Określenie metodyki badań składu sitowego, morfologicznego i chemicznego odpadów komunalnych

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Określenie metodyki badań składu sitowego, morfologicznego i chemicznego odpadów komunalnych"

Transkrypt

1 dr hab. inż. Andrzej Jędrczak, prof. UZ ul. Stroma 2B/ Zielona Góra dr inż. Ryszard Szpadt ul. Malinowa Kamieniec Wrocławski Określenie metodyki badań składu sitowego, morfologicznego i chemicznego odpadów komunalnych Sfinansowano ze Środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na zamówienie Ministra Środowiska Kamieniec Wr. Zielona Góra, luty 2006 r.

2 Spis treści 1. Podstawa opracowania Cel i zakres opracowania Aktualny stan wiedzy na temat ilości i składu wytwarzanych w Polsce odpadów komunalnych Wymagania prawne dotyczące prowadzenia monitoringu odpadów komunalnych Przegląd i porównanie krajowych i zagranicznych metodyk prowadzenia badań ilości i jakości odpadów komunalnych Krajowe metodyki badań odpadów komunalnych Zagraniczne metodyki badań odpadów Wybór metodyki przeprowadzenia krajowych badań ilości i składu odpadów komunalnych Szczegółowe przedstawienie proponowanej metodyki prowadzenia badań odpadów komunalnych w Polsce Podstawowe założenia Badania odpadów wytwarzanych regularnie Badania odpadów wytwarzanych nieregularnie Krajowy program badań odpadów komunalnych w Polsce Oszacowanie kosztów realizacji programu badań ilościowych i jakościowych odpadów komunalnych w Polsce Literatura

3 Spis tabel Tabela 1. Zmiany średnich wartości wskaźników wytwarzania odpadów komunalnych, ich gęstości nasypowej, składu frakcyjnego i materiałowego w Warszawie w latach wg badań Skalmowskiego [25, 26]...12 Tabela 2. Skład odpadów komunalnych Poznania wg badań firmy Sogreah [28]...16 Tabela 3. Skład odpadów komunalnych w Krakowie w 2003 roku [27]...17 Tabela 4. Zawartości odpadów opakowaniowych i nieopakowaniowych w domowych odpadach komunalnych we Wrocławiu [30] oraz w Krakowie [27]...18 Tabela 5. Jednostkowe wskaźniki wytwarzania oraz gęstości nasypowe odpadów w Zgorzelcu...18 Tabela 6. Skład granulometryczny odpadów w Zgorzelcu...19 Tabela 7. Skład materiałowy odpadów w Zgorzelcu...19 Tabela 8. Skład sitowy i materiałowy odpadów komunalnych w okresie zimowym z zabudowy wysokiej Grudziądza (środowisko A) [39]...20 Tabela 9. Skład sitowy i materiałowy odpadów komunalnych w okresie zimowym z zabudowy jednorodzinnej Grudziądza (środowisko B) [39]...21 Tabela 10. Skład sitowy i materiałowy odpadów komunalnych w okresie zimowym z zabudowy starego miasta Grudziądza (środowisko C) [39]...21 Tabela 11. Jednostkowe wskaźniki wytworzenia odpadów Zielonej Górze, kg/m a [40]...22 Tabela 12. Gęstości nasypowe odpadów z Zielonej Góry, kg/m 3 [40]...22 Tabela 13. Skład granulometryczny odpadów z Zielonej Góry [40]...23 Tabela 14. Skład materiałowy odpadów z Zielonej Góry, % mas. [40]...24 Tabela 15. Kategorie i podkategorie odpadów, zgodnie z metodologią SWA-Tool [75]...33 Tabela 16. Przegląd metod badań odpadów w krajach Unii Europejskiej [75]...35 Tabela 17. Opis metodyki Modecom TM [36, 37, 75]...36 Tabela 18. Frakcje sortowanych odpadów w metodyce Modecom TM...39 Tabela 19. Opis metodyki badań odpadów wg wytycznych Brandenburgii [56, 75]...43 Tabela 20. Katalog sortowanych frakcji materiałowych wg wytycznych brandenburgskich 45 Tabela 21. Opis metodyk badań odpadów komunalnych w Wielkiej Brytanii [52, 53, 54, 75] 49 Tabela 22. Typowy katalog sortowanych frakcji w UK (I i II poziom)...52 Tabela 23. Opis metodyki badania odpadów w Irlandii [44, 75]...53 Tabela 24. Katalog frakcji i podfrakcji sortowanych odpadów...55 Tabela 25. Wymagana liczba próbek jednostkowych...60 Tabela 26. Określenie niezbędnej liczby prób do badań składu materiałowego odpadów (w oparciu o dane dla odpadów komunalnych z Wrocławia, dla rejonów o nowej zabudowie jednorodzinnej, frakcja mm (lata )...77 Tabela 27. Określenie niezbędnej liczby prób do badań składu materiałowego odpadów (w oparciu o dane dla odpadów komunalnych z Wrocławia, dla rejonów o nowej zabudowie jednorodzinnej, frakcja > 100 mm (lata )...78 Tabela 28. Określenie niezbędnej liczby prób do badań składu materiałowego odpadów (w oparciu o dane niemieckie dla odpadów komunalnych z Dortmundu (rok 1994) dla n=57 prób odpadów [17]...80 Tabela 29. Spodziewane czułości oszacowania średnich udziałów poszczególnych grup materiałowych odpadów przy założonych liczbach prób...81 Tabela 30. Charakterystyka różnych frakcji granulometrycznych odpadów...82 Tabela 31. Zalecany zakres badań poszczególnych frakcji ziarnowych odpadów...83 Tabela 32. Katalog frakcji i podfrakcji odpadów komunalnych

4 Spis rysunków Rys. 1. Porównanie ilości odpadów zbieranych z prognozami ilości odpadów wytwarzanych...11 Rys. 2. Skład odpadów komunalnych Wrocławia w latach Rys. 3. Średni skład odpadów z różnych typów zabudowy Wrocławia...14 Rys. 4. Wilgotność i masa organiczna poszczególnych frakcji odpadów komunalnych...15 Rys. 5. Schemat badań składu granulometrycznego i materiałowego odpadów wg PN-93/Z Rys. 6. Schemat analizy składu ziarnowego i materiałowego odpadów we Wrocławiu [22] 30 Rys. 7. Schemat badania odpadów wg zmodyfikowanej metody SWA Tool [30]...32 Rys. 8. Przesiewanie odpadów na sitach ręcznych...32 Rys. 9. Propozycja karty dostawy odpadów...71 Rys. 10. Schemat podstawowej analizy składu ziarnowego i materiałowego odpadów komunalnych

5 Streszczenie Odpady komunalne są definiowane jako powstające w gospodarstwach domowych, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych. Odpady komunalne mają specyficzny charakter, zmieniający się w zależności od wielu czynników, takich jak: rodzaj zabudowy, nasycenie terenu obiektami usługowymi oraz innymi obiektami niemieszkalnymi, wyposażenie techniczne i sanitarne budynków (szczególnie sposób ogrzewania). Istotny wpływ na skład tych odpadów mają też m.in.: stan zamożności mieszkańców, prowadzone selektywne zbieranie surowców wtórnych oraz kompostowanie przydomowe, a także pory roku. Ze składem materiałowym odpadów wiążą się w bezpośredni sposób ich właściwości. Każdy ze składników charakteryzuje się, bowiem określoną wilgotnością, zawartością substancji organicznej, składników nawozowych, a także wartością ciepła spalania. Dotychczasowe badania były prowadzone w Polsce głównie w dużych miastach: w Warszawie, Wrocławiu, Krakowie, miastach Górnego Śląska. Niewiele było prowadzonych badań odpadów wytwarzanych w mniejszych miastach o różnych zakresach wielkości, a także na terenach wiejskich. Brak jest też informacji dotyczących regionalnego zróżnicowania ilości i składu wytwarzanych odpadów. W nielicznych badaniach ilości i składu odpadów komunalnych prowadzonych w kraju w ostatnich latach stosowano różne metodyki, co spowodowało, że wyniki tych badań są trudno porównywalne ze sobą i nie mogą być wykorzystane także na innych obszarach. Na podstawie przeglądu metodyk badań stosowanych dotychczas w kraju oraz w innych krajach UE, opracowano nową metodykę badań ilościowych i jakościowych odpadów komunalnych, na podstawie której możliwe będzie przeprowadzenie jednolitych w skali kraju badań odpadów, z uwzględnieniem występujących różnic ich ilości i składu, wynikających z wielkości miast i wsi, ich położenia, różnych typów zabudowy, sezonowości, itp. Wdrożenie nowej metodyki badań odpadów w kraju i przeprowadzenie tych badań pozwoli na uzyskanie szeregu wymiernych korzyści i efektów: o efektów ekonomicznych, wynikających z dobrego poznania ilości i składu odpadów wytwarzanych obecnie, umożliwiającego sporządzenie wiarygodnej prognozy zmian składu (przy użyciu np. metodologii LCA-IWM), co pozwoli na dostosowanie wydajności i układów technologicznych projektowanych instalacji sortowania i przetwarzania odpadów do tych danych uniknie się przewymiarowania lub niedowymiarowania, a 5

6 także błędnych rozwiązań technologicznych, obserwowanych obecnie w wielu instalacjach w kraju, zaprojektowanych bez dobrej znajomości składu odpadów, o efektów ekologicznych: - możliwe będzie szczegółowe zbilansowanie ilości i rodzajów wytwarzanych odpadów oraz podjęcie na tej podstawie decyzji dotyczących właściwego postępowania z nimi, zarówno w kontekście ekologicznym, jak i ekonomicznym, - możliwe będzie rozliczenie wymaganych i osiąganych efektów odzysku, w tym recyklingu specyficznych rodzajów odpadów (w tym opakowaniowych, budowlanych), unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych pochodzenia komunalnego, ograniczenia ilości składowanych odpadów niebezpiecznych, itp., - możliwa będzie ocena osiągania założonych celów w planach gospodarki odpadami. 6

7 1. Podstawa opracowania Opracowanie wykonano na zlecenie Ministerstwa Środowiska, jako Zamawiającego. Finansującym wykonanie tego opracowania jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. Autorzy zawarli w dniu umowę nr 18/06/Wn50/NE-OZ-TX/D na wykonanie w/w opracowania. 7

8 2. Cel i zakres opracowania Celem pracy jest przedstawienie metodyki badań ilościowych i jakościowych odpadów komunalnych, na podstawie której możliwe będzie przeprowadzenie jednolitych w skali kraju badań odpadów, z uwzględnieniem występujących różnic ich ilości i składu, wynikających z wielkości miast i wsi, ich położenia, różnych typów zabudowy, sezonowości, itp. Badania ilościowe dotyczą określenia wskaźników jednostkowych i całkowitych wytwarzania odpadów komunalnych z różnych źródeł. Badania jakościowe służą określeniu składu frakcyjnego (zwanego też składem sitowym, mechanicznym lub granulometrycznym), morfologicznego (materiałowego) oraz chemicznego odpadów komunalnych. Zakres pracy obejmuje następujące główne zadania: 1. Przedstawienie aktualnego stanu wiedzy na temat ilości i składu odpadów komunalnych wytwarzanych w Polsce. Przedstawiony będzie przegląd dostępnych (publikowanych) wyników badań odpadów przeprowadzonych w ostatnim okresie w kraju oraz ich metodyk. 2. Wymagania prawne dotyczące prowadzenia monitoringu odpadów komunalnych. 3. Przegląd i porównanie krajowych i zagranicznych metodyk badania ilości i składu odpadów komunalnych (PN w Polsce, metody stosowane w Niemczech, Francji, metody opracowane w projektach UE, inne), 4. Wybór metodyki przeprowadzenia badań krajowych odpadów, uwzględniającej kryteria: - reprezentatywności i wiarygodności uzyskanych wyników, - przydatności wyników do szeregu zastosowań, w tym: planowania rozwiązań gospodarki odpadami, weryfikacji danych statystycznych publikowanych na podstawie sprawozdań przedkładanych przez podmioty gospodarcze, - rozsądnych kosztów prowadzenia badań. 5. Szczegółowe przedstawienie metodyki prowadzenia badań odpadów, uwzględniającej: - kryteria zróżnicowania poboru prób (wielkość jednostki osadniczej, typ zabudowy, pora roku, - sposoby oszacowania i pomiaru ilości wytwarzanych odpadów, 8

9 - sposoby poboru prób, wielkość i liczbę reprezentatywnych prób odpadów do badań jakościowych, - metodyki badań składu granulometrycznego i materiałowego odpadów (wybór frakcji granulometrycznych i materiałowych odpadów, ze szczególnym uwzględnieniem odpadów opakowaniowych, nieopakowaniowych, niebezpiecznych, biodegradowalnych, budowlanych, a także materiałów reklamowych), - metodyki badań fizyko-chemicznych zakres badanych parametrów (ogólnych i szczegółowych), liczba badanych prób, metody oznaczeń, - metodyka oceny i interpretacji wyników badań, sposób przedstawienia wyników, statystyczna ocena wyników, agregacja wyników, zakres wniosków itp. 6. Opracowanie programu badań składu frakcyjnego, morfologicznego i chemicznego, a także jednostkowych ilości wytwarzanych odpadów komunalnych w Polsce, w celu określenia charakterystyki tych odpadów. 7. Oszacowanie kosztów realizacji programu badań ilościowych i jakościowych odpadów komunalnych w Polsce. Wdrożenie nowej metodyki badań odpadów w kraju i przeprowadzenie tych badań pozwoli na uzyskanie szeregu wymiernych korzyści i efektów: o efektów ekonomicznych, wynikających z dobrego poznania ilości i składu odpadów wytwarzanych obecnie, umożliwiającego sporządzenie wiarygodnej prognozy zmian składu (przy użyciu np. metodologii LCA-IWM), co pozwoli na dostosowanie wydajności i układów technologicznych projektowanych instalacji sortowania i przetwarzania odpadów do tych danych uniknie się przewymiarowania lub niedowymiarowania, a także błędnych rozwiązań technologicznych, obserwowanych obecnie w wielu instalacjach w kraju, zaprojektowanych bez dobrej znajomości składu odpadów, o efektów ekologicznych: - możliwe będzie szczegółowe zbilansowanie ilości i rodzajów wytwarzanych odpadów oraz podjęcie na tej podstawie decyzji dotyczących właściwego postępowania z nimi, zarówno w kontekście ekologicznym, jak i ekonomicznym, - rozliczenie wymaganych i osiąganych efektów odzysku, w tym recyklingu specyficznych rodzajów odpadów (w tym opakowaniowych, budowlanych), unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych pochodzenia komunalnego, ograniczenia ilości składowanych odpadów niebezpiecznych, itp., - ocena osiągania założonych celów w planach gospodarki odpadami. 9

10 3. Aktualny stan wiedzy na temat ilości i składu wytwarzanych w Polsce odpadów komunalnych W ustawie o odpadach zdefiniowano odpady komunalne jako powstające w gospodarstwach domowych, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych. Odpady komunalne mają specyficzny charakter, zmieniający się w zależności od wielu czynników takich, jak: rodzaj zabudowy, nasycenie terenu obiektami usługowymi oraz innymi obiektami niemieszkalnymi, wyposażenie techniczne i sanitarne budynków (szczególnie sposób ogrzewania). Istotny wpływ na skład tych odpadów mają też m.in.: stan zamożności mieszkańców, prowadzone selektywne zbieranie surowców wtórnych oraz kompostowanie przydomowe, a także pory roku. Ze składem materiałowym odpadów wiążą się w bezpośredni sposób ich właściwości. Każdy ze składników charakteryzuje się, bowiem określoną wilgotnością, zawartością substancji organicznej, składników nawozowych, a także wartością ciepła spalania. Dotychczasowe badania były prowadzone w Polsce głównie w dużych miastach: w Warszawie, Wrocławiu, Krakowie, miastach Górnego Śląska. Niewiele było prowadzonych badań odpadów wytwarzanych w mniejszych miastach o różnej wielkości, a także na terenach wiejskich. Brak jest też informacji dotyczących regionalnego zróżnicowania ilości i składu wytwarzanych odpadów. W ostatnich kilku latach prowadzone były w kraju nieliczne badania ilości i składu odpadów komunalnych. Stosowano w nich różne metodyki. Ilości odpadów są mierzone głównie przez ważenie samochodów dostarczających odpady na składowiska oraz do zakładów sortowania i kompostowania odpadów na wagach samochodowych. Ze względu na to, że w dużych miastach odpady komunalne są odbierane przez wielu przedsiębiorców, wywożących je do różnych instalacji, nie jest możliwe zbilansowanie w ten sposób całej masy odpadów wytwarzanych i obliczenie wiarygodnych wskaźników wytwarzania odpadów w przeliczeniu na mieszkańca.. Rysunek 1 przedstawia porównanie ilości odpadów komunalnych zbieranych wg GUS z ilościami prognozowanymi w KPGO. Ilości odpadów zbieranych są znacznie niższe od prognozowanych w KPGO [100], co należy przypisać różnym czynnikom, a m.in. temu, że: 10

11 o z zorganizowanych form odbierania odpadów korzysta tylko część mieszkańców, szacuje się, że ok. 90 % mieszkańców kraju, o w sprawozdaniach zaniżane są ilości odpadów przyjmowanych na składowiska dla obniżenia opłat tzw. marszałkowskich, tj. opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska, o tylko część składowisk posiada wagi samochodowe; na tych, które ich nie mają, ilości odpadów szacuje się, z wyraźną tendencją zaniżania masy składowanych odpadów, ze względów wyżej wymienionych, o brak jest oceny wiarygodności prognoz zawartych w KPGO Ilość odpadów, mln Mg Według KPGO Według GUS Lata Rys. 1. Porównanie ilości odpadów zbieranych z prognozami ilości odpadów wytwarzanych Monitoring ilości oraz jakości odpadów komunalnych regularnie prowadzony jest w Warszawie. Jego wyniki były publikowane przez Skalmowskiego [25, 26]. Monitoring ten wykonywany jest zgodnie z metodyką zawartą w PN -93/Z Wybrane wyniki tych badań przedstawiono w tabeli 1. W latach , wykonywano we Wrocławiu trzykrotnie badania składu frakcyjnego i materiałowego odpadów [22, 30, 77]. Stosowano dwie zbliżone do siebie metodyki badań jakościowych. Zakres badań wykonanych w latach (przy zastosowaniu zmodyfikowanej metodologii SWA Tool) był znacznie szerszy niż w latach

12 Tabela 1. Zmiany średnich wartości wskaźników wytwarzania odpadów komunalnych, ich gęstości nasypowej, składu frakcyjnego i materiałowego w Warszawie w latach wg badań Skalmowskiego [25, 26] Parametr Jednostkowa ilość Jednostkowa ilość Gęstość nasypowa Jednostka kg /M a m 3 /M a 1990 / / / / / / /97 190,7 219,4 236,6 248, ,7 302,9 301,2 295,7 257,5 262, ,7 267,6 1,17 1,55 1,65 1,64 1,73 2,05 2,17 2,30 2,24 2,25 2,30 2,39 2,49 2,72 kg / m ,6 142,7 149,5 158,9 136,9 141,9 132,3 133, ,5 110,7 106,4 100, / / / / / / /04 Frakcja 0-10 mm % masy 14,1 11,8 11,8 11,4 10,7 13,2 12,6 11,9 10,0 10,1 9,1 8,6 8,2 5,6 Frakcja % masy mm 27,8 27,5 30,7 25,6 19,9 19,6 19,1 19,4 19,2 16,6 18,3 21,1 19,0 18,5 Frakcja % masy mm 26,3 28,3 28,9 29,6 33,0 32,6 30,0 29,3 28,6 27,2 28,2 27,0 28,5 29,6 Frakcja >100 % masy mm 31,8 32,4 28,6 33,4 36,4 34,6 38,3 39,4 42,2 46,1 44,3 43,3 44,3 46,3 Spożywcze % masy 30,0 33,1 37,2 32,2 34,6 29,4 28,5 32,3 31,2 31,0 33,7 31,6 32,7 32,2 Papier/tektura % masy 19,8 19,6 19,2 20,9 17,7 15,9 16,3 15,2 14,0 12,7 17,1 19,2 14,6 18,4 Tworzywa szt. % masy 7,2 7,9 9,0 11,2 11,7 12,0 12,6 12,3 12,6 14,0 15,1 14,5 16,0 16,5 Tekstylia % masy 2,0 2,6 3,2 2,7 2,7 2,7 2,6 2,3 2,5 2, ,2 Szkło % masy 11,8 11,5 13,9 11,6 13,3 13,6 14,2 13,9 12,6 13,7 11,1 11,4 11,8 11,3 Metale % masy 4,5 6,1 5,6 4,7 4,1 4,9 4,2 4,2 4,2 3, ,0 Pozost. org. % masy 2,6 2,8 2,6 2,4 3,0 3,7 3,3 3,6 2,8 3, ,3 Pozost. nieorg. % masy 4,5 2,9 4,6 5,3 4,7 4,6 5,4 5,9 4,3 3, ,4 Frakcja <10 mm % masy 11,8 11,9 12,6 12,7 10,5 11,4 10,4 9,7 8,8 7, ,9 12

13 Badania prowadzono w czterech porach roku, w trzech charakterystycznych typach zabudowy (środowiskach miejskich): o Środowisko 1 - nowe osiedla z zabudową wielorodzinną, centralny system ogrzewania, o Środowisko 2 - centrum miasta, stara i nowa zabudowa, mieszany system ogrzewania (centralne i indywidualne), o Środowisko 3 - zabudowa rozproszona, peryferyjna, podmiejska, jedno- i wielorodzinna, ogrzewanie lokalne gazowe i węglowe (koksowe). Zestawienie wyników badań składu materiałowego odpadów komunalnych Wrocławia w latach przedstawiono na rys. 2 [30]. W okresie tym zaobserwowano znaczne zmiany w składzie odpadów, tj.: o zmniejszanie się zawartości frakcji drobnej (< 10 mm) i średniej (10-40 mm), które stanowiły łącznie 50-60% masy odpadów w latach 1992/93 oraz 30-40% w latach 2004/05, o istotny wzrost zawartości szkła (od ok. 4,5% w latach do ok. 11% w 2004 roku), co było związane ze wzrostem ilości opakowań szklanych, w tym jednorazowego użytku o znaczny wzrost zawartości tworzyw sztucznych, głównie opakowań jednorazowego użytku, o niewielkie fluktuacje zawartości papieru, o wzrost zawartości odpadów ulegających biodegradacji w latach 2004/05 w porównaniu do roku 1992, kosztem ich zmniejszenia we frakcji mm. papier tworzywa szt. teksty lia metale kuchenne i szkło ogrodowe inne f rakcja 0-10 mm frakcja mm zima 2004/05 jesień 2004 lato 2004 wiosna 2004 zima 1995/96 jesień 1995 wiosna 1993 zima 1992/93 lato % 20% 40% 60% 80% 100% pozostałe bio Rys. 2. Skład odpadów komunalnych Wrocławia w latach

14 Zaobserwowano także istotną, utrzymującą się przez cały okres pomiarów, zmienność składu materiałowego odpadów w poszczególnych porach roku, w szczególności: o największe udziały odpadów kuchennych i ogrodowych obserwowano latem i jesienią, o w seriach zimowej i wiosennej stwierdzono największe udziały frakcji <10 mm. Wpływ rodzaju zabudowy na skład materiałowy odpadów (dla średnich składów odpadów z poszczególnych środowisk, z czterech serii pomiarowych, wykonanych w latach 2004/05) przedstawiono na rys. 3, na którym wykazano, że: o odpady ulegające biodegradacji przeważały we wszystkich środowiskach, jednakże najwięcej było ich w odpadach ze środowiska 3 (domy z ogrodami), o największą ilość papieru zawierały odpady ze środowiska 1, a materiałów inertnych odpady ze środowiska 2, co mogło mieć związek z rodzajem ogrzewania mieszkań, o udziały odpadów wielomateriałowych, drewna i metali były zbliżone we wszystkich środowiskach, o udział frakcji drobnej był największy w odpadach ze środowiska 2, a najmniejszy w odpadach ze środowiska 1. organika papier i tektura tworzywa sztuczne szkło inertne inne frakcja frakcja mm > 1 0 mm ś rodowisko 3 tekstylia metale niebezpieczne wielomateriałowe ś rodowisko 2 ś rodowisko 1 0% 20% 40% 60% 80% 1 00% Rys. 3. Średni skład odpadów z różnych typów zabudowy Wrocławia W zakres badań właściwości odpadów komunalnych Wrocławia wchodziły m.in. następujące oznaczenia, charakteryzujące właściwości paliwowe odpadów: o wilgotność, w % - dla wszystkich frakcji sitowych oraz dla wybranych składników, o masa organiczna, w % s.m. - dla wszystkich frakcji sitowych oraz dla wybranych składników, o ciepło spalania, w MJ/kg Sm - dla wybranych składników odpadów. 14

15 Na rysunku 4 przedstawiono średnie wilgotności i zawartości substancji organicznych odpadów ze wszystkich serii z lat 2004/05 (dla serii wiosennej i letniej przedstawiono wyniki z uwzględnieniem frakcji <10, i mm, a dla serii jesiennej i zimowej <10, oraz mm). Rys. 4. Wilgotność i masa organiczna poszczególnych frakcji odpadów komunalnych Największe zróżnicowanie wilgotności i zawartości substancji organicznej w okresie rocznym wykazywała frakcja najdrobniejsza. Frakcja ta charakteryzowała się jednocześnie najniższą wilgotnością i zawartością składników organicznych, najwyższą wilgotność wykazywała frakcja mm bogata w odpady ulegające biodegradacji. Najwyższą zawartość substancji organicznej stwierdzono we frakcji (100) mm, zawierającej najwięcej składników palnych (papieru i tworzyw sztucznych). Francuska firma Sogreah przeprowadziła w Poznaniu, w maju 2001 roku, badania składu zmieszanych odpadów komunalnych przy zastosowaniu metodyki MODECOM. Wykonano jednak tylko jedną wiosenną serię badań. Analizie poddano 8 prób odpadów, po 2 z czterech środowisk miejskich. Uśrednione wyniki tej serii badań, na podstawie opracowania [28] przedstawiono w tabeli 2. 15

16 Tabela 2. Skład odpadów komunalnych Poznania wg badań firmy Sogreah [28] L.p. Składniki odpadów Zawartość, % 1 Odpady organiczne 23,7 2 Papier 9,7 3 Tektura 4,4 4 Odpady wielomateriałowe 1,5 4 Tkaniny 2,9 6 Produkty sanitarne 2,7 Tworzywa sztuczne 10,8 - folia PP i PE 5,5 7 - butelki PET 1,5 - butelki poliolefinowe 0,7 - opakowania po środkach spożywczych 0,7 - inne 2,4 8 Palne odpady mieszane 3,5 Szkło 9,2 9 - szkło kolorowe 2,7 - szkło białe 6,3 10 Metale 2,1 - aluminium 0,3 11 Niepalne odpady mieszane 4,5 12 Odpady specjalne 1,0 13 Frakcja drobna 20,1 14 Ubytki podczas sortowania 4,0 Razem 100 W 2003 roku przeprowadzono w Krakowie badania składu i ilości odpadów komunalnych w ramach projektu SWA Tool, realizowanego w 5. Programie Ramowym UE. Zestawienie wyników badań - średnich zawartości głównych frakcji odpadów zawiera tabela 3 [27]. Przeprowadzono dwie kampanie poboru prób wiosenną (kwiecień-maj) i jesienną (wrzesień). Wyniki tych badań nie uwzględniają zmienności składu odpadów w okresie zimowym, w którym skład odpadów znacząco odbiega od składu odpadów w pozostałych porach roku. Wyniki badań przeprowadzonych w roku 2003 w Krakowie przy użyciu metodyki SWA Tool oraz w latach we Wrocławiu przy zastosowaniu zmodyfikowanej metodyki SWA Tool, dają możliwości bezpośredniego porównania składów odpadów komunalnych wytwarzanych w tych miastach, z uwzględnieniem specyficznych frakcji, nie objętych innymi metodologiami badań. 16

17 Tabela 3. Skład odpadów komunalnych w Krakowie w 2003 roku [27] Składnik kg/m rok % masy Organiczne, biodegradowalne 91,5 40,50 Drewno 2,6 0,90 Papier, karton 26,4 10,20 Tworzywa sztuczne 29,1 12,10 Szkło 25,5 10,10 Tekstylia 6,8 2,70 Metale 4,2 1,80 Odpady niebezpieczne 0,5 0,20 Odpady wielomateriałowe 8,3 3,10 Odpady obojętne 12,0 5,60 Inne frakcje 10,4 4,10 Frakcja drobna < 10 mm 21,8 8,50 Razem 239,1 100,00 Na podstawie wyników badań we Wrocławiu [30] i w Krakowie [27] obliczono jednostkowe ilości odpadów opakowaniowych i nieopakowaniowych (wydzielonych z frakcji > 40 mm) w odpadach domowych przypadające na mieszkańca i podano w tabeli 4 [31]. Z tego zestawienia wynika, że w odpadach domowych wyższe są zawartości papieru i tektury, tworzyw sztucznych oraz odpadów wielomateriałowych pochodzenia nieopakowaniowego niż opakowaniowego. Odpady opakowaniowe zawierają natomiast zdecydowanie więcej szkła (ok. 8-krotnie), a także metali żelaznych i nieżelaznych. Prognozowane w KPGO ilości odpadów opakowaniowych zawartych w odpadach komunalnych są znacznie wyższe od ilości zmierzonych w odpadach domowych, co oznacza, że znaczna część odpadów opakowaniowych zawarta jest w odpadach z obiektów infrastruktury. Wyniki badań ilościowych i jakościowych odpadów w Zgorzelcu w latach 1998/99 przeprowadzonych przez Haziaka [33], przedstawiono w tabeli 5, 6 i 7. Badania te przeprowadzono w pięciu środowiskach miejskich, tj.: o środowisko I, zabudowa wysoka 10-piętrowa, wielorodzinna, z centralnym ogrzewaniem, o środowisko II, zabudowa niska, 4-pietrowa, wielorodzinna, z centralnym ogrzewaniem, o środowisko III, zabudowa stara, wielorodzinna, piece na węgiel, o środowisko IV, dom jednorodzinny, ogrzewanie gazowe, o środowisko V, dom jednorodzinny, piec na węgiel. 17

18 Tabela 4. Zawartości odpadów opakowaniowych i nieopakowaniowych w domowych odpadach komunalnych we Wrocławiu [30] oraz w Krakowie [27] Wrocław, 278 kg/m a Kraków, 238 kg/m a Materiał Średnio % kg/m a % kg/m a % kg/m a Odpady opakowaniowe Papier, tektura 3,43 9,53 2,70 6,43 3,1 8,0 Tworzywa 5,88 16,34 5,00 11,90 5,4 14,1 sztuczne Szkło 10,14 28,19 9,50 22,60 9,8 25,4 Metale żelazne 0,76 2,11 1,50 3,57 1,1 2,8 Metale nieżelazne 0,60 1,67 0,20 0,40 0,40 1,0 Wielomateriałowe 1,38 3,84 1,20 2,86 1,3 3,4 Razem 22,19 61,68 20,10 47,84 21,1 54,7 Odpady nieopakowaniowe Papier, tektura 4,98 13,80 7,60 18,09 6,3 16,0 Tworzywa 4,99 13,87 7,10 16,9 6,1 15,4 sztuczne Szkło 1,80 5,00 0,60 1,43 1,2 3,2 Metale żelazne 0,49 1,36 0,00 0,00 0,3 0,7 Metale nieżelazne 0,09 0,25 0,10 0,24 0,1 0,3 Wielomateriałowe 1,20 3,34 1,90 4,52 1,6 3,9 Razem 13,55 37,62 17,30 41,18 15,6 39,5 Ogółem 35,74 99,30 37,40 89,02 36,7 94,2 Tabela 5. Jednostkowe wskaźniki wytwarzania oraz gęstości nasypowe odpadów w Zgorzelcu Środowisko Jednostkowy wskaźnik wytwarzania odpadów Gęstość nasypowa kg/m a m 3 /M a kg/m 3 I 307 2, II 329 2, III 326 1, IV 282 1, V 307 2, Miasto 309 1, Badania składu sitowego i materiałowego odpadów komunalnych z Grudziądza wykonano w listopadzie 2001 roku na terenie Składowiska Odpadów Komunalnych dla m. Grudziądz w Zakurzewie [39]. 18

19 Tabela 6. Skład granulometryczny odpadów w Zgorzelcu Frakcja, mm Środ. I Środ. II Środ. III Środ. IV Środ. V Miasto 0-8 3,7 3,8 18,3 24,9 15,8 14, ,3 8,1 16,5 15,3 13,5 12, ,6 19,1 17,1 30,1 13,2 20, ,5 18,3 13,2 10,5 7,9 13, ,5 6,8 4,2 4,6 3,8 5, ,1 8,9 6,3 6,6 4,8 7, ,8 5,2 4,1 2,8 15,9 6,2 > ,5 29,7 20,4 5,2 25,2 20,0 Tabela 7. Skład materiałowy odpadów w Zgorzelcu Frakcja Środ. I Środ. II Środ. III Środ. IV Środ. V Miasto 0-8 mm 3,7 3,8 18,3 24,9 15,8 14,7 Org., biodegrad. 42,2 35,0 13,4 41,6 22,5 31,5 Papier 21,6 24,5 13,9 5,2 5,4 13,4 Karton 7,7 8,7 9,4 3,3 1,6 5,9 Tw. sztuczne 10,2 11,4 7,5 6,7 6,4 8,3 w tym folie 2,5 3,9 2,0 2,5 2,2 2,7 Tekstylia 3,4 4,1 2,9 0,4 4,3 2,8 Drewno 0,2 0,0 0,0 0,0 0,8 0,2 Szkło 6,8 9,1 5,7 12,2 8,7 9,2 Metale 2,7 2,6 3,0 0,7 3,3 2,2 Pozostałe org. 0,0 0,2 0,0 1,8 0,8 0,7 Pozostałe nieorg. 1,5 0,6 26,0 3,2 30,5 11,1 Badaniami objęto trzy strumienie odpadów, zbierane w trzech charakterystycznych dla Grudziądza strukturach zabudowy mieszkaniowej: o Środowisko A: odpady powstające w zabudowie wysokiej (ogrzewanie c.o.), o Środowisko B: odpady powstające w zabudowie niskiej (budownictwo jednorodzinne) (ogrzewanie gazowe), o Środowisko C: odpady powstające w rejonie Starego Miasta, ogrzewanie na węgiel. Skład sitowy odpadów oraz skład materiałowy wydzielonych frakcji, z trzech struktur zabudowy, przedstawiono w tabelach 8, 9 i 10. W odpadach pochodzących z zabudowy starego miasta, udział frakcji drobnej stanowił aż 37,7% ogólnej masy odpadów, zaś w odpadach pochodzących z zabudowy jednorodzinnej tylko 14,2%. We frakcji drobnej dominował popiół i żużel, stąd tak wysoki jej udział w odpadach z dzielnic z ogrzewaniem na węgiel. Odpady 19

20 organiczne ulegające biodegradacji dominowały we frakcji < 70 mm w zabudowie jednorodzinnej (56,1% mas.). Tabela 8. Skład sitowy i materiałowy odpadów komunalnych w okresie zimowym z zabudowy wysokiej Grudziądza (środowisko A) [39] Prześwit sita, mm Odpady Frakcja P O P O P O P O zmieszane Udział frakcji, % 21,7 78,3 46,7 53,3 54,2 45,8 67,0 33,0 100,0 Skład materiałowy frakcji, % wag. Frakcja < 20 mm 100 0,0 46,4 0,0 40,0 0,0 32,4 0,0 21,7 Papier - 17,1 4,9 20,9 6,1 22,1 8,7 22,9 13,4 Karton - 5,0 1,1 6,4 1,2 7,1 1,7 8,4 3,9 Org., biodegradowalne - 37,6 41,1 19,2 39,9 17,1 38,3 11,5 29,4 Szkło - 6,1 2,2 7,0 2,7 7,2 3,7 6,9 4,8 Tekstylia - 13,6 0,8 19,2 3,0 19,6 4,5 22,9 10,6 Tw. sztuczne - 5,0 0,8 6,6 1,6 6,6 2,1 7,6 3,9 w tym folie - 14,2 2,7 18,5 4,7 18,7 7,5 18,4 11,1 Metale żelazne - 0,9 0,0 1,3 0,9 0,5 0,7 0,6 0,7 Metale nieżelazne - 0,6 0,0 0,9 0,0 1,1 0,4 0,8 0,5 Pozostałe organiczne - 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Pozostałe mineralne - 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 P - przesiew, O - odsiew. Najbardziej bogatą w odpady organiczne ulegające biodegradacji frakcję mm wydzielono z odpadów pochodzących z zabudowy wysokiej (76,8% mas.) i jednorodzinnej (77,0% mas.). Zawartość odpadów biodegradowalnych we frakcji mm z odpadów zbieranych w rejonie starego miasta wynosiła tylko ok. 34,6% mas. Najmniej frakcji grubej (>100 mm) zawierały odpady z rejonu starego miasta (22,2% mas.), a najwięcej odpady z zabudowy wysokiej (33,0% mas.). W 2000 roku przeprowadzono w Zielonej Górze szczegółowe badania składu granulometrycznego i materiałowego odpadów komunalnych [40]. Jednostkową próbę stanowiła całkowita masa odpadów zebranych w wytypowanych do badań pojemnikach między dwoma kolejnymi wywozami odpadów przez PGKiM w Zielonej Górze. Badania prowadzono raz w miesiąc przez okres jednego roku. Badaniami objęto cztery środowiska: o Środowisko A: zabudowa wysoka (ogrzewanie c.o., 4 punkty pomiarowe - odpady od 522 mieszkańców), 20

21 Tabela 9. Skład sitowy i materiałowy odpadów komunalnych w okresie zimowym z zabudowy jednorodzinnej Grudziądza (środowisko B) [39] Prześwit sita, mm Odpady Frakcja P O P O P O P O zmieszane Udział frakcji, % 14,2 85,8 52,3 47,7 57,6 42,4 75,2 24,8 100,0 Skład materiałowy frakcji, % wag. Frakcja < 20 mm 100 0,0 27,2 0,0 24,7 0,0 18,9 0,0 14,2 Papier - 26,0 10,8 34,8 10,7 38,0 12,0 53,3 22,3 Karton - 4,1 1,8 5,3 2,3 5,1 2,7 5,7 3,5 Org., biodegradowalne - 45,6 56,1 20,6 52,8 20,6 45,5 20,0 39,2 Szkło - 7,6 1,4 12,1 2,6 11,7 7,0 4,8 6,5 Tekstylia - 3,3 0,0 6,0 0,0 6,7 3,8 0,0 2,9 Tw. sztuczne - 4,8 0,9 7,6 2,3 6,5 3,4 6,4 4,1 w tym folie - 7,6 1,8 11,6 4,1 9,7 5,7 8,9 6,5 Metale żelazne - 0,6 0,0 1,0 0,4 0,6 0,3 1,0 0,5 Metale nieżelazne - 0,6 0,0 1,0 0,0 1,1 0,6 0,0 0,5 Pozostałe organiczne - 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Pozostałe mineralne - 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Tabela 10. Skład sitowy i materiałowy odpadów komunalnych w okresie zimowym z zabudowy starego miasta Grudziądza (środowisko C) [39] Prześwit sita, mm Odpady Frakcja P O P O P O P O zmieszane Udział frakcji, % 37,7 62,3 68,1 31,9 70,9 29,1 77,8 22,2 100,0 Skład materiałowy frakcji, % wag. Frakcja < 20 mm 100 0,0 55,3 0,0 53,2 0,0 48,5 0,0 37,7 Papier - 20,8 7,7 24,1 9,0 22,7 10,5 21,4 13,0 Karton - 1,5 0,0 3,0 0,6 1,8 1,2 0,0 1,0 Org., biodegradowalne - 26,7 15,4 19,1 15,2 20,0 14,6 23,8 16,6 Szkło - 7,2 6,6 0,0 6,3 0,0 5,8 0,0 4,5 Tekstylia - 6,4 0,0 12,4 0,0 13,6 0,0 17,9 4,0 Tw. sztuczne - 12,1 0,9 21,6 1,5 22,2 2,9 23,8 7,5 w tym folie - 11,3 2,3 17,1 3,0 16,9 5,6 11,9 7,0 Metale żelazne - 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Metale nieżelazne - 3,0 1,6 2,6 1,5 2,8 2,1 1,3 1,9 Pozostałe organiczne - 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Pozostałe mineralne - 11,0 10,1 0,0 9,7 0,0 8,8 0,0 6,8 o Środowisko B: rejon Starego Miasta (ogrzewanie mieszane, 1 punkt - odpady od 28 mieszkańców), 21

22 o Środowisko C: zabudowa jednorodzinna (ogrzewanie na węgiel, 2 punkty - od 11 mieszkańców), o Środowisko D: zabudowa jednorodzinnej (ogrzewanie gazowe, 2 punkty - 10 mieszkańców). Wartości jednostkowych wskaźników wytworzenia odpadów przedstawiono w tabeli 11. Tabela 11. Jednostkowe wskaźniki wytworzenia odpadów Zielonej Górze, kg/m a [40] Struktura zabudowy Zakres wartości Wartość średnia Wart. średnia z okresu lata Wart. średnia z okresu zimy Środowisko A Środowisko B Środowisko C Środowisko D Dla zabudowy wielorodzinnej wartości średnie roczne wskaźników wynosiły 239 kg/m a. (środ. A) i 188 kg/m a (środ. B). W zabudowie jednorodzinnej wartości wskaźników przyjmowały wartości 239 kg/m a. (środ. C) i 143 kg/m a. (środ. D). Wartości średnie z okresów letniego i zimowego były porównywalne dla środowisk A i B natomiast różniły się znacznie dla zabudowy jednorodzinnej. Gęstości nasypowe odpadów przedstawiono w tabeli 12. Dla zabudowy wielorodzinnej wartości średnie roczne wskaźników wynosiły 134 i 171 kg/m 3, a dla zabudowy jednorodzinnej odpowiednio 270 kg/m 3 (środowisko C) i 191 kg/m 3 (środowisko D). Wartości średnie z okresów letniego i zimowego różniły się wyraźnie w zabudowie z ogrzewaniem na węgiel, a dla zabudowy z ogrzewaniem gazowym lub c.o. były porównywalne. Tabela 12. Gęstości nasypowe odpadów z Zielonej Góry, kg/m 3 [40] Struktura zabudowy Wartość min. Wartość średnia Wart. śred. z okresu lata Wart. śred. z okresu zimy Środowisko A Środowisko B Środowisko C Środowisko D Skład granulometryczny odpadów przedstawiono w tabeli 13. Odpady z zabudowy wielorodzinnej z ogrzewaniem mieszanym w porównaniu z odpadami z zabudowy wysokiej z c.o. 22

23 zawierały więcej frakcji drobnej 0-8 mm, porównywalne ilości frakcji 8-40 i mm oraz znacznie mniej frakcji grubej > 120 mm. Tabela 13. Skład granulometryczny odpadów z Zielonej Góry [40] Struktura zabudowy Środowisko A Środowisko B Środowisko C Środowisko D Parametr Udział procentowy frakcji w, % 0-8 mm 8-40 mm mm >120 mm zakres wartości 2,8-9,3 16,7-39,1 26,4-44,6 20,0-49,7 średnia 6,6 27,5 34,7 31,2 średnia letnia 7,3 29,9 35,2 27,7 średnia zimowa 5,9 25,1 34,3 34,8 zakres wartości 3,3-35,5 13,1-46,0 15,3-51,5 1,0-38,0 średnia 20,4 31,3 32,3 16,0 średnia letnia 10,4 24,3 41,3 24,0 średnia zimowa 30,4 38,3 23,3 8,0 zakres wartości 0,9-76,2 11,3-44,5 3,3-53,7 0,0-68,6 średnia 40,9 23,4 21,9 13,9 średnia letnia 18,4 24,2 33,0 24,4 średnia zimowa 63,4 22,5 10,9 3,4 zakres wartości 2,6-42,6 6,5-56,5 1,6-39,6 0,0-49,9 średnia 10,3 33,8 35,3 20,7 średnia letnia 8,2 32,8 37,3 21,9 średnia zimowa 12,4 34,7 33,4 19,6 W zabudowie jednorodzinnej, z ogrzewaniem na węgiel, udziały frakcji drobnej (0-8mm) wahały się w bardzo szerokim zakresie od ok. 1 do ok. 76 % wag., z wartością średnią roczną ok. 41% wag. Dla tych obiektów wyraźnie różniły się również wartości średnie z okresu zimowego (ponad 60%) i letniego (18,4%). W zabudowie jednorodzinnej z ogrzewaniem na gaz udziały frakcji drobnej wynosiły średnio w roku 10,3% wag. Udziały wszystkich frakcji były porównywalne w sezonach letnim i zimowym. Skład materiałowy odpadów przedstawiono w tabeli 14. Skład materiałowy odpadów z budynków wielorodzinnych z ogrzewaniem centralnym generalnie w ciągu roku praktycznie nie zmieniał się. Odpady były zasobne w papier i tekturę (śred. 34,5% wag.). Zawierały średnio 6,1 % szkła, 6,8 % tworzyw sztucznych i 3,7 % tekstyliów. Odpady organiczne ulegające biodegradacji występowały w ilościach porównywalnych do wartości średniorocznej (37,8% wag.). Inne składniki organiczne stanowiły odpowiednio: 1,4 i 9,1% ich masy. 23

24 Tabela 14. Skład materiałowy odpadów z Zielonej Góry, % mas. [40] Środowisko A Środowisko B Środowisko C Środowisko D Składniki śred. o. zim. śred. o. letni śred. roczna śred. o. zim. śred. o. letni śred. roczna śred. o. zim. śred. o. letni śred. roczna śred. o. zim. śred. o. letni śred. roczna Papier 29,4 25,2 27,2 14,3 15,8 15,0 2,9 10,9 6,9 13,8 14,9 14,4 Karton 8,4 6,1 7,3 1,3 7,7 4,5 0,6 2,2 1,4 3,6 3,3 3,4 Org., biodegradowalne 33,0 41,8 37,4 38,4 39,4 38,9 20,2 49,4 34,8 43,2 46,2 44,7 Szkło 6,5 5,8 6,1 7,9 13,4 10,7 12,8 9,1 11,0 16,1 13,9 14,9 Tekstylia 4,3 3,0 3,7 1,0 2,8 1,9 0,3 3,8 2,0 2,3 3,2 2,7 Tw. sztuczne 8,9 8,2 8,5 4,5 8,9 6,6 3,3 11,3 7,3 9,4 8,1 8,7 w tym folie 3,5 2,8 3,1 1,1 1,6 1,3 1,2 2,2 1,7 2,8 2,0 2,4 Guma 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Skóra 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Metale żelazne 1,7 1,6 1,7 1,1 4,4 2,7 2,4 3,8 3,1 4,4 2,6 3,5 Metale nieżelazne 0,3 0,3 0,3 0,3 0,0 0,2 0,0 0,0 0,0 0,3 0,1 0,2 Pozostałe organiczne 0,8 1,9 1,4 2,4 0,5 1,5 6,6 4,7 5,6 2,4 0,6 1,5 Pozostałe mineralne 7,5 6,7 7,1 28,8 7,2 18,0 51,3 5,0 28,1 4,9 4,9 4,9 24

25 Odpady z budynku wielorodzinnego z ogrzewaniem mieszanym (środ. B) zawierały mniej makulatury (papieru i tektury), śred. 19,5% wag., w porównaniu z odpadami z budynków wielorodzinnych ogrzewanych centralnie, oraz więcej pozostałych odpadów nieorganicznych (18% mas.). Dotyczyło to zwłaszcza odpadów z okresu sezonu grzewczego. Przykładowo średnia zawartość pozostałych składników nieorganicznych w okresie zimowym wynosiła 28,8% podczas gdy średnie z okresu letniego były 4-krotnie niższe 7,2% (tabela 14). Odpady ulegające biodegradacji występowały w ilości średnio w roku 38,9%, podobne były udziały w okresie zimowym 38,4% wag. i letnim 39,4 % wag.. Odpady z budynków jednorodzinnych z ogrzewaniem na węgiel zawierały mniej makulatury (papieru i tektury) niż odpady z budynków z ogrzewaniem na gaz oraz więcej pozostałych składników nieorganicznych, zwłaszcza w okresie zimowym (sezon grzewczy). Przykładowo, średni udział pozostałych składników nieorganicznych w okresie zimowym wynosił w budynkach z ogrzewaniem na węgiel 51,3% wag. podczas gdy w okresie letnim, w tych budynkach, wynosił 5,0% i był porównywalny do wartości średniorocznej dla budynków ogrzewanych gazowo (4,9% mas.). W budynkach jednorodzinnych odpady ulegające biodegradacji występowały w ilościach (wartości średnie roczne): budynki z ogrzewaniem na węgiel 34,8% mas., budynki z ogrzewaniem na gaz - 44,7% mas.. Przedstawione w tym rozdziale wyniki badań ilości i składu odpadów komunalnych wytwarzanych w dużych miastach Polski wykazują bardzo duże zróżnicowanie, dla którego trudno znaleźć jednoznaczne uzasadnienie. Wpływ na nie mają różne czynniki, a przede wszystkim różne sposoby i miejsca poboru prób, różne metody prowadzenia badań, cząstkowy charakter większości badań (badania prowadzone tylko w niektórych okresach roku). W efekcie, nie jest możliwe miarodajne porównanie wyników, ani ich uogólnienie podanie wartości wskaźnikowych dla dużych miast. 25

26 4. Wymagania prawne dotyczące prowadzenia monitoringu odpadów komunalnych Szereg aktów prawnych zarówno europejskich, jak i polskich, nakłada na wytwórców odpady obowiązek prowadzenia monitoringu odpadów - regularnych badań ilości i jakości zmieszanych odpadów komunalnych, a także poszczególnych ich składników, dla uzyskania niezbędnych informacji o stopniu realizacji wymagań nałożonych przepisami. Wymagania na poziomie UE: o Program Środowisko zawiera m.in. zalecenie: - zmniejszenia ilości odpadów kierowanych do ostatecznego unieszkodliwiania (na składowiska) o 20 % w roku 2010 w porównaniu do roku 2000 i o 50% w roku 2050, - zmniejszenia ilości wytwarzanych odpadów niebezpiecznych o 20% w roku 2010 w porównaniu do roku 2000 i o 50% w porównaniu do roku o Dyrektywa ramowa nakłada obowiązki zmniejszania wytwarzania odpadów, zwiększania ich odzysku i unieszkodliwiania przed składowaniem (hierarchia postępowania z odpadami). o Dyrektywy opakowaniowe nakładają obowiązek osiągania odpowiednich poziomów odzysku, w tym recyklingu odpadów opakowaniowych, których część jest zawarta w odpadach komunalnych. o Dyrektywa składowiskowa nakłada obowiązek zmniejszenia ilości składowanych komunalnych odpadów ulegających biodegradacji (dla takich krajów jak Polska) do 75% w roku 2010, do 50% w roku 2013 i 35% w roku 2020, w porównaniu do ilości tych odpadów wytworzonych w roku o Dyrektywa o odpadach sprzętu elektrycznego i elektronicznego nakłada obowiązki osiągania odpowiednich poziomów recyklingu i odzysku tych odpadów, część z nich pojawia się w odpadach komunalnych. o Rozporządzenie w sprawie statystyki odpadów, nakładające na kraje członkowskie UE obowiązek monitoringu, prowadzenia statystyki i przekazywania danych statystycznych o odpadach wytwarzanych, przetwarzanych, odzyskiwanych i unieszkodliwianych. 26

27 Wymagania na poziomie Polski: o Krajowe przepisy, stanowiące implementację prawa wspólnotowego, w tym zwłaszcza: ustawa o odpadach, ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, ustawa o obowiązkach przedsiębiorców oraz o opłacie produktowej i depozytowej, ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, rozporządzenia dotyczące budowy i eksploatacji składowisk, a także ich monitoringu. o Krajowy plan gospodarki odpadami zawierający wymagania dotyczące poziomów selektywnego zbierania, odzysku, w tym recyklingu, a także unieszkodliwiania wybranych strumieni odpadów. Wymagania na poziomie regionalnym i lokalnym: o Wojewódzkie, powiatowe i gminne plany gospodarki odpadami. o Planowanie i projektowanie instalacji do przetwarzania odpadów. o Planowanie i projektowanie systemów zbierania i odbierania odpadów zbieranych selektywnie. o Opłaty za składowanie odpadów. o Ocena efektywności gospodarki odpadami w oparciu o ustalone wskaźniki. 27

28 5. Przegląd i porównanie krajowych i zagranicznych metodyk prowadzenia badań ilości i jakości odpadów komunalnych 5.1. Krajowe metodyki badań odpadów komunalnych Dotychczasowe badania ilości oraz jakości odpadów komunalnych były prowadzone w Polsce głównie w dużych miastach: Warszawie, Wrocławiu, Krakowie, miastach Górnego Śląska, Zielonej Górze. Brak jest badań odpadów wytwarzanych w mniejszych miastach różnej wielkości, a także na terenach wiejskich. Brak jest też informacji dotyczących regionalnego zróżnicowania ilości i składu wytwarzanych odpadów. Większość badań realizowano w oparciu o normy branżowe i państwowe, zawierające metodyki badania odpadów i kompostów z odpadów komunalnych, tj.: o BN-87/910303: Unieszkodliwianie odpadów miejskich. Pobieranie, przechowywanie i przesyłanie oraz wstępne przygotowanie próbek odpadów do badań. o BN-87/ : Unieszkodliwianie odpadów miejskich. Metody oznaczania wskaźników nagromadzenia. o PN-93/Z-15008/02: Oznaczanie wilgotności całkowitej. o PN-93/Z-15006: Oznaczanie składu morfologicznego. o BN-88/ : Oznaczanie zawartości substancji organicznych w kompoście z odpadów miejskich. o PN-91/Z-15005: Oznaczanie zawartości węgla organicznego w kompoście z odpadów miejskich. o BN-90/ : Oznaczanie zawartości azotu w kompoście z odpadów miejskich. o BN-90/ /01: Badania zawartości fosforu w kompoście z odpadów miejskich. o BN-90/ /02: Oznaczanie fosforu metodą miareczkową. o BN-90/ /03: Oznaczanie fosforu metodą kolorymetryczną. o BN-90/ /01: Badania zawartości potasu w kompoście z odpadów miejskich. o BN-90/ /02: Oznaczanie potasu metodą miareczkową. o BN-90/ /03: Oznaczanie potasu metodą fotometrii płomieniowej. o BN-72/ : Oznaczanie odczynu ph. o BN-88/ : Zawartość szkła i ceramiki. o PN-92/C-04570: Oznaczanie zawartości metali. 28

29 Normy BN-87/910303, BN-87/ oraz PN-93/Z dotyczą poboru prób odpadów, badań jednostkowych wskaźników ilości wytwarzanych odpadów oraz badań składu materiałowego. Były one opracowane w okresie, kiedy gospodarowanie odpadami w kraju miało ograniczony zakres, a liczba wymaganych informacji, zwłaszcza o składzie frakcyjnym i materiałowym odpadów, była zdecydowanie mniejsza niż obecnie. Schemat poboru prób i badań składu ziarnowego oraz morfologicznego odpadów wg PN- 93/Z przedstawiono na rys. 5. Rys. 5. Schemat badań składu granulometrycznego i materiałowego odpadów wg PN-93/Z Podejmowanie decyzji dotyczących wyboru metod przetwarzania odpadów, projektowanie instalacji, ocena ich wydajności, bilansowanie materiałowe procesów sortowania oraz prognozowanie jakości produktów z odpadów wymaga szczegółowego rozpoznania składu i właściwości odpadów komunalnych. Istotne jest zbilansowanie odpadów opakowaniowych z podziałem na rodzaje, a także odpadów ulegających biodegradacji, w kontekście oceny osiąganych poziomów odzysku i recyklingu przed składowaniem itp. Zakres badań przewidzianych wymienionymi normami branżowymi i krajowymi jest daleko niewystarczający do wymienionych celów. 29

30 Aktualnie, stosowanie norm nie jest obligatoryjne, zwłaszcza, jeśli nie spełniają one już współczesnych wymagań. Jednak dla zapewnienia porównywalności wyników badań ilości i składu odpadów komunalnych powinny być przedstawione wytyczne i zalecenia, których stosowanie zapewni odpowiedni poziom wiarygodności uzyskiwanych wyników w skali całego kraju. Poniżej przedstawia się zastosowane w kraju nowe metody badań odpadów komunalnych, stanowiące znaczne rozszerzenie metod będących przedmiotem wymienionych norm. W badaniach prowadzonych we Wrocławiu w latach stosowano rozszerzoną metodykę, dającą odpowiedzi na wiele z postawionych wyżej szczegółowych pytań [22]. Schemat badań składu frakcyjnego i surowcowego odpadów przedstawiono na rys. 6. Rys. 6. Schemat analizy składu ziarnowego i materiałowego odpadów we Wrocławiu [22] Standardowe (zgodne z normami) badania obejmują podział odpadów na 4 frakcje ziarnowe, natomiast badania składu materiałowego (morfologicznego) wykonywane są standardowo dla całej masy odpadów o uziarnieniu powyżej 10 mm. W badaniach wrocławskich 30

31 wprowadzono odrębne badania składu materiałowego poszczególnych frakcji ziarnowych, tj mm, mm oraz > 100 mm. We frakcji mm oznaczano tylko dwie grupy materiałów: składniki ulegające biodegradacji i pozostałe składniki nieorganiczne. W frakcjach mm i > 100 mm oznaczano zawartości 9 składników. Dalsze analizy fizyczne i chemiczne wykonywano odrębnie dla każdej wydzielonej frakcji materiałowej, tj. dla frakcji < 10 mm, frakcji biodegradowalnej zawartej we frakcji mm, 9 materiałów we frakcjach mm i frakcji > 100 mm. Dzięki tak szczegółowemu określeniu składu i właściwości fizyczno-chemicznych poszczególnych materiałów zawartych we frakcjach ziarnowych odpadów możliwe jest prowadzenie symulacji zmian składu odpadów pozostałych po wydzieleniu z odpadów zmieszanych różnych frakcji ziarnowych i materiałowych [79]. Badania odpadów w Zgorzelcu w latach 1998/99 wykonano w oparciu o indywidualną metodyką, stanowiącą rozwinięcie metodyk zawartych w BN i PN [33]. Wyniki tych badań stanowiły podstawę projektu instalacji mechanicznej obróbki odpadów do wydzielenia frakcji ulegającej biodegradacji do fermentacji. W celu szczegółowego ustalenia zawartości składników biodegradowalnych w różnych frakcjach ziarnowych odpadów, analiza sitowa obejmowała podział odpadów na 8 frakcji ziarnowych, tj. 0-8, 8-20, 20-40, 40-70, 70-80, , i > 120 mm. Analiza składu materiałowego obejmowała 12 rodzajów materiałów. Skład chemiczny oznaczono odrębnie dla odpadów z poszczególnych środowisk miejskich, jak również dla wszystkich 12 frakcji materiałowych. Projekt badań odpadów wrocławskich z roku 1999 zawierał (w analizie ziarnowej), oprócz tradycyjnego podziału na frakcje <10 mm, mm, mm oraz > 100 mm, także wydzielenie dodatkowych frakcji, tj. < 20 mm oraz < 60 mm. Te dodatkowe frakcje, po określeniu ich udziałów w całej masie odpadów, zamierzano poddać sortowaniu: tj. frakcję mm podzielić jedynie na składniki organiczne biodegradowalne i pozostałe, a frakcję mm analizować tak, jak frakcję mm. Ten podział miał na celu zbadanie, jakie byłyby ilości i skład odpadów po mechanicznym sortowaniu w celu wydzielenia materiałów do termicznej przeróbki (frakcja > 60 mm) oraz biologicznej stabilizacji przed usunięciem na składowisko (frakcja < 60 mm lub mm), a także ewentualnie po odsianiu frakcji drobnej (< 20 mm) w celu bezpośredniego usunięcia na składowisko. W badaniach odpadów we Wrocławiu, w latach 2004/05, zastosowano zmodyfikowaną europejską metodę SWA Tool, której oryginalną wersję opisano w rozdziale 5.2. Badania od- 31

32 padów w Poznaniu w 2001 roku przeprowadzono metodą MODECOM, opisaną w rozdziale 5.2. [28]. Badania odpadów we Wrocławiu w latach , w czterech seriach: wiosna (W), lato (L), jesień (J), zima (Z) obejmowały [30]: o wydzielenie frakcji <10 mm, mm, mm, mm, mm oraz > 100 mm, o podział frakcji >100 mm i mm z serii W i L oraz frakcji >100 mm, mm i mm z serii J, Z na 11 kategorii materiałowych i 34 podkategorie, o podział frakcji mm z serii W, L oraz frakcji mm z serii J i Z na 11 kategorii. głównych. Wykaz kategorii głównych oraz podkategorii, przyjęto zgodnie z metodologią SWA-Tool (tabela 15). Schemat sortowania odpadów przedstawiono na rysunku 7. Zdjęcie obrazujące przesiewanie odpadów zawiera rysunek 8. Rys. 7. Schemat badania odpadów wg zmodyfikowanej metody SWA Tool [30] Rys. 8. Przesiewanie odpadów na sitach ręcznych 32

UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI

UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska 65-516 Zielona Góra ul. Prof. Z. Szafrana 15 NIP 973-07-13-421; REG. 977-92-41-47 INSTYTUT INŻYNIERII ŚRODOWISKA tel.: fax.: e-mail: (0-prefix-68)

Bardziej szczegółowo

Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2014

Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2014 Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2014 - założenia dotyczące selektywnego zbierania, segregacji i recyklingu w Polsce Doc. dr Lidia Sieja Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Katowice Szczecin, marzec

Bardziej szczegółowo

Badania morfologii, właściwości fizykochemicznych i wartości opałowej odpadów dla Regionu tarnowskiego

Badania morfologii, właściwości fizykochemicznych i wartości opałowej odpadów dla Regionu tarnowskiego Badania morfologii, właściwości fizykochemicznych i wartości opałowej odpadów dla Regionu tarnowskiego Badania prowadzone przez: Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach ROT Recycling Odpady

Bardziej szczegółowo

5.3. PROGNOZA WYTWARZANIA ODPADÓW W SEKTORZE KOMUNALNYM w latach z podziałem na sektory

5.3. PROGNOZA WYTWARZANIA ODPADÓW W SEKTORZE KOMUNALNYM w latach z podziałem na sektory 5.3. PROGNOZA WYTWARZANIA ODPADÓW W SEKTORZE KOMUNALNYM w latach 2011 2019 z podziałem na sektory Prognoza wytwarzania odpadów komunalnych została przedstawiona z podziałem na 6 sektorów miasta Białegostoku.

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie składu morfologicznego. Prof. dr hab. inż. Andrzej Jędrczak Uniwersytet Zielonogórski

Oznaczanie składu morfologicznego. Prof. dr hab. inż. Andrzej Jędrczak Uniwersytet Zielonogórski Oznaczanie składu morfologicznego Prof. dr hab. inż. Andrzej Jędrczak Uniwersytet Zielonogórski Pobieranie i przygotowywanie próbek Przedmiot procedury - metoda oznaczania składu morfologicznego odpadów

Bardziej szczegółowo

5. PROGNOZOWANE ZMIANY W GOSPODARCE ODPADAMI KOMUNALNYMI

5. PROGNOZOWANE ZMIANY W GOSPODARCE ODPADAMI KOMUNALNYMI 5. PROGNOZOWANE ZMIANY W GOSPODARCE ODPADAMI KOMUNALNYMI 5.1. PROGNOZY ILOŚCI WYTWARZANYCH ODPADÓW KOMUNALNYCH Przewidywane zmiany ilości odpadów dla gminy Włoszczowa opracowano na podstawie przyjętych

Bardziej szczegółowo

ZMIENNOŚĆ SKŁADU I WŁAŚCIWOŚCI ODPADÓW KOMUNALNYCH MIASTA WROCŁAWIA W LATACH 1992-2004

ZMIENNOŚĆ SKŁADU I WŁAŚCIWOŚCI ODPADÓW KOMUNALNYCH MIASTA WROCŁAWIA W LATACH 1992-2004 VI MIĘDZYNARODOWE FORUM GOSPODARKI ODPADAMI EFEKTYWNOŚĆ GOSPODAROWANIA ODPADAMI VI-TH INTERNATIONAL WASTE FORUM EFFICIENCY OF WASTE MANAGEMENT POZNAŃ LICHEŃ STARY, MAJ/CZERWIEC 2005 Iwona MAĆKÓW, Henryk

Bardziej szczegółowo

RYNEK BIOMASY W POLSCE ZINTEGROWANY SYSTEM GOSPODARKI BIODEGRADOWALNYMI. Zbigniew Grabowski Politechnika Krakowska

RYNEK BIOMASY W POLSCE ZINTEGROWANY SYSTEM GOSPODARKI BIODEGRADOWALNYMI. Zbigniew Grabowski Politechnika Krakowska RYNEK BIOMASY W POLSCE ZINTEGROWANY SYSTEM GOSPODARKI KOMUNALNYMI ODPADAMI BIODEGRADOWALNYMI Zbigniew Grabowski Politechnika Krakowska W Krajowym planie gospodarki odpadami zgodnie z Dyrektywą składowiskową

Bardziej szczegółowo

Frakcja positowa wydzielić co dalej?

Frakcja positowa wydzielić co dalej? Frakcja positowa wydzielić co dalej? dr inż. Andrzej Białowiec Katedra Biotechnologii w Ochronie Środowiska, UWM Olsztyn e-mail: andrzej.bialowiec@uwm.edu.pl tel. 089 523 38 76 Charakterystyka jakościowa

Bardziej szczegółowo

4.3. PROGNOZA WYTWARZANIA ODPADÓW W SEKTORZE KOMUNALNYM w latach

4.3. PROGNOZA WYTWARZANIA ODPADÓW W SEKTORZE KOMUNALNYM w latach 4.3. PROGNOZA WYTWARZANIA ODPADÓW W SEKTORZE KOMUNALNYM w latach 2011-2019 Prognoza wytwarzania odpadów komunalnych została przedstawiona ogółem dla całego obszaru miasta Białegostoku. Prognoza została

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami doc. dr Lidia Sieja Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Plan krajowy w gospodarce

Bardziej szczegółowo

BADANIE SKŁADU MORFOLOGICZNEGO I FRAKCYJNEGO STRUMIENI ODPADÓW KOMUNALNYCH POWSTAJĄCYCH NA TERENIE ZWIĄZKU GMIN ZAGŁĘBIA MIEDZIOWEGO I KWARTAŁ

BADANIE SKŁADU MORFOLOGICZNEGO I FRAKCYJNEGO STRUMIENI ODPADÓW KOMUNALNYCH POWSTAJĄCYCH NA TERENIE ZWIĄZKU GMIN ZAGŁĘBIA MIEDZIOWEGO I KWARTAŁ z BADANIE SKŁADU MORFOLOGICZNEGO I FRAKCYJNEGO STRUMIENI ODPADÓW KOMUNALNYCH POWSTAJĄCYCH NA TERENIE ZWIĄZKU GMIN ZAGŁĘBIA MIEDZIOWEGO I KWARTAŁ Zamawiający: Związek Gmin Zagłębia Miedziowego ul. Mała

Bardziej szczegółowo

BADANIE SKŁADU MORFOLOGICZNEGO I FRAKCYJNEGO STRUMIENI ODPADÓW KOMUNALNYCH POWSTAJĄCYCH NA TERENIE ZWIĄZKU GMIN ZAGŁĘBIA MIEDZIOWEGO II KWARTAŁ

BADANIE SKŁADU MORFOLOGICZNEGO I FRAKCYJNEGO STRUMIENI ODPADÓW KOMUNALNYCH POWSTAJĄCYCH NA TERENIE ZWIĄZKU GMIN ZAGŁĘBIA MIEDZIOWEGO II KWARTAŁ z BADANIE SKŁADU MORFOLOGICZNEGO I FRAKCYJNEGO STRUMIENI ODPADÓW KOMUNALNYCH POWSTAJĄCYCH NA TERENIE ZWIĄZKU GMIN ZAGŁĘBIA MIEDZIOWEGO II KWARTAŁ Zamawiający: Związek Gmin Zagłębia Miedziowego ul. Mała

Bardziej szczegółowo

Proces Innowacji. Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska. Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska. Wrocław, 23 listopad 2011

Proces Innowacji. Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska. Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska. Wrocław, 23 listopad 2011 Proces Innowacji Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska Wrocław, 23 listopad 2011 Zakres Cel procesu innowacji na Dolnym Śląsku Przedstawienie scenariuszy

Bardziej szczegółowo

Wyszczególnienie Odpady z gospodarstw domowych w %

Wyszczególnienie Odpady z gospodarstw domowych w % Ustalenie wartości opałowej odpadów kierowanych do planowanego ITPOK W 2009 roku zostały przeprowadzone badania składu morfologicznego oraz właściwości technologicznych odpadów komunalnych z gospodarstw

Bardziej szczegółowo

AKTUALNY STAN I NIEZBĘDNE DZIAŁANIA WYZNACZONE W PLANACH GOSPODARKI ODPADAMI W POLSCE

AKTUALNY STAN I NIEZBĘDNE DZIAŁANIA WYZNACZONE W PLANACH GOSPODARKI ODPADAMI W POLSCE Lidia SIEJA Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych ul. Kossutha 6, 4-843 Katowice AKTUALNY STAN I NIEZBĘDNE DZIAŁANIA WYZNACZONE W PLANACH GOSPODARKI ODPADAMI W POLSCE 1. Wprowadzenie Trwa aktualnie

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ULEGAJĄCYMI BIODEGRADACJI

PROBLEMY GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ULEGAJĄCYMI BIODEGRADACJI PROBLEMY GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ULEGAJĄCYMI BIODEGRADACJI Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska Instytut Inżynierii Ochrony Środowiska ryszard.szpadt@pwr.wroc.pl 1. Wprowadzenie Ograniczenie

Bardziej szczegółowo

Fundacja Naukowo Techniczna Gdańsk. Dr inż. Bogdan Sedler Mgr Henryk Herbut

Fundacja Naukowo Techniczna Gdańsk. Dr inż. Bogdan Sedler Mgr Henryk Herbut Fundacja Naukowo Techniczna Gdańsk Dr inż. Bogdan Sedler Mgr Henryk Herbut Gdańsk, 2012 Odpady komunalne Odpady komunalne to odpady powstające w gospodarstwach domowych, a także odpady nie zawierające

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w krajowym planie gospodarki odpadami

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w krajowym planie gospodarki odpadami Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w krajowym planie gospodarki odpadami Lidia Sieja Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Wrocław, marzec 2012 Dyrektywa ramowa

Bardziej szczegółowo

Ocena cyklu życia (LCA) systemów gospodarki odpadami

Ocena cyklu życia (LCA) systemów gospodarki odpadami Ocena cyklu życia (LCA) systemów gospodarki odpadami Emilia den Boer Instytut Inżynierii Ochrony Środowiska Politechnika Wrocławska XVI Ogólnopolska Konferencja Szkoleniowa - Kompleksowa gospodarka odpadami;

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Gospodarki Odpadami

Krajowy Program Gospodarki Odpadami Krajowy Program Gospodarki Odpadami KPGO został sporządzony jako realizacja przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 oraz z 2002 r. Nr 41, poz. 365 i Nr 113, poz.

Bardziej szczegółowo

Regiony gospodarowania odpadami komunalnymi definicja regionalnej instalacji. Katowice, 12 grudnia 2011 r.

Regiony gospodarowania odpadami komunalnymi definicja regionalnej instalacji. Katowice, 12 grudnia 2011 r. Regiony gospodarowania odpadami komunalnymi definicja regionalnej instalacji Katowice, 12 grudnia 2011 r. Uwarunkowania ogólne hierarchia postępowania z odpadami Unieszkodliwianie Odzysk (w tym odzysk

Bardziej szczegółowo

Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami

Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Doc dr Lidia Sieja INSTYTUT EKOLOGII TERENÓW UPRZEMYSŁOWIONYCH Katowice Bilans odpadów wytworzonych w 2004r Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Założenia systemu gospodarowania odpadami i kalkulacja opłat dla gminy zamieszkałej przez 50 000 mieszkańców przykład

Założenia systemu gospodarowania odpadami i kalkulacja opłat dla gminy zamieszkałej przez 50 000 mieszkańców przykład Założenia systemu gospodarowania odpadami i kalkulacja opłat dla gminy zamieszkałej przez 50 000 mieszkańców przykład Dobre praktyki NFOŚiGW Warszawa 26 01 2012 Obowiązki Gminy Zapewnianie warunków ograniczenia

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Wierzbinek za 2013 r.

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Wierzbinek za 2013 r. Gmina Wierzbinek Pl. Powstańców Styczniowych 110 62-619 Sadlno Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Wierzbinek za 2013 r. Wierzbinek 2014-1 - 1. Wprowadzenie 1.1. Cel przygotowania

Bardziej szczegółowo

Ekologia to eksperckim głosem o faktach

Ekologia to eksperckim głosem o faktach Ekologia to eksperckim głosem o faktach Emilia den Boer Zakład technologii odpadów i remediacji gruntów, Politechnika Wrocławska Konferencja Prasowa Dolnośląskiej Inicjatywy Samorządowej, 10.02.2015 Zakres

Bardziej szczegółowo

ODZYSK PAPIERU, METALI, TWORZYW SZTUCZNYCH I SZKŁA W INSTALACJACH MBP

ODZYSK PAPIERU, METALI, TWORZYW SZTUCZNYCH I SZKŁA W INSTALACJACH MBP Andrzej JĘDRCZAK Instytut Inżynierii Środowiska Uniwersytet Zielonogórski ODZYSK PAPIERU, METALI, TWORZYW SZTUCZNYCH I SZKŁA W INSTALACJACH MBP 1. Wprowadzenie Dyrektywa ramowa wprowadza w art. 11 ust.

Bardziej szczegółowo

Nowy system gospodarowania odpadami komunalnymi - obowiązki wynikające ze nowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Nowy system gospodarowania odpadami komunalnymi - obowiązki wynikające ze nowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. URZĄD MARSZAŁKOWSKI WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO WYDZIAŁ OCHRONY ŚRODOWISKA Nowy system gospodarowania odpadami komunalnymi - obowiązki wynikające ze nowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Bardziej szczegółowo

Nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Projekty rozporządzeń wykonawczych Krystyna Szpadt XXXVIII Zjazd Krajowego Forum Dyrektorów Zakładów Oczyszczania Miast Wisła 26.05.2011 Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Logistyka, koszty i jakość selektywnej zbiórki bioodpadów z odpadów komunalnych - doświadczenia z Włoch i Polski

Logistyka, koszty i jakość selektywnej zbiórki bioodpadów z odpadów komunalnych - doświadczenia z Włoch i Polski Logistyka, koszty i jakość selektywnej zbiórki bioodpadów z odpadów komunalnych - doświadczenia z Włoch i Polski dr Grzegorz Hoppe Poznań, 08.10.2013 Aspekty prawne Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 o odpadach

Bardziej szczegółowo

PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO KONSORCJUM: IETU Katowice IMBiGS CGO Katowice GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI Plan z 2003r zakładał że do do roku 2010 na terenie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXVIII / 209 / 12 RADY MIASTA LĘDZINY. z dnia 29 listopada 2012 r.

UCHWAŁA NR XXVIII / 209 / 12 RADY MIASTA LĘDZINY. z dnia 29 listopada 2012 r. UCHWAŁA NR XXVIII / 209 / 12 RADY MIASTA LĘDZINY z dnia 29 listopada 2012 r. w sprawie sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w krajowym planie gospodarki odpadami

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w krajowym planie gospodarki odpadami Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w krajowym planie gospodarki odpadami Lidia Sieja Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Katowice, luty 2012 Cele określone

Bardziej szczegółowo

Raport końcowy. Zamawiający: Związek Gmin Zagłębia Miedziowego ul. Mała Polkowice

Raport końcowy. Zamawiający: Związek Gmin Zagłębia Miedziowego ul. Mała Polkowice BADANIA ILOŚCIOWE I JAKOŚCIOWE ODPADÓW KOMUNALNYCH, UMOŻLIWIAJĄCE OKREŚLENIE ILOŚCI WYTWARZANYCH PRZEZ MIESZKAŃCÓW ODPADÓW POWSTAJĄCYCH NA TERENIE ZWIĄZKU GMIN ZAGŁĘBIA MIEDZIOWEGO RAPORT KOŃCOWY Zamawiający:

Bardziej szczegółowo

ZOBOWIĄZANIA UNIJNE POLSKI W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI

ZOBOWIĄZANIA UNIJNE POLSKI W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ZOBOWIĄZANIA UNIJNE POLSKI W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI Beata B. Kłopotek Departament Gospodarki Odpadami Gdańsk, dnia 16 października 2012 r. Plan prezentacji 1. Dyrektywy unijne odnoszące

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Właściwości odpadów komunalnych

GOSPODARKA ODPADAMI. Właściwości odpadów komunalnych GOSPODARKA ODPADAMI Właściwości odpadów komunalnych Maćków I.,Małysa H.,Sebastian M., Szpadt R.:ZMIENNOŚĆ SKŁADU I WŁAŚCIWOŚCI ODPADÓW KOMUNALNYCH MIASTA WROCŁAWIA 1 CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA CHARAKTER ODPADÓW

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Miasta Sanoka za 2014r.

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Miasta Sanoka za 2014r. 2015 Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Miasta Sanoka za 2014r. mgr inż. Anna Kwolek Gmina Miasta Sanoka 2015-04-23 1. Wstęp Niniejsze opracowanie stanowi jedno z zadań Gminy

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi w Gminie Puławy za 2015 rok

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi w Gminie Puławy za 2015 rok Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi w Gminie Puławy za 2015 rok Puławy, 29 kwietnia 2016 r. 1. Podstawa prawna i cel przygotowania analizy Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi w Gminie

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna ZAŁĄCZNIK NR 5 Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna Załącznik Nr 2 do SIWZ Załącznik Nr 1 do SOPZ Lista kontrolna Propozycja listy kontrolnej

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY ROKICINY ZA 2014 R.

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY ROKICINY ZA 2014 R. Urząd Gminy Rokiciny ul. Tomaszowska 9 97-221 Rokiciny ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY ROKICINY ZA 2014 R. Rokiciny kwiecień 2015 r. Spis treści 1. Wstęp. 3 2. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

4.4. WIELKOŚĆ SELEKTYWNEGO ZBIERANIA ZAPEWNIAJĄCA OSIĄGNIĘCIE WYMAGANYCH POZIOMÓW ODZYSKU w latach

4.4. WIELKOŚĆ SELEKTYWNEGO ZBIERANIA ZAPEWNIAJĄCA OSIĄGNIĘCIE WYMAGANYCH POZIOMÓW ODZYSKU w latach 4.4. WIELKOŚĆ SELEKTYWNEGO ZBIERANIA ZAPEWNIAJĄCA OSIĄGNIĘCIE WYMAGANYCH POZIOMÓW ODZYSKU w latach 2011-2019 4.4.1. PODSTAWOWE ZAŁOśENIA I PRZYJĘTA METODYKA Zobowiązanie do osiągnięcia odpowiednich poziomów

Bardziej szczegółowo

BADANIE MORFOLOGII ODPADÓW NA TERENIE ZWIĄZKU GMIN POWIATU DZIERŻONIOWSKIEGO ZGPD7 W DZIERŻONIOWIE

BADANIE MORFOLOGII ODPADÓW NA TERENIE ZWIĄZKU GMIN POWIATU DZIERŻONIOWSKIEGO ZGPD7 W DZIERŻONIOWIE ; tel: (042) 63747 71; fax: (042) 637 55 67, e-mail: obrem@ikki.pl; http://www.ikki.pl/obrem NIP: 724-00-05, REGON: 000145282, Konto: BANK PKO S.A. II O/Łódź 9612403028111100002822 1726 BADANIE MORFOLOGII

Bardziej szczegółowo

Gospodarka odpadami komunalnymi w świetle znowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Gospodarka odpadami komunalnymi w świetle znowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Gospodarka odpadami komunalnymi w świetle znowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Urząd Miejski Wrocławia Departament Nieruchomości i Eksploatacji Wydział Środowiska i Rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Malbork za 2015r. GMINA MALBORK

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Malbork za 2015r. GMINA MALBORK Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Malbork za 2015r. GMINA MALBORK I. Wstęp. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce za rok 2014

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce za rok 2014 Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce za rok 2014 1. Cel przygotowania analizy Analizę stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy i Miasta

Bardziej szczegółowo

ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE MIASTA I GMINY SZCZEBRZESZYN ZA 2014 ROK SZCZEBRZESZYN, KWIECIEŃ 2015 ROK

ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE MIASTA I GMINY SZCZEBRZESZYN ZA 2014 ROK SZCZEBRZESZYN, KWIECIEŃ 2015 ROK URZĄD MIEJSKI W SZCZEBRZESZYNIE ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE MIASTA I GMINY SZCZEBRZESZYN ZA 2014 ROK SZCZEBRZESZYN, KWIECIEŃ 2015 ROK Wprowadzenie Cel przygotowania analizy Niniejszy

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNLNYMI NA TERENIE GMINY JUCHNOWIEC KOŚCIELNY. na dzień r.

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNLNYMI NA TERENIE GMINY JUCHNOWIEC KOŚCIELNY. na dzień r. ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNLNYMI NA TERENIE GMINY JUCHNOWIEC KOŚCIELNY Podstawa prawna: na dzień 31.12.214r. Zgodnie z art. 3. ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY GRZEGORZEW ZA 2016 ROK

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY GRZEGORZEW ZA 2016 ROK ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY GRZEGORZEW ZA 2016 ROK Grzegorzew, 25 kwietnia 2017r. I. CEL I ZAŁOŻENIA ANALIZY Zgodnie z art.3 ust.2 pkt 10 ustawy z dnia 13 września 1996r.

Bardziej szczegółowo

Warta Bolesławiecka, 13 kwietnia 2017r.

Warta Bolesławiecka, 13 kwietnia 2017r. ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY WARTA BOLESŁAWIECKA ZA 2016 r. SPORZĄDZIŁ: Tomasz Kozioł Inspektor ds. ochrony środowiska i gospodarki odpadami Warta Bolesławiecka, 13 kwietnia

Bardziej szczegółowo

RAPORT BADANIA MORFOLOGII ODPADÓW KOMUNALNYCH POCHODZĄCYCH Z TERENU MIASTA GDAŃSKA. Warszawa, styczeń 2014 r.

RAPORT BADANIA MORFOLOGII ODPADÓW KOMUNALNYCH POCHODZĄCYCH Z TERENU MIASTA GDAŃSKA. Warszawa, styczeń 2014 r. RAPORT BADANIA MORFOLOGII ODPADÓW KOMUNALNYCH POCHODZĄCYCH Z TERENU MIASTA GDAŃSKA Warszawa, styczeń 2014 r. RAPORT DLA ZADANIA: Badania morfologii odpadów komunalnych pochodzących z terenu miasta Gdańska

Bardziej szczegółowo

Mechaniczno biologiczne metody przetwarzania odpadów (MBP) technologie wykorzystania

Mechaniczno biologiczne metody przetwarzania odpadów (MBP) technologie wykorzystania Mechaniczno biologiczne metody przetwarzania odpadów (MBP) technologie wykorzystania odpadów dr Lidia Sieja Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych - Katowice Tarnów, grudzień 2014 Stan gospodarki

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI W 2013 R.

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI W 2013 R. ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI W 2013 R. Związek Międzygminny Eko Przyszłość z siedzibą przy ul. Arciszewskiego 10 w Nowej Soli zrzesza 13 Gmin (członków Związku) z powiatów: zielonogórskiego

Bardziej szczegółowo

Cz. 4 Dział V. Dr inż. Paweł Szyszkowski STROBILUS Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Zielona Góra, r.

Cz. 4 Dział V. Dr inż. Paweł Szyszkowski STROBILUS Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Zielona Góra, r. Sporządzanie sprawozdań o odebranych odpadach komunalnych, odebranych nieczystościach ciekłych oraz realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi Cz. 4 Dział V Dr inż. Paweł Szyszkowski

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie miasta Żory za 2014 rok

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie miasta Żory za 2014 rok ZGOK.7035.13.2015.JL Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie miasta Żory za 2014 rok Żory, 30.04.2015r. 1 1. WPROWADZENIE 1.1. Cel przygotowania Analizy. Niniejszy dokument stanowi roczną

Bardziej szczegółowo

ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY MIASTA SUWAŁKI ZA 2014 ROK

ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY MIASTA SUWAŁKI ZA 2014 ROK ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY MIASTA SUWAŁKI ZA 2014 ROK SUWAŁKI, KWIECIEŃ 2015 1 SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie.. 3 1.1 Ramy prawne... 3 1.2 Kształt systemu odbioru

Bardziej szczegółowo

Projekt planu gospodarki odpadami dla województwa śląskiego 2014.

Projekt planu gospodarki odpadami dla województwa śląskiego 2014. URZĄD MARSZAŁKOWSKI WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO WYDZIAŁ OCHRONY ŚRODOWISKA Projekt planu gospodarki odpadami dla województwa śląskiego 2014. RAJCZA 17.02.2012 Gospodarka odpadami komunalnymi w UE-2009 rok (Eurostat)

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ZA ROK 2014

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ZA ROK 2014 ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ZA ROK 2014 Kwiecień 2015 Spis treści I. Cel i zakres opracowania... 3 1. Cel opracowania... 3 2. Zakres opracowania... 3 II. Informacje podstawowe... 3 1.

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODAKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE MIASTA KALETY ZA ROK Wstęp Cel przygotowania analizy

ANALIZA STANU GOSPODAKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE MIASTA KALETY ZA ROK Wstęp Cel przygotowania analizy ANALIZA STANU GOSPODAKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE MIASTA KALETY ZA ROK 2015 Wstęp Cel przygotowania analizy Niniejsze opracowanie stanowi analizę stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY MĘCINKA

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY MĘCINKA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY MĘCINKA Opracował: Jarosław Oksiński insp. ds. infrastruktury i środowiska Męcinka, kwiecień 2015 r. 1. ZAKRES OPRACOWANIA. Niniejsza Analiza

Bardziej szczegółowo

NOWE OBOWIĄZKI GMIN WYNIKAJĄCE Z NOWELIZACJI USTAWY O UTRZYMANIU CZYSTOŚCI I PORZĄDKU W GMINACH

NOWE OBOWIĄZKI GMIN WYNIKAJĄCE Z NOWELIZACJI USTAWY O UTRZYMANIU CZYSTOŚCI I PORZĄDKU W GMINACH NOWE OBOWIĄZKI GMIN WYNIKAJĄCE Z NOWELIZACJI USTAWY O UTRZYMANIU CZYSTOŚCI I PORZĄDKU W GMINACH Emilia Kołaczek Departament Gospodarki Odpadami Warszawa, dnia 10 grudnia 2012 r. Cele wprowadzenia zmian

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R.

GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM W 2014 R. URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02-134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania: listopad 2015 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464-23-15 faks 22 846-76-67

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O OSIĄGNIĘTYM POZIOMIE RECYKLINGU I PRZYGOTOWANIA DO PONOWNEGO UZYCIA PAPIERU, METALI, TWORZYW SZTUCZNYCH I SZKŁA CZ.

INFORMACJA O OSIĄGNIĘTYM POZIOMIE RECYKLINGU I PRZYGOTOWANIA DO PONOWNEGO UZYCIA PAPIERU, METALI, TWORZYW SZTUCZNYCH I SZKŁA CZ. INFORMACJA O OSIĄGNIĘTYM POZIOMIE RECYKLINGU I PRZYGOTOWANIA DO PONOWNEGO UZYCIA PAPIERU, METALI, TWORZYW SZTUCZNYCH I SZKŁA CZ. III Sławomir Chybiński, progeo Sp. z o.o. Wrocław Paweł Szyszkowski, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 16 stycznia 2013 r. Poz. 558

Warszawa, dnia 16 stycznia 2013 r. Poz. 558 DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 16 stycznia 2013 r. Poz. 558 UCHWAŁA Nr XXXVI/226/12 RADY MIEJSKIEJ W TARCZYNIE z dnia 27 grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia szczegółowego sposobu

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie miasta Żory za 2015 rok

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie miasta Żory za 2015 rok ZGOK.7035.7.2016.KO Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie miasta Żory za 2015 rok Żory, 29.04.2016 r. 1 1. WPROWADZENIE 1.1. Cel przygotowania Analizy. Niniejszy dokument stanowi roczną

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ZA 2015 ROK DLA GMINY WOJKOWICE

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ZA 2015 ROK DLA GMINY WOJKOWICE Miasto Wojkowice http://www.wojkowice.pl/gospodarka_odpadami/index/analiza-stanu-gospodarki-odpad AMI-KOMUNALNYMI-ZA-2015-ROK-DLA-GMINY-WOJKOWICE/idn:1344/printpdf ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI

Bardziej szczegółowo

M-09 Sprawozdanie o wywozie i przetwarzaniu odpadów komunalnych

M-09 Sprawozdanie o wywozie i przetwarzaniu odpadów komunalnych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY, al. Niepodległości 208, 00-925 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej M-09 Sprawozdanie o wywozie i przetwarzaniu odpadów komunalnych Numer identyfikacyjny - REGON Portal

Bardziej szczegółowo

I. NAZWA GMINY (MIASTA) MIĘDZYGMINNY ZWIĄZEK GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ODRA-NYSA-BÓBR Gminy członkowskie: BOBROWICE, BYTNICA, GUBIN, MASZEWO

I. NAZWA GMINY (MIASTA) MIĘDZYGMINNY ZWIĄZEK GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ODRA-NYSA-BÓBR Gminy członkowskie: BOBROWICE, BYTNICA, GUBIN, MASZEWO SPRAWOZDANIE WÓJTA, BURMISTRZA LUB PREZYDENTA MIASTA Z REALIZACJI ZADAŃ Z ZAKRESU GOSPODAROWANIA ODPADAMI KOMUNALNYMI ZA 2015 ROK ADRESAT 1) 1) MARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO 2) WOJEWÓDZKI INSPEKTOR

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI DLA GMINY OPORÓW ZA ROK 2014

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI DLA GMINY OPORÓW ZA ROK 2014 ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI DLA GMINY OPORÓW ZA ROK 2014 Opracowanie: Barbara Saramonowicz Zatwierdził: Wójt Gminy Robert Pawlikowski Kwiecień 2015 I. Wstęp Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

Lublin marzec prof. MAREK GÓRSKI - Uniwersytet Szczeciński Wydział Prawa i Administracji

Lublin marzec prof. MAREK GÓRSKI - Uniwersytet Szczeciński Wydział Prawa i Administracji MAREK GÓRSKI 1 Lublin marzec 2017 prof. MAREK GÓRSKI - Uniwersytet Szczeciński Wydział Prawa i Administracji Podstawy prawne systemu Prawo UE w szczeg. Dyrektywa ramowa o odpadach 98/2008 ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

Gmina Wierzbinek Pl. Powstańców Styczniowych Sadlno. Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Wierzbinek za 2015 r.

Gmina Wierzbinek Pl. Powstańców Styczniowych Sadlno. Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Wierzbinek za 2015 r. Gmina Wierzbinek Pl. Powstańców Styczniowych 110 62-619 Sadlno Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Wierzbinek za 2015 r. Wierzbinek 27 kwietnia 2016 1. Wprowadzenie 1.1. Cel

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania ekonomiczne i praktyka wdrażania nowego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi

Uwarunkowania ekonomiczne i praktyka wdrażania nowego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi Uwarunkowania ekonomiczne i praktyka wdrażania nowego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi Jerzy Starypan Sp. z o.o. BESKID ŻYWIEC Polski system gospodarki odpadami w 2013 roku Gospodarka odpadami

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI DLA GMINY KUTNO ZA ROK 2013

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI DLA GMINY KUTNO ZA ROK 2013 ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI DLA GMINY KUTNO ZA ROK 2013 Opracowanie: Magdalena Stobienia Zatwierdził: Marzec 2014 I. Wstęp Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 13 września 1996r.

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Biskupiec za 2014 rok

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Biskupiec za 2014 rok Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Biskupiec za 2014 rok Biskupiec, dnia 28 października 2015 r. SPIS TREŚCI : I Wstęp.. 3 str. II Podstawa prawna...4 str. III Aktualny system

Bardziej szczegółowo

Pobieranie oraz wstępne przygotowywanie próbek odpadów do badań. Prof. dr hab. inż. Andrzej Jędrczak Uniwersytet Zielonogórski

Pobieranie oraz wstępne przygotowywanie próbek odpadów do badań. Prof. dr hab. inż. Andrzej Jędrczak Uniwersytet Zielonogórski Pobieranie oraz wstępne przygotowywanie próbek odpadów do badań Prof. dr hab. inż. Andrzej Jędrczak Uniwersytet Zielonogórski Przedmiot procedury Przedmiot procedury: przedmiotem procedury jest metoda

Bardziej szczegółowo

Gmina Krzepice ul. Częstochowska Krzepice Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Krzepice za 2014 rok

Gmina Krzepice ul. Częstochowska Krzepice Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Krzepice za 2014 rok Gmina Krzepice ul. Częstochowska 13 42-160 Krzepice Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Krzepice za 2014 rok Krzepice, dn. 29 kwietnia 2015 r. 1 1. Wstęp Zgodnie z art. 3 ust.

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie gminy Golub-Dobrzyń. za 2015 rok.

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie gminy Golub-Dobrzyń. za 2015 rok. GMINA Golub-Dobrzyń Urząd Gminy Golub-Dobrzyń ul. Plac Tysiąclecia 25 87-400 Golub-Dobrzyń NIP 878-10-19-960 e-mail: sekretariat@golub-dobrzyn.ug.gov.pl www.uggolub-dobrzyn.pl Analiza stanu gospodarki

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Orla za 2014 r.

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Orla za 2014 r. Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Orla za 2014 r. Orla, dnia 30 kwietnia 2015r. Spis treści: 1. Cel i założenia analizy...3 2. Regulacje prawne z zakresu gospodarki odpadami...3

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi w mieście Rydułtowy za rok Wprowadzenie

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi w mieście Rydułtowy za rok Wprowadzenie 1. Wprowadzenie 1.1. Podstawa prawna. Podstawę prawną analizy stanu gospodarki odpadami komunalnymi stanowi art. 3 ust.2 pkt 10 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Bardziej szczegółowo

Gmina Wierzbinek Pl. Powstańców Styczniowych Sadlno. Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Wierzbinek za 2014 r.

Gmina Wierzbinek Pl. Powstańców Styczniowych Sadlno. Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Wierzbinek za 2014 r. Gmina Wierzbinek Pl. Powstańców Styczniowych 110 62-619 Sadlno Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Wierzbinek za 2014 r. Wierzbinek 30 kwietnia 2015 1. Wprowadzenie 1.1. Cel

Bardziej szczegółowo

GMINA BESTWINA. Rodzaj odebranych odpadów

GMINA BESTWINA. Rodzaj odebranych odpadów SPRAWOZDANIE WÓJTA, BURMISTRZA LUB PREZYDENTA MIASTA Z REALIZACJI ZADAŃ Z ZAKRESU GOSPODAROWANIA ODPADAMI KOMUNALNYMI ZA 2015 ROK I. NAZWA GMINY (MIASTA) ADRESAT 1) 1) MARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO 2)

Bardziej szczegółowo

Rada Miejska w Kluczborku uchwala, co następuje:

Rada Miejska w Kluczborku uchwala, co następuje: PROJEKT Uchwała Nr..... z dnia... w sprawie sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów w zamian za uiszczoną

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA SYSTEMU ODBIORU ODPADÓW

ORGANIZACJA SYSTEMU ODBIORU ODPADÓW Gospodarka odpadami komunalnymi w gminie Miasto Puławy ORGANIZACJA SYSTEMU ODBIORU ODPADÓW zbiórka odpadów niesegregowanych-do gromadzenia odpadów niesegregowanych w budownictwie wielorodzinnym przeznaczone

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE DO SPORZĄDZANIA KRAJOWEGO ORAZ WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH

WYTYCZNE DO SPORZĄDZANIA KRAJOWEGO ORAZ WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH WYTYCZNE DO SPORZĄDZANIA KRAJOWEGO ORAZ WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH 1. Cel opracowania planów inwestycyjnych Informacje o konieczności sporządzania planów inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Malbork za 2013r. GMINA MALBORK

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Malbork za 2013r. GMINA MALBORK Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Malbork za 2013r. GMINA MALBORK I. Wstęp. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY GOLUB-DOBRZYŃ. za rok 2013

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY GOLUB-DOBRZYŃ. za rok 2013 ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE za rok 2013 GOLUB-DOBRZYŃ 2014 I. WPROWADZENIE 1. CEL PRZYGOTOWANIA ANALIZY Niniejszy dokument stanowi roczną analizę stanu gospodarki odpadami

Bardziej szczegółowo

GMINA ZAWIERCIE. Gospodarka odpadami komunalnymi w Gminie Zawiercie założenia na podstawie Gminnego Planu Gospodarki Odpadami

GMINA ZAWIERCIE. Gospodarka odpadami komunalnymi w Gminie Zawiercie założenia na podstawie Gminnego Planu Gospodarki Odpadami GMINA ZAWIERCIE Gospodarka odpadami komunalnymi w Gminie Zawiercie założenia na podstawie Gminnego Planu Gospodarki Odpadami Mgr inż. Marta Majka IGO Sp. z o.o. Instytut Gospodarowania Odpadami GMINA ZAWIERCIE

Bardziej szczegółowo

IŚ ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI GMINY MIASTA PIONKI ZA ROK 2015

IŚ ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI GMINY MIASTA PIONKI ZA ROK 2015 IŚ.6232.16.2016 ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI GMINY MIASTA PIONKI ZA ROK 2015 Kwiecień 2016 1 I. WPROWADZENIE Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt. 10 oraz art. 9tb ustawy z dnia 13 września 1996

Bardziej szczegółowo

Termiczne przekształcanie odpadów komunalnych w Polsce stan obecny i perspektywy rozwoju

Termiczne przekształcanie odpadów komunalnych w Polsce stan obecny i perspektywy rozwoju Termiczne przekształcanie odpadów komunalnych w Polsce stan obecny i perspektywy rozwoju Grzegorz Wielgosiński Politechnika Łódzka Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska tys. Mg 13 000 12 000

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY LESZNO W ROKU 2015

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY LESZNO W ROKU 2015 ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY LESZNO W ROKU 2015 1. Wstęp Zgodnie z art. 3 ust. 10 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Dębno za 2014 r.

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Dębno za 2014 r. Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Dębno za 2014 r. Dębno, Kwiecień 2015 r. 1 Wstęp Dokonanie analizy stanu gospodarki odpadami komunalnymi jest ustawowym obowiązkiem nałożonym

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY BRENNA ZA ROK 2013

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY BRENNA ZA ROK 2013 ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY BRENNA ZA ROK 2013 Brenna, kwiecień 2013 Spis treści I. Wstęp. II. Zagadnienia ogólne. III. Ocena możliwości technicznych i organizacyjnych

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY BAŁTÓW ZA 2015 ROK

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY BAŁTÓW ZA 2015 ROK ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY BAŁTÓW ZA 2015 ROK Bałtów, 8 marca 2016 1. Cel i podstawowe założenia opracowania Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 13 września

Bardziej szczegółowo

5. PROPONOWANY SYSTEM GOSPODAROWANIA ODPADAMI KOMUNALNYMI

5. PROPONOWANY SYSTEM GOSPODAROWANIA ODPADAMI KOMUNALNYMI 5. PROPONOWANY SYSTEM GOSPODAROWANIA ODPADAMI KOMUNALNYMI 5.1. OBECNIE REALIZOWANY SYSTEM ZBIERANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH Z TERENU POWIATU GLIWICKIEGO W Planie gospodarki odpadami dla powiatu gliwickiego,

Bardziej szczegółowo

ROCZNA ANALIZA SYSTEMU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY GRÓDEK NAD DUNAJCEM ZA 2014 ROK

ROCZNA ANALIZA SYSTEMU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY GRÓDEK NAD DUNAJCEM ZA 2014 ROK ROCZNA ANALIZA SYSTEMU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY GRÓDEK NAD DUNAJCEM ZA 2014 ROK przygotowana w oparciu o art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości

Bardziej szczegółowo

Sprawozdawczość z zakresu realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi.

Sprawozdawczość z zakresu realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi. Sprawozdawczość z zakresu realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi. Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Ochrony Środowiska ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Karczew za rok 2014

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Karczew za rok 2014 Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Karczew za rok 2014 Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 17 grudnia 2012 r. Poz. 9871

Warszawa, dnia 17 grudnia 2012 r. Poz. 9871 DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 17 grudnia 2012 r. Poz. 9871 UCHWAŁA Nr 749/XXVII/2012 RADY MIEJSKIEJ W PIASECZNIE w sprawie ustalenia szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia

Bardziej szczegółowo

M-09. Sprawozdanie o wywozie i unieszkodliwianiu odpadów komunalnych. za 2014 r.

M-09. Sprawozdanie o wywozie i unieszkodliwianiu odpadów komunalnych. za 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY, al. Niepodległości 208, 00-925 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej M-09 Sprawozdanie o wywozie i unieszkodliwianiu odpadów komunalnych Numer identyfikacyjny - REGON

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI ZA 2014 ROK DLA MIASTA KATOWICE

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI ZA 2014 ROK DLA MIASTA KATOWICE ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI ZA 2014 ROK DLA MIASTA KATOWICE PODSTAWA PRAWNA SPORZĄDZENIA ANALIZY Zgodnie z art. 9tb ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dalej

Bardziej szczegółowo