Wpływ urodzeniowej i aktualnej masy ciała na czynniki ryzyka wystąpienia chorób sercowo- -naczyniowych u młodych osób dorosłych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wpływ urodzeniowej i aktualnej masy ciała na czynniki ryzyka wystąpienia chorób sercowo- -naczyniowych u młodych osób dorosłych"

Transkrypt

1 Wływ urodzeniowej i aktualnej masy ciała na czynniki ryzyka wystąienia chorób sercowo- -naczyniowych u młodych osób dorosłych Influence of birthweight and current body mass on cardiovascular risk factors in young adults Dorota Szostak-Węgierek 1, Katarzyna Szamotulska 2, Irena Stolarska 1 1 Zakład Profilaktyki Chorób Żywieniowozależnych z Poradnią Chorób Metabolicznych, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2 Zakład Eidemiologii, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa Streszczenie: Wrowadzenie. Wyniki rac innych autorów wskazują na zwiększoną redysozycję do wystęowania chorób metabolicznych w wieku dorosłym u osób urodzonych z małą masą ciała. Cele. Ocena wystęowania czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych u osób dorosłych w zależności od urodzeniowej i aktualnej masy ciała. Pacjenci i metody. W badaniu uczestniczyło 498 osób w wieku lat, urodzonych w Warszawie w latach , których matki będąc w ciąży, uczestniczyły w badaniu rosektywnym czynników ryzyka małej masy urodzeniowej. Wykonano odstawowe omiary antroometryczne, zmierzono ciśnienie tętnicze, oznaczono stężenia cholesterolu całkowitego, triglicerydów, glukozy, insuliny, fibrynogenu i hemoglobiny glikowanej we krwi. Wyniki. 1) Wskaźnik masy ciała (BMI) oraz wskaźniki brzusznej dystrybucji tkanki tłuszczowej (, obwód talii) wykazywały u mężczyzn dodatnią korelację ze wskaźnikiem oorności na insulinę, stężeniem insuliny, hemoglobiny glikowanej, glukozy, triglicerydów, cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji LDL i fibrynogenu we krwi oraz z ciśnieniem tętniczym, a także ujemną korelację ze stężeniem cholesterolu frakcji HDL. U kobiet BMI, i obwód talii korelował w stoniu statystycznie znamiennym tylko ze wskaźnikiem oorności na insulinę, stężeniem insuliny, triglicerydów, cholesterolu LDL i HDL oraz fibrynogenu we krwi. 2) Urodzeniowa masa ciała u mężczyzn wykazywała ujemną korelację tylko z oornością na insulinę i stężeniem insuliny w surowicy. U kobiet takich korelacji nie stwierdzono. 3) Analiza regresji logistycznej wykazała, że otyłość, zwłaszcza brzuszna, zwiększa ryzyko oorności na insulinę w większym stoniu niż urodzeniowa masa ciała. Wnioski. U młodych mężczyzn otyłość brzuszna jest znacznie silniejszą determinantą czynników ryzyka wystąienia choroby niedokrwiennej serca niż urodzeniowa masa ciała. Słowa kluczowe: czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, masa urodzeniowa, młode osoby dorosłe, oorność na insulinę, wskaźnik masy ciała Abstract: Introduction. Results of other studies indicate at increased redisosition of metabolic diseases in the adulthood in subjects born with low birthweight. Objectives. To estimate the revalence of cardiovascular risk factors in adults in relation to birthweight and current body mass. Patients and methods. The study was erformed in 498 subjects aged years, born in Warsaw in , whose mothers during regnancy articiated in a rosective study of risk factors of low birthweight. Basic anthroometric and blood ressure measurements were erformed; total cholesterol, triglycerides, glucose, insulin, fibrinogen and glycosylated hemoglobin were determined in the blood. Results. 1) In males body mass index (BMI) and indices of abdominal fat distribution (, waist circumference) correlated ositively with the insulin resistance index, blood insulin level, glycated hemoglobin, glucose, triglycerides, total cholesterol, LDL-cholesterol, fibrinogen and also blood ressure, and negativelely with HDL-cholesterol. In females BMI, and waist circumference correlated significantly only with the insulin resistance index, and blood levels of insulin, triglycerides, LDL-cholesterol, HDL-cholesterol and fibrinogen. 2) In males birthweight correlated negatively only with the insulin resistance index and serum insulin level. In females such correlations were not observed. 3) Logistic regression analysis revealed that obesity, articularly abdominal, was a stronger redictor of increased insulin resistance than birthweight. Conclusions. In young males abdominal obesity is a much stronger determinant of coronary risk factors than birthweight. Key words: birthweight, body mass index, cardiovascular risk factors, insulin resistance, young adults Wływ urodzeniowej i aktualnej masy ciała na czynniki ryzyka... 73

2 WPROWADZENIE Począwszy od lat 80. ubiegłego wieku oublikowano szereg rac wskazujących na zwiększoną redysozycję do wystęowania nadciśnienia tętniczego, dysliidemii, cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych w wieku dorosłym u osób urodzonych z małą masą ciała [1-3]. Niedożywienie wewnątrzmaciczne, będące rzyczyną małej urodzeniowej masy ciała, miałoby stwarzać srzyjające warunki do rozwoju rzyszłych nierawidłowości metabolicznych orzez zaburzenie rozwoju naczyń krwionośnych, komórek b trzustki, oorność na insulinę, uośledzenie rozwoju mięśni, zaburzenia czynności wątroby, nerek i innych narządów [4]. Ważną rolę może odegrać również nakładanie się na zaburzenia owstałe w życiu łodowym czynników środowiskowych w życiu ozamacicznym [5]. Wydaje się, że szczególnie ważne są mała aktywność fizyczna i nierawidłowe żywienie. Powyższe oglądy nadal jednak stanowią rzedmiot badań. Na szczególne odkreślenie zasługuje fakt, że w krajach rozwiniętych ekonomicznie mała urodzeniowa masa ciała dotyczy stosunkowo niewielkiego odsetka (4 9%) [6] żywo urodzonych noworodków, natomiast metaboliczne czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, zwłaszcza otyłość, wystęują nagminnie. Ich zależność od sosobu żywienia i aktywności fizycznej, a także związek rzyczynowo-skutkowy z rozwojem miażdżycy zostały dobrze udowodnione. Zanim sugerowane zależności można będzie uznać za mające istotne znaczenie dla raktyki ochrony zdrowia ublicznego, trzeba rzerowadzić dalsze badania zależności rzewlekłych chorób niezakaźnych od niedorozwoju wewnątrzmacicznego. W oublikowanych dotychczas wynikach badań zależność wystęowania zaburzeń metabolicznych lub chorób tętnic owodowanych miażdżycą od urodzeniowej masy ciała dotyczyła w większości osób dorosłych w wieku lat [7,8]. Mało jest rac dotyczących osób młodych [9]. Celem odjętych rzez nas badań była ocena wystęowania czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych u osób dorosłych w wieku lat w zależności od urodzeniowej i aktualnej masy ciała. Adres do koresondencji: dr med. Dorota Szostak-Węgierek, Zakład Profilaktyki Chorób Żywieniowozależnych z Poradnią Chorób Metabolicznych, Instytut Żywności i Żywienia, ul. Powsińska 61/63, Warszawa, tel./fax: , Praca włynęła: Przyjęta do druku: Nie zgłoszono srzeczności interesów. Pol Arch Med Wewn. 2007; 117 (3): Coyright by Medycyna Praktyczna, Kraków 2007 PACJENCI I METODY Badanie rowadzono w latach u osób w wieku lat, urodzonych w Warszawie w latach , których matki będąc w ciąży, uczestniczyły w rosektywnym badaniu czynników ryzyka małej masy urodzeniowej, rowadzonym rzez Instytut Matki i Dziecka. Do badania zaroszono 1899 osób. Zaroszenia kierowano na adresy matek zarejestrowanych w latach W rzyadku niezgłoszenia się zaroszenia onawiano jeszcze dwukrotnie. Łącznie zgłosiło się 498 osób, co stanowi 26,2% zaroszonych. U badanych osób rzerowadzono wywiady dotyczące wykształcenia, zawodu, aktualnych i rzebytych chorób, chorób układu krążenia w rodzinie, alenia tytoniu, aktywności fizycznej, sożycia alkoholu i aktualnego rzyjmowania leków. Za małą aktywność fizyczną uznawano racę siedzącą i mniej niż 2 godziny tygodniowo ćwiczeń fizycznych w czasie wolnym od racy. Badanie rzedmiotowe obejmowało: wzrost i masę ciała, obwód talii, obwód bioder i ciśnienie tętnicze. Pomiar wysokości ciała wykonywano bez obuwia z dokładnością do 0,5 cm. Pomiaru masy ciała dokonywano na wadze lekarskiej bez obuwia i wierzchniej odzieży, z dokładnością do 0,1 kg. Pomiaru obwodu talii i bioder dokonywano taśmą antroometryczną o urzednim zsunięciu bielizny. Obwód talii mierzono w ołowie odległości między talerzem biodrowym i brzegiem dolnego żebra, obwód bioder w miejscu największego obwodu na oziomie ośladków. Pomiary wykonywano z dokładnością do 0,5 cm. Wskaźnik masy ciała obliczono ze wzoru: BMI = masa ciała (kg)/wzrost (m) 2. Obliczono również wskaźnik (waist/hi ratio), czyli stosunek obwodu talii do obwodu bioder. Nadwagę rozoznawano, gdy BMI wynosił 25 29,9 kg/m 2, a otyłość, gdy BMI 30 kg/m 2, brzuszną dystrybucję tkanki tłuszczowej, gdy wynosił u mężczyzn >1,0, a u kobiet >0,85. Informacje dotyczące urodzeniowej masy ciała (MU) i urodzeniowej długości ciała (DU) uzyskano z danych archiwalnych. Urodzeniowy onderal index (PI) obliczono ze wzoru: PI = MU/(DU) 3 (kg/m 3 ). Pomiaru ciśnienia tętniczego dokonywano za omocą aaratu rtęciowego na rawym ramieniu w ozycji siedzącej, o co najmniej 5-minutowym odoczynku, z dokładnością do 2 mm Hg. We krwi żylnej obranej na czczo oznaczono stężenie cholesterolu całkowitego (TC), triglicerydów (TG), glukozy (Glu), insuliny (Ins), fibrynogenu (Fib) i hemoglobiny glikowanej (HbA 1c ). Na odstawie omiaru stężenia insuliny i glukozy w surowicy na czczo obliczono wskaźnik oorności na insulinę HOMA-IR według nastęującego wzoru: HOMA- -IR = (insulina na czczo [mu/ml] glukoza na czczo [mg/dl] 0,0555)/22,5. Za normę rzyjęto HOMA-IR <3,0 [10]. Stężenie cholesterolu, triglicerydów i glukozy w surowicy badano metodą kolorymetryczną z wykorzystaniem suchej chemii, a stężenie cholesterolu frakcji HDL metodą magnetyczną z użyciem aaratu Vitros-250 firmy Johnson and Johnson Poland S. z o.o. Stężenie cholesterolu frakcji LDL obliczono na odstawie równania Friedewalda (gdy stężenie triglicerydów nie rzekraczało 400 mg/dl [4,5 mmol/l]). Stężenie insuliny oznaczano metodą immunochemiczną aaratem IMX firmy Abbott, fibrynogenu metodą Claussa, odczynnikami firmy Biomerieux, aaratem Otion 2 Plus, i hemoglobiny glikowanej we krwi ełnej metodą chelatowania aaratem IMX firmy Abbott. 74 POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 2007; 117 (3)

3 Za wartości rawidłowe czynników ryzyka rzyjęto oziomy wskazane w Euroean Guidelines on Cardiovascular Disease Prevention in Clinical Practice [11]. Wartości rawidłowe odsetka HbA 1c i insuliny odowiadają normie laboratoryjnej. Za nierawidłowe uznano odsetek HbA 1c >6,4% i stężenie insuliny >17 mu/ml. Oznaczenia biochemiczne wykonano w Pracowni Diagnostyki Laboratoryjnej Poradni Chorób Metabolicznych Instytutu Żywności i Żywienia, ozostającym od międzynarodową kontrolą biochemiczną RIQAS i uczestniczącym w międzylaboratoryjnym srawdzianie organizowanym rzez Centralny Ośrodek Badań Jakości w Diagnostyce Laboratoryjnej. Do analizy statystycznej wyników zastosowano wsółczynnik korelacji rang Searmana, test t Studenta, test niearametryczny Kruskalla i Wallisa oraz regresję logistyczną. Za znamienny oziom istotności rzyjęto wartość = 0,05. Oceny rerezentatywności badanej rzez nas gruy osób dla oulacji ogólnej dokonano rzez orównanie z róbą losową z oulacji Warszawy Pragi-Południe, zbadaną w ramach rogramu Pol-MONICA BIS, od względem wykształcenia, cech somatycznych i alenia tytoniu [12]. WYNIKI Sośród 498 osób, które zgłosiły się do badania, wykluczyliśmy 8 mężczyzn i 76 kobiet, w tym 4 mężczyzn i 2 kobiety z owodu rzyjmowania leków hiotensyjnych. Żadna z osób wykluczonych z tego owodu nie urodziła się z małą masą ciała. Pozostałe osoby wykluczono z owodu niedoczynności lub nadczynności tarczycy (5 osób), leczenia steroidami (1 osoba), stosowania doustnych środków antykoncecyjnych lub innych rearatów hormonalnych (69 osób), a także innych leków mogących włynąć na arametry gosodarki liidowej i węglowodanowej. Ostateczny materiał obejmował wyniki 209 mężczyzn i 205 kobiet. U 32 osób urodzeniowa masa ciała wynosiła <2500 g, co stanowi 7,7% badanej gruy. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego ochodzących ze zgłoszeń urodzenia noworodka w latach odsetek małej masy urodzeniowej wynosił w całej Polsce 7,3 7,5%, a w miastach 8,0 8,2%. Wykluczenie 84 osób z gruy zgłaszających się do badania nie miało istotnego wływu na częstość wystęowania odstawowych cech charakteryzujących badaną oulację. Ponieważ nasza oulacja nie była róbą losową z oulacji ogólnej, orównaliśmy wybrane cechy naszej oulacji z cechami warszawskiej oulacji badanej w badaniu Pol-MONI- CA z 2001 roku. Wśród badanych rzez nas rzeważały osoby z wykształceniem wyższym, których jest znacznie więcej niż w warszawskiej oulacji ogólnej. Większość kobiet i niemal ołowa mężczyzn rowadziła siedzący tryb życia. Porównanie od tym względem z oulacją badaną w rogramie Pol- -MONICA jest niemożliwe ze względu na różnice metodyczne w ocenie aktywności fizycznej. Różnice między orównywanymi oulacjami od względem alenia tytoniu, wzrostu, masy ciała, wskaźnika BMI i nie były istotne. Ocena wzajemnych korelacji badanych czynników ryzyka wykazała najsilniejszą korelację indeksu masy ciała i brzusznej dystrybucji tkanki tłuszczowej z ozostałymi czynnikami ryzyka. Jak wynika z tabeli 1, szczególnie silna korelacja zachodziła między BMI, i obwodem talii a stężeniem insuliny w surowicy. Duża była również korelacja ze wskaźnikiem HOMA-IR. Cechy te były silniej zaznaczone u mężczyzn niż u kobiet. Masa urodzeniowa i PI wykazywały u mężczyzn słabą ujemną korelację tylko ze stężeniem insuliny i wskaźnikiem HOMA-IR, a w rzyadku PI także z ciśnieniem skurczowym (RRs), stężeniem fibrynogenu i odsetkiem HbA 1c. U kobiet takich korelacji nie stwierdzono. Należy odkreślić, że MU i PI nie wykazywały korelacji z BMI, i obwodem talii. Może to wskazywać, że badane wskaźniki rozwoju wewnątrzmacicznego są niezależną determinantą rzynajmniej oorności na insulinę. W celu dokładniejszej oceny zależności czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca od wskaźników otłuszczenia ciała obliczono średnie wartości BMI, i obwodu talii o odziale uzyskanych wyników RRs, RRr, TC, LDL-C, HDL-C, TG, Fib, Glu, HbA 1c, Ins, HOMA-IR na rawidłowe i zwiększone. Jak wynika z tabel 2 i 3, zwiększone wartości czynników ryzyka kojarzyły się z większymi wskaźnikami otłuszczenia ciała. W rzyadku zdecydowanej większości badanych arametrów różnice były znamienne statystycznie. Nie dotyczyło to jednak urodzeniowej masy ciała, która nie wykazywała jednoznacznej zależności od oziomu czynników ryzyka. Jedynie u mężczyzn większe wartości wskaźnika HOMA-IR kojarzyły się w stoniu statystycznie znamiennym z mniejszą urodzeniową masą ciała. W celu leszego jednoczesnego zróżnicowania wływu kilku zmiennych niezależnych (takich jak otłuszczenie ciała, ty rozmieszczenia tkanki tłuszczowej oraz masa urodzeniowa) na insulinooorność oszacowano modele regresji logistycznej dla zmiennej zależnej HOMA-IR 3,00 (tab. 4). Wykazano, że u mężczyzn wraz ze zwiększeniem masy urodzeniowej o 100 g ryzyko wystąienia oorności na insulinę zmniejszyło się o około 10% o wyeliminowaniu wływu ( = 0,004) i o około 13% o wyeliminowaniu wływu BMI ( = 0,001) lub obwodu talii ( = 0,001). U kobiet takiej istotnej statystycznie zależności nie stwierdzono. Stoień aktualnego otłuszczenia ciała miał o wiele większy wływ na oorność na insulinę niż masa urodzeniowa. Zwiększenie BMI o 1 jednostkę zwiększało ryzyko wystąienia oorności na insulinę o 51% u mężczyzn ( ) i 42% u kobiet ( ); zwiększenie obwodu talii o 1 cm zwiększało to ryzyko o 17,5% u mężczyzn ( ) i 12% u kobiet ( ). Największy wływ na oorność na insulinę miał. Zwiększenie o 0,1 owodowało u mężczyzn aż 10,9 razy większe ( ), a u kobiet 3,6 razy ( ) większe ryzyko oorności na insulinę. Wływ urodzeniowej i aktualnej masy ciała na czynniki ryzyka... 75

4 Tabela 1. Wsółczynniki korelacji rang Searmana dla BMI,, obwodu talii, masy urodzeniowej (MU) i urodzeniowego onderal index (PI) z czynnikami ryzyka choroby niedokrwiennej serca mężczyźni (n = 209) BMI talia RRs RRr TC LDL-C HDL-C TG Fib Glu HbA 1C Ins HOMA-IR 0,386 0,343 0,429 0,302 0,325 0,350 0,306 0,271 0,301 0,301 0,257 0,001 0,293 0,344 0,330 0,366 0,458 0,435 0,479 0,396 0,349 0,404 0,165 0,179 0,009 0,180 0,009 MU NS NS NS NS NS NS NS NS NS PI kobiety (n = 205) 0,138 NS NS NS NS NS BMI NS NS 0,156 NS NS NS talia NS NS NS 0,225 0,001 0,181 0,009 0,217 0,002 MU NS NS NS NS 0,293 0,282 0,330 0,288 0,194 0,005 0,259 0,164 NS 0,342 0,192 0,005 0,170 0,183 0,008 0,165 0,163 NS 0,181 NS NS 0,324 NS NS 0,564 0,467 0,576 0,158 0,171 0,395 0,288 0,407 0,561 0,480 0,576 0,164 0,179 0,222 <0,01 NS NS NS NS NS NS PI NS NS NS NS NS NS NS NS NS NS NS 0,393 0,272 0,391 BMI wskaźnik masy ciała, Fib fibrynogen, Glu glukoza, HbA 1c hemoglobina glikowana, HDL-C cholesterol liorotein o dużej gęstości, HOMA-IR wskaźnik oorności na insulinę, Ins insulina, LDL-C cholesterol liorotein o małej gęstości, MU urodzeniowa masa ciała, NS nieznamienna statystycznie, PI onderal index, RRr ciśnienie rozkurczowe, RRs ciśnienie skurczowe, TC cholesterol całkowity, TG triglicerydy, stosunek obwodu talii do bioder OMÓWIENIE Profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych owodowanych miażdżycą olega na zwalczaniu czynników ryzyka. Prace wskazujące na ewentualny wływ małej urodzeniowej masy ciała na óźniejszą redysozycję do wystęowania omawianych chorób mogą wskazywać na celowość uznania małej urodzeniowej masy ciała za czynnik ryzyka, a co za tym idzie wdrażanie rofilaktyki znacznie wcześniej, niż się to obecnie raktykuje. Ustalenie takich wskazań wymaga jednak zebrania większej liczby obserwacji dowodzących owiązań rzyczynowo-skutkowych między masą urodzeniową i ryzykiem rozwoju chorób owodowanych miażdżycą oraz leszego zrozumienia atomechanizmów tych owiązań. Jak już wsomniano, głębsze zrozumienie zależności wystęowania chorób sercowo-naczyniowych od urodzeniowej masy ciała jest oważnie utrudnione rzez zależność czynników ryzyka od warunków środowiskowych oddziałujących na organizm człowieka w życiu ozałodowym, a zwłaszcza od stylu życia. Dlatego w ocenie zależności klasycznych czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca od urodzeniowej masy ciała należy uwzględniać wływ stylu życia na te zależności, i to w młodym wieku, gdy choroby naczyń owodowanych miażdżycą jeszcze nie wystęują. Stwierdziliśmy znamienną korelację między BMI, i obwodem talii a ciśnieniem krwi i metabolicznymi czynnikami ryzyka wystąienia choroby niedokrwiennej serca u mężczyzn. Wsółczynnik korelacji był szczególnie duży w rzyadku stężenia insuliny i HOMA-IR. Jest to zrozumiałe w świetle licznych danych o wyższych oziomach metabolicznych czynników ryzyka w otyłości [13], hierinsulinemii i oorności na insulinę u otyłych [14]. Nie stwierdzono natomiast korelacji między urodzeniową masą ciała a ciśnieniem krwi i stężeniem liorotein, fibrynogenu oraz glukozy. Korelacja ze stężeniem insuliny i wartością HOMA-IR była znamienna, ale znacznie słabsza niż dotycząca aktualnego otłuszczenia ciała. Nieco lesze wyniki uzyskano w odniesieniu do korelacji PI z badanymi czynnikami ryzyka, ale w tym rzyadku wskaźniki korelacji były znacznie słabsze w orównaniu z BMI, oraz obwodem talii, i dotyczyły niektórych tylko arametrów. W gruie kobiet omawiane korelacje były słabiej wyrażone, chociaż odobnie jak u mężczyzn zachodziły najwyraźniej między wskaźnikami otłuszczenia ciała a stężeniem insuliny i wartością HOMA-IR. Urodzeniowa masa ciała i PI w gru- 76 POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 2007; 117 (3)

5 Tabela 2. Wskaźniki otłuszczenia ciała i masa urodzeniowa u mężczyzn w zależności od natężenia czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca czynniki ryzyka N BMI, kg/m 2 talia, cm RRs <140 mm Hg ,6 ±3,7 0,89 ±0,06 88,8 ±10, ± mm Hg 84 27,0 ±4,3 0,93 ±0,06 97,0 ±11, ±548 * NS RRr <90 mm Hg ,5 ±3,5 0,89 ±0,05 88,7 ±9, ± mm Hg 80 27,2 ±4,5 0,94 ±0,06 97,6 ±12, ±577 * NS TC <5 mmol/l ,7 ±3,8 0,90 ±0,06 89,9 ±11, ±549 5 mmol/l 89 26,6 ±4,3 0,93 ±0,06 95,2 ±11, ±601 * 0,001 0,001 NS LDL-C <3 mmol/l ,5 ±3,9 0,90 ±0,06 89,5 ±11, ±545 3 mmol/l 92 26,7 ±4,0 0,92 ±0,06 95,2 ±10, ±606 * 0,003 NS HDL-C 1 mmol/l ,1 ±3,9 0,91 ±0,06 91,1 ±11, ±584 <1 mmol/l 34 27,6 ±4,4 0,94 ±0,06 97,6 ±11, ±485 * 0,002 0,009 0,002 NS TG <1,7 mmol/l ,8 ±3,7 0,90 ±0,06 90,0 ±10, ±594 1,7 mmol/l 48 28,0 ±4,5 0,95 ±0,07 99,4 ±12, ±490 * NS Fib 3 g/l ,4 ±4,0 0,91 ±0,06 91,8 ±11, ±569 >3 g/l 9 28,1 ±5,7 0,94 ±0,07 98,3 ±14, ±573 * NS NS NS NS Glu <6,0 mmol/l ,4 ±4,0 0,91 ±0,06 91,9 ±11, ±564 6,0 mmol/l 8 27,8 ±6,0 0,95 ±0,07 97,8 ±16, ±750 * NS NS NS NS HbA 1c 6,4% ,4 ±3,9 0,91 ±0,06 91,8 ±11, ±565 >6,4% 7 27,5 ±7,9 0,94 ±0,11 99,0 ±21, ±741 * NS NS NS NS Ins 17 mu/ml ,1 ±3,7 0,90 ±0,06 91,0 ±10, ±578 >17 mu/ml 11 32,8 ±4,3 1,01 ±0,07 113,0 ±12, ±434 * NS HOMA-IR <3, ,6 ±3,4 0,90 ±0,05 89,6 ±9, ±572 3, ,1 ±4,4 0,97 ±0,06 105,3 ±12, ±511 * 0,012 masa urodzeniowa, g Wartości graniczne czynników ryzyka w jednostkach tradycyjnych: Fib. 300 mg/dl, Glu 110 mg/dl, HDL-C 46 mg/dl, LDL-C 115 mg/dl, TC 190 mg/dl, TG 150 mg/dl. * test t Studenta. Skróty jak w tabeli 1 ie kobiet nie wykazywały korelacji z badanymi czynnikami ryzyka. Wyniki te wskazują, że w badanej rzez nas gruie osób stoień otłuszczenia ciała i brzuszna dystrybucja tkanki tłuszczowej są ważnymi determinantami oorności na insulinę, hierinsulinemii, nadciśnienia tętniczego i metabolicznych czynników ryzyka, natomiast urodzeniowa masa ciała odgrywa mniejszą rolę. Powyższy wniosek otwierdzają wyniki rzedstawione w tabeli 2 i 3. O ile nierawidłowe oziomy badanych czynników ryzyka kojarzyły się ze znamiennie większymi wartoś- Wływ urodzeniowej i aktualnej masy ciała na czynniki ryzyka... 77

6 Tabela 3. Wskaźniki otłuszczenia ciała i masa urodzeniowa u kobiet w zależności od natężenia czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca czynniki ryzyka N BMI, kg/m 2 talia, cm RRs <140 mm Hg ,3 ±3,8 0,75 ±0,06 74,0 ±9, ± mm Hg 25 24,6 ±6,6 0,78 ±0,11 80,8 ±19, ±444 * 0,011 0,024 0,004 NS RRr <90 mm Hg ,4 ±3,8 0,75 ±0,06 73,9 ±9, ± mm Hg 41 23,4 ±5,8 0,78 ±0,09 78,4 ±16, ±597 * NS 0,015 0,021 NS TC <5 mmol/l ,4 ±4,0 0,75 ±0,06 74,2 ±9, ±564 5 mmol/l 58 23,1 ±4,8 0,76 ±0,09 76,3 ±14, ±466 * NS NS NS NS LDL-C <3 mmol/l ,2 ±3,9 0,75 ±0,06 73,5 ±9, ±559 3 mmol/l 43 24,2 ±5,2 0,78 ±0,10 79,8 ±15, ±421 * 0,004 0,005 0,001 0,043 HDL-C 1,2 mmol/l ,3 ±4,0 0,75 ±0,07 74,0 ±10, ±542 <1,2 mmol/l 15 25,9 ±6,1 0,80 ±0,07 84,2 ±14, ±415 * 0,002 0,003 0,001 NS TG <1,7 mmol/l ,3 ±3,8 0,75 ±0,06 74,0 ±9, ±529 1,7 mmol/l 6 30,9 ±8,5 0,90 ±0,18 100,2 ±29, ±838 * NS Fib. 3 g/l ,2 ±3,6 0,75 ±0,06 73,7 ±9, ±532 >3 g/l 23 26,0 ±6,9 0,79 ±0,11 83,2 ±20, ±553 * 0,005 0,036 Glu <6,0 mmol/l ,5 ±4,0 0,75 ±0,06 74,4 ±9, ±540 6,0 mmol/l 3 30,3 ±13,6 0,91 ±0,26 100,7 ±44, ±416 * 0,001 NS HbA 1c 6,4% ,5 ±4,1 0,75 ±0,07 74,6 ±10, ±540 >6,4% 3 30,5 ±10,1 0,82 ±0,13 91,7 ±29, ±58 * 0,001 NS 0,009 NS Ins 17 mu/ml ,2 ±3,6 0,75 ±0,06 73,8 ±8, ±537 >17 mu/ml 6 34,5 ±7,8 0,92 ±0,17 107,3 ±27, ±497 * NS HOMA-IR <3, ,0 ±3,3 0,75 ±0,05 73,3 ±8, ±539 3, ,8 ±7,1 0,83 ±0,14 92,3 ±22, ±532 * NS masa urodzeniowa, g Wartości graniczne czynników ryzyka w jednostkach tradycyjnych: Fib. 300 mg/dl, Glu 110 mg/dl, HDL-C 46 mg/dl, LDL-C 115 mg/dl, TC 190 mg/dl, TG 150 mg/dl. * test t Studenta. Skróty jak w tabeli 1 ciami BMI, i obwodu talii, o tyle takiej zależności nie stwierdzono w odniesieniu do masy urodzeniowej. Jedynie u mężczyzn duży HOMA-IR wiązał się z mniejszą urodzeniową masą ciała, jednak stoień statystycznej znamienności był niższy niż w odniesieniu do BMI, i obwodu talii. Dodatkowe otwierdzenie omawianych sostrzeżeń stanowią wyniki rzedstawione w tabeli 4. W modelach regresji logistycznej (zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet) większe wartości BMI, i obwodu talii zwiększały ryzyko wystąienia oorności na insulinę. Wływ masy urodzeniowej był od tym 78 POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 2007; 117 (3)

7 Tabela 4. Zależność wskaźnika HOMA-IR 3,00 od masy urodzeniowej i stonia aktualnego otłuszczenia ciała w szacowanych modelach regresji logistycznej mężczyźni kobiety Ex(β) 95% CI dla Ex(β) wartość Ex(β) 95% CI dla Ex(β) wartość model 1 masa urodzeniowa (100 g) 0,922 0,863 0,983 0,014 0,964 0,880 1,057 NS model 2 BMI 1,510 1,316 1,734 1,417 1,231 1,631 masa urodzeniowa (100 g) 0,866 0,796 0,941 0,001 0,930 0,839 1,031 NS model 3 (0,1) 10,953 4,693 25,564 3,586 1,745 7,372 0,001 masa urodzeniowa (100 g) 0,894 0,829 0,964 0,004 0,964 0,882 1,055 NS model 4 talia (cm) 1,175 1,111 1,243 1,120 1,065 1,177 masa urodzeniowa (100 g) 0,864 0,793 0,940 0,001 0,938 0,853 1,031 NS BMI wskaźnik masy ciała, Ex(β) iloraz szans, HOMA-IR wskaźnik oorności na insulinę, stosunek obwodu talii do bioder względem o wiele mniejszy i tylko u mężczyzn był statystycznie znamienny. Wraz ze zwiększeniem masy urodzeniowej ryzyko wystąienia oorności na insulinę u mężczyzn malało. Jednakże wływ BMI, i obwodu talii na HOMA-IR na ten wskaźnik był znacznie większy niż wływ urodzeniowej masy ciała. W odsumowaniu naszych badań dochodzimy do wniosku, że otyłość z brzuszną dystrybucją tkanki tłuszczowej jest znacznie silniejszą determinantą metabolicznych czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca niż urodzeniowa masa ciała. Wniosek ten odnosi się jednak do osób młodych, których dotyczyły nasze badania. U ludzi starszych wływ urodzeniowej masy ciała na metaboliczne czynniki ryzyka może być bardziej wyraźny ze względu na wcześniejsze wyczerywanie się wys Langerhansa u osób z małą urodzeniową masą ciała, co było wielokrotnie odkreślane w iśmiennictwie. Podsumowując, wskaźniki otłuszczenia ciała korelowały ze wszystkimi czynnikami ryzyka choroby niedokrwiennej serca u mężczyzn i tylko z niektórymi u kobiet. Urodzeniowa masa ciała u mężczyzn wykazywała ujemną korelację z oornością na insulinę i stężeniem insuliny w surowicy. U kobiet takich korelacji nie stwierdzono. U mężczyzn otyłość brzuszna była znacznie silniejszą determinantą czynników ryzyka rozwoju choroby niedokrwiennej serca niż urodzeniowa masa ciała. 8. Eriksson JG, Forsén T, Tuomilehto J, et al. Effects of size at birth and childhood growth on the insulin resistance syndrome in elderly individuals. Diabetologia 2002; 45: Bhargava SK, Sachdev HS, Fall CH, et al. Relation of serial changes in childhood body-mass index to imaired glucose tolerance in young adulthood. N Engl J Med. 2004; 350: Guerrero-Romero F, Tamez-Perez HE, Gonzalez-Gonzalez G, et al. Oral magnesium sulementation imroves insulin sensitivity in non-diabetic subjects with insulin resistance. A double-blind lacebo-controlled randomized trial. Diabetes Metab. 2004; 30: Euroean guidelines on cardiovascular disease revention in clinical ractice. Eur J Cardiovasc Prev Rehabil. 2003; 10 (Sul 1): 1S-78S. 12. Program POL-Monica Bis Warszawa. Stan zdrowia ludności Warszawy w roku Część I. Podstawowe wyniki badania rzekrojowego. Instytut Kardiologii, Warszawa Poirier P, Giles TD, Bray GA, et al. Obesity and cardiovascular disease: Pathohysiology, evaluation, and effect of weight loss. An Udate of the 1997 American Heart Association Scientific Statement on Obesity and Heart Disease From the Obesity Committee of the Council on Nutrition, Physical Activity, and Metabolism. Circulation 2006; 113: Grundy SM, Cleeman JI, Daniels SR, et al. Diagnosis and management of the metabolic syndrome. An American Heart Association/National Heart, Lung, and Blood Institute Scientific Statement. Executive Summary. Circulation 2005; 112: e285- e290. PIŚMIENNICTWO 1. Barker DJ. The develomental origins of insulin resistance. Horm Res. 2005; 64 (Sul 3): 2S-7S. 2. Barker DJ. Develomental antecedents of cardiovascular disease: a historical ersective. J Am Soc Nehrol. 2005; 16: Barker DJ. The develomental origins of adult disease. J Am Coll Nutr. 2004; 23: 588S-595S. 4. Godfrey KM, Barker DJP. Fetal nutrition and adult disease. Am J Clin Nutr. 2000; 71 (Sul): 1344S-1352S. 5. Eurodiet core reort. Nutrition and diet for healthy lifestyles in Euroe: science and olicy imlications. Public Health Nutr. 2001; 4: htt://data.euro.who.int/hfadb/ 7. Szamotulska K, Szostak-Węgierek D. Mała masa urodzeniowa a zesół X w wieku dorosłym ( hioteza Barkera ). Diabetologia Polska 1999; 6: Wływ urodzeniowej i aktualnej masy ciała na czynniki ryzyka... 79

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) objęcie przez świadczeniodawcę Programem świadczeniobiorców,

Bardziej szczegółowo

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe.

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Świadomość naszego zdrowia to oprócz odczuwania dolegliwości, wiedza na temat podstawowych parametrów pozwalających ocenić, czy nasz organizm funkcjonuje prawidłowo. Zapoznaj się z nimi i regularnie kontroluj

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET WARMIŃSKO MAZURSKI W OLSZTYNIE

UNIWERSYTET WARMIŃSKO MAZURSKI W OLSZTYNIE UNIWERSYTET WARMIŃSKO MAZURSKI W OLSZTYNIE Katarzyna Myszka Podgórska Ocena częstości występowania zespołu metabolicznego u osób z przypadkowo wykrytymi guzami nadnerczy z prawidłową aktywnością hormonalną

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca. epidemia XXI wieku

Cukrzyca. epidemia XXI wieku Cukrzyca epidemia XXI wieku Typy cukrzycy Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 1 (Insulinozależna, Młodzieńcza) Cukrzyca ciążowa i przedciążowa Cukrzyca noworodków (wrodzona i przejściowa) Cukrzyca typu LADA

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego ETAP I (wypełni pielęgniarka) Imię i nazwisko:... Adres:... PESEL Wzrost:...cm Wykształcenie:... Masa ciała:...kg Zawód wykonywany:... Obwód talii:...cm

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia chorób serca i naczyń

Epidemiologia chorób serca i naczyń Warszawa, 8.10.2007 Epidemiologia chorób serca i naczyń Codziennie w Polsce, na choroby układu sercowo-naczyniowego umiera średnio 476 osób. Co prawda w latach 90. udało się zahamować bardzo duży wzrost

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA

PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA - 2006 1. UZASADNIENIE POTRZEBY PROGRAMU Choroby układu krążenia są główną przyczyną zgonów w Polsce i na świecie. Umieralność z tego

Bardziej szczegółowo

Kinga Janik-Koncewicz

Kinga Janik-Koncewicz Kinga Janik-Koncewicz miażdżyca choroby układu krążenia cukrzyca typu 2 nadciśnienie choroby układu kostnego nowotwory Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że około 7-41% nowotworów jest spowodowanych

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Hipercholesterolemia najgorzej kontrolowany czynnik ryzyka w Polsce punkt widzenia lekarza rodzinnego

Hipercholesterolemia najgorzej kontrolowany czynnik ryzyka w Polsce punkt widzenia lekarza rodzinnego XVI Kongres Medycyny Rodzinnej Kielce, 2 5 czerwca 2016 Prof. UJ dr hab. med. Adam Windak Kierownik Zakładu Medycyny Rodzinnej CM UJ Wiceprezes Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce Hipercholesterolemia

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu wybranych czynników na występowanie zaburzeń lipidowych u osób otyłych

Ocena wpływu wybranych czynników na występowanie zaburzeń lipidowych u osób otyłych PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Agata Bronisz, Katarzyna Napiórkowska, Aleksandra Srokosz, Małgorzata Sobiś-Żmudzińska, Roman Junik Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii, Uniwersytet Mikołaja

Bardziej szczegółowo

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92 Magdalena Szopa Związek pomiędzy polimorfizmami w genie adiponektyny a wybranymi wyznacznikami zespołu metabolicznego ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Prof. zw. dr hab. med. Aldona Dembińska-Kieć Kierownik

Bardziej szczegółowo

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie?

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Bogdan Solnica Katedra Biochemii Klinicznej Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Jednym z pierwszych i podstawowych zadań lekarza jest prawidłowa i rzetelna ocena ryzyka oraz rokowania pacjenta. Ma

Bardziej szczegółowo

Emilia Kolarzyk, Anna Janik, Jacek Kwiatkowski

Emilia Kolarzyk, Anna Janik, Jacek Kwiatkowski Kolarzyk Probl Hig E Epidemiol i wsp. Ocena 2011, ryzyka 92(4): zespołu 741-746 metabolicznego u dzieci z nadwagą i otyłością. Część I. Antropometryczne... 741 Ocena ryzyka zespołu metabolicznego u dzieci

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Cardiovascular risk factors in young adult population in rural area in north-eastern Poland

Cardiovascular risk factors in young adult population in rural area in north-eastern Poland Cardiovascular risk factors in young adult population in rural area in north-eastern Poland Czynniki ryzyka rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego u młodych osób dorosłych w środowisku wiejskim w północnowschodniej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Załącznik Nr 1 do Umowy Nr z dnia PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Łódź, listopad 2009 rok Podstawa prawna: Art. 55 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach

Bardziej szczegółowo

Wykładniki zespołu metabolicznego u kobiet po przebytej cukrzycy ciążowej

Wykładniki zespołu metabolicznego u kobiet po przebytej cukrzycy ciążowej Wykładniki zespołu metabolicznego u kobiet po przebytej cukrzycy ciążowej Ewa Wender-Ożegowska 1, Małgorzata Sporna 2, Agnieszka Zawiejska 1, Agnieszka Sporna 3, Jacek Brązert 1 1 Klinika Położnictwa i

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ w rodzaju: programy profilaktyczne i promocja zdrowia

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 10/2011 Nr 4(37) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Stężenia letyny, adionektyny i insulinoodorność u dzieci urodzonych z hiotrofią wewnątrzmaciczną The Letin and Adionectin Concentrations

Bardziej szczegółowo

ROZPOWSZECHNIENIE ZESPOŁU METABOLICZNEGO ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEGO SKŁADOWYCH W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM U OSÓB W WIEKU 30 65 LAT

ROZPOWSZECHNIENIE ZESPOŁU METABOLICZNEGO ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEGO SKŁADOWYCH W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM U OSÓB W WIEKU 30 65 LAT Nowiny Lekarskie 2009, 78, 1, 3 7 ANDRZEJ SZCZEPANIAK 1, BARBARA CZEKALSKA 1, MARTA GLURA 2, HANNA STANKOWIAK-KULPA 1, MARIAN GRZYMISŁAWSKI 1 ROZPOWSZECHNIENIE ZESPOŁU METABOLICZNEGO ORAZ POSZCZEGÓLNYCH

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: DIETETYK przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej Priorytet III. Wysoka jakość

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m²

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Wiek: Płeć: 29 lat 8 mies. mężczyzna Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland Dane podstawowe Data: 13.04.23 Godzina: 10:53 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Płyn Pomiar całkowitej

Bardziej szczegółowo

OTYŁOŚĆ istotny problem zdrowotny

OTYŁOŚĆ istotny problem zdrowotny OTYŁOŚĆ istotny problem zdrowotny Barbara Zahorska-Markiewicz Prezes Polskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością OTYŁOŚĆ Co to jest? Konsekwencje dla zdrowia Epidemiologia Przyczyny epidemii Koszty Strategia

Bardziej szczegółowo

Rozpowszechnienie dyslipidemiii leczenie zaburzeń lipidowych wśród lekarzy POZ

Rozpowszechnienie dyslipidemiii leczenie zaburzeń lipidowych wśród lekarzy POZ Rozpowszechnienie dyslipidemiii leczenie zaburzeń lipidowych wśród lekarzy POZ w Polsce. Badanie LIPIDOGRAM 5 LAT dr n. med. Jacek Jóźwiak KLRWP, Poznań 2013 Cel Celem strategicznym badań LIPIDOGRAM była

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą 14 listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą Cukrzyca jest chorobą, która staje się obecnie jednym z najważniejszych problemów dotyczących zdrowia publicznego. Jest to przewlekły i postępujący proces

Bardziej szczegółowo

Zaburzenie równowagi energetycznej

Zaburzenie równowagi energetycznej Otyłość dzieci i młodzieży czy można jej zapobiec? Dr n. med. Andrea Horvath Dr n. med. Piotr Dziechciarz Klinika Pediatrii WUM Zaburzenie równowagi energetycznej wyrażonej nadmiernym odkładaniem tkanki

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012

Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012 Nowe wytyczne ESC/PTK w kardiologii Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012 Przemysław Trzeciak Częstochowa 11.12.2012 Umieralność z powodu chorób ukł. krążenia w latach

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 701 Poz. 9 Załącznik B.64. LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.9)

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze CZYM JEST NADCIŚNIENIE TĘTNICZE Nadciśnienie tętnicze jest chorobą układu krążenia, która charakteryzuje się stale lub okresowo

Bardziej szczegółowo

Warszawa, r.

Warszawa, r. Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Warszawski Uniwersytet Medyczny SP CSK ul. Banacha 1a, 02-097 Warszawa Tel. 599 25 83; fax: 599 25 82 Kierownik: dr hab. n. med. Leszek Czupryniak Warszawa, 24.08.2016r.

Bardziej szczegółowo

Wpływ podawania magnezu na zaburzenia metaboliczne u osób z otyłością brzuszną

Wpływ podawania magnezu na zaburzenia metaboliczne u osób z otyłością brzuszną Wpływ podawania magnezu na zaburzenia metaboliczne u osób z otyłością brzuszną Jednym z problemów patofizjologii otyłości dyskutowanych w aktualnym piśmiennictwie jest wpływ brzusznej tkanki tłuszczowej

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 Zakład Pielęgniarstwa Internistycznego z Pracownią Pielęgniarstwa Onkologicznego WPiNoZ Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Występowanie czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych w grupie 40- i 50-letnich mieszkańców Wrocławia. Część II

Występowanie czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych w grupie 40- i 50-letnich mieszkańców Wrocławia. Część II PRACA ORYGINALNA Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2012, Tom 18, Nr 4, 435-441 www.monz.pl Występowanie czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych w grupie 40- i 50-letnich mieszkańców Wrocławia. Część

Bardziej szczegółowo

Pomiar obwodu talii u dzieci i młodzieży narzędziem przesiewowym oceny czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych

Pomiar obwodu talii u dzieci i młodzieży narzędziem przesiewowym oceny czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych Pomiar obwodu talii u dzieci i młodzieży narzędziem przesiewowym oceny czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych Waist circumference measurement in children and adolescents as a screening tool for assessing

Bardziej szczegółowo

Barbara Ślusarska, Monika Połetek Wczesne wykrywanie czynników ryzyka chorób układu krążenia : rola pielęgniarki

Barbara Ślusarska, Monika Połetek Wczesne wykrywanie czynników ryzyka chorób układu krążenia : rola pielęgniarki Barbara Ślusarska, Monika Połetek Wczesne wykrywanie czynników ryzyka chorób układu krążenia : rola pielęgniarki Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 28, 11-17 2007 Wczesne Wykrywanie Czynników Ryzyka

Bardziej szczegółowo

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu 1 Wnioski naukowe Uwzględniając raport oceniający komitetu PRAC w sprawie okresowych raportów o bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 8/2009 Nr 2(27) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena częstości występowania zespołu metabolicznego u dzieci z otyłością prostą The Prevalence of Metabolic Syndrome in Children

Bardziej szczegółowo

Odżywianie osób starszych (konspekt)

Odżywianie osób starszych (konspekt) Prof. dr hab. med. Tomasz Kostka Odżywianie osób starszych (konspekt) GŁÓWNE CZYNNIKI RYZYKA CHOROBY WIEŃCOWEJ (CHD) wg. Framingham Heart Study (Circulation, 1999, 100: 1481-1492) Palenie papierosów Nadciśnienie

Bardziej szczegółowo

The Influence of Anxiety Induced by Conservative Dentistry Procedures on Occurrence of Cardiac Arrhythmia in Patients with Ischaemic Heart Disease

The Influence of Anxiety Induced by Conservative Dentistry Procedures on Occurrence of Cardiac Arrhythmia in Patients with Ischaemic Heart Disease 424 M. Madejczyk et al. race oryginalne Dent. Med. Probl. 2010, 47, 4, 424 429 ISSN 1644-387X Coyright by Wroclaw Medical University and Polish Dental Society Marlena Madejczyk 1, Andrzej Madejczyk 2,

Bardziej szczegółowo

Autoreferat. 1. Dorota Szostak-Węgierek

Autoreferat. 1. Dorota Szostak-Węgierek Autoreferat 1. Dorota Szostak-Węgierek 2. Posiadane dyplomy i stopnie naukowe dyplom lekarza, uzyskany na I Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Warszawie w dniu 17 stycznia 1987 roku. dyplom doktora

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego

Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego Załącznik do Uchwały nr Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA I ZAPOBIEGANIA CHOROBOM UKŁADU KRĄŻENIA Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego 1 I. Diagnoza problemu i uzasadnienie

Bardziej szczegółowo

inwalidztwo rodzaj pracy

inwalidztwo rodzaj pracy Zdrowie jest najważniejsze Wykłady wraz z konsultacjami medycznymi realizowane przez Stowarzyszenia na rzecz rozwoju wsi Bogufałów Źródło Baryczy w ramach wspierania realizacji zadania publicznego przez

Bardziej szczegółowo

PL 196487 B1. Grzelakowski Zdzisław,Bydgoszcz,PL 13.08.2001 BUP 17/01. Wojcieszko Jerzy, Kancelaria Patentowa PATENT-PARTNER 31.01.

PL 196487 B1. Grzelakowski Zdzisław,Bydgoszcz,PL 13.08.2001 BUP 17/01. Wojcieszko Jerzy, Kancelaria Patentowa PATENT-PARTNER 31.01. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 196487 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 338270 (51) Int.Cl. G01N 33/02 (2006.01) A23L 1/307 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

Częstość występowania zespołu metabolicznego u czynnych zawodowo mężczyzn

Częstość występowania zespołu metabolicznego u czynnych zawodowo mężczyzn P R A C A O R Y G I N A L N A ISSN 1734 3321 Joanna Stankiewicz-Olczyk 1, Marek Bolanowski 2, Andrzej Milewicz 2, Aleksandra Jawiarczyk-Przybyłowska 2 1 Miedziowe Centrum Zdrowia SA w Lubinie 2 Katedra

Bardziej szczegółowo

WPŁYW DIETOTERAPII NA REDUKCJĘ MASY CIAŁA I WYRÓWNANIE METABOLICZNE U OSÓB Z CUKRZYCĄ TYPU 2 LECZONYCH WYŁĄCZNIE DIETĄ

WPŁYW DIETOTERAPII NA REDUKCJĘ MASY CIAŁA I WYRÓWNANIE METABOLICZNE U OSÓB Z CUKRZYCĄ TYPU 2 LECZONYCH WYŁĄCZNIE DIETĄ ROCZN. PZH 2007, 58, NR 1, 89-94 KATARZYNA KOWALCZE, SA EED BAWA WPŁYW DIETOTERAPII NA REDUKCJĘ MASY CIAŁA I WYRÓWNANIE METABOLICZNE U OSÓB Z CUKRZYCĄ TYPU 2 LECZONYCH WYŁĄCZNIE DIETĄ EFFECT DIET THERAPY

Bardziej szczegółowo

Zakład Profilaktyki Chorób Żywieniowozależnych, Wydział Zdrowia Publicznego, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach 2

Zakład Profilaktyki Chorób Żywieniowozależnych, Wydział Zdrowia Publicznego, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach 2 49 FA R M AC J A W S P Ó Ł C Z E S N A 2014; 7: 49-56 ARTYKUŁ ORYGINALNY/ORIGINAL PAPER Otrzymano/Submitted: 11.02.2014 Poprawiono/Corrected: 01.04.2014 Zaakceptowano/Accepted: 20.05.2014 Akademia Medycyny

Bardziej szczegółowo

Forum Medycyny Rodzinnej 2009, tom 3, nr 3, słowa kluczowe: zespół metaboliczny, kryteria diagnostyczne, definicje

Forum Medycyny Rodzinnej 2009, tom 3, nr 3, słowa kluczowe: zespół metaboliczny, kryteria diagnostyczne, definicje WYBRANE Justyna Pawłowska, Jacek M. Witkowski, Ewa Bryl Katedra i Zakład Fizjopatologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego STRESZCZENIE Światowa Organizacja Zdrowia definiuje zespół metaboliczny (ZM) jako

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

Narodowy Test Zdrowia Polaków

Narodowy Test Zdrowia Polaków Raport z realizacji projektu specjalnego MedOnet.pl: Narodowy Test Zdrowia Polaków Autorzy: Bartosz Symonides 1 Jerzy Tyszkiewicz 1 Edyta Figurny-Puchalska 2 Zbigniew Gaciong 1 1 Katedra i Klinika Chorób

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Pyrżak B. i inni Analiza częstości występowania zespołu metabolicznego z zastosowaniem kryteriów Cook a, de Ferranti i IDF u dzieci z otyłością Vol. 7/2008 Nr 2(23) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia gospodarki elektrolitowej u chorych z zespołem metabolicznym

Zaburzenia gospodarki elektrolitowej u chorych z zespołem metabolicznym PRACA ORYGINALNA Zaburzenia gospodarki elektrolitowej u chorych z zespołem metabolicznym Electrolyte equilibrium disorders in patients with metabolic syndrome Sławomir Szydlik, Justyna Jankowska-Szydlik,

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy Medtronic.w

Bardziej szczegółowo

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Dr n. med. Iwona Jakubowska Oddział Diabetologii, Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych SP ZOZ Woj,. Szpital Zespolony Im. J. Śniadeckiego w Białymstoku DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce

Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce Badanie nr: GLIME_L_00670 przeprowadzenie i opracowanie wyników

Bardziej szczegółowo

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 879 Poz. 133 Załącznik B.64. LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.9)

Bardziej szczegółowo

Zastawka pnia płucnego Zastawka aortalna

Zastawka pnia płucnego Zastawka aortalna 1 Lewa tętnica płucna Żyła główna górna Prawy przedsionek Lewy przedsionek Zastawka tójdzielcza Komora prawa Żyła główna dolna Zastawka pnia płucnego Zastawka mitralna Komora lewa Zastawka aortalna 2 Pauza

Bardziej szczegółowo

Leczenie nowo rozpoznanej cukrzycy typu 2 w Polsce a najnowsze wytyczne. Wyniki polskiego badania ARETAEUS1 komentarz

Leczenie nowo rozpoznanej cukrzycy typu 2 w Polsce a najnowsze wytyczne. Wyniki polskiego badania ARETAEUS1 komentarz PRACA POGLĄDOWA ISSN 1640 8497 Władysław Grzeszczak Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Zabrzu Leczenie nowo rozpoznanej cukrzycy typu 2

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości życia pacjentów chorujących na nadciśnienie tętnicze według ankiety SF-36

Ocena jakości życia pacjentów chorujących na nadciśnienie tętnicze według ankiety SF-36 PRACE STUDENCKICH KÓŁ NAUKOWYCH PRACA ORYGINALNA Ocena jakości życia pacjentów chorujących na nadciśnienie tętnicze według ankiety SF-36 The assessment of hypertesive patients life quality according to

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

1) Program prewencji otyłości, cukrzycy typu 2, nadciśnienia i miażdżycy. 1. Opis problemu zdrowotnego

1) Program prewencji otyłości, cukrzycy typu 2, nadciśnienia i miażdżycy. 1. Opis problemu zdrowotnego 1) Program prewencji otyłości, cukrzycy typu 2, nadciśnienia i miażdżycy. 1. Opis problemu zdrowotnego Cukrzyca jest to schorzenie metaboliczne o różnorodnej etiologii, charakteryzujące się przewlekłą

Bardziej szczegółowo

STAN ODŻYWIENIA MŁODZIEŻY W WIEKU 17 18 LAT W ASPEKCIE ZAGROŻENIA ZESPOŁEM METABOLICZNYM (ZM)

STAN ODŻYWIENIA MŁODZIEŻY W WIEKU 17 18 LAT W ASPEKCIE ZAGROŻENIA ZESPOŁEM METABOLICZNYM (ZM) BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLVI, 2013, 3, str. 354 362 Joanna Wyka, Ewa Piotrowska, Anna Broniecka, Monika Bronkowska, Dominika Mazurek, Jadwiga Biernat STAN ODŻYWIENIA MŁODZIEŻY W WIEKU 17 18 LAT W ASPEKCIE

Bardziej szczegółowo

Wizyty kontrolne. Pomiar poziomu glukozy we krwi. Uwagi lekarza prowadzącego

Wizyty kontrolne. Pomiar poziomu glukozy we krwi. Uwagi lekarza prowadzącego glikemi miar poziomu glukozy we krwi Wizyty kontrolne Samodzielne monitorowanie poziomu glukozy we krwi jest istotnym elementem samokontroli osób z zaburzeniami cukrzycowymi. Uzyskane dane są bardzo cenne

Bardziej szczegółowo

Czy to prawda, że coraz więcej jest otyłych dzieci w Polsce? Czy otyłość u dzieci jest niebezpieczna?

Czy to prawda, że coraz więcej jest otyłych dzieci w Polsce? Czy otyłość u dzieci jest niebezpieczna? Czy to prawda, że coraz więcej jest otyłych dzieci w Polsce? Czy otyłość u dzieci jest niebezpieczna? Epidemiologia i powikłania otyłości Dr n. med. Alicja Karney OTYŁOŚĆ WŚRÓD DZIECI OD LAT 90 W POLSCE

Bardziej szczegółowo

Wyrównanie metaboliczne cukrzycy typu 2 i ocena realizacji zaleceń terapeutycznych w samoocenie chorych w zależności od sposobu leczenia

Wyrównanie metaboliczne cukrzycy typu 2 i ocena realizacji zaleceń terapeutycznych w samoocenie chorych w zależności od sposobu leczenia PRACE ORYGINALNE Borgis ORIGINAL PAPERS Wyrównanie metaboliczne cukrzycy typu 2 i ocena realizacji zaleceń terapeutycznych w samoocenie chorych w zależności od sposobu leczenia *Magdalena Świerzyńska 1,

Bardziej szczegółowo

Brak dolegliwości świadczy o tym, że ciśnienie krwi na pewno jest w normie.

Brak dolegliwości świadczy o tym, że ciśnienie krwi na pewno jest w normie. Codziennie miliony serc na całym świecie pompują krew zbyt mocno, narażając tętnice na groźne uszkodzenia. To zjawisko, nazywane nadciśnieniem tętniczym, jest najczęściej występującą chorobą układu krążenia.

Bardziej szczegółowo

Influence of fat distribution on effectiveness of nonpharmacological intervention and selected metabolic parameters in simple obesity

Influence of fat distribution on effectiveness of nonpharmacological intervention and selected metabolic parameters in simple obesity Akademia Medycyny ARTYKUŁ ORYGINALNY/ORIGINAL PAPER Wpłynęło: 04.12.2008 Poprawiono: 11.12.2008 Zaakceptowano: 12.12.2008 Wpływ rozmieszczenia tkanki tłuszczowej na skuteczność odchudzenia niefarmakologicznego

Bardziej szczegółowo

PONS (łac. most) Kielce, 18 marca 2011

PONS (łac. most) Kielce, 18 marca 2011 Kielce, 18 marca 2011 Badanie PONS PONS (łac. most) POlish-Norwegian i Study Projekt PONS jest współfinansowany przez Polsko-Norweski Fundusz Badań Naukowych. Głównym wykonawcą projektu jest Centrum Onkologii

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 34 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 34 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 34 SECTIO D 2005 Studenckie Koło Naukowe przy Katedrze i Zakładzie Epidemiologii Akademii Medycznej w Lublinie Students

Bardziej szczegółowo

Odwrócenie upośledzonej tolerancji glukozy oraz nowych przypadków cukrzycy związanych z terapią diuretykami wyniki badania STAR-LET

Odwrócenie upośledzonej tolerancji glukozy oraz nowych przypadków cukrzycy związanych z terapią diuretykami wyniki badania STAR-LET ARTYKUŁ POGLĄDOWY BADANIA KLINICZNE. CO NOWEGO W HIPERTENSJOLOGII? Odwrócenie upośledzonej tolerancji glukozy oraz nowych przypadków cukrzycy związanych z terapią diuretykami wyniki badania STAR-LET Katarzyna

Bardziej szczegółowo

WYBRANE WSKAŹNIKI PRZEMIANY LIPIDOWEJ I WĘGLOWODANOWEJ U KOBIET Z NADWAGĄ I OTYŁOŚCIĄ W RÓŻNYM WIEKU

WYBRANE WSKAŹNIKI PRZEMIANY LIPIDOWEJ I WĘGLOWODANOWEJ U KOBIET Z NADWAGĄ I OTYŁOŚCIĄ W RÓŻNYM WIEKU BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 839 844 Ewa Lange, Bronisława Tymolewska-Niebuda, Jolanta Krusiec WYBRANE WSKAŹNIKI PRZEMIANY LIPIDOWEJ I WĘGLOWODANOWEJ U KOBIET Z NADWAGĄ I OTYŁOŚCIĄ W RÓŻNYM

Bardziej szczegółowo

Kryteria rozpoznania zespołu metabolicznej otyłości z prawidłową masą ciała (MONW)

Kryteria rozpoznania zespołu metabolicznej otyłości z prawidłową masą ciała (MONW) P R A C A P O G L Ą D O W A ISSN 1734 3321 Barbara Bucyk 1, Małgorzata Tupikowska 2, Grażyna Bednarek-Tupikowska 1 1 Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 55 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 55 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 55 SECTIO D 2005 Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie, Katedra Antropologii Academy of Physical Education, Krakow,

Bardziej szczegółowo

Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na problemy sercowo-naczyniowe.

Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na problemy sercowo-naczyniowe. Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na problemy sercowo-naczyniowe. Przewlekła hiperglikemia wiąże sięz uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów:

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Skoczeń M. i inni: Występowanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej i lipidowej u dzieci z otyłością prostą w zależności od wieku oraz stopnia otyłości Vol. 13/2014 Nr 4(49) Endokrynologia Pediatryczna

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 110/2013 z dnia 22 kwietnia 2013r. o projekcie programu Ocena wyrównania ciśnienia tętniczego w populacji mieszkańców

Bardziej szczegółowo

PORADNICTWO DIETETYCZNE Wykład 2

PORADNICTWO DIETETYCZNE Wykład 2 PORADNICTWO DIETETYCZNE Wykład 2 Funkcje żywności Społeczne aspekty zaburzeń żywieniowych na przykładzie głodu pozornego, utajonego i otyłości Standardy postępowania dietetycznego z pacjentem otyłym Prowadzący:

Bardziej szczegółowo

Miedziowe Centrum Zdrowia S.A. w Lubinie, Oddział Wewnętrzny, starszy asystent

Miedziowe Centrum Zdrowia S.A. w Lubinie, Oddział Wewnętrzny, starszy asystent Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu Lek. med. Maria Dziura Miedziowe Centrum Zdrowia S.A. w Lubinie, Oddział Wewnętrzny, starszy asystent Tytuł pracy doktorskiej:,, Kompleksowa analiza

Bardziej szczegółowo

Przedszkole Miejskie Nr 12 Integracyjne w Jaworznie CUKRZYCA

Przedszkole Miejskie Nr 12 Integracyjne w Jaworznie CUKRZYCA Cukrzyca CUKRZYCA Cukrzyca jest przyczyną niedomagania i cierpienia około 60 mln. osób, które żyją z tą chorobą w Europejskim Regionie WHO. Stanowi również poważne obciążenie dla gospodarki i systemu ochrony

Bardziej szczegółowo

Piotr Socha. Interdyscyplinarna szkoła zimowa, 2014

Piotr Socha. Interdyscyplinarna szkoła zimowa, 2014 Piotr Socha Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Zaburzeń Odżywiania Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka Interdyscyplinarna szkoła zimowa, 2014 Zdjęcie Holenderki Zima 1944/45 2414 urodzonych w

Bardziej szczegółowo

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... Dzienniczek Badań Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... lekarz prowadzący imię nazwisko wiek adres MASA CIAŁ A Masę ciała można ocenić na podstawie wskaźnika BMI

Bardziej szczegółowo