Odpowiedzialność za pośrednie naruszenie autorskich praw majątkowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Odpowiedzialność za pośrednie naruszenie autorskich praw majątkowych"

Transkrypt

1 Uniwersytet Jagielloński Wydział Prawa i Administracji Instytut Prawa Własności Intelektualnej Odpowiedzialność za pośrednie naruszenie autorskich praw majątkowych Ewa Laskowska Praca magisterska napisana pod kierunkiem prof. dr hab. Ryszarda Markiewicza Kraków 2011

2 Spis treści Wykaz skrótów...3 Wstęp...5 Rozdział I: Pojęcie pośredniego naruszenia autorskich praw majątkowych...7 Rozdział II: Odpowiedzialność za pośrednie naruszenie autorskich praw majątkowych w systemie prawa niemieckiego...19 Wprowadzenie...19 Zakres podmiotowy odpowiedzialności za pośrednie naruszenie praw autorskich w prawie niemieckim...21 Koncepcja sprawstwa pośredniego w prawie niemieckim...23 Odpowiedzialność pomocnika i podżegacza za (bez)pośrednie naruszenie autorskich praw majątkowych...32 Wnioski...33 Rozdział III: Pośrednie naruszenie autorskich praw majątkowych w polskim porządku prawnym...35 Podstawa prawna odpowiedzialności...35 Problem analogicznego stosowania określonych postanowień kodeksu cywilnego na gruncie prawa autorskiego Rozdział IV: Postacie pośredniego naruszenia autorskich praw majątkowych...55 Wprowadzenie...55 Podżeganie...58 Pomocnictwo...69 Odpowiedzialność za świadome skorzystanie ze szkody...93 Zakończenie Bibliografia

3 Wykaz skrótów Akty prawne i publikatory Dz.U. pr. aut. k.c. u.z.n.k. Dziennik Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej ustawa z dn. 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. Nr 24, poz. 83 z póź. zm.) ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U nr 16 poz. 93 z późn. zm.); ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 roku o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 1993 roku, Nr 47 poz. 211 z późn. zm.); TRIPS porozumienie w sprawie handlowych aspektów prawa własności intelektualnej; załącznik do Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu (Dz. U. z 1996 roku, załącznik do Nr 32 poz. 142) u.ś.d.e. ustawa z dn. 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U., Nr 144, poz z późn. zm.) k.k. ustawa z dn. 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z póź. zm.) UrhG niemiecka ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 9 września 1965 r., (BGBl. I S. 1273), z ostatnimi zmianami z dn. 17. Dezember 2008 (BGBl. I S. 2586); Czasopisma AcP BGHZ Archiv für die civilistische Praxis Entscheidungssammlung des 3

4 Bundesgerichtshof Biul. SN Biuletyn Sądu Najwyższego GRUR Gewerblicher Rechtschutz und Urheberrecht (ew. GRUR Int. Internationales Teil) IPIP International Protection of Industrial Property KPP Kwartalnik Prawa Prywatnego MMR Multimedia und Recht Mon. Prawn. Monitor Prawniczy NP. Nowe Prawo OSN Orzecznictwo Sądu Najwyższego OSNC Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywilnej OSP Orzecznictwo Sądów Polskich OSPiKA Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych PPH Przegląd Prawa Handlowego PiP Państwo i Prawo Zeszyty Naukowe UJ IPWI Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, Prace Instytutu Prawa Własności Intelektualnej ZUM Zeitschrift für Urheber- und Medienrecht Inne BVerfG Bundesverfassungsgericht BGH Bundesgerichtshof SA sąd apelacyjny SN Sąd Najwyższy TK Trybunał Konstytucyjny WIPO Światowa Organizacja Własności Intelektualnej 4

5 Wstęp Tematyka odpowiedzialności cywilnoprawnej za pośrednie naruszenie autorskich praw majątkowych jest zagadnieniem skomplikowanym wobec braku jednoznacznej i klarownej wypowiedzi ustawodawcy lub ukształtowanej linii orzeczniczej. W kontekście nieprawdopodobnego rozwoju i postępu technologicznego, ułatwionego dostępu do informacji, czy kształtowania się społeczności internetowych, problem ten nabiera coraz większego znaczenia. Powodem podjęcia próby analizy tego tematu, jak i refleksji nad racjonalnością obecnie obowiązujących przepisów prawa autorskiego zarówno polskiego, jak i niemieckiego były niepokojące doniesienia prasowe odnośnie prób zaostrzenia przesłanek odpowiedzialności podmiotów świadczących usługi drogą elektroniczną na płaszczyźnie prawa międzynarodowego, jak i również wnioski sformułowane przez rzecznika generalnego przy Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej 1. W niniejszej pracy magisterskiej, składającej się z pięciu rozdziałów, podejmuję próbę zanalizowania problemu podstaw, zasad i przesłanek odpowiedzialności podmiotu pośredniczącego we wkroczeniu w autorskie prawa majątkowe, staram się przedstawić możliwie obiektywnie proponowane w judykaturze, jak i w piśmiennictwie, koncepcje zastosowania konstrukcji prawnych przedstawiając argumenty zarówno za, jak i przeciw wskazanym poglądom doktryny, jak również prezentuję własną ocenę w zakresie przedmiotu pracy. Analizę tematu rozpoczynam od zdefiniowania pojęcia pośredniego naruszenia autorskich praw majątkowych. W kontekście przedstawianych koncepcji doktrynalnych staram się przyjąć możliwie najlepszą definicję przedmiotowego zachowania. W rozdziale drugim niniejszej pracy prezentuję rozwiązanie dogmatyczne pośredniego naruszenia autorskich praw 1 Por. opinia rzecznika generalnego P. Cruza Villalóna w sprawie C-70/10 Scarlet Extended/Société belge des auteurs compositeurs et éditeur (Sabam), dostęp: [dostęp na dzień 24 czerwca 2011 r.]. 5

6 majątkowych na gruncie prawa niemieckiego. Badania w tym zakresie podjęłam w czasie pobytu w ramach uczelnianego programu stypendialnego wymiany zagranicznej na Uniwersytecie w Heidelbergu. Uzasadnieniem dla wprowadzenia wspomnianego rozdziału do niniejszej pracy, było podobieństwo między porządkiem polskim a niemieckim, jak i interesująca koncepcja sprawstwa pośredniego rozwinięta na podstawie 97 ustawy prawnoautorskiej niemieckiej. W kolejnym rozdziale przechodzę do analizy podstaw odpowiedzialności sprawcy pośredniego w porządku polskim, jak i staram się podjąć refleksję nad kształtem aktualnie obowiązujących przepisów prawa. Hipotezą przyjętą na cele niniejszej pracy jest pełne dopasowanie norm prawa autorskiego do realiów współczesnego świata. W końcu podejmuję próbę oceny całokształtu polskiej regulacji. Niniejsza praca magisterska niewątpliwie nie wyczerpuje, jak i nie może wyczerpać całego zagadnienia pośredniego naruszenia autorskich praw majątkowych, w szczególności w zakresie przesłanek (kwestie zawinienia, akcesoryjności), jak i zakresu odpowiedzialności pośrednika (a dokładniej odpowiedzi na pytanie, jakie roszczenia oraz w jakiej konstelacji przysługują podmiotowi uprawnionemu z tytułu autorskich praw majątkowych). Wynika to z faktu, że poruszane zagadnienia są stosunkowo nowe dla, zarówno teoretyków, jak i praktyków, a łączą się z wieloma problemami niepodejmowanymi jak dotąd przez orzecznictwo czy doktrynę. Chciałabym również serdecznie podziękować mojemu Promotorowi, Panu Profesorowi Ryszardowi Markiewiczowi, za bezcenne uwagi i spostrzeżenia, jakie od niego otrzymałam w ramach prowadzonych badań do niniejszej pracy magisterskiej, jak i wyrozumiałość dla niezdecydowania związanego z kierunkiem pracy lub przyjętą koncepcją. Stoję na stanowisku, że bez tego merytorycznego wsparcia wyniki mojej pracy nie byłyby satysfakcjonujące. 6

7 Rozdział I: Pojęcie pośredniego naruszenia autorskich praw majątkowych Wkroczenie w sferę monopolu autorskiego podmiotu uprawnionego implikuje możliwość podniesienia roszczeń wskazanych w art. 79 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wobec braku wypowiedzi ustawodawcy polskiego problematycznym pozostaje jednakże zdefiniowanie samego pojęcia naruszenia autorskich praw majątkowych, stanowi to bowiem niezbędny element przy rozważaniu zakresu odpowiedzialności cywilnoprawnej za takie działanie. Wskazanie elementów definicyjnych naruszenia autorskich praw majątkowych nieczęsto pojawiało się w literaturze przedmiotu. Wskazać należy jednak na zajęte przez J. Bartę oraz R. Markiewicza stanowisko, że ustawodawca rozumiał przez to takie działanie, które można kwalifikować jako wkroczenie w zakres cudzego prawa majątkowego (tj. monopolu eksploatacyjnego) 2. Każde inne bezprawne zachowanie, które wyrządza szkodę podmiotowi autorskich praw majątkowych, należy zdaniem Autorów oceniać już na podstawie zasad odpowiedzialności wyrażonych w kodeksie cywilnym. Podobne stanowisko zajmuje J. Błeszyński uznając za naruszenie takie zachowanie wkraczające w monopol eksploatacyjny zastrzeżony dla podmiotu uprawnionego, które nie znajduje podstawy ustawowej lub wykracza poza ramy wskazane przez ustawodawcę 3. We wskazanych wypowiedziach charakterystycznym jest przyjęcie bardzo szerokiego zakresu definicyjnego pojęcia naruszenia. W konsekwencji prowadzić musi do wniosku, że co do zasady odpowiedzialnością będzie obarczone każde takie zachowanie, które tylko spełnia przesłankę nieuprawnionego wkroczenia w sferę monopolu autorskiego. Należy jednakże mieć na uwadze fakt, że wobec treściowo różnych rodzajów naruszeń, istotnym jest jakościowe oddzielenie od siebie pojęć pośredniego od 2 J. Barta, R. Markiewicz (w:) J. Barta, M. Czajkowska-Dąbrowska, Z. Ćwiąkalski, R. Markiewicz, E. Traple, Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych komentarz, wydanie IV, str J. Błeszczyński, (w:) J. Barta (red.), System Prawa Prywatnego. Tom 13. Prawo autorskie, Warszawa 2008, wydanie II, s

8 bezpośredniego wkroczenia w sferę autorskich praw majątkowych w sposób nieuprawniony. Nie ulega bowiem wątpliwości, że esencjalnie różny jest stopień naruszenia w przypadku zachowania polegającego na opublikowaniu utworu bez zgody podmiotu uprawnionego (art. 6 ust. 1 pkt. 1) od działania osoby umożliwiającej jedynie takie zachowanie: nie tylko pod względem czasowym 4, ale również pod względem podmiotowym pośredni naruszyciel pozostaje osobą trzecią, której to zachowanie przyczyniło się do bezprawnego działania bezpośredniego naruszyciela. Zachowanie podmiotu pośredniczącego w naruszeniu autorskich praw majątkowych sprowadza się zatem do działania umożliwiającego naruszenie bezpośrednie lub nakłaniającego do realizacji przesłanek bezpośredniego zaatakowania dobra prawnego podmiotu uprawnionego nie zawsze jednak do pośrednika należy ostateczna decyzja i podjęcie zachowania zmierzającego wprost do wkroczenia w monopol twórcy. Z drugiej zaś strony nie sposób pominąć faktu, że osoba taka powinna ponieść odpowiedzialność za samo, przykładowo, umożliwienie czy też nakłonienie podmiotu bezpośrednio naruszającego autorskie prawa majątkowe. Należy bowiem wziąć pod uwagę, że bez włączenia się takiej osoby zwykle niemożliwe lub też niezwykle utrudnione byłoby w ogóle rozpoczęcie ciągu zdarzeń zmierzających do naruszenia praw autorskich. Ponadto, działanie takiej osoby mieści się w szerokiej definicji naruszenia, zaprezentowanej na wstępie powyższych rozważań. Nie ma również powodów do wyłączenia takiej odpowiedzialności. Ponadto podnieść należy, że wskazane zachowanie nie mieści się w zakresie dozwolonego użytku i jako takie ma na celu doprowadzenie do naruszenia praw własności intelektualnej. Wobec powyższego uzasadnionym jest podjęcie próby zdefiniowania i odgraniczenia od siebie obu wskazanych pojęć. Kolejnym argumentem przemawiającym za przyjęciem rozróżnienia między bezpośrednim a pośrednim naruszeniem autorskich praw majątkowych dostarczają ustalenia dokonane na gruncie ustawy niemieckiej. Zgodnie z 97 4 Zasygnalizować należy problem, jaki wyłania się w związku z koniecznością wykazania momentu naruszenia w przypadku pośredniego wkroczenia w monopol autorski, przy czym nie pozostawia wątpliwości określenie czasu bezpośredniego ataku na dobro prawne. 8

9 UrhG 5 za naruszenie autorskich praw majątkowych (Verwertungsrechte) uznawane będzie każde takie zachowanie, które narusza ich treść lub wkracza w ich sferę bez stosowanego zezwolenia podmiotu uprawnionego; a contrario przykładem działania prawnie irrelewantnego z punktu widzenia ochrony prawnoautorskiej są zachowania niezaprzeczające, czy też niedotykające istoty uprawnień wskazanych w ustawie 6. W związku z powyższym, wyróżnia się cztery dodatkowe kategorie zachowań, których podjęcie nie implikuje roszczeń o ochronę prawnoautorską: działania przeciwko uprawnieniom twórcy podjęte już po wygaśnięciu ochrony, działania w ramach dozwolonego użytku osobistego (tzw. freie Benutzung), działania w ramach umów autorskich (o charakterze jedynie zobowiązaniowym), jak i działania, co prawda naruszające autorskie prawa majątkowe, ale podjęte w ramach przyzwolenia ustawodawcy (a dopuszczalne po spełnieniu przesłanek testu trójstopniowego, np. w ramach dozwolonego użytku osobistego) 7. Podkreśla się, że 97 UrhG statuuje roszczenia deliktowe, kierowane przeciwko każdemu, kto wkroczy w sferę monopolu autorskiego 8. Niemniej jednak, ze względu na treściowo różne rodzaje zachowań osób jedynie pośredniczących w procesie naruszenia autorskich praw majątkowych, jak i też wobec surowego charakteru podnoszonych roszczeń wobec naruszyciela, istnieje potrzeba rozróżnienia tego typu działań od zachowania wprost dotykającego sfery uprawnień twórcy. Nie bez znaczenia są tutaj również stanowiska wypracowane na gruncie niemieckiego kodeksu cywilnego, które uzasadniają rodzajowo różną odpowiedzialność podżegacza i pomocnika od bezpośredniego naruszyciela konstytucyjnymi gwarancjami poszanowania godności człowieka i przypisywania odpowiedzialności tylko za czyny, które samemu się podjęło 9. W związku z powyższym, na gruncie prawa niemieckiego powszechnie 5 tj. Gesetz über Urheberrecht und verwandte Schutzrechte z dnia 9 września 1965 r. (BGBl. I str. 1273), dalej oznaczona jako UrhG. 6 Nordemann/Czychowski, Gewerblicher Rechtsschutz, herausgegeben von Gordian N. Hasselblatt, Münchener Anwalts Handbuch, 3. wydanie, str. 515 i nast. 7 Ibidem, str Por. Dreyer/Kotthoff/Meckel, Urheberrecht, Kommentar, Heidelberg Por. Mestmäcker/Schulze, Urheberrechtskommentar, część 1.2, 53. wydanie, sierpień 2010; Palandt, Kommentar zum BGB, 57. wydanie. 9

10 akceptowanym przez judykaturę, jak i piśmiennictwo jest konstrukcja tzw. sprawstwa pośredniego, rodzajowo różna od bezpośredniego naruszenia dobra prawnego, a charakteryzująca się własnymi przesłankami odpowiedzialności, odpowiadająca stopniowi przyczynienia się pośrednika do naruszenia spowodowanego przez bezpośredniego naruszyciela 10. Do konstrukcji tej powrócę jeszcze w ramach swoich rozważań. Polski ustawodawca nie zdecydował się na sprecyzowanie pojęcia naruszenia pośredniego, trudno również o jego kompleksowe opracowanie w literaturze polskiej. Próbę zdefiniowania tego pojęcia podjął F. Zoll wskazując na to, że w zachowaniu pośrednika brak jest elementu wkroczenia w monopol eksploatacyjny zastrzeżony dla podmiotu uprawnionego; zarówno pomocnik, jak i pośrednik ani czynem ani słowem nie przeczą prawom uprawnionego 11. Z kolei J. Barta oraz R. Markiewicz wskazali na to, unikając jednak podania definicji, że odpowiedzialność za naruszenie praw autorskich ponosić będą również pomocnik, podżegacz, a także ten, kto świadomie skorzystał ze szkody bezprawnie wyrządzonej podmiotowi prawa autorskiego przez osobę trzecią 12. W innym miejscu jednakże cytowani Autorzy podejmują próbę zdefiniowana pośredniego naruszenia w sposób negatywny jako przeciwieństwo bezpośredniego wkroczenia w monopol eksploatacyjny 13. Z kolei interesujący pogląd prezentuje Anna-Maria Niżankowska uznając za pośrednie naruszenie prawa do integralności utworu takie działania, które wprawdzie nie modyfikują ani formy, ani treści utworu, ale sprawiają, że zostaje on zaprezentowany w niewłaściwy sposób przedstawiający jego zafałszowany obraz odbiorcom. Warto podkreślić, że co prawda pogląd ten nie wiąże się bezpośrednio z tematyką niniejszej pracy, niemniej jednak zauważenia wymaga, że problematyka niebezpośredniego naruszenia dóbr prawnych pojawia się również w kontekście autorskich praw osobistych. Autorka zwraca jednak 10 Dreyer/Kotthoff/Meckel, Urheberrecht..., op. cit., str F. Zoll, Polska ustawa o prawie autorskim i konwencja berneńska, Warszawa Kraków Lwów Poznań 1926, str J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie, Warszawa 2010, str J. Barta, R. Markiewicz, Przechowywanie utworów na stronach internetowych, Zeszyty Naukowe UJ IPWI 3/2009, str. 22 i nast. 10

11 uwagę, że na gruncie prawa polskiego takie zachowanie będzie kwalifikowane raczej jako nierzetelne wykorzystanie utworu z odwołaniem się do art. 16 pkt 3 infine pr. aut. 14. Podsumowując powyższe stanowiska należy wnioskować, że budowana w doktrynie definicja pośredniego wkroczenia w monopol eksploatacyjny zastrzeżony dla podmiotu uprawnionego ma charakter negatywny, zawsze w odniesieniu do bezpośredniego ataku na dobro prawne. Przyjęcie takiego wniosku prowadzi w dalszej kolejności do spostrzeżenia, po pierwsze, że nie sposób zakwalifikować danego zachowania za pośrednie naruszenie autorskich praw majątkowych bez znajomości wyznaczników bezpośredniego naruszenia. Po drugie, pośredniemu naruszeniu co do zasady towarzyszyć będzie zawsze naruszenie bezpośrednie praw wyłącznych. W konsekwencji, co do zasady, konstytutywnym elementem odpowiedzialności pośrednika będzie zarzucalność wkroczenia w monopol eksploatacyjny osobie bezpośrednio atakującej dobro prawne, jakim są prawa autorskie 15. Do pośredniego naruszenia monopolu autorskiego dojdzie zatem w związku z naruszeniem bezpośrednim, przy czym podstawą podjętego zachowania przez sprawcę bezpośredniego będzie działanie pośrednika 16. Nie sposób zatem sformułować definicji pośredniego naruszenia autorskich praw majątkowych in abstracto. Każdorazowo bowiem będzie się ona odnosić do konkretnego bezpośredniego wkroczenia w monopol prawnoautorski podmiotu uprawnionego. Należy jednakże podkreślić, że każdorazowo podstawą odpowiedzialności pośrednika będzie art. 79 pr. aut. 17 Niemniej jednak ponownego wskazania wymaga, że dokonane rozróżnienie wynika ze sposobu, w jaki podmiot odpowiedzialny podejmuje działanie bezprawne wobec chronionego dobra prawnego. W przeciwieństwie do sprawcy bezpośredniego, nie atakuje on wprost autorskich praw 14 Anna-Maria Niżankowska, Prawo do integralności utworu, Warszawa 2007, str Poprzez pojęcie zarzucalności rozumiem tutaj spełnienie przesłanek odpowiedzialności przez sprawcę bezpośredniego; niekoniecznie jednak niezbędnym elementem skutecznego kierowania roszczeń do pośrednika będzie brak lub ograniczony zakres, w jakim odpowiadać będzie bezpośredni naruszyciel. 16 P. Cepl, Die unmittelbare Urheberrechtsverletzung, Berlin Ustawodawca bowiem przyjął odpowiedzialność osoby, która narusza autorskie prawa majątkowe rezygnując przy tym z rozróżnienia między naruszeniem pośrednim a bezpośrednim w tekście ustawy. 11

12 majątkowych, jego zachowanie zewnętrzne nie stanowi nawet najmniejszego wkładu w realizację przesłanek naruszenia majątkowych praw autorskich 18. W sposób istotny jednak przyczynia się do określonego stanu rzeczy, niepożądanego z punktu widzenia ustawodawcy. To właśnie realne oddziaływanie na ciąg przyczynowo-skutkowy, prowadzące w konsekwencji do realizacji przesłanek bezpośredniego wkroczenia w monopol eksploatacyjny twórcy, stanowi element niezbędny do przyjęcia odpowiedzialności za pośrednie naruszenie autorskich praw majątkowych. Jest również podstawą aksjologiczną wprowadzenia odpowiedzialności osoby, która pośrednio doprowadza do naruszenia autorskich praw majątkowych. Należy jednak wziąć pod uwagę również wątpliwości pojawiające się w kontekście uznania za pośrednie naruszenie autorskich praw majątkowych, także zachowania osoby, która świadomie skorzystała z wyrządzonej szkody przez sprawcę bezpośredniego. Problematyka ta szerzej będzie omawiana w kolejnych rozdziałach niniejszej pracy, należy jednak wstępnie przyjąć hipotezę, że nie ma podstaw do apriorycznego wyłączenia tych kategorii osób spoza kręgu pośrednich naruszycieli. Przyjmując za słuszną wspomnianą definicję trzeba wskazać na elementy bezpośredniego naruszenia oraz podjąć próbę wyznaczenia granicy między tymi dwoma rodzajami zachowań. W doktrynie przeważa konstrukcja pojęcia bezpośredniego wkroczenia w monopol prawnoautorski w oparciu o definicję sprawstwa wyrażoną w art k.k.: 19 Chodzi tutaj o takie techniczne korzystanie z utworu w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych jak np. rozpowszechnianie czy zwielokrotnienie lub też dotyczyć może i takich sytuacji, w których istnieją podstawy do stwierdzenia współsprawstwa 20. Implementując zasady odpowiedzialności prawnokarnej na 18 P. Kardas, Teoretyczne podstawy odpowiedzialności karnej za przestępne współdziałanie, Kraków 2001, str J. Barta, R. Markiewicz, Przechowywanie..., op. cit., str J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie, op. cit., str

13 płaszczyznę prawa autorskiego J. Barta i R. Markiewicz stwierdzają, że bezpośrednim wkroczeniem w autorskie prawa majątkowe będzie takie zachowanie podmiotu, który swoim działaniem sam zrealizował wszystkie przesłanki czynu niedozwolonego (sprawstwo pojedyncze), kierował zachowaniem osoby podejmującej takie działanie (sprawstwo kierownicze) lub też polecił takie zachowanie innej osobie (sprawstwo polecające); jak również wtedy, gdy działał on wspólnie i w porozumieniu z inną osobą (współsprawstwo), przy czym dopuszczana tu jest jedynie możliwość tzw. współsprawstwa dopełniającego, tj. takiego, gdy samodzielne zachowanie osób odpowiedzialnych nie stanowiłoby naruszenia praw autorskich (lub też nie w takim stopniu), a dopiero łączna suma ich zachowań daje podstawy do pociągnięcia ich do takiej odpowiedzialności. Podobne stanowisko zajęła również B. Lewaszkiewicz-Petrykowska w odniesieniu do odpowiedzialności za czyn niedozwolony na gruncie kodeksu cywilnego: ze współsprawstwem mamy do czynienia wtedy, gdy zachodzi wzajemne dopełniające się zachowanie kilku osób, a elementem go cechującym jest wzajemne porozumienie więź podmiotowa, która pozwala na przypisanie sprawstwa pojedynczego kilku osobom, które niezależnie od siebie, bez porozumienia, dokonały czynu niedozwolonego 21. Z kolei W. Czachórski rozróżnia między sytuacją, w której kilka osób w porozumieniu (tj. przy istnieniu swoistej więzi podmiotowej) podejmuje różne czynności zmierzające do wyrządzenia szkody (i tutaj Autor przyjmuje, że mamy do czynienia ze współsprawstwem) od sytuacji, w której kilka podmiotów podejmuje to samo zachowanie niezależnie od siebie i albo każde z nich prowadzić wprost do wyrządzenia szkody albo dopiero suma tych czynności immanentnie związana jest z powstawaniem szkody (tzw. współsprawstwo równoległe w rozumieniu kodeksu karnego nie stanowi podstawy wg cytowanego Autora do przyjęcia odpowiedzialności za współsprawstwo na gruncie kodeksu cywilnego) 22. Tę teorię uzupełnia 21 B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, Wyrządzenie szkody przez wiele osób, Warszawa 1978, str W. Czachórski (w:) Z. Radwański (red.) System prawa cywilnego, tom III, część I Prawo zobowiązań część ogólna, Ossolineum 1981, str

14 o sprawstwo kierownicze również P. Machnikowski przyjmując, że ponosi odpowiedzialność także ten, kto ułożył plan działania, zlecił lub też rozkazał podjęcie zachowania zmierzającego do wyrządzenia szkody innym osobom 23. Konkludując wskazane powyżej możliwości zdefiniowania pojęcia bezpośredniego naruszenia autorskich praw majątkowych, należy zwrócić uwagę, że po pierwsze nawiązują one w dużej mierze do terminologii wypracowanej przez doktrynę i orzecznictwo na gruncie prawa karnego, po drugie podkreślają istnienie strony podmiotowej jako elementu konstytutywnego dla bezpośredniego naruszenia autorskich praw majątkowych. Nie ulega jednak wątpliwości, że na gruncie prawa własności intelektualnej, wiedza i wola osoby wkraczającej w monopol autorski jako sprawcy bezpośredniego wpływać będzie jedynie na zakres odpowiedzialności, ponieważ wina 24 sama w sobie nie jest elementem konstytutywnym naruszenia autorskich praw majątkowych w przypadku roszczeń o odszkodowanie. Wpływa ona na wymiar sankcji wymierzanej osobie, która w sposób nieuprawniony dopuściła się naruszeń. Inaczej natomiast może się to kształtować wobec pośredniego naruszenia autorskich praw majątkowych. W powyższym kontekście nieodzownym jest również zdefiniowanie pojęcia autorskich praw majątkowych, przy czym podkreślić należy, że na gruncie polskiej ustawy przeważa stanowisko opowiadające się za systemem dualistycznym, tj. rozdzieleniem autorskich praw osobistych od majątkowych 25. Nie podejmując dalszych rozważań w tym zakresie (które to znacznie przekroczyłoby ramy niniejszej pracy) należy zauważyć, że ustawodawca zdefiniował autorskie prawa majątkowe jako wyłączne prawa do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszelkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu (art. 17 pr. aut.). Problemy związane ze szczegółową treścią tych praw mimo niewątpliwie ich skomplikowanego 23 P. Machnikowski (w:) A. Olejniczak (red.), System prawa prywatnego, tom 6: Prawo zobowiązań część ogólna, Warszawa 2009, str Na gruncie cywilnoprawnym wina jest utożsamiana ze stroną podmiotową; inaczej w prawie karnym, A. Zoll (w:) A. Zoll (red.), Komentarz do kodeksu karnego, Warszawa 2007, str. 104 i nast. 25 E. Traple (w:) J. Barta (red.), System prawa prywatnego, tom 13: Prawo autorskie, wydanie 2, str. 117 i nast. 14

15 charakteru nie stanowią tematu niniejszej pracy, dlatego też zostaną omówione tylko kwestie relewantne dla zakresu odpowiedzialności z tytułu pośredniego wkroczenia w monopol twórcy. Autorskie prawa majątkowe mają charakter uprawnień bezwzględnych, skutecznych erga omnes, i w tym zakresie też przypominają prawo własności 26. Ich specyfika sprowadza się jednak do przyznania podmiotowi uprawnionemu, czy to twórcy, czy to nabywcy tych praw, możliwości decydowania o formach eksploatacji utworu, oraz o osobach do tego upoważnionych 27. Możność postępowania względem utworu w dowolny, niewyłączony przez przepis szczególny, sposób stanowi cechę charakterystyczną autorskich praw majątkowych. Interpretacja treści art. 17 pr. aut. pozwala na stwierdzenie, że zawarte w nim uprawnienia mają charakter zarówno pozytywny, jak i negatywny (treść wyłączne prawo do korzystania z utworu implikuje również możliwość zakazania innym podmiotom korzystania z utworu na danym polu eksploatacji); potwierdza to również charakter roszczeń wynikających z art. 79 pr. aut. (np. żądanie zaniechania naruszeń). Wyłączne prawo do korzystania z utworu może zatem przejawiać się jako prawo pozytywne (przykładowo jako upoważnienie do korzystania na określonym polu eksploatacji) lub jako możliwość zakazania wskazanego zachowania innym podmiotom bez uzyskania zgody osoby uprawnionej. Z kolei prawo do rozporządzania utworem utożsamiane jest często z podejmowaniem wszelkich czynności prawnych zmierzających do umożliwienia innych osobom eksploatacji dzieła i do czerpania przez podmiot uprawniony z tego tytułu korzyści ekonomicznych, przy czym bez znaczenia jest, czy są to czynności o charakterze stricte rozporządzającym, czy też są to również stosunki zobowiązaniowe, jak też niezależnie od tego, czy objęte czynnością prawną są jedynie uprawnienia, czy też chodzić może o całość utworu jako dobra 26 Ibidem, str. 118 i nast. ; por. także E. Traple (w:) J. Barta, M. Czajkowska-Dąbrowska, Z. Ćwiąkalski, R. Markiewicz, E. Traple, Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych komentarz, op. cit., str J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie, op. cit., str. 109 i nast. 15

16 niematerialnego 28. Spornym pozostaje charakter prawa do wynagrodzenia twórcy czy ma ono charakter prawa bezwzględnego, czy też, jak to zauważył w wyroku Sąd Najwyższy, nie ma ono takiego charakteru 29, co z kolei prowadzi do niedopuszczalności zasądzenia na korzyść twórcy jego podwójnej lub potrójnej wysokości w przypadku naruszenia tego prawa, także pośredniego. Dalsza ocena prawna natury tego uprawnienia nie jest relewantna z punktu widzenia tematyki niniejszej pracy. Poza tym, trzeba zauważyć, że każde ze wskazanych tutaj ogólnie uprawnień dotyczy wszelkich pól eksploatacji, nie tylko tych wskazanych w ustawie, ale również tych nieznanych, a które mogą pojawić się wraz z rozwojem technologicznym, zwłaszcza wobec niespodziewanego rozwoju internetowych sieci społecznościowych 30. Podsumowanie powyższych rozważań może prowadzić do wniosku, że mimo racji wprowadzenia odpowiedzialności podmiotu pośrednio naruszającego autorskie prawa majątkowe, ustawodawca nie zdecydował się na ich normatywne sprecyzowanie podstawą odpowiedzialności pośrednika pozostaje odpowiednia norma kodeksu cywilnego w związku z art. 79 pr. aut., ponieważ w pojęciu kto, narusza mieścić się może zarówno pośrednie, jak i bezpośrednie wkroczenie w monopol autorski. W związku z powyższym, nie sposób sformułować konstytutywnych elementów definicyjnych takiego zachowania in abstracto, tj. w oderwaniu od przesłanek bezpośredniego wkroczenia w monopol autorski, co w konsekwencji prowadzić może do stanu niepewności prawa. Niemniej jednak, ze względu na stopień naruszenia, wagę podjętego zachowania, jak i biorąc pod uwagę, że ostateczna decyzja o zainicjowaniu działania nie należy do ocenianej osoby pośredniego naruszyciela, stwierdzić należy, że istnieje potrzeba wyraźnego rozgraniczenia tych dwóch pojęć. Jak wskazano powyżej, definicja bezpośredniego naruszenia 28 E. Traple, (w:) J. Barta (red.), System prawa prywatnego, op. cit., str. 128 i nast. 29 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 1999 r., I CKN 1139/97, OSNC 2000, nr 1, poz. 6 str , z glosami J. Barty, R. Markiewicza i M. Czajkowskiej-Dąbrowskiej, OSP 2000, nr 2, poz. 24, oraz T. Hellwiga, Mon. Praw. 2000, nr 3 poz J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie, op. cit., str. 85 i n. 16

17 autorskich praw majątkowych odnosić się będzie w dużej mierze do ustaleń dokonanych na gruncie prawa karnego. Najważniejszym jednakże wnioskiem pozostaje obszerny zakres potencjalnych zachowań stanowiących pośrednie wkroczenie w monopol autorski ze względu na szeroką definicję autorskich praw majątkowych, obejmującą m.in. pola eksploatacyjne nieznane w chwili zawierania umowy z podmiotem uprawnionym. W kontekście braku możliwości sprecyzowania wszystkich niezbędnych przesłanek odpowiedzialności pośrednika, jak i szerokiego zakresu definicyjnego autorskich praw majątkowych, istnieje zatem realna możliwość zaistnienia stanu niepewności prawa. Na samym końcu rozważań odnośnie pojęcia naruszenia autorskich praw majątkowych warto zwrócić jeszcze uwagę na orzeczenie Sądu Najwyższego 31 w kwestii możliwości podnoszenia roszczeń z art. 79 pr. aut. przeciwko osobie, która zawarła umowę licencyjną, mimo że nie była do tego uprawniona. Wyrok ten został poddany krytyce doktryny 32. Słusznie bowiem zauważa się, że konstrukcja art. 79 pr. aut. dopuszcza zarówno odpowiedzialność za pośrednie, jak i bezpośrednie naruszenie autorskich praw majątkowych, a także, że samo dokonanie czynności zobowiązującej nie stanowi wkroczenia w monopol autorski, ponieważ osoba trzecia nie nabywa żadnego prawa 33. Zawarcie umowy licencyjnej, z natury wywołującej jedynie skutek zobowiązujący, upoważnia do korzystania z utworu jedynie w takim zakresie, w jakim licencjodawca sam jest uprawniony. Należy jednak podkreślić, że wobec użycia przez ustawodawcę słowa narusza w normie art. 79 pr. aut., do pomyślenia jest jeszcze możliwość przypisania osobie udzielającej licencji, mimo braku do tego stosownego uprawnienia, odpowiedzialności za pośrednie naruszenie autorskich praw majątkowych. Słusznie bowiem podnosi się, że osoba taka nie wkracza (bezpośrednio) w monopol twórcy, de facto jednak nakłania do 31 wyrok SN z dnia 18 czerwca 2003 r., II CKN 269/01, OSNC nr 9/2004, poz Por. w tej kwestii glosa E. Traple do wspomnianego orzeczenia: E. Traple, Utwór jako przedmiot umowy o dzieło, Glosa nr 2/2005, str. 79 i nast. 33 Ibidem, str

18 podjęcia zachowania realizującego przesłanki bezpośredniego naruszenia. Właśnie to swoiste wkroczenie w ciąg przyczynowo-skutkowy prowadzący do naruszenia bezpośredniego jest istotą sprawstwa pośredniego. Nie wdając się w ocenę stanu faktycznego cytowanego orzeczenia Sądu, podkreślić wypada jednak, że oczywiście kwalifikacja prawna takiego zachowania jako pośredniego naruszenia autorskich praw majątkowych w tym wypadku możliwa jest dopiero po spełnieniu przesłanek wyrażonych w normach kształtujących odpowiedzialność podżegacza. 18

19 Rozdział II: Odpowiedzialność za pośrednie naruszenie autorskich praw majątkowych w systemie prawa niemieckiego Wprowadzenie Podobnie jak polski ustawodawca, tak i na gruncie prawa niemieckiego nie ma przepisu szczególnego kształtującego w sposób odrębny zasady odpowiedzialności podmiotu pośrednio wkraczającego w monopol prawnoautorski. Zarówno niemieckie orzecznictwo, jak i doktryna wyraźnie wskazują jednak na potrzebę ich sformułowania, a także na konieczność wskazania różnic w stosunku do zasad odpowiedzialności bezpośredniego sprawcy w związku z jakościowo różnym zakresem przyczynienia się do naruszenia autorskich praw majątkowych obu kategorii sprawców 34. Wobec braku wypowiedzi ustawodawcy temat ten pozostaje mimo wszystko, także na gruncie niemieckiego prawa własności intelektualnej, do dziś sporny 35. Zasadnicze znaczenie ma UrhG 37 konstytuujący odpowiedzialność każdego, kto naruszy prawa autorskie lub inne chronione ustawą prawa 34 P. Cepl, Die mittelbare Urheberrechtsverletzung, Berlin 2005, str. 12 i nast. 35 Por. R. Döring, Die Haftung für eine Mitwirkung an fremden Wettbewerbsverstößen, Urheberrechts-, Marken-, Patent-, Gebrauchsmuster- und Geschmacksmusterverletzungen. Eine kritische Untersuchung zu der Notwendigkeit einer Störerhaftung" im gewerblichen Rechtsschutz und Urheberrecht, Frankfurt/Main 2008; ; Palandt, Kommentar..; Ch. Baldus, (w:) Ch. Baldus (red.): Münchener Kommentar zum. BGB, 5. wydanie, W oryginale przywoływany przepis brzmi: 97 Anspruch auf Unterlassung und Schadensersatz (1) Wer das Urheberrecht oder ein anderes nach diesem Gesetz geschütztes Recht widerrechtlich verletzt, kann von dem Verletzten auf Beseitigung der Beeinträchtigung, bei Wiederholungsgefahr auf Unterlassung in Anspruch genommen werden. Der Anspruch auf Unterlassung besteht auch dann, wenn eine Zuwiderhandlung erstmalig droht. (2) Wer die Handlung vorsätzlich oder fahrlässig vornimmt, ist dem Verletzten zum Ersatz des daraus entstehenden Schadens verpflichtet. Bei der Bemessung des Schadensersatzes kann auch der Gewinn, den der Verletzer durch die Verletzung des Rechts erzielt hat, berücksichtigt werden. Der Schadensersatzanspruch kann auch auf der Grundlage des Betrages berechnet werden, den der Verletzer als angemessene Vergütung hätte entrichten müssen, wenn er die Erlaubnis zur Nutzung des verletzten Rechts eingeholt hätte. Urheber, Verfasser wissenschaftlicher Ausgaben ( 70), Lichtbildner ( 72) und ausübende Künstler ( 73) können auch wegen des Schadens, der nicht Vermögensschaden ist, eine Entschädigung in Geld verlangen, wenn und soweit dies der Billigkeit entspricht. 37 Niemiecka ustawa o prawie autorskim z dnia 9 września 1965 r., (BGBl. I S. 1273), z ostatnimi zmianami z dn. 17. Dezember 2008 (BGBl. I S. 2586); ze względów stylistycznych w dalszej części pracy określana jako UrhG. 19

20 w sposób bezprawny. Osoba aktywnie legitymowana może wówczas żądać zaniechania naruszeń (niem. Unterlassungsanspruch), usunięcia ich skutków (niem. Beseitigung der Beeinträchtigung), a w przypadku zawinionego działania (tutaj: z zamiarem lub wskutek niedbalstwa; niem. vorsätzlich lub fahrlässig) istnieje także możliwość domagania się odszkodowania od sprawcy. W piśmiennictwie podkreśla się także, że norma 97 UrhG ma charakter skutkowy, bowiem sankcjonowany jest każdy sposób działania, którego następstwem jest powstanie niepożądanego z punktu widzenia ustawodawcy skutku, tj. naruszenia w sferze prawnej podmiotu uprawnionego. W piśmiennictwie niemieckim wyciąga się zatem wniosek, że wskazana norma obejmuje swoim zakresem zastosowania zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie wkroczenie w autorskie prawa majątkowe, bez stosowanego zezwolenia podmiotu uprawnionego 38. Niemniej jednak, zasady odpowiedzialności w odniesieniu do obu wskazanych form naruszeń są zupełnie różnie kształtowane w judykaturze, jak i w piśmiennictwie niemieckim. W pierwszej kolejności wskazać należy na różnice w definiowaniu przesłanek odpowiedzialności po stronie przedmiotowej 39. Bezpośrednie naruszenie autorskich praw majątkowych rozumiane jest bowiem jako nieuprawnione wkroczenie w monopol autorski lub zaprzeczenie istocie któregoś z wymienionych w ustawie uprawnień 40. Zachowanie polegające na umożliwieniu warunków do wkroczenia w autorskie prawa majątkowe, czy też przyczyniające się do niego, jest definiowane z kolei jako pośrednie naruszenie monopolu autorskiego 41. Wskazuje się, że w tym przypadku do naruszenia dochodzi drogą okrężną, poprzez działanie innej osoby, jednocześnie jednak elementem konstytutywnym tak rozumianej odpowiedzialności jest konieczność wykazania, że przedmiotowe zachowanie wcale nie odnosi się wprost do 38 Por. Dreyer/Kotthoff/Meckel, Urheberrecht..., op. cit. 39 Na gruncie prawa niemieckiego rozumianej jako konstytutywny opis zachowania implikującego podniesienie roszczenia. 40 Nordemann/Czychowski, Gewerblicher Rechtsschutz, Münchener Anwalts Handbuch, 3. wydanie; M. Loewisch, Deliktsfolgen und Grundgesetz, Dreyer/Kotthoff/Meckel, Urheberrecht..., op. cit. 20

- podżeganie - pomocnictwo

- podżeganie - pomocnictwo FORMY WSPÓŁDZIAŁANIA PRZESTĘPNEGO (ZJAWISKOWE FORMY POPEŁNIENIA PRZESTĘPSTWA) sprawcze - sprawstwo pojedyncze - współsprawstwo - sprawstwo kierownicze - sprawstwo polecające niesprawcze - podżeganie -

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) SSA del. do SN Piotr Mirek. Protokolant Ewa Oziębła

POSTANOWIENIE. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) SSA del. do SN Piotr Mirek. Protokolant Ewa Oziębła Sygn. akt II KK 215/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 29 stycznia 2015 r. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) SSA del. do SN Piotr Mirek Protokolant

Bardziej szczegółowo

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze Umowa o zachowaniu poufności Aktualne umowy gospodarcze Prawo i zarządzanie Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. al. Krakowska 271, 02-133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66, faks: 22 829 27 00,

Bardziej szczegółowo

PRAWO AUTORSKIE. Autorzy: Janusz Barta, Ryszard Markiewicz. Rozdział I Uwagi wstępne. Rozdział II Źródła prawa

PRAWO AUTORSKIE. Autorzy: Janusz Barta, Ryszard Markiewicz. Rozdział I Uwagi wstępne. Rozdział II Źródła prawa PRAWO AUTORSKIE Autorzy: Janusz Barta, Ryszard Markiewicz Rozdział I Uwagi wstępne Rozdział II Źródła prawa Rozdział III Prawo autorskie 1. Przedmiot prawa 1.1. Uwagi ogólne 1.2. Pojęcie utworu w prawie

Bardziej szczegółowo

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Sopot, dnia 18 września 2015 r. Sygn.: W-0000001 OPINIA PRAWNA skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Przedmiot odpowiedzi:

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 25 czerwca 2009 r., III CZP 39/09

Uchwała z dnia 25 czerwca 2009 r., III CZP 39/09 Uchwała z dnia 25 czerwca 2009 r., III CZP 39/09 Sędzia SN Gerard Bieniek (przewodniczący) Sędzia SN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) Sędzia SN Iwona Koper Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Tomasza R.

Bardziej szczegółowo

Wada postępowania o udzielenie zamówienia przegląd orzecznictwa. Wpisany przez Katarzyna Gałczyńska-Lisik

Wada postępowania o udzielenie zamówienia przegląd orzecznictwa. Wpisany przez Katarzyna Gałczyńska-Lisik Do tego rodzaju wad Sąd Okręgowy w Warszawie zaliczył błędne ustalenie zasad punktacji, która nie uwzględniała sposobu wyboru oferty, gdy dwie lub więcej z nich miały taką samą liczbę punktów. Jedną z

Bardziej szczegółowo

ZAWIADOMIENIE o podejrzeniu popełnienia przestępstwa

ZAWIADOMIENIE o podejrzeniu popełnienia przestępstwa Warszawa, dnia 20 czerwca 2017 roku Stowarzyszenie KOMITET OBRONY DEMOKRACJI ul. Śniadeckich 21/7, 00-654 Warszawa Prokuratura Okręgowa w Warszawie ul. Chocimska 28, 00-791 Warszawa ZAWIADOMIENIE o podejrzeniu

Bardziej szczegółowo

GLOSA do wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 21 lutego 2012 r., II AKa 338/11 1

GLOSA do wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 21 lutego 2012 r., II AKa 338/11 1 ANETA MICHALSKA-WARIAS GLOSA do wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 21 lutego 2012 r., II AKa 338/11 1 TEZA Brzmienie art. 299 1 k.k. daje podstawę do przyjęcia, że przedmiotem czynności wykonawczych

Bardziej szczegółowo

Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych?

Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych? Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych? Polski ustawodawca wprowadził możliwość stosowania

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wprowadzenie Testy Pytania testowe Odpowiedzi do testów Rozdział pierwszy Zagadnienia wstępne

SPIS TREŚCI Wprowadzenie Testy Pytania testowe Odpowiedzi do testów Rozdział pierwszy Zagadnienia wstępne SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 11 Testy... 13 Pytania testowe... 15 Odpowiedzi do testów... 51 Rozdział pierwszy Zagadnienia wstępne... 57 1.1. Pojęcie i funkcje prawa karnego... 57 1.2. Zasady prawa karnego...

Bardziej szczegółowo

1. Definicja zamówienia tego samego rodzaju na gruncie prawa zamówień publicznych

1. Definicja zamówienia tego samego rodzaju na gruncie prawa zamówień publicznych II. Zamówienia tego samego rodzaju 1. Definicja zamówienia tego samego rodzaju na gruncie prawa zamówień publicznych Jak już wspomniano, w oparciu o art. 32 ust. 1 Ustawy podstawą ustalenia wartości zamówienia

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych 1)

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 128, poz. 1402, z 2004 r. Nr 96, poz. 959 Art. 1. Ochronie określonej w ustawie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 28 MARCA 2002 R. I KZP 3/2002

POSTANOWIENIE Z DNIA 28 MARCA 2002 R. I KZP 3/2002 POSTANOWIENIE Z DNIA 28 MARCA 2002 R. I KZP 3/2002 Branie zakładnika w rozumieniu art. 252 1 k.k. to pozbawienie wolności jakiejś osoby wbrew jej woli. Przetrzymywanie zakładnika oznacza utrzymanie bezprawnego

Bardziej szczegółowo

W prawie podatkowym brakuje norm, które w generalny sposób regulowałyby zakres stosowania analogii.

W prawie podatkowym brakuje norm, które w generalny sposób regulowałyby zakres stosowania analogii. W prawie podatkowym brakuje norm, które w generalny sposób regulowałyby zakres stosowania analogii. Wnioskowanie per analogiam i jego granice należą do kontrowersyjnych zagadnień prawa podatkowego. Analogia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, Warszawa, dnia 10 kwietnia 2014 r.

Warszawa, Warszawa, dnia 10 kwietnia 2014 r. Warszawa, Warszawa, dnia 10 kwietnia 2014 r. PIERWSZY PREZES SĄDU NAJWYŻSZEGO RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ BSA III-4110-2/14 BSA III - 4110 2/14 Sąd Najwyższy Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do tematyki własności intelektualnej. Opracował: Tomasz Tokarski

Wprowadzenie do tematyki własności intelektualnej. Opracował: Tomasz Tokarski Wprowadzenie do tematyki własności intelektualnej Opracował: Tomasz Tokarski Własność intelektualna W znaczeniu wąskim prawa składające się na własność intelektualną ograniczają się do utworów jako przedmiotów

Bardziej szczegółowo

Umowa licencyjna w prawie autorskim

Umowa licencyjna w prawie autorskim Joanna Sitko Umowa licencyjna w prawie autorskim Aktualne umowy gospodarcze Prawo i zarządzanie Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. al. Krakowska 271, 02-133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

PRAWO AUTORSKIE I PRAWA POKREWNE

PRAWO AUTORSKIE I PRAWA POKREWNE PRAWO AUTORSKIE I PRAWA POKREWNE 5. WYDANIE wprowadzenie Janusz Barta Ryszard Markiewicz Warszawa 2011 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów... 11 Od autorów... 15 Rozdział pierwszy Uwagi wstępne... 17

Bardziej szczegółowo

UNIEWAŻNIENIE POSTĘPOWANIA NA PODSTAWIE ART. 93 UST. 1 PKT 6 I 7 USTAWY - PRAWO ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH

UNIEWAŻNIENIE POSTĘPOWANIA NA PODSTAWIE ART. 93 UST. 1 PKT 6 I 7 USTAWY - PRAWO ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH UNIEWAŻNIENIE POSTĘPOWANIA NA PODSTAWIE ART. 93 UST. 1 PKT 6 I 7 USTAWY - Unieważnienie postępowania jest czynnością niweczącą całość postępowania, powodującą, że cel prowadzenia postępowania, tj. udzielenie

Bardziej szczegółowo

Specyfika prawna projektu wdrożeniowego. Prowadzenie: dr Jakub Kabza

Specyfika prawna projektu wdrożeniowego. Prowadzenie: dr Jakub Kabza Specyfika prawna projektu wdrożeniowego Prowadzenie: dr Jakub Kabza Pojęcie projektu wdrożeniowego Wdrożenia od strony faktycznej dwa podejścia: Wdrożenie według Klienta - dostarczenie przez firmę IT oprogramowania

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 107/05 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 29 listopada 2005 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca) Protokolant

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika.

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Zgodnie z art. 55 1¹ kodeksu pracy (dalej k.p.) pracownikowi przysługuje prawo do rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 16 lutego 2001 r., IV CKN 244/00

Wyrok z dnia 16 lutego 2001 r., IV CKN 244/00 Wyrok z dnia 16 lutego 2001 r., IV CKN 244/00 Ocena, czy ustalenie treści stosunku zobowiązaniowego lub jego celu jest dopuszczalne w odniesieniu do zagadnień, które ustawa normuje w sposób imperatywny,

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CZP 30/15. Dnia 18 czerwca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CZP 30/15. Dnia 18 czerwca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt III CZP 30/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 18 czerwca 2015 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Marta Romańska Protokolant Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Godność w Konstytucji

Godność w Konstytucji Godność w Konstytucji Zgodnie z art. 30 Konstytucji, Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona

Bardziej szczegółowo

Działając na podstawie art ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie

Działając na podstawie art ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie SĄD NAJWYŻSZY Rzeczypospolitej Polskiej Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego Warszawa, dnia 16 stycznia 2017 r. Prof. dr hab. Małgorzata Gersdorf BSA III 4110 7/16 Sąd Najwyższy Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ

Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ Prawo własności intelektualnej - tradycyjny podział dychotomiczny i prawa pokrewne prawa własności przemysłowej patent prawo ochronne

Bardziej szczegółowo

Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym

Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej 105 JAKUB MICHALSKI Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1.

Bardziej szczegółowo

Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia

Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia Ewa Gadomska Prawnik z Kancelarii Prawnej Jerzy T. Pieróg Organizator przetargu w celu ochrony swojego interesu powinien sprawdzać,

Bardziej szczegółowo

1.1. Definiowanie przedmiotu prawa autorskiego w zakresie utworu architektonicznego i urbanistycznego

1.1. Definiowanie przedmiotu prawa autorskiego w zakresie utworu architektonicznego i urbanistycznego - 2-1. PRZEDMIOT I TREŚĆ PRAWA AUTORSKIEGO 1.1. Definiowanie przedmiotu prawa autorskiego w zakresie utworu architektonicznego i urbanistycznego Pojęcie utworu Ustawa określa przedmiot ochrony prawa autorskiego

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CK 277/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 listopada 2005 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maria Grzelka SSN Iwona

Bardziej szczegółowo

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 września 1999 r. I CKN 654/99

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 września 1999 r. I CKN 654/99 id: 20163 1. Możliwość wniesienia skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego stanowi ( ) dla uczestników postępowania arbitrażowego szczególny środek zaskarżenia wyroku wydanego w tym postępowaniu, a orzeczenie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III PZ 3/15. Dnia 21 lipca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III PZ 3/15. Dnia 21 lipca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt III PZ 3/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 lipca 2015 r. SSN Maciej Pacuda (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Bogusław Cudowski SSN Józef Iwulski w sprawie z powództwa P. O.

Bardziej szczegółowo

Pierwsze wydanie publikacji zostało uznane przez "Magazyn Literacki KSIĄŻKI" za jedną z pięciu książek 2008 roku.

Pierwsze wydanie publikacji zostało uznane przez Magazyn Literacki KSIĄŻKI za jedną z pięciu książek 2008 roku. Opis Książka w sposób kompleksowy przedstawia problematykę prawa autorskiego. Jest równocześnie przewodnikiem po spornych i aktualnych zagadnieniach w tej dziedzinie. Czwarte wydanie zostało istotnie rozszerzone

Bardziej szczegółowo

Dotyczy: przetargu nieograniczonego "Rozbudowę zintegrowanego systemu e-usług Regionalnego Centrum Animacji Kultury" - odpowiedzi na pytania.

Dotyczy: przetargu nieograniczonego Rozbudowę zintegrowanego systemu e-usług Regionalnego Centrum Animacji Kultury - odpowiedzi na pytania. K Regionalne Centrum ~< Animacji Kultury ul. H. Sienkiewicza 11 tel. -Lo8 (68) Lo52 93 01 65-lt31 Zielona Góra faks -Lo8 (68)320 88 3Lo sekretariat@rcak.pl WWW.ReAK.PL ( Zielona Góra, dnia 14 marca 2017

Bardziej szczegółowo

PRAWO KARNE WOBEC NARAŻENIA ŻYCIA I ZDROWIA LUDZKIEGO NA NIEBEZPIECZEŃSTWO

PRAWO KARNE WOBEC NARAŻENIA ŻYCIA I ZDROWIA LUDZKIEGO NA NIEBEZPIECZEŃSTWO MONOGRAFIE PRAWNICZE PRAWO KARNE WOBEC NARAŻENIA ŻYCIA I ZDROWIA LUDZKIEGO NA NIEBEZPIECZEŃSTWO MARCIN DUDZIK Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE MARCIN DUDZIK PRAWO KARNE WOBEC NARAŻENIA ŻYCIA I

Bardziej szczegółowo

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ WYKŁAD 6. dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ WYKŁAD 6. dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ WYKŁAD 6 dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka POJĘCIE WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ Własność przemysłowa dotyczy dóbr intelektualnych wykorzystywanych w działalności gospodarczej -

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 6 KWIETNIA 2011 R. V KK 15/11

WYROK Z DNIA 6 KWIETNIA 2011 R. V KK 15/11 WYROK Z DNIA 6 KWIETNIA 2011 R. V KK 15/11 W myśl art. 5 ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (Dz. U. Nr 197, poz. 1661 ze

Bardziej szczegółowo

- 1 - Uchwała z dnia 12 kwietnia 1994 r. I PZP 13/94

- 1 - Uchwała z dnia 12 kwietnia 1994 r. I PZP 13/94 - 1 - Uchwała z dnia 12 kwietnia 1994 r. I PZP 13/94 Przewodniczący SSN: Maria Mańkowska, Sędzia SN: Jadwiga Skibińska- -Adamowicz, Sędzia SA: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sąd Najwyższy, przy udziale

Bardziej szczegółowo

Pojęcie aktu normatywnego

Pojęcie aktu normatywnego JUDICIAL REVIEW 1) uniwersalny charakter badania konstytucyjności w zakresie przedmiotowym albowiem odnosi się on do wszystkich aktów prawnych i działań podejmowanych przez wszystkie struktury władzy.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki Sygn. akt III KK 257/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 sierpnia 2015 r. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ D UNIEWAŻNIENIE DZIAŁ 2 PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO. Przepisy prawa materialnego

CZĘŚĆ D UNIEWAŻNIENIE DZIAŁ 2 PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO. Przepisy prawa materialnego WYTYCZNE DOTYCZĄCE ROZPATRYWANIA SPRAW ZWIĄZANYCH ZE WSPÓLNOTOWYMI ZNAKAMI TOWAROWYMI PRZEZ URZĄD HARMONIZACJI RYNKU WEWNĘTRZNEGO (ZNAKI TOWAROWE I WZORY) CZĘŚĆ D UNIEWAŻNIENIE DZIAŁ 2 PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO

Bardziej szczegółowo

WINA jako element struktury przestępstwa

WINA jako element struktury przestępstwa WINA jako element struktury przestępstwa Art. 1 k.k. 1 Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. 2. Nie

Bardziej szczegółowo

BL TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r.

BL TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r. BL-112-265-TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 22 WRZEŚNIA 2015 R. (SYGN. AKT P 37/14) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 6 CZERWCA 1997 R. - KODEKS KARNY I. METRYKA

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Romualda Spyt

POSTANOWIENIE. SSN Romualda Spyt Sygn. akt III UK 95/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 września 2010 r. SSN Romualda Spyt w sprawie z odwołania P. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT. Wykład nr 0. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej. Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej

KONSPEKT. Wykład nr 0. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej. Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej Wykład nr 0 Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej KONSPEKT wykład adów Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr hab.inŝ.wojciech Chmielowski prof. PK Wykład

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski Sygn. akt III SK 7/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 24 maja 2011 r. SSN Jerzy Kwaśniewski w sprawie z powództwa H. L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przeciwko Prezesowi Urzędu

Bardziej szczegółowo

Umowa dostawy. Aktualne umowy gospodarcze

Umowa dostawy. Aktualne umowy gospodarcze Umowa dostawy Aktualne umowy gospodarcze Prawo i zarządzanie Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. al. Krakowska 271, 02-133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66, faks: 22 829 27 00, 829 27 27 Umowa

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Lublin, dnia 21 stycznia 2013 r. OPINIA PRAWNA 1. Cel opinii: Celem opinii jest określenie charakteru prawnego oraz zasad udzielania i sposobu obliczania wymiaru płatnego urlopu, przysługującego pracownikowi

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt II PK 296/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 marca 2012 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa J. P. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna sporządzona dla Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu w Warszawie

Opinia prawna sporządzona dla Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu w Warszawie Warszawa dn. 8 stycznia 2016 r. Dr hab. prof. nadzw. Mirosław Karpiuk Opinia prawna sporządzona dla Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu w Warszawie Bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP przez Trybunał

Bardziej szczegółowo

Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym. Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej

Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym. Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej Formy zmiany ustawy karnej Penalizacja Depenalizacja Depenalizacja

Bardziej szczegółowo

W praktyce występują trudności związane z dokonaniem wyboru oraz właściwym określeniem wybranego wynagrodzenia przez zamawiających.

W praktyce występują trudności związane z dokonaniem wyboru oraz właściwym określeniem wybranego wynagrodzenia przez zamawiających. W praktyce występują trudności związane z dokonaniem wyboru oraz właściwym określeniem wybranego wynagrodzenia przez zamawiających. Wprowadzenie Na początek należy wskazać przepisy prawne odnoszące się

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 556/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 listopada 2013 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 12 lipca 2005 r., I CNP 1/05

Postanowienie z dnia 12 lipca 2005 r., I CNP 1/05 Postanowienie z dnia 12 lipca 2005 r., I CNP 1/05 Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego wydanego przed dniem 1 września 2004 r. jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza Sławomir Turkowski Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności karnej Warszawa 2012 2 Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 653/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 lipca 2012 r. SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) SSN Maria Szulc SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi

Bardziej szczegółowo

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zostały przeanalizowane obowiązujące. przepisy normujące zasady porozumiewania się podejrzanego i oskarżonego

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zostały przeanalizowane obowiązujące. przepisy normujące zasady porozumiewania się podejrzanego i oskarżonego RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-662364-II-10/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Krzysztof Kwiatkowski Minister Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

Pierwszego lipca 2008 r. upłynął rok od wprowadzenia zmian do systemu wydawania tych interpretacji.

Pierwszego lipca 2008 r. upłynął rok od wprowadzenia zmian do systemu wydawania tych interpretacji. Pierwszego lipca 2008 r. upłynął rok od wprowadzenia zmian do systemu wydawania tych interpretacji. Pierwszego lipca 2008 r. upłynął rok od wprowadzenia zmian do systemu wydawania interpretacji co do sposobu

Bardziej szczegółowo

Dz.U Nr 81 poz. 364 UCHWAŁA. TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO z dnia 21 sierpnia 1991 r. (W. 7/91)

Dz.U Nr 81 poz. 364 UCHWAŁA. TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO z dnia 21 sierpnia 1991 r. (W. 7/91) Kancelaria Sejmu s. 1/5 Dz.U. 1991 Nr 81 poz. 364 UCHWAŁA TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO z dnia 21 sierpnia 1991 r. (W. 7/91) w sprawie wykładni art. 8 ustawy z dnia 28 czerwca 1991 r. - Ordynacja wyborcza

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 15 Wykaz skrótów................................................ 13 Wprowadzenie................................................. 15 Rozdział 1. Prawa własności intelektualnej....................... 19 1.

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 14 stycznia 2010 r. III ZS 4/09

Wyrok z dnia 14 stycznia 2010 r. III ZS 4/09 Wyrok z dnia 14 stycznia 2010 r. III ZS 4/09 Regionalna izba notarialna nie ma kompetencji do podejmowania uchwał w przedmiocie zasad etyki zawodowej notariuszy. Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji

Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji walka dla idei, czy o realne wyrównanie szkód? Bernadeta M. Kasztelan-Świetlik Listopad 2010 Biała księga KaŜdy, kto z powodu naruszenia prawa konkurencji

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CNP 99/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 23 kwietnia 2009 r. SSN Iwona Koper (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o.

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest spółką handlową, nabywającą osobowość prawną z chwilą wpisu do Krajowego

Bardziej szczegółowo

OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 23 czerwca 2016 r. w przedmiocie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw

OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 23 czerwca 2016 r. w przedmiocie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 23 czerwca 2016 r. w przedmiocie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw Krajowa Rada Sądownictwa w pełni podziela argumentację

Bardziej szczegółowo

Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów. Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela

Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów. Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela Autorami podręcznika są pracownicy naukowo-dydaktyczni Katedry Prawa Cywilnego i Gospodarczego oraz Katedry Prawa

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Michał Laskowski (sprawozdawca) SSN Dariusz Świecki. Protokolant Danuta Bratkrajc

POSTANOWIENIE. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Michał Laskowski (sprawozdawca) SSN Dariusz Świecki. Protokolant Danuta Bratkrajc Sygn. akt IV KK 337/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 2 lutego 2016 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Michał Laskowski (sprawozdawca) SSN Dariusz Świecki Protokolant Danuta

Bardziej szczegółowo

Glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu II Wydział Karny z dnia 13 grudnia 2012 r. (II AKa 256/12)

Glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu II Wydział Karny z dnia 13 grudnia 2012 r. (II AKa 256/12) Joanna Kalandyk Glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu II Wydział Karny z dnia 13 grudnia 2012 r. (II AKa 256/12) Teza: Zarówno orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, jak i zdecydowana

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 7 października 2008 r., III CZP 95/08

Uchwała z dnia 7 października 2008 r., III CZP 95/08 Uchwała z dnia 7 października 2008 r., III CZP 95/08 Sędzia SN Marek Sychowicz (przewodniczący) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 15 KWIETNIA 2010 R. III KO 83/09

WYROK Z DNIA 15 KWIETNIA 2010 R. III KO 83/09 WYROK Z DNIA 15 KWIETNIA 2010 R. III KO 83/09 1. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 kwietnia 2009 r., P 11/08, Dz. U. Nr 163, poz. 1363, w wyniku którego utracił moc przepis 2 art. 148 k.k., stanowi

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski Sygn. akt III SK 7/09 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 29 kwietnia 2009 r. SSN Jerzy Kwaśniewski w sprawie z powództwa C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przeciwko Prezesowi Urzędu

Bardziej szczegółowo

Wymiana informacji podatkowych w zakresie podatków dochodowych w ramach pomocy administracyjnej

Wymiana informacji podatkowych w zakresie podatków dochodowych w ramach pomocy administracyjnej Niemieckie regulacje zawierają m.in. unormowanie zasad odmowy udzielania informacji podmiotom zagranicznym oraz przekazywania informacji korzystnych dla podatnika na jego wniosek. Wymiana informacji podatkowych

Bardziej szczegółowo

AUTORSKIE PRAWA OSOBISTE I MAJĄTKOWE ORAZ ICH OCHRONA część

AUTORSKIE PRAWA OSOBISTE I MAJĄTKOWE ORAZ ICH OCHRONA część Wykład nr X Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej AUTORSKIE PRAWA OSOBISTE I MAJĄTKOWE ORAZ ICH OCHRONA część I Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr

Bardziej szczegółowo

Ujawnienie danych studentów nielegalnie udostępniających filmy w sieci

Ujawnienie danych studentów nielegalnie udostępniających filmy w sieci Ujawnienie danych studentów nielegalnie udostępniających filmy w sieci W dobie cyfryzacji coraz częściej dochodzi do kolizji przepisów gwarantujących ochronę danych osobowych z przepisami z zakresu ochrony

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. Uzasadnienie

ZAGADNIENIE PRAWNE. Uzasadnienie Sygn. akt III CZP 76/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie z powództwa A. T. przeciwko C. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w B. z

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 684/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 lutego 2013 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) w sprawie z powództwa T. B.

Bardziej szczegółowo

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Aleje Ujazdowskie 1/3 00-071 Warszawa W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na dzień 26 stycznia 2012 r. podpisaniu przez Polskę

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

D E C Y Z J A. po rozpatrzeniu wniosku Pani adres do korespondencji: o udostępnienie informacji publicznej,

D E C Y Z J A. po rozpatrzeniu wniosku Pani adres do korespondencji: o udostępnienie informacji publicznej, SKO.4103.1507.2012 Koszalin, dnia 1 czerwca 2012 roku D E C Y Z J A Na podstawie: art. 104 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity w Dz.U. z 2000r.,

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca) SSN Maria Szulc Sygn. akt IV CZ 120/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 lutego 2014 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego oraz oświadczenia żądane na ich potwierdzenie

Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego oraz oświadczenia żądane na ich potwierdzenie Strona1 Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego oraz oświadczenia żądane na ich potwierdzenie W myśl art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 182/15. Dnia 17 marca 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 182/15. Dnia 17 marca 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt II CSK 182/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 17 marca 2016 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp Wykaz skrótów. Część pierwsza PRAWO AUTORSKIE

Spis treści: Wstęp Wykaz skrótów. Część pierwsza PRAWO AUTORSKIE Spis treści: Wstęp Wykaz skrótów Część pierwsza PRAWO AUTORSKIE Rozdział I. Ogólna charakterystyka prawa autorskiego i praw pokrewnych autorskiego 2. Rozwój prawa autorskiego w Polsce 3. Pojęcie prawa

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy Kodeks cywilny (druk nr 880).

- o zmianie ustawy Kodeks cywilny (druk nr 880). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezes Rady Ministrów DMPiA - 140-19 (2) /07 Warszawa, 1 lutego 2007 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Uprzejmie przekazuję stanowisko

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk Sygn. akt II UK 345/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 14 września 2016 r. SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Krzysztof

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 29 PAŹDZIERNIKA 2002 R. I KZP 30/02

UCHWAŁA Z DNIA 29 PAŹDZIERNIKA 2002 R. I KZP 30/02 UCHWAŁA Z DNIA 29 PAŹDZIERNIKA 2002 R. I KZP 30/02 W odniesieniu do sprawcy przestępstwa ciągłego (art. 12 k.k.), określony w art. 60 3 k.k. warunek współdziałania z innymi osobami w popełnieniu przestępstwa

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w Niemczech: Praktyczny Przewodnik dla polskich inwestorów Część 6

Inwestycje w Niemczech: Praktyczny Przewodnik dla polskich inwestorów Część 6 Autor:Dr.IgorStenzel Inwestycje w Niemczech: Praktyczny Przewodnik dla polskich inwestorów Część 6 Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy przy przejściu przedsiębiorstwa. Aktualny wyrok polskiego

Bardziej szczegółowo

określenie stanu sprawy/postępowania, jaki ma być przedmiotem przepisu

określenie stanu sprawy/postępowania, jaki ma być przedmiotem przepisu Dobre praktyki legislacyjne 13 Przepisy przejściowe a zasada działania nowego prawa wprost Tezy: 1. W polskim porządku prawnym obowiązuje zasada działania nowego prawa wprost. Milczenie ustawodawcy co

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 17

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 17 Wykaz skrótów................................. 13 Wprowadzenie.................................. 17 Rozdział 1. Wynalazki............................ 27 1. Wprowadzenie.................................

Bardziej szczegółowo

Skarżący : Rzecznik Praw Obywatelskich Organ : Rada m. st. Warszawy. Skarga kasacyjna

Skarżący : Rzecznik Praw Obywatelskich Organ : Rada m. st. Warszawy. Skarga kasacyjna RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-623243-X/09/TS 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Warszawa, lipca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. w sprawie z powództwa L. Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa. przeciwko Polskiej Izbie Inżynierów Budownictwa z siedzibą w W.

POSTANOWIENIE. w sprawie z powództwa L. Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa. przeciwko Polskiej Izbie Inżynierów Budownictwa z siedzibą w W. Sygn. akt I CSK 550/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 14 czerwca 2012 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSA Andrzej Niedużak w sprawie z

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r.

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. BAS-WAL-923/10 Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. Opinia prawna w sprawie konsekwencji braku przepisów prawnych w Prawie budowlanym, regulujących lokalizację i budowę farm wiatrowych I. Teza opinii Brak

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 12 lipca 2011 r. II UK 382/10

Wyrok z dnia 12 lipca 2011 r. II UK 382/10 Wyrok z dnia 12 lipca 2011 r. II UK 382/10 Pracownikiem w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Przenoszenie kosztów odbywa się w ramach stosunków cywilnoprawnych, a nie publicznoprawnych

Przenoszenie kosztów odbywa się w ramach stosunków cywilnoprawnych, a nie publicznoprawnych Brak zawartej umowy cywilnoprawnej przez podmioty prawa publicznego nie zawsze będzie oznaczał brak VAT. Brak zawartej umowy cywilnoprawnej przez podmioty prawa publicznego nie zawsze będzie oznaczał brak

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSA Barbara Trębska (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSA Barbara Trębska (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 92/09 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 17 listopada 2009 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSA Barbara Trębska (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo