Standardowe sterowania w czasie rzeczywistym dla celów automatyzacji w górnictwie podziemnym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Standardowe sterowania w czasie rzeczywistym dla celów automatyzacji w górnictwie podziemnym"

Transkrypt

1 Tłumaczenie: mgr inż. J. UTIKAL Tłumaczenie artykułu z czasopisma Glűckauf Nr 7/8 (2008) pt. Echtzeitfähige standardisierte Steuerungen fűr Automatisierungsaufgaben im Untertagebergbau Autor: Prof. Dr.-Ing. W. Jakoby Standardowe sterowania w czasie rzeczywistym dla celów automatyzacji w górnictwie podziemnym Real-time-capable, standardised control systems for automation tasks in underground mining Dla komputerowych systemów automatyzacji kompleksowo oraz przestrzennie rozdzielonych instalacji zostają przedstawione przeciwstawne wymagania odnośnie szybkości obliczeniowej, komfortu użytkownika, możliwości skalowania oraz kosztów stosowania. Systemy innowacyjne takie jak Mining Master oraz Mincos MMC spełniają te wymagania przez zastosowanie modułów CPU o wysokiej sprawności, standaryzowanych systemów operacyjnych działających w czasie rzeczywistym z Kernelem oraz niezależne od wytwórcy języki programowania. Jednocześnie, także w trudnych warunkach kopalnianych, dostępne są udogodnienia związane ze znormalizowanym oprogramowaniem użytkowym, z graficznymi stanowiskami użytkownika obsługiwanymi w sposób intuicyjny, z nieprzerwaną komunikacją, a także możliwością reakcji w czasie rzeczywistym na wydarzenia związane z procesami wydobywczymi. Conflictive requirements in regard to processing speed, usability, scalability and costs are defined on computer systems for the automation of complex, spatially dispersed sites. Innovative systems just like the Mining Master and the Mincos MMC meet these requirements by the use of powerful, embedded CPU-modules, standardised real-time operating kernels and manufacturer-independent programming languages. Thus the comfortable prospects of standard application programming, intuitively operated graphical user interfaces, integrated communication and real-time reaction on process events are available even under the rough terms and conditions of a mine. Współczesne systemy automatyki złożone są z kompleksowych układów komputerowych wyposażonych w liczne interfejsy. Zawierają one moduły o wysokim stopniu integracji, które jednak muszą działać w sposób niezawodny w trudnych warunkach przemysłowych. Wymagania w zakresie ich sprawności są wielostronne. Systemy te muszą spełniać równolegle wiele zadań, takich jak: sterowanie, wizualizacja, nadzór i transmisja danych oraz gwarantować reakcje w czasie rzeczywistym na krytyczne zdarzenia w przebiegu procesu. Ponadto jest niezbędnym, by te systemy Today, automation systems consist of complex computers with numerous interfaces. They contain highly integrated electronic components, but have to function reliably in rough industrial environments. The performance requirements vary widely. The systems must perform parallel tasks like controlling, visualisation, monitoring, and data communication while guaranteeing real-time-capable reactions to critical process events. In addition, the systems and the software applications running on them must meet international standards to prevent the operator of the systems from incurring manufacturer-specific

2 Nr 1(479) STYCZEŃ oraz przynależne oprogramowanie spełniały wymagania międzynarodowych standardów, tak by użytkownik tych systemów nie musiał wdrażać specyficznych ustaleń producenta. Te zadania o wielostronnych wymaganiach zostają dzisiaj spełnione przez zastosowanie standaryzowanych modułów komputerowych, przez wielozadaniowe systemy operacyjne z podstawowymi pamięciami operacyjnymi oraz przez ujednolicone programy z intuicyjnie zrozumiałymi interfejsami użytkownika. training expenses. These various sophisticated tasks are now fulfilled using standardised computer modules, multitasking-capable operating systems with underlying real-time cores, and standardised programs with intuitive user interfaces. WYMAGANIA DLA SYSTEMÓW AUTOMATYCZNYCH REQUIREMENTS ON AUTOMATION SYSTEMS Stosowanie maszyn, narzędzi oraz urządzeń w przemysłowym procesie produkcyjnym ma na celu przede wszystkim poprawę bezpieczeństwa oraz podniesienie efektywności tego procesu. Postęp w tym zakresie realizuje się w wielu skokowych krokach rozwojowych. Pierwszym krokiem jest mechanizacja, to znaczy zastosowanie maszyn dla zwiększenia ograniczonych sił i energii ludzkiej. Drugim krokiem jest elektryfikacja, to jest zastosowanie pomocniczej energii elektrycznej do napędu maszyn, która w stosunku do innych rodzajów energii, jak na przykład energia pneumatyczna lub hydrauliczna ma znaczącą przewagę. W trzecim kroku innowacyjnym automatyzacji dostępna energia elektryczna zostaje wykorzystana do przetwarzania informacyjnego, tak by użytkowane maszyny i urządzenia działały samoczynnie. W tym celu podczas procesu technologicznego zostają mierzone ważne z punktu jego przebiegu wartości fizykalne i przetworzone na wielkości elektryczne. Następnie zostają skojarzone w odpowiednio zaprogramowanym komputerze, by w wyniku jego działania za pomocą sterowanych przez niego odpowiednich urządzeń wykonawczych ingerować w przebieg tego procesu. Dla wypełnienia założonych zadań w środowisku przemysłowym system automatyki musi spełniać wiele wymagań, które są częściowo przeciwstawne. Jednym z najważniejszych wymagań jest zdolność działania w czasie rzeczywistym. Na konkretne zdarzenia w przebiegu procesu technologicznego system automatyki musi bardzo szybko reagować. Dopuszczalna tolerancja czasu reakcji może być bardzo różna. W przebiegu procesów termicznych dopuszczalne czasy reakcji mieszczą się od kilku sekund do minut. W przebiegu procesów mechanicznych natomiast reakcja systemu musi być zakończona w ułamkach sekundy do kilku sekund. The use of machines, tools, and devices in an industrial production process is mainly used to improve safety and increase economic efficiency. Advances in this area are accomplished in several large developmental steps. The first step is mechanisation; that is, the use of machines, to expand the limited human energy and power resources. The second step is electrification, that is, the use of electrical energy to operate machines, which shows clear advantages in comparison with other forms of energy, such as hydraulic or pneumatic auxiliary power. The third innovation step automation uses the available electrical energy for information process so that the existing machines and equipment can be operated independently. For this purpose, the important physical variables are electrically measured in the technical process, then linked in programmable computers, and finally re-implemented into setting actions in the process using suitable actors. To fulfil its tasks in an industrial environment, an automation system must meet many requirements that sometimes stand in opposition to each other. One of the most important requirement is real-time capability. An automation system must react quickly to certain events in the technical process. The permissible tolerances of the reaction time can vary strongly. For thermal processes, acceptable reaction times lie in a range of some seconds to several minutes. For mechanical processes, on the other hand, reactions must often be concluded in a fraction of a second.

3 32 MECHANIZACJA I AUTOMATYZACJA GÓRNICTWA W systemie automatyki ingerencja człowieka polega na wprowadzeniu odpowiednich danych do procesu. Jako sprzężenie zwrotne system generuje dla użytkownika informacje w postaci wartości pomiarowych, stanu procesu oraz komunikaty. Ze względu na ograniczone możliwości techniczne interfejsy użytkownika przez długi okres były ograniczone do lamp sygnalizacyjnych, przycisków, a później nawet do komunikatów tekstowych. W międzyczasie mogą być realizowane liczne i łatwe w obsłudze graficzne interfejsy użytkownika. Współczesne wymagania polegają na tym, by dostępne na interfejsach informacje od człowieka i maszyny przedstawiać w interaktywnej przejrzystej formie. Ponadto niezbędne programy nie mogą być tworzone dla spełnienia specyficznych wymagań użytkowych, ale powinna istnieć możliwość wykorzystania programów niezależnych producentów w stosowanych komputerach. Przy automatyzacji całych linii produkcyjnych każde zadanie przedstawia się inaczej niż to ma miejsce w przypadku automatyzacji jednostkowych urządzeń. Dlatego systemy automatyki muszą być swobodnie programowalne. Oznacza to, że to nie producent systemu wprowadza przebieg automatyki procesu do programu komputerowego, lecz że może tego dokonać użytkownik. Co ważniejsze, w przyjmowanym obecnie warunkiem brzegowym w takim przypadku jest użycie niezależnego od producenta, znormalizowanego języka programowania. Ponieważ systemy automatyki instalowane są przede wszystkim w pobliżu procesu technologicznego, to ich budowa musi być odporna na panujące w ich otoczeniu warunki środowiskowe. Do ważnych wymagań środowiskowych zalicza się wysokie lub niskie temperatury, zapylenie, wilgoć, udary mechaniczne lub drgania wstrząsowe. Również pola elektromagnetyczne generowane przez inne urządzenia elektryczne nie powinny powodować błędnego działania. Dla stosowania w podziemnych zakładach górniczych występują jeszcze inne wymagania, które musi spełniać system automatyki. Należy do nich przede wszystkim środowisko o zagrożeniu wybuchem. Również wysokie i niskie temperatury, wysoka wilgotność oraz zapylenie stanowią duże obciążenia. Takie środowisko wyklucza stosowanie urządzeń elektrycznych w zwykłym wykonaniu przemysłowym. Tym szczególnie surowym warunkom środowiskowym mogą tylko sprostać urządzenia o bardzo mocnej budowie. Ograniczona przestrzeń dla ich instalacji bezpośrednio prowadzi do wzajemnego oddziaływania człowieka i maszyny, co determinuje wysokie wymagania w zakresie bezpieczeństwa. Duże odległości w połączeniu z utrudnionym dostępem wymagają wielu kanałów komunikacyjnych tak dla ludzi, jak i komputera sterującego. Stale zmieniające An automation system implements the operator entries into setting actions in the process. As a countermove, measuring values, state variables, and messages are output to the user. Due to limited technical possibilities, user interfaces were long limited to uncomplicated lights, buttons, or, later, even text messages. In the meantime, extensive and comfortable graphic user interfaces can be realised. Today s challenge lies in putting the available variety of information at the human-machine interface into a clear interactive form. The programs required for this purpose can no longer be created for the specific application, but, rather, the available programs of independent software suppliers must be able to run on the computer. In contrast to device automation, every task is different in the case of plant automation. For this reason, automation systems must be freely programmable. This means that not the manufacturer of the system implements the automation tasks into a computer program, but rather the user does. An important, now established boundary condition in this case is the use of manufacturer-independent, standardised programming languages. Since automation systems are mainly used in the vicinity of the technical process, their structure must stand the environmental conditions of this process. The important environmental requirements include high or low temperatures, dust, moisture, mechanical shocks, or vibrations. Even influences due to electromagnetic fields of other electrical devices may not lead to malfunctions at any time. For use in an underground mine, an automation system must fulfil additional, hard requirements. The potentially explosive atmosphere must be mentioned in this case. Even high or low temperatures, high humidity, and dust, however present a risk of great stress to the system. The operation of electrical equipment in such an atmosphere precludes the use of the usual industrial technology. Particularly rough environmental requirements can be fulfilled only using very robust designs. The narrow spatial conditions underground lead to a direct interaction between the people and the machines, which results in high safety requirements. Shutdown and lockdown equipment are thus an obligatory part of machines. The great distances in combination with bad accessibility require extensive channels of communication, for

4 Nr 1(479) STYCZEŃ się warunki wymagają stosowania elastycznie konfigurowanych systemów. Nakreślony profil wymagań dla górnictwa bazuje częściowo na europejskich dyrektywach, takich jak na przykład: ATEX, Maszynowa, EMC, LVD, jeśli wymienić tylko te najważniejsze, jednak w wielu punktach przez specjalne zarządzenia, wytyczne oraz normy wybiegają one daleko powyżej wymagań określonych w tych dyrektywach. both people and the control computer. The constantly changing spatial conditions make the use of flexibly configurable systems necessary. The sketched requirement profile of mining is partially based on the European directives, such as the: ATEX, Machinery, EMC, and Low-Voltage Directives, to name just a few, but goes far beyond these directives in many points due to special ordinances, guidelines, and standards. PRZEMYSŁOWA TECHNIKA PC INDUSTRIAL COMPUTER TECHNOLOGY Dynamiczny wzrost sprawności mikroprocesorów uczynił możliwym spełnienie tych zadań w zakresie automatyzacji, które jeszcze przed kilku laty nie były do pomyślenia. Jednak ten wzrost sprawności ma również przeciwną stronę. Mianowicie prowadzi ona do ciągłego wzrostu złożoności modułów, tak że opracowanie nowoczesnych układów elektrycznych oraz urządzeń wymaga coraz większej wiedzy technicznej. Luka między szybko rosnącą złożonością a nie nadążającym za tym wzrostem wiedzy musi zostać wypełniona wzrostem podziału pracy oraz specjalizacji. Jednostkowe wysoko wyspecjalizowane firmy opracowują i produkują układy scalone zawierające kilka milionów tranzystorów. Inne firmy stosują te układy dla opracowania standardowych modułów komputerowych. Jako trzeci uczestnik tego łańcucha twórczego występują producenci systemów automatyki, którzy te moduły komputerowe składają w specjalistyczne układy użytkowe oraz urządzenia. Z zastosowań biurowych w okresie lat 90. XX wieku technika PC została również wprowadzona jako standard w przemyśle. Moduły komputerowe są produkowane o szczególnie mocnej i zwartej budowie, a następnie umieszczane w odpowiednich obudowach. Te tak zwane przemysłowe PC (IPC) są dostępne w różnych wykonaniach. Jako najważniejsze są modularne IPC w formie kasetowej, kompaktowe IPC, w których wszystkie komponenty znajdują się w jednej obudowie oraz panelowe IPC, w których najważniejszą rolę pełnią komfortowe w obsłudze graficzne interfejsy użytkownika. Becker Mining Systems AG, Friedrichsthal oferuje w ramach serii Mincos dwa tego typu IPC dla górnictwa. Mining Master jest opartym na PC urządzeniem o dużej sprawności i o budowie przeciwwybuchowej przeznaczonym dla podziemnego górnic- The fast rise in the performance of microelectronic components makes it possible to solve automation tasks that were inconceivable just a few years ago. This increase in performance, however, also has a downside. It namely leads to more and more complex components so that the development of innovative electrical circuitry and devices requires an increasingly growing technical knowledge. The gap between quickly rising complexity and a growth of knowledge that does not keep up is closed through an increasing division of labour and specialisation. A few highly specialised companies develop and produce integrated components using umpteen millions of transistors. Other companies use the components to develop standardised computer modules. Manufacturers of automation systems that embed the computer modules into application-specify circuitry and devices get into the act as a third player in the value chain. From the area of office usage, computer technology became a standard in the industry in the course of the 1990s. The computer modules are manufactured in a particularly robust design and then installed into suitable housings. These so-called industrial PC (IPC) are available in various designs. The most important are modular IPC using plug-in module technology, compact IPC, for which all components are accommodated in a single housing, and panel IPC, for which the convenient graphic user interface is in the foreground. In its Mincos product line, Becker Mining Systems AG, Friedrichsthal, Germany, provides two such IPCs for mining applications. Mining Master is a high-performance, computer-based, firedampprotected automation device for underground coal

5 34 MECHANIZACJA I AUTOMATYZACJA GÓRNICTWA twa węglowego. W obudowie przeciwwybuchowej znajduje się nośnik modułów ze znajdującą na tylnej ścianie magistralą komunikacyjną, poprzez którą połączone są poszczególne różne moduły wtykowe jak również display VGA (Video Graphics Array). W obudowie iskrobezpiecznej znajdują się peryferyjne interfejsy dla podłączenia zewnętrznych magistral komunikacyjnych. Na czołowej pokrywie obudowy jako elementy obsługi znajdują się: odpowiednio mocna klawiatura funkcyjna, joystick pełniący funkcję myszy oraz przycisk. Centralnym modułem sterownika Master Mining jest moduł CPU z procesorem Pentium. Moduł ten zawiera wszystkie komponenty, które są niezbędne dla sprawnego działania PC. Moduł komunikacyjny pośredniczy w komunikacji z maksymalnie 8 magistralami zewnętrznymi. Mogą one być skonfigurowane według wyboru jako Promos-AST, Betacontrol długodystansowy, Betacontrol-field bus lub jako interfejs Dust. Poprzez dalsze moduły możliwa jest realizacja czterech interfejsów dla standardu Profibus. Standardowy interfejs sterownika Mining Master tworzy Ethernet z komunikacją TCP/IP. Dzięki wyposażeniu sterownika Mining Master w display VGA, mysz w formie joysticka oraz klawiaturę funkcyjną tworzy on interaktywne pole obsługi PC. Zasilanie sterownika automatyki jest realizowane aż z trzech źródeł, z czego dwa służą do zasilaniu obszaru iskrobezpiecznego oraz jedno dla obszaru ognioszczelnego. Poziom napięcia po stronie pierwotnej wynosi 42 VAC, 230 VAC lub 108 VDC, natomiast po stronie wtórnej 12 VDC oraz 5 VDC. Zakres działania i wielostronność sterownika Mining Master dla małych i średnich zadań automatyzacji nie zawsze jest wykorzystywany. W takich wypadkach wystarczającym jest stosowanie sterownika Mincos MMC (Mining Master Compact) (Rys. 1). mining. A flameproof housing contains a module rack with a bus in the back wall. The various plug-in subassemblies, like a VGA-display, can be connected through this bus. The peripheral interfaces for the connection of field buses are kept in the intrinsically safe housing. The housing cover contains a robust function keypad, a joystick mouse, and discreet switches and buttons as control elements. The main module of Mining Master is the CPU module with a Pentium processor. This module contains all components required for an efficient computer. The communication module supports up to eight field buses. These can be configured optionally as Promos-AST, Betacontrol long-distance bus, Betacontrol field bus, or Dust-interface. Four Profibus interfaces can be realised via additional modules. Ethernet with TCP/IP communication is available as a standard interface of Mining Master. Through the use of the VGA-display, a joystick mouse, and the function keypad, Mining Master provides a highquality, interactive computer user interface. The supply of the automation computer takes place using up to three power supplies, two for the intrinsically safe area and one for the flameproof area. The voltage levels supported are 42 VAC, 230 VAC, of 108 VDC on the primary side and 12 VDC and 5 VDC on the secondary side. The scope of supply and performance variety of Mining Master are not always required for small and medium-sized automation tasks. Mincos MMC (Mining Master Compact) covers these applications (Fig. 1). Rys. 1. Kompaktowy sterownik automatyki typu Mincos MMC Fig. 1. The Mincos MMC compact automation device

6 Nr 1(479) STYCZEŃ Jest to sterownik oparty na bazie IPC o kompaktowej budowie dla celów automatyzacji o średnim zasięgu, tak jak na przykład sterowanie kołowrotów, przenośników taśmowych, pomp, zwrotnic lub obsługi instalacji materiałów. W kompaktowej obudowie o wymiarach 260 mm 358 mm 188 mm znajdują się wszystkie niezbędne dla działania sterownika elementy. W górnej zamkniętej, ognioszczelnej części obudowy (przestrzeń d ) znajduje się zasilacz, moduł procesora, moduły komunikacji oraz display graficzny. Obszar przyłączeniowy dla magistrali sieciowej, magistrali zewnętrznej jak również touchpad oraz klawiatura foliowa znajdują się w dolnej, iskrobezpiecznej części obudowy (przestrzeń i ). Dla podłączenia czujników, elementów wykonawczych, sygnalizatorów głośnomówiących oraz elementów bezpieczeństwa przewidziano przyłącza dla dwóch magistral zewnętrznych. Każda magistrala zewnętrzna może być skonfigurowana jako Promos-AST lub jako Betacontrol-BTS, dzięki czemu możliwe jest podłączenie wszystkich dostępnych urządzeń zewnętrznych Becker Mining Systems. Interfejs magistrali dla podłączenia sygnalizatorów głośnomówiących może zostać separowany oraz połączony z innymi systemami łączności. Rozdzielone obwody bezpieczeństwa obydwu magistral dla określonych zadań mogą być wzajemnie sprzężone w systemie bidi-rectional. Interfejs użytkownika stanowi graficzny display TFT z wyzwalaniem VGA ( pikseli), touchpad jak również mocna klawiatura foliowa dla wprowadzania rodzajów pracy, funkcji oraz nawigacji w menu. Z takim wyposażeniem sprzętowym i na tym opartym narzędziami programowymi można realizować łatwe w obsłudze, dla każdych zastosowań intuicyjnie zrozumiałe interfejsy użytkownika. Połączenie sieciowe Mincos MMC na duże odległości jest realizowane za pomocą ethernetu na kablu światłowodowym. Dzięki takiemu standardowemu połączeniu o dużej przepływności wiele urządzeń Mincos-MMC może być wzajemnie skomunikowanych i połączonych z innymi systemami sterowania. Ponadto może zostać utworzone połączone komunikacyjne z systemem powierzchniowym. Również przyłączenie obcego systemu poprzez obydwa interfejsy FSK-Profibus nie stanowi żadnego problemu. Zintegrowany w sterowniku zasilacz oferuje na trzech wyjściach iskrobezpieczne napięcie o poziomie 12 VDC. Jedno z nich zasila strukturę wewnętrzną Mincos MMC. Dwa pozostałe zasilają zdalnie zewnętrzne komponenty, które są podłączone do obydwu zewnętrznych magistral. It is an IPC-based compact system for mediumsized automation tasks such as the control of winches, conveyor belts, pumps, sorting gates, or roadhead plants for building materials. All components needed for operation have been stored in a compact housing of mm³. The upper compartment with flameproof enclosure ( d compartment) contains the power supply, processor module, communication modules, and a graphic display. The lower, intrinsically safe compartment ( i compartment) contains the entire connecting technology for the network, field bus connection, touchpad, and membrane keyboard. Two field bus connections are available for the connection of sensors, actors, AF intercoms, and safety components. Every field bus can be designed either as a Promos-AST or as a Betacontrol-BTS, whereby the entire palette of field equipment of Becker Mining Systems can be connected. The AF audio interface of the field buses can be decoupled separately and connected with other intercoms. The separate safety circuits of both field buses can be coupled bidirectionally for certain tasks. The user interface consists of a graphic TFT display with a VGA resolution ( pixels), a touchpad mouse, and robust membrane keys for operating mode, function, and navigation entries. With this hardware equipment and the software tools based on it, convenient, intuitive user interfaces can be realised for every application. The networking of Mincos MMC over greater distances can be realised using an optical waveguide Ethernet connection. Via these standardised, highperformance connections, several Mincos MMC devices can be internetworked or connected to other control systems, or the information connection to the aboveground facilities can be established. External systems can also be connected without a problem using both FSK Profibus interfaces. The power supply integrated into the device provides three intrinsically safe voltages with a level of 12 VDC. One of these voltages supplies the internal components of Mincos MMC. The other two provide a remote supply of the external components connected to both field buses.

7 36 MECHANIZACJA I AUTOMATYZACJA GÓRNICTWA ZDOLNOŚĆ PRACY WIELOZADANIOWEJ MULTITASKING CAPABILITY Komputer zawiera liczne podzespoły, takie jak na przykład procesor, pamięć operacyjną, twardy dysk z zapisanymi danymi oraz urządzenia wejścia i wyjścia. Realizowane przez komputer zadania, takie jak na przykład nadzór i sterowanie procesu technologicznego, wymiana informacji z użytkownikiem, komunikacja z innymi komputerami poprzez zewnętrzne magistrale oraz sieci informatyczne lub zarządzanie napływającymi informacjami w banku danych są realizowane przez różne programy. Programy te muszą być wykonywane w jednym komputerze w tym samym czasie. Zadaniem programu operacyjnego jest zapewnienie różnym programom użytkowym dostępu do ograniczonych zasobów komputera, a także zarządzania tym dostępem. Jeżeli równocześnie jest wykonywanych wiele zadań (na jednym procesorze), to system operacyjny musi organizować przydział czasu obliczeniowego dla poszczególnych zadań. W uproszczeniu można powiedzieć, że praca wielozadaniowa polega na tym, by dostępny czas pracy obliczeniowy możliwie równomiernie podzielić na poszczególne zadania. Dla jednostkowych opisanych zadań obecnie są dostępne kompleksowe programy ze standardowymi interfejsami, których instalacja jednak jest dostępna dla niewielu systemów operacyjnych. Dotyczy to przede wszystkim programów do wizualizacji procesu, zarządzania bazami danych oraz komunikacji między komputerami. Dla różnych wersji Windows dostępna jest ich duża ilość, dla różnych nielicznych pochodnych Linux a, ale dla wielu specjalizowanych systemów operacyjnych są w ogóle niedostępne. Jeśli takie programy mają być zastosowane do jakiegoś systemu automatyzacji, to taki system musi zostać wyposażony w odpowiedni system operacyjny. Dlatego większość systemów operacyjnych IPC stosowanych w systemach automatyzacji różni się zasadniczo. Z tego względu dla takiego zadania użytecznym jest tylko Windows i tylko w bardzo ograniczonym zakresie Linux. A computer has numerous resources such as the processor, the memory, the data disks, and the input and output devices. The tasks to be performed by the computer, such as the monitoring and control of a technical process, the exchange of information with the user, communication with other computers via field buses and computer networks, and the management of collected information in a database are realised using various programs. These programs must be executed on a single computer at the same time. The task of an operating system is to make the scarce resources of a computer accessible to the various application programs (the tasks) and to manage this access. If several tasks can be active at the same time (on a single processor), the operating system must organise the allocation of computing time to the individual tasks. Simply said, this multitasking capability results in the available computing time being distributed across the tasks as evenly as possible. A few of the described tasks now have complex programs with standardised interfaces, which are only available for a few operating systems, however. This particularly applies to programs for process visualisation, database management, and computer communication. A very large number of these are available for the various Windows versions, fewer are available for the various Linux derivatives, and none are available for very special operating systems. If such programs are to be used on an automation system, the system must have an appropriate operating system. For this reason, most operating systems such as these cannot be used for an automation IPC from the outset. Only Windows and, to a strongly limited degree, Linux can be used to fulfil this task. ZDOLNOŚĆ DO PRACY W CZASIE RZECZYWISTYM REAL-TIME CAPABILITY Zdolność komputera do pracy w czasie rzeczywistym jest zadaniem diametrialnie przeciwnym w stosunku do pracy wielozadaniowej. By komputer spełniał wymagania pracy w czasie rzeczywistym, to na określone zdarzenie musi reagować tak, by mieści- The real-time capability of a computer is a task that diametrically opposes multitasking. In order for a computer to be real-time-capable, it must be guaranteed to react to certain events within a defined period

8 Nr 1(479) STYCZEŃ ło się w zdefiniowanym czasie. Konkretne przedziały czasowe mogą być zróżnicowane i dostosowane do zadań. Współcześnie w większości zastosowań mieszczą się one w przedziale od kilku milisekund do jednej sekundy. Nie wystarczy, kiedy wymaganie dotyczące czasu reakcji w czasie rzeczywistym jest spełnione w środku tego okresu lub w większości wypadków (to znaczy czasem w ogóle), ale komputer musi gwarantować, by wymagania te były zawsze spełnione, bez względu kiedy to krytyczne zdarzenie nastąpi oraz jakie zadanie aktualnie realizuje komputer. Dlatego realizowanemu zadaniu w czasie rzeczywistym system operacyjny musi w pierwszej kolejności przydzielić czas obliczeniowy. W ekstremalnych przypadkach inne zadania muszą chwilowo zostać odłożone. To jednoznaczne i rygorystyczne wymaganie oznacza, że zdolność do pracy w czasie rzeczywistym została zdominowana przez te systemy operacyjne, które zostały specjalnie do tego zadania opracowane. Systemy operacyjne spełniające to wymaganie są liczne i dostępne na rynku od wielu lat. Daleko posunięta monopolizacja jaka występuje w obszarze systemów operacyjnych wielozadaniowych nie zdarza się w przypadkach związanych z czasem rzeczywistym; w związku z tym w tym obszarze istnieje obok siebie wiele różnorodnych systemów. Niestety jest to również przyczyną, że w zakresie programów użytkowych prawie nie występuje standaryzacja. Sprzeczność między wielozadaniowością i zdolnością do pracy w czasie rzeczywistym stanowi krytyczny punkt przy wyborze systemu operacyjnego. Wielozadaniowy system operacyjny takim jakim jest Windows ma zaletę standardu o światowym zasięgu z ogromnym wyborem odpowiednich programów pod nim pracujących, jednak nie jest on ani dostosowany do pracy w czasie rzeczywistym ani odporny na awarie. W przeciwieństwie do tego dedykowane do pracy w czasie rzeczywistym systemy operacyjne gwarantują wprawdzie najkrótsze czasy reakcji, ale nie są standaryzowane. Ten konflikt może być zmniejszony, a nawet rozwiązany poprzez odpowiednie kombinacje. Z reguły zostaje to osiągnięte przez komponenty przystosowane do pracy w czasie rzeczywistym, dodane do wielozadaniowych systemów operacyjnych. Taki dodatek może być realizowany albo przez software jako tak zwany Realtime-Kernel (Kernel jądro, rezydentna część systemu operacyjnego) albo sprzętowo (Hardware) za pomocą modułu realizującego przerwania. of time. The concrete periods of time may vary according to the task. Today, this period lies in a range from a few milliseconds to a second for most applications. It does not suffice for the real-time reaction to meet the time requirement on average or usually (i.e. not always), but rather the computer must guarantee that the requirement is always fulfilled no matter when the critical event or anything else on the computer occurs. The operating system must thus assign the computing time to the task processing the real-time reaction with highest priority. In extreme cases, other tasks must even be temporarily shut down. The clear and hard requirement that real-time capability places on a computer has been mastered by operating systems that were designed especially and exclusively for this task. Many such real-time operating systems have been on the market for many years. Real-time systems never underwent the extensive monopolisation that multitasking operating systems did, which means that many different systems exist simultaneously. The result, unfortunately, is that there are hardly any standards for application programs. The contradiction between multitasking and realtime capability is one of the critical points in the selection of an operating system. Multitasking operating systems like Windows have the advantage of a worldwide standardisation with a giant selection of programs that run on them, but they are neither realtime-capable nor crash-proof. Dedicated real-time systems, on the other hand, guarantee very short reaction times, but are not standardised. The conflict can be reduced or even solved through suitable combinations. Usually, this is achieved through a real-timecapable addition component for the multitasking operating system. This add-on can be realised either by software as a so-called real-time kernel (RT kernel) or by hardware using an interrupt-capable module.

9 38 MECHANIZACJA I AUTOMATYZACJA GÓRNICTWA Ważność w % / Gewichtungen Weighting in % Windows Windows Linux Linux Specjalny RT-OS spec. RT-OS Windows z Kernelem RT Windows with RT-Kernel Linux z Kernelem RT Linux with RT-Kernel Windows z hardware RT Windows with RT-Hardware Linux z hardware RT Linux with RT- Hardware Warunki brzegowe / Boundary conditions Zdolność do pracy w czasie rzeczywistym / Real time capability Język SPS w/g normy IEC61131 / SPS language according to IEC Kryteria jakości / Quality criteria Zdolność do wizualizacji procesu / Availability of process visualisation Zdolność komunikacji między komputerowej / Availability of computer communication Dostępność do bazy danych / Availability of databases Dostępność do systemów programowych SPS / Availability of SPS program systems Niskie koszty dodatkowe i licencji / Low licence/additional costs Duży stopień rozszerzalności / High degree of distribution Procesory wspomagające / Assisted processors Zdolność pracy wielojęzykowej / Multi-language capability Zdolność stosowania dostępnych narzędzi serwisowych / Usability of existing service tools OPC/COM/DCOM / OPC/COM/DCOM Niski nakład na rozwój / Low development expenditure Wynik / Result Rys. 2. Matryca decyzyjna dla wyboru platformy systemu operacyjnego Fig. 2. Decision matrix for the selection of the operating system platform Dla wyboru względnie ustalenia platformy systemu operacyjnego Becker Mining Systems AG sporządził matrycę decyzyjną (Rys. 2). Matryca ta w wierszach zawiera warunki brzegowe oraz kryteria jakości, a w kolumnach różne dostępne warianty programów operacyjnych. Jako warunki brzegowe zostały określone kryteria, których zachowanie jest niezbędne, gdy kryteria jakości mogą być spełnione w większym lub mniejszym stopniu i odpowiednio do swojego znaczenia mogą mieć wpływ na rozstrzygający wybór. Jeśli jakiś wariant nie wypełnia warunków brzegowych, to jego wybór jest wykluczony. Spełnienie kryteriów przez poszczególne warianty zostało przedstawione w skali od 1 do 100. Ostatnia linia przedstawia sumę ważonych ocen. For the selection or determination of the operating system platform, Becker Mining Systems AG created a decision matrix (Fig. 2). In the individual lines, this matrix contains boundary conditions and quality criteria, and the various available variants in the individual columns. Boundary conditions are criteria that absolutely must be observed, whilst quality criteria more or less can be fulfilled and included in the decision proportional to their weighting. If a variant does not meet a boundary condition, it is not included. The fulfilment of the criteria by the individual variants is valued on a scale from 0 to 100. The bottom line shows the sum of the weighted valuations as the total result.

10 Nr 1(479) STYCZEŃ Również kiedy w stosunku do jednostkowych ocen mogą występować zupełnie różne osądy, to wynik całkowity jest zaskakująco jednoznaczny. Jeśli dokonano podstawowego rozstrzygnięcia na rzecz dla systemu Windows z Kernel em-rt (Real Time), to można dokonać następnego kroku w wyborze detali. Jako wynik tej procedury wyboru Becker Mining Systems zdecydował na wdrożenie systemu Windows XP. Jako Kernel-RT wybrano działający niezależnie od systemu operacyjnego, działający w czasie rzeczywistym system ProConOS. Krytyczne realizowanie zadań w czasie rzeczywistym, a szczególnie program sterowania, otrzymują przydział czasu procesora o najwyższym priorytecie. Pozostały czas pracy procesora jest przeznaczony do obsługi Windows a, czyli dla zadań o niższym priorytecie. Czas, który jest przeznaczony dla zadań użytkowych (który zostaje odjęty od czasu rzeczywistego), jest ponadto możliwy do ustawienia. Dzięki temu w razie wątpliwości całkowity czas obliczeniowy może być przydzielony do dyspozycji programowi sterowania. Kernel-RT systemu ProConOS posiada jeszcze jedną dodatkową zaletę. Ponieważ ma niezależy od systemu Windows dostęp do wyposażenia sprzętowego jest niezależny od systemu operacyjnego. Nawet w przypadku awarii ( Blue Screen ) program sterowania oraz Kernel-RT jest w dalszym ciągu realizowany. Tylko inne (nie krytyczne ze względu na czas realizacji) zadania użytkowe (na przykład wizualizacja), dla których Windows jest niezbędny nie są realizowane, do czasu aż system operacyjny nie dokona restartu. Even if opinions vary regarding the individual valuations or distribution of the weighting, the total result is surprisingly clear. After the basic decision was made for a Windows system with a real-time kernel, the details were decided upon in the next step. As a result of the selection process, Becker Mining Systems decided on the Windows XP Embedded operating system. ProConOS, a real-time system that works independently of the operating system, was selected as the RT kernel: Real-time-critical tasks, especially the control system program, are assigned processor time with priority. The remaining processor time is assigned to Windows and thus the lowpriority tasks. The time allocated to the application tasks (deducted from the real time) can also be set. In case of doubt, the entire computing time can be provided to the control system program. The real-time kernel of Pro- ConOS has a further advantage. Since it accesses the hardware independently of Windows, it is independent of the operating system. Even in case of a Windows crash ( blue screen ), the control system and the real-time kernel continue to run. Only the other (non-time-critical) applications tasks (such as the visualisation) that access Windows do not run until the operating system is rebooted. PROGRAMOWANIE WEDŁUG MIĘDZYNARODOWEGO STANDARDU PROGRAMMING ACCORDING TO INTERNATIONAL STANDARD Sterowania według wpisanego do pamięci programu (sterowniki PLC) powstały w latach 70. XX w. W przeciwieństwie do świata PC, gdzie standardy wykształciły się nie tylko w zakresie hardware, lecz także po stronie software, świat PLC jest bardzo heterogeniczny, a rozwiązania są specyficzne dla wielu firm. Ta znacząca dla użytkownika niedogodność została usunięta przez wprowadzenie międzynarodowej normy IEC Po raz pierwszy została ona opublikowana i składa się z pięciu części. Szczegóły programowania zostały zdefiniowane w części trzeciej. Norma definiuje pięć języków programowania: programowanie tekstowe jako Instruction List (IL) lub strukturalny tekst (ST), programowanie graficzne w Ladder Diagramm (LD) lub Function Block Diagramm (FBD), takie jak: The performance and practical application of the Mining Master, in use for many years, has been proven in numerous complex tasks. The younger Mincos MMC, designed for small to medium-sized tasks, has successfully passed several tests, field trials, and initial uses and has now entered the serial use phase. This problem, seen by many users as a serious shortcoming, was eliminated by international standard IEC It was first published in 1993 and consists of five parts. The details of the programming are defined in Part 3. The standard defines following program languages: textual program as instruction list (IL) or structured text (ST), graphic program in ladder diagram (LD) or function block diagram (FBD), and:

11 40 MECHANIZACJA I AUTOMATYZACJA GÓRNICTWA Rys. 3. Sterowanie przenośnika taśmowego z dodatkowym napędem ciernym typu TT Fig. 3. Control of a conveyor belt system with supporting belt/driving belt drive programowanie sekwencyjne jako Sequential Function Chart (SFC). Najważniejszą z punktu widzenia użytkownika zaletą znormalizowania programowania jest orientacja obiektowa taka jak niezależność od wytwórcy. Programowanie zorientowane obiektowo umożliwia tworzenie kompleksowych programów w formie modularnej oraz możliwej do ponownego stosowania. Przez niezależność od wytwórcy programu można uniknąć wdrożenia w różnych językach programowania i systemach. Raz zdobyta wiedza dokładnie tak jak wytworzone moduły programowe może być przeniesiona na inne systemy. sequential programming as sequential function chart (SFC). The most important advantages of standardised programming from the user s viewpoint are object orientation and independence from the manufacturer. Object-oriented programming makes the creation of complex programs in a modular, reusable form possible. Due to independence from the manufacturer, learning to use various program languages and systems can be avoided. Knowledge once gained can be used for program modules created in the same way on other systems. PRZYKŁADY ZASTOSOWAŃ USAGE EXAMPLES Sprawność działania i przydatność w praktyce od wielu lat będących w użytku sterowników Mining Master została potwierdzona w licznych kompleksowych zadaniach. Również w zakresie nowszych oraz dla mniejszych i średnich zadań przedstawiony Mincos MMC zdał w pełni liczne testy, badania ruchowe oraz pierwsze zastosowania i przeszedł do fazy seryjnego stosowania. Typowym przykładem zastosowania sterownika Mincos MMC jest sterowanie przenośnikami taśmowymi. Obszary zastosowań są rozmaite, np.: przenośniki taśmowe o dużej długości i obciążeniu z napędem ciernym górnej taśmy (określenia: angielskie supporting belt/driving belt; niemieckie-tt Antrieb) jak również sterowanie napędu czołowego oraz tylnego. Dla połączenia urządzeń zewnętrznych sterownik posiada dwie magistrale zewnętrzne. W przedstawionym zastosowaniu (Rys. 3) występują magistrale zewnętrzne typu Promos-AST, tak że mogą do nich zostać podłączone wszystkie urządzenia zewnętrzne The performance and practical application of the Mining Master, in use for many years, has been proven in numerous complex tasks. The younger Mincos MMC, designed for small to medium-sized tasks, has successfully passed several tests, field trials, and initial uses and has now entered the serial use phase. A typical application example of Mincos MMC is the control of conveyor belts. The areas of application vary; conveyor belts with supporting belt/driving belt, head-wheel, and rear drives are used. For the connection of the field devices, the control system has two field buses. In the example shown (Fig. 3), the field buses are of the type Promos-AST, which means that all field devices of the type Promos-PLUS can be connected. The first field bus couples the fourfold adapter, intercoms, and emergency stop switches, the discharge devices, and the lower conveyor belt. In addition, a repair control stand is connected.

12 Nr 1(479) STYCZEŃ typu Promos PLUS. Pierwsza magistrala łączy poczwórny adapter, system łączności głośnomówiącej oraz wyłącznik bezpieczeństwa, ponadto urządzenia na przesypie oraz kontroli taśmy dolnej. Ponadto jest również podłączony układ sterowania rewizyjnoremontowego. Do drugiej magistrali jest podłączone oprócz urządzeń kontrolnych górnej taśmy złącze do sterowania ruchu taśmy przenośnika. Sterowanie łączników zasilania napędu czołowego oraz tylnego jest realizowane poprzez Profibus. W układzie sterowania dla przenośników taśmowych zintegrowane są również dalsze kompleksowe elementy sterowania. Jednocześnie sterownik Mincos MMC zawiera układ automatyki dla systemu napinania i hamowania taśmy. Przy tym peryferie magistrali zewnętrznej są standaryzowane do sprawdzonego systemu Promos AST. Kompleksowe instalacje automatyzacji mogą być bezproblemowo podłączone za pośrednictwem systemu Profibus. Szczególnym wyzwaniem jest sprzężenie silników zasilanych przetwornikami częstotliwości z zewnętrznymi przetwornikami częstotliwości służącymi do regulacji prędkości przenośników taśmowych oraz obsługa układu hamowania. Również w tym wypadku wszystkie zadania w zakresie sterowania i regulacji poprzez zastosowanie sterownika Minco-MMC mogą być bezproblemowo rozwiązane. In addition to the field devices of the upper conveyor belt, the couplers for the conveyor belt operation are also integrated into the second field bus. The switchgear for the head-wheel and rear drive are controlled via Profibus. Further complex control elements have been integrated into the conveyor belt control system for Mincos MMC. In the process, a conveyor belt tensioning unit and a close-loop controlled brake system are automated by the Mincos MMC control system. In the process, the field bus periphery is standardised as the proven Promos AST system. The complex automation devices are coupled without a problem via Profibus. A special challenge is the integration of converter motors and external frequency converters for speedcontrolled conveyor belt speed and brake operation. In this case, as well, all open-loop and closed-loop control tasks can be fulfilled without a problem through the use of the Mincos MMC control unit. СТАНДАРТНОЕ УПРАВЛЕНИЕ В РЕАЛЬНОМ ВРЕМЕНИ ДЛЯ ЦЕЛИ АВТОМАТИЗАЦИИ ПОДЗЕМНОЙ ДОБЫЧИ Для компьютерных систем автоматизации сложных и пространственно-распределенной систем представлены противоречивые требования к вычислительной скорости, удобства, масштабируемости и экономичности использования. Инновационные системы такие как Mining Master и MMC Mincos удовлетворяют этим требованиям путем применения модулей CPU с высокой эффективностью, стандартизированных операционных систем в режиме реального времени и независимых языков программирования. В то же время, даже в сложных условиях горной промышленности, имеющиеся на объектах графические станции позволяют пользователю работать в интуитивно понятный способ, с постоянной связью, а также возможностью в режиме реального времени реагировать на события, связанные с горнодобывающей деятельности.

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

DATA-S MONITORING ROZPROSZONY OŚWIETLENIA AWARYJNEGO DIVERSIFIED MONITORING OF EMERGENCY LIGHTING

DATA-S MONITORING ROZPROSZONY OŚWIETLENIA AWARYJNEGO DIVERSIFIED MONITORING OF EMERGENCY LIGHTING Wymiary Dimensions 500x282x89 IP40 DATA-S MONITORING ROZPROSZONY OŚWIETLENIA AWARYJNEGO System monitoruje prawidłową pracę zainstalowanych opraw oświetlenia awaryjnego w dużych obiektach użyteczności publicznej.

Bardziej szczegółowo

Opracował: Jan Front

Opracował: Jan Front Opracował: Jan Front Sterownik PLC PLC (Programowalny Sterownik Logiczny) (ang. Programmable Logic Controller) mikroprocesorowe urządzenie sterujące układami automatyki. PLC wykonuje w sposób cykliczny

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

USB firmware changing guide. Zmiana oprogramowania za przy użyciu połączenia USB. Changelog / Lista Zmian

USB firmware changing guide. Zmiana oprogramowania za przy użyciu połączenia USB. Changelog / Lista Zmian 1 / 12 Content list / Spis Treści 1. Hardware and software requirements, preparing device to upgrade Wymagania sprzętowe i programowe, przygotowanie urządzenia do aktualizacji 2. Installing drivers needed

Bardziej szczegółowo

JĘZYKI PROGRAMOWANIA STEROWNIKÓW

JĘZYKI PROGRAMOWANIA STEROWNIKÓW JĘZYKI PROGRAMOWANIA STEROWNIKÓW dr inż. Wiesław Madej Wstęp Języki programowania sterowników 15 h wykład 15 h dwiczenia Konsultacje: - pokój 325A - środa 11 14 - piątek 11-14 Literatura Tadeusz Legierski,

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Oprogramowania Firmowego (Fleszowanie) Microprocessor Firmware Upgrade (Firmware downloading)

Aktualizacja Oprogramowania Firmowego (Fleszowanie) Microprocessor Firmware Upgrade (Firmware downloading) Aktualizacja Oprogramowania Firmowego (Fleszowanie) Microprocessor Firmware Upgrade (Firmware downloading) ROGER sp.j. Gościszewo 59 82-416 Gościszewo Poland tel. 055 2720132 fax 055 2720133 www.roger.pl

Bardziej szczegółowo

Zestaw w IP20 TI-BL20-E-EN-8

Zestaw w IP20 TI-BL20-E-EN-8 Podłączenie do 8 głowic zapisująco-odczytujących za pomocą przewodów przedłużających BL ident ze złączami M12 Głowice czytająco-zapisujące pracujące w sposób mieszany (HF i UHF) Zasilanie sieciowe/zasilanie

Bardziej szczegółowo

Zestaw w IP20 dla PROFINET IO TI-BL20-E-PN-4

Zestaw w IP20 dla PROFINET IO TI-BL20-E-PN-4 Podłączenie do 4 głowic zapisująco-odczytujących za pomocą przewodów przedłużających BL ident ze złączami M12 Głowice czytająco-zapisujące pracujące w sposób mieszany (HF i UHF) Zasilanie sieciowe/zasilanie

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Planning and Cabling Networks

Planning and Cabling Networks Planning and Cabling Networks Network Fundamentals Chapter 10 Version 4.0 1 Projektowanie okablowania i sieci Podstawy sieci Rozdział 10 Version 4.0 2 Objectives Identify the basic network media required

Bardziej szczegółowo

Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is

Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is 1. Introduction Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is made of aluminum and steel mesh as one of the coolest enclosures available. It s also small

Bardziej szczegółowo

USB firmware changing guide. Zmiana oprogramowania za przy użyciu połączenia USB. Changelog / Lista Zmian

USB firmware changing guide. Zmiana oprogramowania za przy użyciu połączenia USB. Changelog / Lista Zmian 1 / 8 Content list / Spis Treści 1. Hardware and software requirements, preparing device to upgrade Wymagania sprzętowe i programowe, przygotowanie urządzenia do aktualizacji 2. Installing drivers and

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Realizacja systemów wbudowanych (embeded systems) w strukturach PSoC (Programmable System on Chip)

Realizacja systemów wbudowanych (embeded systems) w strukturach PSoC (Programmable System on Chip) Realizacja systemów wbudowanych (embeded systems) w strukturach PSoC (Programmable System on Chip) Embeded systems Architektura układów PSoC (Cypress) Możliwości bloków cyfrowych i analogowych Narzędzia

Bardziej szczegółowo

Technika automatyzacji... 2 IMS Industrial mechatronics system... 2 Individual components for mechatronics... 4 Medien zu IMS... 4

Technika automatyzacji... 2 IMS Industrial mechatronics system... 2 Individual components for mechatronics... 4 Medien zu IMS... 4 ... 1 Technika automatyzacji... 2 IMS Industrial mechatronics system... 2 Individual components for mechatronics... 4 Medien zu IMS... 4 Lucas-Nülle GmbH 1/6 www.lucas-nuelle.pl Technika automatyzacji

Bardziej szczegółowo

How much does SMARTech system cost?

How much does SMARTech system cost? 1. How much does an intelligent home system cost? With over six years of experience in construction of Intelligent Home Systems we have done a value analysis of systems and services usually purchased by

Bardziej szczegółowo

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Kierunek Elektronika i Telekomunikacja, Studia II stopnia Specjalność: Systemy wbudowane Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project:

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project: Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Title of the project - System of the heat storage at different temperature level. Krótki opis projektu: Opracowanie systemu akumulacji ciepła

Bardziej szczegółowo

U3000/U3100 Mini (Dla Komputera Eee na systemie operacyjnym Linux) Krótka Instrukcja

U3000/U3100 Mini (Dla Komputera Eee na systemie operacyjnym Linux) Krótka Instrukcja U3000/U3100 Mini (Dla Komputera Eee na systemie operacyjnym Linux) Krótka Instrukcja ASUS_U3000_U3100_mini.indd 1 2/2/08 4:01:51 PM PL3656 Pierwsza edycja Styczeń 2008 Copyright 2008 ASUSTeK COMPUTER INC.

Bardziej szczegółowo

Zastosowania mikrokontrolerów w przemyśle

Zastosowania mikrokontrolerów w przemyśle Zastosowania mikrokontrolerów w przemyśle Cezary MAJ Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych Literatura Ryszard Pełka: Mikrokontrolery - architektura, programowanie, zastosowania Projektowanie

Bardziej szczegółowo

Przetworniki. Przetworniki / Transducers. Transducers. Przetworniki z serii PNT KON PNT CON Series Transducers

Przetworniki. Przetworniki / Transducers. Transducers. Przetworniki z serii PNT KON PNT CON Series Transducers Przetworniki Transducers Przetworniki z serii PNT KON PNT CON Series Transducers Właściwości techniczne / Features Przetworniki napięcia, prądu, częstotliwości, mocy z serii PNT KON PNT CON Series transducer

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Bariery bezpieczeństwa C2000 Standard

Bariery bezpieczeństwa C2000 Standard KATALOG ONLINE www.mysick.com Bariery bezpieczeństwa C2000 Standard C20E-165304A12, C20S-165104A12 Bariery bezpieczeństwa C2000 Standard Odbiornik Nazwa modelu > C20E-165304A12 Numer części > 1016614 Nadajnik

Bardziej szczegółowo

OPISY KURSÓW. Nazwa kursu: PROGRAMOWANIE SYSTEMÓW ROZPROSZONYCH NA BAZIE STE- ROWNIKÓW PLC. Język wykładowy: polski

OPISY KURSÓW. Nazwa kursu: PROGRAMOWANIE SYSTEMÓW ROZPROSZONYCH NA BAZIE STE- ROWNIKÓW PLC. Język wykładowy: polski OPISY KURSÓW Kod kursu: MCR40 Nazwa kursu: PROGRAMOWANIE SYSTEMÓW ROZPROSZONYCH NA BAZIE STE- ROWNIKÓW PLC Język wykładowy: polski Forma kursu Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Tygodniowa

Bardziej szczegółowo

Cel szkolenia. Konspekt

Cel szkolenia. Konspekt Cel szkolenia About this CourseThis 5-day course provides administrators with the knowledge and skills needed to deploy and ma Windows 10 desktops, devices, and applications in an enterprise environment.

Bardziej szczegółowo

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES Kompozyty 11: 2 (2011) 152-156 Werner A. Hufenbach, Frank Adam, Maik Gude, Ivonne Körner, Thomas Heber*, Anja Winkler Technische Universität Dresden, Institute of Lightweight Engineering and Polymer Technology

Bardziej szczegółowo

Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski

Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski BEZPRZEWODOWE SIECI MONITORINGU Z RADIOIZOTOPOWYMI CZUJNIKAMI ZAPYLENIA POWIETRZA AMIZ 2004G Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski Instytut Chemii i Techniki Jądrowej a_jakowiuk@ichtj.waw.pl

Bardziej szczegółowo

Configuring and Testing Your Network

Configuring and Testing Your Network Configuring and Testing Your Network Network Fundamentals Chapter 11 Version 4.0 1 Konfigurowanie i testowanie Twojej sieci Podstawy sieci Rozdział 11 Version 4.0 2 Objectives Define the role of the Internetwork

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH

POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH POLITECHNIKA ŚLĄSKA INSTYTUT AUTOMATYKI ZAKŁAD SYSTEMÓW POMIAROWYCH Gliwice, wrzesień 2005 Pomiar napięcia przemiennego Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zbadanie dokładności woltomierza cyfrowego dla

Bardziej szczegółowo

USB firmware changing guide. Zmiana oprogramowania za przy użyciu połączenia USB. Changelog / Lista Zmian

USB firmware changing guide. Zmiana oprogramowania za przy użyciu połączenia USB. Changelog / Lista Zmian 1 / 14 Content list / Spis Treści 1. Hardware and software requirements, preparing device to upgrade Wymagania sprzętowe i programowe, przygotowanie urządzenia do aktualizacji 2. Installing drivers and

Bardziej szczegółowo

System optymalizacji produkcji energii

System optymalizacji produkcji energii System optymalizacji produkcji energii Produkcja energii jest skomplikowanym procesem na który wpływa wiele czynników, optymalizacja jest niezbędna, bieżąca informacja o kosztach i możliwościach wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Interfejsy człowiek komputer dla osób niepełnosprawnych i w podeszłym wieku

Interfejsy człowiek komputer dla osób niepełnosprawnych i w podeszłym wieku Interfejsy człowiek komputer dla osób niepełnosprawnych i w podeszłym wieku Emilia Mikołajewska 1, Dariusz Mikołajewski 2,3 STRESZCZENIE 1 Klinika Rehabilitacji, 10 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką

Bardziej szczegółowo

Chmura zrzeszenia BPS jako centrum świadczenia usług biznesowych. Artur Powałka Microsoft Services

Chmura zrzeszenia BPS jako centrum świadczenia usług biznesowych. Artur Powałka Microsoft Services Chmura zrzeszenia BPS jako centrum świadczenia usług biznesowych. Artur Powałka Services Tradycyjne podejście do wirtualizacji Business system administrators request infrastructure through email or an

Bardziej szczegółowo

Programowalny zestaw w IP20 dla Ethernet Modbus/TCP TI-BL20-PG-EN-8

Programowalny zestaw w IP20 dla Ethernet Modbus/TCP TI-BL20-PG-EN-8 Programowalne w środowisku CoDeSys zgodnie z IEC 61131-3 Długość przewodu między interfejsem a głowicą czytająco-zapisującą: do 50m 10/100 Mbps Diody LED do wskazywania podłączenia napięcia zasilania,

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Enkoder absolutne ARS60 SSI/Parallel

Enkoder absolutne ARS60 SSI/Parallel KATALOG ONLINE www.mysick.com Enkoder absolutne ARS60 SSI/Parallel ARS60-F4A01000 Enkoder absolutne ARS60 SSI/Parallel Nazwa modelu > ARS60-F4A01000 Numer części > 1036258 At a glance Absolute singleturn

Bardziej szczegółowo

BN1520 BN1521 BN1522 FAMOR S.A. ROZDZIELNICA ŒWIATE NAWIGACYJNYCH I SYGNALIZACYJNYCH NAVIGATION AND SIGNAL LIGHT CONTROL PANELS EDITION 07/04

BN1520 BN1521 BN1522 FAMOR S.A. ROZDZIELNICA ŒWIATE NAWIGACYJNYCH I SYGNALIZACYJNYCH NAVIGATION AND SIGNAL LIGHT CONTROL PANELS EDITION 07/04 EDITION 07/04 ROZDZIELNICA ŒWIATE NAWIGACYJNYCH I SYGNALIZACYJNYCH BN1520 BN1521 BN1522 Rozdzielnica BN1520-8 latarñ BN1520-8-way panel Rozdzielnica BN1520-12 latarñ BN1520-12-way panel Rozdzielnica BN1521-13

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. Abstrakcyjne składniki systemu. System komputerowy

Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. Abstrakcyjne składniki systemu. System komputerowy Systemy operacyjne Systemy operacyjne Dr inż. Ignacy Pardyka Literatura Siberschatz A. i inn. Podstawy systemów operacyjnych, WNT, Warszawa Skorupski A. Podstawy budowy i działania komputerów, WKiŁ, Warszawa

Bardziej szczegółowo

COMPUTERISED MAINTENANCE MANAGEMENT SYSTEMS

COMPUTERISED MAINTENANCE MANAGEMENT SYSTEMS COMPUTERISED MAINTENANCE MANAGEMENT SYSTEMS ROBERT KOSTEK University of Technology and Life Sciences Summary The paper presents programs dedicated to computerised maintenance management systems (CMMS).

Bardziej szczegółowo

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO Meeting Big Data challenges in Leadership with Human-Computer Synergy. Presented by Dr. Morten Middelfart, CTO Big Data Data that exists in such large amounts or in such unstructured form that it is difficult

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Wydział Zarządzania Specjalność: Inwestycje Kapitałowe i Strategie Finansowe Przedsiębiorstw Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Michał Goc Praca

Bardziej szczegółowo

POWERTECH SYSTEMY CENTRALNEJ BATERII CENTRAL BATTERY SYSTEMS

POWERTECH SYSTEMY CENTRALNEJ BATERII CENTRAL BATTERY SYSTEMS MIDI CONTROL 5300 Wh MULTI CONTROL 24000 Wh MINI CONTROL 1500 Wh MICRO CONTROL 500 Wh 660x350x230 1100x500x230 900x600x450 lub 1800x600x450 bez baterii 900x600x450 or 1800x600x450 no batteries 1950x600x450

Bardziej szczegółowo

ŚRODOWISKO PC WORX JAKO WSPARCIE W NAUCE PROGRAMOWANIA STEROWNIKÓW PLC

ŚRODOWISKO PC WORX JAKO WSPARCIE W NAUCE PROGRAMOWANIA STEROWNIKÓW PLC Mgr inż. Szymon BORYS Wojskowa Akademia Techniczna DOI: 10.17814/mechanik.2015.7.213 ŚRODOWISKO PC WORX JAKO WSPARCIE W NAUCE PROGRAMOWANIA STEROWNIKÓW PLC Streszczenie: W artykule przedstawiono możliwość

Bardziej szczegółowo

P R A C A D Y P L O M O W A

P R A C A D Y P L O M O W A POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Maszyn Roboczych i Transportu P R A C A D Y P L O M O W A Autor: inż. METODA Ε-CONSTRAINTS I PRZEGLĄDU FRONTU PARETO W ZASTOSOWANIU DO ROZWIĄZYWANIA PROBLEMU OPTYMALIZACJI

Bardziej szczegółowo

Automatyzacja teleskopu Celestron CGE Pro w OA UJ

Automatyzacja teleskopu Celestron CGE Pro w OA UJ Automatyzacja teleskopu Celestron CGE Pro w OA UJ tomasz.szymanski@oa.uj.edu.pl Tomasz Szymański Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Jagiellońskiego 3-04-2012 Plan 1 Schemat modelu 2 Sprzęt 3 Oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie sterownika PLC w modelowaniu i symulacji prostych układów automatyki

Zastosowanie sterownika PLC w modelowaniu i symulacji prostych układów automatyki CHRZAN Marcin 1 WINIARSKI Mariusz 2 MAKOWSKI Marcin 3 NOWOCIEŃ Artur 4 Zastosowanie sterownika PLC w modelowaniu i symulacji prostych układów automatyki WSTĘP W artykule przedstawiono możliwości zastosowania

Bardziej szczegółowo

Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych. Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz

Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych. Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz 1 do czego można wykorzystywać bankowość elektroniczną? nowe usługi płatnicze a korzystanie

Bardziej szczegółowo

Opis produktu. OccuSwitch DALI

Opis produktu. OccuSwitch DALI Opis produktu OccuSwitch DALI Zintegrowany czujnik i sterownik uwzględniający obecność i natężenie światła dziennego oraz dający się lokalnie regulować Może sterować maksymalnie 15 oprawami DALI Łatwe

Bardziej szczegółowo

miniature, low-voltage lighting system MIKRUS S

miniature, low-voltage lighting system MIKRUS S P R O F E S S I O N A L L I G H T I N G miniature, low-voltage lighting system /system/ elements 20 20 47 6 6 profile transparent 500-94010000 1000-94020000 2000-94030000 20 6 6 20 connector I 94060000

Bardziej szczegółowo

Lucas-Nülle GmbH 1/10 www.lucas-nuelle.pl

Lucas-Nülle GmbH 1/10 www.lucas-nuelle.pl ... 1 Technika komunikacji... 2 Professional practice... 2 Professional practice Network Installation... 3 TTK 1 VoIP-ISDN-POTS trainer SOHO... 3 TTN 1 Telecommunication Installation Techniques... 6 TPN

Bardziej szczegółowo

Zastosowania sterowników PLC w modelowaniu sterowania przepływem cieczy

Zastosowania sterowników PLC w modelowaniu sterowania przepływem cieczy MAKOWSKI Marcin 1 NOWOCIEŃ Artur 2 LUFT Mirosław 3 PIETRUSZCZAK Daniel 4 Zastosowania sterowników PLC w modelowaniu sterowania przepływem cieczy WSTĘP Układy hydrauliczne stosowane są z powodzeniem w przemyśle

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia: Zestaw do badania cyfrowych układów logicznych

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia: Zestaw do badania cyfrowych układów logicznych ZP/UR/46/203 Zał. nr a do siwz Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia: Zestaw do badania cyfrowych układów logicznych Przedmiot zamówienia obejmuje następujące elementy: L.p. Nazwa Ilość. Zestawienie komputera

Bardziej szczegółowo

Sterowniki Programowalne (SP)

Sterowniki Programowalne (SP) Sterowniki Programowalne (SP) O normie IEC 61131 Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Kierunek: Automatyka i Robotyka Studia stacjonarne I stopnia: rok III, semestr V dr inż. Tomasz

Bardziej szczegółowo

Tytuł Aplikacji: Aplikacja przetwornic częstotliwości Danfoss w sieci przemysłowej Profinet

Tytuł Aplikacji: Aplikacja przetwornic częstotliwości Danfoss w sieci przemysłowej Profinet Poniższy artykuł został w pełni przygotowany przez Autoryzowanego Dystrybutora firmy Danfoss i przedstawia rozwiązanie aplikacyjne wykonane w oparciu o produkty z rodziny VLT Firma Danfoss należy do niekwestionowanych

Bardziej szczegółowo

KATALOG MODUŁÓW LED L E D M O D U L E S C A T A L O G

KATALOG MODUŁÓW LED L E D M O D U L E S C A T A L O G KATALOG MODUŁÓW LED LED MOD ULE S CATALOG SUGEROWANY SCHEMAT PODŁĄCZENIA SUGGESTED CONNECTION SCHEME 100 240VAC AC/N(BLUE) AC/L(BROWN) I N P U T 2 0.51.5mm wire for S/N: GLOBAL GLPW LEADER PO ER GPV6012

Bardziej szczegółowo

Po powtórce zaczynamy naukę kolejnych 10-15 nowych słów i wyrażeń, po czym zostawiamy je w przegródce numer 1. Systematyczność

Po powtórce zaczynamy naukę kolejnych 10-15 nowych słów i wyrażeń, po czym zostawiamy je w przegródce numer 1. Systematyczność Fiszki, metoda powtórkowa. System pięciu przegródek Pierwszego dnia nauki możemy zacząć od przyswojenia 10-15 nowych słówek. Wkładamy je wtedy do przegródki numer 1. Kolejnego dnia zaczynamy od powtórki

Bardziej szczegółowo

Platforma Office 2010

Platforma Office 2010 Collaborate more Platforma Office 2010 Sebastian Wilczewski Konsultant Betacom S.A. 2 Platforma Office 2010 jako narzędzie do efektywnego zarządzania procesami w organizacji. Jak skutecznie zarządzać informacją?

Bardziej szczegółowo

Szybki przewodnik instalacji TV-IP301 TV-IP301W

Szybki przewodnik instalacji TV-IP301 TV-IP301W Szybki przewodnik instalacji TV-IP301 TV-IP301W Spis treści Polski... 1 1. Zanim zaczniesz... 1 2. Instalacja sprzętu... 2 3. Konfiguracja kamery internetowej... 3 Rozwiązanie problemów... 5 Wersja 05.05.2006

Bardziej szczegółowo

POPRAWKA do POLSKIEJ NORMY PN-EN ISO 9001:2009/AC. Dotyczy PN-EN ISO 9001:2009 Systemy zarządzania jakością Wymagania. listopad 2009 ICS 03.120.

POPRAWKA do POLSKIEJ NORMY PN-EN ISO 9001:2009/AC. Dotyczy PN-EN ISO 9001:2009 Systemy zarządzania jakością Wymagania. listopad 2009 ICS 03.120. POPRAWKA do POLSKIEJ NORMY ICS 03.120.10 PN-EN ISO 9001:2009/AC listopad 2009 Wprowadza EN ISO 9001:2008/AC:2009, IDT ISO 9001:2008/AC1:2009, IDT Dotyczy PN-EN ISO 9001:2009 Systemy zarządzania jakością

Bardziej szczegółowo

PUSZKI HERMETYCZNE HERMETIC BOXES

PUSZKI HERMETYCZNE HERMETIC BOXES PUSZKI HERMETYCZNE HERMETIC OXES Puszki hermetyczne znajdują szerokie zastosowanie w instalacjach natynkowych a w szczególności w instalacjach zewnętrznych tam gdzie wymagany jest wysoki stopień ochrony.

Bardziej szczegółowo

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ Zaproponowany dla krajów Unii Europejskiej oraz dla wszystkich zainteresowanych stron wzór Umowy wypożyczenia między muzeami i instytucjami kultury opracowany został przez

Bardziej szczegółowo

Testowanie systemów wbudowanych i krytycznych dla bezpieczeństwa Bogdan Bereza Wersja 2.0 1 (33)

Testowanie systemów wbudowanych i krytycznych dla bezpieczeństwa Bogdan Bereza Wersja 2.0 1 (33) Testowanie systemów wbudowanych i krytycznych dla bezpieczeństwa Bogdan Bereza Wersja 2.0 1 (33) 1. Wbudowane 2. Krytyczne 3. Czasu rzeczywistego 2 (33) Chmura Agile Biznes ISTQB 3 (33) 1. Testowanie systemów

Bardziej szczegółowo

Współczesna problematyka klasyfikacji Informatyki

Współczesna problematyka klasyfikacji Informatyki Współczesna problematyka klasyfikacji Informatyki Nazwa pojawiła się na przełomie lat 50-60-tych i przyjęła się na dobre w Europie Jedna z definicji (z Wikipedii): Informatyka dziedzina nauki i techniki

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

Cyfrowy wzmacniacz AED dla przetworników tensometrycznych.

Cyfrowy wzmacniacz AED dla przetworników tensometrycznych. Cyfrowy wzmacniacz AED dla przetworników tensometrycznych. Zamień swoje analogowe przetworniki wagi na cyfrowe. AED sprawia, że wdrażanie systemów sterowania procesami jest łatwe i wygodne. AED przetwarza

Bardziej szczegółowo

Segmenty rynku sterowników

Segmenty rynku sterowników Segmenty rynku sterowników Klasy sterowników Sterowniki mikro Sterowniki małe Sterowniki średnie Sterowniki duŝe Sterowniki bardzo duŝe Sterowniki firmy Siemens Logo! Rodzina S7-200 Rodzina S7-300 Rodzina

Bardziej szczegółowo

Partner consultation polls to evaluate lot4eng.com platform and e-learning modules. lot4eng.com (Logistics Open Training for Engineering Competence)

Partner consultation polls to evaluate lot4eng.com platform and e-learning modules. lot4eng.com (Logistics Open Training for Engineering Competence) Please send comments to the April 25, 2012 10/04/2012 Partner consultation polls to evaluate lot4eng.com platform and e-learning modules lot4eng.com (Logistics Open Training for Engineering Competence)

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

INTERNAL CARD READER WITH USB 2.0 MC-CR103

INTERNAL CARD READER WITH USB 2.0 MC-CR103 s U r e a M n u a l INTERNAL CARD READER WITH USB 2.0 MC-CR103 T A B L E O F C O N T E N T S e n g l i s h 3-6 p o l s k i 7-1 1 2 www.modecom.eu INTERNAL CARD READER WITH USB 2.0 MC-CR103 Introduction

Bardziej szczegółowo

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and Fig 4 Measured vibration signal (top). Blue original signal. Red component related to periodic excitation of resonances and noise. Green component related. Rotational speed profile used for experiment

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

Zebranie Zarządu Koła SEP nr 43 Wrocław, 16 maja 2013

Zebranie Zarządu Koła SEP nr 43 Wrocław, 16 maja 2013 Zebranie Zarządu Koła SEP nr 43 Wrocław, 16 maja 2013 IEC Guide 110 wydanie 2: Domowe systemy sterowania Wytyczne dotyczące bezpieczeństwa (Guide 110 Edition 2: Home control systems Guidelines relating

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWE METODY WSPOMAGANIA ZARZĄDZANIA STADEM KRÓW MLECZNYCH

KOMPUTEROWE METODY WSPOMAGANIA ZARZĄDZANIA STADEM KRÓW MLECZNYCH Inżynieria Rolnicza 5(103)/2008 KOMPUTEROWE METODY WSPOMAGANIA ZARZĄDZANIA STADEM KRÓW MLECZNYCH Aleksander Krzyś, Paulina Kinal Instytut Inżynierii Rolniczej, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX UNIWERSYTETU BIBLIOTEKA IEGO UNIWERSYTETU IEGO Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX 1. Make a new connection Open the System Preferences by going to the Apple menu

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN

ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 37, s. 141-146, Gliwice 2009 ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI W PROJEKTOWANIU MASZYN KRZYSZTOF HERBUŚ, JERZY ŚWIDER Instytut Automatyzacji Procesów

Bardziej szczegółowo

Mirosław Kupczyk miron@man.poznan.pl. Pozna, PCSS, 17-18.01.2005. Szkolenie: "Architektura i uytkowanie klastra Linux IA-64"

Mirosław Kupczyk miron@man.poznan.pl. Pozna, PCSS, 17-18.01.2005. Szkolenie: Architektura i uytkowanie klastra Linux IA-64 Mirosław Kupczyk miron@man.poznan.pl $ %! " # & ' Wzgldy historyczne Naturalna ewolucja systemów luno ze sob powizanych znajdujcych si w jednej oraganizacji, ch współdzielenia zasobów obliczeniowych, danych,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania dla radiodyfuzji naziemnej Digital Audio Broadcasting Digital Multimedia Broadcasting

Rozwiązania dla radiodyfuzji naziemnej Digital Audio Broadcasting Digital Multimedia Broadcasting Rozwiązania dla radiodyfuzji naziemnej Digital Audio Broadcasting Digital Multimedia Broadcasting ELECTROLINK IS UNI EN ISO 9001:2008 Certified Cover ELECTROLINK Solutions for DAB Zasadnicze parametry

Bardziej szczegółowo

Serwer Open-Xchange. OXtender dla SyncML-a -- beta --

Serwer Open-Xchange. OXtender dla SyncML-a -- beta -- Serwer Open-Xchange OXtender dla SyncML-a -- beta -- Serwer Open-Xchange Serwer Open-Xchange: OXtender dla SyncML-a -- beta -- Data wydania Thursday, 23. December 2010Wersja 6.18.2 Copyright 2006-2010

Bardziej szczegółowo

A. WAN1/WAN2 Interface and LAN NAT/Routing host. B. VPN Host and LAN NAT Host. C. An example using Part A and B

A. WAN1/WAN2 Interface and LAN NAT/Routing host. B. VPN Host and LAN NAT Host. C. An example using Part A and B This document introduces the Load-Balance/RoutePolicy. In real world, we need various kinds of routing rules to fulfill many different usages, and the Load-Balance/RoutePolicy is aiming to provide an integrated

Bardziej szczegółowo

Fixtures LED HEDRION

Fixtures LED HEDRION K A R T Y K ATA L O G O W E Fixtures LED HEDRION Oprawy lampy LED Hedrion do zastosowań profesjonalnych Fixtures LED lamps Hedrion for professional applications NATRIUM Sp. z o.o. ul. Grodziska 15, 05-870

Bardziej szczegółowo

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r EGARA 2011 Adam Małyszko FORS POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r HISTORIA ELV / HISTORY ELV 1992r. 5 Program działań na rzecz ochrony środowiska / EAP (Environmental Action Plan) 1994r. Strategia dobrowolnego

Bardziej szczegółowo

Programowalny zestaw w IP67 dla Ethernet Modbus/TCP TI-BL67-PG-EN-8

Programowalny zestaw w IP67 dla Ethernet Modbus/TCP TI-BL67-PG-EN-8 Typ Nr kat. 1545068 Liczba kanałów 8 Dimensions (W x L x H) 204 x 145 x 77.5 mm Programowalne w środowisku CoDeSys zgodnie z IEC 61131-3 Długość przewodu między interfejsem a głowicą czytająco-zapisującą:

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

TACHOGRAPH SIMULATOR DTCOSIM

TACHOGRAPH SIMULATOR DTCOSIM TACHOGRAPH SIMULATOR DTCOSIM Service Manual USB-KSIM interface General description The simulator is a device that is used as a replacement for tachograph in the vehicle where the tachograph is not mandatory,

Bardziej szczegółowo

MATLAB Neural Network Toolbox przegląd

MATLAB Neural Network Toolbox przegląd MATLAB Neural Network Toolbox przegląd WYKŁAD Piotr Ciskowski Neural Network Toolbox: Neural Network Toolbox - zastosowania: przykłady zastosowań sieci neuronowych: The 1988 DARPA Neural Network Study

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

Język programowania: Lista instrukcji (IL Instruction List)

Język programowania: Lista instrukcji (IL Instruction List) Język programowania: Lista instrukcji (IL Instruction List) Wykład w ramach przedmiotu: Sterowniki programowalne Opracował dr inż. Jarosław Tarnawski 08.12.2009 Norma IEC 1131 Języki tekstowe Języki graficzne

Bardziej szczegółowo

Risk Management System As Strategic Support for Integration of Energy Groups

Risk Management System As Strategic Support for Integration of Energy Groups Risk Management System As Strategic Support for Integration of Energy Groups Energy Risk Central & Eastern Europe Roman Szyszko Warsaw, November 9, 2011 Risk Management System As Strategic Support 1. The

Bardziej szczegółowo

DVD MAKER USB2.0 Instrukcja instalacji

DVD MAKER USB2.0 Instrukcja instalacji DVD MAKER USB2.0 Instrukcja instalacji Spis treści V1.0 Rozdział1: Instalacja karty telewizyjnej DVD MAKER USB2.0...2 1.1. Zawartość opakowania...2 1.2. Wymagania systemowe...2 1.3. Instalacja sprzętu...2

Bardziej szczegółowo

Instrukcja podstawowego uruchomienia sterownika PLC LSIS serii XGB XBC-DR20SU

Instrukcja podstawowego uruchomienia sterownika PLC LSIS serii XGB XBC-DR20SU Instrukcja podstawowego uruchomienia sterownika PLC LSIS serii XGB XBC-DR20SU Spis treści: 1. Instalacja oprogramowania XG5000 3 2. Tworzenie nowego projektu i ustawienia sterownika 7 3. Podłączenie sterownika

Bardziej szczegółowo