Metody Informatyki Stosowanej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Metody Informatyki Stosowanej"

Transkrypt

1 Komisja Informatyki Polskiej Akademii Nauk Oddział w Gdańsku Metody Informatyki Stosowanej Nr 1/2007 (Tom 11) Wydanie pod redakcją prof. Jerzego Sołdka Szczecin 2007

2 Metody Informatyki Stosowanej Kwartalnik Komisji Informatyki Polskiej Akademii Nauk Oddział w Gdańsku Komitet naukowy: Przewodniczący: prof. dr hab. inż. Henryk Krawczyk, Politechnika Gdańska Członkowie: prof. dr hab. inż. Michał Białko, członek rzeczywisty PAN, Politechnika Koszalińska prof. dr inż. Jerzy Sołdek, Politechnika Szczecińska Recenzent: prof. dr hab. Ryszard Budziński, Uniwersytet Szczeciński Redaktor naczelny: Antoni Wiliński Redaktor techniczny: Włodzimierz Ruciński Sekretarz redakcji: Piotr Czapiewski Wydawnictwo współfinansowane ze środków Unii Europejskiej i budżetu państwa w ramach ZPORR. Priorytet 2, działanie 2.6 ISBN Wydawnictwo: Komisja Informatyki Polskiej Akademii Nauk Oddział w Gdańsku Adres redakcji: ul. Waryńskiego 17, Szczecin Druk: Comgraph sp. z o.o., Szczecin. Nakład 500 egz.

3 Spis treści Wprowadzenie Jerzy Sołdek System innowacji dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw potrzeby i formy realizacji Piotr Pechmann, Jerzy Sołdek Wiedza istota, pozyskiwanie i wykorzystanie w przedsiębiorstwie.. 23 Jerzy Sołdek, Robert Kozubek Forum Technologii Informatycznych cele i dotychczasowe doświadczenia Sławomir Wernikowski SWAT System kojarzenia przedsięwzięć softwarowych Bartłomiej Małachowski, Oleg Zaikin Sieć współpracy firm poligraficznych Magda Niedbała Budowanie społeczności internetowej Dizajnerzy.pl z wykorzystaniem technologii Web Andrzej Sumara, Tomasz Małecki Organizacja współpracy i system wprowadzania innowacji w sieci współpracy w zakresie biomasy Włodzimierz Ruciński Proces kształcenia kadry dla innowacji Krzysztof Rzeźnicki, Robert Kozubek Komunikacja pomiędzy uczestnikami projektu z wykorzystaniem narzędzi informatycznych zaimplementowanych w portalu kooperacyjnym

4

5 Wprowadzenie Przedstawia się zbiór dziewięciu artykułów na temat systemu wspomagania innowacji w małych, średnich i mikro przedsiębiorstwach. Innowacją jest wprowadzenie na rynek nowych produktów, procesów lub sposobów postępowania. Według podręcznika Oslo Manual (OECD), innowacja technologiczna ma miejsce wtedy, gdy nowy lub ulepszony produkt zostaje wprowadzony na rynek lub gdy nowy lub ulepszony proces zostaje zastosowany w produkcji, przy czym ów produkt czy proces są nowe przynajmniej z punktu widzenia wprowadzającego je przedsiębiorstwa. Wyróżnia się trzy rodzaje innowacji: produktowe, procesowe i organizacyjne. Innowacji towarzyszy wymiana i wykorzystanie wiedzy, przy dominującej roli transferu wiedzy naukowo-technicznej z sektora badań i rozwoju do gospodarki. Występuje też problem zdolności do absorbowania innowacji (nowych technologii) z punktu widzenia przedsiębiorstwa, regionu czy kraju. Zdolność polskich przedsiębiorstw mikro i małych, a także znacznej części średnich, do wdrażania innowacji jest słaba i nie są one wewnętrznie przygotowane do zmian (technologicznych, produktowych czy organizacyjnych). Brak jest również tradycji i dobrych praktyk w zaawansowanej współpracy, która otwierałaby drogę do związków kooperacyjnych firm do innowacji organizacyjnej. Natomiast wprowadzanie innowacji do sektora MMSP w Polsce jest bardzo ważne, gdyż sektor ten z jednej strony charakteryzuje się bardzo niską innowacyjnością, a z drugiej strony zatrudnia 69% pracowników sfery wolnorynkowej. Działając na wspólnym rynku europejskim jest narażony na skutki konkurencji i zahamowanie w rozwoju. W programie rozwoju polskiej gospodarki zakłada się zwiększenie jej konkurencyjności poprzez innowacje. Działania te są powiązane z transformacją do społeczeństwa informacyjnego i stosowaniem technologii internetowych. Wprowadzenie innowacji, w wymaganej skali i zakresie, wymaga rozwiązania szeregu problemów badawczych. Za najbardziej aktualne niżej podpisany uważa następujące: 1. utworzenie spójnego systemu pozyskiwania wiedzy (dla przedsiębiorstw), 2. budowa baz wiedzy, odpowiednich do potrzeb użytkowników i typu innowacji, 3. stworzenie systemu dystrybucji wiedzy, zapewniającego z jednej strony transfery wiedzy od źródła do użytkownika, a z drugiej strony zautomatyzowane dostarczanie odpowiedniej wiedzy, w odpowiednim miejscu i czasie, 4. tworzenie opisu kompetencji przedsiębiorstw (zasobów ludzkich, środków produkcji, doświadczenia itd.), pozwalającego na operowanie nimi za pomocą komputerów, 5. rozwijanie idei przedsiębiorstw wirtualnych, 6. opracowanie algorytmów i programów ułatwiających dobór poprzez Internet partnerów do grupowej realizacji zadań (przedsięwzięć),

6 6 Jerzy Sołdek 7. budowa inteligentnych systemów informatycznych dla wsparcia procesów innowacyjnych (rozwój inteligentnych agentów), 8. tworzenie, odpowiednich do potrzeb, sprzęgów użytkownik-system informatyczny, w tym stosowanie języka naturalnego. Część z wyżej wymienionych problemów jest opracowywana przez duże firmy na ich potrzeby. W przypadku MMSP, niektóre problemy są wpisane do programów Unii Europejskiej jako działania podnoszące konkurencyjność MMSP. W pracach realizowanych przez autora niniejszego Wprowadzenia, dotyczących budowy systemu innowacji dla MMSP, uznano za zasadne i niezbędne prowadzenie działań równoległych w dwóch nurtach: 1. realizacja przykładowych wzorcowych rozwiązań w grupach MMSP, opartych na tradycyjnych formach transferu wiedzy i akceptowalnych obecnie przez przedsiębiorców, 2. budowa nowoczesnego systemu docelowego, opartego na wykorzystaniu wiedzy oraz metod i środków informatyki. Pierwszy nurt działań odgrywa olbrzymią rolę przygotowawczą dla drugiego, w sensie dojrzewania przedsiębiorców do zmian, gromadzenia wiedzy i weryfikacji stosowanych metod oraz tworzenia i testowania środków informatycznego wsparcia przedsiębiorstw. Uzyskiwane tu wyniki będą promować rozwiązania w większej skali oraz pozwolą pozyskać przedsiębiorców do działań nad systemem bardziej zaawansowanym. Natomiast równoczesne prace nad systemem docelowym są niezbędne z uwagi na jego złożoność, długi okres realizacji, szkolenie i przygotowywanie użytkowników oraz potrzebę opracowania nowych środków informatyki dla tego systemu. Wyniki dotychczasowych prac zawierają następujące artykuły: J. Sołdek przedstawia całokształt prac dotyczących budowanego systemu innowacji i uzyskane wyniki. P.Pechmann i J. Sołdek definiują problematykę wiedzy w procesie innowacji oraz programują jej wykorzystywanie w trakcie budowy systemu. J. Sołdek i R.Kozubek charakteryzują Forum Technologii Informatycznych, jako środowisko nawiązywania współpracy oraz weryfikacji opracowań i wniosków dotyczących innowacji w przedsiębiorstwach informatycznych. S. Wernikowski opisuje oryginalny system kojarzenia przedsięwzięć softwarowych i ich grupowej realizacji. Omawia podstawy teoretyczne przyjętej metodyki oraz sposób ich realizacji w konkretnym produkcie. Wskazuje możliwości adaptacji do innych sfer zastosowań. B. Małachowski i O. Zaikin przedstawiają wyniki działań w sieci współpracy firm poligraficznych w regionie. Opisują zachodniopomorski portal poligraficzny i jego funkcjonalność. M. Niedbała prezentuje efekty działań uzyskane w sieci współpracy w zakresie wzornictwa przemysłowego i sztuki użytkowej. Omawia tworzenie społeczności internetowej opartej na Web 2.0, która stwarza możliwość budowania trwałych relacji pomiędzy użytkownikami serwisu.

7 Wprowadzenie 7 A. Sumara i T. Małecki przedstawiają punkt widzenia przedsiębiorcy na realizację innowacji na przykładzie współpracy firm nad wykorzystaniem energetycznym biomasy. Nacisk kładą na logistykę i problemy techniczne. W. Ruciński charakteryzuje Centrum Edukacji, którego zadaniem jest kształcenie kadr dla innowacji. Jest to element systemu innowacji SPNT. Opisuje profile szkoleń dla innowacji oraz telepracy. K. Rzeźnicki i R. Kozubek opisują narzędzia komunikacji, współpracy i raportowania stosowane w systemie informatycznym i portalach SPNT. Przedstawiają też statystyki ruchu w portalu kooperacyjnym, jako odbicie intensywności działań w sieciach współpracy. Jerzy Sołdek redaktor naukowy wydania, kierownik projektu System pozyskiwania i transfer wiedzy na potrzeby innowacji w sieci współpracy

8

9 System innowacji dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw potrzeby i formy realizacji Jerzy Sołdek Politechnika Szczecińska Wydział Informatyki, Szczeciński Park Naukowo-Technologiczny Abstract: Problems of introduction the innovations to small, medium and micro sized enterprises (SMMEs) are considered. The principles of innovation system building for SMEs are characterized. They are based on virtual enterprise idea, utilizing the knowledge and Internet capabilities as well as new innovative product preparation through selected SMEs group as an example. Experience and accumulated information from these examples will create the basis to put the innovation into big number of SMEs. In the paper the results of a few activities are described: creating new enterprises, technology, organizational innovation selection and implementation, educational activities as well as building the support infrastructure for innovation development. Słowa kluczowe: innowacje, wdrażanie innowacji, system wspomagania innowacji, transfer wiedzy 1. Wstęp Innowacje są głównym motorem rozwoju gospodarki w warunkach globalizacji rynku. Wprowadzanie innowacyjności do przedsiębiorstw jest podstawowym czynnikiem w zapewnianiu wzrostu konkurencyjności gospodarki. Innowacje realizuje się w wyniku pozyskania, transferu i wykorzystania wiedzy. Innowacyjna gospodarka to gospodarka oparta na wiedzy. Procesy innowacyjne odbywają się w wyniku działań pomiędzy źródłami innowacji a jej użytkownikami. Ich realizacja odbywa się w łańcuchu działań obejmującym: przedsiębiorstwa, ośrodki innowacyjności, jednostki badawczo-rozwojowe, jednostki naukowo-badawcze. Wiodącym problemem jest tu zapewnienie przepływu wiedzy i technologii pomiędzy uczestnikami działań w łańcuchu technologicznym. Sprawami tymi zajmują się, zgodnie z ich definicją, parki naukowo-technologiczne [1]. Park (naukowy, naukowo-technologiczny) stymuluje i zarządza przepływem wiedzy i technologii pomiędzy szkołami wyższymi, jednostkami badawczo- -rozwojowymi, przedsiębiorstwami i rynkami; ułatwia tworzenie i rozwój

10 10 Jerzy Sołdek przedsiębiorstw opartych na wiedzy poprzez inkubowanie i proces wydzielania się; dodaje przedsiębiorstwom wartości poprzez wysokiej jakości usługi oraz obiekty i terytorium o wysokim standardzie. Zadania powyższe podjęto w projekcie UE p.t. System pozyskiwania i transferu wiedzy na potrzeby innowacji w sieci współpracy. Jest on ukierunkowany na tworzenie podstaw dla wspomagania innowacji, związanych z nowymi wyrobami i usługami, realizowanymi w mikro, małych i średnich przedsiębiorstwach (MMŚP). Założono osiągnięcie następujących rezultatów: określenie charakterystycznych produktów innowacyjnych w wybranych czterech branżach, istotnych dla gospodarki regionu, stworzenie platformy współpracy przez zorganizowanie przykładowych czterech sieci współpracy, wypracowanie metod i mechanizmów realizacji współpracy w przykładowych (wzorcowych) grupach współpracy, stworzenie zarysu systemu wspomagania innowacji w sieciach współpracy, opartego na przepływie wiedzy i technologii. 2. Ogólna charakterystyka wprowadzania innowacji Wprowadzanie innowacji w pojedynczym dużym przedsiębiorstwie jest sprawą prostą. Zadania realizują wyspecjalizowane komórki w sposób wkomponowany w system zarządzania przedsiębiorstwem. Takimi możliwościami nie dysponują MMŚP. Na rysunkach 1 i 2 przedstawiono struktury przedsiębiorstw występujące w polskiej gospodarce [2] (według stanu zatrudnienia na r.). Ideę wprowadzania innowacji, jako wykorzystanie wiedzy ilustruje schemat na rys. 3. Występujące rozdrobnienie w gospodarce regionu (81.6% zatrudnionych w mikro, małych i średnich jednostkach gospodarczych, w tym 44.1% w mikro firmach) stwarza trudną sytuację dla innowacyjności. Mikro i małe przedsiębiorstwa nie dys- Polska Zachodniopomorskie Rysunek 1. Struktura zatrudnienia w gospodarce narodowej (bez rolnictwa)

11 System innowacji dla MMŚP Polska Zachodniopomorskie Rysunek 2. Struktura zatrudnienia na rynku otwartym ponują odpowiednimi zasobami kadrowymi i kapitałowymi, niezbędnymi do samodzielnego wprowadzania zmian innowacyjnych, w szczególności do pozyskiwania i wykorzystywania wiedzy. W tej sytuacji konieczne jest wspomaganie procesów unowocześnienia przedsiębiorstw, zwłaszcza mikro, małych i średnich (MMŚP), poprzez wsparcie finansowe i zorganizowanie systemu realizacji innowacji. Poniżej rozpatrzony zostanie problem kreowania nowoczesnego produktu przez wykorzystanie wiedzy. Schemat pokazany na rys. 3 ilustruje kreowanie nowego produktu na podstawie potrzeb rynkowych, w sposób innowacyjny, z wykorzystaniem informacji z baz danych B1, B2 i B3, przy użyciu posiadanych zasobów kompetencji (kwalifikacji kadry, wyposażenia itd.). Procesu tego nie jest w stanie Rysunek 3. Wykorzystanie wiedzy w kreowaniu nowego produktu

12 12 Jerzy Sołdek Rysunek 4. Schemat powstawania produktu innowacyjnego zrealizować pojedyncze MMŚP, jeśli nie będzie się on odbywał poprzez określone działania wspierające, zilustrowane na rys. 4. Biorą w nim udział instytucje otoczenia biznesu i jednostki naukowe szkół wyższych, świadcząc niezbędne usługi dla MMŚP. Warunkiem sprawnego funkcjonowania systemu wykorzystania wiedzy, przez wielu rozproszonych terytorialnie partnerów, jest stworzenie odpowiedniej struktury informatycznej dla współpracy Jest to system informatyczny SPNT, dodatkowo wyposażony w rozbudowany portal kooperacyjny z podsystemem zarządzania projektami, przedstawiony na rys. 5. Rysunek 5. Rola portalu kooperacyjnego w sieci współpracy

13 System innowacji dla MMŚP We wdrażaniu innowacji uczestniczy duża liczba partnerów, zlokalizowanych na rozległym obszarze. Z uwagi na występowanie wielu partnerów, różnie oceniających sprawę uzyskiwanych korzyści, rozwiązania będą z zasady kompromisem uwzględniającym czynniki obiektywne i subiektywne. Z natury swej, nie będzie to rozwiązanie idealne teoretycznie, ani optymalne, ale satysfakcjonujące wszystkich partnerów współpracy. Dlatego proces przygotowania wdrożenia innowacji będzie z zasady interakcyjnym procesem wieloetapowym. Takie warunki ma spełniać koncepcja wdrażania innowacji w MMŚP i używane w niej narzędzia wspomagające. 3. Koncepcja systemu wprowadzania innowacji, realizowana przez SPNT System wprowadzania innowacji powinien obejmować następujące etapy: Tworzenie środowiska współpracy i podstawowej infrastruktury dla wspierania MMŚP. Pomoc w powstawaniu nowych firm; inkubatory przedsiębiorczości. Etap doświadczalnego wdrażania innowacji na wzorcowych przykładach. Etap powszechnego wdrażania, jako powielania doświadczeń z wzorcowych przykładów, oraz stosowanie rozwiniętych form kooperacji, np. klastrów. Środowisko współpracy powstaje w wyniku długotrwałego procesu identyfikowania problemów i możliwości, świadczenia pomocy, wspólnych wystąpień o środki finansowe i realizacji projektów. SPNT w ciągu trzech lat działał na rzecz tworzenia środowiska współpracy w regionie. Realizował wspólne projekty z największymi uczelniami (Uniwersytetem Szczecińskim, Politechniką Szczecińską, Politechniką Koszalińską, Akademią Rolniczą i Zachodniopomorską Szkołą Biznesu). We wspólnych projektach udział biorą również szkoły wyższe i centra technologii z Greifswaldu i Stralsundu (Niemcy). W różnych formach kooperacji zainicjowanych przez SPNT bierze udział ponad 100 MMŚP, a w szkoleniach uczestniczyło blisko 600 osób, w większości pracowników MMŚP. W rozwoju współpracy ze szkołami wyższymi i przedsiębiorstwami bardzo pomocna była infrastruktura informatyczna wraz z portalami kooperacyjnym i edukacyjnym, którą zrealizowano przy wsparciu z funduszy UE. Wykorzystywana jest ona efektywnie od dwóch lat. Park wspomaga tworzenie i inkubację nowych firm, wykorzystując posiadaną bazę lokalową inkubatora przedsiębiorczości. Umieszczono w nim 14 firm. Ponadto utrzymywana jest współpraca z absolwentami szkół, w realizacji środowiskowego inkubatora akademickiego, a także wsparcie otrzymuje młodzież nieakademicka w podejmowaniu działalności gospodarczej przez Internet. Procesy związane bezpośrednio z realizacją innowacji nie są dostatecznie zdefiniowane, aby precyzyjnie planować zarządzanie nimi, i zależą od czynników subiektywnych, np. nieufności wzajemnej przedsiębiorców.

14 14 Jerzy Sołdek W tej sytuacji, najbardziej skuteczną metodą jest poprzedzanie wdrożeń danego rodzaju innowacji w dużej liczbie małych i mikro przedsiębiorstw, realizacją doświadczalną na wybranych wzorcowych przykładach przez odpowiednio dobraną innowacyjną grupę kooperacyjną. Doświadczenie zdobyte na wzorcowym przykładzie pozwala dokładniej zaprogramować działanie w dużej skali oraz będzie argumentem na istniejące opory typu psychologicznego. Pozwala też na ocenę stosowanych metod i narzędzi. Te działania będą przedstawione szczegółowo w następnej części artykułu. 4. Wybrane wiodące działania Zostaną opisane następujące najważniejsze przedsięwzięcia: 1) kreowanie nowych firm, 2) kreowanie i wdrażanie innowacji technologicznych, 3) wdrażanie innowacji organizacyjnych, 4) kadry dla innowacji, 5) techniki wspomagania procesów innowacyjnych Kreowanie nowych firm Gotowość do założenia własnej firmy, w przypadku absolwentów, wiąże się na ogół z posiadaniem predyspozycji w zakresie przedsiębiorczości i wymaga pomysłu na biznes. Barierami bywają brak praktycznych umiejętności zawodowych i doświadczenia w prowadzeniu firmy oraz niedobór środków finansowych. Rozmiar tzw. samozatrudnienia wśród absolwentów szkół wyższych w Polsce jest kilka razy niższy, niż np. w Stanach Zjednoczonych. Wychodząc naprzeciw potrzebom, SPNT podjął następujące inicjatywy: powołanie środowiskowego inkubatora akademickiego (kwiecień 2005 r.); zorganizowanie konferencji Inkubatory akademickie i zatrudnienie absolwentów (Szczecin, 17 maja 2005 r.) dla środowiska: studenci szkoły wyższe pracodawcy, celem przedyskutowania sprawy przygotowania absolwentów do potrzeb rynku pracy; realizacja projektu Wsparcie rozwoju działalności gospodarczej realizowanej poprzez Internet dla ogółu młodzieży. Zasady tworzenia nowej firmy przedstawia się w formie schematu działań na rysunku 6. Przykłady uzyskanych efektów: Przykład 1. Utworzono 17 mikro przedsiębiorstw, które prowadzą działalność w środowisku Internetu dotyczącą projektowania (projekty portali, stron www, sieci bezprzewodowych, grafiki komputerowej) i/lub realizacji usług internetowych (serwis serwerów, obsługa informatyczna szpitali i małych firm, e-handel, e-promocja i inne).

15 System innowacji dla MMŚP Rysunek 6. Schemat działania inkubatora akademickiego Przykład 2. Powstały dwie firmy oferujące usługi doradcze dotyczące projektów unijnych, dla jednostek samorządu terytorialnego i przedsiębiorstw. Przykład 3. Grupa czterech studentów Akademii Rolniczej w Szczecinie, pod kierunkiem dr inż. Tadeusza Okońskiego, opracowuje nowy produkt biotechnologiczny pod nazwą Urządzenie oparte na działaniu enzymów przeznaczone do wykrywania i pomiaru zawartości sacharozy w roztworze. Prace są znacznie zaawansowane; przygotowywane jest zgłoszenie patentowe Kreowanie i wdrażanie innowacji technologicznych Źródłami innowacji technologicznych są wyniki prac naukowych oraz pomysły pracowników przedsiębiorstw. Jednak jedynie niewielka część prac naukowych szkół wyższych w regionie może być podstawą lub bezpośrednią inspiracją innowacji. Większość z nich jest związana z uzyskiwaniem stopni lub tytułu naukowego i ma charakter teoretyczny.

16 16 Jerzy Sołdek Innowacje technologiczne powstają najczęściej w wyniku współpracy jednostek naukowych z przedsiębiorstwami i są nakierowane na stworzenie nowego albo udoskonalenie istniejącego wyrobu lub usługi. Przykład 1. Metoda zwiększenia efektywnej powierzchni biokatalizatora przez zastosowanie plazmy niskotemperaturowej Dokonano aktywizacji plazmą niskotemperaturową dwu rodzajów nośnika biokatalizatora. Otrzymane wyniki potwierdziły fakt, że zastosowanie plazmy zdecydowanie poprawia parametry urządzenia. Zastosowanie tej technologii umożliwia wykonanie katalizatorów o mniejszych wymiarach przy zachowaniu wysokiej sprawności. Wyniki uwzględnia się w budowie prototypu biokatalizatora. Przykład 2. Metoda i narzędzia do optymalizacji projektowania systemów osadzonych Określono nową technologię optymalnego projektowania układów osadzonych na podstawie wyników prac zespołu prof. W. Bieleckiego. Opracowano projekt oprogramowania. Przygotowano umowę konsorcjum na prace rozwojowe prowadzące do wykonania prototypu nie komercyjnego. Przykład 3. Kompleksowy produkt turystyczny oparty na technologiach informatycznych Wirtualne wykreowanie produktu turystycznego, składającego się z powiązanych poprzez sieć globalną Internet oddzielnych usług, pochodzących od wielu dostawców. Kompleksowy produkt będzie oferowany pojedynczemu turyście. Produkt bazuje na wynikach prac naukowych zespołu autora oraz doświadczeniach firm turystycznych. Wykorzystuje zasoby: wybrzeża Bałtyku, wód i dorzecza Odry, pojezierzy Wdrażanie innowacji organizacyjnych Ograniczone zasoby, którymi dysponują MMŚP, istotnie ograniczają ich możliwości konkurowania na rynku. Przez zorganizowanie kooperacji i wykorzystanie idei przedsiębiorstwa wirtualnego [4] można istotnie zwiększyć szanse MMŚP na konkurencyjnym rynku. Pomoże to małym i średnim oraz mikro przedsiębiorstwom w przezwyciężaniu strukturalnych ograniczeń w prowadzeniu działalności, wynikających z braku możliwości osiągnięcia korzyści skali i zakresu funkcjonowania oraz specjalizacji. Dzięki włączeniu do biznesu dodatkowych partnerów można uzyskać efekt synergii. SPNT organizuje współpracę partnerów w grupach kooperacji produkcyjnej dla wspólnej realizacji produktu lub wypracowania określonego systemu realizacji działalności biznesowej.

17 System innowacji dla MMŚP Przykłady zaawansowanych innowacji organizacyjnych Przykład 1. Klaster Informatyczny Utworzono ponadregionalną sieć trwałej współpracy szkół wyższych (Szczecina, Koszalina, Zielonej Góry) oraz 42 przedsiębiorstw, pod nazwą Forum Technologii Informatycznych. W ramach działalności Forum powołano klaster informatyczny w obszarze reprogramowalne i wbudowane systemy sprzętowo-programowe, wykorzystujący krajowy dorobek naukowy, prezentowany w latach na konferencjach krajowych Reprogramowalne Układy Cyfrowe. Przykład 2. Klaster poligraficzny Bazę dla klastra stanowi Zachodniopomorska Platforma Poligraficzna, powołana w marcu 2007 r. W ramach przygotowań do podjęcia dużych zamówień publicznych przez grupę firm poligraficznych, dokonano dokładnej inwentaryzacji zasobów i kompetencji 22 zakładów w zakresie: techniki druku, typu usług, wyposażenia technologicznego, obsługi palet kolorów, oprogramowania DTP, informatyzacji przedsiębiorstwa. Piętnaście firm zgłosiło swój akces do ścisłej współpracy. Klaster poligraficzny jest w fazie organizacji, a zakończenie prac planowane jest do końca 2007 r. Przykład 3. Portal sztuki użytkowej Została wypracowana koncepcja utworzenia Portalu Sztuki Użytkowej dla projektantów ubioru, architektów wnętrz oraz projektantów przedmiotu użytkowego, jako pierwszego etapu budowy Klastra Sztuki Użytkowej lub Centrum Wzornictwa SPNT. Portal wykorzystując wizualizację trójwymiarową będzie w formie e-targów promocją dla małych firm wzornictwa oraz aranżacji i wyposażenia wnętrz. Będzie również udostępniał narzędzia do komputerowego wspomagania projektowania. Na podstawie złożonych deklaracji uczestnictwa w projekcie bierze udział 10 firm, przedstawiciele 4 jednostek szkół wyższych (Instytutu Wzornictwa Politechniki Koszalińskiej, Wyższej Szkoły Sztuki Użytkowej w Szczecinie, Instytutu Architektury i Planowania Przestrzennego, Wydziału Informatyki Politechniki Szczecińskiej) oraz Inkubator Sztuki Użytkowej w Szczecinie i SPNT. Przykład 4. Budowa klastra wykorzystania zasobów biomasy Istota wykorzystania biomasy polega na utworzeniu systemu powiązań logistycznych pomiędzy rozproszonymi zasobami biomasy (na terenach leśnych i rolniczych) i jej użytkownikami w postaci łańcucha przepływu biomasy: zasoby pierwotne przetwarzanie transport zbiór użytkowników (kotłów). Zasoby występują w postaci produktów ubocznych upraw rolniczych i leśnych, a ich użytkownikami mogą być rozproszone lokalne kotłownie spalające biomasę. Nadwyżki będą użytkowane w elektrowniach.

18 18 Jerzy Sołdek Rysunek 7. Schemat realizacji szkolenia w Centrum Edukacji SPNT Został złożony wniosek SPNT, Akademii Rolniczej, Politechniki Koszalińskiej i Politechniki Szczecińskiej, we współpracy z ośrodkiem w Stralsundzie o finansowanie ze środków Intereg projektu utworzenia sieci bioenergetycznej. Równolegle SPNT wraz z 12 przedsiębiorstwami z trzech regionów Polski organizuje klaster produkcji i dystrybucji biomasy dla celów grzewczych Kadry dla innowacji Rozwój i właściwe wykorzystanie zasobów ludzkich jest jednym z najważniejszych działań w strategii modernizacji polskiej gospodarki. W gospodarce opartej na wiedzy tylko wysoki poziom kwalifikacji zawodowych umożliwi uzyskiwanie zakładanych postępów we wprowadzaniu innowacji do produkcji i w zapewnieniu wysokiej jakości produktów. Zapewnienie wymaganych kwalifikacji pracowników jest warunkiem wdrażania rozwiązań innowacyjnych. Szkolenia realizuje wydzielone w SPNT Centrum Edukacji (patrz rys. 7). Aktualnie są prowadzone szkolenia specjalistyczne w ramach trzech projektów finansowanych ze środków EFS: umiejętności pracy w Internecie (przeszkolenie 360 osób w 30 gminach regionu przy wykorzystaniu mobilnego laboratorium komputerowego),

19 System innowacji dla MMŚP przyszłościowe zawody społeczeństwa informacyjnego (przeszkolenie stacjonarne 250 osób w zawodach: broker informacji, grafik-prezenter, handlowiec internetowy), e-kurs język niemiecki w biznesie (szkolenie ciągłe). 5. Infrastruktura techniczna systemu innowacyjnego W ramach projektu System pozyskiwania i transferu wiedzy na potrzeby innowacji w sieci współpracy utworzono następujące narzędzia i systemy wspomagające: 1) Forum Technologii Informatycznych, którego działalność jest prezentowana w portalu forum jest środowiskiem stałej współpracy informatyków (przedsiębiorstw i jednostek szkół wyższych) o zasięgu ponadregionalnym (Szczecin, Koszalin, Zielona Góra). 2) Zachodniopomorska Platforma Poligraficzna, służąca do wdrażania nowych technologii poligraficznych i podejmowania dużych zleceń przez grupy firm poligraficznych; narzędziem współpracy jest portal 3) Forum współpracy twórców sztuki użytkowej i projektantów wzornictwa przemysłowego, które działa za pomocą portalu Każdy z uczestników forum może w łatwy sposób za pomocą portalu nawiązywać kontakty, tworzyć grupy współpracy, prezentować swoje produkty, dzielić się opiniami itd. Powyższe portale zostały zintegrowane z innymi już istniejącej infrastruktury informatycznej SPNT, w tym z: portalem kooperacyjnym wraz z systemem zarządzania projektami, systemem zdalnego nauczania i portalem szczecińskim portalem gospodarczym Dla pełnego rozwinięcia naszkicowanego systemu innowacji SPNT została zaprojektowana nowa inwestycja, scharakteryzowana poniżej. Infrastruktura techniczna SPNT (w trakcie realizacji): Obiekt I. Centrum Innowacji i Technologii (9755 m2). 1. Centrum Technologii Informatycznych 2. Ośrodek Sieci Współpracy 3. Ośrodek Poligrafii, Wydawnictw i Reklamy 4. Centrum Produktów Turystycznych 5. Centrum Telemedycyny i Usług Medycznych 6. Centrum Edukacji i Doradztwa 7. Centrum Marketingu i Badań Rynku 8. Ośrodek Testowania i Atestacji Oprogramowania 9. Ośrodek Testowania i Atestacji Innych Produktów 10. Ośrodek Wzornictwa Przemysłowego i Sztuki Użytkowej 11. Zestawy modułowe powierzchni (do wynajęcia)

20 20 Jerzy Sołdek Rysunek 8. Widok Centrum Innowacji i Inkubatora Technologicznego (projekt) Obiekt II. Inkubator Technologiczny i tereny pod nowe inwestycje. 1. Budynek inkubatora technologicznego (3650 m2), działalność w zakresie: bioenergii, biotechnologii, zastosowań plazmy i innych zastosowań (o potrzebach średnio kubaturowych). 2. Tereny (22 ha) przygotowane pod nowe inwestycje w obszarze SPNT. Powiązania pomiędzy stosowanymi środkami wspomagania, a obszarami wdrażania innowacji w gospodarce ilustruje rys Zakończenie 6.1. Podsumowanie Procesy związane z tworzeniem i wdrażaniem innowacji są procesami wielowymiarowymi i nieliniowymi, słabo zidentyfikowanymi. Oznacza to z jednej strony występowanie wzajemnych sprzężeń i efektu synergii, a z drugiej strony potrzeby stosowania form interaktywnej współpracy partnerów oraz kompromisu. W Polsce innowacje powstają w środowiskach, które nie mają za sobą dużych doświadczeń we współpracy. Co więcej, dominujące w gospodarce regionalnej małe i mikro firmy, działające w trudnej sytuacji rynkowej, są partnerami nieufnymi we wzajemnej współpracy, gdyż walczą o te same segmenty rynku lokalnego. Istnieje więc potrzeba wypracowania w regionie praktycznego systemu innowacji, opartego na istniejących realiach, przy położeniu nacisku na formy współpracy i docenianiu form innowacji nietechnicznych. I taki system tworzy SPNT. System innowacyjny SPNT traktuje się jako narzędzie do rozwoju gospodarczego regionu. Na podstawie analizy sytuacji gospodarki

21 System innowacji dla MMŚP Rysunek 9. Ilustracja powiązań: środki wsparcia wdrożenia innowacji w regionie i współpracy z MMŚP wytypowano obszary rozwojowe (informatykę, poligrafię, turystykę, sztukę użytkową i wzornictwo przemysłowe), wybrano przykładowe produkty do realizacji w grupach kooperacyjnych. Zaawansowana jest realizacja środków wsparcia w zakresie know how, zaprojektowano rozbudowę infrastruktury technicznej SPNT. W przypadku polskich MMŚP na drodze współpracy przedsiębiorstw ze szkołami wyższymi potrzebny jest pośrednik (typu SPNT, jednostki B-R, brokerzy). Obecnie największych efektów gospodarczych należy oczekiwać w wyniku kooperacji MMŚP. Dlatego jednym z najważniejszych zadań SPNT jest oferowanie przedsiębiorstwom zaawansowanych usług kooperacyjnych i aktywne uczestniczenie w związkach kooperacyjnych, w tym w klastrach. Innowacyjność musi być ściśle sprzężona z procesami edukacyjnymi zapewniającymi kwalifikacje pracowników do wdrażania innowacji technologicznych i organizacyjnych Problemy wykorzystania wiedzy Pozyskiwanie i wykorzystywanie wiedzy do innowacji w MMŚP odbywa się jednocześnie w dwóch środowiskach:

22 22 Jerzy Sołdek tradycyjnym przez ulepszenia w bezpośrednich kontaktach współpracujących osób i firm, działanie brokerów informacji i gromadzenie danych i informacji w bazach danych oraz zorganizowane poprzez Internet transfery informacji wynikowych; nowoczesnym przez budowę spójnego systemu pozyskiwania i wykorzystania wiedzy, wykorzystującego obecne możliwości informatyki (inteligentne portale, inteligentni agenci, język naturalny). Powyższe problemy są przedstawione bardziej szczegółowo w innych artykułach niniejszego zbioru publikacji ([8], [9], [10]). W działających w SPNT sieciach współpracy stosowany jest sposób tradycyny, a pozyskiwane informacje na potrzeby innowacji gromadzi się jako bazowe dla systemu docelowego nowoczesnego. Bibliografia [1] Innowacje i transfer technologii. Słownik pojęć. Matusiak K. (red.). Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, [2] Pavitt K. et al. Managing innovation. Integrating technological,market and organizational change. Wiley, [3] Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, [4] Sołdek J. Rola technologii informacyjnych w rozwoju społeczno-ekonomicznym kraju i regionu. W: Informatyka w rozwoju przedsiębiorczości lokalnej. Polska Akademia Nauk Oddział w Gdańsku Komisja Informatyki, [5] Sołdek J. Rozwój gospodarki regionalnej Pomorza Zachodniego opartej na wiedzy. Roczniki Informatyki Stosowanej Wydziału Informatyki Politechniki Szczecińskiej, nr 4, [6] Sołdek J. Realizacja innowacji w gospodarce regionalnej poprzez sieci współpracy: nauka mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa. SME Meeting (Seminarium międzynarodowe, Szczecin 13/14 czerwca 2005). [7] Sołdek J. Koncepcja rozwoju strategicznego Spółki Szczeciński Park Naukowo-Technologiczny. SPNT, lipiec [8] Sołdek J. System wspierania innowacji realizowany przez Szczeciński Park Naukowo-Technologiczny w: Badania Operacyjne i Systemowe Analiza Systemowa w Globalnej Gospodarce Opartej na Wiedzy: e-wyzwania. Wydawnictwo EXIT, [9] Pechmann P., Sołdek J. Wiedza istota, pozyskiwanie i wykorzystanie w przesiębiorstwie. W niniejszym kwartalniku. [10] Wernikowski S. SWAT System kojarzenia przedsięwzięć softwarowych. W niniejszym kwartalniku. [11] Rzeźnicki K., Kozubek R. Komunikacja pomiędzy uczestnikami projektu z wykorzystaniem narzędzi informatycznych w portalu kooperacyjnym. W niniejszym kwartalniku.

23 Wiedza istota, pozyskiwanie i wykorzystanie w przedsiębiorstwie Piotr Pechmann, Jerzy Sołdek Politechnika Szczecińska Wydział Informatyki, Szczeciński Park Naukowo-Technologiczny Abstract: Nowadays knowledge is one of the most valuable resources that decide on a success or failure of a company or an organization. The first part of the paper briefly presents the essence of the notion of knowledge, its types, the methods of knowledge acquisition and representation as well as systems for knowledge-gathering and enabling it in the company. In the second part, there are shown the results of the preliminary work on the knowledge-use system for a small-sized enterprises net realizing innovative products. Słowa kluczowe: wiedza, pozyskiwanie wiedzy, zarządzanie wiedzą, bazy wiedzy 1. Wiedza Jakiekolwiek rozważania dotyczące wiedzy należy rozpocząć od ustalenia, co właściwie będzie rozumiane pod tym pojęciem. Termin ten występuje bowiem zarówno w języku potocznym, jak i na gruncie wielu dyscyplin np. filozofii, psychologii lub informatyki i w każdym przypadku nadawane mu jest nieco inne znaczenie. Co więcej, różne definicje wiedzy proponowane są nawet przez poszczególnych autorów należących do tej samej dyscypliny 1. W kontekście praktycznego podejścia do pozyskiwania, przetwarzania i wykorzystywania wiedzy w przedsiębiorstwie, użytecznym wydaje się jej następujące, ogólne określenie: Wiedza jest ogółem informacji dotyczących określonego obszaru rzeczywistości. Wielu autorów określając pojęcie wiedza różnicuje je z pojęciami dane i informacje. Choć trzeba powiedzieć, że w wielu praktycznych przypadkach trudno takiego rozgraniczenia dokonać w sposób ostry to jednak warto wskazać na potencjalne różnice w zakresie wymienionych pojęć. 1 Prezentację różnych podejść do określenia pojęcia wiedza postrzeganego z perspektywy jej powstawania i wykorzystania w przedsiębiorstwach znaleźć można np. w [4] (str )

24 24 Piotr Pechmann, Jerzy Sołdek W omawianym podziale dane są definiowane jako elementarne fakty związane z jakimś wydarzeniem. Są to zazwyczaj wyniki (np. liczby) pojedynczych pomiarów lub obserwacji dotyczących cechy lub własności określonego obiektu. Informacja jest definiowana jako zbiór powiązanych danych umieszczonych w określonym kontekście. Rozróżnienie to (informacja dane) bazuje na założeniu, że informacje są identyfikowane na drodze analizy zbiorów danych poprzez wykrycie pewnej grupy danych mówiących nam coś istotnego z perspektywy interesującego nas problemu (kontekst). Dane są zatem składowymi informacji. Wiedza natomiast zgodnie z tym, co już powiedzieliśmy, jest swego rodzaju produktem lub wypadkową zbioru informacji dotyczących określonego obszaru rzeczywistości. O ile dane i informacje mogą być wytwarzane przez odpowiednie systemy informatyczne, to zdolność wytwarzania wiedzy jest na ogół przypisywana wyłącznie człowiekowi. Wiedza powstaje w umyśle ludzkim na drodze gromadzenia i przetwarzania powiązanych ze sobą informacji w procesie zdobywania doświadczenia i uczenia się. Rysunek 1. Zależność między danymi, informacjami i wiedzą 1.1. Rodzaje wiedzy Wiedza proceduralna, ontologiczna i epizodyczna Jednym z najistotniejszych podziałów wiedzy z punktu widzenia ludzi i organizacji zmierzających do realizacji wybranych przez nich zadań, jest rozróżnienie wiedzy proceduralnej, ontologicznej i epizodycznej. Wiedza proceduralna dotyczy metod postępowania prowadzącego do osiągnięcia zamierzonego celu. Wiedza ta opisuje w jakich sytuacjach i w jaki sposób należy podejmować określone działania. Przykładami mogą być opisy (znajomość) procedury przyjęcia zamówienia, procesu produkcji krzesła lub sposobu uruchomienia samochodu. Ujmując rzecz najogólniej wiedza proceduralna odpowiada na pytanie jak coś zrobić?. Wiedza ontologiczna dotyczy tego, co występuje lub z czym mamy do czynienia w danym obszarze rzeczywistości (dziedzinie problemu). Jej istotą jest znajomość

25 Wiedza istota, pozyskiwanie i wykorzystanie Rysunek 2. Podział wiedzy na w. proceduralną, w. ontologiczną i w. epizodyczną klas (typów, rodzajów) obiektów, własności, jakie mają obiekty określonej klasy, oraz relacji pomiędzy znanymi klasami obiektów. Ujmując rzecz inaczej, wiedza ontologiczna odzwierciedla ogólne, zawsze prawdziwe fakty związane z daną dziedziną problemu. Jako przykład można podać fakty w rodzaju samochód ma silnik, kot jest ssakiem lub rok ma 12 miesięcy. Wiedza ontologiczna odpowiada na pytania: co (obiekty jakich klas) występuje w danej dziedzinie problemu?, jakie własności mają obiekty należące do klasy X?, jakie relacje mogą łączyć obiekty klasy X z obiektami klasy Y?. Wiedza epizodyczna rozumiana w ujęciu węższym odzwierciedla zapamiętane zdarzenia z przeszłości. Dotyczy sytuacji lub faktów, które były doświadczone lub zarejestrowane w przeszłości i które są pamiętane. Składowymi tych sytuacji i faktów zawsze będą określone obiekty (np. ludzie, przedmioty) oraz miejsce i czas zdarzenia. W ujęciu szerszym w skład wiedzy epizodycznej włączyć można również wiedzę na temat wydarzeń obecnych oraz planowanych lub przewidywanych, np. zaplanowanych spotkań biznesowych lub przyszłych etapów procesu produkcyjnego. Ważną częścią wiedzy epizodycznej jest także czasowe uszeregowanie poszczególnych wydarzeń historia. Wiedza epizodyczna odpowiada na pytania co się wydarzyło?, co się dzieje obecnie? oraz co się wydarzy?. Wiedza typu wiem-co, wiem-jak, wiem-dlaczego i wiem-kto Kolejnym podziałem użytecznym dla kadry zarządzającej i badawczo-rozwojowej firm zorientowanych na tworzenie produktów innowacyjnych jest rozróżnienie czterech typów wiedzy: wiem-co, wiem-jak, wiem-dlaczego i wiem-kto.

26 26 Piotr Pechmann, Jerzy Sołdek Rysunek 3. Rozróżnienie wiedzy typu wiem-co, wiem-jak, wiem-dlaczego i wiem-kto Wiedza typu wiem-co dotyczy faktów, zarówno o charakterze ogólnym jak i jednostkowym (zdarzeń). Jej przykładami mogą być znajomość liczby przedsiębiorstw w województwie zachodniopomorskim, składników ciasta do pizzy lub szczegółów ostatniej wizyty w urzędzie skarbowym. Ten typ wiedzy obejmuje zatem swoim zasięgiem wiedzę ontologiczną i wiedzę epizodyczną omówione w punkcie wcześniejszym. Wiedza typu wiem-jak odnosi się do sposobów realizacji określonych zadań. Odpowiada ona wiedzy proceduralnej. Wiedza typu wiem-dlaczego dotyczy zasad i praw występujących tak w naturze (np. prawa fizyki) jak i w umysłach ludzi (psychologia) i społeczeństwie (socjologia). Innymi słowy jest to wiedza o sposobie funkcjonowania otaczającej rzeczywistości i jej składowych, w tym szczególnie o istniejących w niej związkach przyczynowo-skutkowych. Ten rodzaj wiedzy jest bardzo istotny dla wszelkich działań innowacyjnych, ponieważ znajomość sposobu funkcjonowania rzeczywistości pozwala zarówno na uzyskanie efektywności nowo tworzonych produktów, jak i na poprawę efektywności produktów już istniejących. Wiedza typu wiem-kto opisuje posiadaczy zasobów potrzebnych do realizacji zamierzonych celów. Spośród ogółu różnego typu zasobów wymaganych dla przedsiębiorstw innowacyjnych zasobem szczególnie cennym będzie bez wątpienia wiedza i to głównie dwóch wyżej wymienionych typów: wiem-jak i wiem-co. W takim przypadku wiedza typu wiem-kto określa zarówno posiadaczy wiedzy jak i wiedzę, którą posiadają. Waga wiedzy typu wiem-kto wynika z faktu, iż obecnie do stworzenia nowych, konkurencyjnych produktów coraz częściej wymagana jest wiedza z wielu różnych obszarów i dziedzin, tak naukowych jak i praktycznych. Nadaje to pierwszorzędne znaczenie problemowi znalezienia (uzyskania dostępu) do wiedzy rzetelnej i adekwatnej do stawianego celu. Wiedza jawna i ukryta Bardzo istotne w kontekście pozyskiwania i wykorzystania wiedzy w organizacji lub przedsiębiorstwie jest uświadomienie sobie istnienia wiedzy jawnej i ukrytej.

27 Wiedza istota, pozyskiwanie i wykorzystanie Wiedza jawna jest odzwierciedlana za pomocą środków materialnych takich jak schematy, wzory i symbole, algorytmy postępowania itp. Ma ona charakter zewnętrzny względem korzystających z niej ludzi, dzięki czemu możliwe jest jej łatwe współdzielenie w organizacji oraz wymiana i transfer. Co więcej, niektóre rodzaje wiedzy jawnej są kodyfikowane za pomocą specjalnych środków formalnych dzięki czemu możliwe jest automatyczne przetwarzanie takiej wiedzy przez systemy informatyczne na przykład w celu wspomagania procesu podejmowania decyzji przez kadrę kierowniczą firmy. Wiedza ukryta jest natomiast mieszanką różnego rodzaju doświadczeń, umiejętności, wypracowanych sposobów postępowania w sytuacjach zawodowych oraz merytorycznych spostrzeżeń posiadanych przez specjalistów i ekspertów dziedzinowych. Wiedza ta nazywana jest ukrytą ponieważ jest przechowywana w umysłach ludzi, którzy ją wytworzyli lub posiedli i z tego względu nie może być bezpośrednio postrzegana ujawnia się w efektywnym sposobie rozwiązywania problemów przez specjalistów. W odróżnieniu od wiedzy jawnej, bezpośrednie współdzielenie lub transfer wiedzy ukrytej są bardzo utrudnione lub w wielu przypadkach nawet niemożliwe do przeprowadzenia, zgodnie z zasadą, że wiemy znacznie więcej niż jesteśmy w stanie powiedzieć lub wyrazić. Można wskazać także drugi rodzaj wiedzy ukrytej. Istotne dla przedsiębiorstwa fakty i informacje są zawarte w gromadzonych w nim różnego typu dokumentach i bazach danych. Informacje te i fakty stanowić będą wiedzę tylko w przypadku, gdy ich zawartość zostanie opisana w odpowiedni, formalny sposób dzięki czemu możliwy będzie efektywny dostęp do niej przez pracowników. Należy zauważyć, że każda wiedza jawna jest pochodna względem wiedzy ukrytej. Wiedza najpierw powstaje w umysłach ludzi jako wiedza ukryta a dopiero później jest formalizowana i wyrażana za pomocą środków zewnętrznych stając Rysunek 4. Zależność między wiedzą jawną i ukrytą

28 28 Piotr Pechmann, Jerzy Sołdek się wiedzą jawną. Dodatkowo należy sobie zdawać sprawę, że w większości organizacji zasoby wiedzy ukrytej są znacznie większe niż zasoby wiedzy jawnej. Jest to zjawisko niekorzystne, gdyż wiedzą ukrytą bardzo trudno zarządzać i łatwo ją utracić znika z organizacji wraz z odejściem posiadających ją specjalistów i ekspertów. Identyfikacja istniejącej w organizacji wiedzy ukrytej i wytwarzanie na jej bazie zasobów wiedzy jawnej jest głównym zadaniem inżynierii wiedzy omawianej w kolejnym punkcie. 2. Pozyskiwanie i zarządzanie wiedzą 2.1. Inżynieria wiedzy Zagadnienia związane z pozyskiwaniem i zarządzaniem wiedzą stanowią domenę inżynierii wiedzy. Termin ten powstał i pierwotnie był używany w obrębie sztucznej inteligencji na określenie technik pozyskiwania treści dla baz wiedzy stosowanych w systemach wnioskujących, głównie w systemach ekspertowych. Obecnie coraz częściej można spotkać się z bardziej ogólnym użyciem terminu inżynieria wiedzy na określenie ogółu działań związanych z pozyskiwaniem wiedzy jawnej z zasobów wiedzy ukrytej oraz z gromadzeniem i zarządzaniem zasobami dostępnej wiedzy jawnej. Tak rozumiana inżynieria wiedzy dotyczyć zatem będzie także środków i metod pozyskiwania i zarządzania dowolnym rodzajem wiedzy użytecznej dla realizacji celów stawianych sobie przez organizacje lub pojedyncze przedsiębiorstwa. Do zagadnień wchodzących w skład inżynierii wiedzy (w sensie szerszym) należą: metody identyfikacji źródeł wiedzy w przedsiębiorstwie (organizacji); metody akwizycji (pozyskiwania) wiedzy różnych typów, w tym szczególnie: metody pozyskiwania wiedzy od ekspertów dziedzinowych, metody odkrywania wiedzy na drodze eksploracyjnej analizy danych (data-mining); środki reprezentacji wiedzy odpowiednie dla różnych typów wiedzy i rodzajów jej przeznaczenia; metody analizy rozpoznanej wiedzy w celu: oceny jej jakości, wykrywania jej ewentualnej niekompletności, niespójności lub sprzeczności; środki i metody tworzenia baz i repozytoriów wiedzy; środki i metody wspomagające wyszukiwanie i dostęp do wiedzy przez członków organizacji (pracowników); środki i metody umożliwiające współdzielenie, wymianę i transfer wiedzy pomiędzy organizacjami (przedsiębiorstwami). Doświadczenia zbierane na przestrzeni lat doprowadziły do dostrzeżenia istotnej roli kompletnych metodyk inżynierii wiedzy określających sposób postępowania przy tworzeniu bazujących na wiedzy systemów informatycznych dla organizacji i przedsiębiorstw. Metodyki takie definiują w zintegrowany sposób ogół działań

29 Wiedza istota, pozyskiwanie i wykorzystanie Rysunek 5. Zagadnienia podejmowane przez inżynierię wiedzy związanych z identyfikacją, pozyskiwaniem, gromadzeniem i udostępnianiem wiedzy. Przykładami zaproponowanych rozwiązań tego typu są: CommonKADS [7] będący ogólną (nie zorientowaną problemowo) metodyką opracowaną przez konsorcjum w którego skład wchodziły między innymi IBM France, Lloyd s Register, Siemens AG i Uniwersytety Amsterdamski i Brukselski. MOKA [8] będący metodyką tworzenia bazujących na wiedzy systemów produkcyjnych (inżynierskich), która została stworzona przez konsorcjum zawierające między innymi firmy British Aerospace, Daimler-Chrysler, PSA Peugeot Citroen i Uniwersytet Coventry. Na rynku dostępne są również kompleksowe narzędzia wspomagające całość procesu tworzenia systemów pozyskiwania i zarządzania wiedzą w przedsiębiorstwie. Przykładem może być pakiet PCPACK firmy Epistemics 2 stosowany między innymi przez takie przedsiębiorstwa i korporacje jak Airbus, British Airways, Motorola, Rolls-Royce i Unilever Akwizycja i reprezentacja wiedzy Zgodnie z tym co zostało już powiedziane, wiedza jawna jest to wiedza opisana lub skodyfikowana w sposób, który umożliwi jej wykorzystanie w przedsiębiorstwie 2 Zob.

30 30 Piotr Pechmann, Jerzy Sołdek lub organizacji. Najlepszym rodzajem zapisu wiedzy jawnej jest jej reprezentacja formalna. Opis taki, dzięki temu że jest ścisły, jednoznaczny i symboliczny, pozwala nie tylko na gromadzenie lub transfer wiedzy ale również na jej automatyczne przetwarzanie przez systemy informatyczne na przykład w celu przeprowadzenia wnioskowania. Inżynieria wiedzy proponuje różne środki formalnej reprezentacji wiedzy. Jako najważniejsze spośród nich wskazać można: reprezentacje bazujące na logice predykatów [5, 6], trójki <obiekt, atrybut, wartość> [3], reprezentację regułową [3, 5], reprezentacje obiektowe: ramy i sieci semantyczne [3, 5], ontologie [2], diagramy UML [1, 7, 8]. Każdy z wymienionych środków ma swoje zalety i wady, co w praktyce oznacza, że jest on odpowiedni do wyrażania wiedzy określonego typu i na potrzeby określonych zastosowań. Wiedza jawna jest pozyskiwana z zasobów wiedzy ukrytej w procesie nazywanym akwizycją wiedzy. Wskazać można trzy główne sfery lub obszary działania akwizycji wiedzy w przedsiębiorstwie lub organizacji: pozyskiwanie wiedzy od ekspertów i specjalistów dziedzinowych, tworzenie zasobów wiedzy jawnej na bazie dokumentów, baz danych i tym podobnych zasobów przedsiębiorstwa, pozyskiwanie wiedzy na drodze eksploracyjnej analizy danych. Pozyskiwanie wiedzy od ekspertów i specjalistów dziedzinowych Jak już powiedziano, wiedza posiadana przez specjalistów i ekspertów jest z jednej strony jednym z kluczowych zasobów przedsiębiorstwa, z drugiej strony zaś jako wiedza ukryta jest trudna do zarządzania i łatwa do utracenia przez przedsiębiorstwo. Z tego względu niezmiernie ważne jest przetransformowanie jak największej części z tej wiedzy w wiedzę jawną. Transformacja ta polega w tym przypadku na odpowiednim spisaniu lub skodyfikowaniu wiedzy specjalistów. Można przy tym wyróżnić dwa poziomy odpowiedniości opisu: wiedza może być jeśli umożliwia to jej charakter kodyfikowana w sposób formalny za pomocą jednego z wcześniej przedstawionych środków pozwalających na automatyczne przetwarzanie wiedzy przez korzystające z niej systemy informatyczne takie jak systemy wspomagania decyzji lub systemy ekspertowe, wiedza może być wyrażona za pomocą schematów, diagramów lub innego rodzaju dokumentów uzupełnionych o formalny opis ich zawartości. Proces pozyskiwania wiedzy od ekspertów dziedzinowych prowadzony jest przez specjalistów nazywanych inżynierami wiedzy. Wypracowanych zostało szereg technik wspomagających inżynierów wiedzy w pracy z ekspertami w celu uchwycenia stosowanej przez nich wiedzy. Głównymi spośród nich są:

31 Wiedza istota, pozyskiwanie i wykorzystanie Rysunek 6. Obszary działań w obrębie akwizycji wiedzy prowadzenie odpowiednio ukierunkowanego wywiadu z ekspertem; rejestracja i analiza działań eksperta w trakcie rozwiązywania problemu, działania te mogą być uzupełniane o odpowiednie komentarze ze strony eksperta; analiza protokołów, raportów i innych dokumentów uzyskanych od eksperta lub związanych z jego pracą; przerobienie problemu przez inżyniera wiedzy pod kierunkiem eksperta. Tworzenie zasobów wiedzy jawnej na bazie dokumentów i baz danych Drugi rodzaj wiedzy ukrytej stanowią fakty i informacje zawarte w gromadzonych w przedsiębiorstwie różnego typu dokumentach i bazach danych. Dokumenty zawierać mogą na przykład raporty, opisy procedur i procesów organizacyjnych, normy działania, opisy doświadczeń lub rozwiązań znalezionych dla przypadków szczególnych. Bazy danych zawierać mogą natomiast informacje dotyczące klientów, kooperantów lub zamówień. Uczynienie z wymienionych materiałów zasobów wiedzy jawnej wymaga działań inżyniera wiedzy polegających na odpowiednim opisaniu ich zawartości w sposób formalny. Nie jest to jednak zapis pełnej treści dokumentu lub bazy danych lecz swego rodzaju formalny opis katalogowy. W tym wypadku określenie formalny oznacza ścisły, jednoznaczny i odpowiedni dla mechanizmów wyszukiwawczych wbudowanych w system informatyczny stosowany w przedsiębiorstwie. Zapewnia to efektywne środki eksploracji zgromadzonych zasobów wiedzy przez pracowników przedsiębiorstwa lub członków organizacji, w tym skuteczne znajdowanie materiałów związanych z analizowanym zagadnieniem (jeśli tylko takie istnieją i zostały włączone do zasobów wiedzy jawnej). Bardzo dobrym środkiem pozwalającym na

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Uniwersytet Technologiczno Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Wydział Mechaniczny Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Bogdan ŻÓŁTOWSKI W pracy przedstawiono proces

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS).

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). (Kompilacja dokonana przez Fundację Centrum Analiz Transportowych

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Internetowa ogólnopolska baza informatycznych projektów badawczych otwartej innowacji Platforma współpracy SPINACZ 1/46

Internetowa ogólnopolska baza informatycznych projektów badawczych otwartej innowacji Platforma współpracy SPINACZ 1/46 Internetowa ogólnopolska baza informatycznych projektów badawczych otwartej innowacji Platforma współpracy SPINACZ 1/46 Projekt jest współfinansowany w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Bardziej szczegółowo

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości W imieniu Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii Sp. z o.o. oraz Targów Kielce pragnę Państwa serdecznie zaprosić do bezpłatnego udziału w IX Świętokrzyskiej Giełdzie Kooperacyjnej

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

WiComm dla innowacyjnego Pomorza

WiComm dla innowacyjnego Pomorza Centrum Doskonałości WiComm WiComm dla innowacyjnego Pomorza Michał Mrozowski wicomm@wicomm.pl Centrum Doskonałości WiComm Inżynieria Systemów Komunikacji Bezprzewodowej Politechnika Gdańska Ul. Narutowicza

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

WORTAL TRANSFERU WIEDZY

WORTAL TRANSFERU WIEDZY WORTAL TRANSFERU WIEDZY Biuro Projektu WORTAL TRANSFERU WIEDZY Wrocławska Rada Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT ul. Marsz. Józefa Piłsudskiego 74, pokój 320 tel./fax 71 347 14 18 tel. 71

Bardziej szczegółowo

Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia. Lech Światły

Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia. Lech Światły Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia Lech Światły P r o j e k t y z w iązane z I N N O W A C J A M I z r e a l i z o w a n e p r z e z K u j a w s k o - P o m o r s k i Z w iązek

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej Wrocław, 02.06.2010 Materiał prasowy Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej W sprawnym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa coraz większego znaczenia nabierają zintegrowane systemy informatyczne.

Bardziej szczegółowo

Wielkopolskie Centrum Klastrowe

Wielkopolskie Centrum Klastrowe Wielkopolskie Centrum Klastrowe Platforma klastrów Założenia koncepcji Brokera Technologicznego Marek Dondelewski Poznao 10.09.2012r. LMC www.ines.org.pl Program rozwoju klasteringu Program ekspercki Konsorcjum

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie współpracy dla innowacji

Rozwijanie współpracy dla innowacji Rozwijanie współpracy dla innowacji Warsztat dr inż. Anna Sworowska na zlecenie Górnośląskiej Agencji Przedsiębiorczości i Rozwoju Sp. z o.o. Radlin, 14 marca 2014 r. Cel spotkania Po co to wszystko? uzasadnienie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

W RAMACH KRAJOWYCH PROGRAMÓW OPERACYJNYCH

W RAMACH KRAJOWYCH PROGRAMÓW OPERACYJNYCH EKSPERT FUNDUSZY UNIJNYCH POZYSKAJ Z NAMI DOTACJE UNII EUROPEJSKIEJ 0 EUROPROJEKTY Consulting Sp. z o.o. Ekspert Funduszy Unii Europejskiej Andersia Business Centre Plac Andersa 7 61-894 Poznań tel. 61

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Strona internetowa projektu: www.ipr.fnm.pl. Osoba odpowiedzialna: k.kubisty@fnm.pl lub

Strona internetowa projektu: www.ipr.fnm.pl. Osoba odpowiedzialna: k.kubisty@fnm.pl lub Narzędzia informatyczne służące do efektywnego zarządzania Centrum Kompetencji Seed i Start-up, procesami decyzyjnymi w nim zachodzącymi oraz budowania bazy pomysłodawców, technologii i ekspertów zewnętrznych

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG dla badań i rozwoju: Oś Priorytetowa 1. - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Oś Priorytetowa 2. Infrastruktura sfery B+R Oś Priorytetowa 3. Kapitał

Bardziej szczegółowo

2010-11-25 PROGRAM WSPIERANIA PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH: Międzyuczelniana Sieć Promotorów Przedsiębiorczości Akademickiej (MSPPA)

2010-11-25 PROGRAM WSPIERANIA PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH: Międzyuczelniana Sieć Promotorów Przedsiębiorczości Akademickiej (MSPPA) wiemy, jak połączyć naukę z biznesem PROGRAM WSPIERANIA PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH: Międzyuczelniana Sieć Promotorów Przedsiębiorczości Akademickiej (MSPPA) Wielkopolska Platforma Innowacyjna (WPI) Kontekst

Bardziej szczegółowo

Warsztaty: Dla innowacji w ramach projektu systemowego,,sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Cieszyn, 7 maj 2015 r.

Warsztaty: Dla innowacji w ramach projektu systemowego,,sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Cieszyn, 7 maj 2015 r. Warsztaty: Dla innowacji w ramach projektu systemowego,,sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cieszyn, 7 maj 2015 r. Plan prezentacji Obserwatorium medyczne -zakres i struktura działania. Obserwatorium

Bardziej szczegółowo

Akademia Wspierania Innowacji Województwa Lubuskiego Bądź Spin Off em lub Spin Out em Fundacja Rozwoju Inicjatyw Gospodarczych

Akademia Wspierania Innowacji Województwa Lubuskiego Bądź Spin Off em lub Spin Out em Fundacja Rozwoju Inicjatyw Gospodarczych Akademia Wspierania Innowacji Województwa Lubuskiego Fundacja Rozwoju Inicjatyw Gospodarczych Dr inż. Justyna Patalas-Maliszewska Dr hab. inż. Sławomir Kłos Fundacja Rozwoju Inicjatyw Gospodarczych MISJA

Bardziej szczegółowo

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy Klaster skupisko podmiotów występujących na danym terenie, ogół podmiotów w danej branży/sektorze gospodarki itd. Powiązanie kooperacyjne (PK) podstawowy, niesformalizowany

Bardziej szczegółowo

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Kryteria merytoryczno-techniczne dopuszczające szczególne L.p. Kryterium tak nie nie dotyczy 1 Trwałość prowadzonej działalności z zakresu innowacji

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

na rzecz transferu wiedzy i innowacji do gospodarki

na rzecz transferu wiedzy i innowacji do gospodarki budować sieci współpracy na rzecz transferu wiedzy i innowacji do gospodarki Miasto Poznań przyjazne dla przedsiębiorców Władze Miasta Poznania podejmują szereg działań promujących i wspierających rozwój

Bardziej szczegółowo

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r.

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Innowacje i Inteligentny Rozwój Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 W perspektywie 2014-2020 wsparcie

Bardziej szczegółowo

Nauka i Edukacja dla innowacji. Lidia Szczygłowska

Nauka i Edukacja dla innowacji. Lidia Szczygłowska Nauka i Edukacja dla innowacji Lidia Szczygłowska Innovatis jako termin łaciński oznacza odnowę, tworzenie czegoś nowego. Według klasycznej definicji Josepha Schumpetera innowacja to: wprowadzenie do produkcji

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

Prowadzący Andrzej Kurek

Prowadzący Andrzej Kurek Prowadzący Andrzej Kurek Centrala Rzeszów Oddziały Lublin, Katowice Zatrudnienie ponad 70 osób SprzedaŜ wdroŝenia oprogramowań firmy Comarch Dopasowania branŝowe Wiedza i doświadczenie Pełna obsługa: Analiza

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WYDZIAŁ INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA Kierunek studiów: INFORMATYKA Stopień studiów: STUDIA II STOPNIA Obszar Wiedzy/Kształcenia: OBSZAR NAUK TECHNICZNYCH Obszar nauki: DZIEDZINA NAUK TECHNICZNYCH Dyscyplina

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Główny cel projektu to podniesienie poziomu konkurencyjności i innowacyjności województwa zachodniopomorskiego.

ZAPYTANIE OFERTOWE. Główny cel projektu to podniesienie poziomu konkurencyjności i innowacyjności województwa zachodniopomorskiego. Szczecin dn. 21.03.2011 r. ZAPYTANIE OFERTOWE dotyczące opracowania publikacji podsumowującej projekt Transfer wiedzy w regionie poprzez rozwój sieci współpracy realizowany w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Krajowa Sieć Innowacji. Rozwój Krajowej Sieci Innowacji w ramach KSU, zasady korzystania i przykłady usług KSU / KSI

Krajowa Sieć Innowacji. Rozwój Krajowej Sieci Innowacji w ramach KSU, zasady korzystania i przykłady usług KSU / KSI Krajowa Sieć Innowacji Rozwój Krajowej Sieci Innowacji w ramach KSU, zasady korzystania i przykłady usług KSU / KSI Grzegorz Gromada Z-ca Dyrektora Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Vouchery dla Przedsiębiorstw i Inicjatyw Klastrowych rozwój współpracy pomiędzy biznesem a nauką w Wielkopolsce

Vouchery dla Przedsiębiorstw i Inicjatyw Klastrowych rozwój współpracy pomiędzy biznesem a nauką w Wielkopolsce Vouchery dla Przedsiębiorstw i Inicjatyw Klastrowych rozwój współpracy pomiędzy biznesem a nauką w Wielkopolsce Grzegorz Cieśla Konferencja Efektywne zarządzanie własnością intelektualną w innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36 Stowarzyszenie Klastering Polski platformą współpracy międzyklastrowej Ekoinnowacje w nowej perspektywie finansowej kraju i Europie: Środowisko i energia z czego finansować projekty i z kim współpracować?

Bardziej szczegółowo

Wykaz osób w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego nr 32-CPI-WZP-2244/13. Podstawa do dysponowania osobą

Wykaz osób w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego nr 32-CPI-WZP-2244/13. Podstawa do dysponowania osobą Załącznik nr 8 do SIWZ Wykaz osób w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego nr 3-CPI-WZP-44/13 Lp. Zakres wykonywanych czynności Liczba osób Imiona i nazwiska osób, którymi dysponuje wykonawca

Bardziej szczegółowo

Inteligentne instalacje BMS

Inteligentne instalacje BMS Inteligentne instalacje BMS Inteligentne jako przykład rozwiązań instalacje energooszczędnych BMS Inteligentne jako przykład rozwiązań instalacje energooszczędnych BMS 5 powodów dla których warto być w

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 KONKURS Zgłoszenie pomysłu do Konkursu należy przysłać do 17 listopada, e-mailem na adres konkurs@uni.lodz.pl Rozstrzygnięcie Konkursu do 12 grudnia

Bardziej szczegółowo

SPIN MODEL TRANSFERU INNOWACJI W MAŁOPOLSCE

SPIN MODEL TRANSFERU INNOWACJI W MAŁOPOLSCE MODEL TRANSFERU INNOWACJI W MAŁOPOLSCE Dr inż. Konrad Maj Dyrektor Departamentu ds. Rozwoju Fundacji Rozwoju Edukacji i Nauki SPIN MODEL TRANSFERU INNOWACJI W MAŁOPOLSCE Projekt innowacyjny testujący wdrażany

Bardziej szczegółowo

Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP

Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP 2014 Joanna Podgórska Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP Wsparcie klastrów na poziomie krajowym i regionalnym Konferencja

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej

Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej Prof. zw. dr hab. inż. Jan Koch Wrocław, 14 grudnia 2011 r. Akt powołania i statut WCTT Centrum powołano 23 marca 1995 r. WCTT jest pierwszym

Bardziej szczegółowo

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ

Bardziej szczegółowo

dr inż. Ewa Rybińska Prezes Zarządu Toruńska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.

dr inż. Ewa Rybińska Prezes Zarządu Toruńska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Projekty Toruńskiej Agencji Rozwoju Regionalnego wspierające kreatywność, innowacyjność i współpracę przedsiębiorstw z wykorzystaniem najnowszych narzędzi IT dr inż. Ewa Rybińska Prezes Zarządu Toruńska

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

Biuro projektu: ul. Kościuszki 4/6a, 35-030 Rzeszów, tel.: 17 852-02-12, www.irp-fundacja.pl/absolwentrzeszow, e-mail: absolwent@irp-fundacja.

Biuro projektu: ul. Kościuszki 4/6a, 35-030 Rzeszów, tel.: 17 852-02-12, www.irp-fundacja.pl/absolwentrzeszow, e-mail: absolwent@irp-fundacja. Harmonogram szkolenia zawodowego: Zarządzanie projektami europejskimi Termin realizacji: 14.02.2011 10.03.2011 Miejsce realizacji: Szkoła policealna Wizażu i Stylizacji ul. Reformacka 4, Rzeszów Data Godziny

Bardziej szczegółowo

Regionalne Centrum Transferu Innowacji Logistycznych. Piotr Nowak 28.04.2008, Poznań

Regionalne Centrum Transferu Innowacji Logistycznych. Piotr Nowak 28.04.2008, Poznań Regionalne Centrum Transferu Innowacji Logistycznych Piotr Nowak 28.04.2008, Poznań DZIAŁALNOŚĆ INSTYTUTU Misja: Rozwijamy, promujemy i wdraŝamy w gospodarce innowacyjne rozwiązania w zakresie logistyki

Bardziej szczegółowo

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r.

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Tomasz Niciak Koordynator Regionalny Ponadregionalnej Sieci Aniołów Biznesu Kierownik Dolnośląskiego Ośrodka Transferu

Bardziej szczegółowo

Systemy z bazą wiedzy (spojrzenie bardziej korporacyjne) Baza wiedzy. Baza wiedzy. Baza wiedzy. Baza wiedzy

Systemy z bazą wiedzy (spojrzenie bardziej korporacyjne) Baza wiedzy. Baza wiedzy. Baza wiedzy. Baza wiedzy Zarządzanie wiedzą z bazą wiedzy (spojrzenie bardziej korporacyjne) Wybrane aspekty technologiczne związane z wiedzą i zarządzaniem wiedzą Google: baza wiedzy 1,180,000 znalezionych systemy zarządzania

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ

ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PROJEKT ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ PODSTAWOWE INFORMACJE skierowany do mikro, małych

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo

KARTA PROJEKTU. 1.12.2010 do 31.12.2013 r.

KARTA PROJEKTU. 1.12.2010 do 31.12.2013 r. KARTA PROJEKTU Informacje o projekcie Tytuł projektu Okres realizacji Utworzenie sieci firm w sektorze budownictwa w południowo-zachodniej Wielkopolsce jako szansa wzrostu ich konkurencyjności i innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych Fiszka oferty usług proinnowacyjnych I. Akredytowany wykonawca 1. Nazwa wykonawcy "MERITUM" LUBELSKA GRUPA DORADCZA SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ 2. Forma prawna prowadzonej działalności Spółka

Bardziej szczegółowo

SPINACZ.edu.pl platforma współpracy nauki z biznesem w zakresie innowacyjnych rozwiązań informatycznych

SPINACZ.edu.pl platforma współpracy nauki z biznesem w zakresie innowacyjnych rozwiązań informatycznych SPINACZ.edu.pl platforma współpracy nauki z biznesem w zakresie innowacyjnych rozwiązań informatycznych Poznańska Impreza Wolnego Oprogramowania Poznań, 3 grudnia 2011 Rafał Brzychcy rafal.brzychcy@fwioo.pl

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

kierunkową rozwoju informatyzacji Polski do roku 2013 oraz perspektywiczną prognozą transformacji społeczeństwa informacyjnego do roku 2020.

kierunkową rozwoju informatyzacji Polski do roku 2013 oraz perspektywiczną prognozą transformacji społeczeństwa informacyjnego do roku 2020. Z A T W I E R D Z A M P R E Z E S Polskiego Komitetu Normalizacyjnego /-/ dr inż. Tomasz SCHWEITZER Strategia informatyzacji Polskiego Komitetu Normalizacyjnego na lata 2009-2013 1. Wprowadzenie Informatyzacja

Bardziej szczegółowo

Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego

Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego Unia Europejska wspiera eksport mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z województwa wielkopolskiego Dnia 20.08.2015 r. został ogłoszony konkurs w ramach poddziałania 1.4.1 Kompleksowe wsparcie działalności

Bardziej szczegółowo

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 Krajowe programy Program Operacyjny Inteligentny Rozwój (POIR) 2014-2020 Celem POIR jest zwiększenie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Nowa specjalność Zarządzanie badaniami i projektami Research and Projects Management

Nowa specjalność Zarządzanie badaniami i projektami Research and Projects Management Nowa specjalność Zarządzanie badaniami i projektami Research and Projects Management Kierunek: Informatyka i Ekonometria, WIiK Studia stacjonarne/niestacjonarne II stopnia Potrzeby kształcenia specjalistów

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 1823/2012 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z 19 kwietnia 2012 r.

UCHWAŁA Nr 1823/2012 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z 19 kwietnia 2012 r. UCHWAŁA Nr 1823/2012 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z 19 kwietnia 2012 r. w sprawie: zatwierdzenia regulaminu świadczenia usług brokerskich, realizowanych w ramach zadań projektu systemowego pn. Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r.

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4 Katowice, 28 marca 2014 r. Alokacja na działania skierowane dla Przedsiębiorców w okresie 2007-2013 Alokacja na poddziałania skierowane

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Aleksandra Wanat Konferencja Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Katowice 22 listopada

Bardziej szczegółowo

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Zarys projektu Celem projektu, którego pierwszy, opisywany tu etap planujemy zrealizować w okresie od stycznia do sierpnia 2006, jest przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Rezultaty projektów transferu innowacji. Warszawa, 17 czerwca 2013

Rezultaty projektów transferu innowacji. Warszawa, 17 czerwca 2013 Rezultaty projektów transferu innowacji Warszawa, 17 czerwca 2013 Cel programu Uczenie się przez całe życie Włączenie uczenia się przez całe życie w kształtowanie Unii Europejskiej jako zaawansowanej,

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. powstała w 1994 roku jako spółka akcyjna, w której głównym akcjonariuszem jest Samorząd Województwa

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja: Zarządzanie projektami (I)

Specjalizacja: Zarządzanie projektami (I) Specjalizacja: Zarządzanie projektami (I) Osoba koordynująca: dr inż. Tomasz Pieciukiewicz Tomasz.Pieciukiewicz1@pjwstk.edu.pl Czego uczymy. Umiejętności po ukończeniu specjalizacji. Celem specjalizacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ Celem Programu jest promowanie inwestycji przedsiębiorstw w badania i innowacje oraz rozwijanie powiązań i synergii między przedsiębiorstwami, ośrodkami badawczo-rozwojowymi

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie prac badawczo-rozwojowych w ramach aktualnych programów wsparcia dla przedsiębiorców 04.09.2015

Dofinansowanie prac badawczo-rozwojowych w ramach aktualnych programów wsparcia dla przedsiębiorców 04.09.2015 Dofinansowanie prac badawczo-rozwojowych w ramach aktualnych programów wsparcia dla przedsiębiorców 04.09.2015 O ADM Consulting Group S.A. Dotacje UE Opracowywanie dokumentacji aplikacyjnych Pomoc w doborze

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ 13 maja 2011 Wydatki strukturalne akty prawne Ustawa o finansach publicznych z dn.

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Ciechanowie INFORMATYKA

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Ciechanowie INFORMATYKA Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Ciechanowie INFORMATYKA Zapotrzebowanie na informatyków rośnie szybciej niż liczba absolwentów IT jest jedną z najszybciej rozwijających się branż w Polsce. Perspektywy

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo