Raport. Nr 226. Leasing warunki funkcjonowania polskich przedsiębiorców w perspektywie integracji z UE KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Raport. Nr 226. Leasing warunki funkcjonowania polskich przedsiębiorców w perspektywie integracji z UE KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ"

Transkrypt

1 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH Leasing warunki funkcjonowania polskich przedsiębiorców w perspektywie integracji z UE Kwiecień 2004 Jarosław Wierzbicki Raport Nr 226 Polski rynek postrzegany jest jako obiecujący dla działalności leasingowej. Wraz ze wzrostem gospodarczym, należy się spodziewać jego dynamicznego rozwoju. Wskazuje się jednak, iż pomimo względnego spadku atrakcyjności leasingu, jaki powinien mieć miejsce po wstąpieniu przez Polskę do UE, należy się podziewać wzrostu popytu na usługi leasingowe. Wielkość ta w kolejnych latach ma wynieść odpowiednio 9,6; 11,6 i 14,4 mld zł.

2 BSiE 1 WPROWADZENIE Początki szerszego rozpowszechniania się współczesnej umowy leasingu związane są przede wszystkim z gwałtownym rozwojem prawnych form kontraktowych, pochodnych umów najmu i dzierżawy, zachodzącym w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej na przełomie lat 50 i 60 ubiegłego wieku. Zasady rządzące współczesnym leasingiem, znane były jednak już na początku ubiegłego stulecia. Dopiero jednak rosnące zapotrzebowanie na inne niż oparte o kredyt bankowy, mechanizmy egzogenicznego finansowania inwestycji, stało się silnym bodźcem rozwojowym dla leasingu w skali znanej współcześnie. Zaczątki tej formy kontraktowej wywodzone są częstokroć z czasów znacznie odleglejszych. Wskazuje się na istnienie dowodów potwierdzających występowanie w starożytnym Babilonie ok r. p.n.e., umów o zbliżonym charakterze, których przedmiot stanowiły łodzie i bydło. 1 Jeden z pierwszych opisów teoretycznych poświęconych temu zjawisku został odnaleziony w tekstach prawnych starożytnego Rzymu. 2 Doszukuje się również przesłanek pozwalających sądzić, iż zbliżone formy umów były obecne zarówno w starożytnej Grecji, jak i średniowiecznej Anglii. 3 Znaczenie gospodarcze tych form finansowania było jednak raczej marginalne, szczególnie, że gospodarka towarowo pieniężna nie miała charakteru rozwiniętego. Z uwagi na dość istotne odmienności porządków prawnych, konstrukcji umownych, jak i zaawansowania rozwoju gospodarczego, poddawanie analizie podobnych relacji, poza odniesieniami o charakterze erudycyjnym, nie ma większego znaczenia praktycznego. Rynek europejski zapoznał się z instytucją leasingu przede wszystkim w ramach bezpośrednich kontaktów gospodarczych, jak również naśladownictwa działalności przedsiębiorców północnoamerykańskich, w okresie powojennym intensywnie rozciągających swoją działalność poza Stany Zjednoczone. Początki ich szczególnej aktywności przypadały na okres po zakończeniu drugiej wojny światowej, nacechowany szybką ekspansją gospodarczą USA, odbywającą się w znacznym stopniu przy wykorzystaniu form prawnych wykształconych w ramach tamtejszej gospodarki. Z tego też powodu, treść rozwiązań prawnych umowy leasingu podlegała właściwie prostemu przeniesieniu na grunt europejski. 4 Zjawisko to było uproszczone poprzez fakt, iż do powszechnych rozwiązań prawnych na świecie należy zasada swobody umów, umożliwiająca stronom dość elastyczne kształtowanie wzajemnych relacji poziomych o charakterze zobowiązaniowym. Z przyczyn oczywistych, leasing nie był szerzej obecny w państwach o ustrojach demokracji ludowej, jakkolwiek głównie w ramach obrotu z zagranicą, instytucja ta docierała również do nich, w tym do Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. 5 Sam leasing w pierwotnej i jednocześnie podstawowej funkcji, związany jest przede wszystkim z poszukiwaniem alternatywnych w stosunku do kredytu bankowe- 1 Za: Christof Beuselinck, The Economic Impact of Leasing, Working Paper, Faculty of Economics and Business Administration of Ghent University, April 2000, s Vide infra. 3 I. Likhachova, What is leasing? The Significance of the Leasing Sector for Economic Development, Leasing Courier, January February 1999, Issue I. Publikacja dostępna na stronach: www2.ifc.org/russianleasing/eng/lc/1/2.htm 4 K. Kruczalak, Leasing, [w:] Prawo umów w obrocie gospodarczym, pod red. Stanisława Włodyki, Kraków 1995, s Ibidem.

3 2 BSiE go metod średniookresowego finansowania zakupów lub krótkookresowego, odpłatnego korzystania z dóbr majątkowych. Zastosowanie tej formy finansowania umożliwia korzystanie ze środków cudzych podmiotom nie posiadającym zdolności kredytowej. Bywa również wykorzystywane przez dostawców określonych dóbr inwestycyjnych do powiększania rynku zbytu. Możliwe problemy z uzyskaniem kredytu z banków skłaniają zainteresowane podmioty do korzystania z form finansowania zakupów innych niż drogie lub/i trudno dostępne kredyty, oferowanych przez przedsiębiorców w ramach umów leasingu. Jako dość bezpieczna dla podmiotu finansującego (leasingodawcy), ta forma kontraktowa jest chętnie wykorzystywana do finansowania działalności małych i średnich przedsiębiorców (MSP), grupy dość niechętnie obsługiwanej przez instytucje kredytowe tak ze względu na podwyższone ryzyko gospodarcze jej członków, jak również stosunkowo wysokie jednostkowe koszty obsługi. W ramach państwowych programów wspierania przedsiębiorczości, rozwój działalności leasingowej nierzadko znajduje dodatkowe oparcie w przepisach powszechnie obowiązującego prawa wprowadzającego przywileje, przede wszystkim w zakresie rozwiązań podatkowych. Działania te są uzasadniane przyczynami związanymi z prowadzoną przez władze polityką gospodarczą. Jednak nie zawsze wspomniane ułatwienia stanowią główne uzasadnienie stosowania leasingu szczególnie na tych rynkach, na których strony zdążyły przekonać się o jego zaletach. Jak się wskazuje w literaturze, późniejsze wycofanie wspomnianych zachęt nie musi skutkować ograniczeniem czy spowolnieniem rozwoju rynku leasingu. 6 Leasing okazał się z wielu względów bardzo wygodną formą, tak dla właścicieli kapitału, jak również podmiotów starających się skorzystać z jego usług. O ile w przypadku tradycyjnych usług finansowych organizacja państwowa wprowadza wiele rozwiązań prawnych mających zapewniać stabilność gospodarczą kosztem efektywności, o tyle w przypadku leasingu, w większości państw nie występują regulacje o charakterze ostrożnościowym, przede wszystkim z uwagi na nieznaczne zagrożenia, tak dla stron transakcji, jak również dla gospodarki i pośrednio dla władz publicznych. Od strony technicznej, istota leasingu wiąże się z łączeniem specyfiki tendencji rozwojowych współczesnej gospodarki z koniecznością znajdowania zabezpieczeń prawnych transakcji występujących na rynku. Jego względna intratność bywa wiązana z obserwacją odnotowaną już w starożytności, iż efektywność ekonomiczna jest związana przede wszystkim z użytkowaniem, nie zaś własnością dobra kapitałowego. 7 Wymogi techniczne i w wielu wypadkach szybko zachodzące procesy technologicznego starzenia się dóbr kapitałowych, powodują dążenia przedsiębiorców do zapewnienia sobie możliwości przede wszystkim użytkowania maszyn i urządzeń, nie zaś ich trwałej własności. Założenie o konieczności częstej wymiany konkretnych składników majątkowych będących przedmiotem własności może w normalnych warunkach prowadzić do dość wysokich kosztów transakcyjnych dla przedsiębiorcy. Odpłatne uzyskanie ich (w ramach umowy leasingu) do użytkowania, z możliwością zakupu lub pozbycia się ich i prostego zastąpienia bez konieczności poszukiwania nabywcy na przedmioty wykorzystane, skutecznie zwiększa elastyczność procesów produkcji. Równocześnie leasingodawca, w którego interesie leży znajdowanie dal- 6 Christof Beuselinck, op. cit., s Christof Beuselinck, op. cit., s. 3 i powołana tam literatura. Obserwacja ta przypisywana jest Arystotelesowi szerzej: I. Likhachova, op. cit.

4 BSiE 3 szych leasingobiorców lub nabywców wycofanego dobra, poprawia w warunkach nieprzejrzystego rynku efektywność alokacji dóbr kapitałowych, przyczyniając się do wzrostu efektywności gospodarki jako całości. Jednocześnie w sytuacji, w której znakomita większość procesów inwestycyjnych ma charakter kredytowy, instytucja leasingu umożliwia współpracę stron bez pośrednictwa banków lub instytucji finansowych, które w ramach realizacji dążeń państwa do zagwarantowania stabilności sektora finansowego obciążane są m.in. obowiązkiem szczegółowego sprawdzania indywidualnego ryzyka kontrahenta. Przyjęcie konstrukcji leasingu dla procesów finansowania zakupów pozwala na formalnie liberalniejsze podejście do bezpieczeństwa obrotu. Jednocześnie nie wpływa to ujemnie na stan zabezpieczeń umożliwiających stronom umowy wzajemną współpracę bez narażania się na nadmierne ryzyko gospodarcze. Uzyskuje się w ten sposób korzystny efekt w postaci umożliwienia podmiotom nie posiadającym zdolności kredytowej zawierania umów leasingu i korzystania lub w efekcie również nabywania inaczej niedostępnych dla nich dóbr. Ponadto, pozwala to na dodatkową promocję i ekspansję gospodarczą producentów dóbr oddawanych w leasing. Z tych powodów pośród przedsiębiorców oferujących usługi leasingu, dość często występują sami producenci konkretnych dóbr kapitałowych lub podmioty od nich zależne. Uzyskują oni dzięki temu efekt w postaci zwiększenia rynku zbytu. Podobnie, często na rynku występują podmioty zależne od banków i innych instytucji finansowych, zwiększających w ten sposób grupę adresatów swojej oferty rynkowej bez konieczności przestrzegania wysokich standardów bezpieczeństwa finansowego. Od momentu powstania, rynek transakcji leasingowych rozwija się stosunkowo szybko. Proces ten zaznacza się również w państwach transformujących gospodarki takich jak Polska (choć w przypadku RP ma słabszy charakter). Jakkolwiek proces ten jest silnie uzależniony od prawodawstwa, zapotrzebowanie na zakupy o charakterze kredytowym, przy niskim nasyceniu gospodarki kapitałem, powoduje, iż nadal rynek ten uznawany jest za obiecujący. Dotychczasowe ograniczenia rozwoju tego segmentu rynku w naszym kraju związane są przede wszystkim z niesprzyjającymi rozwiązaniami podatkowymi, podobnie oddziaływa także niepewność co do treści i zmienności rozwiązań prawnych czy niejasne i zmienne interpretacje służb skarbowych. W połączeniu z ubogą ofertą kredytową przeznaczoną dla małych i średnich przedsiębiorców prowadzi to do ograniczeń możliwości rozwojowych tych podmiotów. I. WYZNACZNIKI UMOWY LEASINGU W PRAWIE POLSKIM 1.1. Klasyfikacja umów leasingu Jak wspomniano na wstępie, umowa leasingu w ramach kontynentalnych porządków prawnych może być postrzegana jako znikomo powiązana z organicznym rozwojem poszczególnych gałęzi prawa. Jednocześnie z uwagi na dość otwarty charakter prawa prywatnego, mogła się ona dość łatwo wpasować w istniejące ramy instytucjonalne. Należy jednak przyjąć, iż w odniesieniu do większości systemów prawnych, ma ona charakter zewnętrzny, niezbyt ściśle powiązany z organicznym ich rozwojem. Zasadniczo pojawiła się ona w formie rozwiniętej i konieczne było jej dopasowywanie do istniejących instytucji prawnych. Efektem takiej sytuacji jest w wielu państwach brak szczegółowych regulacji poświęconych leasingowi w ramach prawa cywilnego. Z tą sytuacją ściśle wiąże się również nakładanie się klasyfikacji o charakterze gospodarczym i prawnym w tych państwach, w których zdecydowano się na

5 4 BSiE prywatnoprawne uregulowanie leasingu i zaliczenie tej formy kontraktowej do kategorii umów nazwanych. Co więcej, z uwagi na brak zasad czy wytycznych dotyczących harmonizacji prawa prywatnego zarówno na szerszym forum międzynarodowym, jak również w ramach samej Wspólnoty Europejskiej, konkretna treść takiego rozwiązania jest zależna zasadniczo wyłącznie od decyzji władz poszczególnych państw. W praktyce powoduje to dalsze problemy o charakterze klasyfikacyjnym. Część bowiem umów, z punktu widzenia gospodarczego zaliczana do leasingu, może być z punktu widzenia prawnego klasyfikowana jako najem czy dzierżawa. Problemy te znajdują bardzo silne odzwierciedlenie praktyczne. W przypadku niezdefiniowanego przedmiotu działalności trudno jest oszacować prawidłowo jego skalę, oddzielając konkretne zjawisko od innych rodzajów aktywności gospodarczej. Z uwagi na wskazane wyżej uwarunkowania, w ramach niniejszego opracowania punktem wyjścia dla dokonywania dalszych rozważań będą podziały wykształcone przez praktykę gospodarczą, obejmujące najbardziej rozpowszechnione w obrocie formy leasingu, pozwalające na wyodrębnienie samodzielnych kategorii. Jest to m.in. związane z rozchodzeniem się klasyfikacji w poszczególnych gałęziach prawa, jak również w obrocie gospodarczym szczególnie, że przedsiębiorcy prowadzący tę działalność będą wykorzystywać do niej różne prawne formy kontraktowe. Praktyka gospodarcza, jako najszerszy punkt odniesienia, będzie pozwalała na stworzenie możliwie całościowego oglądu zjawiska. W dalszym zakresie odniesione zostaną do nich szczegółowe rozwiązania przyjęte w ramach obowiązującego w Polsce prawodawstwa. Jak się wydaje, pozwoli to na możliwie dokładne oddanie skali i znaczenia zjawiska leasingu. Pośród wyróżnianych uwarunkowań, podstawową klasyfikacją zjawiska opartą na praktyce obrotu jest podział na leasing: bezpośredni pośredni. Równolegle występuje podział na leasing: finansowany (kapitałowy) i operacyjny (bieżący). Z uwagi na dość silnie zaznaczającą się specyfikę transakcyjną niekiedy wyróżniany jest również leasing zwrotny. Wyodrębniane bywają również szczególne typy umów związane z charakterem nabywcy lub przeznaczeniem przedmiotu leasingu (jak np. leasing inwestycyjny i konsumencki), z warunkami prowadzenia działalności w danym sektorze lub z występującymi kosztami transakcyjnymi, z jakimi muszą radzić sobie przedsiębiorcy. Kryterium różnicujące pierwszego ze wskazanych podziałów opiera się na obserwacji dotyczącej liczby podmiotów zaangażowanych w stosunek prawny. 8 Leasing bezpośredni dotyczy sytuacji, kiedy leasingodawcą (finansującym) jest producent określonego dobra. Jak można zauważyć, stosunek prawny tego typu zasadniczo nie różni się pod względem skutku ekonomicznego od sprzedaży na raty lub z odroczonym terminem płatności w sytuacji, kiedy zmierza do przewłaszczenia 8 Podział ten występował przede wszystkim w literaturze prawnej poprzedzającej unormowanie umowy leasingu w Kodeksie cywilnym. Jego przydatność poznawcza jest na gruncie współcześnie obowiązującego prawa polskiego znikoma, pewne uzasadnienie zachowując na gruncie nauk ekonomicznych. Podział i definicje za: K. Kruczalak, Prawo handlowe. Zarys wykładu, Warszawa 1996, ss. 443 i 444.

6 BSiE 5 leasingowanego przedmiotu na leasingobiorcę (korzystającego). W pozostałych sytuacjach może mieć charakter bliższy stosunkowi najmu lub dzierżawy. Instytucja ta jest wygodnym dla producenta rozwiązaniem zwiększającym dostępność jego oferty dla nabywców, poprzez wprowadzenie dogodnej formy finansowania udostępnianych produktów. Leasing pośredni ma charakter transakcji trójstronnej. Przedsiębiorca leasingowy (finansujący) nabywa od producenta lub innego podmiotu, na własny rachunek przedmiot leasingu o parametrach uzgodnionych z przyszłym leasingobiorcą (korzystającym). Następnie na podstawie umowy leasingu przekazuje go do odpłatnego użytkowania na czas oznaczony leasingobiorcy (korzystającemu). Ta forma leasingu stanowi dość wygodny sposób finansowania zakupów przez trzeci podmiot, nie podlegający ograniczeniom wynikającym m.in. z prawa bankowego co do konieczności badania zdolności kredytowej leasingobiorcy. Dalsze podziały oparte są przede wszystkim na kryterium treści wzajemnych praw i obowiązków stron umowy, w tym przede wszystkim przejścia prawa własności do przedmiotu leasingu w wykonaniu umowy na leasingobiorcę (korzystającego). W ramach podręcznikowych opracowań ekonomicznych wyróżnia się w tym zakresie trzy zasadnicze formy leasingu, do których należą: leasing operacyjny (ang. operating lease), leasing kapitałowy (ang. financial or capital lease), leasing zwrotny (ang. sale and leaseback). 9 Leasing operacyjny, określany bywa również jako leasing usługowy, bieżący lub eksploatacyjny ma charakter umowy krótkoterminowej. Umowa zaliczana do tej kategorii przewiduje zarówno finansowanie, jak i konserwację/utrzymanie określonych dóbr stanowiących przedmiot leasingu przez leasingodawcę (finansującego). Przedmiotem tego typu leasingu są przede wszystkim dobra kosztowne, potrzebne leasingobiorcy (korzystającemu) jedynie okresowo. Specyfika tego typu umowy polega m.in. na możliwości wykorzystania tego samego przedmiotu leasingu, kolejno u wielu leasingobiorców. W tym zakresie można go określić jako nie w pełni amortyzowany u jednego leasingobiorcy. Na leasingodawcy spoczywa obowiązek dbałości o przedmiot leasingu, jego ubezpieczenia, naprawy i konserwacji, a także ryzyko jego zniszczenia. Zwrot poniesionych nakładów leasingodawca uzyskuje poprzez jego dalsze leasingowanie po wygaśnięciu kolejnych umów, albo też poprzez sprzedaż po wygaśnięciu umowy leasingu. Standardowo umowa zawiera klauzulę umożliwiającą leasingobiorcy rozwiązanie umowy jeszcze przed upływem okresu, na który została zawarta. Jest to istotne zwłaszcza w tych sektorach gospodarki, w ramach których można spodziewać się szybkiego postępu technologicznego, lub działalność gospodarcza leasingobiorcy obciążona jest wysokim ryzykiem niepowodzenia. Leasing kapitałowy (finansowany, właściwy), odnosi się do sytuacji, kiedy okres umowy leasingu odpowiada okresowi używalności lub amortyzacji danego dobra inwestycyjnego, z reguły jest to więc umowa średniookresowa. Opłaty w jego ramach kalkulowane są w taki sposób, aby zapewnić pełne pokrycie kosztów oraz zysku leasingodawcy. Na leasingobiorcy spoczywa obowiązek dbałości o dobro stanowiące przedmiot umowy leasingu, koszty jego utrzymania i napraw. Kształt rozwiązań umownych różni się od leasingu operacyjnego w trzech wymiarach: 9 Podział i definicje form leasingu zaczerpnięto z opracowań: S. Besley, E.F. Brigham, Essentials of Managerial Finance, Twelfth edition, The Dyrden Press 2000, s. 698; K. Kruczalak, op.cit., s. 444.

7 6 BSiE nie jest przewidziana konserwacja ze strony finansującego/leasingodawcy, pod warunkiem wywiązywania się przez strony z postanowień umownych jest co do zasady niemożliwy do wypowiedzenia, ma na celu pełną amortyzację przedmiotu leasingu. W standardowym rozwiązaniu przedsiębiorca korzystający (leasingobiorca) negocjuje ze sprzedawcą warunki nabycia konkretnego dobra, następnie zaś z finansującym zasady, na jakich ten ostatni po nabyciu przedmiotu udostępni go kupującemu. Transakcja sprzedaży zawierana jest pomiędzy zbywcą (producentem lub pośrednikiem) a finansującym, który po nabyciu dobra udostępnia je w ramach umowy leasingu korzystającemu. Treść umowy może obejmować również nabycie własności przez leasingobiorcę (korzystającego), jednak nie stanowi to postanowień koniecznych umowy. Leasing zwrotny, skonstruowany został na zasadzie sprzedaży przez przedsiębiorstwo należącego do niego składnika majątku i równoległym, odpłatnym wzięciu tego przedmiotu, na określony czas w leasing. Nabywcą (finansującym) może być instytucja finansowa, wyspecjalizowane przedsiębiorstwo leasingowe lub niekiedy inwestor indywidualny. Ten schemat transakcyjny stanowi alternatywę dla obciążenia przedmiotu ograniczonym prawem rzeczowym (zastaw dla rzeczy ruchomej i hipoteka dla nieruchomości), jak również dla zaciągnięcia kredytu lub pożyczki. Może być on szczególnie interesujący dla przedsiębiorstwa w sytuacji występowania problemów z płynnością i jednoczesnej niemożności pozbycia się użytkowania konkretnego aktywu. Sprzedawca i jednocześnie leasingobiorca pokrywa koszty związane z utrzymaniem i konserwacją użytkowanego przedmiotu. W obydwu przypadkach, tj. opłaty za leasing, jak i alternatywy w postaci ograniczonego prawa rzeczowego, podobne są zasady konstruowania wynagrodzenia w postaci zastosowania odpowiedniej stopu zwrotu z zaangażowanego kapitału. Praktyka obrotu posługuje się również innymi pojęciami dotyczącymi umowy leasingu. 10 W tym zakresie pojawiać się mogą pojęcia leasingu czystego (ang. net leasing), w sytuacji gdy koszty konserwacji, ubezpieczenia, napraw obciążają leasingobiorcę, lub leasingu pełnego (ang. full leasing), kiedy wspomniane koszty obciążają leasingodawcę. Rozróżnienie to ma charakter istotny z punktu widzenia rozkładu obowiązków i odpowiedzialności prawnej. Od strony rzeczywistego rozkładu kosztów obciążenia te ostatecznie będą nakładane na korzystającego w postaci odpowiedniej wysokości opłat. Niekiedy pojawiać się może również pojęcie leasingu rewolwingowego lub odnawialnego (ang. revolving leasing), w którym leasingodawca w ramach umowy leasingu zobowiązuje się po upływie określonego czasu wymieniać urządzenia na nowsze typy. Występują również różnego rodzaju typy pośrednie, łączące ze sobą różne typy umów, jak leasing wspomagany w ramach tej umowy część ceny konkretnego dobra finansowana jest przez leasingodawcę i pożyczkodawców. 11 Leasingodawca pokrywa część kosztów zakupu dobra, którego pozostała część ceny finansowana jest poprzez inne podmioty, udzielające pożyczki zabezpieczonej ograniczonym prawem rzeczowym na przedmiocie leasingu. Tytuł własności spoczywa w rękach powiernika, który z otrzymywanych opłat leasingowych spłaca kredytodawców, pozostałą część raty przekazując leasingodawcy. Po upływie okresu leasingu, po- 10 K. Kruczalak, op.cit., ss Wyróżniany w opracowaniu: A.A. Gropelli, E. Nikbakht, Wstęp do finansów, Warszawa 1999, s. 259.

8 BSiE 7 wiernik spłaca pożyczkodawców, zaś tytuł własności przechodzi na leasingodawcę. 12 Tego typu relacje umowne, pozwalają również leasingodawcy wykorzystać mechanizm dźwigni finansowej, jednak z punktu widzenia prawnego zasadniczo nie mają charakteru tworzenia jakiegoś dodatkowego typu umownego. W przypadku istnienia dodatkowych korzyści związanych z opodatkowaniem, mogą powstawać formy leasingu ukierunkowane na wykorzystanie istniejących ulg czy preferencji podatkowych. Z uwagi na przedmiot umowy leasingu wyróżnia się rodzaje leasingu, znajdujące zastosowanie przede wszystkim do analiz rynku. I tak z punktu widzenia przedmiotu leasingu można wyróżnić: leasing ruchomości (z możliwymi subkategoryzacjami), leasing nieruchomości, lub równolegle, biorąc pod uwagę przeznaczenie konkretnego przedmiotu leasingu: leasing dóbr konsumpcyjnych, leasing dóbr inwestycyjnych, jak również przynależność leasingobiorcy: leasing prywatny, leasing publiczny. Prowadzone w zakresie leasingu statystyki obejmują zwykle następujące kategorie: maszyny i urządzenia przemysłowe, komputery i sprzęt biurowy, środki transportu drogowego (z pominięciem samochodów osobowych), samochody osobowe, statki, samoloty, tabor kolejowy, inne ruchomości, nieruchomości. 13 Wszystkie powyższe podziały mają charakter przyjęcia określonej konwencji, możliwe jest więc również dokonywanie innych, w tym miejscu nie uwzględnionych podziałów i rozróżnień Gospodarcze zastosowania leasingu Z punktu widzenia stron transakcji umowa leasingu w określonych przypadkach wykazuje specyficzne zalety, przemawiające za wyborem tej formy umownej. W szczególności, istotne elementy systemu preferencji będą obejmowały: możliwość tworzenia dodatkowej konkurencji pośród źródeł finansowania, 12 Opracowano na podstawie: A.A. Gropelli, E. Nikbakht, Wstęp do finansów, Warszawa 1999, s W Polsce odnośne statystyki gromadzi na zasadach dobrowolności przede wszystkim Konferencja Przedsiębiorstw Leasingowych w Polsce Związek Pracodawców.

9 8 BSiE umożliwiania dokonywania inwestycji bez silnego angażowania kapitałowego przedsiębiorcy korzystającego, stanowiąc pozycje kosztów obrotowych (przy zasadniczo niezmienionej płynności), nie ograniczania w sposób istotny, przez fakt skorzystania z takiej umowy, zdolności kredytowej leasingobiorcy, zwiększania skali dokonywanych inwestycji kapitałowych, wspierania modernizacji kapitałowej niewielkich przedsiębiorstw, wspomagania sprzedaży, wspomagania polityki przemysłowej i fiskalnej państwa. 14 Poszczególne korzyści mogą mieć różny wymiar dla poszczególnych uczestników transakcji. W ten sposób pierwszych pięć przesłanek ma znaczenie przede wszystkim dla leasingobiorcy (korzystającego), wspomaganie sprzedaży będzie istotne dla leasingodawcy będącego producentem lub pośrednikiem sprzedaży określonych dóbr (głównie dotyczy to leasingu bezpośredniego, może jednak występować również przy leasingu pośrednim), ostatnia przesłanka może być istotna z punktu widzenia państwa. Co bywa podkreślane w literaturze, leasing szczególnie korzystnie może oddziaływać na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw. W tym zakresie do podstawowych zalet tej formy finansowania zalicza się obok zachowania płynności, prostotę obsługi i dostępu do finansowania zakupów, jakiej nie oferują inne metody pozyskiwania kapitału, jak również związaną z tym oszczędność czasu kadry zarządzającej. 15 Właściciele takich przedsiębiorstw nie są zmuszeni dla pozyskania środków na ich rozwój do sprzedaży udziałów/akcji i mają możliwość rozwijania działalności przy zachowaniu kontroli właścicielskiej. Nie pozbawiają się tym samym premii związanej z własnością w przypadku powodzenia przedsięwzięcia. 16 W przypadku niewielkiego przedsiębiorcy nie posiadającego historii kredytowej, uzyskanie finansowania ze strony banku może być utrudnione zarówno poprzez brak zdolności kredytowej, jak również z uwagi na wysokie ryzyko jednostkowe. Łącznie powoduje to, iż nawet w przypadku udzielenia kredytu jego koszt będzie bardzo wysoki. 17 Równolegle leasingodawca (finansujący) ma możność lepszego zabezpieczenia kredytu i zwykle posiada wyższą zdolność kredytową. 18 W określonym zakresie jest więc w stanie realizować dodatkową premię biorąc kredyt bankowy otrzymuje go na lepszych warunkach niż korzystający docelowo (leasingobiorca). Może jednocze- 14 Za: I. Likhachova, op. cit. częściowo zmienione. 15 S. Besley, E.F. Brigham, Essentials of Managerial Finance, Twelfth edition, The Dyrden Press 2000, s. 718 i Argument właścicielski nie ma większego znaczenia w Polsce z uwagi na dość drogi dla emitentów publiczny rynek papierów wartościowych i poprzez to niewielką atrakcyjność pozyskiwania w ten sposób kapitałów na rozwój przedsiębiorstw. Dodatkowo, problemy z efektywnością działania wymiaru sprawiedliwości prowadzą do problemów z ochroną prawa własności w ramach działalności gospodarczej prowadzonej w sektorze MSP. 17 Odsetki i opłaty kredytowe stanowią zarówno pokrycie kosztów użytkowania pieniądza, jak również wynagrodzenie (premię) za ryzyko. Im niższa wiarygodność kredytowa, tym wyższe ryzyko braku spłaty, a więc w ramach określonej kategorii kredytobiorców pojawia się konieczność zażądania wyższego wynagrodzenia za ryzyko. 18 Wykorzystywanie kredytów bankowych dla finansowania rozwoju przedsiębiorstw leasingowych w Polsce było widoczne w następstwie problemów z zaostrzaniem przez banki standardów stosowanych przy udzielaniu kredytów przedsiębiorcom leasingowym po upadłości BG Leasing. Szerzej: S. Owsiak. Podstawy nauki finansów, Warszawa 2002, s. 378.

10 BSiE 9 śnie zaoferować mu finansowanie na warunkach wprawdzie gorszych niż sam otrzymał, jednak lepszych niż analogiczne finansowanie oferowanie przez bank dla podmiotów o niskiej wiarygodności kredytowej. Z uwagi na brak przeniesienia własności przedmiotu leasingu na korzystającego, dla finansującego dostępne pozostaje zabezpieczenie głównej wierzytelności związanej z wykonaniem umowy leasingu. W przypadku niewywiązania się z umowy przez leasingobiorcę pozostaje możliwość odebrania przedmiotu leasingu, który następnie może być sprzedany lub oddany w leasing innym podmiotom. Ryzyko korzystającego (leasingobiorcy) jest związane z problemami ze spłatą kolejnych rat, jak również z upadłością leasingodawcy, będącego właścicielem przedmiotu leasingu, który może podlegać zajęciu w ramach postępowania egzekucyjnego. Powoduje to, iż w ramach umowy leasingu, większe znaczenie ma dobór leasingodawcy (finansującego), niż dbałość o wiarygodność czy zabezpieczenia korzystającego. Można wskazać, iż rozkład ryzyk jest w tym zakresie inny niż w przypadku kredytu, szczególnie jeśli nie jest on zabezpieczony przez przewłaszczenie. Z tego też powodu może być stosowany w umowach, których strona korzystająca nie ma zdolności kredytowej, lub nie stanowi partnera dla banku kredytującego z uwagi na niewielki zakres prowadzonej działalności. Leasing może być przedmiotem zainteresowania podmiotów, którymi nie są zainteresowane banki. Z punktu widzenia potencjalnego leasingobiorcy, leasing może mieć również pewne ograniczenia. W przypadku podejmowania decyzji dotyczącej wyboru leasingu jako metody finansowania korzystania z określonego dobra, konieczne jest dokonanie szczegółowej analizy kosztów rozwiązań alternatywnych. W szczególności dotyczy to kosztów związanych z zaciągnięciem kredytu, który w warunkach polskich charakteryzujących się wysokimi kosztami publicznej emisji instrumentów właścicielskich i dłużnych pozostaje podstawą alternatywą dla finansowania zakupów inwestycyjnych, w mniejszym rozmiarze. Dodatkowe ograniczenia mogą wynikać z uzasadnionych przepisami prawa podatkowego i regulacji rachunkowych, zasad dokonywania amortyzacji wziętego w leasing sprzętu, a także szczególnych postanowień umowy leasingu, ograniczających korzystny charakter leasingu dla leasingobiorcy. Do takich ograniczeń zalicza się: konieczność zwrotu sprzętu po okresie umowy leasingu, brak pełnej, właścicielskiej kontroli nad przedmiotem leasingu w zakresie jego zbycia czy zasad dokonywania modyfikacji, utratę wartości likwidacyjnej, co niekiedy określane bywa również jako przerzucanie kosztu rezydualnego. Ostateczny wybór metody finansowania zależy od wielu czynników, w tym również od rozwiązań prawnych przyjmowanych przez ustawodawcę. Leasing może być postrzegany jako element wspierania przez państwo procesu inwestycyjnego w sektorze MSP. W tym celu stosowane są różnego rodzaju preferencje, przede wszystkim podatkowe. Podejmowanie decyzji co do ich kształtu powinno być jednak bardzo szczegółowo przemyślane. Konieczne jest bowiem uniknięcie rozwiązań upośledzających leasing jako formę finansowania, tak jak to miało już miejsce w prawie polskim. Podobnie w przypadku podjęcia decyzji o wspomaganiu rozwoju tej formy kontraktowej, należy unikać sytuacji, które prowadziły by do przejęcia powstałej nadwyżki głównie przez leasingodawców, choć zasadniczo niezależnie od przyjętego rozwiązania będą oni w niej partycypować.

11 10 BSiE 1.3 Regulacje cywilnoprawne Przez długi okres czasu transakcje leasingowe nie podlegały w Polsce regulacji, korzystając przede wszystkim z dozwolenia prawnego w zakresie swobody umów i częściowych regulacji podatkowych. Poprzez wprowadzenie odpowiednich rozwiązań do treści Kodeksu cywilnego ustawodawca określił jakie stosunki prawne w Polsce mogą korzystać z nazwy leasingu, jednocześnie pozbawiając pozostałe formy tej nazwy. 19 Regulacja leasingu weszła w życie 9 grudnia 2000 r. i od tego momentu umowa leasingu zaliczana jest do kategorii umów nazwanych. Jednocześnie wyłącznie typ umowny regulowany w Kodeksie cywilnym, zgodnie z obowiązującym prawem może być określany jako leasing, pozostałe formy umowne dotychczas określone tym mianem mogą występować wyłącznie w opisach praktycznych czy kolokwialnych. Kodeksowa regulacja leasingu uznaje za leasing wyłącznie formę przedstawioną wyżej jako leasing kapitałowy. Leasing operacyjny znalazł się poza regulacją kodeksową i w ujęciu formalnym, na gruncie obowiązującego prawa polskiego, nie może być zaliczany do tej kategorii. Do pozostałych relacji prawnych, określanych w literaturze ekonomicznej jako leasing, zastosowanie znajdą przede wszystkim przepisy dotyczące umowy najmu lub dzierżawy. W ograniczonym zakresie stosunki zaliczane do ekonomicznego pojęcia leasingu, prawnie będą mogły funkcjonować jako umowa nienazwana, a więc taka, której nie da się przyporządkować typowi ustawowemu. Do takich umów stosuje się więc bezpośrednio przepisy dotyczące umów w ogólności i ewentualnie poprzez analogię przepisy dotyczące ustawowych typów umów w zakresie, w jakim wystąpi podobieństwo do ustawowo regulowanych typów zachowań. 20 Przepisy dotyczące leasingu stosuje się do umów, na podstawie których jedna ze stron (leasingodawca, określany w nomenklaturze kodeksowej jako finansujący) oddaje rzecz stanowiącą jej własność do używania, które może łączyć się z pobieraniem pożytków, zaś druga strona (leasingobiorca, określany w nomenklaturze kodeksowej jako korzystający) zobowiązuje się zapłacić właścicielowi rzeczy w umówionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej wartości rzeczy w chwili zawarcia tej umowy (art k.c.). Przyjęcie takich rozwiązań, jak uznaje się w literaturze umożliwia stosowanie przepisów dotyczących leasingu również do tzw. umowy leasingu zwrotnego, a wiec wspominanej wyżej sytuacji, w której przyszły korzystający sprzedaje rzecz finansującemu i następnie bierze ją w leasing. 21 Jako zasadę, przyjęto konieczność sporządzenia umowy leasingu na piśmie. Niezachowanie tej formy skutkuje nieważnością umowy (art k.c.). Od woli stron wyrażonej w umowie uzależniono decyzję, czy ma ona doprowadzić do przeniesienia własności rzeczy. Na finansującym spoczywają następujące obowiązki (art k.c.): nabycie rzeczy (od określonego zbywcy i na warunkach przewidzianych w umowie), 19 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Regulacji leasingu poświęcono Tytuł XVII 1, dodany przez art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o zmianie ustawy Kodeks Cywilny (Dz. U. Nr 74, poz. 857). 20 Z. Radwański, J. Panowicz Lipska, Zobowiązania część szczegółowa. 3. wydanie C. H. Beck Warszawa 2001, s W ten sposób: J. Brol, Umowa leasingu według kodeksu cywilnego, Przegląd Podatkowy nr 6 z 2001 r., s. 6; M. Pazdan, Kodeksowe unormowanie umowy leasingu, Rejent nr 5 z 2002 r., s. 27.

12 BSiE 11 oddanie korzystającemu na czas oznaczony rzeczy do używania (ew. również pobierania pożytków), wydanie korzystającemu rzeczy w takim stanie, w jakim otrzymał ją od zbywcy (art k.c.), wydanie korzystającemu odpisu umowy ze zbywcą i innych posiadanych dokumentów dotyczących tej umowy, w tym odpisu dokumentu gwarancyjnego (art k.c.), Obowiązkiem korzystającego jest zapłacenie finansującemu wynagrodzenia pieniężnego w uzgodnionych ratach. Raty te muszą być co najmniej równe cenie przedmiotu oddanego w leasing lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego (art k.c.). Dodatkowo, korzystający obowiązany jest do: używania rzeczy i pobierania z niej pożytków w sposób określony w umowie leasingu, a gdy umowa tego nie określa w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy (art k.c.), utrzymywania rzeczy w należytym stanie, dokonywania konserwacji i napraw niezbędnych do zachowania jej w stanie niepogorszonym jako pogorszenia nie uznaje się zużycia wskutek prawidłowego używania (art k.c.), umożliwienia finansującemu kontrolowania stopnia zużycia przedmiotu leasingu (art k.c.). Zgody finansującego wymaga zarówno oddanie rzeczy do korzystania osobie trzeciej (art k.c.), jak również dokonywanie zmian w przedmiocie leasingu, chyba że wynikają one z jej przeznaczenia (art k.c.). Niezachowanie ww. zasad może rodzić prawo do wypowiedzenia umowy, w tym ze skutkiem natychmiastowym, jak również powstanie obowiązku odszkodowawczego. W przypadkach, kiedy umowa zostaje wypowiedziana przez finansującego z uwagi na okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność, finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyska wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem oraz rozwiązania umowy leasingu (art k.c.). Na korzystającym spoczywa obowiązek dobrania rzeczy dla przewidzianego dla niej zastosowania (art k.c.), a więc sprecyzowania jej parametrów odpowiednich dla przewidzianego jej wykorzystania. Błędy popełnione w doborze rzeczy będą obciążały wyłącznie leasingobiorcę/korzystającego. Umownie można dodatkowo nałożyć na korzystającego m.in. obowiązek ubezpieczenia rzeczy (art k.c.). Pozycja korzystającego, rozpoznawanego jako strona słabsza ekonomicznie, podlega dość daleko idącej ochronie prawnej. W przypadku zbycia rzeczy przez finansującego, zawarta umowa leasingu pozostaje w mocy. Nabywca wstępuje w stosunek leasingu na miejsce finansującego, zaś sam korzystający powinien zostać o tym fakcie niezwłocznie powiadomiony przez finansującego (art k.c.). Dalsze zabezpieczenie interesów korzystającego stanowi regulacja postępowania w przypadku opóźnień w zapłacie rat leasingowych. W takim przypadku finansujący ma obowiązek pisemnego wyznaczenia dodatkowego terminu na zapłatę opóźnionej raty. Dopiero po jego bezskutecznym upływie możliwe jest wypowiedzenie umowy leasingu ze skutkiem natychmiastowym. Postanowienia umowy ograniczające to uprawnienie korzystającego są z mocy prawa nieważne (art k.c.).

13 12 BSiE Przepisy Kodeksu dość szczegółowo określają zasady kształtujące wzajemną odpowiedzialność stron umowy. W przypadku niewydania rzeczy korzystającemu z uwagi na okoliczności, za które ponosi on odpowiedzialność, wynikające z umowy terminy płatności rat pozostaną niezmienione (art k.c.). Z chwilą zawarcia przez finansującego umowy ze zbywcą, przechodzą na korzystającego uprawnienia z tytułu wad rzeczy przysługujące finansującemu względem zbywcy. Dokonujące się na mocy przepisów ustawy przeniesienie uprawnień nie obejmuje prawa do odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą, zaś ich wykonywanie nie wpływa na jego obowiązki wynikające z umowy leasingu, chyba że finansujący odstąpi od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy (art i 3 k.c.). Korzystający może żądać odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy, jeżeli uprawnienie finansującego do odstąpienia wynika z przepisów prawa lub umowy ze zbywcą. Bez zgłoszenia przez korzystającego żądania odstąpienia finansujący nie może odstąpić od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy. W przypadku jego zgłoszenia i odstąpienia umowa wygasa, zaś finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięcia umowy leasingu oraz umowy ze zbywcą (art k.c.). Umowa leasingu wygasa również w przypadku utraty rzeczy wydanej korzystającemu z powodu okoliczności, za które finansujący nie ponosi odpowiedzialności. W takim przypadku korzystający jest zobowiązany do natychmiastowego zawiadomienia finansującego o utracie rzeczy, ten zaś może zażądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat. Podlegają one pomniejszeniu o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięcia umowy leasingu oraz z tytułu ubezpieczenia rzeczy, a także naprawienia szkody (art k.c.). Finansujący zasadniczo nie ponosi względem korzystającego odpowiedzialności za wady rzeczy, chyba że powstały one na skutek okoliczności, za które zgodnie z prawem ponosi on odpowiedzialność. Nie ma możliwości umownego zastrzeżenia mniej korzystnych warunków dla korzystającego w przypadku wprowadzenia takich warunków do umowy, będą z mocy prawa nieważne (art k.c.). Odpowiednie stosowanie znajdują przepisy o najmie w ramach zagadnień (art k.c.): odpowiedzialności za wady rzeczy powstałe na skutek okoliczności, za które zgodnie z prawem finansujący ponosi odpowiedzialność, uprawnień i obowiązków stron w razie dochodzenia przez osobę trzecią przeciwko korzystającemu roszczeń dotyczących rzeczy, odpowiedzialności korzystającego i osoby trzeciej wobec finansującego w razie oddania rzeczy tej osobie przez korzystającego do używania, zabezpieczenia rat leasingu i świadczeń dodatkowych korzystającego, zwrotu rzeczy przez korzystającego po zakończeniu leasingu oraz do ulepszenia rzeczy przez korzystającego. W odniesieniu do zapłacenia przez korzystającego przed terminem płatności rat, stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży na raty (art k.c.).

14 BSiE 13 II. UWARUNKOWANIA RYNKU LEASINGU W EUROPIE 2.1. Zasady funkcjonowania przedsiębiorstw finansujących Cztery swobody, jakie konstytuują jednolity rynek w ramach Wspólnoty Europejskiej (swobody: osiedlania się, przepływu towarów, kapitału i świadczenia usług) mają zastosowanie również do analizowania działalności leasingowej. Możliwe jest postrzeganie jej zarówno poprzez swobodę osiedlania się, równoznaczną ze swobodą zakładania przedsiębiorstw, jak również swobodę transgranicznego świadczenia usług zarówno w wymiarze biernym, jak i czynnym. Swobody te mają pełne zastosowanie do działalności leasingowej, nie obejmowanej przez czasowe wyłączenia spod liberalizacji tak, jak miało to miejsce w odniesieniu do usług bankowych i ubezpieczeniowych uwarunkowanych przez liberalizację swobody przepływu kapitału (patrz art TWE). Pomimo istnienia prawnego przyzwolenia dopuszczającego działalność transgraniczną, udział w obrocie umów leasingu zawieranych przy wykorzystaniu tego typu mechanizmów jest ograniczony. Znacznie szersze wykorzystanie znajduje posługiwanie się w tym zakresie podmiotami zależnymi. Zjawisko to jest związane z dość znacznymi kosztami administrowania umowami leasingu i znacznego uzależnienia rozwiązań kontraktowych od systemów prawnych państw członkowskich. Jak wcześniej sygnalizowano, systemy prawa prywatnego nie podlegają w ramach Wspólnoty Europejskiej ujednoliceniu, a co za tym idzie w zakresie kontraktowym, koszty prawne mogą stawać się czynnikiem ograniczającym. Jednak to nie prawo prywatne niesie ze sobą największy ciężar regulacyjny, tym bardziej że w wielu państwach regulacja leasingu tak operacyjnego, jak i finansowanego po prostu nie występuje, zaś treść rozwiązań kontraktowych pozostawiana jest praktyce opartej na zasadzie swobody umów. Bardziej istotnym czynnikiem ograniczającym stają się odmienności w regulacjach podatkowych. Ich analizowanie jakkolwiek interesujące, w warunkach polskich może być utrudnione z uwagi na relatywnie krótkie okresy obowiązywania w postaci niezmienionej, a co za tym idzie również problemy z ich interpretacją i wyciąganiem jednoznacznych wniosków w zakresie wpływu na rynek. Do swobody regulacyjnej poszczególnych państw należy również stanowienie wymogów administracyjnych w postaci minimalnych wymagań kapitałowych, konieczności uzyskiwania zezwoleń na działalność, jak również ew. podlegania nadzorowi, wymogów organizacyjnych etc. Wszystkie te rozwiązania ograniczane są głównie przez zasadę niedyskryminacji podmiotów pochodzących z obszaru UE. Nie ma więc możliwości zgodnego z prawem wspólnotowym wymagania od przedsiębiorców pochodzących z pozostałych państw członkowskich standardów wyższych niż wprowadzone dla przedsiębiorców rodzimych. Jednocześnie utrudnione jest wskazanie jakiegoś w miarę jednorodnego podejścia regulacyjnego w tym zakresie, gdyż zasadniczo nie istnieją interesy społeczne bezwzględnie uzasadniające ingerencję ustawową w ten rodzaj stosunków gospodarczych. Z uwagi na znaczny stopień harmonizacji, przepisy prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług mogą stanowić jedynie nieznaczne ograniczenie. W odniesieniu do podatków dochodowych zasadą będzie opodatkowanie w kraju goszczącym, oparte o zasadę ograniczonego obowiązku podatkowego, a więc poddanie opodatkowaniu dochodu uzyskanego na terytorium danego państwa. Znacznie częstszą praktyką pośród przedsiębiorstw europejskich jest posługiwanie się na rynkach państw członkowskich podmiotami zależnymi, za pośrednictwem których prowadzi się obsługę lokalnych przedsiębiorców. Jest to działanie wygodniej-

15 14 BSiE sze z uwagi na wskazywane już odmienności prawne i koszty administrowania umowami leasingu. Jeżeli dodatkowo uzupełnić te przesłanki o zasadę (od której jednak występują wyjątki, szczególnie w zakresie obrotu gospodarczego) poddawania umów zawartych na terytorium danego państwa prawu tego państwa, a co za tym idzie jednocześnie jego sądownictwu, wszelkiego rodzaju działanie transgraniczne w przypadku kontraktów o niewielkiej wartości staje się niezbyt opłacalne. Dodatkowe problemy powodować może konieczność stałego monitorowania działalności leasingobiorcy. W przypadku występowania u niego problemów finansowych, konieczne może się okazać ochranianie przedmiotu leasingu od zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym. Niezachowanie przewidzianych terminów ustawowych może powodować efektywną jego utratę. Leasing z punktu widzenia leasingodawcy (finansującego), jest relacją prawną o silnym udziale selekcji negatywnej i jednocześnie udziale tzw. hazardu motywacyjnego. 22 Zjawiska te podkreślają wyższe niż statystycznie odnoszone do rynku narażenie leasingodawcy na ryzyko zniszczenia, szybszej utraty wartości lub utraty fizycznej przedmiotu leasingu. Selekcja negatywna znajduje swój wyraz w pojawianiu się w grupie klientów leasingodawcy przede wszystkim podmiotów obarczonych wyższym ryzykiem niż przeciętne w populacji. Może być to związane zarówno z niską wiarygodnością kredytową i niewielką rzetelnością korzystającego, nie posiadającego dodatkowych zabezpieczeń, jak również z wysokim indywidualnym ryzykiem grożącym szybkim zużyciem sprzętu branego w leasing. Z punktu widzenia klienta, leasing operacyjny nie prowadzący do nabycia przedmiotu może być korzystniejszy w sytuacjach, kiedy eksploatuje on przedmiot szczególnie intensywnie, jako że nie naraża go na koszty nieumiejętnego lub nieuważnego użytkowania rzeczy. Zasady odpowiedzialności wobec finansującego nie zawsze stanowią zabezpieczenie wystarczające, szczególnie kiedy są oparte o zasadę winy. Leasingobiorca (korzystający) wykazuje również wyższe niż przeciętne ryzyko motywacyjne, związane z brakiem uwarunkowań psychicznych do dbałego obchodzenia się z przedmiotem leasingu. Nie naraża go wprawdzie na utratę, lecz jednocześnie, w większości wypadków nie dba o niego jak o przedmiot własny. Zjawiska te powodują, iż leasingodawca musi przyjmować przy wyliczaniu opłat stawki wyższe niż związane z przeciętnym zużyciem przedmiotu. Pewne próby zaradzania takim sytuacjom związane są z wprowadzaniem określonych zasad eksploatacji, jak np. kilometraż, czy prawo do odkupienia przedmiotu po określonej z góry cenie 23 tego typu bodźce ekonomiczne okazują się stosunkowo najbardziej efektywne. Jednak kontrola i zarządzanie nimi są czaso- i kosztochłonne. Z tego też powodu przedsiębiorstwa leasingowe na terenie Wspólnoty Europejskiej tworzą często sieci podmiotów zależnych, wyspecjalizowanych w ramach specyfiki konkretnego rynku i stale na nich obecnych. Dopiero taka sytuacja umożliwia prawidłowe monitorowanie sytuacji i wywiązywania się z umów przez leasingobiorców. W poniższej tabeli, zaczerpniętej z danych gromadzonych i udostępnianych publicznie przez LEASEUROPE, wskazano podstawowe rozwiązania prawne obowiązujące w państwach członkowskich UE w zakresie leasingu (układ tabeli został nieznacznie zmieniony). 22 Z. Bodie, R. C. Merton, Finanse, Warszawa 2003, s Z. Bodie, R. C. Merton, Finanse, Warszawa 2003, s. 400.

16 BSiE 15 Tabela 1. Prywatnoprawne rozwiązania dotyczące leasingu w wybranych państwach Kraj Prawo cywilne lub handlowe* Podział na leasing operacyjny i kapitałowy Opcja zakupu dla korzystającego Wymogi dot. finansującego ** Austria Cywilne Brak Nie sformułowana Brak Belgia Dania Finlandia Francja Grecja Hiszpania Handlowe i regulacje szczególne Brak regulacji (traktowane jako najem) Cywilne i handlowe Cywilne i handlowe Regulacje szczególne Cywilne i Handlowe Podział na leasing związany z nabyciem, operacyjny, najem z opcją zakupu Obecna Formy wynikające z kodeksu handlowego. Pośredni nadzór podmiotów będących własnością banków Brak Nie sformułowana Brak Obecny Obecna Dodatkowe wymogi wyłącznie w zakresie l. finansowanego Podział na l. prosty i zabezpieczający Wszystkie rodzaje traktowane jako leasing operacyjny Obecna (l. zabezpieczający); brak (l. prosty ) Obecna Tak (l. zabezpieczający) rejestracja jako instytucji finansowej i stosowanie odnośnego prawodawstwa; brak (l. prosty) Osoby prawne lub oddziały zagranicznych przedsiębiorców, nadzór bankowy, a także zgoda Min. Handlu i Banku Centralnego; rynek otwarty wyłącznie dla finansujących - rezydentów UE Obecny Obecna Brak. L. finansowy poddany regulacjom dot. działalności finansowej i nadzorowi Banku Centralnego Hiszpanii. Zezwolenie Min. Finansów na działalność nierezydentów UE Holandia Brak regulacji Obecny Obecna Brak Irlandia Brak regulacji Odmienne traktowanie leasingu konsumenckiego i inwestycyjnego Luksemburg Brak regulacji Nie odmienne traktowanie umów najmu i sprzedaży Nie sformułowana Tak w przypadku kontraktów zmierzających do sprzedaży Brak Na podjęcie działalności wymagana jest autoryzacja. Nadzorowi finansowemu podlegają spółki przyjmujące depozyty

17 16 BSiE Niemcy Brak regulacji Nie, prawnie wyróżnia się sprzedaż ratalną Występuje w umowach pełnej spłaty przez korzystającego Brak. Pośredni nadzór przedsiębiorców będących własnością banków Portugalia Regulacje szczególne Obecny Obecna Spółki akcyjne i jawne tylko działalność leasingowa, wymóg zgody na działalność przez Bank Portugalii Szwecja Brak regulacji Obecny Obecna L. finansowany mogą prowadzić wyłącznie przedsiębiorcy finansowi, podlegający autoryzacji i nadzorowi Urzędu Nadzoru Finansowego Włochy Brak regulacji Obecny Obecna Spółki akcyjne, z oo i pracownicze. L. finansowany prowadzą autoryzowani przedsiębiorcy, ograniczeni do pośrednictwa finansowego podlegają nadzorowi bankowemu Wielka Brytania Brak regulacji Obecny Obecna Przedsiębiorca w dowolnej formie * W przypadku braku regulacji na zasadach ogólnych stosuje się wymogi prawa cywilnego lub / i handlowego dot. umów. ** Część form prawnych w jakich powinni działać przedsiębiorcy finansujący ma charakter specyficzny, jako że ich treść zależy od regulacji prawa wewnętrznego nie podlegającego harmonizacji w takich przypadkach posłużono się najbliższymi odpowiednikami polskimi Charakterystyka rynku Rynek usług leasingowych w Europie należy uznać za rozwinięty. Nie ma on jednak charakteru jednolitego i w poszczególnych państwach można obserwować dość znaczne jego zróżnicowanie. Zasadą globalną jest jego szybszy rozwój niż gospodarki traktowanej jako całość. 24 Jednocześnie należy podkreślić względny charakter danych ilościowych, na jakich oparte jest niniejsze opracowanie gromadzone są one zasadniczo w sposób dobrowolny, cechuje je więc pewne przybliżenie. Obserwacja ta dotyczy zarówno danych opisujących ten rynek w Europie, jak również w Polsce. O ile szczegółowe wartości mogą się okazjonalnie różnić w poszczególnych opracowaniach, o tyle ogólne tendencje rozwojowe rynku usług leasingowych wskazywane w poszczególnych źródłach mają charakter bardziej wiarygodny. Uważa się, iż pośród osiągalnych dla przedsiębiorców form finansowania inwestycji leasing pokrywa 10 15% nowych zakupów rocznie. Największy udział ta forma finansowania odgrywa w państwach takich jak Francja, Włochy i Wielka Brytania. 24 Leasing Activity in Europe Key Facts and Figures, Leaseurope, September 2003.

18 BSiE 17 Tabela 2. Udział leasingu w finansowaniu zakupów w wybranych państwach europejskich 25 Kraj Austria 12% 13,7% Belgia 8% 9,8% Dania 10% 9,1% Finlandia 6% 4,7% Francja 13% 16,7% Hiszpania 9% 6,6% Holandia 8% 6,3% Irlandia 13% (b.d.) Niemcy 16% 11,9% Portugalia 16% 10,1% Szwecja 19% 13,1% Włochy 19% 16,0% Wielka Brytania 16% 14,6% Średnia ważona 14.3% 12.5% Zestawienie wg danych LEASEUROPE. Ogólnie, w ostatnich latach zanotowano znaczny wzrost wielkości obrotów na rynku. Jakkolwiek przebieg ogólnogospodarczych cykli koniunkturalnych znajduje swoje odzwierciedlenia również w rozwoju rynku leasingu, w latach , sektor rozwijał się w średnim tempie 11% rocznie. 26 Tabela 3 i wykres 1. Wartość nowych umów leasingu zawartych w kolejnych latach Europie nowozawarte umowy leasingu w mld Euro Za: Leasing Activity in Europe Key Facts and Figures, Leaseurope, nieznacznie zmienione. 25 Leasing activity in Europe Key Facts and Figures, September 2002, s. 5 oraz Leasing activity in Europe Key Facts and Figures, September 2003, s Leasing Activity in Europe Key Facts and Figures, Leaseurope, September 2003.

19 18 BSiE nieruchomości komputery i sprzęt biurowy inne środki transportu środki transportu drogowego samochody osobowe maszyny i urządzenia przemysłowe inne ruchomości Wykres 2. Wartość środków podlegających leasingowi w podziale na rodzaje aktywów w państwach europejskich (w mln euro) 27 Rozkład geograficzny obrotów leasingowych w 2002 r. ukazuje, iż większość ich przypadła na cztery największe gospodarki Europy Zachodniej: Francję, Włochy, Niemcy i Wielką Brytanię. Łącznie wielkość ich udziału w ogólnej puli 199 mld Euro obrotu wyniosła 72%. Państwa Europy Środkowej i Wschodniej, osiągnęły łącznie 9% obrotu, w stosunku do roku poprzedniego stanowi wzrost o 2 punkty procentowe. 28 Na ogólny obrót nowozawartych umów leasingu, 39 mld Euro osiągnęła wartość obrotów w ramach leasingu nieruchomości (wzrost o 18% w stosunku do roku 2001). Leasing ruchomości pozostał na niezmienionym poziomie 160 mld Euro. 29 III. POLSKI RYNEK LEASINGU W PRZEDEDNIU INTEGRACJI Z UE Leasing stanowi umowę dość popularną w obrocie gospodarczym. W Polsce ogół transakcji leasingowych jest trudny do oszacowania, z tego też powodu podawane dane mogą mieć charakter przede wszystkim orientacyjny. Szersze wykorzystanie tego modelu transakcyjnego związane jest z powstającą gospodarką rynkową i datuje się na początek lat dziewięćdziesiątych. W miarę jak forma ta zyskiwała zaufanie klientów i pogarszała się dostępność kredytów, zaznaczał się jej rozwój. Z uwagi na dogodność dla podmiotu finansującego/leasingodawcy, stał on się interesujący również dla banków, zakładających w tym celu podmioty zależne. Powstające spółki leasingowe nie są związane wymogami ostrożnościowymi, z tego też powodu 27 Dane statystyczne za: LEASEUROPE. Obejmują dane dotyczące: Austrii, Belgii, Szwajcarii, Czech, Niemiec, Danii, Hiszpanii, Estonii, Francji, Finlandii, Węgier, Włoch, Irlandii, Litwy, Łotwy, Malty, Holandii, Portugalii, Polski, Szwecji, Słowacji, Słowenii, Turcji, Wielkiej Brytanii. 28 Do tej kategorii, zaliczono Austrię, Czechy, Estonię, Grecję, Węgry, Polskę, Słowację, Słowenię i Turcję. 29 Leasing Activity in Europe Key Facts and Figures, Leaseurope, September 2003.

20 BSiE 19 mogą podejmować większe ryzyka, a zatem również ich potencjalna konkurencyjność jest wyższa. Rozwijający się w Polsce rynek przyciągnął inwestycje kilku międzynarodowych przedsiębiorstw leasingowych. Czynnikiem ograniczającym rozwój tego rynku było natomiast specyficzne podejście do leasingu operacyjnego przez służby skarbowe i niejednoznaczny charakter regulacji podatkowych. 30 Podstawowa struktura przedmiotowa polskiego rynku leasingu obejmuje: maszyny i urządzenia przemysłowe, komputery i sprzęt biurowy, środki transportu drogowego (bez samochodów osobowych), samochody osobowe, środki transportu powietrznego, wodnego i kolejowego, inne ruchomości, nieruchomości. Wykres 3. Wartość środków podlegających leasingowi w podziale na rodzaje aktywów w Polsce (w mln złotych) nieruchomości komputery i sprzęt biurowy inne środki transportu środki transportu drogowego samochody osobowe 1000 maszyny i urządzenia przemysłowe inne ruchomości 30 Szeroko historię i poszczególne stanowiska w ramach wspomnianego zagadnienia omawia: Wojciech L. Kolańczyk, Rozwój rynku usług leasingowych w Polsce i jego perspektywy, Opracowanie napisane w ramach programu badawczego (KBN PBZ ), Zeszyt IBnGR nr 26 z 2000 r. ss Dane statystyczne za: LEASEUROPE. Obejmują dane dotyczące: Austrii, Belgii, Szwajcarii, Czech, Niemiec, Danii, Hiszpanii, Estonii, Francji, Finlandii, Węgier, Włoch, Irlandii, Litwy, Łotwy, Malty, Holandii, Portugalii, Polski, Szwecji, Słowacji, Słowenii, Turcji, Wielkiej Brytanii.

Leasing jako forma finansowania IT

Leasing jako forma finansowania IT Leasing jako forma finansowania IT Adam Surowski 1 Plan prezentacji Leasing w Europie Rynek leasingu w Polsce Umowa leasingu w polskim prawie: cywilnym, podatkowym i rachunkowym Własność, a prawo do używania-

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności gospodarczej

Źródła finansowania działalności gospodarczej Źródła finansowania działalności gospodarczej ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ISTOTA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE polega na: pozyskiwaniu środków pieniężnych przez

Bardziej szczegółowo

Leasing 1. Wprowadzenie do tematu 2. Leasing w systemie prawa polskiego

Leasing 1. Wprowadzenie do tematu 2. Leasing w systemie prawa polskiego Leasing 1. Wprowadzenie do tematu Ogólnie rzecz ujmując leasing jest jednym z rodzajów umowy cywilnoprawnej. Dokładniej zaś jest to forma finansowania inwestycji, która polega na pozyskaniu środków inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Leasing finansowanie inwestycji innowacyjnych

Leasing finansowanie inwestycji innowacyjnych Rozwój innowacyjny firm w Polsce. Szanse i bariery. Leasing finansowanie inwestycji innowacyjnych Andrzej Sugajski dyrektor generalny Związek Polskiego Leasingu Bariery ekonomiczne w działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna. w zakresie bezpieczeństwa leasingu nieruchomości

Opinia prawna. w zakresie bezpieczeństwa leasingu nieruchomości Strona1 Rzeszów, dnia 28 marca 2016r. Opinia prawna w zakresie bezpieczeństwa leasingu nieruchomości Sporządzający: Radca Prawny Paweł Tutak Kancelaria Radcy Prawnego Ul. Piłsudskiego 34, 35-001 Rzeszów

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 26 lipca 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny

USTAWA z dnia 26 lipca 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA z dnia 26 lipca 2000 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2000 r. Nr 74, poz. 857; o zmianie ustawy - Kodeks cywilny Art. 1. W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks

Bardziej szczegółowo

Geneza i rozwój leasingu na świecie i w Polsce

Geneza i rozwój leasingu na świecie i w Polsce IWONA BACHÓRZ Geneza i rozwój leasingu na świecie i w Polsce Nazwa leasing pochodzi od angielskiego słowa lease, które oznacza dzierżawę lub najem 1. Jednak w praktyce gospodarczej pojęcie leasingu ma

Bardziej szczegółowo

Kiedy umowa najmu samochodu może zostać uznana na gruncie prawa podatkowego za umowę leasingu?

Kiedy umowa najmu samochodu może zostać uznana na gruncie prawa podatkowego za umowę leasingu? Kiedy umowa najmu samochodu może zostać uznana na gruncie prawa podatkowego za umowę leasingu? Do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć wydatki związane z eksploatacją samochodu osobowego nie będącego

Bardziej szczegółowo

PRAWNO-EKONOMICZNE ASPEKTY LEASINGU

PRAWNO-EKONOMICZNE ASPEKTY LEASINGU PRAWNO-EKONOMICZNE ASPEKTY LEASINGU Autor: Tomasz Cicirko, Piotr Russel, Wstęp Rozwinięty system gospodarki rynkowej korzysta z różnych form finansowania przedsięwzięć inwestycyjnych. W wyniku silnej konkurencji

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów. Wstęp

Spis treści. Wykaz skrótów. Wstęp Spis treści Wykaz skrótów Wstęp Rozdział I. Prawne aspekty umowy leasingowej 1.1. Leasing w prawie cywilnym 1.2. Cesja wierzytelności leasingowych - podstawy cywilnoprawne 1.3. Leasing po upadłości 1.4.

Bardziej szczegółowo

dr hab. Marcin Jędrzejczyk

dr hab. Marcin Jędrzejczyk dr hab. Marcin Jędrzejczyk Leasing operacyjny nie jest wliczany do wartości aktywów bilansowych, co wpływa na polepszenie wskaźnika ROA (return on assets - stosunek zysku do aktywów) - suma aktywów nie

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

BANKOWY Fundusz Leasingowy S.A. Grupa Kapitałowa. Leasing. Nowoczesny Instrument Finansowania

BANKOWY Fundusz Leasingowy S.A. Grupa Kapitałowa. Leasing. Nowoczesny Instrument Finansowania Leasing Nowoczesny Instrument Finansowania 2 Bankowy Fundusz Leasingowy powstał w roku 1999. Bankowy Fundusz Leasingowy jest częścią Grupy PKOBP SA W 2008 roku Bankowy Fundusz Leasingowy SA oddał w leasing

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Leasing i factoring jako alternatywne źródła pozyskiwania kapitału. Cel ogólny kształcenia: Cele szczegółowe zajęć:

KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Leasing i factoring jako alternatywne źródła pozyskiwania kapitału. Cel ogólny kształcenia: Cele szczegółowe zajęć: KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Leasing i factoring jako alternatywne źródła pozyskiwania kapitału. Cel ogólny kształcenia: zapoznanie z wybranymi aspektami kredytowania firmy. Cele szczegółowe zajęć: 1) wyjaśnić

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 1325)

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 1325) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1325) USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997

Bardziej szczegółowo

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Spis treści 2 Pomysł na firmę / 3 1. Klienci biura pośrednictwa kredytowego / 4 2. Cele i zasoby

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Szaruga Roman Seredyñski. Leasing. ujêcie w ksiêgach rachunkowych korzystaj¹cego i finansuj¹cego

Katarzyna Szaruga Roman Seredyñski. Leasing. ujêcie w ksiêgach rachunkowych korzystaj¹cego i finansuj¹cego Katarzyna Szaruga Roman Seredyñski Leasing ujêcie w ksiêgach rachunkowych korzystaj¹cego i finansuj¹cego Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr Sp. z o.o. Gdańsk 2012 Spis treœci Wstęp...................................................................

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Prawnokarna ochrona obrotu gospodarczego

Spis treści. Część I. Prawnokarna ochrona obrotu gospodarczego Wykaz skrótów... 13 Wstęp... 17 Część I. Prawnokarna ochrona obrotu gospodarczego Wprowadzenie... 21 Rozdział I. Obrót gospodarczy w kodeksowym prawie karnym... 36 1. Przestępstwa menadżerów (nadużycie

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I LEASING W PRAWIE CYWILNYM

ROZDZIAŁ I LEASING W PRAWIE CYWILNYM SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ I LEASING W PRAWIE CYWILNYM... 13 1. Definicja umowy leasingu w prawie cywilnym... 13 2. Strony umowy leasingu... 13 3. Umowa leasingu w prawie podatkowym i prawie cywilnym... 14 4.

Bardziej szczegółowo

Zasady opodatkowania leasingu w CIT

Zasady opodatkowania leasingu w CIT Zasady opodatkowania leasingu w CIT Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych za umowę leasingu uważa się nie tylko umowę tego rodzaju określoną w Kodeksie cywilnym, ale również każdą inną

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 8 czerwca 2001 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów eksportowych o stałych stopach procentowych. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 8 czerwca 2001 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów eksportowych o stałych stopach procentowych. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 8 czerwca 2001 r. Opracowano na podstawie Dz.U. z 2001 r. Nr 73, poz. 762, z 2004 r. Nr 173, poz. 1808. o dopłatach do oprocentowania kredytów eksportowych o stałych

Bardziej szczegółowo

Jak rozliczyć podatkowo taki zakup?

Jak rozliczyć podatkowo taki zakup? Jak rozliczyć podatkowo taki zakup? Nasza spółka użytkowała samochód osobowy w leasingu operacyjnym. Zawarta umowa przewidywała opcję jego wykupu. Po zakończeniu umowy zawarliśmy umowę sprzedaży tego samochodu

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4a (295) Opodatkowanie stron umowy leasingu

Rozdział 4a (295) Opodatkowanie stron umowy leasingu Rozdział 4a (295) Opodatkowanie stron umowy leasingu Art. 17a. Ilekroć w rozdziale jest mowa o: 1) umowie leasingu - rozumie się przez to umowę nazwaną w kodeksie cywilnym, a także każdą inną umowę, na

Bardziej szczegółowo

Z. Pozsar i in.: pośrednictwo finansowe, które jest związane z dokonywaniem transformacji terminów zapadalności oraz płynności bez jednoczesnego

Z. Pozsar i in.: pośrednictwo finansowe, które jest związane z dokonywaniem transformacji terminów zapadalności oraz płynności bez jednoczesnego Shadow banking. Z. Pozsar i in.: pośrednictwo finansowe, które jest związane z dokonywaniem transformacji terminów zapadalności oraz płynności bez jednoczesnego dostępu do środków banku centralnego lub

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... 11. Wprowadzenie... 13

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... 11. Wprowadzenie... 13 5 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Wprowadzenie... 13 Część I. Prawnopodatkowe skutki umów leasingu... 21 Rozdział 1. Cywilnoprawne regulacje leasingu... 23 1.1. Uwagi wstępne... 23 1.2. Pojęcie umowy leasingu...

Bardziej szczegółowo

Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP. Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA

Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP. Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA Wrocław, 22.09.2010 CZYNNIKI MAKROEKONOMICZNE Tekst [24 pkt.] [RGB 0; 0;

Bardziej szczegółowo

Leasing jako instrument finansowy do współfinansowania inwestycji ze środków unijnych. Warszawa, 4 5 marca 2008

Leasing jako instrument finansowy do współfinansowania inwestycji ze środków unijnych. Warszawa, 4 5 marca 2008 Leasing jako instrument finansowy do współfinansowania inwestycji ze środków unijnych Warszawa, 4 5 marca 2008 Agenda prezentacji Leasing jako produkt finansowy Leasing jako koszt kwalifikowalny Formy

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 12 września 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym (druk nr 713)

do ustawy z dnia 12 września 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym (druk nr 713) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 12 września 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym (druk nr 713) U S T A W A z dnia z dnia 17 listopada

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Krajowe i lokalne instrumenty wsparcia ubezpieczeniowego i finansowego ekspansji na rynek turecki

Krajowe i lokalne instrumenty wsparcia ubezpieczeniowego i finansowego ekspansji na rynek turecki Krajowe i lokalne instrumenty wsparcia ubezpieczeniowego i finansowego ekspansji na rynek turecki Katarzyna Smołka, Manager Regionu Katowice, 19.03.2013 r. Obszar ryzyka w transakcjach handlowych Towar

Bardziej szczegółowo

Kredyty inwestycyjne. Sposoby zabezpieczania przed ryzykiem stopy procentowej i ryzykiem walutowym

Kredyty inwestycyjne. Sposoby zabezpieczania przed ryzykiem stopy procentowej i ryzykiem walutowym Jeśli wystarcza nam kapitału, aby wybrać spłatę w ratach malejących, to koszt obsługi kredytu będzie niższy niż w przypadku spłaty kredytu w ratach równych. 8.1. Kredyt - definicja Jak stanowi art. 69

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA INFORMACJA DODATKOWA I I. Szczegółowy zakres wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych, zawierających stan tych aktywów na początek

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

FINANSE W FIRMIE ŹRÓDŁA FINANSOWANIA I OPTYMALIZACJA KOSZTÓW

FINANSE W FIRMIE ŹRÓDŁA FINANSOWANIA I OPTYMALIZACJA KOSZTÓW FINANSE W FIRMIE ŹRÓDŁA FINANSOWANIA I OPTYMALIZACJA KOSZTÓW PODSTAWOWE ŹRÓDŁA FINANSOWANIA Źródła wewnętrzne KAPITAŁY WŁASNE Oszczędności Rodzina, znajomi Własny majątek trwały Wiedza Źródła zewnętrzne

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

WSTĘP. W publikacji zastosowano aktualne w roku 2010 stawki i wskaźniki oraz wykorzystano aktualne druki i formularze podatkowe.

WSTĘP. W publikacji zastosowano aktualne w roku 2010 stawki i wskaźniki oraz wykorzystano aktualne druki i formularze podatkowe. WSTĘP Żaden środek trwały nie wywołuje takiego zainteresowania polskiego ustawodawcy podatkowego jak samochód, a szczególnie samochód osobowy. Ograniczenia dotyczące pojazdów uznanych za samochód osobowy

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie i systematyka podręcznika str. 11. Rozdział 1 Rozpoczęcie działalności gospodarczej str. 13

Wprowadzenie i systematyka podręcznika str. 11. Rozdział 1 Rozpoczęcie działalności gospodarczej str. 13 Spis treści Wprowadzenie i systematyka podręcznika str. 11 Rozdział 1 Rozpoczęcie działalności gospodarczej str. 13 1.1. Prawo gospodarcze str. 15 1.1.1. Działalność gospodarcza str. 15 1.1.2. Prawo gospodarcze

Bardziej szczegółowo

Skuteczna optymalizacja kosztów. Kamila Ciszczonik TaxCare

Skuteczna optymalizacja kosztów. Kamila Ciszczonik TaxCare Skuteczna optymalizacja kosztów Kamila Ciszczonik TaxCare Optymalizacja w pigułce Samochód w działalności gospodarczej Lokal w działalności gospodarczej samozatrudnienie Samochód w działalności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

NAJEM DZIERŻAWA LEASING

NAJEM DZIERŻAWA LEASING NAJEM DZIERŻAWA LEASING NAJEM Tomasz A. Winiarczyk definicja najmu Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje

Bardziej szczegółowo

Szkolenia Standardy Sprawozdawczości Finansowej

Szkolenia Standardy Sprawozdawczości Finansowej Programy motywacyjne oparte na płatnościach akcjami MSSF 2 Instrumenty finansowe wg Ustawy o Rachunkowości lub MSSF Ujawnienia na temat instrumentów finansowych MSSF 7 Aktualności MSR/MSSF Niektóre spółki

Bardziej szczegółowo

WINDYKACJA NALEŻNOŚCI PIENIĘŻNYCH

WINDYKACJA NALEŻNOŚCI PIENIĘŻNYCH Sławomir Turkowski NOWOCZESNA I SKUTECZNA WINDYKACJA NALEŻNOŚCI PIENIĘŻNYCH Aspekty prawne i ekonomiczne Warszawa 2012 2 vademecum wierzyciela NOWOCZESNA I SKUTECZNA WINDYKACJA NALEŻNOŚCI PIENIĘŻNYCH Aspekty

Bardziej szczegółowo

Czy cesja umożliwia zaliczanie rat leasingowych w koszty przez firmę, na rzecz której ta cesja została dokonana?

Czy cesja umożliwia zaliczanie rat leasingowych w koszty przez firmę, na rzecz której ta cesja została dokonana? Czy cesja umożliwia zaliczanie rat leasingowych w koszty przez firmę, na rzecz której ta cesja została dokonana? Pytanie Spółka cywilna podpisała umowę leasingu operacyjnego samochodu osobowego na 2 lata.

Bardziej szczegółowo

Millennium Leasing 1

Millennium Leasing 1 Millennium Leasing 1 O Firmie Millennium Leasing oferuje kompleksowe usługi leasingu Spółka rozpoczęła działalność w dniu 28.03.1991 r. i do maja 2006 działała pod firmą BEL Leasing Sp. z o.o. Bank Millennium

Bardziej szczegółowo

Shadow banking. Dobiesław Tymoczko. Warszawa, 15 listopada 2012 r.

Shadow banking. Dobiesław Tymoczko. Warszawa, 15 listopada 2012 r. Shadow banking Dobiesław Tymoczko Warszawa, 15 listopada 2012 r. Z. Pozsar i in.: pośrednictwo finansowe, które jest związane z dokonywaniem transformacji terminów zapadalności oraz płynności bez jednoczesnego

Bardziej szczegółowo

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 10 września 2014 r. Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku Badaniem objęte zostały 123 przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Leasing. Finansowanie inwestycji z wykorzystaniem leasingu. Mateusz Skubiszewski Dyrektor Handlowy, Członek Zarządu

Leasing. Finansowanie inwestycji z wykorzystaniem leasingu. Mateusz Skubiszewski Dyrektor Handlowy, Członek Zarządu Budapest 27th January 2010 10:16 PM Leasing Finansowanie inwestycji z wykorzystaniem leasingu Mateusz Skubiszewski Dyrektor Handlowy, Członek Zarządu ING Lease (Polska) Sp. z o.o. Wrocław, maj 2010 Agenda

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI KREDYTOWEJ DEUTSCHE BANK POLSKA S.A. 1 DEFINICJE

REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI KREDYTOWEJ DEUTSCHE BANK POLSKA S.A. 1 DEFINICJE REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI KREDYTOWEJ DEUTSCHE BANK POLSKA S.A. 1 DEFINICJE Bank Deutsche Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie. Kredytobiorca będąca Konsumentem osoba fizyczna lub osoby fizyczne wymienione

Bardziej szczegółowo

ND/DZ/1793/10 Dotyczy: odpowiedzi na pytania wykonawców w postępowaniu na leasing zwrotny używanego taboru tramwajowego 105N- nr sprawy DF/401/2010.

ND/DZ/1793/10 Dotyczy: odpowiedzi na pytania wykonawców w postępowaniu na leasing zwrotny używanego taboru tramwajowego 105N- nr sprawy DF/401/2010. Chorzów, dnia 18.08.2010r. ND/DZ/1793/10 Dotyczy: odpowiedzi na pytania wykonawców w postępowaniu na leasing zwrotny używanego taboru tramwajowego 105N- nr sprawy DF/401/2010. W związku z pytaniami wykonawców

Bardziej szczegółowo

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. REGULAMIN WYKUPU PRZEZ BOŚ S.A. WIERZYTELNOŚCI W OBROCIE KRAJOWYM

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. REGULAMIN WYKUPU PRZEZ BOŚ S.A. WIERZYTELNOŚCI W OBROCIE KRAJOWYM BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. REGULAMIN WYKUPU PRZEZ BOŚ S.A. WIERZYTELNOŚCI W OBROCIE KRAJOWYM Warszawa, lipiec 2013r. Rozdział 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Regulamin wykupu przez Bank Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Elementy systemu podatkowego

Elementy systemu podatkowego Elementy systemu podatkowego I. ogólne prawo podatkowe 1. zobowiązania podatkowe i postępowanie podatkowe ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa 1 2. kontrola skarbowa -ustawa z dnia 28 września

Bardziej szczegółowo

Leasing bardziej popularny?

Leasing bardziej popularny? Leasing bardziej popularny? VIII Forum Korporacyjne Finansowanie polskich przedsiębiorstw w okresie spowolnienia gospodarczego Mieczysław Groszek Przewodniczący Komitetu Wykonawczego Polskiego Związku

Bardziej szczegółowo

Jak zapewnić bezpieczeństwo finansowe przedsiębiorstwa? Marek Jakubicz Dyrektor Biura Sprzedaży i Obsługi Polis

Jak zapewnić bezpieczeństwo finansowe przedsiębiorstwa? Marek Jakubicz Dyrektor Biura Sprzedaży i Obsługi Polis Jak zapewnić bezpieczeństwo finansowe przedsiębiorstwa? Marek Jakubicz Dyrektor Biura Sprzedaży i Obsługi Polis Obszary kształtowania i zapewniania bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa Sprzedaż

Bardziej szczegółowo

REKOMENDACJA WDROŻENIOWA FUNDACJI NA RZECZ KREDYTU HIPOTECZNEGO

REKOMENDACJA WDROŻENIOWA FUNDACJI NA RZECZ KREDYTU HIPOTECZNEGO SYGN. 2011.12.12_RWF/NOT/JK REKOMENDACJA WDROŻENIOWA FUNDACJI NA RZECZ KREDYTU HIPOTECZNEGO dotyczy: ZAPEWNIENIE SPÓJNEJ PRAKTYKI BANKOWO- -NOTARIALNEJ W ZAKRESIE KREDYTOWANIA HIPOTECZNEGO Akt, którego

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 10 września 2013 r. Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2012 roku W badaniu uczestniczyło 125 przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Każdorazowo od raty płatności należy wyliczyć różnice kursowe w stosunku do wartości zarachowanego kapitału - jako zobowiązania długoterminowego.

Każdorazowo od raty płatności należy wyliczyć różnice kursowe w stosunku do wartości zarachowanego kapitału - jako zobowiązania długoterminowego. Każdorazowo od raty płatności należy wyliczyć różnice kursowe w stosunku do wartości zarachowanego kapitału - jako zobowiązania długoterminowego. Pytanie Zawarliśmy umowę leasingu operacyjnego we frankach

Bardziej szczegółowo

Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF. MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA

Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF. MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA Łódź, dn. 14.05.2015 Spis treści Jednostkowy rachunek zysków i strat

Bardziej szczegółowo

OMEGA KANCELARIE PRAWNE BROKER. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

OMEGA KANCELARIE PRAWNE BROKER. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sprawozdanie Zarządu z działalności OMEGA KANCELARIE PRAWNE BROKER Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością za okres od dnia 25 lipca 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. I. Podstawowe informacje o Spółce

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 125/Z/2009 Zarządu Łużyckiego Banku Spółdzielczego w Lubaniu z dnia 17.12.2009r. REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Lubań 2009 SPIS TREŚCI: ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Leasing Projekt Standardu 4 grudnia 2013 r.

Leasing Projekt Standardu 4 grudnia 2013 r. www.pwc.com Leasing Projekt Standardu 4 grudnia 2013 r. Kluczowe elementy nowego standardu Definicja leasingu Leasing umowa, w której przekazywane jest prawo do użytkowania składnika aktywów, na pewien

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą. Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie

KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą. Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie Kim jesteśmy? KUKE jest spółką akcyjną z przeważającym udziałem

Bardziej szczegółowo

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego.

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. dr Agnieszka Tułodziecka Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego Historyczne

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE ZWROTNE DLS MŚP W PERSPEKTYWIE BUDŻETOWEJ 2015-2016

FUNDUSZE ZWROTNE DLS MŚP W PERSPEKTYWIE BUDŻETOWEJ 2015-2016 FUNDUSZE ZWROTNE DLS MŚP W PERSPEKTYWIE BUDŻETOWEJ 2015-2016 LWÓWEK 12-08- Malta, 2015 luty r. 2013 Informacje o FRIPWW S.A. (Fundusz Rozwoju i Promocji Województwa Wielkopolskiego S.A. w Poznaniu) Data

Bardziej szczegółowo

Analiza baz danych dot. rynku nieruchomości w Polsce. najważniejsze wnioski i rekomendacje

Analiza baz danych dot. rynku nieruchomości w Polsce. najważniejsze wnioski i rekomendacje Analiza baz danych dot. rynku nieruchomości w Polsce najważniejsze wnioski i rekomendacje Rynek kredytów hipotecznych będzie odgrywał coraz większą rolę w polskiej gospodarce i działalności krajowych banków

Bardziej szczegółowo

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku Grupa BRE Banku zakończyła rok 2012 zyskiem brutto w wysokości 1 472,1 mln zł, wobec 1 467,1 mln zł zysku wypracowanego w 2011 roku (+5,0 mln zł, tj. 0,3%).

Bardziej szczegółowo

Możliwości i bariery stosowania formuły ESCO do finansowania działań służących. efektywności energetycznej

Możliwości i bariery stosowania formuły ESCO do finansowania działań służących. efektywności energetycznej Możliwości i bariery stosowania formuły ESCO do finansowania działań służących poprawie efektywności energetycznej Marek Zaborowski i Arkadiusz Węglarz KAPE S.A. Czym jest ESCO ESCO energy service company,

Bardziej szczegółowo

Aneks nr 2 do Prospektu Emisyjnego MEWA S.A.

Aneks nr 2 do Prospektu Emisyjnego MEWA S.A. ANEKS NR 2 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO MEWA S.A. sporządzonego w związku z publiczną ofertą akcji zwykłych na okaziciela serii D W związku z umową zawartą pomiędzy Emitentem oraz Black Red White S.A. z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstw

Informatyzacja przedsiębiorstw Informatyzacja przedsiębiorstw Izabela Szczęch Politechnika Poznańska ZARZĄDZANIE I PROWADZENIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Elementy rachunkowości Podstawowe zagadnienia kadrowo-płacowe Plan wykładów - Rachunkowość

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz Spis treści Wstęp Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych 1. Standaryzacja i harmonizacja sprawozdań finansowych 2. Cele sprawozdań finansowych 3. Użytkownicy

Bardziej szczegółowo

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego VII Ogólnopolska Konferencja Banku Gospodarstwa Krajowego Przyszłość finansów samorządów terytorialnych dochody, inwestycje,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

Jak instytucje finansowe mogą skorzystać z unijnego wsparcia? Wpisany przez Joanna Dąbrowska

Jak instytucje finansowe mogą skorzystać z unijnego wsparcia? Wpisany przez Joanna Dąbrowska Jednym z programów, w którym uwzględniono potrzeby małych i średnich przedsiębiorców jest Program Ramowy na Rzecz Konkurencyjności i Innowacji 2007-2013. Obok programów o zasięgu krajowym, do dyspozycji

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Sytuacja polskiego sektora bankowego. Warszawa, 22 listopada 2012

Sytuacja polskiego sektora bankowego. Warszawa, 22 listopada 2012 Sytuacja polskiego sektora bankowego Warszawa, 22 listopada 2012 Plan prezentacji Struktura rynku finansowego Uwarunkowania makroekonomiczne Struktura sektora bankowego w Polsce Bilans Należności brutto

Bardziej szczegółowo

Boom na leasing dla MSP: czy warto podpisać umowę i o czym pamiętać

Boom na leasing dla MSP: czy warto podpisać umowę i o czym pamiętać Boom na leasing dla MSP: czy warto podpisać umowę i o czym pamiętać Autor: Krzysztof Tomaszewski Powyższe zalety sprawiają, że przedsiębiorcy coraz chętniej korzystają z tej formy finansowania. Aż o 31,8

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Notatka prezentuje wybrane informacje statystyczne o działalności zagranicznych zakładów

Bardziej szczegółowo

Due diligence projektów PV kwestie podatkowe

Due diligence projektów PV kwestie podatkowe Due diligence projektów PV kwestie podatkowe Katarzyna Klimkiewicz Partner, Doradca Podatkowy Warszawa, 10 maja 2013 r. Agenda Cel i zakres podatkowego due diligence Sukcesja podatkowa Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 5 czerwca 1997 r. o kasach oszczędnościowo-budowlanych i wspieraniu przez państwo oszczędzania na cele mieszkaniowe

USTAWA z dnia 5 czerwca 1997 r. o kasach oszczędnościowo-budowlanych i wspieraniu przez państwo oszczędzania na cele mieszkaniowe Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 5 czerwca 1997 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1997 r. Nr 85, poz. 538, z 2001 r. Nr 4, poz. 27. o kasach oszczędnościowo-budowlanych i wspieraniu przez państwo

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov.

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov. Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych www.finanse.mf.gov.pl 1 2 Ministerstwo Finansów Opodatkowanie przychodów (dochodów)

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I LEASING W PRAWIE CYWILNYM

ROZDZIAŁ I LEASING W PRAWIE CYWILNYM SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ I LEASING W PRAWIE CYWILNYM... 13 1. Definicja umowy leasingu w prawie cywilnym... 13 2. Strony umowy leasingu... 13 3. Umowa leasingu w prawie podatkowym i prawie cywilnym... 14 4.

Bardziej szczegółowo

Przywłaszczenie mienia jako najbardziej typowe zagrożenie fraudowe dla przedsiębiorstw leasingowych

Przywłaszczenie mienia jako najbardziej typowe zagrożenie fraudowe dla przedsiębiorstw leasingowych Przywłaszczenie mienia jako najbardziej typowe zagrożenie fraudowe dla przedsiębiorstw leasingowych Lech Stabiszewski Dyrektor Departamentu Zarządzania Ryzykiem VB Leasing Polska SA Nadzwyczajne Walne

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 16 grudnia 2009 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 16 grudnia 2009 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu, szczegółowego zakresu i terminów przekazywania do Narodowego Banku Polskiego danych niezbędnych do ustalania polityki pieniężnej

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty windykacji wierzytelności bankowych Ujęcie praktyczne

Wybrane aspekty windykacji wierzytelności bankowych Ujęcie praktyczne Wybrane aspekty windykacji wierzytelności bankowych Ujęcie praktyczne Prowadzący: Michał Krawczyk Partner Zarządzający kancelarii Krawczyk i Wspólnicy www.krawczyk-legal.com Specyfika windykacji bankowej?

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 15 Wykaz skrótów................................................ 13 Wprowadzenie................................................. 15 Rozdział 1. Prawa własności intelektualnej....................... 19 1.

Bardziej szczegółowo

Analiza przychodów i kosztów podatkowych emitenta oraz podmiotu uprawnionego z warrantów subskrypcyjnych.

Analiza przychodów i kosztów podatkowych emitenta oraz podmiotu uprawnionego z warrantów subskrypcyjnych. Charakter prawny warrantów subskrypcyjnych oraz konsekwencje podatkowe związane z ich emisją i real Analiza przychodów i kosztów podatkowych emitenta oraz podmiotu uprawnionego z warrantów subskrypcyjnych.

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl t en m l ragek.p f wy kart o rm.bez a D ww w Recenzenci Prof. zw. dr hab. Ewa Kucharska-Stasiak Prof. zw. dr hab. Halina Henzel Opracowanie graficzne i typograficzne Jacek Tarasiewicz Redaktor Jadwiga

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

Perspektywy wejścia na rynki zagraniczne - odejście od schematu współpracy z ubezpieczycielem. Program Rozwoju Eksportu.

Perspektywy wejścia na rynki zagraniczne - odejście od schematu współpracy z ubezpieczycielem. Program Rozwoju Eksportu. Perspektywy wejścia na rynki zagraniczne - odejście od schematu współpracy z ubezpieczycielem Program Rozwoju Eksportu. Współpraca z ubezpieczycielem profilaktyka i niwelowanie strat tradycyjna rola ubezpieczyciela

Bardziej szczegółowo

Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Tytuł XX III Umowa agencyjna

Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Tytuł XX III Umowa agencyjna Istota umowy agencyjnej Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Tytuł XX III Umowa agencyjna art. 758 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), przepisy

Bardziej szczegółowo

SEKURYTYZACJA WIERZYTELNOŚCI LEASINGOWYCH. Aspekty prawne Przemysław Cichulski Warszawa, 4-5 marca 2008 r.

SEKURYTYZACJA WIERZYTELNOŚCI LEASINGOWYCH. Aspekty prawne Przemysław Cichulski Warszawa, 4-5 marca 2008 r. SEKURYTYZACJA WIERZYTELNOŚCI LEASINGOWYCH Aspekty prawne Przemysław Cichulski Warszawa, 4-5 marca 2008 r. Plan prezentacji Istota sekurytyzacji wierzytelności leasingowych Korzyści z sekurytyzacji wierzytelności

Bardziej szczegółowo

Rozdział 5 Przejście autorskich praw majątkowych

Rozdział 5 Przejście autorskich praw majątkowych Art. 41. 1. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej: Rozdział 5 Przejście autorskich praw majątkowych 1. autorskie prawa majątkowe mogą przejść na inne osoby w drodze dziedziczenia lub na podstawie umowy, 2.

Bardziej szczegółowo

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego.

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Tło legislacyjne dla rozważań nad sposobami efektywnego lokowania nadwyżek środków pieniężnych

Bardziej szczegółowo