Apetyt na ryzyko jako ważny element Wypłacalności II

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Apetyt na ryzyko jako ważny element Wypłacalności II"

Transkrypt

1 Zarządzanie i Finanse Journal of Management and Finance Vol. 12, No. 1/2014 Marcin Fedor * Apetyt na ryzyko jako ważny element Wypłacalności II Wstęp W ramach dostosowywania się do wymogów nowego systemu ostrożnościowego (Wypłacalności II) 1 zakłady ubezpieczeń będą zobowiązane wprowadzić szereg zmian, często opartych na tworzeniu nowych modeli i procesów. Jedną z nich jest ukonstytuowanie ram tzw. apetytu na ryzyko. Dyrektywa nakłada na zakłady ubezpieczeń obowiązek posiadania ram apetytu na ryzyko poprzez art. 44, który stwierdza, że system zarządzania ryzykiem powinien być skuteczny i dobrze zintegrowany ze strukturą organizacyjną i z procesami decyzyjnymi zakładu ubezpieczeń. Dalej, EIOPA 2 precyzuje, że efektywny system zarządzania ryzykiem powinien zawierać jasno określoną i dobrze udokumentowaną strategię zarządzania ryzykiem, która obejmuje m.in. apetyt na ryzyko [CEIOPS, 2009, s. 20] oraz odpowiednie (spisane) zasady, które zawierają definicje i kategoryzacje materialnych rodzajów ryzyka, na które narażony jest zakład ubezpieczeń oraz poziomy dopuszczalnych limitów ryzyka dla każdego rodzaju ryzyka [CEIOPS, 2009, s. 21]. Ramy apetytu na ryzyko są odpowiedzią na wymagania nowego systemu ostrożnościowego i będą one ważnym elementem własnej oceny ryzyka i wypłacalności [dyrektywa, 2009, art. 45]. Obecnie są one wymagane przez wewnętrzne regulacje międzynarodowych grup ubezpieczeniowych (np. wytyczne dotyczące raportowania wielkości apetytu na ryzyko w ramach komitetu audytu), wpisując się również w wymagania Komisji Nadzoru Finansowego dotyczące prezentowania przez towarzystwa limitów ryzyka [UKNF, 2011, s. 22]. Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie ram apetytu na ryzyko. W pierwszej części zostanie przedstawiona definicja i znaczenie apetytu na * Dr, AXA Polska, 1 Termin Wypłacalność II (Solvency II) odnosi się do zmian wprowadzanych przez Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/138/WE z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Wypłacalność II) (wersja przekształcona) Dz. U. UE nr L335/1. 2 Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (European Insurance and Occupational Pensions Authority), czyli organ Unii Europejskiej będący następcą CEIOPS (Committee of European Insurance and Occupational Pensions Supervisors).

2 118 Marcin Fedor ryzyko w kontekście wchodzenia w życie Dyrektywy Wypłacalność II, w części drugiej omówione zostaną ramy apetytu na ryzyko, wraz z kilkoma przykładami. 1. Definicja i znaczenie apetytu na ryzyko Apetyt na ryzyko nie posiada jednoznacznej definicji. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna charakteryzuje apetyt na ryzyko jako wielkość i rodzaj ryzyka, którą organizacja jest gotowa zaakceptować lub utrzymać [ISO 31000]. Z kolei Holenderska Izba Ubezpieczeń precyzuje, że ramy apetytu na ryzyko określają poziom ryzyka, jaki ubezpieczyciel zamierza osiągnąć, uniknąć, zachować i/lub obniżyć z uwagi na strategię i związane z nią cele [Vision on Own Risk and Solvency Assessment (ORSA): Good Practice, 2012, s. 11]. Ramy apetytu na ryzyko powinny obejmować: 1. System preferencji, czyli jakościowe określenie wielkości i rodzaju ryzyka, jakie zakład ubezpieczeń akceptuje. 2. Poziom tolerancji, poprzez kwantytatywne określenie wielkości i rodzaju ryzyka, jakie zakład ubezpieczeń może ewentualnie zaakceptować. 3. Limity, definiowane jako ograniczenia kwantytatywne dotyczące wielkości i rodzaju ryzyka, których przekroczenie powoduje uruchomienie działań (na poziomie operacyjnym) mających na celu ograniczanie poziomu ryzyka przez zakład ubezpieczeń. Te ramy apetytu na ryzyko określają poziom ryzyka, jaki towarzystwo (zarząd) zamierza zaakceptować w ramach realizowania określonej strategii biznesowej, przy zadanym (planowanym) poziomie kapitału na dany rok (zobacz rysunek 1). Rysunek 1. Apetyt na ryzyko jako element ustalania strategii biznesowej zakładu ubezpieczeń Strategia biznesowa Ramy apetytu na ryzyko (akceptacja, tolerowanie lub ograniczanie ryzyka) Polityka kapitałowa

3 Apetyt na ryzyko jako ważny element Wypłacalności II 119 Apetyt na ryzyko stanowi wartość dodaną dla zarządu towarzystwa ubezpieczeniowego, ponieważ zapewnia sformalizowane ramy dopasowujące politykę ryzyka do strategii biznesowej zakładu ubezpieczeń, poprzez umożliwienie określania poziomów tolerancji i preferencji niezbędnych do świadomego przyjmowania ryzyka przez towarzystwo. Z kolei dla funkcji zarządzania ryzykiem istotą wdrożenia ram apetytu na ryzyko jest zapewnienie, że odpowiednie zarządzanie, raportowanie, limity i procesy decyzyjne zostały ustanowione do podejmowania właściwych decyzji dotyczących zarządzania ryzykiem. 2. Ramy apetytu na ryzyko Można wyróżnić cztery podstawowe elementy, które składają się na ramy apetytu na ryzyko: podstawowe wskaźniki finansowe, limity ryzyka, ład korporacyjny i sprawozdawczość (zobacz rysunek 2). Pod pojęciem ładu korporacyjnego rozumiane jest przejrzyste określenie ról i odpowiedzialności dotyczących całego procesu ustalania apetytu na ryzyko, weryfikacja limitów oraz zdefiniowanie kroków, które należy podjąć w przypadku przekroczenia przez czynnik ryzyka limitu. Sprawozdawczość obejmuje raportowanie kluczowych miar ryzyka oraz limitów ryzyka, określanych za pomocą wskaźników ryzyka. Podstawowe wskaźniki finansowe stanowią wysokopoziomowe wskaźniki określające wymiary potencjalnych skutków realizacji ryzyka, które akceptuje zarząd jako istotne z puntu strategii zakładu ubezpieczeń, jak i jego profilu ryzyka. Rysunek 2. Podstawowe elementy ram apetytu na ryzyko Podstawowe wskaźniki finansowe Limity ryzyka - wskaźniki wysokopoziomowe - określone wymiary skutków realizacji ryzyka zaakceptowane przez zarząd Ład korporacyjny - przejrzyste role i odpowiedzialności - proces weryfikacji limitów ramy apetytu na ryzyko - wskaźniki ryzyka - poziomy alarmowe i limity Sprawozdawczość - raportowanie kluczowych miar ryzyka oraz limitów ryzyka

4 120 Marcin Fedor Określenie podstawowych wskaźników finansowych stanowi klucz do odpowiedniego wyznaczenia apetytu na ryzyko, gdyż ustala tym samym wymiary potencjalnych skutków realizacji ryzyka. Te wymiary mogą się odnosić np. do dochodowości, wypłacalności, płynności, reputacji, wartości itp. Następnie dla każdego z wymiarów ustala się podstawowe wskaźniki finansowe, które reprezentują w sposób mierzalny potencjalne skutki realizacji ryzyka (zobacz tablica 1). Tytułem przykładu, dla wymiaru dochodowości może to być zysk netto zakładu ubezpieczeń. Następnie należy określić apetyt na ryzyko poprzez kwantyfikowalne ustalenie maksymalnie akceptowalnej utraty wartości podstawowego wskaźnika finansowego w związku z realizacją ryzyka dla danego wymiaru. Można zdecydować, że negatywny wpływ na zakładany zysk nie może być większy niż określona wartość, ze względu na planowany zysk zakładu ubezpieczeń na następny rok. Tablica 1. Przykład określania podstawowych wskaźników finansowych Wymiar potencjalnych skutków realizacji ryzyka Podstawowe wskaźniki finansowe Dochodowość Zysk/strata netto Wypłacalność Płynność Adekwatność kapitałowa Solvency I: pokrycie marginesu wypłacalności Adekwatność kapitałowa Solvency II: pokrycie kapitałowego wymogu wypłacalności (SCR) Ilość środków pieniężnych (na rachunku bieżącym) Określenie apetytu na ryzyko Negatywny wpływ na zakładany zysk nie może być większy niż X (lub X% zakładanego zysku) Zakład ubezpieczeń nie może utracić 100% pokrycia marginesu wypłacalności Pokrycie SCR nie może być niższe niż X% Przykład Planowany zysk zakładu ubezpieczeń na następny rok wynosi 10 MPLN i zarząd nie chce, aby ten zysk był mniejszy niż 9 MPLN Obecny poziom pokrycia marginesu wypłacalności wynosi 150% i nie może być niższy niż 100% Planowane pokrycie SCR na koniec roku wynosi 300% i zarząd nie chce, aby było niższe niż 250% Według testów skrajnych Ilość środków pieniężnych (i linii kredy- wypłaty środków pienięż- warunków potrzeba nagłej towych) jest wystarczająca na pokrycie MPLN. Dlatego zakład nych nie przekracza 10 wymagań obliczonych ubezpieczeń powinien na podstawie testów trzymać środki pieniężne skrajnych warunków (na rachunku bieżącym) w wysokości 10 MPLN

5 Apetyt na ryzyko jako ważny element Wypłacalności II 121 Określenie przez zarząd apetytu na ryzyko jest następnie przetłumaczone na poziomie operacyjnym i wyrażone poprzez limity ryzyka i poziomy ostrzegawcze dla większości istotnych wskaźników ryzyka (zobacz tablica 2). Wskaźniki ryzyka są prostymi czynnikami, które są regularnie monitorowane w celu zarządzania ekspozycją na ryzyko. Pozwalają one przetransponować określony apetyt na ryzyko na poziom operacyjny. Dla każdego wskaźnika ryzyka określane są dwa progi: poziom ostrzegawczy i limit. Tablica 2. Przykłady wskaźników ryzyka Wskaźnik ryzyka Obecna ekspozycja na ryzyko Poziom bezpieczny Limity ryzyka Poziom ostrzegawczy Limit Status ryzyka (kolor) Luka duration (w latach) zielony Odsetek obligacji w portfelu (w stosunku do wszystkich aktywów) Odsetek obligacji korporacyjnych w portfelu (w stosunku do całego portfela obligacji) 75% 100% 80% 60% żółty 60% 0% 30% 50% czerwony Owe progi wyznaczają trzy obszary (zobacz rysunek 3). Pierwszy z nich, obszar akceptowalności ryzyka, wskazuje, że poziom ekspozycji na ryzyko, mierzony poprzez poszczególne wskaźniki ryzyka, jest akceptowalny dla towarzystwa. Ma to miejsce, jeżeli ekspozycja na ryzyko jest niższa niż poziom ostrzegawczy. Obszar drugi, w ramach którego ryzyko jest tolerowane, określony jest poprzez ekspozycję na ryzyko danego wskaźnika ryzyka, który znajduje się pomiędzy poziomem ostrzegawczym i limitem. W takim przypadku zarząd powinien utworzyć potencjalny plan działania, mający na celu obniżenie ekspozycji na ryzyko, jednakże nie jest zobowiązany do wprowadzenia takiego planu w życie, ponieważ apetyt na ryzyko jest na tyle wysoki, że akceptuje jeszcze dany poziom ekspozycji. Obszar trzeci, określony w przypadku gdy ekspozycja na ryzyko danego wskaźnika ryzyka przekroczy limit, oznacza, że zarząd zobowiązany jest do wprowadzenia w życie planów działań mających na celu systematyczne obniżanie ekspozycji na ryzyko. W celu zapewnienia przejrzystej komunikacji z zarządem który nie zawsze tworzą osoby rozumiejące techniczne aspekty ubezpieczeń (np. osoby odpowiedzialne za sprzedaż) ww. obszary można oznaczać

6 122 Marcin Fedor za pomocą systemu kolorów (zielony, pomarańczowy, czerwony). Pozwala to krzewić kulturę ryzyka, poprzez przedstawianie aspektów technicznych funkcjonowania zakładu ubezpieczeń w zrozumiały dla wszystkich sposób. Rysunek 3. Limity i poziomy ekspozycji na ryzyko Poziom bezpieczny Poziom ostrzegawczy Limit Wzrastający poziom ekspozycji na ryzyko Akceptacja ryzyka: apetyt na ryzyko Tolerowanie ryzyka: tworzenie potencjalnych planów działania mających na celu obniżenie ekspozycji na ryzyko Ograniczanie ryzyka: systematyczne obniżanie ekspozycji na ryzyko poprzez wprowadzanie w życie planów działań Ramy apetytu na ryzyko zakładają, że dla wszystkich wymiarów potencjalnych skutków realizacji ryzyka zakład ubezpieczeń powinien określić apetyt na ryzyko (wysokopoziomowe oczekiwania zarządu w stosunku do apetytu na ryzyko), następnie określić limity ryzyka, czyli wyrazić apetyt na ryzyko poprzez możliwe do wdrożenia na poziomie operacyjnym ramy zarządcze. W wymiarze praktycznym określenie apetytu na ryzyko polega na: 1. Określeniu wpływu testów skrajnych warunków na wartość podstawowych wskaźników finansowych dla każdego wymiaru potencjalnych skutków realizacji ryzyka (np. wpływu 10% spadku cen akcji na zysk netto). 2. Skonfrontowaniu tych wyników z określonym apetytem na ryzyko, określającym maksymalnie dopuszczalną zmianę wartości podstawowych wskaźników finansowych, poprzez analizę wrażliwości predefiniowanych scenariuszy skrajnych warunków (np. przeprowadzenie testu skrajnych warunków, analizującego scenariusz spadku cen akcji, który pokazuje uszczuplenie zysku netto o 2 MPLN). 3. Wprowadzeniu limitów na ryzyko w celu zarządzania profilem ryzyka (ekspozycją na ryzyko) zakładu ubezpieczeń (np. wobec po-

7 Apetyt na ryzyko jako ważny element Wypłacalności II 123 wyższego przykładu, jeżeli zarząd nie chce utracić więcej niż 1 MPLN z planowanego na przyszły rok zysku netto, należałoby wprowadzić limit na wielkość portfela akcji na udziale własnym, czyli zmniejszyć ilość akcji w portfelu do takiego poziomu, który przy wprowadzeniu scenariusza skrajnych warunków 10% spadek cen akcji nie zmniejszy zysku netto o kwotę wyższą niż 1 MPLN). Zakończenie Powyższy przykład jedynie nakreśla podstawowe kroki postępowania w ramach ustalania apetytu na ryzyko. Proces dochodzenia do wiarygodnych wyników, oparty na zaimplementowaniu adekwatnego modelu, jest długi. Każdy zakład ubezpieczeń będzie jednak zobowiązany do jego posiadania, przynajmniej w minimalnym zakresie, pozwalającym na wyznaczenie limitów ryzyka. Można zaryzykować stwierdzenie, że po wdrożeniu wymagań Wypłacalności II, zwłaszcza tych obejmujących tzw. drugi filar reformy, ramy apetyty na ryzyko staną się jednym z najważniejszych modeli stosowanych przez towarzystwa ubezpieczeniowe. Dlatego już dzisiaj zakłady ubezpieczeń powinny zacząć prace nad przygotowaniem i zaimplementowaniem ram apetytu na ryzyko, tak aby w pełni skorzystać z nowych wytycznych systemu ostrożnościowego. Literatura 1. CEIOPS Advice for Level 2 Implementing Measures on Solvency II: System of Governance (draft) (2009), Committee of European Insurance and Occupational Pensions Supervisors (CEIOPS), Consultation Paper No. 33, March Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/138/WE z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Wypłacalność II), (wersja przekształcona) Dz. UUE nr L335/1. 3. ISO 31000:2009 Risk management Principles and guidelines (2013), International Organization for Standarization. 4. Vision on Own Risk and Solvency Assessment (ORSA): Good Practice (2012), Verbond Van Verzekeraars (ORSA Working Group of the Dutch Association of Insurers). 5. Własna ocena ryzyka i wypłacalności ORSA (2011), Urząd Komisji Nadzoru Finansowego (warsztaty zorganizowane przez Departament

8 124 Marcin Fedor Ubezpieczeń Nadzoru Finansowego Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego), 15 września. Streszczenie Niniejsze opracowanie przedstawia ramy apetytu na ryzyko w sektorze ubezpieczeniowym. W pierwszej części podana została definicja apetytu na ryzyko oraz podkreślono jego znaczenie w kontekście wchodzenia w życie Dyrektywy Wypłacalność II. W części drugiej omówione zostały ramy apetytu na ryzyko, wraz z przytoczeniem kilku przykładów. Słowa kluczowe Solvency II, apetyt na ryzyko, limity ryzyka Risk appetite as an important element of Solvency II framework (Summary) The paper presents a risk appetite framework in the insurance sector. In the first part, the definition is given as well as the importance of the risk appetite is underlined, especially in context of the Solvency II Directive implementation. The second section discusses the risk appetite framework, supporting the theory with several examples. Keywords Solvency II, risk appetite, risk limits

Centrum Edukacji dla Uczestników Rynku

Centrum Edukacji dla Uczestników Rynku Centrum Edukacji dla Uczestników Rynku Wypłacalno Iwona Kraśniewska, Dominika Pawelec Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Departament Ubezpieczeniowego Nadzoru Finansowego Warszawa, 13 października 2009

Bardziej szczegółowo

Solvency II. Filar II - Wymogi systemu zarządzania. Polska Izba Ubezpieczeń Deloitte Advisory Sp. z o.o. Jakub Bojanowski. 10 grudnia 2008 roku

Solvency II. Filar II - Wymogi systemu zarządzania. Polska Izba Ubezpieczeń Deloitte Advisory Sp. z o.o. Jakub Bojanowski. 10 grudnia 2008 roku Solvency II Filar II - Wymogi systemu zarządzania. Polska Izba Ubezpieczeń Deloitte Advisory Sp. z o.o Jakub Bojanowski 10 grudnia 2008 roku 1 Filar II System Zarządzania System zarządzania ryzykiem opisany

Bardziej szczegółowo

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka zatwierdzona przez Zarząd dnia 14 czerwca 2010 roku zmieniona przez Zarząd dnia 28 października 2010r. (Uchwała nr 3/X/2010) Tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dotyczące własnej oceny ryzyka i wypłacalności

Wytyczne dotyczące własnej oceny ryzyka i wypłacalności EIOPA-BoS-14/259 PL Wytyczne dotyczące własnej oceny ryzyka i wypłacalności EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327 Frankfurt Germany - Tel. + 49 69-951119-20; Fax. + 49 69-951119-19; email: info@eiopa.europa.eu

Bardziej szczegółowo

OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM

OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM SECUS ASSET MANAGEMENT S.A. dotyczy art. 110w ust.4 Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi z dnia 29 lipca 2005 roku tekst zmieniony ustawą z 05-08-2015 Dz. U. poz.

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dotyczące wdrażania instrumentów pakietu LTG

Wytyczne dotyczące wdrażania instrumentów pakietu LTG EIOPA-BoS-15/111 PL Wytyczne dotyczące wdrażania instrumentów pakietu LTG EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327 Frankfurt Germany - Tel. + 49 69-951119-20; Fax. + 49 69-951119-19; email: info@eiopa.europa.eu

Bardziej szczegółowo

1. Postanowienia ogólne

1. Postanowienia ogólne Załącznik do Uchwały Zarządu Nr 9/IV/14 dnia 20 lutego2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej 10/I/14 z dnia 21 lutego 2014r. Polityka zarządzania ryzykiem walutowym w Banku Spółdzielczym w Końskich

Bardziej szczegółowo

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem Załącznik nr 1 Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem 1) Strategia i procesy zarządzania rodzajami ryzyka. Podejmowanie ryzyka zmusza Bank do koncentrowania uwagi na powstających zagrożeniach,

Bardziej szczegółowo

Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok

Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok Załącznik Nr 6 do Uchwały Zarządu Nr 105/2014 z dnia 11.12.2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 45/2014 z dnia 22.12.2014 r. Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok opracowała:

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr 384/2008 Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wymagań

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WEDŁUG STANU NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 ROKU I. WSTĘP 1. EFIX DOM MAKLERSKI S.A., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dotyczące traktowania ekspozycji na ryzyko rynkowe i na ryzyko niewykonania zobowiązania przez kontrahenta w standardowej formule

Wytyczne dotyczące traktowania ekspozycji na ryzyko rynkowe i na ryzyko niewykonania zobowiązania przez kontrahenta w standardowej formule EIOPA-BoS-14/174 PL Wytyczne dotyczące traktowania ekspozycji na ryzyko rynkowe i na ryzyko niewykonania zobowiązania przez kontrahenta w standardowej formule EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dotyczące metody opartej na ocenie ze względu na pierwotne ryzyko

Wytyczne dotyczące metody opartej na ocenie ze względu na pierwotne ryzyko EIOPA-BoS-14/171 PL Wytyczne dotyczące metody opartej na ocenie ze względu na pierwotne ryzyko EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327 Frankfurt Germany - Tel. + 49 69-951119-20; Fax. + 49 69-951119-19;

Bardziej szczegółowo

Grupa PZU oraz polski rynek ubezpieczeniowy na tle Europy w 2012 roku w kontekście planowanego wejścia w życie unijnej dyrektywy Solvency II

Grupa PZU oraz polski rynek ubezpieczeniowy na tle Europy w 2012 roku w kontekście planowanego wejścia w życie unijnej dyrektywy Solvency II Grupa PZU oraz polski rynek ubezpieczeniowy na tle Europy w 2012 roku w kontekście planowanego wejścia w życie unijnej dyrektywy Solvency II Od Solvency I do Solvency II starania w kierunku stworzenia

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dotyczące metody opartej na ocenie ze względu na pierwotne ryzyko

Wytyczne dotyczące metody opartej na ocenie ze względu na pierwotne ryzyko EIOPA-BoS-14/171 PL Wytyczne dotyczące metody opartej na ocenie ze względu na pierwotne ryzyko EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327 Frankfurt Germany - Tel. + 49 69-951119-20; Fax. + 49 69-951119-19;

Bardziej szczegółowo

Audit&Consulting services Katarzyna Kędziora. Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów ubezpieczeń

Audit&Consulting services Katarzyna Kędziora. Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów ubezpieczeń Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów www.acservices.pl Warszawa, 24.10.2013r. Agenda 1. Źródła przepisów prawa (PSR, MSSF, UE, podatki, Solvency II) 2. Przykłady różnic w ewidencji

Bardziej szczegółowo

Wytyczne w sprawie. rozpatrywania skarg przez zakłady. ubezpieczeń

Wytyczne w sprawie. rozpatrywania skarg przez zakłady. ubezpieczeń EIOPA-BoS-12/069 PL Wytyczne w sprawie rozpatrywania skarg przez zakłady ubezpieczeń 1/8 1. Wytyczne Wprowadzenie 1. Zgodnie z art. 16 rozporządzenia w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru

Bardziej szczegółowo

BAKER TILLY POLAND CONSULTING

BAKER TILLY POLAND CONSULTING BAKER TILLY POLAND CONSULTING Wytyczne KNF dla firm ubezpieczeniowych i towarzystw reasekuracyjnych w obszarze bezpieczeństwa informatycznego An independent member of Baker Tilly International Objaśnienie

Bardziej szczegółowo

1.Jakość i kryteria doboru informacji podlegających ujawnieniu

1.Jakość i kryteria doboru informacji podlegających ujawnieniu POLITYKA INFORMACYJNA Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im.królowej Jadwigi 1 Cel polityki Celem niniejszej polityki jest ustalenie szczególowych reguł dotyczacych : zakresu,częstotliwości,

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dotyczące granic umów

Wytyczne dotyczące granic umów EIOPA-BoS-14/165 PL Wytyczne dotyczące granic umów EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327 Frankfurt Germany - Tel. + 49 69-951119-20; Fax. + 49 69-951119-19; email: info@eiopa.europa.eu site: https://eiopa.europa.eu/

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym w Końskich

Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym w Końskich Załącznik do Uchwały Zarządu Nr 11/IV/14 z dnia 20 lutego 2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 9/I/14 z dnia 21 lutego 2014r. Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w świetle wymogów Solvency II. Witold Walkowiak. Polska Izba Ubezpieczeń

Zarządzanie ryzykiem w świetle wymogów Solvency II. Witold Walkowiak. Polska Izba Ubezpieczeń Zarządzanie ryzykiem w świetle wymogów Solvency II Witold Walkowiak Polska Izba Ubezpieczeń Warszawa, 17 marca 21 r. Polska: szybko rozwijający się rynek ubezpieczeniowy 45 Składka przypisana brutto (w

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Wytyczne w sprawie metod określania udziałów w rynku na potrzeby sprawozdawczości

Wytyczne w sprawie metod określania udziałów w rynku na potrzeby sprawozdawczości EIOPA-BoS-15/106 PL Wytyczne w sprawie metod określania udziałów w rynku na potrzeby sprawozdawczości EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327 Frankfurt Germany - Tel. + 49 69-951119-20; Fax. + 49

Bardziej szczegółowo

Solvency II. Nadzór, wymogi zarządcze oraz nadzór grupowy. Polska Izba Ubezpieczeń Deloitte Advisory Sp. z o.o. Krzysztof Stroiński

Solvency II. Nadzór, wymogi zarządcze oraz nadzór grupowy. Polska Izba Ubezpieczeń Deloitte Advisory Sp. z o.o. Krzysztof Stroiński Solvency II Nadzór, wymogi zarządcze oraz nadzór grupowy. Polska Izba Ubezpieczeń Deloitte Advisory Sp. z o.o. Krzysztof Stroiński 10 grudnia 2008 roku 1 Agenda Solvency II Podstawy systemu i harmonogram

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka Załącznik nr 2 Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka 1. Profil ryzyka Banku Profil ryzyka Banku determinowany jest przez wskaźniki określające

Bardziej szczegółowo

Tomasz Redliński - Manager, Departament Bezpieczeństwa, PBSG Sp. z o.o. Janusz Słobosz Risk Consulting Manager, Aon Polska Sp. z o.o.

Tomasz Redliński - Manager, Departament Bezpieczeństwa, PBSG Sp. z o.o. Janusz Słobosz Risk Consulting Manager, Aon Polska Sp. z o.o. Rola Zintegrowanego Zarządzania Ryzykiem w organizacji Tomasz Redliński - Manager, Departament Bezpieczeństwa, PBSG Sp. z o.o. Janusz Słobosz Risk Consulting Manager, Aon Polska Sp. z o.o. Agenda 1. Ryzyko

Bardziej szczegółowo

DECYZJA DELEGOWANA KOMISJI (UE)

DECYZJA DELEGOWANA KOMISJI (UE) L 323/22 DECYZJA DELEGOWANA KOMISJI (UE) 2015/2290 z dnia 12 czerwca 2015 r. w sprawie tymczasowej równoważności systemów wypłacalności obowiązujących w Australii, na Bermudach, w Brazylii, Kanadzie, Meksyku

Bardziej szczegółowo

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12.

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12. Załącznik do Uchwały Nr 49/2014 Zarządu Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie z dnia 10.07.2014r. Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w

Bardziej szczegółowo

Corporate governance wpływ na efektywność i minimalizację ryzyka procesów biznesowych

Corporate governance wpływ na efektywność i minimalizację ryzyka procesów biznesowych Corporate governance wpływ na efektywność i minimalizację ryzyka procesów biznesowych Seminarium Podkomisji ds. Audytu i Kontroli Wewnętrznej Polskiej Izby Ubezpieczeń 21 maja 2015 Beata Szeląg Agenda

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU INFORMACJI PODLEGAJĄCYCH OGŁASZANIU BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W BARCINIE

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU INFORMACJI PODLEGAJĄCYCH OGŁASZANIU BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W BARCINIE Załącznik nr do Uchwały Nr 98/Z/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Barcinie z dnia 29 grudnia 2014 r. Bank Spółdzielczy w Barcinie POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU

Bardziej szczegółowo

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r.

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Warszawa, marzec 2011 r. Słownik Rozporządzenie DM BOŚ rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Stanowisko KNF w sprawie polityki dywidendowej zakładów ubezpieczeń, PTE, domów maklerskich i TFI

Stanowisko KNF w sprawie polityki dywidendowej zakładów ubezpieczeń, PTE, domów maklerskich i TFI 1 grudnia 2015 r. Stanowisko KNF w sprawie polityki dywidendowej zakładów ubezpieczeń, PTE, domów maklerskich i TFI Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) przyjęła na posiedzeniu w dniu 1 grudnia 2015 r. stanowisko

Bardziej szczegółowo

System zarządzania ryzykiem a system kontroli wewnętrznej

System zarządzania ryzykiem a system kontroli wewnętrznej System zarządzania ryzykiem a system kontroli wewnętrznej Warszawa 10 Marca 2016 Robert Pusz Dyrektor Działu Ryzyka i projektu Solvency II System zarządzania ryzykiem System zarządzania ryzykiem obejmuje

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu. Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ

Karta Produktu. Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Klient: Jan Kowalski Karta Produktu Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Ubezpieczyciel: Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie ABC S.A. Agent ubezpieczeniowy: Zbigniew Nowak Karta

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 grudnia 2015 r. Poz. 2321 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 23 grudnia 2015 r.

Warszawa, dnia 30 grudnia 2015 r. Poz. 2321 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 23 grudnia 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 grudnia 2015 r. Poz. 2321 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 23 grudnia 2015 r. w sprawie szczegółowego sposobu obliczania podstawowego

Bardziej szczegółowo

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, dnia 21 grudnia 2011 roku 1 Data powstania: Data zatwierdzenia: Data wejścia w życie: Właściciel:

Bardziej szczegółowo

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2010 r.

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2010 r. Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2010 r. Niniejsze Sprawozdanie stanowi wykonanie Polityki Informacyjnej Domu Maklerskiego

Bardziej szczegółowo

PION NADZORU UBEZPIECZENIOWO-EMERYTALNEGO DEPARTAMENT MONITOROWANIA RYZYK

PION NADZORU UBEZPIECZENIOWO-EMERYTALNEGO DEPARTAMENT MONITOROWANIA RYZYK METODYKA PRZEPROWADZANIA TESTÓW STRESU W ZAKŁADACH UBEZPIECZEŃ I W ZAKŁADACH REASEKURACJI ZA 2010 ROK URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, LUTY 2011 PION NADZORU UBEZPIECZENIOWO-EMERYTALNEGO DEPARTAMENT

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna UniCredit CAIB Poland S.A. ( Domu Maklerskiego )

Polityka informacyjna UniCredit CAIB Poland S.A. ( Domu Maklerskiego ) Polityka informacyjna UniCredit CAIB Poland S.A. ( Domu Maklerskiego ) I. Preambuła 1. Dom Maklerski wprowadza niniejszą Politykę Informacyjną w celu wypełnienia obowiązków określonych w Rozporządzeniu

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Załącznik nr 1 do Uchwały Zarządu nr 5/2014 Banku Spółdzielczego we Mstowie z dnia 29.01.2014r. Zatw. Uchwałą RN nr 3/2014 z dn. 30.01.2014 Tekst jednolity uwzględniający wprowadzone zmiany: 1) Uchwałą

Bardziej szczegółowo

BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje

BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje Ryzyko kredytowe ryzyko nieoczekiwanego niewykonania zobowiązania lub pogorszenia się zdolności kredytowej zagrażającej wykonaniu zobowiązania. Ryzyko kontrahenta

Bardziej szczegółowo

ZMIENIONE RAMY KONSULTACJI W ZAKRESIE PROJEKTU WYPŁACALNOŚĆ II

ZMIENIONE RAMY KONSULTACJI W ZAKRESIE PROJEKTU WYPŁACALNOŚĆ II KOMISJA EUROPEJSKA DG ds. Rynku Wewnętrznego i Usług INSTYTUCJE FINANSOWE Ubezpieczenia i fundusze emerytalne Kwiecień 2006 r. MARKT/2515/06 ZMIENIONE RAMY KONSULTACJI W ZAKRESIE PROJEKTU WYPŁACALNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Model wewnętrzny w systemie Wypłacalność II. droga do jego zatwierdzenia DARIA RYNGWELSKA. Wprowadzenie

Model wewnętrzny w systemie Wypłacalność II. droga do jego zatwierdzenia DARIA RYNGWELSKA. Wprowadzenie DARIA RYNGWELSKA Model wewnętrzny w systemie Wypłacalność II droga do jego zatwierdzenia W niniejszym artykule autorka przedstawiła proces zatwierdzania modeli wewnętrznych (pełnych oraz częściowych) zakładów

Bardziej szczegółowo

Opis procesów zawierają Instrukcje zarządzania poszczególnymi ww. ryzykami.

Opis procesów zawierają Instrukcje zarządzania poszczególnymi ww. ryzykami. Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31.12.214 roku I. Informacje ogólne: 1. Bank Spółdzielczy w Szumowie,

Bardziej szczegółowo

Zasady/metodyki przeprowadzania badań inspekcyjnych w podmiotach nadzorowanych. Paweł Sawicki Dyrektor Zarządzający Pionem Inspekcji

Zasady/metodyki przeprowadzania badań inspekcyjnych w podmiotach nadzorowanych. Paweł Sawicki Dyrektor Zarządzający Pionem Inspekcji Zasady/metodyki przeprowadzania badań inspekcyjnych w podmiotach nadzorowanych Paweł Sawicki Dyrektor Zarządzający Pionem Inspekcji AGENDA 1. Uwarunkowania formalno-prawne 2. Czynności kontrolne w spółdzielczych

Bardziej szczegółowo

POLITYKA UPOWSZECHNIANIA INFORMACJI ZWIĄZANYCH Z ADEKWATNOŚCIĄ KAPITAŁOWĄ W BZ WBK ASSET MANAGEMENT SA

POLITYKA UPOWSZECHNIANIA INFORMACJI ZWIĄZANYCH Z ADEKWATNOŚCIĄ KAPITAŁOWĄ W BZ WBK ASSET MANAGEMENT SA BZ WBK Asset Management SA pl. Wolności 16, 61-739 Poznań telefon: (+48) 61 855 73 77 POLITYKA UPOWSZECHNIANIA INFORMACJI ZWIĄZANYCH Z ADEKWATNOŚCIĄ KAPITAŁOWĄ W BZ WBK ASSET MANAGEMENT SA I. Cel polityki

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Wyzwania przed zakładami ubezpieczeń w związku z wdrożeniem Solvency II co nas czeka? Warszawa, 22 października 2015 Arek Stachecki

Wyzwania przed zakładami ubezpieczeń w związku z wdrożeniem Solvency II co nas czeka? Warszawa, 22 października 2015 Arek Stachecki Wyzwania przed zakładami ubezpieczeń w związku z wdrożeniem Solvency II co nas czeka? Warszawa, 22 października 2015 Arek Stachecki Podstawowe cele Dyrektywy Solvency II Cele Solvency II Zwiększenie poziomu

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZMIENNYCH SKŁADNIKOW WYNAGRODZEŃ OSÓB ZAJMUJACYCH STANOWISKA KIEROWNICZE W ING SECURITIES S.A. ROZDZIAŁ 1 Postanowienia ogólne

POLITYKA ZMIENNYCH SKŁADNIKOW WYNAGRODZEŃ OSÓB ZAJMUJACYCH STANOWISKA KIEROWNICZE W ING SECURITIES S.A. ROZDZIAŁ 1 Postanowienia ogólne Załacznik do Uchwały nr 30/2013 Zarządu ING Securities S.A. z dnia 21.03.2013r. POLITYKA ZMIENNYCH SKŁADNIKOW WYNAGRODZEŃ OSÓB ZAJMUJACYCH STANOWISKA KIEROWNICZE W ING SECURITIES S.A. ROZDZIAŁ 1 Postanowienia

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu. zgodna z Rekomendacją PIU. dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ

Karta Produktu. zgodna z Rekomendacją PIU. dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Karta Produktu zgodna z Rekomendacją PIU dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Ubezpieczony Klient: Jan Kowalski Ubezpieczyciel: Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie ABC S.A.

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 04.04.2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LVI Egzamin dla Aktuariuszy z 4 kwietnia 2011 r. Część I

Matematyka finansowa 04.04.2011 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LVI Egzamin dla Aktuariuszy z 4 kwietnia 2011 r. Część I Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LVI Egzamin dla Aktuariuszy z 4 kwietnia 2011 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1.

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 24/2012 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 28 marca 2012 r. w sprawie Polityki zarządzania ryzykiem

Zarządzenie Nr 24/2012 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 28 marca 2012 r. w sprawie Polityki zarządzania ryzykiem Zarządzenie Nr 24/2012 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 28 marca 2012 r. w sprawie Polityki zarządzania ryzykiem Na podstawie art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie

Bardziej szczegółowo

Wykład: Ryzyko bankowe

Wykład: Ryzyko bankowe Wykład: Ryzyko bankowe Ryzyko a niepewność Słowo ryzyko pochodzi od włoskiego risicare oznaczającego odważyć się. Ryzyko dotyczy sytuacji, gdzie znane jest prawdopodobieństwo wystąpienia określonego zdarzenia.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem teoria i praktyka. Ewa Szczepańska Centrum Projektów Informatycznych Warszawa, dnia 31 stycznia 2012 r.

Zarządzanie ryzykiem teoria i praktyka. Ewa Szczepańska Centrum Projektów Informatycznych Warszawa, dnia 31 stycznia 2012 r. Zarządzanie ryzykiem teoria i praktyka Ewa Szczepańska Centrum Projektów Informatycznych Warszawa, dnia 31 stycznia 2012 r. Zarządzanie ryzykiem - agenda Zarządzanie ryzykiem - definicje Ryzyko - niepewne

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W IŁŻY

POLITYKA INFORMACYJNA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W IŁŻY Załącznik do Uchwały Nr 88 /2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Iłży z dnia 23.12.2014r. Załącznik do Uchwały Nr 84/2014 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Iłży z dnia 23.12.2014 r POLITYKA INFORMACYJNA

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Definicje

Polityka zarządzania ryzykiem na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Definicje Załącznik do Zarządzenia nr 70/2015 Rektora UEP z dnia 27 listopada 2015 roku Polityka zarządzania ryzykiem na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu 1 Definicje Określenia użyte w Polityce zarządzania

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12.

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12. SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12.2011 PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al. Armii Ludowej 14, 00-638

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W ŚWIERKLAŃCU DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ

POLITYKA INFORMACYJNA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W ŚWIERKLAŃCU DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 237/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Świerklańcu z dnia 30 grudnia 2014r. BANK SPÓŁDZIELCZY W ŚWIERKLAŃCU POLITYKA INFORMACYJNA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W ŚWIERKLAŃCU DOTYCZĄCA

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty wdrożenia ORSA. 11 maja 2011, Warszawa, Hotel Marriott

Praktyczne aspekty wdrożenia ORSA. 11 maja 2011, Warszawa, Hotel Marriott Praktyczne aspekty wdrożenia ORSA 11 maja 2011, Warszawa, Hotel Marriott Agenda 9.30 10.15 Wstęp do ORSA Cele i zakres ORSA Kluczowe cechy systemu ORSA ORSA a ICAAP (Basel II) - na ile można skorzystać

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w I półroczu 2014 roku 1

Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w I półroczu 2014 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 22 września 2014 r. Informacja sygnalna i finansowe zakładów ubezpieczeń w I półroczu 2014 roku 1 W dniu 30 czerwca

Bardziej szczegółowo

EIOPACP 13/011 PL. Wytyczne w sprawie procesu przedaplikacyjnego modeli wewnętrznych

EIOPACP 13/011 PL. Wytyczne w sprawie procesu przedaplikacyjnego modeli wewnętrznych EIOPACP 13/011 PL Wytyczne w sprawie procesu przedaplikacyjnego modeli wewnętrznych EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1 60327 Frankfurt Germany Tel. + 49 6995111920; Fax. + 49 6995111919; site: www.eiopa.europa.eu

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ZARZĄDZANIA POSZCZEGÓLNYMI RODZAJAMI RYZYKA W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W WĄSEWIE.

STRATEGIA ZARZĄDZANIA POSZCZEGÓLNYMI RODZAJAMI RYZYKA W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W WĄSEWIE. Załącznik do Uchwały Nr 27/2010. Zarządu Banku Spółdzielczego w Wąsewie. z dnia 14.04.2010 r.. Załącznik do Uchwały Nr 19/2010 r.. Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Wąsewie z dnia 27.04.2010 r. I

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w okresie trzech kwartałów 2014 roku 1

Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w okresie trzech kwartałów 2014 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 grudnia 2014 r. Informacja sygnalna i finansowe zakładów ubezpieczeń w okresie trzech kwartałów 2014 roku 1 W dniu

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA

POLITYKA INFORMACYJNA Załącznik do Uchwały nr 17/2013 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Nieliszu z/s w Stawie Noakowskim z dnia 20.06.2013 r. I zmiana uchwała Rady Nadzorczej nr 27/2014 z dnia 30.12.2014r. Bank Spółdzielczy

Bardziej szczegółowo

1) ryzyko kredytowe, w tym ryzyko koncentracji, 2) ryzyko płynności, 3) ryzyko stopy procentowej, 4) ryzyko operacyjne, 5) ryzyko braku zgodności.

1) ryzyko kredytowe, w tym ryzyko koncentracji, 2) ryzyko płynności, 3) ryzyko stopy procentowej, 4) ryzyko operacyjne, 5) ryzyko braku zgodności. Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31213 roku I. Informacje ogólne: Bank Spółdzielczy w Szumowie, zwany

Bardziej szczegółowo

BANK SPÓŁDZIELCZY w GILOWICACH

BANK SPÓŁDZIELCZY w GILOWICACH Załącznik do Uchwały Nr 27/14 Zarządu Banku Spółdzielczego w Gilowicach z dnia 30.12.2014 r. BANK SPÓŁDZIELCZY w GILOWICACH Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego w Gilowicach dotycząca adekwatności

Bardziej szczegółowo

Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31.12.

Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31.12. Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 312.212 roku I. Informacje ogólne: Bank Spółdzielczy w Szumowie, zwany

Bardziej szczegółowo

zbadanego sprawozdania rocznego

zbadanego sprawozdania rocznego Informacje podlegające upowszechnieniu w Ventus Asset Management S.A., w tym informacje w zakresie adekwatności kapitałowej według stanu na dzień 31 grudnia 2013 r. na podstawie I. Wstęp zbadanego sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dotyczące korzystania z identyfikatora podmiotu prawnego (Legal Entity Identifier, LEI)

Wytyczne dotyczące korzystania z identyfikatora podmiotu prawnego (Legal Entity Identifier, LEI) EIOPA(BoS(14(026 PL Wytyczne dotyczące korzystania z identyfikatora podmiotu prawnego (Legal Entity Identifier, LEI) EIOPA WesthafenTower Westhafenplatz 1 60327 Frankfurt Germany Phone: +49 69 951119(20

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna

Polityka informacyjna Załącznik nr 1 do uchwały nr 1 Rady Nadzorczej Powiatowego Banku Spółdzielczego w Kędzierzynie Koźlu z dnia 18 marca 2015r. Polityka informacyjna Powiatowego Banku Spółdzielczego w Kędzierzynie - Koźlu

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EURO BANKU S.A.

POLITYKA INFORMACYJNA W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EURO BANKU S.A. Uchwała Zarządu Euro Banku nr DC/177/2015 z dnia 26.05.2015 Uchwała Rady Nadzorczej nr 01/06/2015 z dnia 02.06.2015 POLITYKA INFORMACYJNA W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EURO BANKU S.A. Wrocław, maj

Bardziej szczegółowo

Raport dotyczący Adekwatności Kapitałowej Domu Inwestycyjnego Investors S.A. według stanu na dzień 31 grudnia 2011 roku

Raport dotyczący Adekwatności Kapitałowej Domu Inwestycyjnego Investors S.A. według stanu na dzień 31 grudnia 2011 roku Raport dotyczący Adekwatności Kapitałowej Domu Inwestycyjnego Investors S.A. według stanu na dzień 31 grudnia 2011 roku Warszawa, Maj 2012 Spis treści: 1. Wstęp 3 2. Podstawowe informacje o Spółce. 4 3.

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A.

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. 21.08.2014 1. KDPW_CCP zgodnie ze swoją Polityką inwestycyjną przyjętą w drodze uchwały Zarządu KDPW_CCP S.A. inwestuje następujące rodzaje aktywów:

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2012 r. DO 31 GRUDNIA 2012 r. PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al.

Bardziej szczegółowo

BANK SPÓŁDZIELCZY w Krzeszowicach

BANK SPÓŁDZIELCZY w Krzeszowicach BANK SPÓŁDZIELCZY w Krzeszowicach Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego w Krzeszowicach dotycząca adekwatności kapitałowej Krzeszowice, 2014. r. Spis treści 1. Postanowienia ogólne... 3 2. Zakres

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w I kwartale 2014 roku 1

Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w I kwartale 2014 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 25 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna i finansowe zakładów ubezpieczeń w I kwartale 2014 roku 1 W dniu 31 marca 2014

Bardziej szczegółowo

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2011 r.

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2011 r. Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2011 r. Niniejsze Sprawozdanie stanowi wykonanie Polityki Informacyjnej Domu Maklerskiego

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 40/2012 Zarządu RBS Bank (Polska) S.A. z dnia 1 sierpnia 2012 roku INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Dane według stanu na 31

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 60/2011/2012 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 2 kwietnia 2012 r.

Zarządzenie Nr 60/2011/2012 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 2 kwietnia 2012 r. Zarządzenie Nr 60/2011/2012 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 2 kwietnia 2012 r. w sprawie wprowadzenia i funkcjonowania w Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego Systemu zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego Czechowice-Dziedzice-Bestwina

Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego Czechowice-Dziedzice-Bestwina Załącznik do Uchwały nr 01/06/2015 Z dnia 05.06.2015 r. Rady Nadzorczej Załącznik do Uchwały nr 03/06/2015 Z dnia 29.05.2015 r. Zarządu Polityka informacyjna Spis treści: 1. Postanowienia ogólne... 3 2.

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W KONOPISKACH DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU INFORMACJI PODLEGAJĄCYCH OGŁASZANIU

POLITYKA INFORMACYJNA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W KONOPISKACH DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU INFORMACJI PODLEGAJĄCYCH OGŁASZANIU BANK SPÓŁDZIELCZY W KONOPISKACH Załącznik do Uchwały Nr 1/32/15 Zarządu Banku Spółdzielczego w Konopiskach z dnia 23.04.2015r. Załącznik do Uchwały Nr 8/5/15 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Konopiskach

Bardziej szczegółowo

EIOPACP 13/08 PL. Wytyczne dotyczące systemu zarządzania

EIOPACP 13/08 PL. Wytyczne dotyczące systemu zarządzania EIOPACP 13/08 PL Wytyczne dotyczące systemu zarządzania EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1 60327 Frankfurt Germany Tel. + 49 6995111920; Fax. + 49 6995111919; site: www.eiopa.europa.eu Wytyczne dotyczące

Bardziej szczegółowo

Informacje z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Skaryszewie według stanu na dzień 31.12.2012 roku

Informacje z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Skaryszewie według stanu na dzień 31.12.2012 roku Informacje z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Skaryszewie według stanu na dzień 31.12.2012 roku I. Informacje ogólne: 1. Bank Spółdzielczy w Skaryszewie, zwany dalej Bankiem,

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w 2013 roku 1

Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w 2013 roku 1 Warszawa, 01.04.2014 r. Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w 2013 roku 1 W dniu 31 grudnia 2013 r. zezwolenie na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej w Polsce miało pięćdziesiąt osiem zakładów

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 28 listopada 2003 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 28 listopada 2003 r. Dz.U.03.211.2060 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 28 listopada 2003 r. w sprawie sposobu wyliczenia wysokości marginesu wypłacalności oraz minimalnej wysokości kapitału gwarancyjnego dla działów

Bardziej szczegółowo

System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A.

System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A. System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A. Cel i elementy systemu kontroli wewnętrznej 1. System kontroli wewnętrznej umożliwia sprawowanie nadzoru nad działalnością Banku. System kontroli wewnętrznej

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 20.12.2013 r. Informacje bieżące WYNIKI WSTĘPNE Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w okresie trzech kwartałów 2013

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA SPÓŁDZIELCZEGO BANKU ROZWOJU

POLITYKA INFORMACYJNA SPÓŁDZIELCZEGO BANKU ROZWOJU POLITYKA INFORMACYJNA SPÓŁDZIELCZEGO BANKU ROZWOJU Spis treści I.Postanowienia ogólne... 3 II. Zakres ogłaszanych informacji... 3 III. Częstotliwość, formy i miejsce ogłaszania informacji... 6 IV. Zasady

Bardziej szczegółowo

Strategie VIP. Opis produktu. Tworzymy strategie oparte o systemy transakcyjne wyłącznie dla Ciebie. Strategia stworzona wyłącznie dla Ciebie

Strategie VIP. Opis produktu. Tworzymy strategie oparte o systemy transakcyjne wyłącznie dla Ciebie. Strategia stworzona wyłącznie dla Ciebie Tworzymy strategie oparte o systemy transakcyjne wyłącznie dla Ciebie Strategie VIP Strategia stworzona wyłącznie dla Ciebie Codziennie sygnał inwestycyjny na adres e-mail Konsultacje ze specjalistą Opis

Bardziej szczegółowo

Raport dotyczący Adekwatności Kapitałowej Domu Inwestycyjnego Investors S.A. według stanu na dzień 31 grudnia 2012 roku

Raport dotyczący Adekwatności Kapitałowej Domu Inwestycyjnego Investors S.A. według stanu na dzień 31 grudnia 2012 roku Raport dotyczący Adekwatności Kapitałowej Domu Inwestycyjnego Investors S.A. według stanu na dzień 31 grudnia 2012 roku Warszawa, Lipiec 2013 Spis treści: 1. Wstęp 3 2. Podstawowe informacje o Spółce.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r. Projekt z dnia 1 czerwca 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia szczegółowych warunków technicznych i organizacyjnych dla firm inwestycyjnych,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2 listopada 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2 listopada 2010 r. 1409 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2 listopada 2010 r. w sprawie zakresu informacji zawartych w rocznym raporcie o stanie portfela ubezpieczeń i reasekuracji zakładu ubezpieczeń Na podstawie

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA SPÓŁDZIELCZEGO BANKU POWIATOWEGO W PIASKACH DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ

POLITYKA INFORMACYJNA SPÓŁDZIELCZEGO BANKU POWIATOWEGO W PIASKACH DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Załącznik do Uchwały Nr 1/41/2014 Zarządu Spółdzielczego Banku Powiatowego w Piaskach z dnia 10.12.2014 POLITYKA INFORMACYJNA SPÓŁDZIELCZEGO BANKU POWIATOWEGO W PIASKACH DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ

Bardziej szczegółowo