Research. Symulacyjna gra decyzyjna. Książka dla nauczyciela

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Research. Symulacyjna gra decyzyjna. Książka dla nauczyciela"

Transkrypt

1 Venture Capital Research Symulacyjna gra decyzyjna Książka dla nauczyciela 2013

2 Opracowanie: Maria Baczyńska Redaktor prowadzący: Sebastian Przybyszewski Skład: Sebastian Przybyszewski Redakcja językowa: Barbara Pałasz Korekta techniczna: Marlena Dobrowolska Wydawca: Wydawnictwo Pedagogiczne OPERON Sp. z o.o Gdynia, ul. Hutnicza 3 tel. centrali

3 spis treści 1 Gra decyzyjna jako aktywizująca metoda nauczania przedsiębiorczości 4 2 Opis gry 5 3 Rola nauczyciela 6 4 Przygotowanie uczniów do udziału w grze 7 5 Kryteria oceniania 8 6 Korzyści wynikające z gry 9 7 Scenariusze lekcji 10 8 Dodatki 21

4 1 Gra decyzyjna... Gra decyzyjna jako aktywizująca metoda nauczania przedsiębiorczości Metody aktywizujące zalecane i stosowane we współczesnej dydaktyce sprawiają, że nauczyciel i uczeń stają się partnerami. Nauczyciel przestaje być wszystkowiedzącym autorytetem i zostaje doradcą, moderatorem i organizatorem. Uczeń z biernego odbiorcy działań dydaktycznych przeobraża się w aktywnego uczestnika planowania, organizowania i oceniania własnej pracy. Jednym z najważniejszych zadań współczesnej szkoły jest bowiem przygotowanie ucznia do samodzielnej pracy. Nauczyciel i uczeń są twórczy. Mają ogromny potencjał, który trzeba tylko uruchomić. Jedną z bardziej interesujących metod aktywizujących są symulacyjne gry decyzyjne. ują one popularność jako zasadnicze lub pomocnicze narzędzie nauczania na wszystkich poziomach edukacji formalnej, dotyczącej ekonomii, zarządzania i przedsiębiorczości. Pojęcie przedsiębiorczości w ujęciu ekonomicznym dotyczy cech oraz zachowań osoby przedsiębiorcy. Przedsiębiorczość definiowana jest więc jako gotowość i zdolność wykorzystywania pojawiających się okazji, adaptacji do zmieniających się warunków oraz rozwiązywania problemów. Ta definicja w ostatnich latach została rozszerzona. Przedsiębiorczość to nie tylko zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej. Osobą przedsiębiorczą może być każdy, kto pracuje w przedsiębiorstwach oraz w instytucjach zarówno sektora prywatnego, jak i państwowego. Młodzi ludzie objęci różnymi programami kształcenia w zakresie przedsiębiorczości mają w przyszłości pełnić różne funkcje na rynku pracy. Symulacja komputerowa jako metoda nauczania Łączy ona podstawowe elementy nauczania: wiedzę, umiejętności oraz postawy. Umożliwia zrealizowanie większości celów nauczania na tych właśnie płaszczyznach. Uczestnicząc w symulacyjnej grze decyzyjnej, uczniowie: poznają nowe obszary wiedzy oraz utrwalają je w pamięci poprzez konieczność ciągłego powtarzania ich w cyklicznym procesie podejmowania decyzji; doskonalą rozumienie mechanizmów rynkowych funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz mechanizmów inwestowania poprzez konieczność ciągłej interpretacji symulowanej sytuacji, prowadzenia dyskusji w grupie, prezentacji własnej opinii na temat tej sytuacji oraz uzasadniania proponowanych decyzji; analizują dostępne informacje, organizując je w kategorie, co pozwala lepiej przyswajać wiedzę oraz zrozumieć ten skomplikowany system, jakim jest przedsiębiorstwo oraz inwestowanie na giełdzie; pracują z danymi i uczą się odróżniać fakty od ich interpretacji; oceniają wartość dostępnych informacji oraz trafność proponowanych decyzji; integrują wiedzę z różnych obszarów w celu rozwiązania problemów, przed jakimi stoi przedsiębiorstwo; rozwijają i wzmacniają swoją gotowość do działania, podejmowania ryzyka i brania odpowiedzialności gra stawia uczniów wobec konieczności podejmowania decyzji i odpowiedzialnego ponoszenia ich konsekwencji, z których najważniejszą jest taka, a nie inna kondycja finansowa przedsiębiorstwa; uczą się świadomie wykorzystywać własne doświadczenie (sukcesy i porażki) do doskonalenia dalszych działań decyzje podejmowane na każdym kolejnym etapie gry są doskonalsze od tych wcześniejszych, a strategia gry jest modyfikowana; pracują zespołowo i doskonalą umiejętności społeczne (aktywnego słuchania, rozwiązywania konfliktów, współpracy, akceptowania norm i zasad panujących w grupie oraz zasad etycznych, zmieniania zdania i swoich zachowań pod wpływem nowych danych, unikania tendencyjności). Symulacyjne gry decyzyjne mogą być traktowane jako metoda przyspieszonej nauki wielu kompetencji niezbędnych osobie przedsiębiorczej. Nauka odbywa się w warunkach laboratoryjnych, bez konieczności ponoszenia realnych konsekwencji, na przykład bankructwa firmy. Raport ekspertów Komisji Europejskiej zatytułowany Przedsiębiorczość w edukacji i szkoleniu zawodowym podkreśla, że w ramach realizowanych programów nauczania przedsiębiorczości, aktywność i zaangażowanie uczniów nie są wysokie, a element praktyki nie jest obecny. Eksperci podkreślają, że nauczanie przedsiębiorczości powinno się odbywać właśnie poprzez realizowane projekty, a rolą nauczyciela powinno być wspieranie uczniów w planowaniu, realizacji i ocenie projektów. Prezentowana gra decyzyjna w dużym stopniu odpowiada tym wymogom. 4

5 Opis gry 2 Opis gry Venture Capital Research (VCR) jest grą internetową, która uczy i bawi zarazem. Jest ogólnodostępna i bezpłatna. Aby wziąć w niej udział, wystarczy się zarejestrować za pomocą prostego formularza. Gra VCR jest symulatorem funduszu Venture Capital. Gracz wciela się w rolę kierownika zarządzającego funduszem, a jego działanie polega na analizowaniu propozycji inwestycyjnych oraz na kupowaniu i sprzedawaniu udziałów w przedsiębiorstwach typu start-up. Celem gracza jest wygenerowanie największego zysku poprzez wybranie najbardziej obiecujących/dochodowych rozwiązań. Prowadzony na bieżąco ranking graczy pozwala na zakończenie gry wytypować tych, którym udało się najbardziej pomnożyć początkowy kapitał. Każdy gracz rozgrywa grę indywidualnie, a jego decyzje nie wpływają na przebieg gry innych zespołów. Misja (idea) gry W symulacyjnej grze giełdowej gracz ma możliwość wcielenia się w rolę inwestora kapitałowego działającego na rynkach start-upów. Start-upy to inwestycje dużego ryzyka, wymagające od graczy rozwiniętych umiejętności analitycznych, znajomości zasad działania funduszy i strategii inwestowania. Jednak przebieg gry został tak zaprojektowany, aby gracze mogli się zaznajomić z podstawowymi cechami przedsięwzięć, które decydują o tym, że pewne firmy odnoszą spektakularny sukces, a inne bankrutują. Przebieg gry VCR jest prostą grą przeglądarkową. Gracz czyli zespół uczniów, w którego skład wchodzi od 1 do 5 osób rejestruje się w serwisie internetowym: Po zarejestrowaniu zespół może podejmować decyzje kupna i sprzedaży udziałów oraz wyceny posiadanych spółek. Pomocne w grze są: Poradnik inwestora, Poradnik: Jak grać, FAQ. Ich zadaniem jest nauczenie graczy podstawowych zasad poruszania się w świecie funduszy inwestycyjnych, podstawowych mechanizmów podejmowania decyzji inwestycyjnych oraz zasad inwestowania. Gra podzielona jest na 10 tur. Każdej z nich odpowiada jeden rok w świecie wirtualnych inwestycji. W czasie tego roku zespół będzie otrzymywać oferty inwestycyjne różnych firm. Będzie mógł także inwestować, czyli kupować część udziałów danej firmy za ustaloną z góry kwotę. Po każdym wirtualnym roku zespół otrzyma raport podsumowujący działania firmy w poprzedzającym okresie. Na ich podstawie może podjąć decyzję o kontynuowaniu inwestycji bądź też o wyjściu z niej poprzez sprzedaż udziałów na rynku. Udziały sprzedawane są automatycznie w momencie zakończenia wcześniej zakładanego okresu inwestycyjnego. Najważniejszymi elementami gry są działy: Oferty tu pojawiają się informacje o firmach ubiegających się o finansowanie; Twoje firmy tu w każdej turze pojawiają się raporty o stanie posiadanych firm; Historia transakcji zawiera zestawienie wszystkich wykonanych operacji finansowych; Historie firm zawiera archiwalne raporty spółek, które zostały wcześniej przez gracza sprzedane oraz informacje o wszystkich spółkach, które zakończyły już swój okres inwestycyjny. Instrukcja 1. Gra trwa 10 tygodniowych tur, z których każda odpowiada rocznemu okresowi istnienia funduszu. 2. Każdy fundusz ma do zainwestowania 5 mln P$ (PY- THON Dolarów). 3. Niezainwestowane środki są automatycznie przekazywane na lokatę bankową oprocentowaną 6% w skali roku. 4. W kolejnych turach pojawiają się propozycje inwestycyjne. Gracz może z nich skorzystać i zainwestować posiadane fundusze. Każda propozycja inwestycyjna jest dostępna tylko przez jedną turę. 5. W każdej turze gracz może się wycofać z dokonanych inwestycji, sprzedając swoje udziały. 6. Nie ma interakcji między graczami. Gracze nie mają możliwości kupowania i sprzedawania udziałów w spółkach pomiędzy sobą. 7. Różne spółki działają niezależnie od siebie. 8. W każdej turze gracz może zapoznać się z ofertami, które napłynęły do jego funduszu. Są w nich zawarte skrócone informacje o istocie przedsięwzięcia i samym przedsiębiorcy. 9. Każdy gracz ma swojego analityka, który pomaga mu w ocenie spółki (przeprowadza jej analizę). Dopiero wtedy użytkownik podejmuje decyzję o zainwestowaniu lub nie w daną spółkę. Analityk zatrudniony przez gracza sporządza szczegółowy opis oferty z uwzględnieniem sytuacji na rynku, planów inwestycyjnych gracza, związanych z ofertą kosztów oraz analizy SWOT. Podawane są także informacje o procentowym udziale funduszu w spółce. Po zapoznaniu się z tą opinią, jeśli gracz posiada odpowiednie środki na koncie funduszu, może podjąć decyzję o wykupieniu zaproponowanej liczby udziałów. 10. W każdej turze gracz otrzymuje raport podsumowujący poprzedni rok inwestycji. Na ich podstawie podejmuje dalsze decyzje o kontynuowaniu inwestycji bądź o sprzedaży posiadanych udziałów. 11. Na początku każdej tury ukazuje się oficjalny ranking, w którym gracz może porównywać swoje dotychczasowe wyniki z wynikami innych zespołów. 12. W dowolnym momencie rozgrywki każdy gracz ma dostęp do szczegółowego zestawienia wszystkich operacji finansowych wykonywanych przez prowadzony przez niego fundusz inwestycyjny. 5

6 3 Rola nauczyciela Rola nauczyciela Zadaniem nauczyciela jest nadzór i koordynacja działań zespołów uczniowskich. Przed przystąpieniem do gry nauczyciel powinien zapoznać uczniów z jej zasadami. Zakłada się, że przystąpi do niej cała klasa lub przynajmniej wybrana grupa uczniów. To, co najważniejsze w metodzie projektu Motorem napędzającym projekt jest zmiana w postrzeganiu świata, w myśleniu, w przyjmowaniu postaw. Projekt ma dostarczać nowej wiedzy, uczyć sposobu jej wykorzystania, rozwijać umiejętności oraz wpływać na emocjonalne relacje z otaczającą rzeczywistością. Najważniejsze cechy projektu to jego interdyscyplinarny charakter i samodzielne podejmowanie decyzji przez uczniów. Projekt to metoda oparta na: samodzielnej pracy uczniów; dokładnym określeniu celów; określeniu ram czasowych; zaplanowaniu i zrealizowaniu konkretnych zadań; rozwiązywaniu niestandardowych zadań i podejmowaniu nieschematycznych działań; osiągnięciu sukcesu przez uczniów mających duże problemy z nauką; poznawaniu nowych ludzi i nowych miejsc przez uczniów; wykorzystaniu wiedzy szkolnej w praktyce; rozwiązywaniu prawdziwych problemów; poznaniu najpierw zagadnienia i problemów, a dopiero potem teorii potrzebnych do ich rozwiązania. Decydując się na pracę metodą projektu, nauczyciel powinien zdawać sobie sprawę z tego, że jego rola jest nieco inna niż w tradycyjnym nauczaniu. Staje się koordynatorem, który ma za zadanie: być organizatorem, strategiem i negocjatorem; motywować uczniów; inicjować działania; przewidywać skutki działań; reagować na zmiany i podejmować decyzje zmieniające działania. Nauczyciel jest także konsultantem. Musi zatem znać zagadnienia, którymi zajmują się uczniowie, lub zapraszać ekspertów, którzy będą w stanie pomóc uczniom. Powinien znać zasady dobrej organizacji pracy ustalać realne terminy wykonania poszczególnych zadań oraz orientować się, jakimi zasobami dysponuje szkoła, żeby zapewnić uczniom niezbędną pomoc. Jeżeli w placówce brakuje zaplecza, nauczyciel umożliwia uczniom na przykład korzystanie z zasobów biblioteki i mediateki, pomaga w kontaktach z maklerami, pracownikami firm, organizacji, uczelni itd. Rolą nauczyciela jest nadzór i koordynacja działań uczniów, polegająca w szczególności na: zapoznaniu uczniów zarówno z treścią merytoryczną poszczególnych etapów gry, jak i z zasadami gry; cotygodniowej analizie wyników kolejnej tury gry (na podstawie kart pracy poszczególnych zespołów); ocenie pracy zespołów. 6

7 Przygotowanie... 4 Przygotowanie uczniów do udziału w grze Przygotowanie uczniów do udziału w grze jest związane z realizacją dwóch działań. Są to: zapoznanie uczniów z podstawowymi pojęciami z zakresu inwestowania; przedstawienie narzędzi, procedur i kryteriów oceny gry. Zakres kompetencji z dziedziny zarządzania niezbędnych do udziału w grze Ze względu na rodzaj kompetencje dzielą się na ogólne i specyficzne. Kompetencje ogólne najczęściej dotyczą dyspozycji personalnych, a specyficzne działań charakterystycznych dla danego stanowiska czy funkcji. Teoria kapitału ludzkiego określa, że kompetencje ogólne są nabywane we wczesnym okresie życia poprzez wychowanie lub edukację formalną. Mogą one być szczególnie cenione przez wielu pracodawców. Kompetencje specyficzne są raczej nabywane drogą specjalistycznych szkoleń i są przydatne na konkretnym stanowisku lub u konkretnego pracodawcy (M. Laguna, M. Wiechetek, W. Talik, C. Dhaenens, M-Astra. Metoda do pomiaru kompetencji menedżerów małych i średnich firm, Wydawnictwo WSEL 2011). Kompetencje ogólne Praca w grupie wymaga od uczniów wiedzy oraz podstawowych umiejętności ogólnych z zakresu: pracy zespołowej (cechy skutecznych zespołów, procesy tworzenia zespołów, kierowanie zespołami i przewodzenie im); komunikacji i kooperacji (aktywne słuchanie, argumentowanie, zadawanie pytań, radzenie sobie w sytuacjach konfliktowych, uzgadnianie wspólnych stanowisk, negocjowanie); organizacji i zarządzania czasem (określanie priorytetów, klasyfikacja zadań, rozplanowanie pracy w czasie, działanie pod presją czasu); analizy (definiowanie celu i, krytyczne interpretowanie danych, krytyczna ocena pracy. Zagadnienia te mogą być przedmiotem zajęć przeprowadzonych jeszcze przed przystąpieniem do gry. W trakcie gry natomiast będą rozwijane umiejętności w tym zakresie, gdyż ich zastosowanie jest niezbędne do osiągnięcia satysfakcjonujących wyników. Kompetencje specyficzne Udział w grze wymaga od uczniów również wcześniejszego przyswojenia wiedzy podstawowej z zakresu inwestowania, funduszy, rodzajów spółek, działalności przedsiębiorstwa i zarządzania nim. Zestawienie podstawowych pojęć używanych w trakcie gry, a jednocześnie zagadnień, które mogą stać się przedmiotem wcześniej zrealizowanych zajęć, zamieszczone jest w załączniku w postaci słownika pojęć. Wprowadzenie uczniów do gry to: prezentacja celu gry; prezentacja karty pracy; prezentacja kryteriów oceny gry; określenie czasu trwania gry (liczba okresów decyzyjnych); podział uczniów na grupy. Wielkość grup Przy podejmowaniu decyzji o podziale na grupy decydująca jest ich wielkość. Ze względu na wielość problemów, którymi muszą się nieustannie zajmować uczestnicy gry, sugerowana wielkość to grupy 3 5-osobowe. Będzie to również sprzyjać zaangażowaniu wszystkich graczy oraz poczuciu spójności. Jednak decyzja o wielkości grupy należy do nauczyciela. Kryteria doboru grupy Nauczyciel może zezwolić na to, by uczniowie sami dobrali się w grupy, lub dokonuje tego podziału sam, kierując się wybranymi kryteriami. To pierwsze rozwiązanie niesie jednak ryzyko przesunięcia orientacji procesu uczenia się w strefę świetnej zabawy ze szkodą dla skuteczności realizacji. Natomiast narzucony uczniom podział na grupy dokonany przy odgórnym zastosowaniu pewnych formalnych kryteriów doboru może spowodować zniechęcenie i konieczność pracy nad relacjami w grupie. Chcąc tworzyć pozytywnie i motywujące warunki do skutecznej pracy zespołów, można spróbować połączyć te podejścia. Nie istnieje bowiem uniwersalny zestaw kryteriów, które należałoby zastosować, dobierając uczniów w grupy. Podział ról w obrębie grupy Udział w grze decyzyjnej stwarza możliwości symulacji organizacji pracy, występującej w przedsiębiorstwach, i przedstawienia stosowanych w nich narzędzi. Można rozważyć podział ról w obrębie grupy i przydzielenie uczestnikom określonych obszarów decyzyjnych. Podział ten może być związany z pracą na wybranych stanowiskach. Poszczególni uczestnicy, na przykład dyrektor finansowy, stają się odpowiedzialni za podejmowane decyzje w powierzonym im zakresie. Można w ten sposób przedstawić uczniom schematy stosowanych w praktyce narzędzi, takich jak opisy stanowisk pracy oraz wymaganych kompetencji pracownika. 7

8 5 Kryteria... Kryteria oceniania Ocena zajęć prowadzonych z zastosowaniem symulacyjnej gry decyzyjnej może dotyczyć: wyników osiągniętych przez poszczególne grupy w grze rezultatu; pracy grupy procesu; przyrostu wiedzy z zakresu zarządzania i inwestowania (materiału). Ocena rezultatu gry Biorąc udział w symulacyjnej grze decyzyjnej, uczniowie mają do wykonania określone. Wykonanie tych zadań może podlegać stopniowalnej ocenie (w zależności od osiągniętych wyników). Przy ocenianiu priorytetowe znaczenie powinny mieć kryteria o charakterze obiektywnym, a nie relatywnym. Pracując w grupach, uczniowie osiągają lepsze rezultaty, kiedy ocena ich pracy dotyczy przede wszystkim porównań. Są one jednak nieuniknione. Zwykle w symulacyjnych grach decyzyjnych kryteriami oceny są wskaźniki rynkowe i finansowe. Ocena procesu gry Ocenie powinien podlegać również proces pracy grupy, ponieważ rozwój umiejętności pracy w grupie jest jedną z ważniejszych korzyści wynikających z zastosowania gry symulacyjnej. Przykładowy zestaw kryteriów do oceny procesu pracy grupy: obecność na zajęciach i punktualność; realizacja zadań w wyznaczonym czasie; stopień zaangażowania w pracę grupy; współpraca z innymi członkami grupy; zdolność słuchania; radzenie sobie w sytuacjach konfliktowych. Ocena przyswojenia materiału W przypadku zastosowania gry symulacyjnej ocena stopnia przyswojenia materiału będzie w większym stopniu możliwa w odniesieniu do kompetencji specyficznych związanych z inwestowaniem. Poziom tych kompetencji można mierzyć po zakończeniu zajęć w odniesieniu do przyjętego standardu lub dokonać pomiaru przyrostu kompetencji, badając je przed rozpoczęciem gry i po jej zakończeniu. Ocena grupowa a ocena indywidualna Istnieją różne możliwości oceny w zależności od tego: którego obszaru dotyczy ocena (proces, rezultat, materiał) lub ich kombinacji; kto otrzymuje ocenę grupa czy poszczególne osoby. Jednakowa ocena dla wszystkich członków grupy Wszystkie osoby w grupie otrzymują tę samą ocenę. Może być ona uzależniona od rezultatu osiągniętego na tle innych grup, mierzonego na podstawie zaproponowanych mierników obiektywnych, takich jak na przykład zysk przedsiębiorstwa. Może również dotyczyć procesu (kompetencji ogólnych i społecznych), jednak w tym wypadku trudniej stosować mierniki obiektywne. Taka sama ocena dla wszystkich członków grupy przyczynia się do większej spójności działań w trakcie pracy, jednak nie zawsze jest sprawiedliwa, biorąc pod uwagę indywidualny wkład pracy. Proponuje się połączenie oceny grupy z oceną indywidualną. W trakcie gry uczestnicy uczą się razem. Gra kończy się oceną wyników gry (rezultatu) oraz być może procesu. Potem można stosować indywidualne testy przyrostu wiedzy. Ocena pracy grupy (wyniku osiągniętego przez grupę) nie powinna stanowić 100% oceny całkowitej. Wkład indywidualny poszczególnych osób powinien być uwzględniony. 8

9 Korzyści... 6 Korzyści wynikające z gry Proponowana symulacyjna gra decyzyjna należy do aktywizujących metod nauczania, polegających na samodzielnym dochodzeniu uczniów do wiedzy. Nauczyciel ma za zadanie stworzyć sytuacje, które sprzyjają aktywnemu udziałowi ucznia w procesie kształcenia uczenia się. Ze względu na to, że najlepsze efekty kształcenia osiąga się poprzez samodzielne dochodzenie do wiedzy i umiejętności, szczególny nacisk kładzie się na metody aktywizujące. Metody te, nazywane również poszukującymi, pozwalają uczniowi głęboko i trwale przyswoić wiedzę oraz sprzyjają rozwojowi jego samodzielności myślenia i działania. Gra może być realizowana w szkole w kilku wariantach w zależności od decyzji nauczyciela i możliwości szkoły. Najbardziej naturalnymi wydają się następujące ścieżki realizacji: w całości w formie zajęć pozalekcyjnych realizacja tylko dla najbardziej zainteresowanych uczniów (Klub Przedsiębiorczości); w ramach zajęć międzyprzedmiotowych: z podstaw przedsiębiorczości, matematyki i informatyki. Treści poruszane w grze są ściśle związane z treściami przedstawionymi w podręczniku do podstaw przedsiębiorczości seria Ciekawi świata i seria Odkrywamy na nowo, wydanych przez Wydawnictwo Pedagogiczne OPE- RON (2012). 9

10 7 Scenariusze... Scenariusze lekcji Temat 1: Wprowadzenie do gry Cele lekcji Uczeń: potrafi rozróżnić fundusze inwestycyjne zna zasady inwestowania na Giełdzie Papierów Wartościowych (GWP) rozumie zasady gry i potrafi je wykorzystać w praktyce zna zasady pracy zespołowej i potrafi je zastosować podczas pracy Metody pracy wykład omówienie zasad gry symulacja gry (ćwiczenie) Środki dydaktyczne do samodzielnego przygotowania komputery rzutnik multimedialny laptop prezentacja multimedialna dotycząca GPW karty pracy gracza (zespołu) Tok lekcji Część wprowadzająca Lekcję należy rozpocząć od przedstawienia prezentacji multimedialnej o GPW i jej znaczeniu w gospodarce oraz o zasadach inwestowania na giełdzie i funduszach inwestycyjnych (podręcznik, seria Ciekawi świata, str , OPERON 2012 lub seria Odkrywamy na nowo, str , OPERON 2012) (15 minut). Uwaga! Jeżeli uczniowie na lekcjach poruszali już tę tematykę, to wystarczy powtórzyć wiadomości. Część główna Przechodzimy do omówienia zasad gry. Wprowadzenie uczniów do gry to: prezentacja celu gry prezentacja karty pracy (załącznik 1) prezentacja kryteriów oceny gry określenie czasu trwania gry (liczba okresów decyzyjnych) podział uczniów na grupy Omówienie wszystkich wymienionych punktów znajduje się w opisie gry Symulacyjna gra decyzyjna Venture Capital Research (instrukcja gry, Poradnik inwestora i Poradnik: Jak grać, FAQ). Część podsumowująca W zależności od liczby zespołów przystępujących do gry i czasu trwania zajęć (można je przeprowadzić w czasie lekcji podstaw przedsiębiorczości lub w czasie zajęć dodatkowych), należałoby rozegrać jedną partię, aby uczniowie mogli sprawdzić swoje umiejętności. 10

11 Scenariusze... 7 Dodatki Załącznik 1 Karty pracy ucznia (zespołu) Zespół (numer lub nazwa):... Lider zespołu (imię i nazwisko):... Członkowie zespołu (imiona i nazwiska): I tura rozgrywek I tura rozgrywek Działania Działania Kto wykonuje Termin Kto wykonuje wykonania Termin Obecność Kto kieruje na spotka-wykonaniniu Obecność na spotkaniu Liczba punktów II tura rozgrywek Działania Kto wykonuje Termin wykonania Obecność Liczba na punktów spotkaniu II tura rozgrywek Działania Liczba Kto wykonuje punktów Kto kieruje Termin wykonania Obecność na spotkaniu III tura rozgrywek Działania Kto wykonuje Termin wykonania Obecność na spotkaniu Liczba punktów Liczba punktów IV tura rozgrywek 11

12 7 Scenariusze... III tura rozgrywek Działania Kto wykonuje Kto kieruje Termin wykonania Obecność na spotkaniu Liczba punktów IV tura rozgrywek Działania Kto wykonuje Kto kieruje Termin wykonania Obecność na spotkaniu Liczba punktów V tura rozgrywek Działania Kto wykonuje Kto kieruje Termin wykonania Obecność na spotkaniu Liczba punktów 12

13 Scenariusze... 7 VI tura rozgrywek Działania Kto wykonuje Kto kieruje Termin wykonania Obecność na spotkaniu Liczba punktów VII tura rozgrywek Działania Kto wykonuje Kto kieruje Termin wykonania Obecność na spotkaniu Liczba punktów VIII tura rozgrywek Działania Kto wykonuje Kto kieruje Termin wykonania Obecność na spotkaniu Liczba punktów 13

14 7 Scenariusze... IX tura rozgrywek Działania Kto wykonuje Kto kieruje Termin wykonania Obecność na spotkaniu Liczba punktów X tura rozgrywek Działania Kto wykonuje Kto kieruje Termin wykonania Obecność na spotkaniu Liczba punktów 14

15 Scenariusze... 7 Podsumowanie rozgrywek po dziesięciu turach Nazwa zespołu Osiągnięty zysk Ocena pracy w zespole Suma punktów Ocena Miejsce w rankingu 15

16 7 Scenariusze... Temat 2: Analiza SWOT firmy Cele lekcji Uczeń: rozpoznaje mocne i słabe strony firmy tworzy własny wizerunek firmy analizuje zewnętrzne szanse i zagrożenia dla istnienia firmy szanuje zasady zróżnicowania i indywidualizacji w pracy w grupie Metody pracy wykład metoda aktywizująca: dyskusja, burza mózgów, praca w grupie wypełnianie karty pracy załącznik 1 Środki dydaktyczne do samodzielnego przygotowania arkusze papieru kartki samoprzylepne flipchart pisaki komputer rzutnik multimedialny Tok lekcji Część wprowadzająca Bardzo istotnym elementem planowania jest przeprowadzenie jak najbardziej obiektywnej oceny naszego przedsięwzięcia. Pomocna przy tym będzie analiza SWOT. Jest to analiza mocnych i słabych stron jakiegoś rozwiązania w naszym przypadku pomysłu na działalność gospodarczą oraz szans i zagrożeń, jakie mogą się pojawić w otoczeniu firmy. Te cechy trzeba zidentyfikować i opisać. Silne strony, atuty i szanse należy jak najlepiej wykorzystywać, słabe strony najlepiej eliminować, a z zagrożeniami walczyć i jeśli to możliwe minimalizować ich skutki. Strengths (mocne strony) Weaknesses (słabe strony) Opportunities (szanse) Threats (zagrożenia) Część główna Określenie mocnych i słabych stron przedsięwzięcia, w które się angażujemy, jest najważniejsze w całym procesie inwestowania. Aby podjąć właściwe decyzje, musimy mieć jak najwięcej informacji o naszej potencjalnej firmie start-up. W tym celu możemy wykorzystać analizę SWOT (podręcznik, seria Ciekawi świata, s. 180, seria Odkrywamy na nowo, str , OPERON 2012) Po zapoznaniu uczniów z tekstem zamieszczonym w książce, nauczyciel przedstawia materiały pomocnicze, w których omówiono wszystkie terminy dotyczące analizy SWOT oraz podano informacje potrzebne do jej przeprowadzenia. Nauczyciel dzieli uczniów na 4 5-osobowe grupy, które na podstawie karty pracy przeprowadzają analizę SWOT firmy. Każda grupa wybiera lidera, który będzie ją reprezentował i przedstawi wyniki pracy na forum klasy. Część podsumowująca Po zakończeniu pracy zespołów nauczyciel prosi liderów grup o przedstawienie oceny poszczególnych firm. Dobrze by było przeprowadzić jeszcze krótką dyskusję i na zakończenie sporządzić ranking firm, które były oceniane. W ten sposób uczniowie będą mieli poczucie, że analiza była konieczna i przyniosła rezultaty. Należy ocenić pracę uczniów, nie zapominając o szczególnej funkcji liderów. 16

17 Scenariusze... 7 Dodatki Załącznik 1 Karta pracy ucznia Analiza SWOT pozwala na całościową ocenę firmy na analizę czynników wpływających na działalność firmy, zarówno wewnętrznych, czyli mocnych i słabych stron, jak i zewnętrznych, czyli szans i zagrożeń wynikających z sytuacji na rynku. Przykład analizy SWOT firmy świadczącej usługi dla ludności Mocne strony (co robimy dobrze, jaką mamy przewagę nad konkurencją) wysokie kwalifikacje duże doświadczenie stosowanie nowych technologii uznanie społeczne, dobra marka Szanse (czynniki zewnętrzne, które sprzyjają rozwojowi firmy, na które jednak nie mamy bezpośredniego wpływu) Wewnętrzne Słabe strony (czynniki, które uniemożliwiają firmie sprawne funkcjonowanie oraz nie pozwalają na optymalne wykorzystanie jej wszystkich atutów) mała ilość środków na rozwój wykorzystywanie starych technologii niskie kwalifikacje pracowników wysokie koszty produkcji niski poziom działań marketingowych Zewnętrzne Zagrożenia (czynniki zewnętrzne, których nie możemy kontrolować, a stanowią one pewne zagrożenie dla naszej firmy) wzrost gospodarczy i dobra koniunktura łatwy dostęp do kapitału pojawienie się nowych rynków zbytu silna konkurencja pojawienie się nowych produktów i usług zmiana upodobań konsumentów wzrost cen surowców i usług załamanie koniunktury gospodarczej ograniczenie dostępu do kapitału i środków pieniężnych Przykład analizy SWOT firmy świadczącej usługi dla ludności Mocne strony wysoka pozycja na lokalnym rynku pracy wykwalifikowany personel gwarantujący wysoki poziom usług nowoczesny sprzęt dostosowanie cen do możliwości klientów lokalizacja w centrum miasta (w pobliżu środków komunikacji miejskiej) Szanse duży potencjalny popyt na tego rodzaju usługi (potwierdzony analizą rynku) zwiększająca się świadomość zdrowego stylu życia możliwość wykupienia dzierżawionego obiektu możliwość rozszerzenia działalności o nowe usługi powstanie filii uczelni wyższej i napływ studentów (klientów) możliwość pozyskania środków na rozwój z funduszy UE Wewnętrzne Słabe strony brak własnego lokalu i konieczność wynajmu (wysokie koszty wynajmu) małe doświadczenie właścicieli w prowadzeniu biznesu krótki okres funkcjonowania na rynku ograniczone środki na działania marketingowe Zewnętrzne Zagrożenia pojawienie się konkurencji o dużych możliwościach inwestowania wzrost cen dzierżawy lokalu wynikający z braku możliwości podpisania długoletniej umowy najmu ze stałym czynszem niestabilność przepisów prawnych w zakresie podatków wzrost oprocentowania kredytów niż demograficzny i emigracja młodych za granicę skokowy wzrost opłat za media 17

18 7 Scenariusze... Analiza SWOT przedsięwzięcia Mocne strony Wewnętrzne Słabe strony Szanse Zewnętrzne Zagrożenia 18

19 Scenariusze... 7 Temat 3: Podsumowanie gry Cele lekcji Uczeń: potrafi rozróżnić fundusze inwestycyjne zna zasady inwestowania na Giełdzie Papierów Wartościowych (GWP) rozumie zasady gry i potrafi je zastosować w praktyce zna zasady pracy zespołowej i potrafi je wykorzystać podczas pracy Metody pracy metody aktywizujące: prezentacja zespołów analiza wyników gry dyskusja Środki dydaktyczne do samodzielnego przygotowania komputery (laptop) rzutnik multimedialny prezentacja multimedialna arkusze papieru (flipchart) Tok lekcji Część wprowadzająca Nauczyciel zaczyna od przypomnienia zasad rozgrywek i pracy w zespołach projektowych, przyjętych na początku gry. Następnie liderzy poszczególnych zespołów przygotowują się do wystąpień i prezentacji osiągnięć poszczególnych zespołów to jest czas na krótkie, ostatnie ustalenia w grupach i ewentualną dyskusję. Część główna Liderzy poszczególnych zespołów omawiają osiągnięte wyniki gry i pracy w grupach. Po każdym wystąpieniu nauczyciel podsumowuje pracę uczniów w danej grupie oraz pracę poszczególnych osób. Zgodnie z regułami gry, stawia ocenę wszystkim członkom jednego zespołu, biorąc pod uwagę także wkład poszczególnych uczniów. Ocenia trzy kategorie: wyniki osiągnięte przez poszczególne zespoły rezultat, pracę grupy proces, przyrost wiedzy z zakresu zarządzania i inwestowania materiał (załączniki 1 2). Część podsumowująca Po wystawieniu ocen poszczególnym zespołom nauczyciel zadaje pytania dotyczące tego, jak uczniowie oceniają grę. Można na przykład zapytać: Czy gra była interesująca? Czy spełniła oczekiwania uczniów? Czego uczniowie się dowiedzieli i nauczyli? Co należałoby zmienić? Dodatki Załącznik1 Tabela ocen Podsumowanie rozgrywek po 10 turach Nazwa zespołu Osiągnięty zysk Ocena pracy w zespole Suma punktów Ocena Miejsce w rankingu 19

20 7 Scenariusze... Dodatki Załącznik 2 Kryteria oceny Ocena zajęć prowadzonych z zastosowaniem symulacyjnej gry decyzyjnej może dotyczyć: wyników osiągniętych przez poszczególne grupy w grze rezultatu pracy grupy procesu przyrostu wiedzy z zakresu zarządzania i inwestowania materiału Ocena rezultatu gry Biorąc udział w symulacyjnej grze decyzyjnej, uczniowie mają do wykonania określone. Wykonanie tych zadań może podlegać stopniowalnej ocenie (zależności od osiągniętych wyników). Przy ocenianiu priorytetowe znaczenie powinny mieć kryteria o charakterze obiektywnym, a nie relatywnym. Pracując w grupach, uczniowie osiągają lepsze rezultaty, kiedy ocena ich pracy dotyczy przede wszystkim porównań. Są one jednak nieuniknione. Zwykle w symulacyjnych grach decyzyjnych kryteriami oceny są wskaźniki rynkowe i finansowe. Ocena procesu gry Ocenie powinien podlegać również proces pracy grupy, ponieważ rozwój umiejętności pracy w grupie jest jedną z ważniejszych korzyści wynikających z zastosowania gry symulacyjnej. Przykładowy zestaw kryteriów do oceny procesu pracy grupy: obecność na zajęciach i punktualność realizacja zadań w wyznaczonym czasie stopień zaangażowania w pracę grupy współpraca z innymi członkami grupy zdolność słuchania radzenie sobie w sytuacjach konfliktowych Ocena przyswojenia materiału W przypadku zastosowania gry symulacyjnej ocena stopnia przyswojenia materiału będzie w większym stopniu możliwa w odniesieniu do kompetencji specyficznych związanych z inwestowaniem. Poziom tych kompetencji można mierzyć po zakończeniu zajęć w odniesieniu do przyjętego standardu lub dokonać pomiaru przyrostu kompetencji, badając je przed rozpoczęciem gry i po jej zakończeniu. Ocena grupowa a ocena indywidualna Istnieją różne możliwości oceny w zależności od tego: którego obszaru dotyczy ocena (proces, rezultat, materiał) lub ich kombinacji kto otrzymuje ocenę grupa czy poszczególne osoby Jednakowa ocena dla wszystkich członków grupy Wszystkie osoby w grupie otrzymują tę samą ocenę. Może być ona uzależniona od rezultatu osiągniętego na tle innych grup, mierzonego na podstawie zaproponowanych mierników obiektywnych, takich jak na przykład zysk przedsiębiorstwa. Może również dotyczyć procesu (kompetencji ogólne ogólnych i społecznych), jednak w tym wypadku trudniej stosować mierniki obiektywne. Taka sama ocena dla wszystkich członków grupy przyczynia się do większej spójności działań w trakcie pracy, jednak nie zawsze jest sprawiedliwa, biorąc pod uwagę indywidualny wkład pracy. Proponuje się połączenie oceny grupy z oceną indywidualną. W trakcie gry uczestnicy uczą się razem. Gra kończy się oceną wyników (rezultatu) oraz być może procesu. Potem można stosować indywidualne testy przyrostu wiedzy. Ocena pracy grupy (wyniku osiągniętego przez grupę) nie powinna stanowić 100% oceny całkowitej. Wkład indywidualny poszczególnych osób powinien być uwzględniony. 20

Scenariusz zajęć dodatkowych

Scenariusz zajęć dodatkowych Małgorzata Grzanka Scenariusz zajęć dodatkowych Opracowany scenariusz dotyczy lekcji wprowadzającej do cyklu spotkań poświęconych funkcjonowaniu Giełdy Papierów Wartościowych oraz inwestowaniu. Kolejne

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA. Plan dydaktyczny. Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Przewidywane osiągnięcia ucznia. Uwagi.

EKONOMIKA. Plan dydaktyczny. Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Przewidywane osiągnięcia ucznia. Uwagi. Plan dydaktyczny EKONOMIKA Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Lp. Temat zajęć Przewidywane osiągnięcia ucznia Uczeń zna, wie, rozumie Uczeń potrafi Uwagi 1 DZIAŁALNOŚĆ PRODUKCYJNA,

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności gospodarczej

Źródła finansowania działalności gospodarczej Źródła finansowania działalności gospodarczej ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ISTOTA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE polega na: pozyskiwaniu środków pieniężnych przez

Bardziej szczegółowo

ABC rynku kapitałowego

ABC rynku kapitałowego Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Ministerstwo Skarbu Państwa ABC rynku kapitałowego wiedza o społeczeństwie podstawy przedsiębiorczości lekcje do dyspozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 25

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

K-20. Konspekt projektu. Temat: Pieniądze lubią mnożenie. Cel główny projektu: Cele projektu:

K-20. Konspekt projektu. Temat: Pieniądze lubią mnożenie. Cel główny projektu: Cele projektu: Konspekt projektu K-20 Temat: Pieniądze lubią mnożenie Cel główny projektu: Pobudzenie świadomości uczniów na temat możliwości pomnażania posiadanych dóbr finansowych. Cele projektu: Wiedza: - dostarczenie

Bardziej szczegółowo

Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Agnieszka Tłaczała

Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Agnieszka Tłaczała Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Celem opracowania jest przedstawienie istoty i formy sprawozdań finansowych na tle standaryzacji i

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz Spis treści Wstęp Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych 1. Standaryzacja i harmonizacja sprawozdań finansowych 2. Cele sprawozdań finansowych 3. Użytkownicy

Bardziej szczegółowo

P ds d taw a w prze z d e s d ięb ę iorcz c o z ści

P ds d taw a w prze z d e s d ięb ę iorcz c o z ści Reforma programowa kształcenia ogólnego Projekt zmian podstawy programowej z Podstaw przedsiębiorczości. MoŜliwości nauczania ekonomii w praktyce. (wrzesień 2008) Kielce listopad 2008 Nowy układ podstawy

Bardziej szczegółowo

Bilans przedsiębiorstwa co to takiego? Autor: mgr Gabriela Jagsz

Bilans przedsiębiorstwa co to takiego? Autor: mgr Gabriela Jagsz Bilans przedsiębiorstwa co to takiego? Autor: mgr Gabriela Jagsz Cele lekcji W trakcie zajęć uczeń powinien: ćwiczyć umiejętności pracy w grupie, ćwiczyć umiejętności autoprezentacji, prezentować efekty

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Temat (rozumiany jako lekcja) 1. Etapy projektu 2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Wymagania konieczne (ocena dopuszczająca) wie na

Bardziej szczegółowo

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Listopad 2011 Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Nowa Perspektywa - charakterystyka produktu Ubezpieczenie z elementami inwestycji Nowa Perspektywa to ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym

Bardziej szczegółowo

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce dla klas szkół ponadgimnazjalnych autor mgr inż. Jolanta Kijakowska ROK SZKOLNY 2014/15 (klasa II d) Temat (rozumiany

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2010 rok

Informacja dodatkowa za 2010 rok Informacja dodatkowa za 2010 rok a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie rzeczowe składniki aktywów obrotowych Przyjęte metody wyceny w zasadach (polityce) rachunkowości według cen

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Zagadnienia 1.1. Etapy projektu 1.2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Konieczny (2) wie na czym polega metoda projektu?

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ BIZNESPLAN MAŁEGO PRZEDSIĘBIORSTWA 1

PLANOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ BIZNESPLAN MAŁEGO PRZEDSIĘBIORSTWA 1 Agnieszka Mikina Ośrodek Doradztwa Zawodowego ŁCDNiKP PLANOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ BIZNESPLAN MAŁEGO PRZEDSIĘBIORSTWA 1 IV etap edukacji Cele kształcenia Cel ogólny: przygotowanie uczniów/uczennic

Bardziej szczegółowo

Młodzi Przedsiębiorczy program nauczania Ekonomii w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej.

Młodzi Przedsiębiorczy program nauczania Ekonomii w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej. Młodzi Przedsiębiorczy program nauczania Ekonomii w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej. Informacja dla rady pedagogicznej. Cel prezentacji. Zapoznanie nauczycieli z programem: Młodzi Przedsiębiorczy program

Bardziej szczegółowo

2. Zakładanie własnej firmy

2. Zakładanie własnej firmy 1. 2. Zakładanie własnej firmy Uczeń zna: a. 1. Cele lekcji pojęcie biznesplanu, i. a) Wiadomości procedurę zakładania firmy, Uczeń potrafi: ii. b) Umiejętności przeprowadzić analizę SWOT, zastosować procedurę

Bardziej szczegółowo

INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Nazwa innowacji: Ekonomia i finanse - innowacyjny moduł programowy dla przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości Rodzaj innowacji: programowa

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA INFORMACJA DODATKOWA I I. Szczegółowy zakres wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych, zawierających stan tych aktywów na początek

Bardziej szczegółowo

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005.

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005. 1.. 2. Giełda Papierów Wartościowych Uczeń zna a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości pojęcie giełdy, papieru wartościowego, rodzaje rynków, rodzaje papierów wartościowych. Uczeń potrafi: wyjaśnić rolę giełdy,

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2012 r.

Informacja dodatkowa za 2012 r. Fundacja Już czas Informacja dodatkowa za 2012 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne Przyjęte metody wyceny w zasadach (polityce) rachunkowości

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Regulamin realizacji projektu edukacyjnego w Gimnazjum nr 11. w Zespole Szkół Ogólnokształcących Nr 15 w Poznaniu

Regulamin realizacji projektu edukacyjnego w Gimnazjum nr 11. w Zespole Szkół Ogólnokształcących Nr 15 w Poznaniu Regulamin realizacji projektu edukacyjnego w Gimnazjum nr 11 w Zespole Szkół Ogólnokształcących Nr 15 w Poznaniu Rozdział I Ustalenia ogólne 1 1. Zgodnie z art. 44p ust. 1 Ustawy z dnia 7 września 1991

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2008 r.

Informacja dodatkowa za 2008 r. Fundacja ARTeria Informacja dodatkowa za 008 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie Przyjęte metody wyceny w zasadach (polityce) rachunkowości Środki trwałe oraz wartości niematerialne

Bardziej szczegółowo

Od wstępnej koncepcji do biznesplanu. Blok 3

Od wstępnej koncepcji do biznesplanu. Blok 3 Od wstępnej koncepcji do biznesplanu Blok 3 1 Od wstępnej koncepcji do biznes planu Agenda - zakres pojęcia biznes plan Definicje - co to jest biznes plan Funkcje - zastosowania i odbiorcy biznes planu

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE Beata Biedrzycka Przedmiotowe zasady oceniania z przedmiotu został opracowany zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 30.IV.2007

Bardziej szczegółowo

TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI. Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy

TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI. Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy 1 Wykład metodyczny Platforma internetowa osią projektu

Bardziej szczegółowo

Top 5 Polscy Giganci

Top 5 Polscy Giganci lokata ze strukturą Top 5 Polscy Giganci Pomnóż swoje oszczędności w bezpieczny sposób inwestując w lokatę ze strukturą Top 5 Polscy Giganci to możliwy zysk nawet do 45%. Lokata ze strukturą Top 5 Polscy

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Charakterystyka biznesplanu plan finansowy. Cel ogólny kształcenia: Cele szczegółowe zajęć:

KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Charakterystyka biznesplanu plan finansowy. Cel ogólny kształcenia: Cele szczegółowe zajęć: KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Charakterystyka biznesplanu plan finansowy. Cel ogólny kształcenia: zapoznanie z treściami planu finansowego. Cele szczegółowe zajęć: 1) uzasadnić znaczenie planu finansowego, 2)

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Centrum Spotkan i Rehabilitacji Młodzieży Fundacja Miki Centrum. Informacja dodatkowa za 2009 r.

Międzynarodowe Centrum Spotkan i Rehabilitacji Młodzieży Fundacja Miki Centrum. Informacja dodatkowa za 2009 r. Międzynarodowe Centrum Spotkan i Rehabilitacji Młodzieży Fundacja Miki Centrum Informacja dodatkowa za 009 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie Przyjęte metody wyceny w zasadach

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za rok 2005

Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za rok 2005 Fundacja Ośrodka KARTA ul. Narbutta 9 0-536 Warszawa REGON: 00610388 Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za rok 005 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie środki trwałe

Bardziej szczegółowo

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych Poznań, 22 września 2007 r. 1. Fundusze venture capital 2. Finansowanie innowacji 2 Definicje

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Z-ZIP2-613z Inżynieria finansowa Financial engineering

Z-ZIP2-613z Inżynieria finansowa Financial engineering KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-ZIP2-613z Inżynieria finansowa Financial engineering A. USYTUOWANIE

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III / IV Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 11. CELE PRZEDMIOTU: Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WIEDZA

KARTA PRZEDMIOTU 11. CELE PRZEDMIOTU: Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WIEDZA KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: III/ 5 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 6. LICZBA GODZIN: 30h (WY), 30h

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Arkadiusz Niedźwiecki

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Arkadiusz Niedźwiecki SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III, semestr letni (semestr szósty) Specjalność Bez specjalności

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości

Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości Temat: Dochody z kapitału Opracowała Grażyna Drożdżowska Uwagi realizacyjne Lekcja jest przewidziana jako jednostka 2- godzinna stanowiąca utrwalenie

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2005 r.

Informacja dodatkowa za 2005 r. POLSKA FUNDACJA IM. ROBERTA SCHUMANA Informacja dodatkowa za 2005 r. 1 Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie Środki trwałe Wartości niematerialne i prawne Należności i roszczenia Środki

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Agnieszka Świętek Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 5.7 Temat zajęć: Struktura biznesplanu 1. Cele lekcji: Uczeń: zna pojęcie biznesplan, rozumie potrzebę pisania biznesplanu dla celów wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2010 r.

Informacja dodatkowa za 2010 r. NAZWA ORGANIZACJI - Fundacja Społeczności Ewangelizacji Dzieci Informacja dodatkowa za 010 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie Przyjęte metody wyceny w zasadach (polityce)

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Bankiem

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY REALIZACJI PROJEKTÓW EDUKACYJNYCH W GIMNAZJUM IM. JANA PAWŁA II W CHOCIWLU

PROCEDURY REALIZACJI PROJEKTÓW EDUKACYJNYCH W GIMNAZJUM IM. JANA PAWŁA II W CHOCIWLU PROCEDURY REALIZACJI PROJEKTÓW EDUKACYJNYCH W GIMNAZJUM IM. JANA PAWŁA II W CHOCIWLU Opracowała: Ewa Dadyńska Teresa Banas-Kobylarska 1 Podstawa prawna: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia

Bardziej szczegółowo

Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu

Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu Opracowała Janina Nowak WOM Gorzów Wlkp. 2006 Co to jest projekt edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Program nauczania a podstawa programowa

Program nauczania a podstawa programowa Program nauczania a podstawa programowa Program nauczania Młodzieżowe miniprzedsiębiorstwo a podstawa programowa przedmiotu uzupełniającego ekonomia w praktyce Temat lekcji Treści z programu nauczania

Bardziej szczegółowo

wszystko gra Jak dobrze zainwestujesz!

wszystko gra Jak dobrze zainwestujesz! wszystko gra Jak dobrze zainwestujesz! START Zanim zaczniesz, poznaj zasady! Bądź niezależny finansowo i wybierz: 2 Ubezpieczenie na życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Programy ubezpieczeniowo-inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

Ekonomia i finanse innowacyjny moduł programowy dla przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości

Ekonomia i finanse innowacyjny moduł programowy dla przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości INFORMACJA DOTYCZĄCA MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA PRODUKTU FINALNEGO Wstęp Możliwości wykorzystania produktu finalnego w szkołach ponadgimnazjalnych są szerokie. Produkt finalny zawiera bowiem uzupełniające

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE

PODSTAWA PROGRAMOWA PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE PODSTAWA PROGRAMOWA PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE IV etap edukacyjny przedmiot uzupełniający Cele kształcenia wymagania ogólne Nabycie umiejętności przeprowadzenia kompletnej realizacji przedsięwzięcia:

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 13 października 2011 r. PLAN WYKŁADU I. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

I. Zwięzła ocena sytuacji finansowej 4fun Media S.A.

I. Zwięzła ocena sytuacji finansowej 4fun Media S.A. SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ 4FUN MEDIA SPÓŁKA AKCYJNA Z OCENY SYTUACJI SPÓŁKI W ROKU 2014 WRAZ Z OCENĄ SYSTEMU KONTROLI WEWNĘTRZNEJ I SYSTEMU ZARZĄDZANIA ISTOTNYM RYZYKIEM Zgodnie z częścią III, punkt

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2005 r.

Informacja dodatkowa za 2005 r. OGÓLNOPOLSKIE TOWARZYSTWO OCHRONY ZWIERZĄT OTOZ "ANIMALS" Informacja dodatkowa za 005 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie 1. Środki trwałe według ceny nabycia pomniejszone

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

Inżynieria finansowa Financial engineering

Inżynieria finansowa Financial engineering KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 Inżynieria finansowa Financial engineering A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE: PRZYGOTOWUJĄCE DO PODJĘCIA PRACY NA STANOWISKU JUNIOR ACCOUNTANT W MIĘDZYNARODOWYCH CENTRACH USŁUG BPO BPO/SSC

SZKOLENIE: PRZYGOTOWUJĄCE DO PODJĘCIA PRACY NA STANOWISKU JUNIOR ACCOUNTANT W MIĘDZYNARODOWYCH CENTRACH USŁUG BPO BPO/SSC BEZPŁATNE SZKOLENIE Przygotowujące do podjęcia pracy na stanowisku Junior Accountant w międzynarodowych centrach usług BPO/SSC WWW.WSB.PL DOWIEDZ SIĘ CZYM ZAJMUJĄ SIĘ DZIAŁY BPO I SSC I DLACZEGO POSZUKUJĄ

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA INFORMACJA DODATKOWA Fundacja Niepełnosprawnych SANUS Ostróda I Informacja dodatkowa za 2013 r. a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie Przyjęte metody wyceny w zasadach (polityce)

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2006 r.

Informacja dodatkowa za 2006 r. Fundacja "Pomózmy Naszym Pacjentom" ul. Leśna 7-9, 58-100 Świdnica www.fundacja.szpital.swidnica.pl Informacja dodatkowa za 006 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie Przyjęte

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Opis. Liczba godzin zajęć dydaktycznych z podziałem na formy prowadzenia zajęć

Opis. Liczba godzin zajęć dydaktycznych z podziałem na formy prowadzenia zajęć Załącznik nr 5 do Uchwały nr 1202 Senatu UwB z dnia 29 lutego 2012 r. Rachunkowość... nazwa przedmiotu SYLABUS A. Informacje ogólne Tę część wypełnia koordynator przedmiotu (w porozumieniu ze wszystkimi

Bardziej szczegółowo

Data / Godzina Dla kogo Forma Opis Miejsce. Uczniowie Wykład *Przedsiębiorczość w pigułce Sebastian Kolisz Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości

Data / Godzina Dla kogo Forma Opis Miejsce. Uczniowie Wykład *Przedsiębiorczość w pigułce Sebastian Kolisz Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości Data / Godzina Dla kogo Forma Opis Miejsce 12.11.2012 9:00-10:30 Wykład *Przedsiębiorczość w pigułce Sebastian Kolisz Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości 12.11.2012 11:30-14:30 Warsztat/Gra (liczba

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Finanse dla niefinansistów

Finanse dla niefinansistów Finanse dla niefinansistów Może inny podtytuł? Wszystkie prawa zastrzeżone Racjonalne i świadome podejmowanie decyzji zarządczych, lepsze zarządzanie i wykorzystanie zasobów przedsiębiorstwa, zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L POZIOM A I. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródło informacji o firmie Sporządzania i czytania bilansu, wyjaśnienie

Bardziej szczegółowo

Projekt ROZWÓJ PRZEZ KOMPETENCJE jest współfinansowany przez Unię Europejską. w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

Projekt ROZWÓJ PRZEZ KOMPETENCJE jest współfinansowany przez Unię Europejską. w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Konspekt projektu K-81 Temat: O myśleniu na przyszłość czyli dlaczego przezorny zawsze ubezpieczony? Cel główny projektu Kształtowanie postawy odpowiedzialności za przyszłość własną i swoich najbliższych

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2010 r.

Informacja dodatkowa za 2010 r. NAZWA ORGANIZACJI - Stowarzyszenie "Pro-Arte" Informacja dodatkowa za 010 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie Środki trwałe, wartości niematerialne i prawne Przedmioty o

Bardziej szczegółowo

Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2012 Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw Centrum Rozwoju Przedsiębiorczości Punkt Konsultacyjny KSU- usługi informacyjne i doradcze dla przedsiębiorców i osób zamierzających założyć działalność

Bardziej szczegółowo

Ponadpodstawowy. Charakteryzuje poszczególne rodzaje rachunków bankowych

Ponadpodstawowy. Charakteryzuje poszczególne rodzaje rachunków bankowych EKONOMIKA PRZEDSIĘBIORSTW PROGRAM: 23 02/T-5, SP/MEN/1998.02.24 KLASA 4 TE1, 4 TE2 ROK SZKOLNY 2011/2012 ALEKSANDRA WOŁOSZYK L.p. Nazwa jednostki dydaktycznej Podstawowy Poziom wymagań Ponadpodstawowy

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA DZIEŁO MIŁOSIERDZIA IM. ŚW. KS. ZYGMUNTA GORAZDOWSKIEGO

FUNDACJA DZIEŁO MIŁOSIERDZIA IM. ŚW. KS. ZYGMUNTA GORAZDOWSKIEGO FUNDACJA DZIEŁO MIŁOSIERDZIA IM. ŚW. KS. ZYGMUNTA GORAZDOWSKIEGO Informacja dodatkowa za 014 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie Aktywa Pasywa Przyjęte metody wyceny w zasadach

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie biznes planu. Autor: mgr inż. Halina Duraj, mgr Ewelina Holesz, mgr Urszula Sawa

Przygotowanie biznes planu. Autor: mgr inż. Halina Duraj, mgr Ewelina Holesz, mgr Urszula Sawa Autor: mgr inż. Halina Duraj, mgr Ewelina Holesz, mgr Urszula Sawa Cele lekcji Cel ogólny uczeń potrafi założyć własną firmę w oparciu o przygotowany biznes plan. Cele szczegółowe Uczeń potrafi przedstawić

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2010 r.

Informacja dodatkowa za 2010 r. Radomskie Towarzystwo Opieki Nad Zwierzętami Informacja dodatkowa za 010 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie CIĄGŁOŚC JEDNORODNA WYCENA I GRUPOWANIE OPERACJI PORÓWNYWALNOSC

Bardziej szczegółowo

Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego

Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego Przedstawiony zestaw zadań jest przeznaczony dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych i ma na celu ukazanie praktycznej strony matematyki, jej zastosowania

Bardziej szczegółowo

Matematyka z ekonomią w klasie VI

Matematyka z ekonomią w klasie VI INNOWACJA PEDAGOGICZNA Matematyka z ekonomią w klasie VI Szkoła Podstawowa w Zawadce Osieckiej WSTĘP Innowacja została opracowana na podstawie programu Błękitna Matematyka (DKW 4014-139/99) poprzez rozszerzenie

Bardziej szczegółowo

Wartości Niematerialne i Prawne + Rzeczowe Aktywa Trwałe = Aktywa Trwałe

Wartości Niematerialne i Prawne + Rzeczowe Aktywa Trwałe = Aktywa Trwałe BILANS BILANS dwustronne, tabelaryczne zestawienie składników majątkowych, czyli aktywów oraz źródeł ich pochodzenia sporządzone w ujęciu wartościowym na ściśle określony moment czasowy, zestawienie aktywów

Bardziej szczegółowo

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Wydział Zarządzania Rachunkowość finansowa Prowadzący: mgr Z. Niesyn Referat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Autor: Barbara Standarska Warszawa 14.12.2011 Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

Podstawa programowa a program nauczania

Podstawa programowa a program nauczania Podstawa programowa a program nauczania Podstawa programowa przedmiotu uzupełniającego ekonomia w praktyce a program nauczania Młodzieżowe miniprzedsiębiorstwo Treści z podstawy programowej przedmiotu

Bardziej szczegółowo

i inwestowania w biznesie

i inwestowania w biznesie Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wprowadzenie do wykładu Prowadzący dr inż. Marta Kraszewska pokój 216, II pę piętro, budynek C3 e-mail: martak@agh.edu.pl www: home.agh.edu.pl/ edu pl/~martak

Bardziej szczegółowo

Obliczanie procentu danej liczby i liczby na podstawie jej. procentu jako umiejętności kluczowe w pracy doradcy. inwestycyjnego.

Obliczanie procentu danej liczby i liczby na podstawie jej. procentu jako umiejętności kluczowe w pracy doradcy. inwestycyjnego. 1 Obliczanie procentu danej liczby i liczby na podstawie jej procentu jako umiejętności kluczowe w pracy doradcy inwestycyjnego. Czas trwania zajęć: ok. 40 minut Kontekst w jakim wprowadzono doświadczenie:

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Rachunkowość Accountancy Kierunek: Rodzaj przedmiotu: obieralny Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia Matematyka Poziom kwalifikacji: I stopnia Liczba godzin/tydzień: W, C Semestr: III Liczba

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Finansowe Polskiej Fundacji im. Roberta Schumana. Al. Ujazdowskie 37/5 PL 00-540 Warszawa

Sprawozdanie Finansowe Polskiej Fundacji im. Roberta Schumana. Al. Ujazdowskie 37/5 PL 00-540 Warszawa Sprawozdanie Finansowe Polskiej Fundacji im. Roberta Schumana Al. Ujazdowskie 37/5 PL 00-540 Warszawa Za rok obrotowy 2011 WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 1. Przedmiotem podstawowej działalności

Bardziej szczegółowo

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego.

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Tło legislacyjne dla rozważań nad sposobami efektywnego lokowania nadwyżek środków pieniężnych

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA

CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA Edward Radosiński 1. SYSTEM WYTWARZANIA CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA 1.1. Produkcja: a) przedsiębiorstwo - zaliczane do branży przemysłu spożywczego - może jednocześnie wytwarzać trzy asortymenty

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 4 Wzór Planu Operacyjnego

Załącznik Nr 4 Wzór Planu Operacyjnego Załącznik Nr 4 Wzór Planu Operacyjnego składanego w Otwartym Konkursie Ofert Krajowego Funduszu Kapitałowego S.A. Plan operacyjny jest dokumentem zbiorczym, na który składają się następujące dokumenty:

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Majątek przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

TEST Z ZASAD RACHUNKOWOŚCI DLA KLASY I TECHNIKUM

TEST Z ZASAD RACHUNKOWOŚCI DLA KLASY I TECHNIKUM TEST Z ZASAD RACHUNKOWOŚCI DLA KLASY I TECHNIKUM. CHARAKTERYSTYKA TESTU. Test osiągnięć szkolnych sprawdzający wielostopniowy, nieformalny, nauczycielski, pisemny. Test obejmuje sprawdzenie wiadomościiumiejętności

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Wstęp 1. do zarządzania finansami firmy 1.1. Zarządzanie firmą a budowanie jej wartości Obszary zarządzania przedsiębiorstwem Proces

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

na dzień 31-12-2012 Rachunek zysków i strat wariant kalkulacyjny zgodnie z zał. Nr 1 do Ustawy o rachunkowości 0,00 0,00 I II B

na dzień 31-12-2012 Rachunek zysków i strat wariant kalkulacyjny zgodnie z zał. Nr 1 do Ustawy o rachunkowości 0,00 0,00 I II B ... REGON: 200640383 (Nazwa jednostki) Rachunek zysków i strat (Numer statystyczny) na dzień 31-12-2012 Rachunek zysków i strat wariant kalkulacyjny zgodnie z zał. Nr 1 do Ustawy o rachunkowości Pozycja

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA INFORMACJA DODATKOWA Informacja dodatkowa za 2011 r. 1. a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie Przyjęte metody wyceny w zasadach (polityce) rachunkowości b. Zmiany stosowanych metod

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z EKONOMII W PRAKTYCE W KLASIE II. Kontrakt z uczniami

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z EKONOMII W PRAKTYCE W KLASIE II. Kontrakt z uczniami NAUCZYCIEL BARBARA PAPUSZKA KONTRAKT NAUCZYCIEL UCZEŃ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z EKONOMII W PRAKTYCE W KLASIE II Kontrakt z uczniami Nauczyciel na bieżąco stosuje ocenę, której celem jest uwidocznienie

Bardziej szczegółowo