POLITYKA FINANSOWA W OKRESIE TRANSFORMACJI DOŒWIADCZENIA LAT DZIEWIÊÆDZIESI TYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POLITYKA FINANSOWA W OKRESIE TRANSFORMACJI DOŒWIADCZENIA LAT DZIEWIÊÆDZIESI TYCH"

Transkrypt

1 POLITYKA FINANSOWA W OKRESIE TRANSFORMACJI DOŒWIADCZENIA LAT DZIEWIÊÆDZIESI TYCH Praca zbiorowa pod kierownictwem naukowym Andrzeja Wernika Instytut Finansów przy Wy szej Szkole Ubezpieczeñ i Bankowoœci Warszawa 1999

2 Zespó³ autorów: Izabela Bolkowiak, Maria Hajkiewicz Górecka, Danuta Gotz Kozierkiewicz, Witold Ma³ecki, Andrzej Wernik, Ewa Wierzbicka WSTÊP Redaktor: Korektor: 4 Izabella Su³kowska Krystyna Myszewska DTP Halina Szewczuk Copyright by Instytut Finansów przy WSUiB, Warszawa 1999 Wydawca: Instytut Finansów przy WSUiB, Warszawa, ul. Modliñska 51 Druk ok³adki i oprawa: Zak³ad Poligraficzny AKCYDENS Adam i Leonard Cichoccy, ul. Górskiego 9, Warszawa ISBN Mija 10 lat od rozpoczêcia transformacji ustrojowej w Polsce. Istotn¹ rolê w procesach transformacji odgrywaj¹ finanse, zarówno jako przedmiot transformacji, jak i instrument jej przeprowadzenia. Finansowa problematyka transformacji, przede wszystkim postrzegana od strony polityki finansowej s³u ¹cej jej realizacji, by³a przez ca³y czas przedmiotem prac badawczych Instytutu Finansów. W latach odby³o siê 9 konferencji naukowych zorganizowanych przez Instytut i poœwiêconych problematyce polityki finansowej czasu transformacji. Nadesz³a pora podjêcia próby syntezy prac Instytutu i dorobku tych konferencji. Próbê tak¹ stanowi³a odbyta w czerwcu 1999 r. konferencja Polityka finansowa w okresie transformacji doœwiadczenia lat dziewiêædziesi¹tych, nazwana zgodnie z tradycj¹ WILGA 99. By³a to dziesi¹ta z kolei konferencja Instytutu Finansów poœwiêcona problemom finansowym transformacji, a równoczeœnie pierwsza zorganizowana w nowej strukturze organizacyjnej Instytutu, który od lutego 1999 r. zwi¹zany jest z Wy sz¹ Szko³¹ Ubezpieczeñ i Bankowoœci. Inicjatywê zorganizowania konferencji podsumowuj¹cej dziesiêcioletni dorobek Instytutu Finansów podj¹³ na pocz¹tku 1998 r. przewodnicz¹cy Rady Naukowej Instytutu Profesor Leon Kurowski. Niestety, Profesor nie doczekawszy realizacji swojej koncepcji zmar³ 9 lipca 1998 r. Organizatorzy konferencji Wilga 99 zadedykowali j¹ pamiêci Profesora. Wspomnienie o Profesorze Kurowskim w czasie konferencji wyg³osi³a prof. dr hab. El bieta Chojna Duch, nastêpczyni Profesora L.Kurowskiego na stanowisku Kierownika Zak³adu Prawa Finansowego Wydzia³u Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Przytaczam je w streszczeniu. Profesor Leon Kurowski by³ uczonym niezwyk³ej miary, o rozleg³ych zainteresowaniach, obejmuj¹cych ca³okszta³t problematyki prawnej szeroko rozumianego publicznego prawa finansowego bud etowego, bankowego, ubezpieczeniowego, samorz¹dowego, podatkowego, a zw³aszcza kontroli finansowej. Równoczeœnie by³ uczonym prowadz¹cym intensywn¹ dzia³alnoœæ publiczn¹ i spo³eczn¹. 5

3 Studiowa³ na Wydziale Prawa Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie i tam uzyska³ doktorat prawa w 1935 r. Jeszcze w latach miêdzywojennych ukaza³y siê Jego liczne publikacje naukowe. Po wojnie Profesor L.Kurowski podj¹³ pracê nad realizacj¹ swych przedwojennych idei pracuj¹c nad utworzeniem uproszczonego, dostosowanego do warunków powojennych pañstwowego systemu podatkowego, systemu finansów gmin, nowej klasyfikacji wydatków i dochodów bud etowych, nad odbudow¹ monopoli pañstwowych i doprowadzeniem do równowagi ówczesnego bud etu pañstwa. W latach by³ podsekretarzem stanu w Ministerstwie Finansów. Równoczeœnie by³ profesorem prawa finansowego Uniwersytetu im.miko³aja Kopernika w Toruniu, a póÿniej w latach piêædziesi¹tych Uniwersytetu Warszawskiego i Szko³y G³ównej Planowania i Statystyki (obecnie Szko³a G³ówna Handlowa). Wykszta³ci³ wielu absolwentów tych uczelni, promowa³ grono doktorów, z których wielu jest dziœ uznanymi uczonymi. Z tego okresu pochodz¹ pierwsze publikacje fundamentalnych podrêczników prawa finansowego i kontroli finansowej autorstwa lub wspó³autorstwa Profesora L.Kurowskiego, z których do dziœ korzystaj¹ rzesze studentów i pracowników naukowych. Lata szeœædziesi¹te, wype³ni³a praca Profesora jako eksperta Organizacji Narodów Zjednoczonych kolejno w Indonezji, Republice Mali i Republice Nigru. W krajach tych Profesor tworzy³ podwaliny nowoczesnych systemów finansów publicznych, organizowa³ przedstawicielstwo ONZ, obejmuj¹ce po kilkudziesiêciu ekspertów, inicjowa³ rozwój szkolnictwa wy szego i projekty badawcze. Po powrocie do kraju w 1968 r. Profesor bra³ czynny udzia³ w yciu naukowym i organizacyjnym Wydzia³u Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. W latach osiemdziesi¹tych i dziewiêædziesi¹tych, ju po przejœciu na emeryturê, Profesor L.Kurowski zwi¹za³ siê z Instytutem Finansów, przewodnicz¹c jego Radzie Naukowej. Poœwiêci³ siê wówczas w szczególnoœci badaniom nad warunkami skutecznego realizowania polityki finansowej, kontynuowa³ tak e badania nad kontrol¹ finansow¹. Znalaz³y one uwieñczenie w napisanym wspólnie z prof. Hann¹ Sochack¹ Krysiak podrêczniku Kontrola finansowa, organizacja i finansowanie (1990) wielkim dziele o wszechstronnym zakresie merytorycznym i doskona³ym ujêciu metodologicznym. Aktywnie uczestniczy³ w pracach Instytutu Finansów, inspirowa³ liczne inicjatywy i projekty badawcze, s³u y³ jako konsultant swym doœwiad- 6 czeniem, rad¹ i pomoc¹ wielu pracownikom naukowym Instytutu przyczyniaj¹c siê do podnoszenia poziomu merytorycznego i metodologicznego ich prac. Z wielkim zaanga owaniem zajmowa³ siê gdy zosta³ przewodnicz¹cym Rady Programowej Kszta³cenia Kadr Skarbowoœci spraw¹ podnoszenia kwalifikacji zawodowych pracowników resortu finansów, zw³aszcza urzêdów i izb skarbowych. W latach jako doradca kolejnych ministrów finansów Grzegorza Ko³odki i Marka Belki oraz konsultant Prezesa Rady Ministrów opracowa³ liczne opinie prawne dotycz¹ce reform prawa podatkowego, ustawy kreuj¹cej instytucjê doradców podatkowych, ustaw z dziedziny ubezpieczeñ spo³ecznych i ubezpieczeñ zdrowotnych, a tak e prawa bud etowego i kolejnych ustaw bud etowych. Wszystkim opracowaniom i opiniom, nacechowanym doskona³¹ wiedz¹ teoretyczn¹ i dog³êbn¹ analiz¹ prawa pozytywnego, towarzyszy³a troska o praktyczn¹ u ytecznoœæ proponowanych koncepcji doktrynalnych i prawnych. Niezmienne, sta³e zaanga owanie w dzia³alnoœæ na rzecz dobra publicznego i spo³ecznego pozyskiwa³o Mu uznanie, które znalaz³o wyraz m.in. w licznych wyró nieniach i odznaczeniach polskich i zagranicznych, którymi uhonorowano Profesora. Profesor L.Kurowski by³ wybitnym dydaktykiem o powa nym dorobku w kszta³ceniu m³odej kadry naukowej. Poza w³asn¹, wieloletni¹ prac¹ dydaktyczn¹ wk³ada³ szczególnie du o wysi³ku i dba³oœci w nale yty rozwój naukowy swoich wspó³pracowników. Pod jego kierownictwem jako promotora i opiekuna naukowego zosta³o zakoñczonych wiele przewodów doktorskich i habilitacji kilku pokoleñ jego uczniów prawników i ekonomistów, którzy s¹ dziœ samodzielnymi pracownikami naukowymi we wszystkich wiêkszych oœrodkach akademickich kraju. Wszyscy oni, zajmuj¹c siê ró norodn¹ problematyk¹ w zakresie finansów publicznych, d¹ ¹ za przyk³adem swego Promotora do œcis³ego ustalania pojêæ, precyzyjnego klasyfikowania zjawisk, syntetycznego formu³owania zasad jako wyrazu prawid³owoœci, sta³ego powi¹zania finansów z ekonomik¹; ³¹cz¹ równoczeœnie swe przemyœlenia z praktyk¹ pragn¹c, by s³u y³y jej dociekania teoretycznoprawne. Nie sposób nie podkreœliæ, e cech¹, która ujmowa³a zawsze uczniów, by³a niezwyk³a pracowitoœæ Profesora L.Kurowskiego, poczucie obowi¹zku, odpowiedzialnoœæ za myœli, które stara³ siê nam wpoiæ. Z jednej strony surowoœæ i krytycyzm w stosunku do nas, z drugiej strony ciep³o, serdecznoœæ, cierpliwoœæ i czas, który mia³ zawsze dla swych uczniów, dawa³y nam 7

4 poczucie, e wszyscy jesteœmy jedn¹ rodzin¹ rodzin¹ uczniów znakomitego uczonego, wybitnego prawnika, wspania³ego Cz³owieka, Przyjaciela. * Oddaj¹c do r¹k Czytelników ksi¹ kê zawieraj¹c¹ dorobek konferencji Wilga 99 mam nadziejê, e spotka siê ona z zainteresowaniem i przyczyni siê do lepszego zrozumienia trudnych problemów polityki finansowej lat transformacji. Andrzej Wernik 1 FINANSE PUBLICZNE I POLITYKA FISKALNA PRÓBA SYNTEZY Warszawa, sierpieñ 1999 r. 8 Andrzej Wernik Dyrektor Instytutu Finansów Na politykê fiskaln¹ mo na patrzeæ w dwojaki sposób: po pierwsze z punktu widzenia zarz¹dzania finansami publicznymi, po drugie pod k¹tem efektów makroekonomicznych, jakie powoduje. W literaturze dominuje zainteresowanie efektami makroekonomicznymi polityki fiskalnej, ale w praktyce nie zawsze polityka ta jest nastawiona na osi¹ganie takich efektów. Czêsto polega ona przede wszystkim na zarz¹dzaniu finansami publicznymi w taki sposób, by zapewniæ œrodki finansowe umo liwiaj¹ce w³adzom publicznym przede wszystkim centralnym wywi¹zanie siê z ich konstytucyjnych i ustawowych obowi¹zków. Efekty makroekonomiczne s¹ co najwy ej czynnikiem ograniczaj¹cym dobór metod polityki fiskalnej, a nie jej celem, a zdarza siê, e prowadzona jest bez ogl¹dania siê na efekty makroekonomiczne. Dzieje siê tak zw³aszcza, gdy finansowanie dzia³alnoœci w³adz publicznych staje siê szczególnie trudne. Pocz¹tkowe lata transformacji ustrojowej lata to w³aœnie okres trudnoœci w finansowaniu dzia³alnoœci w³adz publicznych, okres 1 W opracowaniu: 1) wykorzystano tekst autora opublikowany w pracy zbiorowej Dynamika transformacji polskiej gospodarki, kier. nauk. M.Belka, W.Trzeciakowski, Warszawa: Poltext 1997 t. 1 s ; 2) Wszystkie dane wartoœciowe w z³otych wyra one s¹ w nowej jednostce pieniê nej (tzn. po uwzglêdnieniu denominacji z 1. stycznia 1995 r.); 3) PKB dla wszystkich lat przyjêto zgodnie ze stosowan¹ przez GUS od 1998 r. metod¹ zapewniaj¹c¹ pe³ne uwzglêdnienie szarej strefy. Dane dla lat opublikowane zosta³y przez GUS w Roczniku Statystycznym Rzeczypospolitej Polskiej 1998, Warszawa 1998, a dla 1998 r. w Biuletynie Statystycznym 1999 nr 5. Dla lat wczeœniejszych wykorzysta³em obliczenia dokonane w Zak³adzie Badañ Statystyczno Ekonomicznych GUS PAN, za udostêpnienie których w tym miejscu pragnê podziêkowaæ Panu prof. dr hab. L.Zienkowskiemu i Pani dr G.Górskiej. 9

5 transformacyjnego kryzysu finansów publicznych. Polityka fiskalna nastawiona by³a przeto przede wszystkim na ograniczanie skutków i usuwanie przyczyn tego kryzysu, jednak e ca³y czas towarzyszy³a jej troska o utrzymanie deficytu bud etowego na mo liwie niskim poziomie. 1. Wp³yw transformacji ustrojowej na finanse publiczne Doœwiadczenia krajów Europy Œrodkowej i Wschodniej z lat wykazuj¹, e transformacji ustrojowej po przejœciu od gospodarki centralnie kierowanej tzw. realnego socjalizmu do gospodarki rynkowej towarzysz¹ zaburzenia w sferze finansów publicznych. Wprawdzie finanse publiczne s¹ t¹ dziedzin¹, w której prawie wszystkie kraje, niezale nie od ustroju, zaawansowania w rozwoju gospodarczym i poziomu cywilizacyjnego odczuwaj¹ znaczne trudnoœci, ale w krajach przechodz¹cych transformacjê ustrojow¹ nast¹pi³o wyraÿne spotêgowanie tych trudnoœci w porównaniu ze stanem poprzednim. Upowa nia to do okreœlenia tych trudnoœci jako kryzysu finansów publicznych, czy mo e lepiej transformacyjnego kryzysu finansów publicznych. Mechanizm zaburzeñ w sferze finansów publicznych by³ doœæ prosty. Z jednej strony nast¹pi³ spadek dochodów bud etowych w ujêciu realnym, z drugiej elastycznoœæ wydatków by³a ograniczona i nie mo na by³o przynajmniej w krótkim czasie dostosowaæ ich do obni onego poziomu dochodów. Mo na wskazaæ na co najmniej trzy przyczyny spadku realnych dochodów bud etowych w pierwszym okresie transformacji, a mianowicie: 1) transformacji ustrojowej towarzyszy od pocz¹tku nie wnikamy tutaj w przyczyny i ograniczamy siê do stwierdzenia faktu znaczny spadek produkcji, a wiêc i produktu krajowego brutto, co oznacza³o równoczesne skurczenie siê bazy dochodowej bud etu; 2) transformacja ustrojowa spowodowa³a zmiany w podziale dochodów zarówno co do proporcji podzia³u jak i kana³ów przep³ywu strumieni pieniê nych, co ograniczy³o wydajnoœæ istniej¹cego systemu podatkowego dostosowanego do starego mechanizmu podzia³u dochodów, w konsekwencji powstaj¹ luki systemowe i licz¹ca siê czêœæ dochodów uchyla³a siê od opodatkowania; 3) transformacji towarzyszy³y w okresie pocz¹tkowym pewne rozprzê enie i dezorientacja aparatu pañstwowego, w tym s³u b podatkowych, 10 celnych, egzekucyjnych, a tak e wymiaru sprawiedliwoœci, trudno sobie radz¹cych w nowych warunkach, co prowadzi³o do os³abienia poboru podatków i innych dochodów bud etowych. Równoczeœnie jednak wystêpowa³ czynnik kompensuj¹cy skutki spadku dochodów. Wprawdzie przewa aj¹c¹ czêœæ wydatków bud etowych cechowa³a ma³a elastycznoœæ (wydatki bud etowe s¹ zreszt¹ ma³o elastyczne we wszelkich warunkach ustrojowych), to jednak w warunkach tzw. realnego socjalizmu bud ety obci¹ one by³y z regu³y wysokimi wydatkami z tytu³u dop³at do cen. W d¹ eniu do utrzymania stabilnego poziomu cen, czy przynajmniej tak jak to mia³o miejsce w Polsce hamowania ich wzrostu rz¹dy ustala³y administracyjnie ceny na wiele artyku³ów pierwszej potrzeby na poziomie nie pokrywaj¹cym nawet kosztów produkcji. Powodowa³o to koniecznoœæ wyp³acania odpowiednich kompensat dla producentów, co obci¹ a³o bud et 2. Deregulacja cen, stanowi¹ca jeden z pierwszych kroków prowadz¹cych do transformacji ustrojowej, odci¹ a³a równoczeœnie bud et od dop³at do cen. W pewnej mierze wyrównywa³o to skutki ubytku dochodów, ale raczej nie w pe³ni. Proporcja miêdzy ubytkiem dochodów z przyczyn, o których by³a mowa poprzednio, a redukcj¹ dotacji dla przedsiêbiorstw o charakterze dop³at do cen mia³a du y wp³yw na ostroœæ kryzysu finansów publicznych w pierwszych latach transformacji ustrojowej. Poniewa w miarê up³ywu czasu, po 3. czy 4. latach, pojawi³y siê inne czynniki (bêdzie o nich mowa w dalszym ci¹gu naszych rozwa añ) negatywnie wp³ywaj¹ce na sytuacjê finansów publicznych, mo na ten wstêpny okres uwa aæ za pierwsz¹ fazê transformacyjnego kryzysu finansów publicznych. O ile wymienione powy ej czynniki okreœlaj¹ce pierwsz¹ fazê mia³y charakter ogólny i wystêpowa³y choæ z ró nym natê eniem we wszystkich krajach przechodz¹cych transformacjê, to równoczeœnie w ka dym kraju wywiera³y wp³yw czynniki specyficzne dla danego kraju. W pierwszym rzêdzie by³ to stan finansów publicznych w przeddzieñ rozpoczêcia transformacji. 2 Wbrew wystêpuj¹cym czêsto pogl¹dom taki przynajmniej w Polsce charakter mia³y w przewa aj¹cej czêœci dotacje dla przedsiêbiorstw wystêpuj¹ce wœród wydatków bud etowych. W Polsce w latach osiemdziesi¹tych dop³aty do cen ustalanych na zani onym poziomie stanowi³y ponad 25% ca³oœci wydatków bud etu pañstwa. 11

6 Nie odpowiadaj¹ prawdzie niekiedy lansowane,,teorie, e stan finansów publicznych we wszystkich krajach realnego socjalizmu by³ op³akany, e wszêdzie wystêpowa³y kamuflowane, ogromne deficyty, marnotrawstwo œrodków i nieudolnoœæ administracyjna. W rzeczywistoœci sytuacja by³a nader zró nicowana: by³y kraje o dobrym stanie finansów publicznych, jak Czechos³owacja (gdzie i kryzys transformacyjny by³ bardzo ³agodny) i kraje jak Polska, w których finanse publiczne znajdowa³y siê w stanie kryzysu zanim rozpoczê³a siê transformacja. Polska by³a nota bene niemal klasycznym przypadkiem, jak ³atwo jest w ci¹gu kilku miesiêcy doprowadziæ, nierozwa n¹ polityk¹ fiskaln¹, finanse publiczne do stanu ruiny. Jeszcze w 1988 r. stan finansów w Polsce by³ nie gorszy ni w Czechos³owacji, a w po³owie 1989 r. deficyt przybra³ dramatyczne rozmiary; odpowiada³ mniej wiêcej 12% PKB z pierwszego pó³rocza 1989 r. 3. Odmiennoœci w stanie wyjœciowym finansów publicznych i ró ne czynniki przypadkowe powodowa³y, e konkretny przebieg kryzysu transformacyjnego by³ ró ny w ka dym kraju, choæ zasadniczy jego mechanizm pozostawa³ taki sam. 2. Pierwsza faza transformacyjnego kryzysu finansów publicznych w Polsce W Polsce transformacja ustrojowa rozpoczêta na prze³omie lat przynios³a pocz¹tkowo nie kryzys finansów publicznych, lecz znaczne sukcesy w dziedzinie zrównowa enia bud etu. Tak to przynajmniej na pozór wygl¹da³o. Po wysokim deficycie w 1989 r. bud et w 1990 r. zamkn¹³ siê nadwy k¹; wskazuj¹ na to dane tabeli 1. Nale y zaznaczyæ, e w tabeli 1, jak równie w nastêpnych tabelach przedstawiam nie, jak to siê przewa nie robi, dochody, wydatki i salda (deficyt lub nadwy kê) bud etu pañstwa, lecz ca³ego skonsolidowanego sektora finansów publicznych 4, to znaczy bud etu pañstwa (centralnego), bud etów terenowych (póÿniej samorz¹dowych), pañstwowych funduszy celowych 3 Sytuacjê w 1989 r. przedstawi³em szczegó³owo w pracach: A. Wernik (1992) oraz A. Wernik (1994). 4 Przez skonsolidowanie rozumie siê sumowanie z eliminacj¹ transferów wewnêtrznych. 12 oraz tak zwanej gospodarki pozabud etowej 5 ujêtych ³¹cznie. Przemawiaj¹ za tym zarówno wzglêdy merytoryczne (bo tylko saldo ca³ego sektora finansów publicznych mo e odgrywaæ rolê w gospodarce, jak¹ przypisuje mu teoria makroekonomiczna), jak i warsztatowe (bo tylko takie ujêcie mo e zapewniæ porównywalnoœæ danych w ci¹gu interesuj¹cego nas okresu). Wreszcie interpretowanie salda czêœciej deficytu bud etowego jako salda czy deficytu ca³ego sektora finansów publicznych (okreœlanego w miêdzynarodowej statystyce finansowej jako general government) rozpowszechnione jest w zachodniej literaturze ekonomicznej, a tylko w Polsce ci¹gle jeszcze saldo bud etowe ³¹czy siê z samym bud etem pañstwa. Tabela 1 Dochody, wydatki i saldo sektora finansów publicznych w Polsce w latach Wyszczególnienie mln. z³ (po denominacji) Dochody Wydatki Saldo w % PKB Dochody 52,2 47,5 49,9 43,5 46,5 40,9 42,6 Wydatki 51,5 48,2 48,8 46,1 44,2 42,9 47,2 Saldo +0,7 0,7 +1,1 2,6 +2,3 2,0 4,6 Uwaga: dane dla 1992 r. nie s¹ w pe³ni porównywalne z danymi dla lat poprzednich, zw³aszcza w odniesieniu do relacji do PKB, w zwi¹zku z wprowadzeniem opodatkowania wynagrodzeñ w sferze bud etowej i emerytur przy odpowiednim ich podwy szeniu kompensuj¹cym opodatkowanie (tzw. ubruttowienie). Spowodowa³o to podwy szenie relacji dochodów i wydatków sektora bud etowego w relacji do PKB o 3. do 4. punktów procentowych. ród³o: dla lat badania archiwalne Instytutu Finansów, dla lat 1991 i 1992 rz¹dowe sprawozdania z wykonania bud etu pañstwa za te lata. 5 Obejmuj¹c¹ zak³ady bud etowe oraz gospodarstwa pomocnicze i œrodki specjalne jednostek bud etowych. 13

7 W tabeli 1 przedstawiono jedynie malej¹ce relacje dochodów sektora dochodów finansów publicznych do PKB, co nie obrazuje w pe³ni realnego ich spadku w pocz¹tkowych latach transformacji. Charakterystyczne jest jednak, e tendencja spadku relacji dochodów do PKB wyst¹pi³a znacznie wczeœniej ni zosta³a podjêta transformacja i trwa³a a do roku 1992; wzrost relacji w 1992 r. by³ tylko pozorny, bo wynika³ z,,ubruttowienia wynagrodzeñ w sferze bud etowej i emerytur z chwil¹ obci¹ enia ich podatkiem dochodowym (patrz uwaga do tabeli 1), a wiêc operacji podwy szaj¹cej równomiernie obie strony bud etu. Spadek dochodów sektora finansów publicznych w ujêciu realnym przedstawiono w tabeli Tabela 2 Spadek dochodów realnych sektora finansów publicznych w latach Wyszczególnienie PKB w ujêciu realnym (1988 r. = 100) 100,0 100,3 95,4 90,1 92,9 Potencjalne dochody sektora finansów publicznych a w cenach bie ¹cych w mld. z³ Rzeczywiste dochody sektora finansów publicznych w cenach bie ¹cych w mld. z³ Rzeczywiste dochody sektora finansów publicznych w relacji do dochodów potencjalnych w % 100,0 77,3 91,8 76,3 81,9 a Jako potencjalne dochody sektora finansów publicznych przyjêto dochody uzyskane w 1998 r. przeliczone na ceny bie ¹ce w poszczególnych latach za pomoc¹ deflatora PKB. ród³o: przeliczenia w³asne na podstawie danych zawartych w Roczniku Statystycznym GUS (ró ne wydania). Utrzymanie równowagi bud etowej w warunkach tak powa nego spadku dochodów zale y od dostosowania wydatków do nowego poziomu dochodów. Czynnikiem u³atwiaj¹cym jest wspomniany automatyczny spadek dotacji dla przedsiêbiorstw do deregulacji cen, nale y jednak zauwa yæ, e w Polsce pozostawienie w stosunkowo niewielkim zakresie cen administracyjnie utrzymywanych na poziomie zani onym w stosunku do warunków rynkowych powodowa³o jeszcze doœæ d³ugo koniecznoœæ stosowania kompensuj¹cych dotacji dla przedsiêbiorstw, którym nie zapewniono swobody ustalania cen. Proces dostosowywania praktycznie znaczy³o to obni enia wydatków przebiega³ w Polsce powoli i z du ymi trudnoœciami. Przyczyn¹ by³a nie tyle naturalna niska elastycznoœæ wydatków polegaj¹cych w przewa aj¹cej mierze na finansowaniu sieci urz¹dzeñ (jak szko³y, szpitale, przychodnie lekarskie, domy opieki, urzêdy administracyjne, s¹dy itp.), lecz s³abe rozeznanie kolejnych rz¹dów w sytuacji i ich nadmierny optymizm. Wyrazem tego by³y ustawy bud etowe na lata 1991 i 1992 zak³adaj¹ce nierealistycznie wysokie dochody i tym samym zawy one mo liwoœci wydatkowe, co powodowa³o, e redukcja wydatków nastêpowa³a w sposób chaotyczny i przypadkowy ju w toku realizacji bud etu. Jest rzecz¹ oczywist¹, e taki sposób redukowania wydatków nie zapewnia³ ich racjonalizacji i by³ bardziej bolesny dla gospodarki i spo³eczeñstwa, ni gdyby nastêpowa³ w sposób przemyœlany w toku przygotowania ustawy bud etowej. Dopiero w drugiej po³owie 1992 r. przy nowelizacji ustawy bud etowej nowy minister finansów Jerzy Osiatyñski wprowadzi³ realizm do planowania bud etowego. Oszczêdnoœci wydatkowe dotyczy³y przede wszystkim bie ¹cych i inwestycyjnych wydatków na utrzymanie tzw. sfery bud etowej. Równoczeœnie jednak gwa³townie wzrasta³y wydatki o charakterze socjalnym, przede wszystkim emerytury i renty; o ile w latach stanowi³y one oko³o 20% wydatków sektora finansów publicznych, to w 1991 r. ju 38,3%, w 1992 r. 39,8%, w 1993 r. 41,2%. Zwi¹zane by³o to z d¹ eniem do ³agodzenia negatywnych skutków spo³ecznych transformacji i roz³adowania narastaj¹cego bezrobocia drog¹ przyznawania w szerokim zakresie wczesnych emerytur i rent inwalidzkich opartych na liberalnych kryteriach. Wydaje siê choæ rzecz wymaga³aby dok³adniejszego zbadania e metody te by³y raczej nadmiernie kosztowne w stosunku do uzyskanych efektów. Skalê redukcji wydatków w latach przedstawiono w tabeli 3. Jako punkt wyjœcia przyjêto w niej analogicznie jak w tabeli 2 15

8 potencjalny poziom wydatków. Przez potencjalny poziom wydatków rozumie siê tutaj wydatki z 1988 r. zrewaloryzowane dla poszczególnych lat za pomoc¹ odpowiedniego deflatora PKB. Oczywiœcie, zastosowana metoda mo e budziæ ró ne w¹tpliwoœci, ale nie wydaje siê, by mo na by³o znaleÿæ lepsz¹. 16 Tabela 3 Redukcja wydatków realnych sektora finansów publicznych w latach Wyszczególnienie Potencjalne wydatki sektora w cenach bie ¹cych w mld. z³ Rzeczywiste wydatki sektora w cenach bie ¹cych w mld. z³ Rzeczywiste wydatki sektora w relacji do wydatków potencjalnych w % 100,0 83,8 89,3 92,8 92,9 Ró nica miêdzy wskaÿnikami spadku wydatków i dochodów w punktach procentowych a x 6,5 +2,5 16,5 11,0 a + oznacza g³êbszy spadek licz¹c w stosunku do poziomu potencjalnego wydatków, g³êbszy spadek dochodów. ród³o: jak w tabeli 2. W ujêciu realnym spadek wydatków sektora finansów publicznych by³ prócz 1990 r. wyraÿnie s³abszy ni spadek dochodów. Oznacza³o to brak dostosowania wydatków i prowadzi³o nieuchronnie do powstania deficytu, a w konsekwencji narastanie d³ugu publicznego i kosztów jego obs³ugi. W 1988 r. sektor finansów publicznych wykaza³ niewielk¹ nadwy kê (1,1% PKB). Nadwy kê uda³o siê tak e osi¹gn¹æ dziêki opodatkowaniu wysokich zysków inflacyjnych przedsiêbiorstw w 1990 r., jednak e w 1991 r. wyst¹pi³ ju deficyt. W 1991 r. by³ on jeszcze niewielki (2,0%), ale w roku nastêpnym wzrós³ znacznie i osi¹gn¹³ poziom 4,6% PKB. Deficyt ca³ego sektora finansów publicznych by³ spowodowany deficytem bud etu pañstwa. Pozosta³e segmenty sektora wykazywa³y w sumie nadwy kê tak, i deficyt bud etu pañstwa by³ wy szy od deficytu ca³ego sektora: w 1991 r. stanowi³ 3,6% PKB, w 1992 r. 5,7%. W tej sytuacji zasadniczym kierunkiem polityki fiskalnej by³o d¹ enie do ograniczenia deficytu bud etu pañstwa drog¹ zarówno redukcji wydatków o czym by³a ju mowa jak i zwiêkszenia dochodów. 3. Restrukturyzacja systemu podatkowego Naturaln¹ reakcj¹ na spadek dochodów bud etowych jest nie tylko zmniejszanie wydatków, lecz tak e d¹ enie do restrukturyzacji systemu podatkowego, maj¹cej zapewniæ wiêksz¹ jego wydajnoœæ (por. I.Bolkowiak, 1994 s. 6). Praktycznie oznaczaæ to musi przesuniêcie punktu ciê koœci w dochodach podatkowych z podatków bezpoœrednich na podatki poœrednie, a w zakresie podatków bezpoœrednich z opodatkowania przedsiêbiorstw na opodatkowanie gospodarstw domowych. Dzia³ania w tym kierunku podejmowano w krajach przechodz¹cych transformacjê ustrojow¹. Najwczeœniej bo od 1. stycznia 1988 r., a wiêc przed rozpoczêciem transformacji reformê podatkow¹ przeprowadzono jednorazowo na Wêgrzech. Znacznie póÿniej, bo dopiero od pocz¹tku 1993 r., podatki zreformowano w Czechach. W Polsce przemiany w systemie podatkowym rozpoczêto ju w roku 1989, ale realizowano je powoli, du e znaczenie przywi¹zuj¹c do starannego przygotowania reformy, co wymaga³o czasu (por. K.WoŸniak, 1995 s. 5 7). Zasadnicze znaczenie mia³o: 1) wprowadzenie od 1. stycznia 1992 r. powszechnego podatku dochodowego od osób fizycznych, 2) reforma podatków poœrednich przeprowadzona w lipcu 1993 r., polegaj¹ca na zast¹pieniu dotychczasowego podatku obrotowego podatkiem od towarów i us³ug typu VAT oraz rozbudowanym systemem akcyz. Przeprowadzone reformy podatkowe spowodowa³y zasadnicze zmiany w strukturze bud etu pañstwa, co ukazano w tabeli 4. W pozosta³ych podsektorach sektora finansów publicznych zmiany nie by³y ani celowe, ani mo liwe, poniewa z wyj¹tkiem bud etów gmin s¹ to dochody funkcjonalnie powi¹zane z wydatkami podsektora (np. sk³adki ubezpieczeniowe w Funduszu Ubezpieczeñ Spo³ecznych). 17

9 Tabela 4 Tabela 5 Struktura dochodów bud etu pañstwa w latach Wyszczególnienie Dochody ogó³em 100,0 100,0 100,0 100,0 Podatki poœrednie ³¹cznie z c³em 37,1 41,6 48,2 50,3 Podatki bezpoœrednie 57,4 51,4 48,6 43,7 w tym obci¹ aj¹ce: przedsiêbiorstwa 40,3 22,8 16,6 13,7 banki i ubezpieczenia 7,1 7,5 6,6 5,7 gospodarstwa domowe 10,0 21,1 23,6 24,3 Dochody z prywatyzacji 0,8 1,5 1,7 2,5 Pozosta³e dochody 4,7 5,5 3,3 3,5 Uwaga: do podatków bezpoœrednich obci¹ aj¹cych przedsiêbiorstwa zaliczono tak e dywidendê od niefinansowych przedsiêbiorstw pañstwowych oraz podatek od wzrostu wynagrodzeñ, a tak e czêœæ podatku dochodowego od osób fizycznych pochodz¹c¹ z opodatkowania dzia³alnoœci gospodarczej. ród³o: obliczenia w³asne na podstawie sprawozdañ z wykonania bud etu pañstwa za lata 1991, 1992, 1993 oraz Reformy podatkowe w Polsce przynios³y szybko efekt w postaci wzrostu dochodów bud etowych. Wzrost ten by³ szczególnie spektakularny, poniewa efekty reform zbieg³y siê w czasie z wyjœciem gospodarki z transformacyjnej recesji i startem do szybkiego wzrostu PKB. Obrazuje to tabela 5. Pocz¹wszy od 1993 r. dochody sektora finansów publicznych w Polsce osi¹gnê³y ju poziom wystarczaj¹cy do zapewnienia wzglêdnej równowagi i mo na by uznaæ, e transformacyjny kryzys finansów publicznych zosta³ przezwyciê ony. Pojawi³ siê jednak nowy czynnik zagra aj¹cy równowadze bud etowej, mianowicie szybko rosn¹ce koszty obs³ugi d³ugu publicznego. Oznacza³o to, e kryzys finansów publicznych nie zosta³ przezwyciê ony, lecz przeszed³ w now¹ fazê. Bli sze okreœlenie nowej fazy kryzysu wymaga wyjaœnienia powstania d³ugu publicznego. 18 Dynamika dochodów sektora finansów publicznych w latach Wyszczególnienie Dochody sektora finansów publicznych w mln. z³ Zmiana w stosunku do roku poprzedniego w %: nominalna x +29,1 +48,6 +43,0 +36,9 realna a x 16,8 +7,3 +9,6 +6,6 Relacja do dochodów potencjalnych b w % 89,0 81,3 79,4 7,0 2,8 Stopa wzrostu PKB w % 4,9 5,5 +3,1 +4,3 +5,1 a Jako deflator zastosowano deflator PKB. b Dochody potencjalne rozumiane jak w tabelach 1 i 2. ród³o: przeliczenia w³asne na podstawie tabeli 1 oraz danych zawartych w Roczniku Statystycznym GUS Pu³apka zad³u enia i druga faza kryzysu finansów publicznych w Polsce W latach siedemdziesi¹tych powsta³o znaczne zad³u enie zagraniczne Polski. Pocz¹tkowo by³o ono skrupulatnie obs³ugiwane, ale w 1981 r., w momencie ostrego za³amania gospodarczego (spadek PKB o blisko 20%) i pojawienia siê deficytu w bud ecie pañstwa, rz¹d zawiesi³ obs³ugê przewa aj¹cej czêœci d³ugów zagranicznych. Spowodowa³o to dalszy szybki wzrost d³ugu powiêkszonego o nie p³acone odsetki. Na koniec 1988 r. w przeliczeniu na z³ote wynosi³ on mln. z³, co odpowiada³o 76,5% PKB w cenach bie ¹cych. Od pocz¹tku lat osiemdziesi¹tych pojawi³ siê tak e d³ug krajowy zwi¹zany z finansowaniem deficytów bud etowych. Poniewa prócz roku 1981 deficyty nie by³y wysokie, przeto powsta³y w ich wyniku d³ug te nie by³ wysoki; w koñcu 1988 r., po oœmiu latach, osi¹gn¹³ poziom odpowiadaj¹cy 19

10 4,5% PKB. Co wa niejsze, d³ug ten sk³ada³ siê z nieoprocentowanych kredytów NBP. Nie by³o wiêc problemu kosztów jego obs³ugi. Fakt nieoprocentowania tych kredytów nie by³ tak absurdalny, jak siê mo e wydawaæ na pierwszy rzut oka, poniewa ró nego rodzaju depozyty sektora bud etowego, pozostaj¹ce na tak e nieoprocentowanych rachunkach NBP, znacznie przewy sza³y przynajmniej do koñca 1988 r., zobowi¹zania z tytu³u kredytów finansuj¹cych deficyty bud etowe. Tak wiêc zad³u enie netto sektora bud etowego by³o ujemne (czyli netto bud et by³ wierzycielem NBP). Trudno odtworzyæ, jak kszta³towa³oby siê saldo wzajemnych ewentualnych p³atnoœci odsetkowych, gdyby istnia³o oprocentowanie, ale i do tej sprawy nie nale a³oby przywi¹zywaæ zbytniej wagi, bo ostatecznie zysk bilansowy NBP w olbrzymiej wiêkszoœci by³ wp³acany do bud etu. Jest wysoce w¹tpliwe, czy w tej sytuacji wprowadzenie oprocentowania mog³o w jakiejkolwiek mierze wp³yn¹æ na zachowanie stron. Pocz¹wszy od 1. stycznia 1990 r. zaniechano korzystania dla potrzeb bud etu z nieoprocentowanego kredytu NBP. W ci¹gu tego roku nie wystêpowa³ deficyt, a wiêc i nie by³o potrzeby jego finansowania, natomiast dla zapewnienia bie ¹cej p³ynnoœci bud et pañstwa korzysta³ niekiedy z oprocentowanego kredytu PKO BP. Niemniej d³ug krajowy zwiêkszy³ siê w ci¹gu tego roku dziesiêciokrotnie w zwi¹zku z uznaniem przez Skarb Pañstwa roszczeñ 4. banków (NBP, Banku Handlowego w Warszawie S.A., Banku Pekao S.A. i PKO BP), zwi¹zanych z rozliczeniami dotycz¹cymi operacji zagranicznych w latach osiemdziesi¹tych, na sumê 5,3 mld. z³. Wymienione banki otrzyma³y korzystnie oprocentowane obligacje Skarbu Pañstwa, nominowane w USD; wartoœæ przekazanych obligacji wynosi³a mln. USD. Wyemitowanie tych obligacji uruchomi³o dodatkowy czynnik dynamiki d³ugu krajowego, mianowicie stopniowo postêpuj¹c¹ dewaluacjê z³otego, gdy ka dorazowe przeliczenie wartoœci dolarowej na z³ote nastêpowa³o po zwiêkszonym kursie dolara. Skarb Pañstwa przej¹³ tak e zobowi¹zania likwidowanych funduszów celowych w wysokoœci 460 mln. z³ (w tym 358 mln. z³ zobowi¹zañ Funduszu Obs³ugi Zad³u enia Zagranicznego wobec banków komercyjnych). W 1991 r. wyst¹pi³ ponownie deficyt w bud ecie pañstwa, który odt¹d sta³ siê g³ównym czynnikiem wzrostu d³ugu krajowego. Drugim czynnikiem by³o dokapitalizowanie banków pañstwowych (lub z dominuj¹cym udzia³em kapita³u pañstwowego) drog¹ przekazywania im nieodp³atnie d³ugoterminowych i w zasadzie niezbywalnych obligacji Skarbu Pañstwa. Pierwszym krokiem 20 by³y tu wspomniane obligacje nominowane w USD 6, nastêpnie, po przerwie w latach , emisja obligacji restrukturyzacyjnych kolejno w 1993 i 1994 r. Wreszcie trzecim czynnikiem wzrostu d³ugu krajowego by³y czêœciowe sp³aty d³ugu zagranicznego. Skalê wzrostu d³ugu krajowego i ca³ego d³ugu publicznego przedstawiono w tabeli 6. Tabela 6 D³ug publiczny w latach (zobowi¹zania bud etu pañstwa wed³ug kapita³u) Wyszczególnienie D³ug publiczny w mld. z³ a 2,8 53,4 65,8 97,9 134,0 146,2 w tym: d³ug krajowy 0,6 7,1 12,7 24,2 35,9 49,8 D³ug publiczny w relacji do PKB w %. 91,9 77,2 80,4 80,7 65,3 w tym: d³ug krajowy 5,0 12,2 14,8 19,9 21,6 23,7 D³ug krajowy na koniec 1990 r. = 100 x 100,0 123,2 183,3 250,7 273,6 Przyrost d³ugu krajowego w mld. z³ 4,9 6,5 5,6 11,6 11,7 13,9 Deficyt bud etu pañstwa w mld. z³ b 5,1 3,1 6,9 4,3 5,7 Dokapitalizowanie banków pañstwowych w mld. z³ c 5,3 2,1 2,5 Sp³ata zad³u enia zagranicznego netto w mld. z³ d.. 0,1 0,2 0,6 4,3 a b c d Stan na koniec roku. W 1989 r. deficyt bud etu centralnego. W 1990 r. obligacje nominowane w USD, w latach 1993 i 1994 obligacje restrukturyzacyjne. Ujemne saldo kredytów zagranicznych wed³ug sprawozdawczoœci bud etowej, a w 1994 r. ponadto obligacje na wdro enie umowy z Klubem Londyñskim. ród³o: Sprawozdania z wykonania bud etu pañstwa za lata ; Finanse , Warszawa: GUS Formalnie by³o to sp³acenie zobowi¹zañ Skarbu Pañstwa z lat osiemdziesi¹tych, ale w rzeczywistoœci wiêksza czêœæ roszczeñ banków oparta by³a na raczej w¹tpliwych podstawach prawnych. Z drugiej strony odrzucenie tych roszczeñ mog³o doprowadziæ do upad³oœci niektórych banków, do czego rz¹d nie móg³by dopuœciæ i te musia³by je wspieraæ finansowo. 21

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE Zacznik INFORMACJA ZARZ DU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO O PRZEBIEGU WYKONANIA BUD ETU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO ZA I PÓ ROCZE 200 r. r. str. 1. 4 16 2.1. 39 2.2. 40 2.3. Dotacje

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Załącznik Nr 3 do Uchwały nr 106/XIII/15 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 29 grudnia 2015 roku Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012 Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy i Miasta Jastrowie na lata 2013-2028 1.

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 Warszawa, 26 czerwca 2012 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 W końcu 2011 r. na polskim rynku finansowym funkcjonowały 484 fundusze inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

Formularz SAB-Q IV / 98

Formularz SAB-Q IV / 98 Formularz SAB-Q IV / 98 (dla bank w) Zgodnie z 46 ust. 1 pkt 2 Rozporz dzenia Rady Ministr w z dnia 22 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr 163, poz. 1160) Zarz d Sp ki: Bank Handlowy w Warszawie SA podaje do wiadomoci

Bardziej szczegółowo

Dla roku 2011. 1 Wskaźniki liczone w stosunku do planu po zmianach według stanu na 31.10.2010r.

Dla roku 2011. 1 Wskaźniki liczone w stosunku do planu po zmianach według stanu na 31.10.2010r. Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej (WPF) miasta Łodzi na lata 2011-2031 ujętej w załączniku Nr 1 do uchwały Nr VI/51/11 Rady Miejskiej w Łodzi w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku. Różnice kursowe pomiędzy zapłatą zaliczki przez kontrahenta zagranicznego a fakturą dokumentującą tę Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r.

Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r. Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r. w sprawie przyjęcia Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Miasta Gdańska. Na podstawie art.226, art. 227, art. 228, art. 230 ust. 6

Bardziej szczegółowo

Wykaz kont dla budżetu gminy (jednostki samorządu terytorialnego) i zasady prowadzenia ewidencji analitycznej

Wykaz kont dla budżetu gminy (jednostki samorządu terytorialnego) i zasady prowadzenia ewidencji analitycznej Załącznik nr 3 do zarządzenia nr 104/08 Burmistrza Bolkowa z dnia 25.08.2008 r w sprawie zasad rachunkowości w Urzędzie Miejskim w Bolkowie. Wykaz kont dla budżetu gminy (jednostki samorządu terytorialnego)

Bardziej szczegółowo

Prognoza 2015. Prognoza 2016. Prognoza 2017. Prognoza 2018

Prognoza 2015. Prognoza 2016. Prognoza 2017. Prognoza 2018 WIELOLETNIA PROGNOZA FINANSOWA GMINY MIASTA CHEŁMŻY NA LATA 2015-2025 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr VII/53/15 Rady Miejskiej Chełmży z dnia 17 września 2015r. L.p. Formuła Wyszczególnienie Wykonanie 2012

Bardziej szczegółowo

BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W 2014 R.

BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W 2014 R. URZĄD STATYSTYCZNY W RZESZOWIE 35-959 Rzeszów, ul. Jana III Sobieskiego 10 tel.: 17 85 35 210, 17 85 35 219; fax: 17 85 35 157 http://rzeszow.stat.gov.pl/; e-mail: SekretariatUSRze@stat.gov.pl BUDŻETY

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za 2012 rok

Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za 2012 rok Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za 2012 rok Informacja dodatkowa sporządzona zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Finansów z 15.11.2001 (DZ. U. 137 poz. 1539 z późn.zm.) WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XIX/75/2011 Rady Miejskiej w Golinie z dnia 29 grudnia 2011 r. Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku

Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku w sprawie zmian w budżecie gminy na 2011 rok. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4, pkt 9 lit. i ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Anna Salata 0 1. Zaproponowanie strategii zarządzania środkami pieniężnymi. Celem zarządzania środkami pieniężnymi jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Zasady rachunkowości i planu kont dla prowadzenia ewidencji podatków i opłat.

Zasady rachunkowości i planu kont dla prowadzenia ewidencji podatków i opłat. Załącznik Nr 5 do zarządzenia Nr 167/06 Wójta Gminy Radziejów z dnia 30 października 2006 r. Zasady rachunkowości i planu kont dla prowadzenia ewidencji podatków i opłat. 1. Zasady ogólne. Ustala się zasady

Bardziej szczegółowo

FB.6.ZT.0932-25/2010 Szczecin, dnia lipca 2010 r. Wystąpienie pokontrolne

FB.6.ZT.0932-25/2010 Szczecin, dnia lipca 2010 r. Wystąpienie pokontrolne WOJEWODA ZACHODNIOPOMORSKI FB.6.ZT.0932-25/2010 Szczecin, dnia lipca 2010 r. Pan Jan Owsiak Burmistrz Świdwina Wystąpienie pokontrolne Na podstawie art. 36 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie

Bardziej szczegółowo

Reforma emerytalna. Co zrobimy? SŁOWNICZEK

Reforma emerytalna. Co zrobimy? SŁOWNICZEK SŁOWNICZEK Konto w (I filar) Każdy ubezpieczony w posiada swoje indywidualne konto, na którym znajdują się wszystkie informacje dotyczące ubezpieczonego (m. in. okres ubezpieczenia, suma wpłaconych składek).

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 8 października 2012 r. Poz. 3064 UCHWAŁA NR XXVI/242/12 RADY MIASTA ZGIERZA z dnia 28 czerwca 2012 r. w sprawie zatwierdzenia sprawozdania z wykonania

Bardziej szczegółowo

SKONSOLIDOWANY BILANS Nota 2004 2003 A k t y w a I. Aktywa trwałe 75 405 64 124 1. Wartości niematerialne i prawne, w tym:1 663 499 wartość firmy 0 2. Wartość firmy jednostek podporządkowanych 2 3 363

Bardziej szczegółowo

Rachunek zysków i strat

Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat Pojęcia Wydatek rozchód środków pieniężnych w formie gotówkowej (z kasy) lub bezgotówkowej (z rachunku bankowego), który likwiduje zobowiązania. Nakład celowe zużycie zasobów w

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, dnia 11 lutego 2011 r. MINISTER FINANSÓW ST4-4820/109/2011 Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada

Bardziej szczegółowo

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych Załącznik nr 3 do SIWZ Istotne postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści Umowy Prowadzenia obsługi bankowej budżetu miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych miasta zawartej z Wykonawcą 1. Umowa

Bardziej szczegółowo

Bilans w tys. zł wg MSR

Bilans w tys. zł wg MSR Skrócone sprawozdanie finansowe Relpol S.A. za I kw. 2005 r Bilans w tys. zł wg MSR Wyszczególnienie 31.03.2005r 31.03.2004r 31.12.2004r 31.12.2003r AKTYWA I AKTYWA TRWAŁE 41 455 43 069 41 647 43 903 1

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2008 r.

Informacja dodatkowa za 2008 r. MŁODZIEŻOWY KLUB SPRTOWY POLAR WROCŁAW - ZAWIDAWIE Informacja dodatkowa za 2008 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie Przyjęte metody wyceny w zasadach (polityce) rachunkowości

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

Wypełniają je wszystkie jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy, powiaty, województwa, miasta na prawach powiatu oraz związki komunalne.

Wypełniają je wszystkie jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy, powiaty, województwa, miasta na prawach powiatu oraz związki komunalne. Wypełniają je wszystkie jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy, powiaty, województwa, miasta na prawach powiatu oraz związki komunalne. 1. Komentarz Sprawozdanie przedstawia pełną szczegółowość

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe

Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe Kamień 1: stłumienie hiperinflacji Warunki początkowe: hiperinflacja ponad 250% średniorocznie w 1989 r. niedobory na rynku załamanie produkcji niskie zaufanie do

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV.16.2014 RADY MIEJSKIEJ W BIAŁEJ. z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie zmian budżetu Gminy Biała na 2014 r.

UCHWAŁA NR IV.16.2014 RADY MIEJSKIEJ W BIAŁEJ. z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie zmian budżetu Gminy Biała na 2014 r. UCHWAŁA NR IV.16.2014 RADY MIEJSKIEJ W BIAŁEJ z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie zmian budżetu Gminy Biała na 2014 r. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Bardziej szczegółowo

Regulamin wynagradzania pracowników niepedagogicznych zatrudnionych w Publicznym Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki w Dąbrówce. I. Postanowienia ogóle

Regulamin wynagradzania pracowników niepedagogicznych zatrudnionych w Publicznym Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki w Dąbrówce. I. Postanowienia ogóle Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 6/09/10 z dnia 17 grudnia 2009 r. Dyrektora Publicznego Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki w Dąbrówce Regulamin wynagradzania pracowników niepedagogicznych zatrudnionych

Bardziej szczegółowo

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Warszawa, dnia 03 marca 2016 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Działając na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2014 r.

Informacja dodatkowa za 2014 r. Stow. Fundusz Stypen. Dla Młodz. Wiejsk. im. Al.B. w Gołotczyźnie Informacja dodatkowa za 014 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie inwestycje długoterminowe - obligacje Przyjęte

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 czerwca 2016 r. Poz. 789 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO. STOWARZYSZENIA NA RZECZ ROZWOJU NEUROCHIRURGII NA OPOLSZCZYŹNIE NEURO za rok 2010

WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO. STOWARZYSZENIA NA RZECZ ROZWOJU NEUROCHIRURGII NA OPOLSZCZYŹNIE NEURO za rok 2010 WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO STOWARZYSZENIA NA RZECZ ROZWOJU NEUROCHIRURGII NA OPOLSZCZYŹNIE NEURO za rok 2010 1.Nazwa i siedziba: Stowarzyszenie Na Rzecz Rozwoju Neurochirurgii Na Opolszczyźnie

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

W mieście Konin nie było potrzeby wprowadzania programu naprawczego w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

W mieście Konin nie było potrzeby wprowadzania programu naprawczego w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. URZĄD MIEJSKI W KONINIE 62-500 Konin, plac Wolności 1, tel.(0-63) 240-11-11, fax (0-63) 240-11-35, e-mail: um_konin@konet.pl, http://www.konin.pl WP.271.17.2013 Konin, dnia 20.05.2013r W y j a ś n i e

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE Wstęp Rozdział 1 przedstawia istotę mieszkania jako dobra ekonomicznego oraz jego rolę i funkcje na obecnym etapie rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r.

Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r. Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r. HLB M2 Audyt Sp. z o.o., ul. Rakowiecka 41/27, 02-521 Warszawa, www.hlbm2.pl Kapitał zakładowy: 75 000 PLN, Sąd

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE Fundacji Rozwoju Edukacji, Pracy, Integracji za 2009 r.

SPRAWOZDANIE FINANSOWE Fundacji Rozwoju Edukacji, Pracy, Integracji za 2009 r. L. dz. 52/10 Tarnów, dnia 29 marca 2010 r. SPRAWOZDANIE FINANSOWE za 2009 r. A. WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 1. Fundacja Rozwoju Edukacji, Pracy, Integracji (która moŝe uŝywać nazwy skróconej

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2008 r.

Informacja dodatkowa za 2008 r. Stowarzyszenie Hospicjum Domowe 03-545 Warszawa ul. Tykocińska 7/35 STOWARZYSZENIE HOSPICJUM DOMOWE Informacja dodatkowa za 008 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie Środki

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA

ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA KONTEKST EKONOMICZNY W POLSCE IMPONUJĄCE WYNIKI W ZAKRESIE WZROSTU Wzrost PKB per capita w Polsce w ciągu ostatnich 15 lat wyniósł

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. Nazwa podmiotu: Stowarzyszenie Przyjaciół Lubomierza Siedziba: 59-623 Lubomierz, Plac Wolności 1 Nazwa i numer w rejestrze: Krajowy

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2012 r.

Informacja dodatkowa za 2012 r. Stowarzyszenie BANK ŻYWNOŚCI w Słupsku Informacja dodatkowa za 2012 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie zapasy Przyjęte metody wyceny w zasadach (polityce) rachunkowości

Bardziej szczegółowo

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów Posłowie sejmowej Komisji do Spraw Kontroli Państwowej wysłuchali NIK-owców, którzy kontrolowali proces aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości skarbu państwa. Podstawą

Bardziej szczegółowo

Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie. 31 maja 2016

Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie. 31 maja 2016 Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie 31 maja 2016 Dotychczasowe działania banków w sferze ograniczenia konsekwencji skokowego wzrostu kursu CHF Sześciopak

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA Kocie Życie. Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław

FUNDACJA Kocie Życie. Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław FUNDACJA Kocie Życie Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław Sprawozdanie finansowe za okres 01.01.2012 do 31.12.2012 1 SPIS TREŚCI: WSTĘP OŚWIADCZENIE I. BILANS I. RACHUNEK WYNIKÓW II. INFORMACJA DODATKOWA

Bardziej szczegółowo

Opis przyjętych wartości do wieloletniej prognozy finansowej Gminy Udanin na lata 2013-2025

Opis przyjętych wartości do wieloletniej prognozy finansowej Gminy Udanin na lata 2013-2025 Załącznik Nr 3 do uchwały w sprawie przyjęcia wieloletniej prognozy finansowej Gminy Udanin Opis przyjętych wartości do wieloletniej prognozy finansowej Gminy Udanin na lata 2013-2025 1. Założenia wstępne

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE ZASADY PROWADZENIA KSIĄG RACHUNKOWYCH

OGÓLNE ZASADY PROWADZENIA KSIĄG RACHUNKOWYCH Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Wójta Gminy Osie Nr 4/07 z dnia 04 stycznia 2007 r. OGÓLNE ZASADY PROWADZENIA KSIĄG RACHUNKOWYCH 1. Miejsce prowadzenia ksiąg rachunkowych Księgi rachunkowe Urzędu Gminy Osie

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E PrzedłoŜony projekt zmiany ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, został opracowany na podstawie

Bardziej szczegółowo

ZASADY (POLITYKA) RACHUNKOWOŚCI

ZASADY (POLITYKA) RACHUNKOWOŚCI Załącznik nr 3 do Zarządzenia Nr 1286/08 Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 13 sierpnia 2008r. ZASADY (POLITYKA) RACHUNKOWOŚCI dla funduszy pozabudżetowych Spis treści: I. Ogólne zasady.... 3 II. Metody

Bardziej szczegółowo

Polecenie 2.W spółce akcyjnej akcja na okaziciela oznacza ograniczoną zbywalność. Polecenie 5. Zadaniem controllingu jest pomiar wyniku finansowego

Polecenie 2.W spółce akcyjnej akcja na okaziciela oznacza ograniczoną zbywalność. Polecenie 5. Zadaniem controllingu jest pomiar wyniku finansowego Polecenie 1. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest podmiotem w pełni bezosobowym. Polecenie 2.W spółce akcyjnej akcja na okaziciela oznacza ograniczoną zbywalność Polecenie 3.W WZA osobą najważniejszą

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE. Fundacja Uniwersytet Dzieci

SPRAWOZDANIE FINANSOWE. Fundacja Uniwersytet Dzieci SPRAWOZDANIE FINANSOWE Fundacja Uniwersytet Dzieci Sprawozdanie dotyczy okresu sprawozdawczego 01.01.2014 31.12.2014 1/11 Spis treści Bilans za rok 2014... 3 Rachunek Zysków i Strat za rok 2014... 5 Dodatkowe

Bardziej szczegółowo

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP Warszawa, dnia 04 września 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP W związku z interpelacją nr 34158 posła Jana Warzechy i posła

Bardziej szczegółowo

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej biblioteczka zamówień publicznych Agata Hryc-Ląd Małgorzata Skóra Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej Nowe progi w zamówieniach publicznych 2014 Agata Hryc-Ląd Małgorzata

Bardziej szczegółowo

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 Wst p Niniejsze opracowanie prezentuje prognoz Rachunku zysków i strat oraz bilansu maj tkowego Spó ki Fundusz Zal kowy KPT na lata 2009-2014. Spó

Bardziej szczegółowo

BILANS. Stan na. Pozycja 2011-01-01 2011-12-31 AKTYWA 0.00 0.00 0.00 1,079.78 36,018.69 PASYWA 0.00 0.00 III. II. 0.00 IV. 0.00

BILANS. Stan na. Pozycja 2011-01-01 2011-12-31 AKTYWA 0.00 0.00 0.00 1,079.78 36,018.69 PASYWA 0.00 0.00 III. II. 0.00 IV. 0.00 CENTRUM SPOŁECZNEGO ROZWOJU 43-173 ŁAZISKA GÓRNE WYSZYŃSKIEGO 8 0000223366 BILANS sporządzony na dzień: 2011-12-31 Pozycja AKTYWA 2011-01-01 2011-12-31 A. Aktywa trwałe II. Rzeczowe aktywa trwałe III.

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok

Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok UCHWAŁA Nr XLIX/324/05 RADY MIEJSKIEJ DZIERŻONIOWA

Bardziej szczegółowo

Założenia prognostyczne Wieloletniej Prognozy Finansowej

Założenia prognostyczne Wieloletniej Prognozy Finansowej Załącznik nr 3 do uchwały o Wieloletniej Prognozie Finansowej Założenia prognostyczne Wieloletniej Prognozy Finansowej Uwagi ogólne Przewidywana w nowej ustawie o finansach publicznych wieloletnia prognoza

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1.

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. P r o j e k t z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. W ustawie z dnia 18 września 2001 r. o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 122, poz.

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIV.90.2015 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO

UCHWAŁA Nr XIV.90.2015 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO UCHWAŁA Nr XIV.90.2015 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO z dnia 3 grudnia 2015 r. w sprawie zmiany uchwały budżetowej na 2015 rok Na podstawie art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 84/2015 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE. z dnia 18 sierpnia 2015 r.

ZARZĄDZENIE NR 84/2015 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE. z dnia 18 sierpnia 2015 r. ZARZĄDZENIE NR 84/2015 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE w sprawie opracowania materiałów planistycznych do projektu uchwały budżetowej Gminy Żukowice na 2016 rok. Na podstawie art. 233 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

System p atno ci rodków europejskich

System p atno ci rodków europejskich System p atno ci rodków europejskich w ustawie o finansach publicznych rodki europejskie art. 5 rodki europejskie - rozumie si przez to rodki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1, 2 i 4; 1) rodki pochodz

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) Dziennik Ustaw rok 2011 nr 221 poz. 1317 wersja obowiązująca od 2015-03-12 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 7 października 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad gospodarki

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej Eugeniusz Gostomski Ryzyko stopy procentowej 1 Stopa procentowa Stopa procentowa jest ceną pieniądza i wyznacznikiem wartości pieniądza w czasie. Wpływa ona z jednej strony na koszt pozyskiwania przez

Bardziej szczegółowo

2. Ogólny opis wyników badania poszczególnych grup - pozycji pasywów bilansu przedstawiono wg systematyki objętej ustawą o rachunkowości.

2. Ogólny opis wyników badania poszczególnych grup - pozycji pasywów bilansu przedstawiono wg systematyki objętej ustawą o rachunkowości. B.III. Inwestycje krótkoterminowe 1 303,53 zł. 1. Krótkoterminowe aktywa finansowe 1 303,53 zł. - w jednostkach powiązanych 0,00 zł. - w pozostałych jednostek 0,00 zł. - środki pieniężne i inne aktywa

Bardziej szczegółowo

NAZWA ORGANIZACJI Ochotnicza Straż Pożarna w Połczynie Zdroju Informacja dodatkowa za 2006

NAZWA ORGANIZACJI Ochotnicza Straż Pożarna w Połczynie Zdroju Informacja dodatkowa za 2006 OCBOTMICZ A STRAŻ POŻARrul.Strażacka 1 78-320 Pofi /n-zdr NAZWA ORGANIZACJI Ochotnicza Straż Pożarna w Połczynie Zdroju Informacja dodatkowa za 2006 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Środki

Bardziej szczegółowo

z dnia Rozdział 1 Przepisy ogólne

z dnia Rozdział 1 Przepisy ogólne U S T AWA Projekt z dnia 26.11.2015 r. z dnia o szczególnych zasadach zwrotu przez jednostki samorządu terytorialnego środków europejskich uzyskanych na realizację ich zadań oraz dokonywania przez nie

Bardziej szczegółowo

Informacja o sytuacji ekonomiczno finansowej Wnioskodawcy (dane w tys. zł) Rachunek Zysków i Strat. data spłaty kredytu...

Informacja o sytuacji ekonomiczno finansowej Wnioskodawcy (dane w tys. zł) Rachunek Zysków i Strat. data spłaty kredytu... Informacja o sytuacji ekonomiczno finansowej Wnioskodawcy (dane w tys. zł) Rachunek Zysków i Strat wykonanie za okres* prognoza na okres* 2012 03.2013 06.2013 09.2013 12.2013 data spłaty kredytu... A.

Bardziej szczegółowo

3. Gdyby w gospodarce kraju X funkcja inwestycji (4) miała postać I = f (R)

3. Gdyby w gospodarce kraju X funkcja inwestycji (4) miała postać I = f (R) 1. W ostatnich latach w Polsce dochody podatkowe (bez cła) stanowiły A. Około 60% dochodów budżetu B. Około 30% dochodów budżetu C. Około 90% dochodów budżetu D. Około 99% dochodów budżetu E. Żadne z powyższych

Bardziej szczegółowo

URZĄD MIEJSKI W SŁUPSKU

URZĄD MIEJSKI W SŁUPSKU Załącznik Nr 6 do Zasad (polityki) Rachunkowości URZĄD MIEJSKI W SŁUPSKU INSTRUKCJA W SPRAWIE WYSTAWIANIA FAKTUR VAT I PROWADZENIA EWIDENCJI I REJESTRÓW SPRZEDAŻY TOWARÓW I USŁUG W DLA CELÓW ROZLICZANIA

Bardziej szczegółowo

Wykonanie budŝetu Gminy Borne Sulinowo za rok 2012 Część opisowa.

Wykonanie budŝetu Gminy Borne Sulinowo za rok 2012 Część opisowa. Wykonanie budŝetu Gminy Borne Sulinowo za rok 2012 Część opisowa. Zgodnie z art. 267 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.) sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O KSZTAŁTOWANIU SIĘ WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ oraz o przebiegu realizacji przedsięwzięć POWIATU SANDOMIERSKIEGO

INFORMACJA O KSZTAŁTOWANIU SIĘ WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ oraz o przebiegu realizacji przedsięwzięć POWIATU SANDOMIERSKIEGO Załącznik nr 2 INFORMACJA O KSZTAŁTOWANIU SIĘ WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ oraz o przebiegu realizacji przedsięwzięć POWIATU SANDOMIERSKIEGO ZA I PÓŁROCZE 2014 R Wieloletnia Prognoza Finansowa Powiatu

Bardziej szczegółowo

BILANS STOWARZYSZENIE PRACOWNIA FILMOWA COTOPAXI REGON: 141368601 (nazwa jednostki) na dzień 31.12.2014 (numer statystyczny)

BILANS STOWARZYSZENIE PRACOWNIA FILMOWA COTOPAXI REGON: 141368601 (nazwa jednostki) na dzień 31.12.2014 (numer statystyczny) BILANS STOWARZYSZENIE PRACOWNIA FILMOWA COTOPAXI REGON: 141368601 (nazwa jednostki) na dzień 31.12.2014 (numer statystyczny) Bilans sporządzony zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Finansów

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2015 poz. 1302

Dz.U. 2015 poz. 1302 Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 2015 poz. 1302 USTAWA z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

Poznań, dnia 27 kwietnia 2010 r. PS.I-11.0932-07/10. Pan Józef Jerzy Sieradzan Burmistrz Miasta i Gminy Rakoniewice

Poznań, dnia 27 kwietnia 2010 r. PS.I-11.0932-07/10. Pan Józef Jerzy Sieradzan Burmistrz Miasta i Gminy Rakoniewice Poznań, dnia 27 kwietnia 2010 r. PS.I-11.0932-07/10 Pan Józef Jerzy Sieradzan Burmistrz Miasta i Gminy Rakoniewice Na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 8 kwietnia 2016 r. Poz. 472 OBWIESZCZENIE MINISTRA RODZINY, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 30 marca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego

Bardziej szczegółowo

Wysłać bez pisma przewodniego. Stan na PASYWA. roku

Wysłać bez pisma przewodniego. Stan na PASYWA. roku Wzór nr 1. Bilans z wykonania budŝetu jednostki samorządu terytorialnego Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej.. Numer identyfikacyjny REGON BILANS z wykonania budŝetu jednostki samorządu terytorialnego

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Rady Nadzorczej KERDOS GROUP Spółka Akcyjna

Sprawozdanie Rady Nadzorczej KERDOS GROUP Spółka Akcyjna Sprawozdanie Rady Nadzorczej KERDOS GROUP Spółka Akcyjna z oceny sprawozdania Zarządu z działalności KERDOS GROUP S.A. w roku obrotowym obejmującym okres od 01.01.2014 r. do 31.12.2014 r. oraz sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Fed musi zwiększać dług

Fed musi zwiększać dług Fed musi zwiększać dług Autor: Chris Martenson Źródło: mises.org Tłumaczenie: Paweł Misztal Fed robi, co tylko może w celu doprowadzenia do wzrostu kredytu (to znaczy długu), abyśmy mogli powrócić do tego,

Bardziej szczegółowo

Sytuacja w sektorze banków spółdzielczych w dobie kryzysu gospodarczego i finansowego

Sytuacja w sektorze banków spółdzielczych w dobie kryzysu gospodarczego i finansowego Sytuacja w sektorze banków spółdzielczych w dobie kryzysu gospodarczego i finansowego Opracowano w Departamencie Kontrolingu Dobra sytuacja banków spółdzielczych na tle sektora bankowego Opracowano w Departamencie

Bardziej szczegółowo

-----------------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------- Regionalna Izba Obrachunkowa w Warszawie 00-564 Warszawa, ul. Koszykowa 6a Telefon: 625-117-84, 625-20-97, 625-19-32 Fax WIAS: 625-19-32, Fax RIO: 628-31-16 -----------------------------------------------------------------------------------

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA. na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA. na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą P r z e t a r g n i e o g r a n i c z o n y (do 60 000 EURO) Zawartość: Informacja ogólna Instrukcja

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

Zad u enie Skarbu Pa stwa 1 04/2002

Zad u enie Skarbu Pa stwa 1 04/2002 MINISTERSTWO FINANSÓW DEPARTAMENT D UGU PUBLICZNEGO 00-916 Warszawa, ul. wi tokrzyska 12 tel. (48 22) 694-57-97 Warszawa, 5 lipca 2002 r. Zad u enie Skarbu Pa stwa 1 04/2002 I. ZAD U ENIE SKARBU PA STWA

Bardziej szczegółowo

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy a Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy Bydgoszcz, dnia 29 luty 2016r. 1 Plan Połączenia spółek Grupa

Bardziej szczegółowo

Roczne zeznanie podatkowe 2015

Roczne zeznanie podatkowe 2015 skatteetaten.no Informacje dla pracowników zagranicznych Roczne zeznanie podatkowe 2015 W niniejszej broszurze znajdziesz skrócony opis tych pozycji w zeznaniu podatkowym, które dotyczą pracowników zagranicznych

Bardziej szczegółowo

Rolnik - Przedsiębiorca

Rolnik - Przedsiębiorca Rolnik - Przedsiębiorca Pojawiły się nowe zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym i wymiaru składek w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) dotyczące rolników prowadzących dodatkową działalność

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE. O PRZEBIEGU WYKONANIA PLANU FINANSOWEGO GMINNEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W CEGŁOWIE ZA 2012r. Cegłów, dnia 28 lutego 2013r.

SPRAWOZDANIE. O PRZEBIEGU WYKONANIA PLANU FINANSOWEGO GMINNEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W CEGŁOWIE ZA 2012r. Cegłów, dnia 28 lutego 2013r. SPRAWOZDANIE O PRZEBIEGU WYKONANIA PLANU FINANSOWEGO GMINNEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W CEGŁOWIE ZA 2012r. Cegłów, dnia 28 lutego 2013r. Gminna Biblioteka Publiczna w Cegłowie ma siedzibę przy ul. Piłsudskiego

Bardziej szczegółowo

Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowowytwórczej) 2015-12-17 16:02:07

Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowowytwórczej) 2015-12-17 16:02:07 Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowowytwórczej) 2015-12-17 16:02:07 2 Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowo-wytwórczej) Podatek przemysłowy (lokalny podatek

Bardziej szczegółowo

GDZIE DZIEDZICZYMY, CO DZIEDZICZYMY, JAK DZIEDZICZYMY

GDZIE DZIEDZICZYMY, CO DZIEDZICZYMY, JAK DZIEDZICZYMY 08 kwietnia 2014 r. Od dziś, 1 kwietnia 2014 r., przez najbliższe cztery miesiące, ubezpieczeni płacący składki emerytalne będą mogli zdecydować gdzie chcą gromadzić kapitał na przyszłe emerytury: czy

Bardziej szczegółowo

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu.

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu. Umowa kredytu Załącznik nr 5 do siwz PROJEKT zawarta w dniu. między: reprezentowanym przez: 1. 2. a Powiatem Skarżyskim reprezentowanym przez: zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika

Bardziej szczegółowo

REALIZACJA DOCHODÓW BUDŻETOWYCH ZA I PÓŁROCZE 2015 ROKU Dochody budżetu miasta według działów prezentuje poniższe zestawienie:

REALIZACJA DOCHODÓW BUDŻETOWYCH ZA I PÓŁROCZE 2015 ROKU Dochody budżetu miasta według działów prezentuje poniższe zestawienie: REALIZACJA DOCHODÓW BUDŻETOWYCH ZA I PÓŁROCZE 2015 ROKU Dochody budżetu miasta według działów prezentuje poniższe zestawienie: Wyszczególnienie Plan (po zmianach) Wykonanie Wskaźnik (3:2) Struktura zł

Bardziej szczegółowo