Influence of Transdermal Estradiol and Estradiol with Medroxyprogesterone Acetate on Selected Serum Coagulation Parameters in Postmenopausal Women

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Influence of Transdermal Estradiol and Estradiol with Medroxyprogesterone Acetate on Selected Serum Coagulation Parameters in Postmenopausal Women"

Transkrypt

1 PRACE ORYGINALNE Dent. Med. Probl. 2006, 43, 2, ISSN X Copyright by Silesian Piasts University of Medicine in Wrocław and Polish Stomatological Association GRAŻYNA BEDNAREK TUPIKOWSKA 1, DONATA URBANIAK KUJDA 2, KATARZYNA KAPELKO SŁOWIK 2, DARIUSZ WOŁOWIEC 2, JAROSŁAW DYBKO 2 Wpływ stosowania estradiolu drogą przezskórną i estradiolu z octanem medroksyprogesteronu na wybrane wskaźniki układu krzepnięcia u kobiet po menopauzie Influence of Transdermal Estradiol and Estradiol with Medroxyprogesterone Acetate on Selected Serum Coagulation Parameters in Postmenopausal Women 1 Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami AM we Wrocławiu 2 Katedra i Klinika Hematologii Nowotworów Krwi i Transplantacji Szpiku AM we Wrocławiu Streszczenie Wprowadzenie. Badania ostatnich lat wykazały zwiększenie ryzyka wystąpienia procesów zakrzepowo zato rowych u kobiet po menopauzie stosujących terapię hormonalną. Wyniki tych badań są niejednoznaczne i zależą od rodzaju stosowanej hormonoterapii. Cel pracy. Zbadano wpływ dwóch typów leczenia estradiolu i estradiolu w połączeniu z octanem medroksypro gesteronu na stężenie wybranych wskaźników krzepnięcia u kobiet po menopauzie. Materiał i metody. Badaniami objęto 26 kobiet w okresie menopauzy chirurgicznej leczonych przezskórnym 17ß estradiolem oraz 54 kobiety w okresie menopauzy fizjologicznej, u których stosowano przezskórnie 17ß estradiol i octan medroksyprogesteronu doustnie. Oznaczano następujące wskaźniki układu krzepnięcia: aktywność pro trombiny (PT), stężenie fibrynogenu, antytrombiny III (AT), białka S i C oraz czas kaolinowo kefalinowy (APTT). Wyniki. W grupie kobiet w okresie menopauzy fizjologicznej wykazano istotne zwiększenie aktywności protrom biny (PT), stężenia białka S oraz obniżenie stężenia białka C w porównaniu z wartościami wyjściowymi (odpowie dnio p = 0,02, 0,001, 0,02). U kobiet po menopauzie chirurgicznej obserwowano istotne zwiększenie aktywności AT w stosunku do wartości przed rozpoczęciem terapii hormonalnej (p = 0,004). Nie wykazano wpływu terapii na pozostałe wskaźniki krzepnięcia. Wnioski. Stwierdzone przez autorów zmiany wskaźników układu krzepnięcia, pomimo braku powikłań zatorowo zakrzepowych, nakazują obserwację pacjentek w celu oceny odległego ryzyka wystąpienia tych powikłań (Dent. Med. Probl. 2006, 43, 2, ). Słowa kluczowe: hormonalna terapia zastępcza, czynniki krzepnięcia, menopauza. Abstract Background. The increased risk of venous thromboembolism in postmenopausal women taking hormone replace ment therapy (HRT) has been reported recently. Differential association of HRT with venous thromboembolism risk was observed due to hormone chemical structure and a way of HRT application. Objectives. The difference in effects of transdermal estradiol alone and transdermal estradiol with oral medroxy progesterone acetate on selected serum coagulation parameters in postmenopausal women was assessed. Material and Methods. There were 80 female patients involved in the study. 26 surgically menopausal women and 54 postmenopausal women were processed in HRT with transdermal 17 β estradiol alone and transdermal 17 estradiol with oral medroxyprogesterone acetate, respectively. Levels of fibrinogen, antithrombin (AT), protein C, protein S, prothrombin activity (PA) and activated partial thromboplastin time (aptt) were measured in plas ma samples of all patients at the beginning of the study and after 4 months of HRT.

2 196 G. BEDNAREK TUPIKOWSKA et al. Results. Postmenopausal women have significantly increased PA, higher level of protein S and lower level of pro tein C compared with the values before the HRT (p = 0.02, p = 0.001, p = 0.02, respectively). In surgically meno pausal women significantly higher level of AT was observed (p = 0.004). Conclusions. However venous thromboembolism was not observed in both groups, the described variations of coagulation parameters makes the long term patients monitoring essential for risk estimation (Dent. Med. Probl. 2006, 43, 2, ). Key words: hormone replacement therapy, coagulation factors, menopause. Zachowanie prawidłowej homeostazy wyma ga utrzymania równowagi między czynnikami ini cjującymi i hamującymi krzepnięcie. Zwiększenie stężenia czynników krzepnięcia przy jednoczes nym obniżeniu stężenia jego endogennych inhibi torów może doprowadzić do choroby zakrzepo wej. Liczne obserwacje kliniczne wskazują, że hormonalna terapia zastępcza (HTZ) u kobiet w okresie menopauzy zmniejsza ryzyko chorób sercowo naczyniowych przy jednoczesnym zwięk szonym, najwyższym w pierwszym roku leczenia, ryzyku wystąpienia choroby zakrzepowej. Terapia ta jest też zwykle konieczna u młodych kobiet z przedwczesną menopauzą [1]. Autorzy metaana liz (HERS, HERS II, ERA, WHI) zalecają ostroż ne podejście do HTZ u kobiet z chorobą nie dokrwienną serca i czynnikami ryzyka choroby zakrzepowo zatorowej. Wykazano wprawdzie zna czące zmniejszenie zachorowalności na chorobę wieńcową, ale jednoczesne zwiększenie zapadal ności na udary niedokrwienne mózgu [2 5]. W ce lu zmniejszenia prokoagulacyjnego działania estrogenów wprowadzono do leczenia preparaty przezskórne 17ß estradiolu, gdyż ten sposób poda nia pozwala na uniknięcie tzw. efektu pierwszego przejścia, a tym samym zmniejszenie wpływu leku na metabolizm wątroby, w tym na syntezę czynni ków krzepnięcia i fibrynolizy przez hepatocyty [6, 7]. Wydaje się, że pominięcie krążenia wrotnego przy przezskórnym podaniu 17ß estradiolu zapo biega ponadto obniżeniu aktywności endogennych inhibitorów krzepnięcia [8]. Opublikowano liczne badania poświęcone wpływowi leków wchodzących w skład HTZ na poszczególne ogniwa krzepnięcia i fibrynolizy. W zależności od rodzaju stosowanej HTZ (terapia estrogenowa i estrogenowo progestagenowa) ob serwowano zmiany stężeń fibrynogenu, czynnika VII, aktywności PAI 1 oraz endogennych inhibito rów krzepnięcia, takich jak: białko C, S i AT [6, 9 11]. Wyniki tych badań są często rozbieżne wskutek m.in. różnic w schematach HTZ stosowa nych przez poszczególnych badaczy. Nie można też wykluczyć odmienności genetycznych popula cji, na których były przeprowadzane badania. Niewiele prac opublikowano na temat popula cji polskich kobiet, a ich wyniki wykazały jedynie nieznaczne zmiany w układzie krzepnięcia bez na stępstw klinicznych [6, 12 14]. Badania polskich autorów ponadto wykonano na pacjentkach leczo nych estrogenem w skojarzeniu z progestagenem, nie opublikowano natomiast badań nad wpływem podawania substytucyjnego samego estrogenu na wskaźniki hemostazy. Dlatego też celem podję tych badań jest porównanie wpływu dwóch mode li HTZ: kojarzącej doustny octan medroksyproge steronu z przezskórnym 17ß estradiolem oraz za wierającej jedynie przezskórny 17ß estradiol na wybrane laboratoryjne wskaźniki układu krzep nięcia. Oceniono też wpływ zmian tych wskaźni ków na zapadalność na chorobę zakrzepową oraz choroby naczyniowo sercowe. Materiał i metody Badaniami objęto 26 kobiet w wieku lat (średnia 51,6 ± 2,6) będących w okresie menopau zy chirurgicznej spowodowanej usunięciem przy datków, zakwalifikowanych do leczenia prze zskórnym 17β estradiolem w dawce 50 µg/dz (Estraderm MX 50, Novartis) (grupa ET) oraz 54 kobiety w wieku lata (średnia 50,5 ± 3,0), będących w okresie menopauzy fizjologicznej, u których stosowano przezskórny 17β estradiol w dawce 50 µg/dziennie i doustny octan medro ksyprogesteronu w dawce 5 mg/dobę (Provera, Upjohn) przez ostatnie 12 dni cyklu (grupa HT). Grupę kontrolną stanowiło 40 prawidłowo mie siączkujących, zdrowych kobiet. Obie grupy bada ne i grupa kontrolna nie różniły się istotnie pod względem wieku, liczby ciąż i porodów oraz czyn ników ryzyka choroby zakrzepowo zatorowej i cho roby niedokrwiennej serca: BMI (body mass index), surowicze stężenie homocysteiny, lipidogram. U wszystkich pacjentek występowały objawy kliniczne zespołu klimakterycznego, nie było prze ciwwskazań do leczenia substytucyjnego, co podano w wywiadzie i było potwierdzone badaniem gineko logicznym, kardiologicznym i internistycznym. Wskazaniem do rozpoczęcia HTZ były znacznie wyrażone subiektywne objawy wypadowe, objawy związane z atrofią narządu rodnego i niedająca się leczyć innymi metodami osteoporoza. Żadna z pa cjentek nie miała choroby zakrzepowej w przeszło ści. Średni okres obserwacji pacjentek wynosił 36 miesięcy. Dane pacjentek przedstawiono w tabeli 1.

3 Wpływ stosowania estradiolu na wybrane wskaźniki układu krzepnięcia 197 Tabela 1. Dane kliniczne badanych pacjentek i grupy kontrolnej Table 1. Clinical data of patients and control group Grupa Wiek lata P.m. rok życia O.m. rok życia Czas od o.m. Liczba ciąż Liczba (Group) (Age years) (Menarche (Last menor miesiące (No. of preg porodów year of life) rhoea year (Time from nancies) (No. of partu of life) last menorrhoea ritions) months) ET (n = 26 ) 51,6 ± 2,6 14,0 ± 1,6 48,2 ± 4,4 28,8 ± 19,5 2,0 ± 0,9 1,7 ± 0,7 HT (n = 54) 50,5 ± 3,0 13,4 ± 1,6 49,2 ± 2,8 20,3 ± 9,7 1,8 ± 1,3 1,5 ± 0,9 K (n = 40) 48,3 ± 2,3 13,4 ± 1,7 48,3 ± 2,3 0,75 ± 0,3 1,6 ± 1,1 1,5 ± 1,0 ET: grupa po menopauzie chirurgicznej, HT grupa po menopauzie fizjologicznej, K grupa kontrolna, p.m. pierwsza miesiączka, o.m. ostatnia miesiączka. Podano wartości średnie i odchylenie standardowe. ET patients after surgical menopause, HT postmenopausal patients, K control group. Mean and standard deviation values. Krew do badania pobierano w warunkach spo czynkowych, na czczo, przed rozpoczęciem terapii oraz po 4 miesiącach stosowania HTZ. Oznaczano następujące wskaźniki układu krzepnięcia: aktyw ność protrombiny (PT), stężenie fibrynogenu, czas kaolinowo kefalinowy (aptt), stężenie antytrom biny III (AT), białka S i białka C. Badania wyko nano w Pracowni Koagulologii Szpitala Klinicz nego nr 1 we Wrocławiu z użyciem odczynników firmy Dade Behring (Marburg GmbH, Niemcy). Porównywano średnie wartości poszczegól nych zmiennych w grupach za pomocą testu t Stu denta dla danych powiązanych oraz za pomocą te stu U Manna Whitneya. Przyjęty poziom istotno ści wynosił p 0,05. Wyniki Przed rozpoczęciem leczenia obie grupy bada ne nie różniły się istotnie między sobą i w stosun ku do grupy kontrolnej pod względem oznacza nych wskaźników układu krzepnięcia. Wyjątkiem było stężenie białka C, które było istotnie mniejsze u pacjentek po menopauzie chirurgicznej niż u ko biet z grupy kontrolnej. U kobiet po menopauzie chirurgicznej (ET) po czterech miesiącach poda wania 17β estradiolu zaobserwowano istotne sta tystycznie zwiększenie aktywności AT w stosunku do wartości przed rozpoczęciem HTZ. W grupie po menopauzie fizjologicznej (HT) po czterech miesiącach skojarzonego podawania octanu me droksyprogesteronu z 17ß estradiolem stwierdzo no istotne zwiększenie aktywności protrombiny, stężenia białka S oraz zmniejszenie stężenia białka C w porównaniu z wartościami wyjściowymi. Stę żenie fibrynogenu oraz długość aptt nie zmieni ły się istotnie po czteromiesięcznej HTZ w stosun ku do wartości stwierdzanych przed jej rozpoczę ciem. Wyniki przedstawiono w tabeli 2. U żadnej z pacjentek podczas stosowania HTZ nie zaobserwowano incydentów zakrzepowo zato rowych ani objawów choroby niedokrwiennej serca. Tabela 2. Średnie wartości i odchylenie standardowe badanych wskaźników układu krzepnięcia u kobiet po menopauzie chirurgicznej przed i po leczeniu (ET1 i ET2), po menopauzie fizjologicznej przed i po leczeniu (HT1 i HT2) oraz w grupie kontrolnej (K) Table 2. Mean values and standard deviation of coagulation parameters in surgically menopausal women before and after treatment (ET1, ET2), postmenopausal women before and after treatment (HT1, HT2) and in control group Grupa PT Fibrynogen aptt AT Białko C Białko S (Group) (PA) (Fibrinogen) s % (Protein C) (Protein S) % mg/dl % % ET1 (n = 26) 101,16 ± 10,40 356,84 ± 98,16 32,02 ± 6,39 107,56 ± 9,34 101,68 ± 22,59 102,08 ± 21,06 ET2 (n = 26) 102,96 ± 10,72 320,46 ± 82,26 31,13 ± 2,58 113,14 ± 6,90 101,00 ± 19,42 105,10 ± 18,25 HT1 (n = 54) 97,71 ± 10, ± 81,62 32,64 ± 4,54 106,40 ± 11,23 112,32 ± 16,15 85,93 ± 20,22 HT2 (n = 54) 100,76 ± 9,12 321,36 ± 46,12 31,65 ± 4, ,31 ± 10,41 103,25 ± ,27 ± 16,41 K (n = 40) 100,15 ± 11,78 315,15 ± 65,44 34,02 ± 6,06 107,50 ± 13, ± ,80 ± 23,67 p HT2 : HT1 ns. ns. ET2 : ET1 ET1 : K HT2 : HT1 p = 0,02 p = 0,004 p = 0,01 p = 0,001 HT2 : HT1 p = 0,02 PA aktywność protrombiny. PA prothrombin activity.

4 198 Omówienie Hormonalna terapia zastępcza u kobiet po me nopauzie ma na celu nie tylko złagodzenie obja wów niedoboru estrogenów endogennych, lecz także zmniejszenie śmiertelności z powodu chorób układu sercowo naczyniowego, a zwłaszcza cho roby niedokrwiennej serca, na którą zapadalność zwiększa się po menopauzie około 10 krotnie [15]. Wiadomo jednak również, że preparaty pro gestagenów stosowane w HTZ wykazują działania prokoagulacyjne, co może usposabiać do chorób zakrzepowych, w tym także w obrębie naczyń wieńcowych i mózgowych. Ustalenie więc zasad bezpiecznego stosowania HTZ u kobiet po meno pauzie było przedmiotem licznych badań, których wyniki nie zawsze były jednoznaczne. W bada niach HERS nie stwierdzono wpływu HTZ na układ naczyniowo sercowy przy jednoczesnym zwiększeniu powikłań zatorowo zakrzepowych. W badaniach Nurses natomiast wykazano zmniej szenie ogólnej umieralności z powodu powi kłań naczyniowo sercowych podczas stosowania HTZ [16]. Tak samo niejednoznaczne, a nawet rozbieżne, wyniki uzyskano, oceniając wpływ HTZ na po szczególne wskaźniki układu krzepnięcia i fibry nolizy. Porównanie opublikowanych na ten temat badań jest trudne gdyż zostały one wykonane na podstawie różnych schematów HTZ (preparaty, drogi podania, dawki), a także na różnych popula cjach kobiet. Nie można też wykluczyć odmienno ści genetycznych populacji badanych pacjentek, co powoduje że badania przeprowadzone w kra jach Europy Zachodniej czy Ameryki mogą dać wyniki nieco odmienne niż wykonane na popula cji Europy Środkowej. Wynika stąd celowość pro wadzenia badań nad bezpieczeństwem stosowania HTZ w odniesieniu do populacji polskich kobiet z uwzględnieniem stosowanych w naszym kraju preparatów. Wpływ HTZ na wskaźniki układu krzepnięcia był jednak dotychczas przedmiotem jedynie nie licznych doniesień w polskim piśmiennictwie, a opublikowane badania ponadto dotyczyły lecze nia skojarzonego estrogenowo progestagenowego. Dlatego też celem podjętych badań było porówna nie wpływu stosowanego przezskórnie 17ß estra diolu z leczeniem kojarzącym 17ß estradiol z octa nem medroksyprogesteronu na wybrane wskaźniki układu krzepnięcia oraz na ryzyko wystąpienia choroby zakrzepowo zatorowej u kobiet po meno pauzie nieobciążonych czynnikami ryzyka takiej choroby. Wykazano, że oba rodzaje HTZ wpływa ją odmiennie na badane wskaźniki: przezskórna monoterapia estrogenem powoduje zwiększenie aktywności AT, po leczeniu kojarzącym estrogen G. BEDNAREK TUPIKOWSKA et al. z progestagenem natomiast stwierdza się zwięk szenie aktywności protrombiny, białka S oraz zmniejszenie stężenia białka C, a więc przesunię cie bardziej w kierunku prokoagulacyjnym. Nie wykazano natomiast wpływu stosowanej HTZ na stężenie fibrynogenu. We wcześniejszych doniesieniach można zna leźć odmienne wyniki badań dotyczących wpływu kombinowanej HTZ na stężenie inhibitorów krzepnięcia. Obserwowano zwiększenie aktywno ści AT, stężenia białka S, brak różnic lub też po wrót do wartości prawidłowych po początkowym spadku. Podobne obserwacje kliniczne dotyczą białka C [7, 15, 18]. Inne badania, prowadzone wśród kobiet stosujących jedynie doustną terapię estrogenową, ujawniły zarówno zmniejszenie stę żenia fibrynogenu, jak i aktywności AT [11, 17]. Autorzy nie odnotowali powikłań zatorowo za krzepowych, ale też badane grupy chorych nie obejmowały kobiet z tzw. grup ryzyka choroby za krzepowej. W populacji polskiej badania były pro wadzone na grupie pacjentek przyjmujących tera pię kombinowaną, łączącą przezskórny 17ß estra diol z doustnym progesteronem w różnych dawkach, podawanych w sposób ciągły lub sek wencyjny. Badania te nie ujawniły istotnych zmian w aktywności endogennych inhibitorów krzepnięcia w badanych grupach pacjentek [6, 12, 14], a jedynie Radowicki et al. [13] stwierdzili skrócenie czasu protrombinowego i APTT, ale bez następstw klinicznych. Porównując wyniki badań własnych z badaniami autorów polskich publikacji trzeba podkreślić, że w obserwacjach własnych oceniano również pacjentki stosujące przezskórną monoterapię estrogenową. W tej grupie poza zwiększeniem aktywności AT, nie stwierdzono in nych zmian badanych wskaźników. W grupie na tomiast przyjmującej sekwencyjną terapię kombi nowaną wykazano przesunięcie wskaźników w kierunku prozakrzepowym, co wynikało z istotne go zwiększenia aktywności protrombiny oraz zmniejszenia stężenia białka C. Zwiększenie aktyw ności protrombiny w podobnej grupie badanej wy kazali także Borgefeld et al. [7] oraz Oger et al. [8]. Przedstawione wyniki badań sugerują, że skła dnikiem HTZ odpowiedzialnym za ryzyko powi kłań zakrzepowo zatorowych jest przede wszyst kim progestagen. Monoterapia 17ß estradiolem spowodowała bowiem jedynie zwiększenie ak tywności AT, a więc czynnika antykoagulacyjne go. Jest to zgodne z danymi na temat prozakrzepo wego działania progestagenów, co, według naj nowszych badań, wiąże się z inicjacją kaskady krzepnięcia zależną od czynnika tkankowego (TF), wpływu na ścianę naczyń oraz pobudzenia receptora trombinowego [15]. Pomimo wykaza nych zmian stężeń i aktywności czynników ucze

5 Wpływ stosowania estradiolu na wybrane wskaźniki układu krzepnięcia 199 stniczących w krzepnięciu, u żadnej z kobiet otrzymujących HTZ nie wystąpiły podczas 36 miesięcznej obserwacji powikłania zakrzepowo zatorowe ani choroby układu sercowo naczynio wego. Porównując wyniki badań autorów z rezul tatami analiz HERS, HERS II, ERA oraz WHI, w których wykazano zwiększone występowanie objawów zatorowo zakrzepowych, należy zauwa żyć, że średni wiek badanej przez autorów popula cji był niższy niż w analizie HERS. Badania ERA i WHI obejmowały natomiast kobiety ze współist niejącymi chorobami serca i czynnikami ryzyka wystąpienia powikłań zatorowo zakrzepowych. Wydaje się, że wiek kobiet i obecność czynników ryzyka chorób sercowo naczyniowych mają istot ne znaczenie dla bezpieczeństwa stosowania HTZ. Na podstawie przeprowadzonej analizy można wyciągnąć wniosek, że zastosowanie obu metod HTZ u zdrowych kobiet tuż po menopauzie jest korzystne w profilaktyce chorób sercowo na czyniowych i nie wpływa na bezpośrednie ryzyko wystąpienia powikłań zatorowo zakrzepowych. Stwierdzone zmiany wskaźników układu krzep nięcia nakazują jednak dalszą obserwację pacjen tek w celu oceny odległego ryzyka wystąpienia ta kich powikłań. Piśmiennictwo [1] HORNE III MC., MCCLOSKEY D. J., CULLINANE A. M., MERRYMAN P. K., RICK M. E., HORTIN G. L.: Parameters of coagulant and fibrinolytic capaticy and activity in postmenopausal women: within subject variability. Thromb. Res. 2002, 107, [2] HULLEY S., GRADY D., BUSH T. BITTNER V., BLUMENTHAL V., DAVIDSON M., HLATKY M., HSIA J., HERD A., KHAN S., NEWBY L., WATERS D., VITTNGHOFF E., WENGER N. for the Heart and Estrogen/Progestin Replacement Study (HERS) Research Group: Randomized trial of estrogen plus progestin for secondary prevention of coronary heart disease in postmenopausal women. JAMA 1998, 280, [3] HERRINGTON D. M., REBOUSSIN D. M., KLEIN K. P, NAIR G. V.: The estrogen replacement and atherosclerosis (ERA) study: study design and baseline characteristic of the cohort. Controlled Clin. Trials 2000, 21, [4] NAIR G. V., HERRINGTON D. M., REBOUSSIN D. M., KLEIN K. P: The ERA trial: findings and implications for the the future. Climacteric 2000, 3, (WHI). [5] GRADY D., HERRINGTON D., BITTNER V., BLUMENTHAL V., DAVIDSON M., HLATKY M., HSIA J., HULLEY S., HERD A., KHAN S., NEWBY L., WATERS D., VITTNGHOFF E., WENGER N.: Cardiovascular disease outcomes during 6.8 years of hormone therapy. HERSII. Jama 2002, 288, [6] STACHOWIAK G., OWCZAREK D., POŁAĆ I., PERTYŃSKI G., JĘDRZEJCZYK S.: Wpływ hormonalnej terapii zastępczej pod postacią przezskórnego 17β estradiolu wraz ze stosowanym doustnie octanem medroksyprogesteronu na układ krzepnięcia. Gin. Pol. 1999, 70, [7] BORGFELDT C., LI C., SAMSIOE G.: Low dose oral combination of 17β estradiol and norethisterone acetate in post menopausal women decreases factor VII, fibrinogen, antithrombin and plasminogen activator inhibitor I. Climac teric 2004, 7, [8] OGER E., ALHENC GELAS M., LACUT K.: Differential effects of oral and transdermal estrogen/progesterone regi mens on sensitivity to activated protein C among postmenopausal women a randomized trial. Arterioscler. Thromb. Vasc. Biol. 2003, 23, [9] NABULSI A. A., FOLSOM A. R., WHITE A.: Association of hormone replacement therapy with various cardiovascu lar risk factors in postmenopausal women. N. Eng. J. Med. 1993, 328, [10] KROON U. B., TENGBORN L., RITA H.: The effects of transdermal oestradiol and oral progestegens on haemostasis variables. Br. J. Obset. Gynecol. 1997, 104, [11] BOSCHETTI C., CORTELLARO M., NENCIONI T.: Short and long term effects of hormone replacement therapy (trans dermal estradiol vs. oral conjugated equine estrogens, combined with medroxyprogesterone acetate) on blood co agulation factors in postmenopausal women. Thromb. Res. 1991, 62, 1 8. [12] CIEPŁUCH R., CZĘSTOCHOWSKA E.: Aktywność endogennych antykoagulantów (antytrombiny III, białka C i biał ka S) u kobiet po menopauzie leczonych hormonalną terapią zastępczą (17β OH estradiol przezskórnie i octan me droksyprogesteronu doustnie). Gin. Pol. 1996, 67, [13] RADOWICKI S., HOROSZKO HUSIATYŃSKA B., KUNICKI M., SIEŃKOWSKA M.: Wpływ ciągłego leczenia substytucyj nego u kobiet pomenopauzalnych na zachowanie się wybranych wykładników układu krzepnięcia krwi. Gin. Pol. 1998, 69, [14] BEDNAREK TUPIKOWSKA G., BOHDANOWICZ PAWLAK A., MILEWICZ A., BOLANOWSKI M., BIDZIŃSKA B.: The influ ence of transdermal estradiol and norethisterone acetate (Estracomb) treatment on some blood coagulation para meters in postmenopausal women. Endokrynol. Pol. 1997, 48, [15] SOSZKA T.: Wpływ hormonalnej terapii zastępczej na układ hemostazy. Przegląd Menopauzalny 2004, 1, [16] GRODSTEIN F., STAMPFER M. J., MANSON J. E., COLDITZ G.,WILLET W., ROSNER B., SPEIZER F., HENNEKENS C.: Post menopausal estrogen and progestin use and the risk of cardiovascular disease. N. Engl. J. Med. 1996, 335, [17] VARMA T. R., PATEL R. H., ROSENBERG D.: Effect of hormone replacement therapy on antithrombin III activity in post menopausal women. Int. J. Gynecol. Obstet. 1986, 24, [18] CHEN F. P., LEE N., SOONG Y. K.: Comparison of transdermal and oral estrogen progestin replacement therapy: ef fect on cardiovascular risk factors. Menopause 2001, 8,

6 200 G. BEDNAREK TUPIKOWSKA et al. Adres do korespondencji: Dariusz Wołowiec Katedra i Klinika Hematologii, Nowotworów Krwi i Transplantacji Szpiku AM Wrocław ul. Pasteura 4 tel.: Praca wpłynęła do Redakcji: r. Po recenzji: r. Zaakceptowano do druku: r. Received: Revised: Accepted:

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 81 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 81 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 81 SECTIO D 2004 Zakład Pielęgniarstwa Położniczo Ginekologicznego Akademii Medycznej w Białymstoku * Department of Gynecology

Bardziej szczegółowo

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny

Bardziej szczegółowo

PROGESTAGENY W HORMONALNEJ TERAPII ZASTĘPCZEJ

PROGESTAGENY W HORMONALNEJ TERAPII ZASTĘPCZEJ PROGESTAGENY W HORMONALNEJ TERAPII ZASTĘPCZEJ Rekomendacje w zakresie stosowania progestagenów w hormonalnej terapii zastępczej opracował na posiedzeniu w dniach 14/15.07.2006r. w Gdańsku Zespół Ekspertów

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Korzyści ze stosowania HTZ

Korzyści ze stosowania HTZ Wprowadzenie do Rekomendacji Zarządu Głównego PTG w sprawie stosowania hormonalnej terapii zastępczej (Stan wiedzy na dzień 10.07.2004 r.- prof. dr hab. n. med. Tomasz Pertyński) Wyniki dużych randomizowanych

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE.

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATOTORYJNEJ WYDZIAŁU NAUKI O ZDROWIU AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE Przykładowe

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

Stany nadkrzepliwości (trombofilie)

Stany nadkrzepliwości (trombofilie) Stany nadkrzepliwości (trombofilie) DEFINICJA I ETIOPATOGENEZA Genetycznie uwarunkowana lub nabyta skłonność do zakrzepicy żylnej lub (rzadko) tętniczej, związana z nieprawidłowościami hematologicznymi.

Bardziej szczegółowo

Terapia Hormonalna Wieku Menopauzalnego. Klinika Endokrynologii Ginekologicznej Warszawski Uniwersytet Medyczny

Terapia Hormonalna Wieku Menopauzalnego. Klinika Endokrynologii Ginekologicznej Warszawski Uniwersytet Medyczny Terapia Hormonalna Wieku Menopauzalnego Klinika Endokrynologii Ginekologicznej Warszawski Uniwersytet Medyczny Rekomendacje PTG w sprawie stosowania HT HT nie może być stosowana u wszystkich kobiet w okresie

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa przedłużonego APTT

Diagnostyka różnicowa przedłużonego APTT Maria Podolak-Dawidziak Diagnostyka różnicowa przedłużonego APTT Katedra i Klinika Hematologii, Nowotworów Krwi i Transplantacji Szpiku AM, Wrocław Czas częściowej tromboplastyny po aktywacji APTT czas

Bardziej szczegółowo

Typ histopatologiczny

Typ histopatologiczny Typ histopatologiczny Wiek Stopieo zróżnicowania nowotworu Typ I (hormonozależny) Adenocarcinoma Adenoacanthoma Naciekanie przestrzeni naczyniowych Wielkośd guza Typ II (hormononiezależny) Serous papillary

Bardziej szczegółowo

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej Szpital

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

Postępowanie z chorym przed i po implantacji leczonym doustnymi lekami p-zakrzepowymi

Postępowanie z chorym przed i po implantacji leczonym doustnymi lekami p-zakrzepowymi Postępowanie z chorym przed i po implantacji leczonym doustnymi lekami p-zakrzepowymi Dr hab.n.med.barbara Małecka Krakowski Szpital Specjalistyczny im.jana Pawła II 1 1. Leczenie przeciwzakrzepowe wiąże

Bardziej szczegółowo

Desogestrel SUBSTANCJE CZYNNE. Grupa farmakoterapeutyczna: progestageny i estrogeny, produkty złożone. GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC)

Desogestrel SUBSTANCJE CZYNNE. Grupa farmakoterapeutyczna: progestageny i estrogeny, produkty złożone. GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC) SUBSTANCJE CZYNNE Desogestrel GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC) Grupa farmakoterapeutyczna: progestageny i estrogeny, produkty złożone. Kod ATC: G03AC09 PODMIOT ODPOWIEDZIALNY NAZWA HANDLOWA PRODUKTU

Bardziej szczegółowo

Hormonoterapia zastêpcza punkt widzenia kardiologa

Hormonoterapia zastêpcza punkt widzenia kardiologa Hormonoterapia zastêpcza punkt widzenia kardiologa Hormone replacement therapy. The cardiologist s point of view Jan Z. Peruga, Anna Kopff, Maria Krzemińska Pakuła II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii

Bardziej szczegółowo

Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu. Maciej Niewada

Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu. Maciej Niewada Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu Maciej Niewada PLAN Udar epidemia? Jak migotanie przedsionków wpływa na udar? Nowe leki przeciwkrzepliwe:

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

BUDUJEMY ZDROWIE POLAKÓW, AKTYWUJĄC GENOM CZŁOWIEKA. NASZĄ PASJĄ JEST ZDROWIE, NASZĄ INSPIRACJĄ SĄ LUDZIE PRODUCENT:

BUDUJEMY ZDROWIE POLAKÓW, AKTYWUJĄC GENOM CZŁOWIEKA. NASZĄ PASJĄ JEST ZDROWIE, NASZĄ INSPIRACJĄ SĄ LUDZIE PRODUCENT: 1 Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (nnkt) EPA + DHA omega-3 chronią organizm człowieka przed chorobą zatorowo-zakrzepową, stanami zapalnymi i miażdżycą. NASZĄ PASJĄ JEST ZDROWIE, NASZĄ INSPIRACJĄ

Bardziej szczegółowo

Nowa treść informacji o produkcie fragmenty zaleceń PRAC dotyczących zgłoszeń

Nowa treść informacji o produkcie fragmenty zaleceń PRAC dotyczących zgłoszeń 17 December 2015 EMA/PRAC/835763/2015 Pharmacovigilance Risk Assessment Committee (PRAC) Nowa treść informacji o produkcie fragmenty zaleceń PRAC dotyczących zgłoszeń Przyjęto w dniach od 30 listopada

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych.

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych. lek. Magdalena Bosak-Prus Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 we Wrocławiu, Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Wieku Rozwojowego, młodszy asystent Ocena profilu oreksyny A i greliny

Bardziej szczegółowo

TROMBOELASTOMETRIA W OIT

TROMBOELASTOMETRIA W OIT TROMBOELASTOMETRIA W OIT Dr n. med. Dominika Jakubczyk Katedra i Klinika Anestezjologii Intensywnej Terapii Tromboelastografia/tromboelastometria 1948 - Helmut Hartert, twórca techniki tromboelastografii

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 HemoRec in Poland Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 Institute of Biostatistics and Analyses. Masaryk University. Brno Participating

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki włóknienia nerek

Wskaźniki włóknienia nerek Wskaźniki włóknienia nerek u dzieci z przewlekłą chorobą nerek leczonych zachowawczo Kinga Musiał, Danuta Zwolińska Katedra i Klinika Nefrologii Pediatrycznej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich

Bardziej szczegółowo

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem?

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna Choroba Zakrzepowo-Zatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny ny, interdyscyplinarny problem współczesnej medycyny Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) (Deep

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego.

Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego. Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego. dr med. Monika Bociąga-Jasik 1981 stwierdza się liczne przypadki pneumocystozowego zapalenia płuc i mięska Kaposiego u młodych, dotychczas zdrowych

Bardziej szczegółowo

Żylna choroba zakrzepowo- -zatorowa w położnictwie i ginekologii

Żylna choroba zakrzepowo- -zatorowa w położnictwie i ginekologii Żylna choroba zakrzepowo- -zatorowa w położnictwie i ginekologii Gdańsk 2012 Redaktor prowadzący: Agnieszka Frankiewicz Redakcja: Agnieszka Frankiewicz, Izabela Siemaszko Korekta: Lena Bułakowska, Agnieszka

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Wst p. Elementy sk adowe programu WHI: Kontrowersje dotyczàce stosowania terapii hormonalnej okresu menopauzy

Wst p. Elementy sk adowe programu WHI: Kontrowersje dotyczàce stosowania terapii hormonalnej okresu menopauzy Kontrowersje dotyczàce stosowania terapii hormonalnej okresu menopauzy 1 Kontrowersje dotyczàce stosowania terapii hormonalnej okresu menopauzy Prof. dr hab. med. Tomasz Pertyƒski Klinika Ginekologii i

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 Zakład Pielęgniarstwa Internistycznego z Pracownią Pielęgniarstwa Onkologicznego WPiNoZ Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Łukasz Adamkiewicz Health and Environment Alliance (HEAL) 10 Marca 2014, Kraków HEAL reprezentuje interesy Ponad 65 organizacji członkowskich

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Aneks II. Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta Aneks II Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta 7 Dla produktów zawierających inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę (inhibitory ACE) benazepryl,

Bardziej szczegółowo

estrogenowego α a objawami zespołu menopauzalnego badanych kobiet; estrogenowego α a lipidogramem badanych kobiet;

estrogenowego α a objawami zespołu menopauzalnego badanych kobiet; estrogenowego α a lipidogramem badanych kobiet; 11.Streszczenie Liczne badania sugerują, że zmniejszenie stężenia endogennych estrogenów po menopauzie jest przyczyną dolegliwości menopauzalnych i może być krytycznym czynnikiem ryzyka chorób nasilających

Bardziej szczegółowo

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Barbara Radecka Opolskie Centrum Onkologii Amadeo Modigliani (1884-1920) 1 Młode chore Kto to taki??? Daniel Gerhartz (1965-) 2 3 Grupy wiekowe

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012

Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012 Nowe wytyczne ESC/PTK w kardiologii Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012 Przemysław Trzeciak Częstochowa 11.12.2012 Umieralność z powodu chorób ukł. krążenia w latach

Bardziej szczegółowo

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Pulmonologia 2015, PAP, Warszawa, 26 maja 2015 1 Epidemiologia raka płuca w Polsce Pierwszy nowotwór w Polsce pod względem umieralności. Tendencja

Bardziej szczegółowo

Dr hab. n. med. Paweł Blecharz

Dr hab. n. med. Paweł Blecharz BRCA1 zależny rak piersi i jajnika odmienności diagnostyczne i kliniczne (BRCA1 dependent breast and ovarian cancer clinical and diagnostic diversities) Paweł Blecharz Dr hab. n. med. Paweł Blecharz Dr

Bardziej szczegółowo

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Annex I Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Podsumowanie naukowe Biorąc pod uwagę Raport oceniający komitetu PRAC dotyczący Okresowego Raportu o Bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

Najnowsze doniesienia na temat bezpieczeñstwa terapii hormonalnej dla gruczo³u piersiowego

Najnowsze doniesienia na temat bezpieczeñstwa terapii hormonalnej dla gruczo³u piersiowego Najnowsze doniesienia na temat bezpieczeñstwa terapii hormonalnej dla gruczo³u piersiowego The latest data on hormonal therapy safety for breast Romuald Dębski II Klinika Położnictwa i Ginekologii Centrum

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Menopauzy i Andropauzy na temat hormonalnej terapii menopauzy stan wiedzy na grudzieñ 2013 roku

Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Menopauzy i Andropauzy na temat hormonalnej terapii menopauzy stan wiedzy na grudzieñ 2013 roku DOI: 10.5114/pm.2014.41078 Prz Menopauzalny 2014; 18(1): 1-8 Special paper Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Menopauzy i Andropauzy na temat hormonalnej terapii menopauzy stan wiedzy na grudzieñ 2013

Bardziej szczegółowo

ANTYKONCEPCJA DORAŹNA OCTAN ULIPRYSTALU Stanisław Radowicki Konsultant Krajowy w dziedzinie położnictwa i ginekologii Warszawa 24 lutego 2015 r. Fizjologia cyklu miesiączkowego Okno płodności Cykl miesiączkowy

Bardziej szczegółowo

Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych

Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych Jadwiga Dwilewicz-Trojaczek Katedra i Klinika Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych Warszawski Uniwersytet Medyczny Warszawa

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

Skale w OIT. Jakub Pniak

Skale w OIT. Jakub Pniak Skale w OIT Jakub Pniak SOFA Sepsis-related Organ Failure Assessment score Ocenia: układ oddechowy (Pa0 2 /FiO 2 ) [mmhg] 0-4 pkt. układ nerwowy (GCS) 0-4 pkt. układ krążenia (MAP i konieczność użycia

Bardziej szczegółowo

Lipophoral Tablets 150mg. Mediator 150 mg Tabletka Podanie doustne. Benfluorex Qualimed. Mediator 150mg Tabletka Podanie doustne

Lipophoral Tablets 150mg. Mediator 150 mg Tabletka Podanie doustne. Benfluorex Qualimed. Mediator 150mg Tabletka Podanie doustne ANEKS I WYKAZ NAZW WŁASNYCH, POSTAĆ FARMACEUTYCZNA, MOC PRODUKTÓW LECZNICZYCH, DROGA PODANIA, PODMIOTY ODPOWIEDZIALNE POSIADAJĄCE POZWOLENIE NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH (EOG) 1

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48)

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 492 Poz. 66 Załącznik B.3. LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie adjuwantowe

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii experience makes the difference Magdalena Władysiuk, lek. med., MBA Cel terapii w onkologii/hematologii Kontrola rozwoju choroby Kontrola objawów

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA. Jadwiga Wolszakiewicz. Regularna aktywność fizyczna korzystnie wpływa na funkcje seksualne między innymi

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA. Jadwiga Wolszakiewicz. Regularna aktywność fizyczna korzystnie wpływa na funkcje seksualne między innymi AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA Jadwiga Wolszakiewicz Klinika Rehabilitacji Kardiologicznej i Elektrokardiologii Nieinwazyjnej Instytut Kardiologii w Warszawie Zdrowie seksualne jest odzwierciedleniem

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) objęcie przez świadczeniodawcę Programem świadczeniobiorców,

Bardziej szczegółowo

KREW II ZABURZENIA HEMOSTAZY

KREW II ZABURZENIA HEMOSTAZY KREW II ZABURZENIA HEMOSTAZY HEMOSTAZA DEFINICJA Całość procesów związanych z utrzymaniem krwi w stanie płynnym w obrębie łożyska naczyniowego 1 HEMOSTAZA ZAŁOŻENIA Mechanizmy hemostazy są aktywowane Jedynie

Bardziej szczegółowo

Wpływ stosowania leków antykoncepcyjnych i hormonalnej terapii zastępczej na gospodarkę lipidową, podstawowe parametry wątrobowe i koagulologiczne

Wpływ stosowania leków antykoncepcyjnych i hormonalnej terapii zastępczej na gospodarkę lipidową, podstawowe parametry wątrobowe i koagulologiczne diagnostyka laboratoryjna Journal of Laboratory Diagnostics 2011 Volume 47 Number 4 403-408 Praca oryginalna Original Article Wpływ stosowania leków antykoncepcyjnych i hormonalnej terapii zastępczej na

Bardziej szczegółowo

Prof. Józef Drzewoski. Metformina- diabetologiczna miss piękności

Prof. Józef Drzewoski. Metformina- diabetologiczna miss piękności Prof. Józef Drzewoski Metformina- diabetologiczna miss piękności Jak wiadomo na urodę składa się wiele czynników. W odniesieniu do leków decydują o tym dwie zasadnicze cechy: bezpieczeństwo i skuteczność.

Bardziej szczegółowo

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Świerblewski M. 1, Kopacz A. 1, Jastrzębski T. 1 1 Katedra i

Bardziej szczegółowo

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Profilaktyka i terapia krwawień u dzieci z hemofilią A i B.

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Profilaktyka i terapia krwawień u dzieci z hemofilią A i B. Załącznik nr do zarządzenia Nr./2008/DGL Prezesa NFZ Nazwa programu: PROFILAKTYKA I TERAPIA KRWAWIEŃ U DZIECI Z HEMOFILIĄ A I B. ICD- 10 D 66 Dziedziczny niedobór czynnika VIII D 67 Dziedziczny niedobór

Bardziej szczegółowo

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa w świetle nowych badań

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa w świetle nowych badań Krystyna Zawilska Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa w świetle nowych badań U jakich pacjentów warto diagnozować wrodzoną trombofilię? Trombofilią nazywamy wrodzone lub nabyte zaburzenia mechanizmu hemostazy

Bardziej szczegółowo

Łódź, 2016 Wojciech Pluskiewicz

Łódź, 2016 Wojciech Pluskiewicz Łódź, 2016 Wojciech Pluskiewicz Abstrakty przedstawiane w czasie dorocznego kongresu American Society of Bone and Mineral Research 2015 (Seattle, USA) Znaczenie upadków 2 prace Wpływ leków 2 prace Ocena

Bardziej szczegółowo

Czy mogą być niebezpieczne?

Czy mogą być niebezpieczne? Diety wysokobiałkowe w odchudzaniu Czy mogą być niebezpieczne? Lucyna Kozłowska Katedra Dietetyki SGGW Diety wysokobiałkowe a ryzyko zgonu Badane osoby: Szwecja, 49 261 kobiet w wieku 30 49 lat (1992 i

Bardziej szczegółowo

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie?

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Bogdan Solnica Katedra Biochemii Klinicznej Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroby układu sercowo - naczyniowego stanowią przyczynę około połowy wszystkich zgonów w Polsce. W 2001 r. z powodu choroby wieńcowej zmarło

Bardziej szczegółowo

BUDUJEMY ZDROWIE POLAKÓW, AKTYWUJĄC GENOM CZŁOWIEKA. PRODUCENT: NASZĄ PASJĄ JEST ZDROWIE, NASZĄ INSPIRACJĄ SĄ LUDZIE

BUDUJEMY ZDROWIE POLAKÓW, AKTYWUJĄC GENOM CZŁOWIEKA. PRODUCENT: NASZĄ PASJĄ JEST ZDROWIE, NASZĄ INSPIRACJĄ SĄ LUDZIE 1 Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (nnkt) EPA + DHA omega-3 chronią organizm człowieka przed chorobą zatorowo-zakrzepową, stanami zapalnymi i miażdżycą. NASZĄ PASJĄ JEST ZDROWIE, NASZĄ INSPIRACJĄ

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Badania epidemiologiczne i eksperymentalne nie budzą wątpliwości spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów złośliwych, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Astma i POChP a cukrzyca okiem diabetologa Grzegorz Dzida

Astma i POChP a cukrzyca okiem diabetologa Grzegorz Dzida Astma i POChP a cukrzyca okiem diabetologa Grzegorz Dzida Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Lublinie 21.11.14. Cukrzyca. Globalne wyzwanie, polska perspektywa Perspektywa

Bardziej szczegółowo

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Dr n. med. Iwona Jakubowska Oddział Diabetologii, Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych SP ZOZ Woj,. Szpital Zespolony Im. J. Śniadeckiego w Białymstoku DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych?

Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych? Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych? prof. dr hab. med.. Piotr Fiedor Warszawski Uniwersytet Medyczny

Bardziej szczegółowo

Jeśli myślisz. o posiadaniu dziecka po przebytej chorobie nowotworowej, chcemy przekazać Ci potrzebne informacje, które pomogą spełnić to marzenie.

Jeśli myślisz. o posiadaniu dziecka po przebytej chorobie nowotworowej, chcemy przekazać Ci potrzebne informacje, które pomogą spełnić to marzenie. Wstęp Dzięki postępowi medycyny coraz większej liczbie pacjentów udaje się pokonać choroby onkologiczne. W grupie tych pacjentów są również osoby młode, w wieku rozrodczym, które pragną mieć dzieci po

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Ortho-Gynest D, 3,5 mg, globulki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda globulka zawiera 3,5 mg estriolu (Estriolum). Pełny wykaz substancji

Bardziej szczegółowo

Przesłanki do podjęcia ogólnopolskich badań jakości życia związanej ze zdrowiem fizycznym i psychicznym kobiet w wieku 45-60 lat

Przesłanki do podjęcia ogólnopolskich badań jakości życia związanej ze zdrowiem fizycznym i psychicznym kobiet w wieku 45-60 lat 484 Probl Hig Epidemiol 2009, 90(4): 484-489 Przesłanki do podjęcia ogólnopolskich badań jakości życia związanej ze zdrowiem fizycznym i psychicznym kobiet w wieku 45-60 lat Premises for implementation

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 261/2012 z dnia 10 grudnia 2012 r. o projekcie programu zdrowotnego Program profilaktyki i wczesnego wykrywania

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH EPIDEMIOLOGIA prof. dr hab. med. Jan Kornafel Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM we Wrocławiu Mierniki epidemiologiczne Mierniki epidemiologiczne

Bardziej szczegółowo

Decyzja MZ z dnia 01.07.2009 r.

Decyzja MZ z dnia 01.07.2009 r. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO SYSTEN 50; 3,2 mg, system transdermalny, plaster 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY System transdermalny, plaster Systen 50 zawiera jako

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa

Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa Dr hab. med. Mirosław Dziuk, prof. nadzw. Kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej WIM Warszawa ROZPOZNAWANIE: PET - CT W ONKOLOGII poszukiwanie ognisk choroby - wczesne wykrywanie różnicowanie zmian łagodnych

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

Uwaga! Pojawiły się nowe doustne antykoagulanty

Uwaga! Pojawiły się nowe doustne antykoagulanty Uwaga! Pojawiły się nowe doustne antykoagulanty Beata Średniawa Katedra Kardiologii, Wrodzonych Wad Serca i Elektroterapii, SUM Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze Grupa nowych doustnych antykoagulantów

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE Wstęp: Celem pracy Materiały i metody:

STRESZCZENIE Wstęp: Celem pracy Materiały i metody: STRESZCZENIE Wstęp: Dzięki poprawie wyników leczenia przeciwnowotworowego u dzieci i młodzieży systematycznie wzrasta liczba osób wyleczonych z choroby nowotworowej. Leczenie onkologiczne nie jest wybiórcze

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2013 Aneks 2 Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Opracowano we współpracy z dr.

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Cliovelle 1 mg / 0,5 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka zawiera 1 mg estradiolu w postaci walerianianu estradiolu

Bardziej szczegółowo

Personalizacja leczenia w hematoonkologii dziecięcej

Personalizacja leczenia w hematoonkologii dziecięcej MedTrends 2016 Europejskie Forum Nowoczesnej Ochrony Zdrowia Zabrze, 18-19 marca 2016 r. Personalizacja leczenia w hematoonkologii dziecięcej Prof. dr hab. n. med. Tomasz Szczepański Katedra i Klinika

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Paweł Ramos, Barbara Pilawa, Maciej Adamski STRESZCZENIE Katedra i Zakład Biofizyki Wydziału Farmaceutycznego

Bardziej szczegółowo

I.J.G.C. 2013 -rak jajnika. Paweł Blecharz Klinika Ginekologii Onkologicznej Centrum Onkologii, Instytut, Oddział Kraków

I.J.G.C. 2013 -rak jajnika. Paweł Blecharz Klinika Ginekologii Onkologicznej Centrum Onkologii, Instytut, Oddział Kraków I.J.G.C. 2013 -rak jajnika Paweł Blecharz Klinika Ginekologii Onkologicznej Centrum Onkologii, Instytut, Oddział Kraków Kliniczne znaczenie STIC Utajone raki jajowodu są znajdowane częściej po RRSO niż

Bardziej szczegółowo