonanie

Bardziej szczegółowo

Problemy i wyzwania w analityce specjacyjnej z wykorzystaniem technik łączonych. Magdalena Jabłońska-Czapla

Problemy i wyzwania w analityce specjacyjnej z wykorzystaniem technik łączonych. Magdalena Jabłońska-Czapla Problemy i wyzwania w analityce specjacyjnej z wykorzystaniem technik łączonych Magdalena Jabłońska-Czapla Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska PAN ul. M.Skłodowskiej-Curie 34 Zabrze Mobility of arsenic

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI OD AUTORÓW... 5

SPIS TREŚCI OD AUTORÓW... 5 SPIS TREŚCI OD AUTORÓW... 5 BIAŁKA 1. Wprowadzenie... 7 2. Aminokwasy jednostki strukturalne białek... 7 2.1. Klasyfikacja aminokwasów... 9 2.1.1. Aminokwasy białkowe i niebiałkowe... 9 2.1.2. Zdolność

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne metody analizy pierwiastków

Nowoczesne metody analizy pierwiastków Nowoczesne metody analizy pierwiastków Techniki analityczne Chromatograficzne Spektroskopowe Chromatografia jonowa Emisyjne Absorpcyjne Fluoroscencyjne Spektroskopia mas FAES ICP-AES AAS EDAX ICP-MS Prezentowane

Bardziej szczegółowo

Podstawy chromatografii i technik elektromigracyjnych / Zygfryd Witkiewicz, Joanna Kałużna-Czaplińska. wyd. 5, 4 dodr. Warszawa, 2015.

Podstawy chromatografii i technik elektromigracyjnych / Zygfryd Witkiewicz, Joanna Kałużna-Czaplińska. wyd. 5, 4 dodr. Warszawa, 2015. Podstawy chromatografii i technik elektromigracyjnych / Zygfryd Witkiewicz, Joanna Kałużna-Czaplińska. wyd. 5, 4 dodr. Warszawa, 2015 Spis treści Przedmowa 11 1. Wprowadzenie 13 1.1. Krótka historia chromatografii

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. PONIEDZIAŁEK 19 września 2016 r ROZPOCZĘCIE WYKŁAD. inż. Janusz Kurleto

PROGRAM. PONIEDZIAŁEK 19 września 2016 r ROZPOCZĘCIE WYKŁAD. inż. Janusz Kurleto PROGRAM PONIEDZIAŁEK 19 września 2016 r. 11.00 11.15 ROZPOCZĘCIE 11.15 12.00 WYKŁAD Instruktaż ogólny z zakresu BHP dla osób uczestniczących w szkoleniach prowadzonych przez IES inż. Janusz Kurleto 12.00

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE OCHRONY ŚRODOWISKA (studia I stopnia) Mogilniki oraz problemy związane z ich likwidacją prof. dr hab. inż.

TECHNOLOGIE OCHRONY ŚRODOWISKA (studia I stopnia) Mogilniki oraz problemy związane z ich likwidacją prof. dr hab. inż. Pestycydy i problemy związane z ich produkcja i stosowaniem - problemy i zagrożenia związane z występowaniem pozostałości pestycydów w środowisku; Mogilniki oraz problemy związane z ich likwidacją - problem

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie materiałów odniesienia

Zastosowanie materiałów odniesienia STOSOWANIE MATERIAŁÓW ODNIESIENIA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ 1 Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK e-mail:piotr.konieczka@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Biznes Mixer w ramach Forum Inicjowania Rozwoju 2014

Biznes Mixer w ramach Forum Inicjowania Rozwoju 2014 Biznes Mixer w ramach Forum Inicjowania Rozwoju 2014 Oferta rozwiązań naukowych dla biznesu i innych partnerów InnoDoktorant, VI edycja Magdalena Śliwińska prof. dr hab. inż. Waldemar Wardencki dr. inż.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3, Data wydania: 5 maja 2011 r. Nazwa i adres INSTYTUT PODSTAW

Bardziej szczegółowo

relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach

relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach 1 STECHIOMETRIA INTERPRETACJA ILOŚCIOWA ZJAWISK CHEMICZNYCH relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05)

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) 1. Informacje ogólne koordynator modułu/wariantu rok akademicki 2014/2015

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie żelaza i miedzi metodą miareczkowania spektrofotometrycznego

Oznaczanie żelaza i miedzi metodą miareczkowania spektrofotometrycznego Oznaczanie żelaza i miedzi metodą miareczkowania spektrofotometrycznego Oznaczanie dwóch kationów obok siebie metodą miareczkowania spektrofotometrycznego (bez maskowania) jest możliwe, gdy spełnione są

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32 Spis treści 5 Spis treści Przedmowa do wydania czwartego 11 Przedmowa do wydania trzeciego 13 1. Wiadomości ogólne z metod spektroskopowych 15 1.1. Podstawowe wielkości metod spektroskopowych 15 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

Sterydy (Steroidy) "Chemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW

Sterydy (Steroidy) Chemia Medyczna dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW Sterydy (Steroidy) Związki pochodzenia zwierzęcego, roślinnego i mikroorganicznego; pochodne lipidów, których wspólnącechą budowy jest układ czterech sprzężonych pierścieni węglowodorowych zwany steranem(cyklopentanoperhydrofenantren)

Bardziej szczegółowo

GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska

GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska Chromatografia podstawa metod analizy laboratoryjnej GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska Chromatografia gr. chromatos = barwa grapho = pisze Michaił Siemionowicz Cwiet 2 Chromatografia jest metodą

Bardziej szczegółowo

Analiza instrumentalna

Analiza instrumentalna Analiza instrumentalna 1. Metryczka Nazwa Wydziału: Program kształcenia (kierunek studiów, poziom i profil kształcenia, forma studiów, np. Zdrowie publiczne I stopnia profil praktyczny, studia stacjonarne):

Bardziej szczegółowo

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1)

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1) Przykład sprawozdania z analizy w nawiasach (czerwonym kolorem) podano numery odnośników zawierających uwagi dotyczące kolejnych podpunktów sprawozdania Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) analiza Wynik przeprowadzonej

Bardziej szczegółowo

Interdyscyplinarny charakter badań równoważności biologicznej produktów leczniczych

Interdyscyplinarny charakter badań równoważności biologicznej produktów leczniczych Interdyscyplinarny charakter badań równoważności biologicznej produktów leczniczych Piotr Rudzki Zakład Farmakologii, w Warszawie Kongres Świata Przemysłu Farmaceutycznego Łódź, 25 VI 2009 r. Prace badawczo-wdrożeniowe

Bardziej szczegółowo

Sylabus modułu: Analiza instrumentalna w przemyśle budowlanym (0310-CH-S2-B-063)

Sylabus modułu: Analiza instrumentalna w przemyśle budowlanym (0310-CH-S2-B-063) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: chemia budowlana, drugi Sylabus modułu: Analiza instrumentalna w przemyśle budowlanym (0310CHS2B063) 1. Informacje ogólne koordynator modułu

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne. Z CHEMII W KLASIE III gimnazjum

WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne. Z CHEMII W KLASIE III gimnazjum WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne Z CHEMII W KLASIE III gimnazjum Program nauczania chemii w gimnazjum autorzy: Teresa Kulawik, Maria Litwin Program realizowany przy pomocy

Bardziej szczegółowo

Repetytorium z wybranych zagadnień z chemii

Repetytorium z wybranych zagadnień z chemii Repetytorium z wybranych zagadnień z chemii Mol jest to liczebność materii występująca, gdy liczba cząstek (elementów) układu jest równa liczbie atomów zawartych w masie 12 g węgla 12 C (równa liczbie

Bardziej szczegółowo

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I strona 1/9 Test diagnostyczny Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł Część A (0 5) Standard I 1. Przemianą chemiczną nie jest: A. mętnienie wody wapiennej B. odbarwianie wody bromowej C. dekantacja

Bardziej szczegółowo

KATEDRA CHEMII BIOMEDYCZNEJ

KATEDRA CHEMII BIOMEDYCZNEJ Sylwia Rodziewicz-Motowidło KATEDRA CHEMII BIOMEDYCZNEJ Katedra Chemii Biomedycznej dr hab. Sylwia Rodziewicz-Motowidło budynek A, piętro I i parter Pracownia Chemii Medycznej dr hab. Sylwia Rodziewicz-Motowidło

Bardziej szczegółowo

Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł/Kurs

Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł/Kurs Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł/Kurs Metody izolowania analitu z matrycy i oznaczenia substancji toksycznych oraz ich metabolitów z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

ROLA INNOWACYJNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH W PRZEMYŚLE CHEMICZNYM

ROLA INNOWACYJNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH W PRZEMYŚLE CHEMICZNYM ROLA INNOWACYJNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH W PRZEMYŚLE CHEMICZNYM Jacek Namieśnik Katedra Chemii Analitycznej, Wydział Chemiczny, Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12, 80-233 Gdańsk e-mail: jacek.namiesnik@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Chemia środków ochrony roślin Katedra Analizy Środowiska. Instrukcja do ćwiczeń. Ćwiczenie 2

Chemia środków ochrony roślin Katedra Analizy Środowiska. Instrukcja do ćwiczeń. Ćwiczenie 2 UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Chemia środków ochrony roślin Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń Ćwiczenie 2 Ekstrakcja pestycydów chloroorganicznych z gleby i opracowanie metody analizy

Bardziej szczegółowo

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie -

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie - Chromatografia cieczowa jako technika analityki, przygotowania próbek, wsadów do rozdzielania, technika otrzymywania grup i czystych substancji Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii aparatura

Bardziej szczegółowo

Współczesne metody chromatograficzne: Chromatografia cienkowarstwowa

Współczesne metody chromatograficzne: Chromatografia cienkowarstwowa Ćwiczenie 2: Chromatografia dwuwymiarowa (TLC 2D) 1. Celem ćwiczenia jest zaobserwowanie rozdziału mieszaniny aminokwasów w dwóch układach rozwijających. Aminokwasy: Asp, Cys, His, Leu, Ala, Val (1% roztwory

Bardziej szczegółowo

Komputerowe wspomaganie projektowanie leków

Komputerowe wspomaganie projektowanie leków Komputerowe wspomaganie projektowanie leków wykład VI Prof. dr hab. Sławomir Filipek Grupa BIOmodelowania Uniwersytet Warszawski, Wydział Chemii oraz Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Cent-III www.biomodellab.eu

Bardziej szczegółowo

Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych

Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp Określenie próbka biologiczna jest

Bardziej szczegółowo

HETEROGENICZNOŚĆ STRUKTURALNA ORAZ WŁAŚCIWOŚCI ADSORPCYJNE ADSORBENTÓW NATURALNYCH

HETEROGENICZNOŚĆ STRUKTURALNA ORAZ WŁAŚCIWOŚCI ADSORPCYJNE ADSORBENTÓW NATURALNYCH Uniwersytet Mikołaja Kopernika Monografie Wydziału Chemii MYROSLAV SPRYNSKYY HETEROGENICZNOŚĆ STRUKTURALNA ORAZ WŁAŚCIWOŚCI ADSORPCYJNE ADSORBENTÓW NATURALNYCH (KLINOPTYLOLIT, MORDENIT, DIATOMIT, TALK,

Bardziej szczegółowo

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH WSTĘP Spełnianie wymagań jakościowych stawianych przed producentami leków jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta.

Bardziej szczegółowo

Analityka i fizykochemia. Kierunek Technologia Chemiczna Stopień II

Analityka i fizykochemia. Kierunek Technologia Chemiczna Stopień II Analityka i fizykochemia procesów w i materiałów Kierunek Technologia Chemiczna Stopień II Katedra Chemii Analitycznej Zakład Mikrobioanalityki Zakład Chemii Fizycznej Sylwetka absolwenta Interpretacja

Bardziej szczegółowo

etyloamina Aminy mają właściwości zasadowe i w roztworach kwaśnych tworzą jon alkinowy

etyloamina Aminy mają właściwości zasadowe i w roztworach kwaśnych tworzą jon alkinowy Temat: Białka Aminy Pochodne węglowodorów zawierające grupę NH 2 Wzór ogólny amin: R NH 2 Przykład: CH 3 -CH 2 -NH 2 etyloamina Aminy mają właściwości zasadowe i w roztworach kwaśnych tworzą jon alkinowy

Bardziej szczegółowo

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna

Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Nowoczesne techniki analityczne w analizie żywności Zajęcia laboratoryjne Atomowa spektrometria absorpcyjna i emisyjna Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest oznaczenie zawartości sodu, potasu i magnezu w

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej 1) Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 2) Roztwory (zadania rachunkowe zbiór zadań Pazdro

Bardziej szczegółowo

CO TO JEST CHEMIA ANALITYCZNA?

CO TO JEST CHEMIA ANALITYCZNA? CO TO JEST CHEMIA ANALITYCZNA? AUTOR DEFINICJI Prof. Ch. N. REILLEY University of North Carolina, Chapel HILL, NC, USA Division of Analytical Chemistry American Chemical Society (ACS) Division of Analytical

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 2 OPTYMALIZACJA ROZDZIELANIA MIESZANINY WYBRANYCH FARMACEUTYKÓW METODĄ

Bardziej szczegółowo

Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych)

Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych) Metody chemiczne w analizie biogeochemicznej środowiska. (Materiał pomocniczy do zajęć laboratoryjnych) Metody instrumentalne podział ze względu na uzyskane informację. 1. Analiza struktury; XRD (dyfrakcja

Bardziej szczegółowo

CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC

CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC MK-EG-AS Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Gdańsk 2009 Chromatograficzne układy faz odwróconych (RP) Potocznie: Układy chromatograficzne, w których

Bardziej szczegółowo

I. Substancje i ich przemiany

I. Substancje i ich przemiany NaCoBeZU z chemii dla klasy 1 I. Substancje i ich przemiany 1. Pracownia chemiczna podstawowe szkło i sprzęt laboratoryjny. Przepisy BHP i regulamin pracowni chemicznej zaliczam chemię do nauk przyrodniczych

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA Z CHEMII KOSMETYKÓW

WYBRANE ZAGADNIENIA Z CHEMII KOSMETYKÓW EWELINA SIERADZKA HALINA MILNEROWICZ WYBRANE ZAGADNIENIA Z CHEMII KOSMETYKÓW dla studentów kosmetologii Akademia W ychowania Fizycznego we Wrocławiu EWELINA SIERADZKA HALINA MILNEROWICZ WYBRANE ZAGADNIENIA

Bardziej szczegółowo

Chromatografia. Chromatografia po co? Zastosowanie: Podstawowe rodzaje chromatografii. Chromatografia cienkowarstwowa - TLC

Chromatografia. Chromatografia po co? Zastosowanie: Podstawowe rodzaje chromatografii. Chromatografia cienkowarstwowa - TLC Chromatografia Chromatografia cienkowarstwowa - TLC Chromatografia po co? Zastosowanie: oczyszczanie wydzielanie analiza jakościowa analiza ilościowa Chromatogram czarnego atramentu Podstawowe rodzaje

Bardziej szczegółowo

Widma UV charakterystyczne cechy ułatwiające określanie struktury pirydyny i pochodnych

Widma UV charakterystyczne cechy ułatwiające określanie struktury pirydyny i pochodnych Pirydyna i pochodne 1 Pirydyna Tw 115 o C ; temperatura topnienia -41,6 0 C Miesza się w każdym stosunku z wodą tworząc mieszaninę azeotropowa o Tw 92,6 o C; Energia delokalizacji 133 kj/mol ( benzen 150.5

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych. CHEMIA klasa II.

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych. CHEMIA klasa II. Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych CHEMIA klasa II Oceny śródroczne: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: -wymienia zasady bhp

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE GIMNAZJUM NR 2 W RYCZOWIE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z CHEMII w klasie II gimnazjum str. 1 Wymagania edukacyjne niezbędne do

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA JAKOŚCIOWA NIEZNANEGO ZWIĄZKU ORGANICZNEGO

IDENTYFIKACJA JAKOŚCIOWA NIEZNANEGO ZWIĄZKU ORGANICZNEGO IDENTYFIKACJA JAKOŚCIOWA NIEZNANEGO ZWIĄZKU ORGANICZNEGO Schemat raportu końcowego w ramach ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu Badanie struktury związków organicznych 1. Symbol kodujący identyfikowaną

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 3. Analiza tuszu metodą chromatografii cienkowarstwowej oraz spektrofotometrii UV/Vis

Ćwiczenie nr 3. Analiza tuszu metodą chromatografii cienkowarstwowej oraz spektrofotometrii UV/Vis Ćwiczenie nr 3 Analiza tuszu metodą chromatografii cienkowarstwowej oraz spektrofotometrii UV/Vis 1.Wprowadzenie Analiza tuszu jest wykonywana w laboratoriach kryminalistycznych w celu potwierdzenia lub

Bardziej szczegółowo

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz. Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz. Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH Witold Danikiewicz Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa CZĘŚĆ I PRZEGLĄD METOD SPEKTRALNYCH Program wykładów Wprowadzenie:

Bardziej szczegółowo

Metody analizy jakościowej i ilościowej lipidów powierzchniowych i wewnętrznych owadów

Metody analizy jakościowej i ilościowej lipidów powierzchniowych i wewnętrznych owadów Metody analizy jakościowej i ilościowej lipidów powierzchniowych i wewnętrznych owadów Dr Marek Gołębiowski INSTYTUT OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA CZŁOWIEKA ZAKŁAD ANALIZY ŚRODOWISKA WYDZIAŁ CHEMII, UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

ROZDZIELENIE OD PODSTAW czyli wszystko (?) O KOLUMNIE CHROMATOGRAFICZNEJ

ROZDZIELENIE OD PODSTAW czyli wszystko (?) O KOLUMNIE CHROMATOGRAFICZNEJ ROZDZIELENIE OD PODSTAW czyli wszystko (?) O KOLUMNIE CHROMATOGRAFICZNEJ Prof. dr hab. inż. Agata Kot-Wasik Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny, Politechnika Gdańska agawasik@pg.gda.pl ROZDZIELENIE

Bardziej szczegółowo

Zwycięzcy loterii promocyjnej Kamis Smaki 25-lecia. II losowanie edycja jesienna r.

Zwycięzcy loterii promocyjnej Kamis Smaki 25-lecia. II losowanie edycja jesienna r. Zwycięzcy loterii promocyjnej Kamis Smaki 25-lecia II losowanie edycja jesienna 1.08-31.10.2016 r. Laureat nagrody I stopnia 25 000 zł Kamila G. Laureaci nagród II stopnia młynków do przypraw Maria D.

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: chemia poziom pierwszy Sylabus modułu: Podstawy Chemii B 0310-CH-S1-010

Kierunek i poziom studiów: chemia poziom pierwszy Sylabus modułu: Podstawy Chemii B 0310-CH-S1-010 Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: chemia poziom pierwszy Sylabus modułu: Podstawy Chemii B 0310-CH-S1-010 1. Informacje ogólne koordynator modułu Prof. dr hab. Teresa Kowalska

Bardziej szczegółowo

ANALIZA INSTRUMENTALNA

ANALIZA INSTRUMENTALNA ANALIZA INSTRUMENTALNA TECHNOLOGIA CHEMICZNA STUDIA NIESTACJONARNE Sala 522 ul. Piotrowo 3 Studenci podzieleni są na cztery zespoły laboratoryjne. Zjazd 5 przeznaczony jest na ewentualne poprawy! Możliwe

Bardziej szczegółowo

1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru

1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru 1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru Wzór związku chemicznego podaje jakościowy jego skład z jakich pierwiastków jest zbudowany oraz liczbę atomów poszczególnych pierwiastków

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 4 i 5 OCENA EKOTOKSYCZNOŚCI TEORIA Chemia zanieczyszczeń środowiska

Bardziej szczegółowo

Lista wniosków w konkursach obsługiwanych przez system OSF

Lista wniosków w konkursach obsługiwanych przez system OSF Lista wniosków w konkursach obsługiwanych przez system OSF Wartości filtrów: Konkurs 39; Decyzja zakwalifikowany; L.P.: 1 Numer wniosku: N N405 133139 Połączenia gadolinowych kompleksów pochodnych mebrofeniny

Bardziej szczegółowo

CAMERA SEPARATORIA. Volume 5, Number 2 / December 2013, 81-85

CAMERA SEPARATORIA. Volume 5, Number 2 / December 2013, 81-85 CAMERA SEPARATORIA Volume 5, Number 2 / December 2013, 81-85 Bronisław K. GŁÓD, Iwona KIERSZTYN, Monika SKWAREK, Paweł M. WANTUSIAK, Paweł PISZCZ Zakład Chemii Analitycznej, Instytut Chemii, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

KLASA II Dział 6. WODOROTLENKI A ZASADY

KLASA II Dział 6. WODOROTLENKI A ZASADY KLASA II Dział 6. WODOROTLENKI A ZASADY Wymagania na ocenę dopuszczającą dostateczną dobrą bardzo dobrą definiuje wskaźnik; wyjaśnia pojęcie: wodorotlenek; wskazuje metale aktywne i mniej aktywne; wymienia

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Pracownia magisterska A (0310-CH-S2-011) Nazwa wariantu modułu (opcjonalnie): Specjalizacja V Fizykochemiczne

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH. Piotr KONIECZKA

NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH. Piotr KONIECZKA 1 NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK e-mail: kaczor@chem.pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl mogą byd wykorzystywane przez jego Użytkowników

Bardziej szczegółowo

Podstawy toksykologiczne

Podstawy toksykologiczne Toksykologia sądowa Podstawy toksykologiczne 1. Definicja toksykologii 2. Pojęcie trucizny, rodzaje dawek 3. Czynniki wpływające na toksyczność a) dawka b) szybkość wchłaniania i eliminacji c) droga wprowadzenia

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia, II stopień, I rok Sylabus modułu: LABORATORIUM SPECJALIZACYJNE A Kod modułu: 0310-CH-S2-006 Nazwa wariantu modułu: Specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Kierunek Międzywydziałowy - Inżynieria Biomedyczna. Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Specjalność:

Kierunek Międzywydziałowy - Inżynieria Biomedyczna. Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Specjalność: Kierunek Międzywydziałowy - Inżynieria Biomedyczna Specjalność: CHEMIA W MEDYCYNIE CHEMIA W MEDYCYNIE Studia mają charakter interdyscyplinarny, łączą treści programowe m.in. takich obszarów, jak: Analityka

Bardziej szczegółowo

Beata Mendak fakultety z chemii II tura PYTANIA Z KLASY PIERWSZEJ

Beata Mendak fakultety z chemii II tura PYTANIA Z KLASY PIERWSZEJ Beata Mendak fakultety z chemii II tura Test rozwiązywany na zajęciach wymaga powtórzenia stężenia procentowego i rozpuszczalności. Podaję również pytania do naszej zaplanowanej wcześniej MEGA POWTÓRKI

Bardziej szczegółowo

Wymagania na poszczególne oceny z chemii w klasie III VII. Węgiel i jego związki z wodorem

Wymagania na poszczególne oceny z chemii w klasie III VII. Węgiel i jego związki z wodorem Wymagania na poszczególne oceny z chemii w klasie III VII. Węgiel i jego związki z wodorem 1 Uczeń: wyjaśnia, czym zajmuje się chemiaorganiczna (2) definiuje pojęcie węglowodory (2) wymienia naturalne

Bardziej szczegółowo

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA AMFETAMINY Waldemar S. Krawczyk Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, Warszawa (praca obroniona na Wydziale Chemii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12 Data wydania: 27 maja 2015 r. Nazwa i adres: AB 646 Kod identyfikacji

Bardziej szczegółowo

Jonizacja plazmą wzbudzaną indukcyjnie (ICP)

Jonizacja plazmą wzbudzaną indukcyjnie (ICP) Jonizacja plazmą wzbudzaną indukcyjnie (ICP) Inductively Coupled Plasma Ionization Opracowane z wykorzystaniem materiałów dr Katarzyny Pawlak z Wydziału Chemicznego PW Schemat spektrometru ICP MS Rozpylacz

Bardziej szczegółowo

Sylabus - FARMAKOKINETYKA

Sylabus - FARMAKOKINETYKA Sylabus - FARMAKOKINETYKA 1. Metryczka Nazwa Wydziału: Program kształcenia (kierunek studiów, poziom i profil kształcenia, forma studiów, np. Zdrowie publiczne I stopnia profil praktyczny, studia stacjonarne):

Bardziej szczegółowo

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin Suplementy Wilkasy 2014 Krzysztof Gawin Suplementy diety - definicja Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub

Bardziej szczegółowo

Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który:

Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który: Kryteria oceniania z chemii dla klasy 3A i 3B Gimnazjum w Borui Kościelnej Rok szkolny: 2015/2016 Semestr: pierwszy Opracowała: mgr Krystyna Milkowska, mgr inż. Malwina Beyga Ocenę niedostateczną otrzymuje

Bardziej szczegółowo

Sylabus modułu: Analiza instrumentalna (0310-TCH-S1-014)

Sylabus modułu: Analiza instrumentalna (0310-TCH-S1-014) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: technologia chemiczna Sylabus modułu: Analiza instrumentalna (0310TCHS1014) 1. Informacje ogólne koordynator modułu Rafał Sitko rok akademicki

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Lublinie

Kuratorium Oświaty w Lublinie Kuratorium Oświaty w Lublinie KOD UCZNIA ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2015/2016 ETAP WOJEWÓDZKI Instrukcja dla ucznia 1. Zestaw konkursowy zawiera 12 zadań. 2. Przed

Bardziej szczegółowo

(studia II stopnia) Monitoring i analityka zanieczyszczeń środowiska Temat pracy

(studia II stopnia) Monitoring i analityka zanieczyszczeń środowiska Temat pracy Porównanie modeli matematycznych transportu zanieczyszczeń rozpuszczonych w rzekach. (temat może być realizowany przez 2 osoby) Praca obejmuje implementację i porównanie modeli matematycznych służących

Bardziej szczegółowo

II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I

II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I PRZEDMIOT Chemia ogólna EFEKTY KSZTAŁCENIA 1. posiada wiedzę

Bardziej szczegółowo

Plan dydaktyczny z chemii klasa: 2TRA 1 godzina tygodniowo- zakres podstawowy. Dział Zakres treści

Plan dydaktyczny z chemii klasa: 2TRA 1 godzina tygodniowo- zakres podstawowy. Dział Zakres treści Anna Kulaszewicz Plan dydaktyczny z chemii klasa: 2TRA 1 godzina tygodniowo- zakres podstawowy lp. Dział Temat Zakres treści 1 Zapoznanie z przedmiotowym systemem oceniania i wymaganiami edukacyjnymi z

Bardziej szczegółowo

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej?

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? Tematy opisowe 1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? 2. Omów pomiar potencjału na granicy faz elektroda/roztwór elektrolitu. Podaj przykład, omów skale potencjału i elektrody

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych CHEMIA klasa III Oceny śródroczne:

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych CHEMIA klasa III Oceny śródroczne: Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych CHEMIA klasa III Oceny śródroczne: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: -określa, co to są

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia, II stopień, I rok Sylabus modułu: LABORATORIUM SPECJALIZACYJNE A Kod modułu: 0310-CH-S2-006 Nazwa wariantu modułu: Specjalizacja

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Szacuje się, że wysokie ciśnienie krwi jest przyczyną

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia I stopień Sylabus modułu: : Moduł A związany ze specjalnością (0310-CH-S1-025) Nazwa wariantu modułu (opcjonalnie): Analiza leków

Bardziej szczegółowo

Centrum Doskonałości Analityki i Monitoringu Środowiska CEEAM

Centrum Doskonałości Analityki i Monitoringu Środowiska CEEAM Centrum Doskonałości Analityki i Monitoringu Środowiska CEEAM Politechnika Gdańska Wydział Chemiczny Katedra Chemii Analitycznej ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 Gdańsk Tel: (+45 58) 348 60 79 Fax: (+48

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

Program zajęć z biochemii dla studentów kierunku weterynaria I roku studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM w roku akademickim 2013/2014

Program zajęć z biochemii dla studentów kierunku weterynaria I roku studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM w roku akademickim 2013/2014 Program zajęć z biochemii dla studentów kierunku weterynaria I roku studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM w roku akademickim 2013/2014 S E M E S T R II Tydzień 1 24.02-28.02 2 03.03-07.03 3 10.03-14.03 Wykłady

Bardziej szczegółowo

Program Wydziałowej Konferencji Sprawozdawczej w dniach lutego 2016r. 22 lutego 2016 r.

Program Wydziałowej Konferencji Sprawozdawczej w dniach lutego 2016r. 22 lutego 2016 r. Wydział Chemii UMCS Program Wydziałowej Konferencji Sprawozdawczej w dniach 22-23 lutego 2016r. 9 00 9 10 Otwarcie 22 lutego 2016 r. Sesja I Przewodniczący prof. dr hab. Janusz Ryczkowski 9 10-9 30 Instrumentalne

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z CHEMII klasa I

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z CHEMII klasa I WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z CHEMII klasa I Aby uzyskać ocenę wyższą niż dana ocena, uczeń musi opanować wiadomości i umiejętności dotyczące danej oceny oraz ocen od niej niższych. Dział:

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok WF (kierunek farmacja)

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok WF (kierunek farmacja) Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok WF (kierunek farmacja) Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Rodzaje błędów w analizie chemicznej, walidacja procedur

Bardziej szczegółowo

Chemia bionieorganiczna

Chemia bionieorganiczna Chemia bionieorganiczna 1. Metryczka Nazwa Wydziału: Program kształcenia (kierunek studiów, poziom i profil kształcenia, forma studiów, np. Zdrowie publiczne I stopnia profil praktyczny, studia stacjonarne):

Bardziej szczegółowo