Świadczenie usług teleinformatycznych 312[02].Z4.02

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Świadczenie usług teleinformatycznych 312[02].Z4.02"

Transkrypt

1 MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ Jadwiga Kaczmarska-Krawczak Świadczenie usług teleinformatycznych 312[02].Z4.02 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy Radom

2 Recenzenci: prof. PŁ dr hab. inż. Krzysztof Pacholski doc. dr inż. Stanisław Derlecki Opracowanie redakcyjne: mgr inż. Ryszard Zankowski Konsultacja: mgr Małgorzata Sienna Poradnik stanowi obudowę dydaktyczną programu jednostki modułowej 312[02].Z4.02 Świadczenie usług teleinformatycznych, zawartego w modułowym programie nauczania dla zawodu technik teleinformatyk. Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy, Radom

3 SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie 3 2. Wymagania wstępne 5 3. Cele kształcenia 6 4. Materiał nauczania Podstawy ekonomii i ekonomiki Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Rachunkowość firm i przedsiębiorstw Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Marketing rynku teleinformatycznego Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Podejmowanie działalności gospodarczej Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Formy opodatkowania przedsiębiorstw Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Analiza kosztów własnych w działalności gospodarczej Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów 5. Sprawdzian osiągnięć Literatura

4 1. WPROWADZENIE Poradnik ten będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy o świadczeniu usług teleinformatycznych. W poradniku zamieszczono: wymagania wstępne określające umiejętności, jakie powinieneś posiadać, abyś mógł bez problemów rozpocząć pracę z poradnikiem, cele kształcenia, czyli wykaz umiejętności, jakie opanujesz w wyniku kształcenia w ramach tej jednostki modułowej, materiał nauczania, czyli wiadomości teoretyczne konieczne do opanowania treści jednostki modułowej, zestaw pytań sprawdzających, abyś mógł sprawdzić, czy opanowałeś już materiał nauczania, ćwiczenia zawierające polecenia, sposób wykonania oraz wyposażenie stanowiska pracy, które pozwolą Ci ukształtować określone umiejętności praktyczne, sprawdzian postępów pozwalający sprawdzić Twój poziom wiedzy po wykonaniu ćwiczeń, sprawdzian osiągnięć opracowany w postaci testu, który umożliwi Ci sprawdzenie Twoich wiadomości i umiejętności opanowanych podczas realizacji programu danej jednostki modułowej, literaturę związaną z programem jednostki modułowej umożliwiającą pogłębienie Twej wiedzy z zakresu programu tej jednostki. Materiał nauczania został podzielony na siedem części. W pierwszej części znajdziesz podstawowe informacje o ekonomii i ekonomice. W części drugiej zawarte zostały podstawowe pojęcia związane z rachunkowością firm i przedsiębiorstw. Informacje na temat marketingu rynku teleinformatycznego zawarte zostały w rozdziale trzecim. Czwarty rozdział poświęcony został omówieniu form organizacyjno-prawnych przedsiębiorstw. W piątym rozdziale zawarto materiał nauczania poświęcony podejmowaniu działalności gospodarczej. Szósty rozdział zawiera informację na temat form opodatkowania przedsiębiorstw. Analiza kosztów własnych w działalności gospodarczej została opisana w rozdziale siódmym materiału nauczania. 3

5 312[02].Z4 Usługi teleinformatyczne 312[02].Z4.01 Stosowanie norm i przepisów prawnych w zakresie działalności teleinformatycznej 312[02].Z4.02 Świadczenie usług teleinformatycznych Schemat układu jednostek modułowych 4

6 2. WYMAGANIA WSTĘPNE Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć: realizować zadania zawodowe z zastosowaniem wymogów prawnych dotyczących produktów i usług teleinformatycznych, zbierać i analizować informacje techniczne, ekonomiczne i prawne z zakresu telekomunikacji i teleinformatyki, korzystać z różnych źródeł informacji technicznej, jak: Polskie Normy i poradniki, analizować treść zadania, dobierać metody i plan rozwiązania, komunikować się i pracować w zespole, samodzielnie podejmować decyzje, dokonywać oceny swoich umiejętności. 5

7 3. CELE KSZTAŁCENIA W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć: zinterpretować pojęcia z zakresu ekonomii i rachunkowości, przeanalizować zapotrzebowanie rynku i zaplanować zakres działalności gospodarczej, przeprowadzić procedurę uruchomienia działalności gospodarczej, złożyć stosowne dokumenty oraz wypełnić bieżące zobowiązania wobec ZUS i urzędu skarbowego, spełnić dodatkowe wymagania prawne dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej w określonej dziedzinie (lokal, pojazdy, maszyny i narzędzia, rachunek bankowy, kwalifikacje zawodowe), posłużyć się opisami funkcji i usług teleinformatycznych, posłużyć się ofertami, cennikami i zestawieniami, przeanalizować koszty eksploatacji komputerów i urządzeń sieciowych oraz zaktualizować dokumentację eksploatacyjną, opracować instrukcje, oferty i cenniki przy użyciu komputera PC i oprogramowania biurowego, obliczyć należność za sprzęt i usługi, uwzględnić przy sporządzaniu ofert i cenników koszt zastosowania wymogów prawnych w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. 6

8 4. MATERIAŁ NAUCZANIA 4.1. Podstawy ekonomii i ekonomiki Materiał nauczania Produkcja dóbr materialnych i usług nasuwa szereg dalszych pytań, związanych np. z kształtowaniem się zmian wielkości produkcji, poziomu cen wytworzonych dóbr, wielkości koniecznego zatrudnienia, rozmiarów osiąganych dochodów ze sprzedaży dóbr. Rozwiązanie tych spraw wymaga uwzględnienia występowania kategorii ekonomicznych w rodzaju pieniądza, kapitału, pracy, handlu wewnętrznego i międzynarodowego. Ekonomia jest z tego punktu widzenia sztuką podejmowania właściwych decyzji w życiu publicznym i prywatnym. To podejmowanie decyzji odbywa się stale w warunkach rzadkości dóbr, tj. niemożności zaspokojenia wszystkich potrzeb za pomocą ograniczonych zasobów (środków), którymi dysponują jednostki. Z powodu rzadkości dóbr podejmowane są trudne decyzje w zakresie optymalnej alokacji (rozmieszczenia) zasobów w skali dotyczącej poszczególnych ludzi, społeczności lokalnych i całego kraju. Decyzje gospodarcze maja zawsze dwa aspekty: pozytywny i negatywny. Aspekt pozytywny oznacza wybór między celami, jakie zamierzamy realizować oraz jakie zasoby przeznaczymy na osiągnięcie tych celów. Aspekt negatywny oznacza konieczność rezygnacji z niektórych celów. Na gruncie dotychczasowego rozwoju ekonomii jako nauki wykształciły się dwa główne działy ekonomii jako dziedziny studiów: mikroekonomia i makroekonomia. Mikroekonomia zajmuje się analizą zachowania poszczególnych składników gospodarki, jej działów, sektorów, gałęzi, przedsiębiorstw, gospodarstw domowych. W ramach podejścia mikroekonomicznego podejmuje się próbę odpowiedzi na następujące pytania: Co określa cenę poszczególnych dóbr i usług? Co określa wielkość produkcji poszczególnych firm i gałęzi przemysłu? Co określa wysokość płac, które otrzymują pracownicy? Co określa wysokość stopy procentowej otrzymywanej lub płaconej w systemie bankowym? Co określa wysokość zysków przedsiębiorców? Występuje tu analiza mikroekonomiczna z interpretacją zjawisk zachodzących na rynku oraz związanych z dokonywaniem osobistych wyborów produktów przy ich zakupach, a także mierzenie i przewidywanie działania całego systemu gospodarczego. Makroekonomia jest badaniem gospodarki jako całości lub też jej znaczących części zajmuje się badaniem agregatowych zmiennych ekonomicznych: produkcji, zatrudnienia, inwestycji, popytu, ogólnego poziomu cen. W ramach podejścia makroekonomicznego spotkać można następujące pytania: Co określa ogólny poziom cen, stopę inflacji? Co określa poziom produkcji krajowej i dochodu narodowego? Jakie skutki pociąga za sobą polityka pieniężna i podatkowa rządu w zakresie ukształtowania ogólnego poziomu cen, dochodów, produkcji, zatrudnienia i bezrobocia? Jakie kroki może podjąć rząd dla przeciwdziałania inflacji, bezrobociu i recesji? Badanie zjawisk gospodarczych wymaga uwzględnienia czynnika czasu. Przejawia się to między innymi w badaniu stanów statycznych i dynamicznego opisywania zasobów 7

9 i strumieni wielkości ekonomicznych oraz przebiegu zjawisk gospodarczych w krótkim i długim okresie. Wśród zjawisk gospodarczych występują następujące rodzaje zasobów: ludzkie, naturalne i kapitałowe. Zasoby charakteryzują się tym, że przedstawiają wartości pewnych wielkości ekonomicznych w danym czasie (np. na koniec kwartału, roku). Obok zasobów występują również strumienie, które wyrażają wartości wielkości ekonomicznych w pewnym okresie (np. w ciągu roku). Przykładem zasobu może być kapitał, natomiast przykładem strumienia inwestycje prowadzone przy użyciu tego kapitału. System gospodarowania opartego na rynku powstał w wyniku ewolucji stosunków wymiennych w społeczeństwie, tj. przejścia od najprostszych form wymiany towaru na inny tzw. barteru, do wymiany przy użyciu pieniądza. Wszystkie zjawiska rynkowe, niezależnie od ich różnorodnych form, mają pewne cechy wspólne: występują w nich dwie, uzależnione nawzajem strony: PRODUCENCI SPRZEDAWCY reprezentują podaż KONSUMENCI NABYWCY reprezentują popyt Odbywająca się między nimi transakcja kupna sprzedaży ma swoją cenę. Ocena i weryfikacja oraz sposób zachowania się podmiotów rynkowych wynika ze sposobu konkurowania między nimi. Rynek jest źródłem informacji dla podmiotów gospodarujących. Kształtowanie się tzw. parametrów rynkowych, np. cen dóbr i usług, cen czynników produkcji, stopy procentowej, relacji rentowności różnych rodzajów produkcji, relacji płac itp. dostarcza podmiotom gospodarczym obiektywnych informacji. Rynek jest także mechanizmem umożliwiającym powstawanie, przywracanie i utrzymywanie się stanów równowagi w gospodarce. Warunkiem sprawnego działania rynku jest efektywna konkurencja. W gospodarce występują dwa podstawowe podmioty: konsumenci reprezentowani przez gospodarstwa domowe, producenci reprezentowani przez przedsiębiorców. Rynek dzieli się na: rynki szeroko rozumianych dóbr i usług konsumpcyjnych, rynki zasobów i czynników produkcji, określane też jako rynek kapitałowy w szerokim znaczeniu. Ceny produktów i usług oraz ceny zasobów i czynników produkcji są określane na rynkach, na których producenci i konsumenci oddziałują wzajemnie na siebie. Przedsiębiorcy płacą za korzystanie z usług produkcyjnych i zasobów konsumentów, którzy z kolei płacą za kupowane dobra i usługi służące do zaspokojenia ich różnorodnych potrzeb. W warunkach polskich najczęściej mówi się o wolnej gospodarce rynkowej jako o uniwersalnej formie gospodarowania. Wynika to z przekonania, że rynek wiąże się właściwie z wolną konkurencją. Wyróżniamy konkurencję doskonałą i konkurencję niedoskonałą. Konkurencja doskonała charakteryzuje się następującymi cechami: rozproszenie podaży i popytu oznacza stan, w którym występuje duża liczba producentów (sprzedających) i kupujących, nie mogących wpływać na kształtowanie się sytuacji na rynku, ponieważ ich udziały stanowią niewielki ułamek globalnej podaży i globalnego popytu. Z tego powodu poszczególni producenci i kupujący nie mają wpływu na cenę i kształtuje się na rynku jako wypadkowa ofert wszystkich sprzedawców i zapotrzebowania wszystkich nabywców, płynność podaży i popytu która mówi, że nie istnieją żadne przeszkody (ekonomiczne, prawne, techniczne) w wejściu na rynek i wyjściu z rynku. Występuje pełna mobilność czynników produkcji, 8

10 pełna znajomość stanu rynku przez sprzedających i kupujących zakłada, że wszyscy kupujący jak i sprzedający mają doskonałą informację o produkcie i jego cenie, jednorodność (homogeniczność) dóbr stanowiących przedmiot transakcji. Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków oznacza występowanie konkurencji niedoskonałej. Najważniejszą grupę producentów i sprzedawców w gospodarce rynkowej stanowią przedsiębiorcy, działający w różnorodnych dziedzinach gospodarki. Wspólną cechą ich działalności jest kierowanie się zmysłem przedsiębiorczości, który pozwala na szybkie wykorzystywanie sygnałów rynkowych o lukach w podaży i dokonywanie nowych alokacji (rozdysponowania) posiadanych zasobów. Teoria ekonomii wyznacza przedsiębiorcy w gospodarce rynkowej eksponowaną rolę. Głównym czynnikiem pobudzającym rozwój gospodarki rynkowej są innowacje, czyli stosowanie nowych, dotychczas nie znanych kombinacji czynników produkcji. Prowadzi to do konkurencji pomysłów przy wytwarzaniu nowych produktów, co wiąże się ze stałym procesem twórczego niszczenia, w którym nowe produkty, jakościowo lepsze, wypierają stare. Przedsiębiorca to nie właściciel czy kierownik jakiejś firmy, ale człowiek potrafiący doskonale kierować ludźmi i firmą niezależnie od jego pozycji społecznej oraz ma pomysły. Podejmowane przez przedsiębiorcę decyzje związane z wytwarzaniem nowego produktu dotyczą nie tylko jego firmy, ale całego otoczenia. Wywierają wpływ na pracowników, dostawców czynników produkcji, konkurentów i konsumentów. Dlatego decyzje przedsiębiorcy opierają się nie tylko na rachunku ekonomicznym, związanym z maksymalizacją zysku, ale również na poczuciu odpowiedzialności, wynikającej z tzw. efektów zewnętrznych działalności przedsiębiorstwa (kosztów i korzyści zewnętrznych). Przedsiębiorcy, podejmując decyzje o rozmiarach i rodzaj produkcji, analizują kształtowanie się kosztów oraz utargów. Porównanie tych dwóch wielkości informuje ich o rozmiarach zysku. Analiza jest prowadzona w ujęciu całkowitym, przeciętnym i marginalnym (krańcowym). Zc = Uc Kc Zp = Up Kp Zk = Uk Kk gdzie: Kc koszt całkowity, Uc utarg całkowity, Zc zysk całkowity, Kp koszt przeciętny, Up utarg przeciętny, Zp zysk przeciętny, Kk koszt krańcowy, Uk utarg krańcowy, Zk zysk krańcowy. Punktem wyjścia analizy są nakłady związane z kształtowaniem się kosztów produkcji. Klasyfikacja kosztów: koszt całkowity Kc oznacza ogólny nakład niezbędny do wytworzenia określonej wielkości produkcji. Składa się z kosztu stałego Ks i kosztu zmiennego Kz. koszt stały Ks jest niezależny od rozmiarów produkcji, np. amortyzacja urządzeń, niektóre stałe opłaty, wynagrodzenie obsługi administracyjnej itp., koszt zmienny Kz zmienia się wraz z rozmiarami produkcji, np. nakłady na surowce, energię, płace akordowe, koszt przeciętny (albo jednostkowy) Kp stanowi iloraz (stosunek) kosztu całkowitego do rozmiarów produkcji. Kp = koszt całkowity /produkcja 9

11 Koszty przeciętne mogą być odniesione do kosztu stałego i kosztu zmiennego. Kps = koszt stały/produkcja Kpz = koszt zmienny/produkcja gdzie: Kps koszt przeciętny stały, Kpz koszt przeciętny zmienny Można zapisać, że: Kp = Kps + Kpz Dla potrzeb analiz, uwzględniających małe zmiany w rozmiarach produkcji, zachodzące w okresie krótkim, stosuje się koszty krańcowe (marginalne). Koszt krańcowy Kk oznacza zmianę kosztu, wynikającą ze zmiany (zwiększenia lub zmniejszenia) produkcji o najmniejszą jednostkę. Czynnik produkcji, jakim jest praca, jest towarem szczególnego rodzaju, którym ludzie są bezpośrednio zainteresowani. Pracodawca kupuje na rynku pracy ów towar za pewną cenę, tj. płacę. W warunkach rynku konkurencyjnego płaca, czyli cena pracy, jest określana tak, jak inne ceny, tzn. przez popyt i podaż. Wyjaśnienie poziomu otrzymywanej płacy wymaga rozpatrzenia determinant popytu i podaży. Popyt na pracę jest określony przez poziom płacy realnej (rozumianej jako ilość dóbr i usług nabywanych za płacę nominalną przy danym poziomie cen) w porównaniu z niskim poziomem płac, który będzie sprzyjać powiększaniu zatrudnienia. Popyt na pracę wynika w pewnym zakresie z popytu dobra i usługi i im ten popyt jest większy, tym większy popyt na dany rodzaj pracy i wyższe płace. Inną, szczególnie ważną determinantą popytu na pracę jest wydajność pracy, rozumiana jako ilość dóbr lub usług, którą wytwarza pracownik w jednostce czasu. Cena produktu finalnego określa wartość produkcji pracownika, lecz jego wydajność decyduje o tym, ile potrafi wytworzyć. Tak więc wydajność pracy oraz cena rynkowa tego co wytworzone wyznaczają wartość pracy dla przedsiębiorców i warunkują zgłaszany przez nich popyt na pracę. Z kolei podaż pracy zależy w prostym stosunku od wzrostu poziomu płac realnych. Który zwiększa liczbę pracowników na rynku pracy, przy założeniu, że pozostałe czynniki nie ulegną zmianie. Przy wyższych stawkach płac większa liczba pracowników skłonna będzie dłużej pracować niż przy niskich. Kapitał jako czynnik produkcji obejmuje wszelki wynik procesu produkcyjnego, który przeznaczony jest do późniejszego wykorzystania w procesie produkcyjnym. Kapitał to także dobra kapitałowe ( inwestycyjne), czyli wszelkie przedmioty materialne niezbędne w procesie produkcji: budynki, maszyny, surowce, materiały, półprodukty itp. Szczególną cechą dóbr kapitałowych jest to, że mogą one być zarówno nakładem, jak i wynikiem. W praktyce pojęcie kapitału ma jeszcze szerszy zakres, obejmuje bowiem również wszelkie aktywa przedsiębiorstw, znaki firmowe i patenty. Dobra kapitałowe są sprzedawane i kupowane na rynkach dóbr kapitałowych. Większość dóbr kapitałowych, wykorzystywanych przez przedsiębiorstwo, jest ich własnością. Niektóre są jednak wynajmowane, dzierżawione i opłata pobierana w tych wypadkach nazywana jest czynszem. Właściciele dóbr kapitałowych w swych decyzjach gospodarczych kierują się najczęściej wysokością stopy dochodu z kapitału, która jest stosunkiem rocznego dochodu do kosztu zakupionego dobra kapitałowego. Pojawienie się w gospodarce nowych dóbr kapitałowych uzależnione jest od procesu oszczędzania. Aby powiększyć zasób dóbr kapitałowych, ktoś musi ograniczyć 10

12 bieżącą konsumpcję, tzn. zaoszczędzić część swojego dochodu. Proces oszczędzania warunkuje produkcję dóbr kapitałowych w dwojakim znaczeniu: zwalnia zasoby potrzebne do produkcji dóbr kapitałowych, dostarcza funduszów niezbędnych do ich zakupu. W gospodarce rynkowej ludzie skłonni są ograniczać bieżącą konsumpcję, tzn. oszczędzać, ponieważ przynosi to określony dochód, zwany procentem. Procent jest płatnością za odłożoną konsumpcję, wyrażony w formie odsetek od wypożyczonej kwoty pieniężnej, która na konkurencyjnym rynku funduszów (kapitałów) pożyczkowych odzwierciedla produkcyjność kapitału. Z kolei stopa procentowa jest roczną płatnością za odłożoną konsumpcję, wyrażoną jako procent od wypożyczonej kwoty pieniężnej (równej kwocie odłożonej konsumpcji). W praktyce współczesnej gospodarki rynkowej wyróżnia się: rynkową (nominalną) stopę procentową, czyli całkowitą płatność, której można oczekiwać z tytułu udzielonej pożyczki, wyrażoną w postaci procentu. Rynkowa stopa procentowa zawiera w sobie trzy elementy: czystą stopę procentową, koszt ryzyka oraz oczekiwaną stopę inflacji, realną stopę procentową, czyli rynkową, nominalną stopę procentową, pomniejszoną o oczekiwaną stopę inflacji. Należy również zwrócić uwagę na możliwość finansowania działalności przedsiębiorstwa poprzez system bankowy. Bank spełnia funkcje pasywne i aktywne. Pierwsze polegają na gromadzeniu wkładów w postaci wolnych środków kapitałowych: zysków, oszczędności, odpisów amortyzacyjnych. Funkcje aktywne banków polegają na udzielaniu kredytów oraz dokonywaniu przelewów na polecenie właścicieli wkładów na rzecz osób i instytucji. Kredyty, udzielane przez banki, dzielimy na krótko-, średnio- i długoterminowe. Kredyt krótkoterminowy jest udzielany zwykle na czas nie dłuższy aniżeli rok i służy do finansowania bieżących operacji przedsiębiorstw. Kredyt średnioterminowy jest udzielany przeważnie na okres nie dłuższy niż 5 lat i służy do finansowania zakupów produkcji w postaci maszyn, urządzeń i surowców. Kredyt długoterminowy to kredyt udzielany na okres ponad 5 letni i służy do finansowania większych inwestycji Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Jaka jest rola przedsiębiorcy w gospodarce? 2. Dlaczego koszty całkowite nie rosną proporcjonalnie do wzrostu produkcji? 3. Jakie czynniki określają popyt na pracę? 4. Jakie czynniki określają podaż pracy? 5. Jaki rodzaj dochodu przynosi kapitał? 6. Jakie znasz funkcje pasywne banku? 7. Jakie znasz funkcje aktywne banku? 8. Na czym polega działanie mechanizmu rynkowego? 11

13 Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Wyobraź sobie, że jesteś właścicielem firmy teleinformatycznej mieszczącej się w Łodzi, przy ulicy Zielonej. W pobliżu znajdują się jeszcze trzy inne firmy teleinformatyczne świadczące ten sam rodzaj usług. Jakie podejmiesz działania, aby maksymalizować zysk Twojego przedsiębiorstwa? Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) zapoznać się z treścią zadania, 2) dobrać partnerów do pracy w grupie, 3) opracować strategię dotyczącą maksymalizacji zysku swojego przedsiębiorstwa, 4) wpisać wszystkie pomysły na kartce (burza mózgów nie krytykując żadnego z pomysłów Twoich koleżanek/kolegów), 5) uporządkować zapisane pomysły odrzucić ewentualnie nierealne lub budzące wątpliwości członków grupy, 6) zaprezentować efekty pracy na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: duże arkusze papieru, pisaki, tablica flip-chart. Ćwiczenie 2 Podaj przykłady czynników, które decydują o zwiększeniu lub zmniejszeniu popytu na rynku. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) zapoznać się z treścią zadania, 2) dobrać partnerów do pracy w grupie, 3) odpowiedzieć na pytanie: jakie czynniki decydują o zwiększeniu lub zmniejszeniu popytu na rynku?, 4) wpisać wszystkie pomysły na kartce (burza mózgów nie krytykując żadnego z pomysłów Twoich koleżanek/kolegów), 5) uporządkować zapisane pomysły odrzucić ewentualnie nierealne lub budzące wątpliwości członków grupy, 6) zaprezentować efekty pracy na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: duże arkusze papieru, pisaki, tablica flip-chart. 12

14 Sprawdzian postępów Czy potrafisz: Tak Nie 1) zinterpretować pojęcia z zakresu ekonomii? 2) określić rolę przedsiębiorcy w procesie gospodarczym? 3) wymienić funkcje pasywne i aktywne banku? 4) scharakteryzować działanie mechanizmu rynkowego? 5) określić informacje zawarte w podejściu mikro i makroekonomicznym? 13

15 4.2. Rachunkowość firm i przedsiębiorstw Materiał nauczania Początki rachunkowości sięgają zamierzchłej przeszłości. Po powstaniu gospodarki towarowo pieniężnej działalność gospodarcza została opodatkowana. Zaszła więc konieczność prowadzenia ksiąg handlowych i składania zeznań podatkowych. Dla wzmocnienia pamięci trzeba było zapisywać to wszystko, co wpływało na wielkość zysku i to, co majątek przedsiębiorcy zwiększało lub zmniejszało. Rachunkowość można zdefiniować jako system informacyjno kontrolny umożliwiający odzwierciedlenie przebiegu i rezultatów działalności gospodarczej danego przedsiębiorstwa. Zadania rachunkowości są realizowane w ramach rachunkowości zarządczej i rachunkowości finansowej. Rachunkowość zarządcza, nazywana również rachunkowością menedżerską, zbiera i przetwarza informacje na potrzeby wewnętrzne i dostarcza kierownictwu firmy dane do podejmowania decyzji w zakresie przyszłej działalności. Rachunkowość finansowa zbiera i tworzy na potrzeby odbiorców zewnętrznych i wewnętrznych informacje o działalności gospodarczej w okresie przeszłym. Obejmuje ona: księgowość, kalkulację, sprawozdawczość. Księgowość polega na zapisywaniu w ujęciu pieniężnym odpowiednio udokumentowanych zdarzeń gospodarczych. Jest ona źródłem informacji dla pozostałych części rachunkowości. Kalkulacja polega na obliczaniu kosztu jednostkowego wytwarzanego produktu pracy (wyrobu gotowego lub usługi). Informuje ona o sumie poniesionych kosztów i o wysokości poszczególnych składników kosztów (strukturze kosztów). Sprawozdawczość to sporządzanie okresowych zestawień liczbowych (sprawozdań) ujednoliconych pod względem tematycznym i dotyczących majątku, kapitałów, kosztów itp., które poddaje się interpretacji (ekonomicznej ocenie przebiegu zdarzeń gospodarczych oraz skutków wcześniej podjętych decyzji). Informacje dostarczane przez rachunkowość docierają do odbiorców: wewnętrznych pracowników i kierownictwa jednostki, zewnętrznych akcjonariuszy, banków, urzędów skarbowych, firm konkurencyjnych. Rachunkowość pełni w praktyce gospodarczej bardzo ważne funkcje: informacyjną, kontrolną, analityczną. Funkcja informacyjna jest realizowana przez dostarczanie danych potrzebnych do podejmowania właściwych decyzji w procesie zarządzania. Informacje te w zależności od potrzeb mogą mieć różny zakres i stopień szczegółowości, np.: stan majątku i kapitałów jednostki, przebieg procesów gospodarczych, wysokość ponoszonych kosztów i osiąganych przychodów, wyniki działalności, poziom wypłacalności. Z informacji tych korzysta szerokie grono użytkowników wewnętrznych i zewnętrznych, np.: właściciele firmy i potencjalni inwestorzy, interesują ich przede wszystkim wyniki finansowe i stopień ryzyka działalności prowadzonej przez firmę, 14

16 kredytodawcy i pożyczkodawcy, chcą wiedzieć, czy firma jest zdolna spłacać swoje długi, kontrahenci rynkowi, są zainteresowani realnością kontraktów, instytucje administracji państwowej, wykorzystują informacje na potrzeby statystyki, polityki gospodarczej oraz fiskalnej, pracownicy, są zainteresowani problematyką wynagrodzeń i zatrudnienia, władze lokalne, w związku bezrobociem, ochroną środowiska, lokalnymi podatkami, subwencjami. Funkcja kontrolna przejawia się w ochronie i zabezpieczeniu mienia firmy, a także w oddziaływaniu na racjonalne wykorzystanie majątku i zapobieganiu marnotrawstwu. Polega ona na prowadzeniu systematycznej kontroli dokumentacji i ewidencji majątku. Umożliwia nadzór nad posiadanym majątkiem i kapitałami poprzez porównanie stanów ewidencyjnych ze stanami rzeczywistymi liczby zawarte w sprawozdaniach są odpowiednio interpretowane, co pozwala na ocenę działalności przedsiębiorstwa, efektywności wykorzystania jego majątku, ujawnienie nieprawidłowości, wskazanie na rezerwy oraz umożliwia podjecie właściwych decyzji w celu polepszenia kondycji firmy. Funkcja analityczna jest realizowana przez interpretację danych zawartych w sprawozdawczości i ich analizę. Księgi rachunkowe to dokumentacja księgowa obejmująca zbiory zapisów księgowych, obrotów (sum zapisów) i sald, odzwierciedlają aktywa, pasywa, przychody i koszty przedsiębiorstwa, stanowią podstawę do sporządzenia sprawozdania finansowego. Przychód to wyrażona w pieniądzu wielkość sprzedaży produktów, towarów, materiałów, usług, wartość naliczonych odsetek, wielkość otrzymanych kar, grzywien. Koszt to wyrażone w pieniądzu zużycie rzeczowych składników majątku, wynagrodzenie za pracę, usługi obce, a także podatki, ubezpieczenie majątku, opłaty oraz inne elementy związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wynik finansowy to wyrażony w pieniądzu rezultat działalności jednostki gospodarczej osiągnięty w pewnym okresie. Sprawozdanie finansowe składa się z: bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej, sprawozdania ze zmian w kapitale własnym, sprawozdania z przepływu środków pieniężnych. Nadrzędne zasady rachunkowości Rachunkowość powinna być prowadzona w taki sposób, aby dostarczone przez nią informacje były wiarygodne i zgodne z rzeczywistością, a także użyteczne dla odbiorców informacji, przekazywanych przez rachunkowość. Reguły prawidłowego prowadzenia rachunkowości, zwane zasadami rachunkowości, są przedstawione następująco: zasada kontynuacji działania zakłada, że jednostka gospodarcza będzie kontynuowała, w dającej się przewidzieć przyszłości swoją działalność w tym samym zakresie lub bez istotnych zmian, zasada memoriałowa zakłada, że osiągnięte przychody i poniesione koszty zalicza się do okresu, w którym faktycznie wystąpiły, niezależnie od wpływu należności i zapłaty zobowiązania, zasada współmierności przychodów i kosztów zakłada, że na wynik finansowy wpływają zrealizowane w danym roku obrotowym przychody i poniesione dla nich koszty, zasada ostrożności (ostrożnej wyceny) mówi o tym, że wycena aktywów i pasywów jednostki musi być dokonana tak, aby nie został zniekształcony wynik finansowy, 15

17 zasada istotności wyodrębnia w ewidencji te operacje gospodarcze, które mają istotne znaczenie dla oceny sytuacji majątkowej, finansowej, rentowności jednostki i podejmowania decyzji, zasada ciągłości przewiduje stałe stosowanie tych samych, przyjętych przez jednostkę metod, w celu zapewnienia porównywalności danych i informacji liczbowych, zasada periodyzacji mówi o tym, że wszystkie operacje należy zapisywać w księgach rachunkowych. We współczesnym świecie rachunkowość jest podstawowym instrumentem nowoczesnego zarządzania firmą. Pozwala ona bowiem na ekonomiczną ocenę działalności prowadzonej przez firmę i skutków podejmowanych decyzji gospodarczych. Każda jednostka gospodarcza, aby mogła wykonywać określone zadania, musi dysponować właściwymi zasobami majątkowymi oraz pracownikami. Zasoby majątkowe jednostki nazywane są aktywami. Podzielić je można na: aktywa trwałe (zużywają się stopniowo) to zasoby majątkowe będące własnością przedsiębiorstwa, przeznaczone do wykorzystywania w jego działalności, są to: wartości niematerialne i prawne (prawa autorskie, licencje, znak towarowy, programy komputerowe, koncesje), środki trwałe (budynki, grunty, środki transportu, maszyny, urządzenia), inwestycje długo i krótkoterminowe (udziały wniesione do innych jednostek, akcje posiadane przez daną jednostkę, udzielone pożyczki, środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych), należności długo i krótkoterminowe (kwoty pieniężne należne od kontrahentów odbiorców, urzędów itp.), zapasy (materiały, towary, produkty), aktywa obrotowe (zużywają się w ciągu jednego cyklu produkcyjnego). Wszystkie środki gospodarcze, znajdujące się w dyspozycji przedsiębiorstwa, mają swoje źródła pochodzenia, zwane także źródłami finansowania aktywów, kapitałami lub funduszami. Kapitały (fundusze) wskazują skąd (od kogo?) pochodzą odpowiednie zasoby oraz kto ma prawo do dysponowania tymi zasobami (kto jest ich właścicielem). Z punktu widzenia praw własności kapitały dzielimy na: kapitały własne, kapitały obce. Źródła finansowania aktywów, na które składają kapitały własne i kapitały obce, nazywamy pasywami. Głównym źródłem finansowania aktywów powinny być kapitały (fundusze) własne. Stanowią one równowartość tych składników aktywów, które są własnością jednostki. Kapitały własne są wnoszone do jednostki gospodarczej przez jej założycieli w momencie, gdy ona powstaje. Początkowy wkład właściciela (lub właścicieli) może mieć postać pieniężną lub rzeczową (aport). Gdy wynikiem działalności gospodarczej jednostki jest strata, musi ona zostać pokryta kapitałem własnym. Straty zmniejszają wiec kapitały własne. Kapitały (fundusze) obce to równoważnik pieniężny tych składników majątku, które znajdują się w dyspozycji jednostki gospodarczej, a są własnością innych podmiotów i istnieje obowiązek ich zwrotu w ściśle określonym czasie. Dlatego nazywamy je zobowiązaniami (długami), np. kredyty bankowe, pożyczki, zobowiązania wobec dostawców czy pracowników. Jednostka gospodarcza swoje długi (kapitały obce) powinna klasyfikować także ze względu na okres ich spłaty. Zobowiązania rozpatrywane z tego punktu widzenia mogą mieć charakter krótkoterminowy lub długoterminowy. Zobowiązania krótkoterminowe to takie, których termin spłaty jest krótszy niż rok. Zobowiązania długoterminowe to takie, których termin spłaty jest dłuższy niż rok. Wyjątek stanowią zobowiązania z tytułu dostaw i usług, które bez względu na termin zapłaty zaliczane są do zobowiązań krótkoterminowych. 16

18 Grupując aktywa przedsiębiorstwa po jednej stronie, a źródła pochodzenia tych aktywów po drugiej, można zauważyć, że suma posiadanych aktywów równa się sumie źródeł jego pochodzenia. Zestawienie takie nazywamy bilansem. Bilans jest syntetycznym zestawieniem aktywów (zasobów majątkowych) i źródeł ich pochodzenia (pasywów), sporządzonym w ujęciu wartościowym, na określony dzień i w określonej formie. Jest to zestawienie statyczne, to znaczy podaje stan aktywów i kapitałów na ściśle określony moment. Jest on jakby fotografią aktywów jednostki. Bilans jest też ważnym dokumentem księgowym, dlatego powinien zawierać rzeczywisty (prawdziwy) stan aktywów i kapitałów. Jest on także sprawozdaniem finansowym, które jest wykorzystywane wewnątrz jednostki i przez inne (zewnętrzne) instytucje. Bilans może mieć formę tabelaryczną, w której aktywa wykazuje się po lewej stronie, a kapitały po prawej. Prawidłowo sporządzony bilans powinien zawierać następujące elementy: określenie jednostki sporządzającej bilans (jej nazwa, adres itp.), moment bilansowy, tj. datę sporządzenia bilansu (dzień, na który wyceniono aktywa i pasywa), nazwy i wartości poszczególnych pozycji zasobów majątkowych (aktywów) i kapitałów (pasywów), sumę bilansową, jako wynik oddzielnego podsumowania aktywów i pasywów, przy czym wartość aktywów powinna równać się wartości pasywów (zasada równowagi bilansowej), podpisy osób odpowiedzialnych za gospodarkę finansową jednostki gospodarczej, datę i miejsce sporządzenia bilansu Wyceny aktywów i pasywów dokonuje się na dzień bilansowy, czyli na dzień kończący rok obrotowy. W Polsce jest to najczęściej 31 grudnia. Bilans sporządzony na ten dzień jest bilansem końcowym (jest on jednocześnie bilansem początkowym (otwarcia) okresu po nim następującego na 1 stycznia roku następnego). W bilansie aktywa i pasywa podawane są w odpowiedniej kolejności. Aktywa szereguje się według wzrastającej płynności (możliwość zamiany na gotówkę). Bilans rozpoczynają te składniki, które najtrudniej zamienić na gotówkę, a kończą te, które są już gotówką lub występuje łatwość ich spieniężenia. Pasywa są szeregowane według wzrastającej wymagalności w spłacie (określa ona terminy regulowania płatności). Pasywa rozpoczynają te źródła pochodzenia aktywów, które nie podlegają zwrotowi, tj. źródła własne, dalej obce źródła z dłuższym terminem spłaty, np. kredyty długoterminowe, a na końcu są te źródła, których termin spłaty jest natychmiastowy. Wspólnym mianownikiem dla wyrażenia stanu aktywów i kapitałów jednostki gospodarczej jest miernik pieniężny. Sposoby ustalania wartości poszczególnych pozycji aktywów i kapitałów określa się mianem wyceny. Wycena jest to pomiar, w którym posługujemy się ceną, bowiem jest ona pieniężnym wyrazem wartości. Przy wycenie mogą być stosowane trzy rodzaje cen: ceny historyczne to ceny faktycznie obowiązujące w chwili nabycia lub wytworzenia składnika aktywów. Ulegają one zmianom pod wpływem różnych czynników, np. z powodu inflacji, ceny bieżące to ceny istniejące w chwili dokonania wyceny, czyli są to ceny aktualnie (dzisiaj) do uzyskania. Stosowane są przy podejmowaniu bieżących decyzji gospodarczych, ceny odtworzeniowe to przewidywane ceny nabycia lub przewidywane koszty wytworzenia określonego składnika majątku. Będą wiec one aktualne w przyszłości. 17

19 W praktyce zdarza się niejednokrotnie, że wielkość majątku zapisana w księgach (stan księgowy) nie zgadza się z tym, co firma faktycznie posiada (stan rzeczywisty). Różnice te mogą czasem być znaczne i w sposób istotny zniekształcać stan posiadania firmy, a wycena ich nie wykrywa. Dlatego też co jakiś czas należy dokonywać kontroli aktywów i kapitałów firmy po to, by porównać stan rzeczywisty ze stanem księgowym i ustalić ewentualne rozbieżności, a w końcowym etapie doprowadzić do ich zgodności. Czynności te nazywamy inwentaryzacją. Sposób i terminy przeprowadzania inwentaryzacji mogą przybrać formę: spisu z natury dotyczy rzeczowego majątku, środków pieniężnych i papierów wartościowych, uzgodnienia i potwierdzenia sald dotyczy innych niż rzeczowe składniki majątku, tj. środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych i rozrachunków z odbiorcami z tytułu udzielonych pożyczek, porównania danych księgowych z odpowiednimi dokumentami dotyczy gruntów, trudno dostępnych środków trwałych, środków trwałych w budowie, należności spornych itp. Po ustaleniu stanu rzeczywistego i porównaniu go ze stanem księgowym oblicza się ewentualne różnice inwentaryzacyjne, które należy wyjaśnić (z jakiego powodu one powstały, kto za nie odpowiada) i skorygować o nie ten składnik majątkowy, którego ta różnica dotyczyła. Dzięki temu stan księgowy będzie od tego momentu zgodny ze stanem faktycznym. Reasumując, dzięki inwentaryzacji: doprowadza się do zgodności stanu księgowego ze stanem rzeczywistym, rozlicza się osoby materialnie odpowiedzialne zapowietrzone im mienie, dokonuje się oceny przydatności składników majątkowych objętych inwentaryzacją, można prowadzić racjonalną gospodarkę, zapobiega się nieprawidłowościom Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Jakie znasz elementy współczesnej rachunkowości? 2. Jakie funkcje pełni rachunkowość? 3. W jakie aktywa powinna być wyposażona firma handlowa? 4. Na czym polegają różnice między kapitałem własnym, a obcym? 5. Jakie znasz zasady obowiązujące przy sporządzaniu bilansu? 6. Co oznacza, że bilans jest zestawieniem syntetycznym i statycznym? 7. Czym jest wycena aktywów? 8. Wyjaśnij, co to jest inwentaryzacja i w jaki sposób może się przyczynić do prowadzenia racjonalnej gospodarki? Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Wymień nazwy zasobów majątkowych, w które Twoim zdaniem powinna być wyposażona firma: teleinformatyczna, produkcyjna, handlowa. Wymienione zasoby majątkowe i podziel na 2 grupy: majątek, który nie zużywa się jednorazowo, lecz służy firmie przez długi okres, majątek, który w każdej fazie działalności zmienia swoją postać. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) zapoznać się z treścią zadania, 18

20 2) dobrać partnerów do pracy w grupie, 3) odpowiedzieć na pytanie: co nazywamy aktywami?, 4) wymienić aktywa i ich źródła finansowania, 5) scharakteryzować aktywa trwałe i obrotowe, 6) wpisać wszystkie pomysły na kartce (burza mózgów nie krytykując żadnego z pomysłów Twoich koleżanek/kolegów), 7) uporządkować zapisane pomysły odrzucić ewentualnie nierealne lub budzące wątpliwości członków grupy, 8) zaprezentować efekty pracy na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: duże arkusze papieru, pisaki, tablica flip-chart. Ćwiczenie 2 Odszukaj w ustawie o rachunkowości artykuł, mówiący o terminie i częstotliwości sporządzania inwentaryzacji. Podaj numer artykułu i zapisz w zeszycie najważniejsze informacje w nim zawarte. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) zapoznać się z ustawą o rachunkowości, 2) odszukać rozdział dotyczący inwentaryzacji, 3) odszukać artykuł odnoszący się do terminów i częstotliwości sporządzania inwentaryzacji, 4) zapisać w zeszycie, kiedy termin i częstotliwość inwentaryzacji uważa się za dotrzymane. Wyposażenie stanowiska pracy: ustawa o rachunkowości, kartki papieru, pisaki Sprawdzian postępów Czy potrafisz: Tak Nie 1) zinterpretować pojęcia z zakresu rachunkowości? 2) wyjaśnić, co określa ustawa o rachunkowości? 2) wyszukać w ustawie o rachunkowości interesujące cię informacje? 3) wymienić aktywa, w jakie powinna być wyposażona firma? 4) odróżnić kapitały własne od obcych? 5) sporządzić bilans w formie uproszczonej? 19

Temat: Podstawy analizy finansowej.

Temat: Podstawy analizy finansowej. Przedmiot: Analiza ekonomiczna Temat: Podstawy analizy finansowej. Rola analizy finansowej w systemie analiz. Analiza finansowa jest ta częścią analizy ekonomicznej, która stanowi najwyższy stopień jej

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej

Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej Zarządzanie gospodarstwem rolnym ze szczególnym uwzględnieniem korzyści z prowadzenia rachunkowości rolniczej w gospodarstwie rolnym Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej 1 Działalności gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA ZWIERZĘCA POLANA. 01-651 Warszawa Ul Gwiaździsta 15A lok 257

FUNDACJA ZWIERZĘCA POLANA. 01-651 Warszawa Ul Gwiaździsta 15A lok 257 FUNDACJA ZWIERZĘCA POLANA 01-651 Warszawa Ul Gwiaździsta 15A lok 257 Sprawozdanie finansowe za okres 06.09.2012 31.12.2013 SPIS TREŚCI: WSTĘP OŚWIADCZENIE KIEROWNICTWA I. BILANS II. RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Charakterystyka biznesplanu plan finansowy. Cel ogólny kształcenia: Cele szczegółowe zajęć:

KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Charakterystyka biznesplanu plan finansowy. Cel ogólny kształcenia: Cele szczegółowe zajęć: KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Charakterystyka biznesplanu plan finansowy. Cel ogólny kształcenia: zapoznanie z treściami planu finansowego. Cele szczegółowe zajęć: 1) uzasadnić znaczenie planu finansowego, 2)

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość w gospodarstwie rolnym

Rachunkowość w gospodarstwie rolnym Zarządzanie gospodarstwem rolnym ze szczególnym uwzględnieniem korzyści z prowadzenia rachunkowości rolniczej w gospodarstwie rolnym Rachunkowość w gospodarstwie rolnym 1 ZAKRES I PRZYDATNOŚĆ RACHUNKOWOŚC

Bardziej szczegółowo

O majątku firmy, bilansie i wynikach finansowych

O majątku firmy, bilansie i wynikach finansowych O majątku firmy, bilansie i wynikach finansowych Gospodarowanie w firmie Urszula Kazalska 1 Wydajność Ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia sukcesu firmy. Firmy o niskiej wydajności przegrywają konkurencję

Bardziej szczegółowo

Bilans przedsiębiorstwa co to takiego? Autor: mgr Gabriela Jagsz

Bilans przedsiębiorstwa co to takiego? Autor: mgr Gabriela Jagsz Bilans przedsiębiorstwa co to takiego? Autor: mgr Gabriela Jagsz Cele lekcji W trakcie zajęć uczeń powinien: ćwiczyć umiejętności pracy w grupie, ćwiczyć umiejętności autoprezentacji, prezentować efekty

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE Bydgoszcz dnia 30 marca 2015 roku SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2014 do 31 grudnia 2014 Nazwa podmiotu: Fundacja Dorośli Dzieciom Siedziba: 27-200 Starachowice ul. Staszica 10 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Test z działu: Majątek i kapitały jednostek gospodarczych

Test z działu: Majątek i kapitały jednostek gospodarczych Test z działu: Majątek i kapitały jednostek gospodarczych Sprawdzian z przedmiotu Zasady rachunkowości Autor: Dorota Zielińska Imię i nazwisko:... Klasa:... Grupa I I. W poniższych pytaniach zaznacz prawidłową

Bardziej szczegółowo

Grażyna Borowska, Irena Frymark Inwentaryzacja

Grażyna Borowska, Irena Frymark Inwentaryzacja Grażyna Borowska, Irena Frymark Inwentaryzacja SPIS TREŚCI Wstęp 1. Pojęcie, metody i rodzaje inwentaryzacji 2. Organizacja, przebieg i dokumentacja inwentaryzacji 3. Różnice inwentaryzacyjne i ich ewidencja

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO. STOWARZYSZENIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEŻY ALF Ul Tyniecka 122 30-376 KRAKÓW

WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO. STOWARZYSZENIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEŻY ALF Ul Tyniecka 122 30-376 KRAKÓW WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO STOWARZYSZENIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEŻY ALF Ul Tyniecka 122 30-376 KRAKÓW 1. Informacje porządkowe. Sprawozdanie finansowe Stowarzyszenia Rozwoju Dzieci i Młodzieży

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Majątek przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA. programowo-organizacyjne studiów podyplomowych RACHUNKOWOŚĆ

ZAŁOŻENIA. programowo-organizacyjne studiów podyplomowych RACHUNKOWOŚĆ ZAŁOŻENIA programowo-organizacyjne studiów podyplomowych RACHUNKOWOŚĆ 1 I. Cele przedsięwzięcia: Podniesienie ogólnych kwalifikacji osób zajmujących się oraz zamierzających profesjonalnie zająć się rachunkowością

Bardziej szczegółowo

Finanse dla niefinansistów

Finanse dla niefinansistów Finanse dla niefinansistów Może inny podtytuł? Wszystkie prawa zastrzeżone Racjonalne i świadome podejmowanie decyzji zarządczych, lepsze zarządzanie i wykorzystanie zasobów przedsiębiorstwa, zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA WARTA GOLDENA. 00-355 Warszawa ul Tamka 49/11

FUNDACJA WARTA GOLDENA. 00-355 Warszawa ul Tamka 49/11 FUNDACJA WARTA GOLDENA 00-355 Warszawa ul Tamka 49/11 Sprawozdanie finansowe za okres 01.01.2014 31.12.2014 SPIS TREŚCI: WSTĘP OŚWIADCZENIE KIEROWNICTWA I. BILANS II. RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT III. INFORMACJA

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ II Polityka rachunkowości w fundacji lub stowarzyszeniu

ROZDZIAŁ II Polityka rachunkowości w fundacji lub stowarzyszeniu ROZDZIAŁ II Polityka rachunkowości w fundacji lub stowarzyszeniu 1. Zasady polityki rachunkowości Zadaniem rachunkowości jest stosowanie zasad tak, aby w sposób prawidłowy, rzetelny, jasny przedstawić

Bardziej szczegółowo

2 Majątek i kapitały jednostek gospodarczych

2 Majątek i kapitały jednostek gospodarczych Kluge P.D., Kużdowicz D., Kużdowicz P., Materiały do zajęć z przedmiotu Rachunkowość finansowa 4 2 Majątek i kapitały jednostek gospodarczych 2.1 Majątek jednostki gospodarczej Przez aktywa rozumie się

Bardziej szczegółowo

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L POZIOM A I. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródło informacji o firmie Sporządzania i czytania bilansu, wyjaśnienie

Bardziej szczegółowo

Zasady (polityka) rachunkowości przyjęta do stosowania w stowarzyszeniu Projekt Tarnów

Zasady (polityka) rachunkowości przyjęta do stosowania w stowarzyszeniu Projekt Tarnów Zasady (polityka) rachunkowości przyjęta do stosowania w stowarzyszeniu Projekt Tarnów Na podstawie art. 10 ust. 2 znowelizowanej ustawy z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości (Dz. U. Nr 76 poz.

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN (WZÓR) JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE

BIZNES PLAN (WZÓR) JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE Załącznik nr 8.6 Wzór biznes planu BIZNES PLAN (WZÓR) JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU:. Priorytet VI Działanie 6.2 Rynek pracy otwarty

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA STOSOWANYCH METOD WYCENY AKTYWÓW I PASYWÓW BILANSU ORAZ USTALANIA WYNIKU FINANSOWEGO. historycznych. BILANS AKTYWA

CHARAKTERYSTYKA STOSOWANYCH METOD WYCENY AKTYWÓW I PASYWÓW BILANSU ORAZ USTALANIA WYNIKU FINANSOWEGO. historycznych. BILANS AKTYWA DODATKOWE INFORMACJE I OBJAŚNIENIA CHARAKTERYSTYKA STOSOWANYCH METOD WYCENY AKTYWÓW I PASYWÓW BILANSU ORAZ USTALANIA WYNIKU FINANSOWEGO Zasady rachunkowości przyjęte przy sporządzaniu sprawozdania finansowego

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA 2010. Stowarzyszenie Przyjaciół Osób Niepełnosprawnych z Drewnianej.

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA 2010. Stowarzyszenie Przyjaciół Osób Niepełnosprawnych z Drewnianej. INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA 2010 Stowarzyszenie Przyjaciół Osób Niepełnosprawnych z Drewnianej. WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 1. Nazwa Spółki: Stowarzyszenie Przyjaciół

Bardziej szczegółowo

ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L

ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L POZIOM A wersja 2004-1 (A/D) 1. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródła informacji o firmie Celem tej części jest

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały nr 1196/50/V/2015 z dnia 07.07.2015 r.

Załącznik do Uchwały nr 1196/50/V/2015 z dnia 07.07.2015 r. Załącznik do Uchwały nr 1196/50/V/2015 z dnia 07.07.2015 r. Wytyczne dotyczące badania rocznych sprawozdań finansowych za 2015 rok samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których podmiotem

Bardziej szczegółowo

Analiza finansowa działalności przedsiębiorstwa

Analiza finansowa działalności przedsiębiorstwa Analiza finansowa działalności przedsiębiorstwa Celem każdego przedsiębiorstwa działającego na rynku jest osiągniecie zysku. Konieczność wypracowania zysku zmusza przedsiębiorstwa do starań o wzrost efektywności

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE

BIZNESPLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE BIZNESPLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU:. Priorytet VIII Regionalne kadry gospodarki Działanie 8.1 Rozwój pracowników i przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Finansowe Fundacji Mam Serce

Sprawozdanie Finansowe Fundacji Mam Serce Sprawozdanie Finansowe Fundacji Mam Serce OD 1 STYCZNIA DO 31 GRUDNIA 2014 SPIS TREŚCI: I. BILANS II. RACHUNEK WYNIKÓW III. INFORMACJA DODATKOWA...H~?~t\?:'...~{~~~... osoba sporządzająca sprawozdanie...

Bardziej szczegółowo

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Kod kursu Ekonomia stacjonarne ID1106 niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 0 0 0 0 0 Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA W JEDNOSTCE ORGANIZACYJNEJ

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA W JEDNOSTCE ORGANIZACYJNEJ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA W JEDNOSTCE ORGANIZACYJNEJ SEMESTR I 1 Przedmiot i zakres ekonomii. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. rozróżnić podstawowe pojęcia z zakresu mikroekonomii i makroekonomii wyjaśnić,

Bardziej szczegółowo

Bilans. majątku przedsiębiorstwa

Bilans. majątku przedsiębiorstwa Bilans Bilans jest podstawowym sprawozdaniem finansowym firmy, przedstawiającym jej sytuację na określony dzień, najczęściej na koniec roku. Zawiera on informacje o poszczególnych składnikach majątku przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA BUSINESS PLAN PESEL. E-mail

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA BUSINESS PLAN PESEL. E-mail Wydanie: z 0 Nazwa i adres Wnioskodawcy (wraz z kodem pocztowym) REGON Telefon/Fax Strona internetowa NIP PESEL E-mail Rok założenia Forma prawna działalności Kobieta jest właścicielem lub współwłaścicielem:

Bardziej szczegółowo

Wartości Niematerialne i Prawne + Rzeczowe Aktywa Trwałe = Aktywa Trwałe

Wartości Niematerialne i Prawne + Rzeczowe Aktywa Trwałe = Aktywa Trwałe BILANS BILANS dwustronne, tabelaryczne zestawienie składników majątkowych, czyli aktywów oraz źródeł ich pochodzenia sporządzone w ujęciu wartościowym na ściśle określony moment czasowy, zestawienie aktywów

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie finansowe Fundacji mbanku za okres od 01.01.2014 roku do dnia 31.12.2014 roku. Fundacja. mbank.pl

Sprawozdanie finansowe Fundacji mbanku za okres od 01.01.2014 roku do dnia 31.12.2014 roku. Fundacja. mbank.pl Sprawozdanie finansowe Fundacji mbanku za okres od 01.01.2014 roku do dnia 31.12.2014 roku Fundacja mbank.pl Spis treści Wprowadzenie do sprawozdania finansowego Fundacji mbanku...3 Bilans...4 Rachunek

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski SPRAWOZDANIA FINANSOWE Wykład 3 Co to jest sprawozdanie finansowe? Sprawozdanie finansowe - wyniki finansowe przedsiębiorstwa przedstawione zgodnie

Bardziej szczegółowo

KROK 8. PROGNOZA SPRAWOZDAÑ FINANSOWYCH. Jerzy T. Skrzypek

KROK 8. PROGNOZA SPRAWOZDAÑ FINANSOWYCH. Jerzy T. Skrzypek KROK 8. PROGNOZA SPRAWOZDAÑ FINANSOWYCH Jerzy T. Skrzypek poprzedniej prezentacji: Plan marketingowy 1 Prezentacja zawiera zasady konstrukcji planu marketingowego wraz z przykładem 2 Źródło: książka Biznesplan

Bardziej szczegółowo

W p r o w a d z e n i e d o s p r a w o z d a n i a f i n a n s o w e g o

W p r o w a d z e n i e d o s p r a w o z d a n i a f i n a n s o w e g o Załącznik nr 2 do ustawy z dnia Załącznik nr 5 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA JEDNOSTEK MAŁYCH KORZYSTAJĄCYCH Z UPROSZCZEŃ ODNOSZĄCYCH SIĘ

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Barbara Gierusz ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2013

Barbara Gierusz ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2013 Barbara Gierusz ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2013 Spis treści Wstęp............................................. 7 Część I Podstawy rachunkowości 1. Rachunkowość jako część

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE. Nr wniosku

BIZNES PLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE. Nr wniosku BIZNES PLAN Załóż własną firmę, POKL.06.02.00-30-146/12 JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE Nr wniosku Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Działanie 6.2 Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz Spis treści Wstęp Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych 1. Standaryzacja i harmonizacja sprawozdań finansowych 2. Cele sprawozdań finansowych 3. Użytkownicy

Bardziej szczegółowo

Przykładowe pytania testowe jednokrotnego wyboru

Przykładowe pytania testowe jednokrotnego wyboru Kurs: Samodzielny Księgowy na Księgach Handlowych- podstawy Przykładowe pytania testowe jednokrotnego wyboru 1 Zasada wzrastającej wymagalności dotyczy: a budowy pasywów b budowy aktywów c terminów płatności

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Strefa Młodych Przedsiębiorczych, nr POKL.06.02.00-30-036/12 JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE

Strefa Młodych Przedsiębiorczych, nr POKL.06.02.00-30-036/12 JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE Załącznik nr 7 BIZNES PLAN Strefa Młodych Przedsiębiorczych, nr POKL.06.0.00-30-036/ JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE Nr wniosku Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich

Bardziej szczegółowo

NOWE HORYZONTY BIZNESPLAN BEZZWROTNA DOTACJA WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU: Imię i nazwisko Uczestnika Projektu

NOWE HORYZONTY BIZNESPLAN BEZZWROTNA DOTACJA WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU: Imię i nazwisko Uczestnika Projektu BIZNESPLAN BEZZWROTNA DOTACJA WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU: Imię i nazwisko Uczestnika Projektu...... Priorytet VIII Regionalne kadry gospodarki Poddziałanie 8.1.2 Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 59/2005 Burmistrza Miasta Szydłowca z dnia 29 września 2005 roku

Zarządzenie Nr 59/2005 Burmistrza Miasta Szydłowca z dnia 29 września 2005 roku Zarządzenie Nr 59/2005 Burmistrza Miasta Szydłowca z dnia 29 września 2005 roku w sprawie : wprowadzenia wykazu ksiąg rachunkowych i zakładowego planu kont Na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów

Bardziej szczegółowo

Adres siedziby: 05-140 Wierzbica, ul. Wierzbica 57b, gmina Serock, powiat legionowski, woj. mazowieckie

Adres siedziby: 05-140 Wierzbica, ul. Wierzbica 57b, gmina Serock, powiat legionowski, woj. mazowieckie INFORMACJA DODATKOWA I. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego. Nazwa jednostki: Fundacja IDEA Rozwoju NIP: 536-191-23-28 Adres siedziby: 05-140 Wierzbica, ul. Wierzbica 57b, gmina Serock, powiat legionowski,

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA

RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA WSTĘP RACHUNKOWOŚĆ Przedmiot - majątek przedsiębiorstwa i źródła jego finansowania, koszty, przychody i wynik finansowy działalności gospodarczej w określonym czasie; Rachunkowość dzieli się na finansową

Bardziej szczegółowo

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Wydział Zarządzania Rachunkowość finansowa Prowadzący: mgr Z. Niesyn Referat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Autor: Barbara Standarska Warszawa 14.12.2011 Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE Biuro rachunkowe Klasa: III TE Tematyka Dokumentacja księgowa WYMAGANIA EDUKACYJNE Poziom wymagań uczeń potrafi zna: Konieczny Podstawowy Rozszerzony Dopełniający -potrafi scharakteryzować podstawowe rodzaje

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1.4 do Wniosku o przyznanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej

Załącznik nr 1.4 do Wniosku o przyznanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej Załącznik nr 1.4 do Wniosku o przyznanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej BIZNES PLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU:.. Priorytet

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu Rachunkowość

Wymagania edukacyjne z przedmiotu Rachunkowość Wymagania edukacyjne z przedmiotu Rachunkowość Technikum Ekonomiczne Na ocenę dopuszczającą uczeń powinien umieć: definiować pojęcia: rachunkowość, dokument księgowy, majątek, kapitał, operacja gospodarcza,

Bardziej szczegółowo

Bilans. A. Aktywa trwałe. I. Wartości niematerialne i prawne 1. Koszty zakończonych prac rozwojowych 2. Wartość firmy

Bilans. A. Aktywa trwałe. I. Wartości niematerialne i prawne 1. Koszty zakończonych prac rozwojowych 2. Wartość firmy Bilans Jest to podstawowy dokument księgowy, który jest podstawą dla zamknięcia rachunkowego roku obrotowego - bilans zamknięcia, a takŝe dla otwarcia kaŝdego następnego roku obrotowego - bilans otwarcia.

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK DO WNIOSKU O UDZIELENIE POŻYCZKI

ZAŁĄCZNIK DO WNIOSKU O UDZIELENIE POŻYCZKI Karkonoska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. 58-500 Jelenia Góra ul. 1 Maja 27 ZAŁĄCZNIK DO WNIOSKU O UDZIELENIE POŻYCZKI (PEŁNA KSIĘGOWOŚĆ) 1 Dokumenty wymagane przy składaniu wniosku o pożyczkę: Dokumenty

Bardziej szczegółowo

Rozdział 2. Czynniki sukcesu i przyczyny porażek w zarządzaniu własną firmą Mirosław Haffer

Rozdział 2. Czynniki sukcesu i przyczyny porażek w zarządzaniu własną firmą Mirosław Haffer Założyć firmę i nie zbankrutować. Aspekty zarządcze. redakcja naukowa Sławomir Sojak Czytelnik przyszły przedsiębiorca znajdzie w książce omówienie najważniejszych aspektów zakładania i zarządzania rmą

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA (BIZNESPLAN) E-mail

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA (BIZNESPLAN) E-mail 1 z 10 Nazwa i adres Wnioskodawcy (wraz z kodem pocztowym) REGON Telefon Strona internetowa NIP Fax E-mail Rok założenia Forma prawna działalności Wielkość firmy (zaznaczyć) mikroprzedsiębiorstwo Rodzaj

Bardziej szczegółowo

OGÓLNOPOLSKA FEDERACJA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH 00-031 Warszawa, ul. Szpitalna 5/5 REGON 015678615 NIP 525-23-00-193

OGÓLNOPOLSKA FEDERACJA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH 00-031 Warszawa, ul. Szpitalna 5/5 REGON 015678615 NIP 525-23-00-193 OGÓLNOPOLSKA FEDERACJA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH 00-031 Warszawa, ul. Szpitalna 5/5 REGON 015678615 NIP 525-23-00-193 Wprowadzenie do sprawozdania finansowego za rok obrotowy 2011 I. Ogólnopolska Federacja

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za rok 2011

Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za rok 2011 Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za rok 2011 Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za 2011 r. zawiera wszelkie istotne informacje określone w art. 48 ustawy o rachunkowości z

Bardziej szczegółowo

1. Ogólne zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych

1. Ogólne zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych 1. Ogólne zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych 1) Miejsce prowadzenia ksiąg rachunkowych Księgi rachunkowe w Urzędzie Miejskim w Sędziszowie prowadzone są w siedzibie w Urzędzie Miejskim w Sędziszowie

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwo- samodzielna, samofinansująca się jednostka organizacyjna prowadząca działalność gospodarczą.

Przedsiębiorstwo- samodzielna, samofinansująca się jednostka organizacyjna prowadząca działalność gospodarczą. Przedsiębiorstwo- samodzielna, samofinansująca się jednostka organizacyjna prowadząca działalność gospodarczą. Przedsiębiorca- osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną,

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO za 2010 rok

WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO za 2010 rok WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO za 2010 rok 1. Fundacja PRO ADVICE ma siedzibę w Piotrkowie Trybunalski, terenem działania Fundacji jest obszar Rzeczpospolitej Polskiej. Wpisu dokonano w Sadzie

Bardziej szczegółowo

Kwota za rok 2012 2013 A. Przychody z działalności statutowej 388048,08 386670,60 I Składki brutto określone statutem 0,00 0,00

Kwota za rok 2012 2013 A. Przychody z działalności statutowej 388048,08 386670,60 I Składki brutto określone statutem 0,00 0,00 Stowarzyszenie WARKA ul. Gośniewska 46, 05-660 Warka NIP 7971851483 Rachunek wyników za 2013 rok sporządzony na podstawie Rozporządzenia MF z dnia 15 listopada 2001 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Człowiek najlepsza inwestycja

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Człowiek najlepsza inwestycja Załącznik nr 1 do Wniosku o przyznanie środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości Biznesplan Dla Uczestników/czek Projektu Młodzi zdolni z własną firmą w ramach Działania 6.2 ubiegających się o bezzwrotne

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE. Narodowe Stowarzyszenie Klasy Optimist. Ul. Aleja Jana Pawła II 13 D 81-354 GDYNIA

STOWARZYSZENIE. Narodowe Stowarzyszenie Klasy Optimist. Ul. Aleja Jana Pawła II 13 D 81-354 GDYNIA STOWARZYSZENIE Narodowe Stowarzyszenie Klasy Optimist Ul. Aleja Jana Pawła II 13 D 81-354 GDYNIA Sprawozdanie finansowe za okres 01.01.2011 31.12.2011 1 SPIS TREŚCI: WSTĘP OŚWIADCZENIE KIEROWNICTWA I.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do sprawozdania finansowego

Wprowadzenie do sprawozdania finansowego Wprowadzenie do sprawozdania finansowego 1. Dane jednostki: a) nazwa (firma) WEALTH BAY SPÓŁKA AKCYJNA b) na dn. 31.12.2014 r. siedziba spółki mieściła się przy ul. Drewnowskiej 48, 91-002 Łódź, od dnia

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Finansowe Polskiej Fundacji im. Roberta Schumana. Al. Ujazdowskie 37/5 PL 00-540 Warszawa

Sprawozdanie Finansowe Polskiej Fundacji im. Roberta Schumana. Al. Ujazdowskie 37/5 PL 00-540 Warszawa Sprawozdanie Finansowe Polskiej Fundacji im. Roberta Schumana Al. Ujazdowskie 37/5 PL 00-540 Warszawa Za rok obrotowy 2011 WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 1. Przedmiotem podstawowej działalności

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA. A. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego

INFORMACJA DODATKOWA. A. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego INFORMACJA DODATKOWA A. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego 1) Jednostka zobowiązana do sporządzenia sprawozdania: Stowarzyszenie Przyjaciół Książki dla Młodych z siedzibą przy ulicy Koszykowej 26/28,

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA ALABASTER. Siedziba: Zalesie Górne Adres: ul. Jasna 26, 05-540 Zalesie Górne

FUNDACJA ALABASTER. Siedziba: Zalesie Górne Adres: ul. Jasna 26, 05-540 Zalesie Górne FUNDACJA ALABASTER Siedziba: Zalesie Górne Adres: ul. Jasna 26, 05-540 Zalesie Górne Sprawozdanie finansowe za okres 09-09- 2010 do 31-12- 2010 1 SPIS TREŚCI: WSTĘP OŚWIADCZENIE KIEROWNICTWA I. BILANS

Bardziej szczegółowo

Metody sporządzania rachunku przepływów pieniężnych. Wpisany przez Agnieszka Tłaczała

Metody sporządzania rachunku przepływów pieniężnych. Wpisany przez Agnieszka Tłaczała Rachunek ten, zgodnie z ustawą o rachunkowości, może być sporządzany metodą bezpośrednią albo pośrednią, zależnie od wyboru dokonanego przez kierownika jednostki. Rachunek przepływów pieniężnych, zgodnie

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE Anna Grontkowska, Bogdan Klepacki SPIS TREŚCI Wstęp Rozdział 1. Miejsce rolnictwa w systemie agrobiznesu Pojęcie i funkcje agrobiznesu Ogniwa agrobiznesu

Bardziej szczegółowo

5 Organizacja rachunkowości zagadnienia wstępne 18

5 Organizacja rachunkowości zagadnienia wstępne 18 Kluge P.D., Kużdowicz D., Kużdowicz P., Materiały do zajęć z przedmiotu Rachunkowość finansowa 29 5 Organizacja rachunkowości zagadnienia wstępne 18 5.1 Istota i zakres Do zasadniczych atrybutów wyróżniających

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA NFORMACJA DODATKOWA INFORMACJA DODATKOWA do sprawozdania finansowego za rok 2012 Fundacja po DRUGIE... (nazwa jednostki) w Warszawie... WARSZAWA, Kwiecień 2013 r NFORMACJA DODATKOWA CZĘŚĆ I WPROW ADZENIE

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN UCZESTNIKA/UCZESTNICZKI PROJEKTU NOWE SZANSE NA ZATRUDNIENIE. Priorytet VIII PO KL Regionalne kadry gospodarki,

BIZNES PLAN UCZESTNIKA/UCZESTNICZKI PROJEKTU NOWE SZANSE NA ZATRUDNIENIE. Priorytet VIII PO KL Regionalne kadry gospodarki, Strona 1 BIZNES PLAN UCZESTNIKA/UCZESTNICZKI PROJEKTU NOWE SZANSE NA ZATRUDNIENIE Priorytet VIII PO KL Regionalne kadry gospodarki, Działanie 8.1 Rozwój pracowników i przedsiębiorstw w regionie, Poddziałanie

Bardziej szczegółowo

Spółki podlegające badaniu mogą odnieść istotne korzyści z udziału biegłego rewidenta w inwentaryzacji.

Spółki podlegające badaniu mogą odnieść istotne korzyści z udziału biegłego rewidenta w inwentaryzacji. Spółki podlegające badaniu mogą odnieść istotne korzyści z udziału biegłego rewidenta w inwentaryzacji. Jednym z istotnych elementów procesu zamknięcia roku i przygotowania sprawozdania finansowego jest

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2012 r.

Informacja dodatkowa za 2012 r. Fundacja Już czas Informacja dodatkowa za 2012 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne Przyjęte metody wyceny w zasadach (polityce) rachunkowości

Bardziej szczegółowo

I. WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO. 1. Forma prawna: Fundacja

I. WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO. 1. Forma prawna: Fundacja I. WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 1. Forma prawna: Fundacja REGON: 277947710 NIP: 629-22-38-414 Firma: Fundacja Regionalnej Agencji Promocji Zatrudnienia Adres : 41-300 Dąbrowa Górnicza ul. Sienkiewicza

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie finansowe Fundacji BRE Banku za rok 2010

Sprawozdanie finansowe Fundacji BRE Banku za rok 2010 Sprawozdanie finansowe Fundacji BRE Banku za rok 2010 Wiedza, rozwój, jakość życia. Spis treści Wprowadzenie do sprawozdania finansowego Fundacji Bre Banku... 3 Bilans... 4 Rachunek zysków i strat... 5

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Technik ekonomista 331403

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Technik ekonomista 331403 1 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Technik ekonomista 331403 Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r. 1. CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Operacje gospodarcze. Bilans spółki akcyjnej, prowadzącej działalność handlową, zawiera następujące składniki aktywów i pasywów: Wartość w zł

Operacje gospodarcze. Bilans spółki akcyjnej, prowadzącej działalność handlową, zawiera następujące składniki aktywów i pasywów: Wartość w zł SPIS TREŚCI Wstęp................................................................ 5 Rozdział 1 Ogólne zagadnienia rachunkowości.............................. 7 Rozdział 2 Aktywa i pasywa jednostek gospodarujących......................

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

TEST Z ZASAD RACHUNKOWOŚCI DLA KLASY I TECHNIKUM

TEST Z ZASAD RACHUNKOWOŚCI DLA KLASY I TECHNIKUM TEST Z ZASAD RACHUNKOWOŚCI DLA KLASY I TECHNIKUM. CHARAKTERYSTYKA TESTU. Test osiągnięć szkolnych sprawdzający wielostopniowy, nieformalny, nauczycielski, pisemny. Test obejmuje sprawdzenie wiadomościiumiejętności

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) obowiązuje od 01.01.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Jak rozliczyć. księgi rachunkowe za rok obrotowy. Agnieszka Pokojska. BiBlioteka

Jak rozliczyć. księgi rachunkowe za rok obrotowy. Agnieszka Pokojska. BiBlioteka BiBlioteka Jak rozliczyć księgi rachunkowe za rok obrotowy Obowiązki sprawozdawcze Ujmowanie aktywów i pasywów w pozycjach bilansu Elementy tworzenia rachunku zysków i strat Inwentaryzacja Ustawa o rachunkowości

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA INFORMACJA DODATKOWA I I. Szczegółowy zakres wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych, zawierających stan tych aktywów na początek

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

ODDZIAŁ POLSKIEGO TOWARZYSTWA ZAPOBIEGANIA NARKOMANII W WARSZAWIE

ODDZIAŁ POLSKIEGO TOWARZYSTWA ZAPOBIEGANIA NARKOMANII W WARSZAWIE ODDZIAŁ POLSKIEGO TOWARZYSTWA ZAPOBIEGANIA NARKOMANII W WARSZAWIE Sprawozdanie finansowe za okres 01.01.2012 31.12.2012 SPIS TREŚCI I. OŚWIADCZENIE KIEROWNICTWA II. III. IV. INFORMACJA DODATKOWA (WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

Załącznik 3. Uszczegółowione efekty kształcenia dla zawodu technik (fragment dotyczący przedmiotu realizującego efekty PDG)

Załącznik 3. Uszczegółowione efekty kształcenia dla zawodu technik (fragment dotyczący przedmiotu realizującego efekty PDG) Załącznik 3. Uszczegółowione efekty kształcenia dla zawodu technik (fragment dotyczący przedmiotu realizującego efekty PDG) Efekty kształcenia z podstawy programowej Uczeń: Działalność gospodarcza w. PDG(1)

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO Karkonoski Sejmik Osób Niepełnosprawnych organizacja pożytku publicznego

WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO Karkonoski Sejmik Osób Niepełnosprawnych organizacja pożytku publicznego WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO Karkonoski Sejmik Osób Niepełnosprawnych organizacja pożytku publicznego sporządzonego na dzień 31.12.2009 r. Karkonoski Sejmik Osób Niepełnosprawnych organizacja

Bardziej szczegółowo

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych.

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Rozwinięciem wstępnej analizy sprawozdań finansowych jest analiza wskaźnikowa. Jest ona odpowiednim narzędziem analizy finansowej przedsiębiorstwa,

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość. Opracował: Dr Bogumił Galica

Rachunkowość. Opracował: Dr Bogumił Galica Rachunkowość Opracował: Dr Bogumił Galica 120 I. Cele nauczania: Zapoznanie studentów z teoretycznymi i praktycznymi problemami rachunkowości finansowej. Ćwiczenia maja na celu nauczyć studentów praktycznej

Bardziej szczegółowo