STUDIA I MATERIAŁY POLSKIEGO STOWARZYSZENIA ZARZĄDZANIA WIEDZĄ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "STUDIA I MATERIAŁY POLSKIEGO STOWARZYSZENIA ZARZĄDZANIA WIEDZĄ"

Transkrypt

1 STUDIA I MATERIAŁY POLSKIEGO STOWARZYSZENIA ZARZĄDZANIA WIEDZĄ Redaktor tomu: prof. dr hab. Janusz Kacprzyk Komitet Redakcyjny: prof. dr hab. inż. Olgierd Hryniewicz prof. dr hab. Andrzej Straszak Polskie Stowarzyszenie Zarządzania Wiedzą Bydgoszcz 2007

2 2 Recenzenci: prof. dr hab. inż. Ludosław Drelichowski dr hab. Zofia Wyszkowska prof. UTP dr hab. inż. Waldemar Bojar Opracowanie redakcyjne i korekta inż. Waldemar Kępa ISSN X Drukarnia yyyyyyyyyyyy Zam. Nr ccccccc

3 3 Zeszyt specjalny poświęcony projektowi TOWARDS Migrating networks from a producer TOWARDS a market orientation within the agri-food sector Contract no Sieci zmieniające orientację z producenta na rynek (klienta) w sektorze rolno-żywnościowym małych i średnich firm Organizator polski wykonawca projektu TOWARDS Wydział Zarządzania Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy I Konferencja Regionalna

4 4 Spis treści Waldemar Bojar, Marek Sikora... 6 ANALIZA FUNKCJONOWANIA I ROZWOJU SIECI MŚP PRZETWÓRSTWA I DYSTRYBUCJI OWOCÓW I WARZYW NA PRZYKŁADZIE PRZEDSIĘBIORSTWA SADKI-POLO ANALYSIS OF FUNCTIONING AND DEVELOPMENT SME AGRI-FOOD NETWORK OF PROCESSING AND DISTRIBUTING FRUIT AND VEGETABLES ON THE CASE OF SADKI POLO ENERPRISE... Waldemar Bojar, Roman Rezulak Jan Szulc ANALIZA UWARUNKOWAŃ ROZWOJU PRZEDSIĘBIORSTW DZIERŻAWCÓW- WŁAŚCICIELI ROLNYCH NA TLE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEDSIĘBIORSTWA CERPLON... ANALYSIS OF CIRCUMSTANCES OF LEASER-AGRICULTURAL OWNERS OF BIG ENTERPRISES IN A VIEW OF ECONOMICAL ACTIVITY OF CERPLON COMPANY... Ludosław Drelichowski, Łukasz Rutkiewicz KONCEPCJA AGROBIZNESU W STRUKTURZE SIECI PORTALI INTERNETOWYCH FIRMY VERTICA... A CONCEPT OF AGRIBUSINESS IN A STRUCTURE OF NETWORKS OF INTERNET VERITCA COMPANY PORTALS... Ludosław Drelichowski Łukasz Kamiński, Grzegorz Hempowicz, Lidia Niemier ANALIZA UWARUNKOWAŃ TECHNICZNO-ORGANIZACYJNYCH FUNKCJONOWANIA SIECI RYNKU HURTOWEGO WIELKOPOLSKIEJ GILDII ROLNO-OGRODNICZEJ W POZNANIU... ANALYSIS OF TECHNICAL AND ORGANIZATIONAL CIRCUMSTANCES OF FUNCTIONING OF WIELKOPOLSKA AGRI-HORTICULTURAL WHOLESALE MARKET IN POZNAŃ... Tony Kinder ORGANISATIONAL CHANGE IN AGRI-FOOD NETWORKS: AN ANALYSIS OF AGRI- FOOD NETWORKS IN ANDALUCIÁ TURNING TOWARDS MARKETS... PRZEMIANY ORGANIZACYJNE W SIECIACH KOOPERACYJNYCH: ANALIZA SIECI SEKTORA ROLNO-ŻYWNOŚCIOWEGO W ANDALUZJI W ŚWIETLE ZMIANY ORIENTACJI NA PRO RYNKOWĄ... Tony Kinder, Milanka Slavova SERVICE INNOVATION IN THE BULGARIAN QUALITY WINE EXPORT NETWORKS: NETWORK MIGRATION AT A MACRO-LEVEL... USŁUGI INNOWACYJNE W SIECIACH ZORIENTOWANYCH NA EKSPORT MARKOWEGO BUŁGARSKIEGO WINA: PRZEOBRAŻENIA SIECI W SKALI MAKRO...

5 Małgorzata Michalcewicz, Małgorzata Zajdel ANALIZA TENDENCJI ROZWOJOWYCH W ZAKRESIE POZIOMU USŁUG DLA KONSUMENTA W POLSCE POPRZEZ ROZWIĄZANIA TECHNOLOGII INTERNETOWEJ.. THE INTERNET AND ITS OPPORTUNITIES FOR CONSUMER SERVICE IN POLAND... Zofia Wyszkowska SYTUACJA EKONOMICZNA W PRZEMYŚLE MLECZARSKIM W POLSCE... ECONOMICAL SITUATION IN DAIRY INDUSTRY IN POLAND... Małgorzata Zajdel DIAGNOZA Z ZAKRESU USŁUG ELEKTRONICZNYCH WYBRANEJ SIECI SEKTORA MŚP... DIAGNOSIS FROM THE AREA OF ELECTRONIC SERVICES OF SELECTED SME SECTOR NETWORK... Miroslav Hochman, Petra Vinklarkova, Martin Pavelek CURRENT STATE IN AGRI - BUSINESS IN THE CZECH REPUBLIC FARMERS, AGRI- FOOD SECTOR, NETWORKS... SYTUACJA W AGROBIZNESIE REPUBLIKI CZESKIEJ ROLNICY, SEKTOR ROLNO- ŻYWNOŚCIOWY, SIECI... 5

6 6 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZĄDZANIA WIEDZĄ Seria: Studia i Materiały, nr 12, 2007 WALDEMAR BOJAR MAREK SIKORA Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Sebastian Skorupa Przedsiębiorstwo Sadki-Polo ANALIZA FUNKCJONOWANIA I ROZWOJU SIECI MŚP PRZETWÓRSTWA I DYSTRYBUCJI OWOCÓW I WARZYW NA PRZYKŁADZIE PRZEDSIĘBIORSTWA SADKI-POLO Streszczenie W pracy na podstawie badań kwestionariuszowych przeprowadzonych z menedżerami firmy SADKI-POLO oraz przeglądu literatury dotyczącej stanu sektora owocowo-warzywnego w Polsce dokonano oceny działalności i perspektyw rozwoju jednostek MŚP działających w tym sektorze w kontekście sieci ich biznesowych powiązań. Wyniki analizy wskazały, że strategia minimalizacji ryzyka oparta na tradycyjnych produktach niszowych i partycypacji firmy w kilku ogniwach łańcuch dostaw, jak również budowanie relacji zaufania z partnerami otoczenia ciągle przynosi pozytywne efekty w warunkach nieuregulowanego rynku i konkurencji cenowej. Z drugiej strony wyzwania związane z procesami koncentracji sektora i rosnącymi przewagami konkurencyjnymi wielkich korporacji skłania do poszukiwania środków utrzymania konkurencyjności przez MŚP. Do takich działań powinny należeć m. in. takie inicjatywy, jak doskonalenie środków oraz metod komunikacji i wymiany wiedzy pomiędzy partnerami sektora w ramach trwałych, instytucjonalnych form współpracy, wspólna ochrona prawna produktów, technologii, praktyk marketingowych itp., a także wchodzenie w programy lub projekty z organizacjami publicznymi na zasadach partnerstwa publiczno-prywatnego. Słowa kluczowe: sektor owocowo-warzywny, sieci powiązań biznesowych, rozwiązania modelowe 1. Wstęp Przetwórstwo owoców i warzyw zalicza się do jednych z najbardziej rozwijających się branż przemysłu spożywczego. Sprzyjają temu współczesne trendy zdrowego trybu życia i odżywiania. Zmianie ulega dotychczasowa struktura spożywanej przez nas żywności, przejawiająca się m.in. w dynamicznym wzroście spożycia soków i napojów owocowo-warzywnych, a także mrożonek. Edukacja społeczeństwa w zakresie zdrowego sposobu odżywiania się i rosnące przekonanie, że duże spożycie owoców i warzyw jest korzystne dla zdrowia i chroni organizm przed chorobami cywilizacyjnymi, przynosi efekty w postaci coraz większego zainteresowania konsumentów dietą z dużym udziałem tych produktów. Wysoki popyt na warzywa i owoce utrzymuje się nie tylko w okresie sezonu ich produkcji, ale przez cały rok - stąd nowe wyzwania, ale i szanse nie tylko dla producentów, ale również przetwórców warzyw i owoców.

7 Waldemar Bojar, Marek Sikora Analiza funkcjonowania i rozwoju sieci MŚP przetwórstwa i dystrybucji owoców i warzyw na przykładzie przedsiębiorstwa Sadki-Polo 7 Produkcja sprzedana przemysłu owocowo-warzywnego stanowi ok. 10% łącznej wartości krajowej sprzedaży przemysłu spożywczego (Nosecka 2005). Łączna produkcja przetworów owocowych i warzywnych przekroczyła a na początku bieżącej dekady 2,5 mln ton, wobec 1,1 mln ton w pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych i 1,6 mln ton pod koniec ubiegłego wieku (Rysunek 1). Produkcja przetworów owocowych i warzywnych w Polsce stanowi 5-7% produkcji w UE- 25, przy czym wskaźniki te są niższe w produkcji przetworów o wyższym stopniu przetworzenia. Polska jest największym w UE producentem zagęszczonych soków owocowych (w tym przede wszystkim koncentratu soku jabłkowego) oraz owoców mrożonych. Udział Polski w unijnej produkcji warzyw mrożonych wynosi 15-20%, a większymi od nas producentami tych przetworów są jedynie Belgia i Hiszpania. Przetwórstwem owoców i warzyw w kraju zajmuje się ok. 1 tys. jednostek, z czego ok. 70% stanowią firmy mikro zatrudniające od 1 do 9 osób, a 20% stanowią zakłady zatrudniające od 10 do 49 osób. Pozostałe 10% to firmy średnie i duże o zatrudnieniu powyżej 50 osób. Powyższe dane wyznaczają wysoką społeczną i ekonomiczną rangę MŚP w sektorze owocowo-warzywnym. Rysunek 1. Produkcja przetworów owocowych i warzywnych w tys. ton Źródło: Rynek owoców i warzyw. Stan i perspektywy. IERiGŻ 2001 na podstawie danych GUS W sprzedaży artykułów rolno-spożywczych za granicę w 2006 r. główną pozycję stanowiły produkty roślinne, zwłaszcza przetworzone, a wśród nich produkty ogrodnicze i wyroby cukiernicze. Dodatnie saldo handlu produktami roślinnymi obniżyło się nieco ze względu na wzmożony import surowców roślinnych. Znaczenie eksportu produktów zwierzęcych było większe dzięki znacznemu eksportowi mięsa. Po stronie importu przewaga zakupów produktów roślinnych nad zwierzęcymi jeszcze się zwiększyła, a swój znaczny udział w zakupach umocniły też używki. Wartość obrotów w polskim handlu rolno-spożywczym w roku 2006 była wyższa o 19% niż w poprzednim okresie. Eksport wartości 8,5 mld EUR zwiększył się o 21%. Import wzrósł o 18%. W strukturze eksportu największą rolę odgrywały produkty roślinne, zwłaszcza przetworzone. Udział tych ostatnich w całości sprzedaży zwiększył się i wyniósł 35%. Przyczynił się do tego rozwój sprzedaży wyrobów cukierniczych, przetworów z owoców i tłuszczów roślinnych. Znacze-

8 8 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZĄDZANIA WIEDZĄ Seria: Studia i Materiały, nr 12, 2007 nie surowców roślinnych obniżyło się w ciągu roku z 11% do 9%, głównie za sprawą spadku sprzedaży świeżych owoców (Rysunek 2). Rysunek 2. Saldo polskiego handlu rolno-spożywczego z zagranicą w okresie Źródło: Fundacja Programów Pomocy Dla Rolnictwa (FAPA), Zespół Monitoringu Zagranicznych Rynków Rolnych (FAMMU): Polski handel zagraniczny artykułami rolno-spożywczymi w 2006 r. 2. Rynek przetworów owocowo warzywnych W sezonie 2005/2006 zbiory owoców i warzyw w Polsce były mniejsze niż w 2004 r. (podobnie jak w większości krajów UE). Miało to wpływ na obniżenie produkcji wszystkich (poza dżemami i owocami w puszkach) przetworów owocowych. Natomiast utrzymana została tendencja wzrostowa w produkcji większości przetworów warzywnych (niższa była jedynie produkcja konserw warzywnych). W 2005/2006 r. średnie ceny detaliczne owoców i warzyw oraz ich przetworów wzrosły w większym stopniu niż w innych kategoriach produktów żywnościowych. Konsekwencją podrożenia przetworów owocowych był spadek ich konsumpcji. Według szacunków, ich spożycie spadło w gospodarstwach domowych o ok. 5%, do 45 kg na osobę, zaś konsumpcja produktów warzywnych zmniejszyła się o 3%, do 65 kg na osobę. Warzywa pasteryzowane to inaczej konserwy i marynaty warzywne sprzedawane w słoikach i puszkach od popularnego zielonego groszku po wyrafinowane mieszanki. Rynek warzyw pasteryzowanych w okresie maj 2005 maj 2006 był wart ponad 332 mln zł. Ogromna większość, bo aż 90,5% tej kwoty przypadła na warzywa pasteryzowane jednoskładnikowe (264 mln zł). Pozo-

9 Waldemar Bojar, Marek Sikora Analiza funkcjonowania i rozwoju sieci MŚP przetwórstwa i dystrybucji owoców i warzyw na przykładzie przedsiębiorstwa Sadki-Polo 9 stałe segmenty obejmują warzywa w sosie (0,9 mln zł) oraz mieszanki (35 mln zł), a także oliwki (31,5 mln zł). Łącznie konsumenci kupili 56 mln kg warzyw pasteryzowanych. Blisko połowa tego rynku w ujęciu wartościowym i 40,7% w ujęciu ilościowym przypada na dwie firmy Bonduelle (28,3% i 22,1%) i Pudliszki (20,2% i 18,6%). Natomiast już ponad 10% rynku (11,4%), według ilości sprzedaży w kilogramach, mają marki własne sieci handlowych (Rysunek 3). Rysunek 3. Ranking producentów warzyw pasteryzowanych (maj 2005 maj 2006). Udział w rynku według wartości sprzedaży. Źródło: Memrb International Poland Polskie Biuro Badań Marketingowych. [Dostęp: ]<http://www.poradnikhandlowca.com.pl/bezcms/archiwum/2006/09/pop.html?plik=segmentrynku-wykres-07.gif> Jak wynika z sondażu Inquiry (Rysunek 4), najlepiej sprzedającą się marką konserw warzywnych w puszkach i słoikach są Pudliszki, które wskazał co trzeci respondent, a Bonduelle wymienił co piąty (22%). Wymieniano także firmę Vernet (10% wskazań). Sprzedawcy poproszeni o podanie jeszcze innej bardzo dobrze sprzedającej się marki, podawali te same marki. Tym razem najwięcej głosów otrzymała marka Bonduelle (13%), wyprzedzając Pudliszki (9%) i Vernet (6%).

10 10 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZĄDZANIA WIEDZĄ Seria: Studia i Materiały, nr 12, 2007 Rysunek 4. Marki konserw warzywnych (warzywa konserwowe w puszkach i słoikach), które najlepiej sprzedają się w sklepach spożywczych do 400 m². Źródło: Badanie firmy Inquiry na próbie 200 sklepów do 400m 2 oferujących produkty spożywcze. [Dostęp: ] <http://www.poradnikhandlowca.com.pl/bezcms/archiwum/2006/09/pop.html?plik=segment-rynku-wykres-09.gif> Jak wynika z sondażu Inquiry, najlepiej sprzedającą się marką konserw warzywnych w puszkach i słoikach są Pudliszki, które wskazał co trzeci respondent. Bonduelle wymienił co piąty (22%). Wymieniano także firmę Vernet (10% wskazań). Sprzedawcy poproszeni o podanie jeszcze innej bardzo dobrze sprzedającej się marki podawali te same marki. Tym razem najwięcej głosów otrzymała marka Bonduelle (13%), wyprzedzając Pudliszki (9%) i Vernet (6%). Przedstawione wyżej wyniki badań ankietowych potwierdziły prawidłowości dotyczące procesów koncentracji kapitału w tej podbranży przemysłu rolno-spożywczego charakteryzujące się dominacją największych firm przetwórczych, a także rosnącym znaczeniem przedsiębiorstw handlowych w kreowaniu marek. Poza niewątpliwymi korzyściami wynikającymi z przebiegu procesów przemian podsektora owocowo-warzywnego w postaci unowocześnienia procesów technologicznych, lepszego dostosowania się do potrzeb konsumentów i ich oczekiwań istnieją także poważne przesłanki wskazujące na rosnące dysproporcje między siłą rynkową jednostek przetwórstwa i dystrybucji w stosunku do rozdrobnionych producentów surowca. Implikuje to często niekorzystne procesy prowadzące do niszczenia lokalnych struktur społecznych. Panaceum może być tworzenie silnych poziomych sieci kooperacyjnych obejmujących gospodarstwa rolne dostarczające surowca, jak również małe, rodzinne firmy przetwórczo-dystrybucyjne. Analizowany poniżej przypadek może dostarczyć cennych wskazówek do diagnozy i kontroli takich pożądanych procesów ze szczególnym uwzględnieniem roli i znaczenia procesów informacyjnych.

11 Waldemar Bojar, Marek Sikora Analiza funkcjonowania i rozwoju sieci MŚP przetwórstwa i dystrybucji owoców i warzyw na przykładzie przedsiębiorstwa Sadki-Polo Charakterystyka przedsiębiorstwa Polo-Sadki Przedsiębiorstwo Sadki-Polo jest firmą powstałą w 1993 roku, kontynuującą świetne tradycje przetwórni w Sadkach. Podstawową działalnością firmy jest produkcja i dystrybucja przetworów owocowych i warzywnych pakowanych w szklane słoje. Aktualnie działalność przedsiębiorstwa Sadki-Polo opiera się o nowoczesny zakład produkcyjny w miejscowości Pakość koło Inowrocławia oraz o magazyny dystrybucyjne w Nakle nad Notecią, w Bydgoszczy oraz w Pakości. Przedsiębiorstwo Sadki-Polo jest w województwie kujawsko-pomorskim jednym z liderów w branży przetworów owocowo-warzywnych reprezentujących sektor MŚP. Do grona najbardziej popularnych produktów marki Sadki-Polo zaliczyć można ogórki konserwowe i kwaszone, kapustę kwaszoną, buraczki konserwowe, sałatki warzywne, dżemy, powidła, marmolady i kompoty. Przedsiębiorstwo posiada system kontroli, a większość rodzimych produktów wytwarzana jest zgodnie z wytycznymi Polskich Norm Jakościowych (PN) i według tradycyjnych receptur. Firma Sadki-Polo eksportuje swoje produkty do Australii, Kanady, USA i Wielkiej Brytanii oraz na rynek skandynawski. Prawie cały transport odbywa się za pomocą własnego taboru samochodowego, co jak twierdza zarządzający zapewnia firmie możliwość skutecznej realizacji zamówień o dowolnym czasie i w dowolnym miejscu całego kraju. Przedsiębiorstwo posiada nowoczesny park samochodowy pojazdów mogących transportować towary od 1,5 tony do 16 ton oraz trzy magazyny dystrybucyjne, zlokalizowane w Pakości koło Inowrocławia, w Bydgoszczy oraz w Nakle nad Notecią. W zakresie spedycji produktów przedsiębiorstwo podpisało umowę o współpracy z firmą Chartwig Gdynia S.A.. W północnej Polsce przedsiębiorstwo Sadki-Polo zajmuje się również dystrybucją innych wyrobów spożywczych, renomowanych polskich producentów, a także współpracuje z licznym gronem odbiorców na terenie całego kraju. Sprzedaż na rynku ogólnopolskim realizowana jest poprzez współpracę z krajowymi dystrybutorami artykułów spożywczych oraz ogólnopolskimi sieciami handlowymi. W początkach swojej działalności, w 1993 roku firma zatrudniała zaledwie 4 osoby, obecnie na stałych etatach pracuje 49 osób. Liczba pracowników administracyjnych wynosi 6, pracowników produkcyjnych 43. Właściciel firmy jest osobą zarządzającą całym przedsiębiorstwem, podejmującym wszystkie najistotniejsze decyzje dotyczące strategii firmy. Sprzedażą i dystrybucją zajmują się czterej pracownicy handlowi -dystrybutorzy. Całą technologią produkcji zajmuje się kierownik produkcji, która zarządza również służbą kontroli jakości, czyli laboratorium. Magazynier wraz z pracownikami magazynowymi odpowiedzialny jest za funkcjonowanie magazynów. Poza tym funkcjonują działy kadr i księgowości. W okresie letnim podczas skupu surowca zatrudniani są pracownicy sezonowi, których liczba co roku się zmienia, a średnio wynosi 50 osób. Zakład nie jest skomputeryzowany i nie posiada informatycznego systemu obiegu informacji. Na terenie przetwórni w Sadkach wszystkie informacje przekazywane są słownie lub w postaci ręcznie wykonanych raportów. Kontakt z magazynami i kwaszarnią w Bydgoszczy zapewnia telefon i faks. Tylko praca działu księgowości oraz sprzedaży, fakturowania i rozliczeń magazynowych w Bydgoszczy wspomagana jest pracą systemów komputerowych. Największa sprzedaż ma miejsce w miesiącach zimowych oraz wczesną wiosną, najmniejsza w okresie lata. Okres letni to sezon na konsumpcję świeżych owoców i warzyw. Ludność korzysta wówczas z ich niskich cen oraz walorów zdrowotnych i smakowych. Zimą i wczesną wiosną brak

12 12 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZĄDZANIA WIEDZĄ Seria: Studia i Materiały, nr 12, 2007 jest na rynku większości warzyw i owoców, mogą one być dostępne w formie przetworzonej lub po stosunkowo wysokich ceny. Wielkość sprzedaży i jej zmiany w skali rocznej odzwierciedla m.in. funkcjonowanie marketingu firmy. Wykres oprócz zmian sezonowej wielkości sprzedaży obrazuje również długofalowe zmiany podaży. Od początku działalności firma zwiększyła sprzedaż poprzednich właścicieli 20- krotnie, a w stosunku do pierwszego kwartału produkcji około 4-krotnie. Najlepszym rokiem pod tym względem był rok Dla zapewnienia jakości powyższym produktom, zgodnej z normami krajowymi i branżowymi, funkcjonuje w zakładzie laboratorium. Firma posiada również certyfikaty eksportowe uznawane w takich krajach jak: Niemcy, USA, Argentyna, Japonia oraz WNP. Technologie używane w produkcji są przestarzałe, brak jest nowoczesnych urządzeń i linii produkcyjnych. Postęp hamowany jest trudnościami związanymi z pozyskaniem dotacji unijnych, co stanowi barierę w tym zakresie. Pomimo, że jakość jest zgodna z normami, walory niektórych produktów nie spełniają coraz większych wymogów smakowych oraz estetycznych klientów. Firma pracuje jednak nad coraz lepszymi opakowaniami i wraz z rozwojem będzie wprowadzała nowe urządzenia w celu polepszenia jakości swoich wyrobów. Jakość odnosi się do wszystkich sfer działalności przedsiębiorstwa, wymaga zaangażowania wszystkich pracowników. Przetwórnia posiada własny znak firmowy oraz logo zawierające nazwę Sadki-Polo". Przetwórnia posiada dobrą lokalizację względem rynku surowców potrzebnych do produkcji. Znajduje się w regionie ogrodniczo - warzywniczym, w którym występuje bardzo duża podaż owoców i warzyw. Fakt ten powoduje, że firma nie zawiera umów kontraktacyjnych z rolnikami, na mocy których musiałaby ponosić dodatkowe koszty związane z zakupem materiałów siewnych, itp. Surowiec skupowany jest na terenie przetwórni, a dostawcy przywożą towar własnym transportem. Skup rozpoczyna się wraz z początkiem dojrzewania truskawek, a kończy po sezonie ogórkowym, w październiku. Fundusz na realizację skupu pochodzi z kredytu finansowego na zakup surowca. Na uwagę zasługuje fakt, że 10 % surowca pochodzi z produkcji własnej właściciela, który posiada gospodarstwo rolne. Prowadzi on uprawę kapusty, plantację truskawek oraz sad śliwowy. Skupowany oraz własny surowiec podlega badaniom oraz klasyfikacji jakościowej i ocenie przydatności do dalszego przetwarzania. Zakład ma duże możliwości przechowywania oraz przerobu surowca, dlatego też w sezonie skupowana jest cała ilość potrzebnych owoców i warzyw. Firma stosuje dystrybucję bezpośrednią oraz pośrednią. Bezpośrednią dystrybucję stanowi sprzedaż do sklepów detalicznych w województwie kujawsko-pomorskim oraz w województwach ościennych do około km w głąb ich terytorium. Sprzedaż realizowana jest także za pośrednictwem sieci logistycznych, takich jak: POLOmarket, Intermarche, Kaufland i Billa. Sprzedaż pośrednia dotyczy hurtowni zlokalizowanych na terenie województwa kujawsko-pomorskiego. Głównymi odbiorcami hurtowymi są tacy odbiorcy, jak: Budrex, BSS Evex, Rynex, Agros (dla Agrosu jesteśmy podwykonawcą dostarczającym towaru sprzedawanego z ich etykietą, np. ogórki konserwowe, kapustę kwaszoną w słojach i buraczki pod różnymi postaciami tarte, kulki, plastry). Znaczna część towaru sprzedawana jest do hurtowni specjalistycznych zaopatrujących piekarnie. Główną sferą działalności Sadki-Polo jest bezpośrednia obsługa placówek detalicznych w naszym regionie (około 60 placówek), co stanowi około 80-90% wartości sprzedaży. Hurtownie są tylko uzupełniającym kanałem zbytu występującym w przypadkach, gdy chcą mieć one w swojej ofercie towar będący na półkach 90% placówek w ich regionie.

13 Waldemar Bojar, Marek Sikora Analiza funkcjonowania i rozwoju sieci MŚP przetwórstwa i dystrybucji owoców i warzyw na przykładzie przedsiębiorstwa Sadki-Polo 13 Na uwagę zasługuje dystrybucja realizowana za pośrednictwem hurtowni znajdujących się na terenie województw wielkopolskiego, pomorskiego i zachodniopomorskiego, gdzie przedsiębiorstwo nie dociera do placówek detalicznych za pomocą własnych środków, lecz poprzez kooperację z mocnymi podmiotami w tych regionach np. Hurtownię Szeszycki Gniezno plasującą się na czołowych miejscach w wielu rankingach, czy też Iglotex Skórcz firmę, którą znają dobrze nabywcy mrożonek. Przedsiębiorstwo zajmuje się również sprzedażą eksportową. Odbiorcami zagranicznymi były takie kraje, jak: Niemcy, USA, Argentyna, Japonia oraz kraje wschodnie. Obecnie głównymi importerami są odbiorcy z USA i Kanady. Wysyłka towaru odbywa się przeważnie za pośrednictwem central handlu zagranicznego (np. Agros) oraz pod marką Polish Farm i Squaree Int. do USA oraz Baska Jon do Kanady. Ostatnio towar do USA eksportowany jest również pod własną nazwą firmy. Eksport stanowi 20 % całej sprzedaży przedsiębiorstwa. Firma posiada bardzo dobre zaplecze magazynowe oraz transportowe, które umożliwia szybkie przemieszczanie towaru z magazynu do odbiorcy. Główny magazyn znajduje się w Bydgoszczy. Działa tam trzech dystrybutorów zajmujących się sprzedażą. Region województwa kujawskopomorskiego i okolic jest podzielony na trzy części, a w każdej z nich dystrybucją zajmuje się jeden pracownik handlowy. Poza tym w przetwórni w Sadkach działa dystrybutor obsługujący rejon okolicznych miejscowości. Rozprowadza on towar z magazynu na terenie zakładu. Wszyscy czterej mają za zadanie poszukiwanie nowych klientów oraz obsługę stałych odbiorców. Przetwórnia zapewnia odbiorcom dostawę towaru do magazynów, gdyż posiada własny transport. Dystrybucja oprócz podstawowej funkcji przemieszczania towaru od producenta do konsumenta spełnia także funkcje marketingowe. Przedstawiciele handlowi mają za zadanie promować sprzedawane produkty. Realizują to przez kreowanie obrazu firmy oraz dostarczanie hurtownikom elementów promocyjnych. Firma Polo-Sadki należy do kategorii małych przedsiębiorstw, a jej marketing dostosowywany jest do możliwości firmy. Brak jest w niej profesjonalnego działu marketingu, a zakres funkcji marketingowych należy do pracowników handlowych Główny zakres zadań w tym zakresie wykonuje właściciel. Pomimo niewielkiego budżetu promocyjnego firma wykorzystuje dość szeroki wachlarz instrumentów marketingowych. Wyroby przetwórni są reklamowane za pośrednictwem prasy. Firma zamieściła również reklamę w folderze dotyczącym miasta Nakła i okolic. Informację o firmie zamieszczono również w popularnym informatorze Panorama firm". Produkty prezentowane były na targach bydgoskich, a także przeprowadzano różnego rodzaju degustacje na lokalnych mitingach i festynach. Poprzez kontakty pracowników handlowych z pośrednikami firma posługuje się instrumentem marketingowym, jakim jest sprzedaż osobista. Podczas tych spotkań dystrybutorzy zapoznają swoich klientów z walorami asortymentem produktów. Dostarczają swoim klientom materiały promujące firmę i jej produkty. Bardzo mocno firma rozwija działalność marketingową, jaką jest sponsoring oraz public relations. Przetwory owocowo-warzywne w ramach darowizny przekazywane są jednemu ze szpitali bydgoskich. Służba zdrowia, jednostki wojskowe oraz stołówki opieki społecznej posiadają znaczne zniżki na kupowany towar. Wspierano także swoimi produktami zaopatrzenie koloni organizowanych przez współpracujące z przedsiębiorstwem szkoły. Prowadzono również inne działania charytatywne. Działania te kreują pozytywny, wzbudzający zaufanie obraz firmy.

14 14 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZĄDZANIA WIEDZĄ Seria: Studia i Materiały, nr 12, 2007 Wielkość sprzedaży podlega sezonowym wahaniom. W okresie letnim obserwuje się spadek, a w okresie zimowo-wiosennym wzrost ilości sprzedawanego towaru. Popyt na różne produkty kształtuje się inaczej w poszczególnych miesiącach. Od początku działalności przetwórni w Sadkach obserwowany jest znaczny wzrost wielkości produkcji i sprzedaży. Z powyższej analizy wynika, że na obecnym etapie rozwoju firma wykorzystuje w sposób efektywny posiadane zasoby, osiągając konkurencyjność pozwalającą na przetrwanie. Pytanie, które się nasuwa, to czy w dalszym swoim rozwoju przy rosnącej skali produkcji, koniecznych zmianach technologicznych, organizacyjnych, marketingowych i informacyjnych firma nie napotka barier progowych uniemożliwiających dalszy wzrost. Czy w swoich planach strategicznych jest skazana na samą siebie, czy może istnieje alternatywa związana z postrzeganiem jej działalności w ramach sieci kooperacyjnych sektora rolno-żywnościowego MŚP obejmujących również partnerów z bliższego i dalszego otoczenia firmy Sadki-Polo? Przeprowadzone niżej badania miały na celu przybliżenie rozwiązania tego problemu. 4. Wyniki badań Wyniki badań opracowano na podstawie kwestionariusza stanowiącego technikę badawczą w metodzie oceny sieci MŚP sektora rolno-spożywczego dla potrzeb realizacji celów projektu TO- WARDS w ramach Pr 6 UE. Wywiady przeprowadzono z liderami sieci firm rolnożywnościowych oraz z menedżerami firm będących ich członkami a także na podstawie opracowania Tony ego Kindera 1. Na wiele pytań, które zostały podzielone na kilka części, nie uzyskano odpowiedzi, ponieważ pytania te nie dotyczyły przedsiębiorstwa ani też sieci powiązań kooperacyjnych MŚP, w jakich obecnie ono funkcjonuje. Na pytania dotyczące ochrony formalno-prawnej formalnie zarejestrowanej sieci, ich stron internetowych, praw do kopiowania materiału z zakresu marketingu, promocji sieci i innych form działalności sieci uzyskano odpowiedź twierdzącą. Polo-Sadki jest nazwą chronioną. Logo zgłoszono w Urzędzie Patentowym. Wprawdzie firma znajduje się w Pakości, ale zachowała starą nazwę. Sieć powiązań biznesowych, w której firma funkcjonuje, nie posiada jednak własnego wydzielonego majątku, ani też nie chroni własności intelektualnej związanej ze swoją działalnością. Działalność przedsiębiorstwa wymusiła potwierdzanie umowami zobowiązań na rzecz i od wielkich przedsiębiorstw wielkopowierzchniowych, międzynarodowych sieci handlowych a także krajowych kontrahentów, którzy są związani z firmą umowami. Jest także pewna grupa niezwiązana, drobni a nawet ogólnopolscy kontrahenci, z którymi przedsiębiorstwo łączą nieformalne kontakty i niepisane umowy handlowe. Występuje wiele trudności związanych z podpisywaniem długoterminowych umów. Często nie można ich zawrzeć wcześniej, kontraktacja następuje raz do roku, a produkcja jest przecież uzależniona od warunków pogodowych. Na pytania dotyczące komunikacji i systemu informacyjnego w przedsiębiorstwie (relacji, związków), które są zwykle najszybszym elementem zmian, jeden z zarządzających stwierdził, że w komunikacji bezpośredniej dominuje telefon, faks, ale wykorzystywany jest również Internet, którym przychodzą zamówienia od jednego partnera Polo-Marketu. Ma to miejsce średnio (EIL z Eddleston Innovation Limited, Scotland pt. Migration toolkit - First version (Zestaw narzędzi do przeprowadzania przeobrażeń sieci 1 wersja).

15 Waldemar Bojar, Marek Sikora Analiza funkcjonowania i rozwoju sieci MŚP przetwórstwa i dystrybucji owoców i warzyw na przykładzie przedsiębiorstwa Sadki-Polo 15 razy w tygodniu i stanowi niewielki procent, poniżej 5% zamówień. Pozostali odbiorcy wysyłają zamówienia faksem. Z wypowiedzi wynika również, że formalne i nieformalne metody komunikacji nie podlegały intensyfikacji i zasadniczym zmianom w omawianym okresie. Będąc na początku procesu przeobrażeń, menedżerowie są świadomi, kto w rzeczywistości należy do sieci, a kto powinien należeć, aby osiągnąć zakładane cele. Pod pojęciem sieci rozumie tu się powiązania nie tylko o charakterze poziomym, ale również pionowym i skośnym wymuszane przez wdrożone przez przedsiębiorstwo standardy. Firma posiada więc certyfikat HACCP współpracujące z Sadkami-Polo firmy logistyczne wymagały zaświadczeń, że posiadają ten certyfikat, aby móc potwierdzić, ze cały łańcuch dostaw jest objęty HACCPem, także od momentu skupu surowca. Na pytania dotyczące możliwości bezpośrednich inwestycji zagranicznych nie uzyskano jasnej odpowiedzi, jednakże z wypowiedzi zarządzającego wynika, że jest to raczej nieosiągalne dla firmy Sadki-Polo na obecnym etapie rozwoju, a nie wiadomo, czy z uwagi na groźbę przejęcia, nawet niepożądane. Wprawdzie istnieje sprzedaż zagraniczna, lecz trudno to nazwać inwestycją pod własną marką do USA, przedsiębiorstwo jest jedynym wykonawcą dla ich produktów PO- LISH Farm Baska-Jon realizuje produkcję pod własną marką, lub jedynie etykietuje produkty (tzw. stickersy) z informacją o producencie w języku angielskim. W przeszłości padały również propozycje współpracy ze strony Irańczyków, którzy chcieli w Polsce sprzedawać banany, rodzynki i figi, a część produktów firmy Sadki-Polo sprzedawać na własnym rynku, lecz kontrakt nie doszedł do skutku. Według ankietowanych Sadki-Polo jej działalność, jak i sieci jej powiązań nie jest wrażliwa na zmiany polityczne, tylko raczej na zmiany sezonowe w produkcji surowca. Sadki-Polo to zbyt mała firma, ma zbyt mały udział w rynku, aby jej to dotyczyło. Zarządzający nie dostrzegają również wpływu zmian samorządowych na swoją działalność, a zatem długofalowe formy kooperacji z organizacjami publicznymi pod postacią programów lub projektów, jak dotychczas nie funkcjonują, co zostało potwierdzone w dalszych odpowiedziach. Informacja pochodząca od innych członków małych i średnich firm sektora nie jest na tyle adekwatna, szczegółowa, wiarygodna i przekazywana dostatecznie szybko, aby menedżerowie Sadki-Polo mogli na jej podstawie podejmować właściwe decyzje, brakuje odpowiedniej informacji o postępach, decyzjach i możliwościach sieci. Np. informacja zwrotna o cenach artykułów firmy na rynku nie dociera do Zarządu, co zmusza przedsiębiorstwo do przeprowadzania własnych wywiadów, kontroli, sprawdzania cen, co później pozwala na konkretną argumentację w rozmowach z kontrahentami. Firma może na podstawie zebranych danych wykazać, jakiej wielkości marże zostały nałożone przez partnerów i dzięki temu skutecznie negocjować ceny, po jakich partnerzy będą od nich kupowali wyroby. Jest to główny powód, dla którego Sadki-Polo chce znać ceny własnych artykułów w sieciach handlowych. Sieć nie współpracuje z lokalnymi lub krajowymi agendami administracji rządowej, poza rządowej i innymi partnerami publicznymi, prywatnymi, lub publiczno-prywatnymi. Według ankietowanych nie ma prawie żadnej współpracy z instytucjami lokalnymi. Czasem tylko incydentalnie urząd miasta lub inne instytucje, aby zapewnić sobie dostawy na imprezy lokalne (szukanie sponsora), pozwalają wywiesić banner i współpraca kończy się na tym etapie. Brak jest jakichkolwiek inicjatyw ze strony Urzędu Miasta, Samorządu dla rozpoczęcia długofalowej, stałej współpracy z firmą. Przedsiębiorstwo także nie podejmuje takich inicjatyw, nie dostrzegając w nich bezpośrednich korzyści biznesowych, chociaż menedżerowie mają przeświadczenie o znaczeniu takiej współpracy w kreowaniu pozytywnego image firmy w regionie.

16 16 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZĄDZANIA WIEDZĄ Seria: Studia i Materiały, nr 12, 2007 Zarządzający przedsiębiorstwem obserwują duży wpływ kursów walut na związki planów wdrożeniowych handlu z przedsiębiorstwami międzynarodowymi. Aktualne długofalowe trendy drożenia polskiej waluty względem euro i dolara powodują, że eksport staje się powoli nieopłacalny. Duży wpływ ma też moda na polskie produkty kreowana przez wielu Polaków przebywających obecnie na emigracji zarobkowej za granicą. Zagrożeniem może być również to, że handlem polskimi produktami zainteresowani są bardzo również Turcy, którzy działają np. w Niemczech. Prognozowany jest jednak rozwój sieci polskich sklepów np. w Irlandii czy Anglii, dokąd wyjechało wielu rodaków. Na początku działalności przedsiębiorstwa podjęto współpracę z firmą w USA (dzięki kontaktom rodzinnym), która trwa do dziś. Także od 5 lat trwa współpraca z firmą w Australii. Na pytanie dotyczące działań podejmowanych przez inne sieci oraz o konkurencyjność lub komplementarność ich działań zarządzający firmą stwierdzają, że konkurencyjne firmy, np. holding AGROS ma bardziej rozbudowane komórki eksportowe i prowadzi handel międzynarodowy na większą skalę. Sadki-Polo świadczą także dla nich (Agros) usługi produkcyjne i dystrybucyjne. Przykładem jest kapusta Krakus, z etykietą tej sieci. Kontener jest zbierany z różnych firm w kilku województwach i całość jest wysyłana na eksport, można więc odnaleźć tu elementy działań komplementarnych. Kolejne pytania dotyczyły trudności w zarządzaniu zasobami oraz oceny ryzyka przeobrażeń sieci w trakcie faz procesu wdrożeniowego. Menedżerowie zajmują się działalnością innowacyjną od wielu lat, stosując sprawdzone procedury, technologie itp. Największe ryzyko związane jest z nieurodzajem (przyrodnicze). Trudno je oszacować i przewidzieć. Ma ono więc znaczący wpływ na wdrażanie innowacji ponieważ decyduje o sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa rzutującej na zdolności akumulacji. Minimalizacja ryzyka następuje przez bezpośredni udział firmy w trzech ogniwach łańcucha dostaw, tj. w produkcji surowca, w jego przetwarzaniu i dystrybucji. Na początku, przy wprowadzaniu nowego produktu, następuje ustalenie planu produkcyjnego, wdrożenie nowego projektu, założenie odpowiedniego odbiorcy i konkretnego produktu np. zakup drylownic do owoców pestkowych w przypadku nieurodzaju wiśni powoduje wzrost ryzyka. Powoduje to oczywisty wzrost cen rynkowych i wpływa na wynik ekonomiczny przedsięwzięcia. Reakcje menedżerów na członków sieci, którzy nieefektywnie wspomagają zmiany są dwojakiego rodzaju. Występuje połączenie dwóch typów działań: szukanie porozumienia, znalezienie rozwiązania wspólnego, lub eliminacja uczestnika sieci. Stwierdzono, że lepiej jest omówić zaistniałe problemy, wskazać zagrożenia, jakie wyznaczane są przez warunki ekonomiczne, np. duże opóźnienia w spłatach należności, (są to częste przypadki). Zdarza się to nawet w przypadkach sprzedaży całego zamówionego towaru, że płatności nie następują. Tacy kontrahenci są eliminowani lub wymagana jest płatność z góry za gotówkę. Jednak są to odosobnione przypadki (brak porozumienia). W zakresie przeobrażeń sieci i możliwości szkoleniowych firma Sadki-Polo działa w minimalnym zakresie. Przedsiębiorstwo nie przeprowadza szkoleń dla swoich dostawców, przekazuje im specyfikację surowca, dostawcy natomiast sami deklarują (podpisują deklaracje), że produkt nie jest modyfikowany genetycznie i nie zawiera pestycydów. Czasem przekazywane są ustnie informacje, np. które odmiany lepiej plonują, lecz firma nie zajmuje się np. dystrybucją nasion i nie wymaga konkretnych odmian od dostawców. W zakresie pogłębiania palety oferowanych usług w ramach powiązań sieciowych firma użycza niewykorzystane środki transportowe do przewozu napojów firmie Coca-Cola HBC Polska,

17 Waldemar Bojar, Marek Sikora Analiza funkcjonowania i rozwoju sieci MŚP przetwórstwa i dystrybucji owoców i warzyw na przykładzie przedsiębiorstwa Sadki-Polo 17 optymalizując wykorzystanie własnego parku transportowego. Zmusza do tych zmian sezonowość produkcji sadowniczo-ogrodniczej, (spadek sprzedaży wyrobów w słoikach latem, gdy są dostępne świeże owoce i warzywa). Zimą poziom obsługi transportowej własnej firmy jest wystarczający, nie ma potrzeby kupowania takich usług u operatorów logistycznych. Według zarządzających ważna jest dla firmy samowystarczalność w tym zakresie, gdyż własna logistyka jest najbardziej opłacalna. Kierowcy zatrudnieni są na cały etat. Ich zakres obowiązków jest szerszy niż wynikałoby to z ich pracy są równocześnie komiwojażerami odbierają pieniądze od kontrahentów Dlatego ważną rolę odgrywa tu zaufanie do własnych pracowników nie mogą to być podnajęte osoby na umowę-zlecenie. Na pytanie dotyczące zadowolenia przedstawicieli MŚP z jakości i dostępności usług firmy, marż i upustów stwierdzono, że do dyspozycji handlowców są upusty, natomiast firma nie posiada żadnych promocyjnych materiałów, regałów wystawienniczych itp. Istnieje również obawa o to, że większa firma mogłaby przejąć kooperantów. Jednakże Przedsiębiorstwo żyje z wypracowanych zysków, z marży, a nie z wolumenu obrotów, co daje im poczucie bezpieczeństwa finansowego, a także w pewnym stopniu powoduje unikanie konkurencji, nieagresywnego gracza na rynku. Firma znalazła swoją niszę chociaż Przedstawiciele sieci nie mają pewności, że posiadana wiedza, z zakresu technologii, marketingu, czy modelu biznesu dająca przewagi konkurencyjne, nie może być skradziona lub nielegalnie skopiowana. Wiele informacji musi wychodzić poza firmę. Informacje takie jak np. skład produktów drukowany jest na etykietach, a technologię znają pracownicy. Istnieje jednak problem dostępności fachowców i korzystanie z ich wiedzy praktycznej oraz umiejętności. Przedsiębiorstwo prowadzi rekrutację, jednakże młodzi ludzie bez doświadczenia oczekują wysokich zarobków w granicach 4-5 tys. zł, nie posiadając żadnych kompetencji i nie wykazując zaangażowania w swoich działaniach. Trudno się uczą, nie mają pojęcia o rynku. Zdarzają się pracownicy, którzy przechodzą z innych branż, szybko się dostosowują i są cennymi pracownikami. Obecnie firma Polo-Sadki zatrudnia sześciu przedstawicieli handlowych obsługujących teren województwa kujawsko-pomorskiego oraz działających poza jego granicami. Nawiązano również współpracę z przedsiębiorcą w Gnieźnie, który równolegle integruje zamówienia od kilku podobnych przedsiębiorstw i takie zamówienie złożone z kilku firm o podobnym profilu rozprowadza dalej do swoich odbiorców. Regularnie Polo-Sadki współpracują z takimi odbiorcami jak Kaufland, Billa, InterMarche, Eko-Legnica, Polo-Market. Okresowo odbywają się akcje inautowe, np sztuk wyrobu dla sieci Netto. 5. Podsumowanie Z przeprowadzonej analizy wynika, że sieć poziomych powiązań biznesowych rolnoprzetwórczo-dystrybucyjnej firmy Polo-Sadki jest na obecnym etapie rozwoju ograniczona do nieformalnych kontaktów właściciela i prezesa firmy z innymi menedżerami podobnych firm, a nie ma charakteru stałej i trwałej działalności kooperacyjnej prowadzonej w formie związku lub stowarzyszenia. Osiągane przez charakteryzowane przedsiębiorstwo przewagi konkurencyjne wynikają z jednej strony z opanowania przez nie specyficznej niszy rynkowej bazującej na tradycyjnych produktach kuchni polskiej akceptowanych w kraju i za granica, a z drugiej na minimalizacji ryzyka

18 18 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZĄDZANIA WIEDZĄ Seria: Studia i Materiały, nr 12, 2007 i kreowaniu wartości dodanej poprzez bezpośredni udział firmy w trzech ogniwach łańcucha dostaw, a więc w produkcji surowca, przetwórstwie, jak również w dystrybucji. Wydaje się, że w obecnych uwarunkowaniach zewnętrznych rynku owoców i warzyw w Polsce i w regionie, a wyróżniającym się jeszcze dużym stopniem nieuregulowania i niestabilności oraz cenową formą konkurencji menedżerowie firmy Polo-Sadki wybierają optymalną strategię rozwoju polegającą na wykorzystywaniu wszystkich szans i okazji pojawiających się na tym rynku poprzez rozbudowany eksport i własną bazę logistyczną, co pozwala łagodzić ryzyko fiaska działalności na rynku lokalnym i cyklicznie zmieniających się wyników ekonomiczno-produkcyjnych związanych z sezonowością produkcji warzyw i owoców. Menedżerowie monitorują także na bieżąco efekty relacji z dostawcami i odbiorcami, interweniując w razie potrzeby i eliminując niekorzystne dla siebie działania i zachowania partnerów. Należy podkreślić, że w większości związki z kontrahentami lub dostawcami opierają się na wzajemnym zaufaniu, rzetelności i solidności, a incydentalnie tylko zdarzają się konflikty. O nowoczesnej misji oraz wizji firmy świadczy szereg podejmowanych działań o pozytywnym wydźwięku społecznym utrwalającym pozytywny jej obraz na zewnątrz. Zarządzający zdają sobie jednak sprawę z długofalowych efektów procesów koncentracji sektora, ekspansji wielkich graczy rynkowych i konieczności dostosowania się do związanych z tym wyzwań, m. in. poprzez doskonalenie systemu informacyjnego przy pomocy metod i środków ICT w celu intensyfikacji wymiany informacji z innymi podobnymi przedsiębiorstwami tego typu. Może temu celowi także służyć tworzenie trwalszych i bardziej zaawansowanych poziomych form kooperacyjnych. Jak dotychczas Polo-Sadki samodzielnie nie podejmowały jeszcze takich inicjatyw, ale narastająca presja rynkowa może w przyszłości takie działania dostosowawcze wymusić i trzeba być na takie zmiany przygotowanym. Może to ułatwić m. in. wymiana doświadczeń i dobrych praktyk transfer wiedzy w ramach realizowanego projektu TOWARDS zarówno poprzez tradycyjne (konferencje, publikacje) i elektroniczne kanały przepływu informacji (specjalizowane portale internetowe). Panaceum na przeciwstawienie się przewagom konkurencyjnym wielkich korporacji dystrybucyjno-przetwórczych może też być budowanie partnerstwa publiczno-prywatnego w postaci długofalowych projektów i programów przynoszących trwałe korzyści firmie i społecznościom lokalnym, czego jak dotąd ewidentnie brakuje. W większym stopniu należy także zadbać o ochronę własności intelektualnej związanej z własnymi produktami, praktykami marketingowymi itp., co można osiągnąć m. in. poprzez wzmożoną ochronę patentową realizowaną, np. przy wsparciu prawnym branżowej organizacji lub związku. Przeprowadzona analiza przypadku firmy POLO-SADKI pozwala przypuszczać, że podobne wyzwania, szanse i zagrożenia, jak w analizowanej jednostce, wystąpią w innych krajowych przedsiębiorstwach sektora owocowo-warzywnego MŚP w kraju. Zatem podane sugestie i konkluzje adekwatne do sytuacji badanej firmy mogą stanowić modelowe rozwiązania dla innych podobnego typu jednostek biznesowych.

19 Waldemar Bojar, Marek Sikora Analiza funkcjonowania i rozwoju sieci MŚP przetwórstwa i dystrybucji owoców i warzyw na przykładzie przedsiębiorstwa Sadki-Polo Literatura 1. KINDER T.: Migration toolkit - First version. EIL, Eddleston Innovation Limited, Scotland Goć K., Ratajczak J.: Rynek przetworów owocowo warzywnych, mięsnych i rybnych. Dostęp: ] archiwum/2006/09/raporty-01.html 3. Fundacja Programów Pomocy Dla Rolnictwa (FAPA), Zespół Monitoringu Zagranicznych Rynków Rolnych (FAMMU): Polski handel zagraniczny artykułami rolnospożywczymi w 2006 r.. Warszawa, kwiecień Marki konserw warzywnych (warzywa konserwowe w puszkach i słoikach), które najlepiej sprzedają się w sklepach spożywczych do 400 m². Źródło: Badanie firmy Inquiry na próbie 200 sklepów do 400m2 oferujących produkty spożywcze. [Dostęp: ] < ent-rynku-wykres-09.gif> 5. Ranking producentów warzyw pasteryzowanych (maj 2005 maj 2006). Udział w rynku według wartości sprzedaży. Źródło: Memrb International Poland Polskie Biuro Badań Marketingowych. [Dostęp: ] bezcms/archiwum/2006/09/pop.html?plik=segment-rynku-wykres-07.gif 6. Nosecka B.: Przetwórstwo owocowo-warzywne. Seria: Polska wieś w Europie. Przemys owocowo-warzywny. Wyd. IERiGŻ, Fundacja Fundusz Współpracy, Warszawa Produkcja przetworów owocowych i warzywnych w tys. ton. Źródło: Rynek owoców i warzyw. Stan i perspektywy. IERiGŻ 2001 na podstawie danych GUS

20 20 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZĄDZANIA WIEDZĄ Seria: Studia i Materiały, nr 12, 2007 ANALYSIS OF FUNCTIONING AND DEVELOPMENT SME AGRI-FOOD NETWORK OF PROCESSING AND DISTRIBUTING FRUIT AND VEGETABLES ON THE CASE OF SADKI POLO ENERPRISE Summary In the paper an evaluation of activity and development perspectives of fruit and vegetables SME in a context of networks of their business liaisons on the base of questionnaire survey carried out with POLO-SADKI firm managers and literature review on fruit and vegetables branch state in Poland was made. The findings showed that a risk minimization strategy based on traditional niche products and firm participating in few links of food delivery chains and also building trust relations with business partner surroundings still bring positive effects under conditions of irregular market and a price competition. In other side challenges closed to branch concentration processes and increasing competitive advantages of big corporations force SME to look for means let keep and sustain their competitiveness. Among such activities one can mention such initiatives like updating communication and knowledge exchange means and methods between the branch partners in the frame institutional, sustain forms of co-operation, a common property rights protection for product, technologies, marketing practices, etc. and also entering the programs and projects with public organizations on the rules of public and private partnership. Keywords: fruit and vegetable branch, business liaisons networks, model solutions Waldemar Bojar, Marek Sikora Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy Katedra Informatyki w Zarządzaniu Bydgoszcz, ul. Kaliskiego 7 bud Sebastian Skorupa Przedsiębiorstwo Sadki-Polo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Michał Majcherek Agro Klaster Kujawy Stowarzyszenie Na Rzecz Innowacji i Rozwoju WAŻNE DATY Listopad 2011 niektóre firmy

Bardziej szczegółowo

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Michał Majcherek Agro Klaster Kujawy Stowarzyszenie Na Rzecz Innowacji i Rozwoju W dzisiejszych warunkach konkurencyjność

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r. BIURO ANALIZ I PROGRAMOWANIA Warszawa, 14-9-6 Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 9 13 i w okresie I VII 14 r. Stany Zjednoczone utrzymują pozycję największej i najbardziej

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Dr Krzysztof Jończyk Kongres Innowacji Polskich, Kraków, 10.03.2015 1 r. Rolnictwo ekologiczne Rozp. Rady (WE) 834/2007

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

F.H. Nowalijka: efektywna integracja różnych źródeł informacji z SAP Business One

F.H. Nowalijka: efektywna integracja różnych źródeł informacji z SAP Business One F.H. Nowalijka: efektywna integracja różnych źródeł informacji z SAP Business One Partner wdrożeniowy Nazwa firmy F.H. Nowalijka Branża Handel Produkty i usługi Obrót owocami i warzywami Strona WWW www.nowalijka.pl

Bardziej szczegółowo

Usługi dystrybucyjne FMCG

Usługi dystrybucyjne FMCG Usługi dystrybucyjne FMCG 1990 powstaje firma handlowa Mister w Tychach 1992 rozpoczynamy współpracę z firmą Procter&Gamble jako jedna z 650 polskich hurtowni 1993 25 firm zostaje regionalnymi dystrybutorami

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż.

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Sławomir Stec Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Państwowa Wyższa

Bardziej szczegółowo

Strategia Grupy Makarony Polskie na lata 2010-2012. 25 marca 2010 roku

Strategia Grupy Makarony Polskie na lata 2010-2012. 25 marca 2010 roku Strategia Grupy Makarony Polskie na lata 2010-2012 25 marca 2010 roku Misja Chcemy być najlepsi w dostarczaniu wysokiej jakości smacznych i zdrowych produktów 2 Strategiczne kierunki rozwoju w latach 2010-2012

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE Anna Grontkowska, Bogdan Klepacki SPIS TREŚCI Wstęp Rozdział 1. Miejsce rolnictwa w systemie agrobiznesu Pojęcie i funkcje agrobiznesu Ogniwa agrobiznesu

Bardziej szczegółowo

Handel z Polską 2015-06-15 17:00:08

Handel z Polską 2015-06-15 17:00:08 Handel z Polską 2015-06-15 17:00:08 2 Szwajcaria zajmuje 23. miejsce jako partner handlowy Polski. W handlu między Polską a Szwajcarią utrzymuje się trend zmniejszania różnicy wartości między eksportem

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Praca dyplomowa. Ocena zarządzania jakością według normy ISO 9001 w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego Autor: Justyna Gniady

Praca dyplomowa. Ocena zarządzania jakością według normy ISO 9001 w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego Autor: Justyna Gniady Praca dyplomowa Ocena zarządzania jakością według normy ISO 9001 w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego Autor: Justyna Gniady Opiekun pracy: dr inż. Stanisław Zając INSTYTUT GODPODARKI I POLITYKI SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19 Spis treści Wstęp...13 CZĘŚĆ I. MODEL FUNKCJONOWANIA MARKETINGU Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie....19 1.1. Koncepcja modelu funkcjonowania marketingu........ 19 1.2.

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r. mld EUR Biuro Analiz i Programowania Warszawa, 28 grudnia 2015 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r. Od akcesji Polski do Unii Europejskiej obroty towarami rolno-spożywczymi

Bardziej szczegółowo

Opatowicz & Waker Co. INDEPENDENT CARGO SURVEYS LABORATORY ANALYSES & CONSULTING SERVICES

Opatowicz & Waker Co. INDEPENDENT CARGO SURVEYS LABORATORY ANALYSES & CONSULTING SERVICES INDEPENDENT CARGO SURVEYS LABORATORY ANALYSES & CONSULTING SERVICES KONSUMPCJA BANANÓW W POLSCE Raport opracowany na podstawie danych statystycznych z lat 2002 2005. 1. Wstęp Niniejszy raport został sporządzony

Bardziej szczegółowo

Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23

Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23 Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23 2 W 2015 roku Polska może wyeksportować żywność o wartości nawet 25 mld euro - mówił w maju 2015 minister rolnictwa Marek Sawicki. W 2014 r. eksport produktów

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego

PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny nr 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego powołany został w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra...

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra... Załącznik nr 2 do ZZW Kwestionariusz dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012 A. CHARAKTERYSTYKA KLASTRA 1. Nazwa klastra... 2. Rok utworzenia klastra (podjęcia inicjatywy lub

Bardziej szczegółowo

Dzisiaj opakowanie nie jest już dodatkiem do produktu, ale samodzielnym produktem.

Dzisiaj opakowanie nie jest już dodatkiem do produktu, ale samodzielnym produktem. ROLA OPAKOWAŃ Dla niektórych wyrobów opakowanie stanowi tylko czasowy element logistyczny ułatwiający przemieszczanie. W odniesieniu do artykułów spożywczych opakowanie jest ściśle związane z produktem

Bardziej szczegółowo

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS).

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). (Kompilacja dokonana przez Fundację Centrum Analiz Transportowych

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Szczepan Figiel, Justyna Kufel Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Warszawa, 5 grudnia, 2014. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

POWER PRICE S.A. Moc ukryta w cenie

POWER PRICE S.A. Moc ukryta w cenie POWER PRICE S.A. Moc ukryta w cenie Warszawa, styczeń 2011 r. Profil działalności Power Price Podstawowym przedmiotem działalności spółki Power Price S.A. jest obsługa platformy e-commerce przeznaczonej

Bardziej szczegółowo

O nas. Małopolski. Rys. Cele fundacji EKLASTER

O nas. Małopolski. Rys. Cele fundacji EKLASTER EKLASTER O nas Fundacja eklaster powstała z inicjatywy środowisk reprezentujących MŚP oraz samorządowców i naukowców województwa małopolskiego. Duży i wciąż w niewielkim stopniu wykorzystany potencjał

Bardziej szczegółowo

Rozwój rynku rodzimych roślin strączkowych jako czynnik bezpieczeństwa żywnościowego w Polsce

Rozwój rynku rodzimych roślin strączkowych jako czynnik bezpieczeństwa żywnościowego w Polsce Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Ekonomiczno-Społeczny Zakład Rachunkowości, Rynków Finansowych i Towarowych w Gospodarce Żywnościowej Rozwój rynku rodzimych roślin strączkowych jako czynnik

Bardziej szczegółowo

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Mirosław Marek PARP, Prezes Zarządu Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan

Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan AKTUALNE PROBLEMY POLITYKI KONKURENCJI KONFERENCJA JUBILEUSZOWA Z OKAZJI XX-LECIA UOKiK KONKURENCJA JAKO FUNDAMENT GOSPODARKI WOLNORYNKOWEJ Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska

Bardziej szczegółowo

Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym

Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym Przemysł spożywczy jest jednym z ważniejszych działów gospodarki. Jego udział

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW Marita Koszarek BSR Expertise, Politechnika Gdańska INTERIZON NAJWAŻNIEJSZE FAKTY Branża ICT: informatyka, elektronika, telekomunikacja Interizon dawniej Pomorski

Bardziej szczegółowo

Przyszłość w produkcji owoców porzeczki czarnej na świecie, szanse i zagrożenia

Przyszłość w produkcji owoców porzeczki czarnej na świecie, szanse i zagrożenia Przyszłość w produkcji owoców porzeczki czarnej na świecie, szanse i zagrożenia prof. dr hab. Eberhard Makosz IV Międzynarodowa Konferencja Porzeczkowa Białowieża, 2 6 czerwca 2014 r. Światowa produkcja

Bardziej szczegółowo

Zasady współpracy z partnerami handlowymi oraz pośrednikami występującymi w eksporcie

Zasady współpracy z partnerami handlowymi oraz pośrednikami występującymi w eksporcie Zasady współpracy z partnerami handlowymi oraz pośrednikami występującymi w eksporcie 14 października 2014 Spotkanie informacyjne w Wągrowcu Co eksporter wiedzieć powinien? Aby nawiązać skuteczną współpracę:

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

Prezentacja inwestorska

Prezentacja inwestorska Prezentacja inwestorska Profil biznesu kooperacja w zakresie produkcji elementów wykonanych z blach + PRODUKCJA SYSTEMÓW ODPROWADZANIA SPALIN WYKONANYCH ZE STALI NIERDZEWNYCH + handel akcesoriami i elementami

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Elementy określone przez liderów sekcji w obszarze Bezpieczna Żywność

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Logistyka Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 3 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Międzyorganizacyjne relacje logistyczne

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

VENDIO SPRZEDAŻ kompleksowa obsługa sprzedaży. dcs.pl Sp. z o.o. vendio.dcs.pl E-mail: info@dcs.pl Warszawa, 16-10-2014

VENDIO SPRZEDAŻ kompleksowa obsługa sprzedaży. dcs.pl Sp. z o.o. vendio.dcs.pl E-mail: info@dcs.pl Warszawa, 16-10-2014 VENDIO SPRZEDAŻ kompleksowa obsługa sprzedaży dcs.pl Sp. z o.o. vendio.dcs.pl E-mail: info@dcs.pl Warszawa, 16-10-2014 Agenda Jak zwiększyć i utrzymać poziom sprzedaży? VENDIO Sprzedaż i zarządzanie firmą

Bardziej szczegółowo

Praca dyplomowa Analiza systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach w województwie Podkarpackim

Praca dyplomowa Analiza systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach w województwie Podkarpackim Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie Praca dyplomowa Analiza systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach w województwie Podkarpackim Autor: Alicja Czekańska Opiekun

Bardziej szczegółowo

E-commerce w exporcie

E-commerce w exporcie E-commerce w exporcie Radosław BARTOCHOWSKI International Trade Technologies Sp. z o.o. Jasionka 954, 36-002 Jasionka Podkarpacki Park Naukowo-Technologiczny www.itt-poland.com 1. Możliwości automatyzacji

Bardziej szczegółowo

Oferta organizacji wyjazdowej misji gospodarczej na targi FRUIT LOGISTICA Berlin 3 4 5 LUTY 2016

Oferta organizacji wyjazdowej misji gospodarczej na targi FRUIT LOGISTICA Berlin 3 4 5 LUTY 2016 Oferta organizacji wyjazdowej misji gospodarczej na targi FRUIT LOGISTICA NIP: 946 25 74 510 Lubelskie Centrum Consultingu sp. z o.o. powstało w 2009 roku w Lublinie aby wspierać przedsiębiorczość i pokazywać

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r. Biuro Analiz i Programowania Warszawa, marzec 2014 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r. Od akcesji Polski do UE sukcesywnie rosły obroty towarami rolnospożywczymi oraz ich udział

Bardziej szczegółowo

Kampania promocyjna. Jem bo polskie. Konferencja prasowa POHiD 8 października 2014

Kampania promocyjna. Jem bo polskie. Konferencja prasowa POHiD 8 października 2014 Kampania promocyjna Jem bo polskie Konferencja prasowa POHiD 8 października 2014 Geneza i powód realizacji kampanii Wola wsparcia polskiej gospodarki Sprostanie wyzwaniu nadpodaży jabłek Statystyka skala

Bardziej szczegółowo

Artur Skiba, SAZ Przegląd sytuacji na rynku agencji zatrudnienia Overview of the market situation of employment situation

Artur Skiba, SAZ Przegląd sytuacji na rynku agencji zatrudnienia Overview of the market situation of employment situation Artur Skiba, SAZ Przegląd sytuacji na rynku agencji zatrudnienia Overview of the market situation of employment situation 3rd International Recruitment Congress 2015 Od początku istnienia celem SAZ jest

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 2 Zamieszczamy podsumowanie analizy rynkowej wraz z aneksem statystycznym, przygotowanej dla Centrów Obsługi Eksportera i Inwestora (COIE),

Bardziej szczegółowo

POWER PRICE S.A. Moc ukryta w cenie

POWER PRICE S.A. Moc ukryta w cenie POWER PRICE S.A. Moc ukryta w cenie Warszawa, marzec 2011 r. Dane rejestrowe spółki Power Price S.A. ul. Rosy Bailly 36 01-494 Warszawa tel./fax (22) 25 01 700 www.powerprice.pl e-mail: biuro@powerprice.pl

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl BIZNESPLAN Każda działalność gospodarcza, nawet najmniejsza, musi zostać skrupulatnie zaplanowana. Plan przedsięwzięcia gospodarczego konstruuje się zazwyczaj w formie biznesplanu. Biznesplan 1 (ang. business

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów. Dawid Doliński

Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów. Dawid Doliński Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów Dawid Doliński Dlaczego MonZa? Korzyści z wdrożenia» zmniejszenie wartości zapasów o 40 %*» podniesienie poziomu obsługi

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny www.maciejczak.pl Łańcuch logistyczny a łańcuch dostaw Łańcuch dostaw w odróżnieniu od łańcucha logistycznego dotyczy integracji

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Olsztyn, 24 marca 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

OBSŁUGA EKSPORTU POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

OBSŁUGA EKSPORTU POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW OBSŁUGA EKSPORTU POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SEKRETEM BIZNESU JEST WIEDZIEĆ TO, CZEGO NIE WIEDZĄ INNI Arystoteles Onassis SZANOWNI PAŃSTWO, Lubelskie Centrum Consultingu sp. z o. o. powstało w 2009 roku w

Bardziej szczegółowo

NSS. Programy pomocowe (operacyjne)

NSS. Programy pomocowe (operacyjne) Możliwości wsparcia Startup-ów z funduszy Unii Europejskiej Anna Widelska Maciej Wiśniewski Branżowy Punkt Kontaktowy dla IT NSS Narodowa Strategia Spójności Programy pomocowe (operacyjne) Program Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców Sprawy organizacyjne Literatura B. Żurawik, W. Żurawik: Marketing usług finansowych, PWN, Warszawa, 2001 M. Pluta-Olearnik: Marketing usług bankowych, PWE, Warszawa, 2001 Marketing na rynku usług finansowych

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE NA PRZEPROWADZENIE BADAŃ MARKETINGOWYCH

ZAPYTANIE OFERTOWE NA PRZEPROWADZENIE BADAŃ MARKETINGOWYCH Poznań, dnia 11.04.2014 r. ZAPYTANIE OFERTOWE NA PRZEPROWADZENIE BADAŃ MARKETINGOWYCH Zapytanie ofertowe dotyczy realizacji badań marketingowych w projekcie pn. "Rozwój Poznańskiej Palarni Kawy Astra Sp.

Bardziej szczegółowo

Misja i działania Agencji Rynku Rolnego w zakresie wspierania innowacji i promocji żywności wysokiej jakości

Misja i działania Agencji Rynku Rolnego w zakresie wspierania innowacji i promocji żywności wysokiej jakości Misja i działania Agencji Rynku Rolnego w zakresie wspierania innowacji i promocji żywności wysokiej jakości Kraków, 8 października 2015 r. Piotr Sendor Informacja o instytucji 1990 r. - Powstanie Agencji

Bardziej szczegółowo

Znaczenie rzetelności firmy w relacjach biznesowych. Małgorzata Wołczek Ekspert ds. Negocjacji i Windykacji

Znaczenie rzetelności firmy w relacjach biznesowych. Małgorzata Wołczek Ekspert ds. Negocjacji i Windykacji Znaczenie rzetelności firmy w relacjach biznesowych Małgorzata Wołczek Ekspert ds. Negocjacji i Windykacji Początki działalności bywają trudne Zanim powstała firma przyszły przedsiębiorca musiał: Mieć

Bardziej szczegółowo

Kontekst sytuacyjny: Pytanie pozostaje tylko w jakich obszarach ich rozwijać?

Kontekst sytuacyjny: Pytanie pozostaje tylko w jakich obszarach ich rozwijać? WPŁYW POZIOMU ŚWIADOMOŚCI BIZNESOWEJ NA ROZWÓJ ORGANIZACJI SPRZEDAŻY NA RYNKU PRODUKTÓW FMCG Szanowni Państwo, Przedstawiamy Państwu poniższą ofertę dotyczącą wsparcia pracowników działu sprzedaży w Państwa

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN. Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2. Ruda Śląska

BIZNESPLAN. Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2. Ruda Śląska BIZNESPLAN Pełna nazwa szkoły Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 Miejscowość Ruda Śląska 1. Krótki opis celu i charakteru przyszłej działalności a. czego dotyczy przedsięwzięcie Firma PASJONACI SMAKÓW

Bardziej szczegółowo

Analiza tendencji w zakresie strategii marketingowych na zagranicznych rynkach mięsa wołowego - branding. Otwock, 19 października 2012r.

Analiza tendencji w zakresie strategii marketingowych na zagranicznych rynkach mięsa wołowego - branding. Otwock, 19 października 2012r. Analiza tendencji w zakresie strategii marketingowych na zagranicznych rynkach mięsa wołowego - branding Otwock, 19 października 2012r. Którą wołowinę wybierzesz? A teraz? Czym jest branding? Branding

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe Koncepcja to zbiór założeń, które będą stanowić podstawę sporządzenia biznesplanu. Powinny one dotyczyć genezy pomysłu, oceny pojemności potencjalnych rynków zbytu wraz z identyfikacją potencjalnych konkurentów,

Bardziej szczegółowo

KLASTER TURYSTYKI MEDYCZNEJ I UZDROWISKOWEJ PRZYKŁADEM DZIAŁAŃ INTELIGENTNEJ SPECJALIZACJI

KLASTER TURYSTYKI MEDYCZNEJ I UZDROWISKOWEJ PRZYKŁADEM DZIAŁAŃ INTELIGENTNEJ SPECJALIZACJI KLASTER TURYSTYKI MEDYCZNEJ I UZDROWISKOWEJ PRZYKŁADEM DZIAŁAŃ INTELIGENTNEJ SPECJALIZACJI Kujawsko-Pomorska Organizacja Pracodawców Lewiatan KLASTRY JAKO CZYNNIK ROZWOJU REGIONU Współpraca Większa innowacyjność

Bardziej szczegółowo

700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE

700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE ŚNIADANIE PRASOWE: 700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE 29 października 2013r. Warszawa, Klub Bankowca, ul. Smolna 6 0 KRAJOWY PUNKT KONTAKTOWY

Bardziej szczegółowo

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

LGD Stowarzyszenie Turystyczne Kaszuby Działanie Leader PROW 2014-2020. Możliwości uzyskania dofinansowania przetwórstwo produktów lokalnych

LGD Stowarzyszenie Turystyczne Kaszuby Działanie Leader PROW 2014-2020. Możliwości uzyskania dofinansowania przetwórstwo produktów lokalnych LGD Stowarzyszenie Turystyczne Kaszuby Działanie Leader PROW 2014-2020 Możliwości uzyskania dofinansowania przetwórstwo produktów lokalnych S T O W A R Z Y S Z E N I E T U R Y S T Y C Z N E K A S Z U B

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Katarzyna Duda Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia 2012 Dotacje na innowacje Spis treści: Czego oczekuje inwestor i jakich pomysłów szuka Biznesplan jak

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN W PRAKTYCE

BIZNES PLAN W PRAKTYCE BIZNES PLAN W PRAKTYCE Biznes Plan Biznes Plan jest to dokument, dzięki któremu możemy sprzedać naszą fascynację prowadzoną działalnością oraz nadzieje, jakie ona rokuje, potencjalnym źródłom wsparcia

Bardziej szczegółowo

Wielkopolskie Centrum Klastrowe

Wielkopolskie Centrum Klastrowe Wielkopolskie Centrum Klastrowe Platforma klastrów Założenia koncepcji Brokera Technologicznego Marek Dondelewski Poznao 10.09.2012r. LMC www.ines.org.pl Program rozwoju klasteringu Program ekspercki Konsorcjum

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo

Prezentacja wyników za IV kwartał 2013 Grupy OPONEO.PL. Bydgoszcz, luty 2014 rok

Prezentacja wyników za IV kwartał 2013 Grupy OPONEO.PL. Bydgoszcz, luty 2014 rok Prezentacja wyników za IV kwartał 2013 Grupy OPONEO.PL Bydgoszcz, luty 2014 rok profil grupy kapitałowej OPONEO.PL lider rynku e-sprzedaży ogumienia i felg w Polsce firma z 13 letnim doświadczeniem w branży

Bardziej szczegółowo

Plany rozwoju na lata 2010-2012 realizowane w ramach nowej struktury Grupy Kapitałowej. Warszawa, 10 lutego 2010 r.

Plany rozwoju na lata 2010-2012 realizowane w ramach nowej struktury Grupy Kapitałowej. Warszawa, 10 lutego 2010 r. Plany rozwoju na lata 2010-2012 realizowane w ramach nowej struktury Grupy Kapitałowej Warszawa, 10 lutego 2010 r. 2000 2005 Dynamiczny rozwój niekonkurowanie ze swoimi klientami brak własnych aptek wzrost

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej Wrocław, 02.06.2010 Materiał prasowy Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej W sprawnym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa coraz większego znaczenia nabierają zintegrowane systemy informatyczne.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii Spis treści Wprowadzenie Rozdział 1 Pojęcie i klasyfikacja produktów oraz ich miejsce w strategii firmy - Jerzy Koszałka 1.1. Wstęp 1.2. Rynek jako miejsce oferowania i wymiany produktów 1.3. Pojęcie produktu

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej STRESZCZENIE Komitet Techniczny nr 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej, działający w ramach Polskiego

Bardziej szczegółowo

Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym

Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym Prof. dr hab. Stanisław Kowalczyk Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych Oczekiwania współczesnych konsumentów*

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Napędzamy rozwój przedsiębiorstw

Napędzamy rozwój przedsiębiorstw Inicjatywa JEREMIE w województwie pomorskim - PRFPK Sp. z o.o. w procesie finansowania MŚP Inicjatywa JEREMIE dla rozwoju Pomorza Napędzamy rozwój przedsiębiorstw Realizacja operacji wg stanu na koniec

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych Jaka jest Rola MJWPU? Wprowadzanie w świat finansowania innowacji na Mazowszu

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Paweł Zemła Członek Zarządu Equity Investments S.A. Wprowadzenie Strategie nastawione na

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Czy logistyka może pomóc zbudować konkurencyjność

Czy logistyka może pomóc zbudować konkurencyjność A leading automotive logistics company A leading automotive logistics company Czy logistyka może pomóc zbudować konkurencyjność Prezentacja CAT Cargo Logistics Polska Michał Sierański 2014-05-28 Agenda

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo