AKUMULACYJNA BARIERA ROZWOJU POLSKIEJ GOSPODARKI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "AKUMULACYJNA BARIERA ROZWOJU POLSKIEJ GOSPODARKI"

Transkrypt

1 MINISTERSTWO GOSPODARKI I PRACY AKUMULACYJNA BARIERA ROZWOJU POLSKIEJ GOSPODARKI DEPARTAMENT ANALIZ I PROGNOZ EKONOMICZNYCH Warszawa, sierpień 2004 r.

2 2 Spis treści WSTĘP- cel i zakres pracy Wprowadzenie Procesy akumulacji i inwestycji w latach Kapitał krajowy Środki własne przedsiębiorstw Kredyty bankowe Oszczędności krajowe Kapitał rządowy Fundusze pozabankowe i pozarządowe Rynek giełdowy Kapitał zagraniczny Kredyty zagraniczne Pozakredytowe zadłużenie zagraniczne Bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ) Zagraniczna pomoc bezzwrotna Środki pomocowe Unii Europejskiej, uruchamiane w ramach programu Podstawy Wsparcia Wspólnoty (PWW) Reasumpcja i wnioski Spis tablic Spis wykresów Spis załączników... 39

3 3 WSTĘP- cel i zakres pracy Zmniejszenie dużego dystansu w poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego, dzielącego obecnie Polskę od krajów gospodarczo rozwiniętych, wymaga zwiększenia zdolności rozwojowej polskiej gospodarki jej zdolności akumulacyjnej i zdolności adaptacyjnej (dostosowawczej). Przedmiotem niniejszego opracowania jest przede wszystkim analiza zdolności akumulacyjnej gospodarki, determinowanej przez zasób kapitału, który jest wykorzystywany na cele rozwojowe, zarówno ze źródeł krajowych jak i zagranicznych. Chodziło w nim o zidentyfikowanie podstawowych trudności w finansowaniu procesów rozwojowych w gospodarce i zarysowanie w związku z tym - możliwych dróg ich przezwyciężania. Temu celowi podporządkowano układ opracowania, w którym na tle merytorycznego wprowadzenia do tematu oraz oceny procesów akumulacji i inwestycji w polskiej gospodarce w latach , w kluczowych rozdziałach (3 i 4) dokonano pogłębionej analizy roli poszczególnych źródeł dopływu kapitału krajowego i zagranicznego w procesie rozwoju gospodarczego. Wśród źródeł kapitału krajowego szczególna uwagę zwrócono na środki własne przedsiębiorstw, kredyty bankowe oparte na depozytach (oszczędnościach) ludności i podmiotów gospodarczych, środki budżetu centralnego, fundusze pozabankowe i pozarządowe oraz środki giełdowego i pozagiełdowego rynku kapitałowego. Za główne źródło kapitału krajowego uznaje się oszczędności narodowe. Niedostatek tych oszczędności, w stosunku do potrzeb rozwojowych gospodarki, powoduje lukę w zasobach krajowych i wymaga korzystania z oszczędności zagranicznych. W dopływie kapitału zagranicznego na cele rozwojowe polskiej gospodarki ocenie podano następujące źródła środków: kredyty zagraniczne, pozakredytowe zadłużenie, głównie w postaci inwestycji portfelowych, bezpośrednie inwestycje zagraniczne, zagraniczną pomoc bezzwrotną oraz środki pomocowe Unii Europejskiej. W końcowej części opracowania dokonano reasumpcji głównych jego tez i sformułowano wnioski wypływające z przeprowadzonych badań. Dla zapewnienia lepszej czytelności i przejrzystości opracowania podstawowe materiały faktograficzne wyłączono z tekstu i zamieszczono w 26 załącznikach.

4 4 1. Wprowadzenie Pod względem poziomu rozwoju gospodarczego, mierzonego wskaźnikiem PKB per capita, Polska plasuje się obecnie na bardzo odległej pozycji, nawet w porównaniu z najsłabiej rozwiniętymi krajami zachodnio-europejskimi (por. dane załącznika 1). W 2001 roku PKB na 1 mieszkańca liczony wg parytetu siły nabywczej (PPS) wyniósł ok euro, tj. 40,5% przeciętnego wskaźnika 15 krajów UE ( euro). W ramach UE najniższym poziomem PKB per capita w 2001 roku legitymowała się Grecja ( euro, tj. 68,1 przeciętnego wskaźnika), a najwyższym Luksemburg ( euro czyli 197% przeciętnego wskaźnika UE). Wśród 13 krajów kandydujących do UE wyższy niż w Polsce wskaźnik PKB per capita w 2001 roku posiadało 5 krajów (Cypr, Słowenia, Rep. Czeska, Węgry i Słowacja). W okresie transformacji gospodarki na system rynkowy Polska zmniejszyła dzielący ją dystans w poziomie rozwoju wobec krajów gospodarczo wyżej rozwiniętych. Wg dostępnych informacji tylko w latach poziom naszego wskaźnika PKB per capita wg parytetu siły nabywczej wzrósł z 33,5% do 41% przeciętnego wskaźnika 15 krajów UE. Stało się to możliwe dzięki szybszemu wzrostowi PKB w Polsce niż w krajach UE. W okresie wolumen PKB w Polsce wzrósł o 29,7%, podczas gdy przeciętnie w 15-tu krajach UE o 15,6% 1. Dokonana przez Eurostat ocena rozwoju poszerzonej Unii Europejskiej wykazała, że w 2003 roku dochód Polaka przy uwzględnieniu siły nabywczej złotego to zaledwie 46 proc. średniej państw 25. W tym zestawieniu Polska należy nadal do państw o najniższym poziomie rozwoju. Wyprzedzamy tylko Łotwę ze wskaźnikiem 42% średniej rozwoju Unii 2. Podejmowane ostatnio wysiłki dla przyśpieszenia rozwoju gospodarczego i skrócenia dystansu, jaki dzieli nasz kraj od krajów rozwiniętych gospodarczo stawiają na porządku dziennym kwestię zdolności rozwojowych gospodarki-możliwości zapewnienia trwałego, efektywnego, a zarazem możliwie szybkiego rozwoju gospodarczego. Tempo tego rozwoju rozstrzygać będzie o możliwościach skracania istniejącego dystansu w poziomie rozwoju. Im będzie ono szybsze, tym krótszy czas dochodzenia do czołówki, tym większe będą szanse umacniania pozycji Polski w poszerzonej Unii Europejskiej i w świecie. Zdolność rozwojowa gospodarki zależy od jej zdolności akumulacyjnej i zdolności adaptacyjnej (dostosowawczej). Zdolność akumulacyjna determinuje zasób kapitału, który może być wykorzystany na cele rozwojowe (inwestycyjne) i zależy przede wszystkim od zdolności gospodarki do oszczędzania. Wyższa stopa oszczędzania umożliwia z reguły wyższą stopę inwestowania. Całkowita akumulacja określana jest jednak nie tylko przez oszczędności krajowe, ale także przez dopływ kapitału netto z zewnątrz. Z kolei zdolność adaptacyjna gospodarki wyraża jej umiejętność dostosowywania się do otoczenia, do zmieniających się wewnętrznych i zewnętrznych warunków gospodarowania, zarówno w krótszych, jak i dłuższych odcinkach czasu. Pozytywny wpływ na wzrost zdolności adaptacyjnej ma otwarcie gospodarki, które wymusza w szczególności wydłużenie czasowego horyzontu działania. 1 Por. Polska-Unia Europejska, GUS, Warszawa 2003 r. 2 Por. J.Bielecki: Za Polską tylko Łotwa Rzeczpospolita r.

5 5 W krótkich okresach zdolność akumulacyjna może występować bez zdolności adaptacyjnej, w dłuższym czasie zdolności te muszą występować równocześnie. Zapewnienie w miarę szybkiego i długofalowego wzrostu gospodarczego oraz koniecznych zmian strukturalnych w gospodarce wymaga zaangażowania znacznych zasobów kapitału w procesy inwestycyjne, zarówno ze środków krajowych, jak i zagranicznych. Tymczasem pewne cechy strukturalne polskiej gospodarki determinujące finansowanie inwestycji nie sprzyjały w przeszłości i obecnie także nie w pełni sprzyjają procesom akumulacji środków na cele rozwojowe. Po pierwsze Polska znajduje się pod przemożnym wpływem niekorzystnej sytuacji makroekonomicznej, związanej z utrzymującym się w całym okresie transformacji deficytem budżetowym, ujemnym od 1991 roku saldem bilansu handlowego, a także ujemnym (za wyjątkiem lat ) saldem obrotów bieżących bilansu płatniczego. Po drugie występuje silna presja dokonujących się w Polsce procesów transformacji w kierunku zmiany struktury wydatków budżetowych: wzrostu w nich wydatków zdeterminowanych (sztywnych i quasi sztywnych) związanych głównie z różnego rodzaju świadczeniami socjalnymi, dotacjami dla jednostek samorządu terytorialnego (JST) i obsługą długu publicznego, przy równoczesnym obniżeniu udziału wydatków elastycznych, kształtowanych przez bezpośrednie decyzje rządu i parlamentu w ramach ustawy budżetowej (wydatki inwestycyjne, wydatki na badania i rozwój, dotacje do zadań gospodarczych itp.). Ogranicza to swobodę rządu w kreowaniu polityki gospodarczej i rolę budżetu w procesach rozwojowych gospodarki. Wpływa także niekorzystnie na stan finansów publicznych. 3 Po trzecie w Polsce występuje niedorozwój wewnętrznych rynków kapitałowych. Rynek giełdowy odgrywa dotychczas nieznaczną rolę w procesach finansowania rozwoju polskiej gospodarki, a poza giełdowe rynki kapitałowe (fundusze inwestycyjne, otwarte fundusze emerytalne i inne) znajdują się początkowej fazie rozwoju. Po czwarte procesom akumulacji i inwestycji nie sprzyjała mało stabilna w okresie transformacji sytuacja ekonomiczna sektora przedsiębiorstw. W połowie lat okresu objętego analizą (lata , rok 1999 oraz lata ) rentowność obrotu netto podmiotów gospodarczych była ujemna. Linia trendu rentowności netto (czyli relacji wyniku finansowego netto do przychodów z całokształtu działalności) utrzymywała się w latach na poziomie poniżej 0,5%. Jest to dalece niewystarczające dla rozwoju i unowocześniania produkcji. Po piąte stosunkowo niski wzrost realnych dochodów osobistych do dyspozycji ludności (poza okresem ) ograniczał wzrost oszczędności gospodarstw domowych, jako podstawowego źródła finansowania rozwoju polskiej gospodarki. W latach średnioroczne tempo wzrostu realnych dochodów ludności było ujemne (-1,6%), w latach ukształtowało się na poziomie 6,0%, a w latach wyniosło 2,0%, przy czym z roku na rok wykazywało tendencję spadkową (z 4,6% w 1998 r. do 0,8% w 2002 roku). Zmiany tych wskaźników kształtowały się nie tylko pod wpływem zmian realnych wynagrodzeń oraz rent i emerytur, ale także zmian w stanie zatrudnienia i bezrobocia. 3 Szerzej na ten temat por. rozdz. I.Finanse publiczne w Polsce Raportu MGPiPS pt. Racjonalizacja wydatków społecznych Zielona księga. Warszawa, październik 2003 r.

6 6 Po szóste dostęp Polski do zewnętrznych źródeł kapitałowych był przez wiele lat znacznie ograniczony na skutek dużego, odziedziczonego po rządach PRL, zadłużenia zagranicznego i braku porozumienia z klubami: Paryskim i Londyńskim o restrukturyzacji tego długu. W końcu 1989 roku dług zagraniczny Polski osiągnął 40,8 mld USD i stanowił 51% ówczesnego PKB (liczonego wg KGN). Na koniec 1990 roku zadłużenie wzrosło do 48,5 mld USD, a jego relacja do PKB zwiększyła się do ok. 78%. W latach , w rezultacie wynegocjowania korzystnych warunków redukcji i restrukturyzacji zadłużenia zagranicznego Skarbu Państwa, najpierw z wierzycielami zrzeszonymi w tzw. Klubie Paryskim (1991 r.), a następnie z bankami komercyjnymi zrzeszonymi w tzw. Klubie Londyńskim (1994 r.) nastąpiło obniżenie relacji długu zagranicznego do PKB (liczonego już wg KGN) z 66% w 1991 roku do 35% w 1996 roku. W międzyczasie zmianie uległa struktura własnościowa długu zagranicznego. O ile do 1989 r. całość zadłużenia zagranicznego Polski była bezpośrednim zobowiązaniem budżetu państwa, to począwszy od 1990 roku (a w większym stopniu od 1995 roku) z kredytów i pożyczek zagranicznych korzystał w coraz większym stopniu sektor prywatny. Jego udział w zadłużeniu zagranicznym zwiększył się z 1,3% w 1990 roku do ponad 22% w 1998 roku i około 58% w 2002 roku. W przekroju sektorów instytucjonalnych gospodarki, w latach w strukturze zadłużenia zagranicznego Polski wydatnie wzrósł udział zadłużenia pozarządowego i pozabankowego (z 11,1% w 1995 roku do 48,1% w 2002 roku) oraz sektora bankowego (odpowiednio z 3,5% do 8,8%); obniżył się natomiast udział zadłużenia sektora rządowego i samorządowego (z 85,0% do 43,0%), w tym długu Skarbu Państwa z 78% do 32,0%) (por. dane załącznika 2). Zatem, o zadłużeniu zagranicznym kraju decyduje obecnie zadłużenie podmiotów gospodarczych. O wzroście tego zadłużenia przesądzają dwie przyczyny: niższe oprocentowanie kredytów zaciąganych w bankach zagranicznych oraz rosnący udział w polskiej gospodarce przedsiębiorstw z kapitałem zagranicznym, które z reguły korzystają z kredytów zaciąganych w macierzystych bankach. W okresie 14-tu lat transformacji polskiej gospodarki na system rynkowy wpływ powyższych cech i czynników społeczno-gospodarczych na procesy rozwojowe w Polsce podlegał wyraźnym modyfikacjom; zmieniały się bowiem cząstkowe cele i priorytety realizowanej polityki ekonomicznej. Ilustrują to dane zawarte w załącznikach 3 i 4. O ile w latach głównym celem tej polityki było przekształcenie systemu gospodarczego i stabilizowanie gospodarki, o tyle w latach podjęto wysiłki na rzecz przełamania recesji gospodarczej i stworzenie podstaw do przyśpieszenia wzrostu gospodarczego. Sprzyjały temu, szczególnie intensywne w tym okresie, przemiany w strukturze własnościowej gospodarki, wywołane równoczesną eksplozją przedsiębiorczości Polaków. Przy wydatnym ograniczeniu nadmiernego zatrudnienia w przedsiębiorstwach publicznych, nastąpił znaczny wzrost liczby pracujących w sektorze prywatnym, zwłaszcza w tzw. zakładach osób fizycznych. Przy spadku zatrudnienia głównym czynnikiem wzrostu gospodarczego stał się wzrost produktywności pracy. Wzrostowi PKB sprzyjał wzrost popytu konsumpcyjnego, wywołany zarówno wzrostem konsumpcji indywidualnej, jak i zbiorowej. W latach nastąpiła wyraźna reorientacja priorytetów polityki społecznogospodarczej na rzecz wspierania tempa wzrostu gospodarczego i procesu przemian strukturalnych w gospodarce. Cechą tego okresu było znaczne przyśpieszenie wzrostu

7 7 gospodarczego, głównie drogę wzrostu inwestycji i zatrudnienia, przy równoczesnym spadku bezrobocia. Czynnikiem napędzającym wzrost był wyjątkowo wysoki wzrost popytu krajowego, zarówno inwestycyjnego, jak i konsumpcyjnego, osiągamy drogę bardzo wysokiego tempa wzrostu importu i znacznego pogorszenia ujemnego salda bilansu handlowego. Nadmierny wzrost popyt krajowego w relacji do PKB stał się jednak przyczyną wystąpienia znacznych napięć w gospodarce. W rezultacie podjętych przez rząd w końcu 1997 roku decyzji, a także pogorszenia się, zwłaszcza w 1998 roku, zewnętrznych warunków gospodarowania, w latach wystąpił systematyczny spadek wzrostu PKB (z 6,8% w 1997 roku do zaledwie 1,0% w 2001 roku), spowodowany znacznym obniżeniem się popytu krajowego, zarówno inwestycyjnego, jak i konsumpcyjnego. Spadła liczba pracujących i zatrudnionych w gospodarce, wzrosło bezrobocie. Obniżeniu uległ wzrost realnych dochodów do dyspozycji ludności, spadła stopa oszczędności narodowych, pogorszyła się sytuacja finansów publicznych. Efektem spadku tempa wzrostu gospodarczego było obniżenie tempa wzrostu importu, co przy równoczesnym, relatywnie wyższym wzroście eksportu, przyczyniło się do poprawy sytuacji w bilansie handlu zagranicznego. W latach celem realizowanej polityki gospodarczej stało się odwrócenie spadkowych tendencji i przyśpieszenie wzrostu gospodarczego. Szybszy niż w 2001 roku wzrost PKB przyczynił się do spowolnienia spadku zatrudnienia i bezrobocia. Przy dalszym obniżeniu się popytu krajowego, głównie inwestycyjnego, czynnikiem napędzającym wzrost gospodarczy stał się wzrost eksportu, co przy relatywnie niższym wzroście importu wpływało na dalszą poprawę relacji ujemnego salda bilansu handlowego do PKB, a także relacji salda obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB. Nie udało się jednak poprawić sytuacji w finansach publicznych. Na skutek nadmiernych wydatków publicznych, przekraczających możliwości finansowe państwa, nastąpił wzrost relacji długu publicznego i kosztów jego obsługi do PKB. Wzrosła także relacja deficytu budżetowego do PKB. Rozwój polskiej gospodarki w latach podlegał znacznym wahaniom. Według oceny Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową w okresie tym miał miejsce pełen cykl koniunkturalny. Pierwszy dolny punkt zwrotny tego cyklu przypadał na lata , pierwszy górny punkt na rok Drugi dolny punkt zwrotny osiągnięto w 2001 roku, a wyraźne ożywienie koniunktury w 2003 roku sygnalizuje powolne wchodzenie gospodarki w fazę tzw. rozkwitu ). 4 Przy zróżnicowanym w czasie tempie wzrostu gospodarczego, pomimo głębokiej recesji gospodarczej w początkowym okresie przemian, Polska osiągnęła w latach znaczny postęp w rozwoju gospodarczym. Średnioroczny wzrost PKB w tym okresie (2,1%) był zbliżony do przeciętnego wzrostu 15 krajów Unii Europejskiej. W latach wzrostu gospodarczego ( ) średnioroczne tempo wzrostu PKB w Polsce (4,2%) było znacznie wyższe od osiągniętego przez kraje OECD (2,4%), a także przez kraje UE (2,0%). Pozytywny wpływ na rozwój polskiej gospodarki w cały okresie transformacji wywierały w szczególności następujące czynniki: dokonane zmiany systemowe i instytucjonalne w gospodarce, otwarcie gospodarki na rynek światowy, znaczny postęp w prywatyzacji gospodarki połączony z napływem kapitału zagranicznego, zwłaszcza w postaci 4 Por. J.Kowalska, K.Rosiak, B.Wyżnikiewicz: Dobre perspektywy. Rzeczpospolita r.

8 8 bezpośrednich inwestycji zagranicznych, dynamiczny rozwój małych i średnich przedsiębiorstw oraz wydatne zredukowanie inflacji. Z kolei wśród czynników, które spowolniały wzrost gospodarki wypada wymienić: - odziedziczoną po PRL przestarzałą, mało nowoczesną strukturę produkcji i związaną z tym niską ogólnie zdolnością eksportową gospodarki; - zbyt pasywną rolę finansów publicznych w rozwoju gospodarki (niski udział inwestycji, jak również dotacji na finansowanie zadań gospodarczych w wydatkach budżetu państwa, niski i obniżający się w czasie udział wydatków budżetu na naukę i finansowanie prac badawczo-rozwojowych); - błędy popełnione w polityce gospodarczej, w tym zwłaszcza: zbyt restrykcyjna polityka fiskalna wobec przedsiębiorstw państwowych w latach ; utrzymywanie przez szereg lat nadmiernie restrykcyjnej polityki monetarnej, nastawionej głównie na obniżenie inflacji przy równoczesnym tolerowaniu wysokich stóp procentowych, utrudniających wykorzystywanie kredytów bankowych na cele rozwojowe; nieuzasadniona od strony uwarunkowań wewnętrznych i zewnętrznych kontynuacja w latach polityki spowalniania wzrostu gospodarczego oraz przeznaczanie dochodów z prywatyzacji głównie na finansowanie deficytu budżetowego, zamiast na wspieranie procesów rozwojowych w gospodarce. 2. Procesy akumulacji i inwestycji w latach Zróżnicowany przebieg procesów gospodarczych w Polsce po 1989 roku wyrażał się w zmiennych tendencjach wzrostu PKB, popytu krajowego i podstawowych jego składników: spożycia i akumulacji, w tym zwłaszcza nakładów brutto na środki trwałe. Ilustruje to wykres 1. Wykres 1 Zmiany wolumenu PKB, popytu krajowego, spożycia i akumulacji w latach PKB Popyt krajowy Spożycie ogółem Akumulacja Nakłady brutto na środki trwałe -80 Źródło: dane GUS

9 9 Po głębokim spadku w latach , w okresie tempo wzrostu PKB wykazywało tendencję rosnącą i utrzymało się jeszcze na wysokim poziome do 1997 roku dzięki wyjątkowo wysokiemu wzrostowi popytu krajowego, zarówno inwestycyjnego jak i konsumpcyjnego. W latach nastąpiło stopniowe spowolnienie wzrostu gospodarczego, przy czym jeszcze w latach popyt krajowy wyprzedzał wzrost PKB. Z kolei wyraźne obniżenie popytu krajowego w latach przyczyniło się do spowolnienia tempa wzrostu PKB (do zaledwie 1,0% w roku 2001). W latach wolumen akumulacji i inwestycji wykazał bezwzględny spadek w porównaniu z latami poprzednimi. Jednakże dzięki wzrostowi popytu zewnętrznego utrzymał się dalszy, choć obniżony, wzrost PKB. Szybszy wzrost eksportu niż importu towarów i usług w latach wywierał pozytywny wpływ eksportu netto na wzrost gospodarczy (por. dane załącznika 3). W całym okresie objętym analizą utrzymywała się zmienna lecz stosunkowo niska stopa akumulacji i inwestycji. W latach udział nakładów inwestycyjnych brutto na środki trwałe w PKB (w cenach bieżących) obniżył się z 19,5% do 15,9%. W okresie , dzięki złagodzeniu akumulacyjnej bariery rozwoju gospodarczego, stopa inwestycji wzrosła z 17,9% do 24,0%, by z kolei w następnych latach obniżyć się aż do 18,4% PKB w 2003 roku. Aktualna stopa inwestycji w Polsce nie zapewnia trwałego i szybkiego wzrostu gospodarczego. Konieczne jest więc jej podniesienie co najmniej do poziomu 24 25% w PKB choć problem nie sprowadza się tylko do zapewnienia wysokiej stopy inwestycji. Dla uzyskania trwałego wzrostu gospodarczego istotne znaczenie ma także struktura i efektywność nakładów inwestycyjnych. Ocena procesów inwestycyjnych w Polsce z tego właśnie punktu widzenia daje asumpt do pewnej dozy optymizmu. Po pierwsze - od 1991 roku obserwuje się wyraźne przesunięcia w strukturze własnościowej nakładów inwestycyjnych na rzecz sektora prywatnego, który (poza spółdzielniami) wykazuje znacznie wyższą aktywność inwestycyjną niż sektor publiczny i z reguły zapewnia wyższą ich efektywność. W latach udział sektora prywatnego w ogólnych nakładach inwestycyjnych w gospodarce zwiększył się z 41,3% do 68,2% (por. dane załącznika 5). Przyczynił się do tego w szczególności dynamiczny wzrost inwestycji podmiotów gospodarczych własności zagranicznej. W obserwowanym przez GUS zbiorze podmiotów gospodarczych 5 udział nakładów inwestycyjnych jednostek z kapitałem zagranicznym w ogólnych nakładach inwestycyjnych tych podmiotów wzrósł z 3,5% w 1992 roku do 26,6% w 2002 roku. Po drugie w strukturze rodzajowej inwestycji nastąpiły korzystne zmiany wyrażające się w zmniejszeniu udziału nakładów na budynki i budowle, przy równoczesnym wzroście udziału nakładów na maszyny, urządzenia techniczne, narzędzia i środki transportu. W okresie udział nakładów na budynki i budowle w ogólnych nakładach inwestycyjnych (w cenach bieżących) obniżył się z 58,4% w 1990 roku do 46,2% w 1996 roku i po stopniowym wzroście w następnych latach, w 2002 roku utrzymał się na poziomie 52,9%. Wzrósł natomiast w tym czasie udział nakładów na maszyny, urządzenia, urządzenia i środki transportu odpowiednio z 34,3% w 1990 r. do 48,1% w 1996 roku i 45,5% w o liczbie pracujących pow. 49 osób

10 10 roku. Zmiany te były wynikiem znacznie wolniejszego tempa wzrostu nakładów na budynki i budowle niż na maszyny, urządzenia techniczne i środki transportu. W latach średnioroczne tempo wzrostu nakładów inwestycyjnych na budynki i budowle (w cenach stałych) wyniosło 2,3%, podczas gdy na maszyny, urządzenia techniczne i środki transportu 9,3%. 6 Po trzecie w wyniku zróżnicowanego tempa inwestowania, jako przejawu nasilających się procesów restrukturyzacyjnych w gospodarce, w latach nastąpiły znaczne zmiany w strukturze nakładów inwestycyjnych w przekroju sekcji i sektorów gospodarki (por. dane załącznika 6). W ogólnych nakładach inwestycyjnych wzrósł udział tych sekcji, które charakteryzowały się ponadprzeciętnym tempem wzrostu inwestycji. Dotyczy to w szczególności sekcji: G handel i naprawy, której odsetek nakładów inwestycyjnych wzrósł z 5,8% w 1992 roku do 10,6% w 2002 roku, sekcji F budownictwo, której udział w ogólnych nakładach inwestycyjnych wzrósł odpowiednio z 4,7% do 7,5% oraz sekcji I transport, gospodarka magazynowa, łączność (wzrost z 8,7% do 10,8%). Z kolei spadek odsetka inwestycji w latach miał miejsce w sekcjach: K obsługa nieruchomości, firm, nauka (z 24,1% do 19,9%), E- wytwarzanie i zaopatrzenie w energię elektryczną, gaz i wodę (odpowiednio z 12,4% do 8,5%), C górnictwo i kopalnictwo (z 4,4% do 2,1%), D- przetwórstwo przemysłowe (z 22,7% do 21,1%) oraz A- rolnictwo, łowiectwo, leśnictwo (z 3,2% do 2,1%). W przekroju sektorów gospodarki narodowej w latach obniżył się udział w ogólnych nakładach inwestycyjnych sektora I czyli sekcji A i B z 3,2% do 2,1%, a także sektora II (przemysł i budownictwo) z 44,3 do 39,2%, wzrósł natomiast udział sektora III usługi z 52,5% do 58,7%. Kierunek tych zmian jest ogólnie zgodny z tendencjami światowymi, choć w przypadku polskiej gospodarki może wzbudzać pewne wątpliwości w kwestii wyjątkowo dużego spadku inwestycji w przemyśle przetwórczym w latach Nadmierna dezindustrializacja gospodarki w tym okresie jest zjawiskiem niekorzystnym z uwagi na rolę jaką przemysł przetwórczy spełnia w rozwoju całej gospodarki, w tym zwłaszcza we wzroście eksportu. W samym przemyśle zmiany struktury nakładów inwestycyjnych w latach były korzystne. Przy spadku odsetka nakładów inwestycyjnych w sekcjach: E- wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę, oraz C- górnictwo i kopalnictwo, wzrósł udział nakładów inwestycyjnych w sekcji D- przetwórstwo przemysłowe, w tym szczególnie w działach przemysłu chemicznego i elektromaszynowego będących nośnikami postępu technicznego w gospodarce (por. dane załącznika 7). W podnoszeniu zdolności rozwojowych polskiej gospodarki sprawą kluczową jest jej unowocześnienie dokonanie głębokiej modernizacji i restrukturyzacji. Wynikające stąd zadania muszą być realizowane przez wszystkich inwestorów krajowych, a przede wszystkim przez podmioty gospodarcze, organy państwowe i organy samorządu terytorialnego. Wymagają one zaangażowania ogromnych środków finansowych, pochodzących zarówno ze źródeł krajowych, jak i zagranicznych. 6 Por. dane Rocznika Statystycznego RP 2003, tabl.1/552/ s.554

11 11 3. Kapitał krajowy Źródłem kapitału krajowego wykorzystywanego na cele rozwojowe są: środki własne przedsiębiorstw, pochodzące z zysku i amortyzacji, kredyty bankowe oparte głównie na depozytach (oszczędnościach) ludności i podmiotów gospodarczych, środki budżetowe budżetu centralnego i budżetów terenowych, fundusze pozabankowe i pozabudżetowe różnych firm i instytucji oraz środki giełdowego i pozagiełdowego rynku kapitałowego Środki własne przedsiębiorstw Nakłady inwestycyjne przedsiębiorstw stanowią dominującą część ogólnych nakładów inwestycyjnych w gospodarce. W przekroju sektorów instytucjonalnych gospodarki w latach nakłady inwestycyjne sektora przedsiębiorstw stanowiły od 54% (1993 r.) do 63% (2000 r.) ogółu nakładów inwestycyjnych brutto na środki trwałe w gospodarce narodowej, wykazywanych w rachunku PKB. Odsetek ten jest nieco wyższy w przypadku nakładów inwestycyjnych netto prezentowanych w kolejnych rocznikach statystycznych GUS w dziale: Inwestycje środki trwałe. Różnica ta wynika głównie z rosnącej z roku na rok roli amortyzacji w finansowaniu inwestycji i jej wpływu na wzrost nakładów inwestycyjnych brutto na środki trwałe w gospodarce. Podstawową część inwestycji sektora przedsiębiorstw realizują średnie i duże podmioty gospodarcze 7. W latach ich nakłady inwestycyjne stanowiły od około 51% do 72% ogólnych nakładów inwestycyjnych netto w gospodarce (por. dane załącznika 8). W związku z postępującym procesem prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych zmieniała się przy tym struktura własnościowa inwestycji dużych podmiotów gospodarczych. Wydatnie zmniejszył się w niej udział nakładów inwestycyjnych podmiotów sektora publicznego (z około 82% w 1992 roku do 29% w 2002 roku); wzrósł natomiast udział nakładów inwestycyjnych podmiotów sektora prywatnego (z około 18% w 1992 roku do 71% w 2002 r.), w szczególności zaś podmiotów prywatnej własności zagranicznej (odpowiednio z 3,5% do około 27%). W latach inwestycje podmiotów gospodarczych finansowane były: ze środków własnych, kredytów i pożyczek bankowych krajowych, środków bezpośredniej pomocy zagranicznej, w tym zagranicznych kredytów bankowych, środków budżetowych i innych źródeł (fundusze celowe oraz nakłady niefinansowe stanowiące równowartość robót w toku i niezapłaconych faktur). Zmiany w strukturze powyższych źródeł finansowania inwestycji ilustrują dane załącznika 8). Podstawowym źródłem finansowania inwestycji podmiotów gospodarczych były ich środki własne, pochodzące z amortyzacji i zysku netto. Łącznie tworzyły one tzw. nadwyżkę finansową, wykorzystywaną głównie na cele rozwojowe. W latach z nadwyżki tej sfinansowano od 58% (1992 r.) do 71% (2002 r.) ogółu nakładów inwestycyjnych. Ujemny przeciętnie wynik finansowy tej grupy przedsiębiorstw w latach , a także w latach powodował, że jedynie amortyzacja stanowiła wówczas źródło środków własnych, wykorzystywanych na cele rozwojowe. 7 jednostki gospodarcze, w których w latach liczba pracujących przekraczała 50 osób w przemyśle i w budownictwie a 20 osób w pozostałych rodzajach działalności; od 1999 r. jednostki gospodarcze o liczbie pracujących powyżej 49 osób.

12 12 Drugie pod względem rangi źródło finansowania inwestycji podmiotów gospodarczych stanowiły kredyty i pożyczki zaciągane w bankach krajowych. Wynosiły one od około 9% (w 1993 r.) do 18,0% (w 2001 r.) ogółu nakładów inwestycyjnych przedsiębiorstw. Uzupełniającym źródłem kredytów zaciągniętych przez przedsiębiorstwa na cele rozwojowe były bankowe kredyty zagraniczne, finansujące w latach od 5,5% (1993 r.) do 2,1% (1997 r.) nakładów inwestycyjnych przedsiębiorstw. Zróżnicowany w poszczególnych latach udział środków budżetowych, podobnie jak i udział innych źródeł finansowania inwestycji (funduszy celowych, nakładów niefinansowych stanowiących równowartość robót w toku i niezapłaconych faktur) wykazywał na ogół tendencję spadkową (por. dane załącznika 8) Kredyty bankowe Kredyty bankowe zaciągane są w gospodarce zarówno przez rząd, jak i pozostałe sektory instytucjonalne gospodarki, przede wszystkim zaś przez podmioty gospodarcze i gospodarstwa domowe (osoby prywatne). Kredyty rządowe wykorzystywane są głównie na finansowanie deficytu budżetowego, choć mogą być także przeznaczone na cele inwestycyjne. Kredyty zaciągane przez podmioty gospodarcze przeznaczone są na cele rozwojowe, związane z finansowaniem inwestycji i przyrostu środków obrotowych. Natomiast kredyty zaciągane przez gospodarstwa domowe (osoby prywatne) wykorzystywane są zarówno na finansowanie celów inwestycyjnych, jak i konsumpcyjnych. Według danych Eurostat w Polsce w latach kredyty bankowe ogółem stanowiły od 36% do 44% PKB, z czego około 13-14% przypadało na kredyty rządowe, a około 22-31% na kredyty zaciągane przez pozostałe sektory gospodarki (por. dane załącznika 9). Wśród 13 krajów kandydujących wówczas do Unii Europejskiej proporcje te były znacznie zróżnicowane. W niektórych krajach np. w Słowacji, Czechach i na Węgrzech relacja kredytów ogółem do PKB była dużo wyższa niż w Polsce, sięgała od 47-71%. Odmienna była także struktura zaciąganych kredytów w przekroju: kredyty rządowe oraz kredyty pozostałych sektorów gospodarki. Jedne kraje tego ugrupowania np. Czechy i Słowenia charakteryzowały się niską relacją kredytów rządowych do PKB i odpowiednio wyższą relacją kredytów zaciąganych przez pozostałe sektory gospodarki. Inne, jak np. Węgry i Słowacja odwrotnie (por. dane załącznika 9). Według danych GUS w latach kredyty pozarządowe, zaciągane przez podmioty gospodarcze i osoby prywatne stanowiły w Polsce od około 18 do 30% PKB. Średnioroczne realne tempo wzrostu tych kredytów w omawianym okresie wyniosło 10% i było znacznie zróżnicowane, zarówno w czasie, jak i przekroju wyodrębnionych grup kredytobiorców (por. dane załącznika 10). W latach nastąpił realny spadek kredytów (-1,2% rocznie) spowodowany wyłącznie obniżeniem kredytów zaciąganych przez podmioty gospodarcze (-2,7% rocznie). W gospodarstwach domowych obserwowano nieznaczny wzrost kredytów w wysokości 3% rocznie. Okres charakteryzował się wzmożoną akcją kredytową, zwłaszcza w odniesieniu do osób prywatnych. Średnioroczne tempo realnego wzrostu kredytów w tych latach ukształtowało się na poziomie 18,7%, z czego kredytów zaciąganych przez podmioty gospodarcze w wysokości 15,2% a kredytów osób prywatnych aż 43,5%. Wyraźne spowolnienie wzrostu gospodarczego w latach wiązało się ze znacznym obniżeniem tempa wzrostu kredytów (do 7,4% rocznie, z tego kredytów zaciągniętych przez podmioty gospodarcze do 4,5%, a kredytów osób prywatnych do 17,5% rocznie).

13 13 Wyższe tempo kredytów zaciąganych przez gospodarstwa domowe niż kredytów podmiotów gospodarczych spowodowało zmiany struktury należności bankowych w przekroju owych grup kredytobiorców. W ogólnym zasobie należności bankowych obniżył się wyraźnie udział podmiotów gospodarczych z 95,2% w 1992 roku 75,1% w 2001 roku. Wzrósł odpowiednio udział gospodarstw domowych (z 4,8% do 24,9%). Analogiczny trend tych zmian obserwuje się także w latach po wprowadzeniu przez NBP zmian metodologicznych mających na celu dostosowanie zasad klasyfikacji sektorowej podmiotów oraz definicji podaży pieniądza i czynników jego kreacji do standardów obowiązujących w krajach zrzeszonych w Europejskim Systemie Banków Centralnych (por. dane załącznika 11). Ogólnie można uznać, że kredyty bankowe odgrywają stosunkowo małą rolę w finansowaniu procesów rozwojowych polskiej gospodarki. Z kredytów finansuje się u nas mniej niż 20% nakładów inwestycyjnych, podczas gdy w krajach Europy zachodniej od 70-80%. Rozmiary kredytów w relacji do PKB są w Polsce czterokrotnie mniejsze niż średnio w krajach strefy euro. Jedną z istotnych przyczyn tego stanu rzeczy są zbyt wysokie stopy oprocentowania kredytów, słabo reagujące na obniżenie inflacji. W związku z tym w latach pogorszyła się wydatnie relacja stóp oprocentowania kredytów do stopy średniorocznej inflacji. Tak np. relacja stopy oprocentowania kredytu redyskontowego w końcu roku do wskaźnika średniorocznej inflacji wykazywała systematyczny wzrost: z 0,82 w 1993 roku do 1,64 w 1997 roku, 2,54 w 2001 roku i 7,19 w 2003 roku. Relatywnie wysokie oprocentowanie kredytów w Polsce wynika między innymi z bariery ryzyka związanego z ograniczoną zdolnością kredytową podmiotów ubiegających się o kredyt, oraz ze stosunkowo wysokiego udziału należności zagrożonych Oszczędności krajowe Źródłem kredytów bankowych są oszczędności lokowane w bankach przez podmioty poszczególnych sektorów instytucjonalnych gospodarki (przedsiębiorstwa niefinansowe, instytucje finansowe i ubezpieczeniowe, instytucje samorządowe, gospodarstwa domowe oraz instytucje niekomercyjne) 8. Kredyty bankowe zaciągane przez podmioty gospodarcze i gospodarstwa domowe mają pokrycie w ich łącznych depozytach lokowanych na rachunkach bankowych: bieżących i terminowych. Struktura popytu na kredyty podmiotów gospodarczych i gospodarstw domowych różni się jednak od struktury ich depozytów. W latach (zgodnie z obowiązującą wówczas metodologią grupowania podmiotów gospodarczych i gospodarstw domowych) podmioty gospodarcze wykorzystywały od 95% (1992 r.) do 75% (2001 r.) udzielanych przez banki kredytów, podczas gdy ich depozyty stanowiły od 29% do 34% ogółu depozytów bankowych (por. dane załączników 10 i 12). Nadwyżka kredytów podmiotów gospodarczych nad ich depozytami finansowana była z depozytów gospodarstw domowych, które znacznie przewyższały ich 8 Zarys głównych podmiotów wchodzących w skład poszczególnych sektorów instytucjonalnych opisany został w uwagach metodologicznych do rozdziału XXV Rocznika Statystycznego RP 2003.GUS, Warszawa 2003 p.t. Rachunki narodowe.

14 14 potrzeby kredytowe i stanowiły główne źródło kredytowania działalności gospodarczej przedsiębiorstw. W okresie tym, charakteryzującym się ogólnie szybszym wzrostem depozytów gospodarstw domowych niż podmiotów gospodarczych, obserwuje się systematyczny wzrost relacji depozytów gospodarstw domowych do PKB (z około 19% w 1992 roku do ponad 29% w 2001 roku). Zwiększył się udział depozytów gospodarstw domowych w ogólnym zasobie depozytów bankowych (z 66% w 1992 r. do około 71% w 2001 roku). Zmieniła się równocześnie struktura depozytów w istotnym dla procesów rozwojowych podziale na depozyty płatne na każde żądanie i depozyty terminowe, z korzyścią dla tych ostatnich. Wzrost udziału wyżej oprocentowanych depozytów terminowych, zwłaszcza po 1996 roku, obserwuje się zarówno w depozytach gospodarstw domowych, jak i depozytach podmiotów gospodarczych. Te, pozytywne na ogół, trendy zmian w stanie i strukturze depozytów podmiotów gospodarczych i gospodarstw domowych uległy odwróceniu w latach (por. dane załącznika 13). Z informacji GUS, uwzględniających wprowadzone w lutym 2002 roku przez NBP zmiany metodologiczne mające na celu dostosowanie zasad klasyfikacji sektorowej gospodarki oraz definicji podaży pieniądza i czynników jego kreacji do standardów obowiązujących w krajach zrzeszonych w Europejskim Systemie Banków Centralnych wynika, że po 2001 roku nastąpiło ogólne obniżenie relacji depozytów i innych zobowiązań bankowych do PKB (z 38,6% w 2001 roku do 35,4% w 2003 roku), głównie za sprawą spadku relacji bankowych depozytów gospodarstw domowych do PKB (z 27,2% w 2001 roku do 23,6% w 2003 roku). Spadek depozytów gospodarstw domowych następował przy równoczesnym wzroście należności banków od tych gospodarstw. Udział należności banków od gospodarstw domowych w łącznym zasobie należności banków od gospodarstw domowych, przedsiębiorstw, nie monetarnych instytucji finansowych, instytucji niekomercyjnych, samorządowych i funduszy ubezpieczeń społecznych zwiększył się z 35,6% w 2001 roku do 38,6% w 2003 roku (por. dane załącznika 11). Oszczędności ludności (gospodarstw domowych) są ważnym ale nie jedynym elementem oszczędności w gospodarce narodowej. Oszczędności narodowe brutto kreowane są także przez inne sektory instytucjonalne gospodarki: przedsiębiorstwa, instytucje finansowe i ubezpieczeniowe, instytucje rządowe i samorządowe oraz instytucje niekomercyjne. W latach udział sektora gospodarstw domowych w ogólnym bilansie oszczędności krajowych wykazywał wyraźną tendencję spadkową (z 72,7% w 1991 roku do 38,5% w 1999 roku i po nieznacznym wzroście w latach obniżył się do 44,5% w 2002 roku. Wzrósł odpowiednio udział oszczędności pozostałych sektorów gospodarki, a głównie sektora przedsiębiorstw (por. dane zał. 14). Ogólna stopa oszczędności narodowych, jako relacja strumienia rocznych oszczędności krajowych do PKB, wzrosła z ponad 15% w latach do 20,7% w 1998 roku a od 1999 roku wykazuje tendencję spadkową do 16,2% w 2002 roku. Relatywnie najwyższą stopę oszczędności, pomimo spadku w latach , posiadają nadal gospodarstwa domowe.

15 15 Zjawisko obniżania się stopy oszczędności gospodarstw domowych występuje nie tylko w Polsce. Z badań OECD wynika, że w większości krajów tego ugrupowania w latach stopa oszczędności gospodarstw domowych wyraźnie zmalała, przy czym w niektórych krajach była to zmiana ogromna. 9 Potwierdzają to również dane załącznika 15. Wśród 20 krajów OECD ujętych w tym załączniku, w 16 krajach stopa oszczędności gospodarstw domowych (liczona w % ich dochodów do dyspozycji) uległa w latach obniżeniu. Wyjątkowo duży spadek miał miejsce w Korei (z 24,0% w 1991 roku do 7,6% w 2002 r.), Austrii (odpowiednio z 14,9% do 7,6%), Kanadzie (z 13,5% do 4,2%) i Wielkiej Brytanii (z 10,2% do 5,3%). Podejmowane przez OECD i Bank Światowy próby wyjaśnienia przyczyn tego zjawiska prowadzą do wniosku, że stopa oszczędności wykazuje tendencję do utrzymywania się na wysokim poziomie w okresach dużej inflacji i do zmniejszania się, gdy tempo wzrostu cen maleje. Ponieważ od 20 lat inflacja w większości krajów wyraźnie maleje, tym właśnie czynnikiem tłumaczyć można obniżanie stopy oszczędności w skali globalnej. Stwarzając atmosferę niepewności inflacja zachęca do oszczędzania. Oszczędnościom sprzyjają ponadto wyższe stopy procentowe, jakie zwykle towarzyszą szybkiemu wzrostowi cen. 10 W porównaniu z innymi krajami poziom oszczędności narodowych w Polsce jest niski. Według danych OECD w latach stopa oszczędności w Polsce odbiegała in minus od przeciętnych stóp oszczędności w krajach Unii Europejskiej i krajach OECD, przy czym od 2000 roku różnice te uległy pogłębieniu. W przekroju poszczególnych krajów znacznie wyższy niż w Polsce poziom oszczędności narodowych występuje w Norwegii, Korei, Finlandii, Japonii i Holandii. W 2001 roku stopa oszczędności w Polsce wynosiła 17,0%, podczas gdy w Norwegii 35,1%, w Korei 30,1%, Finlandii 27,3%, Japonii 26,4% w Holandii 25,2% (por. dane tablicy 16). Niższy od nas poziom oszczędności narodowych posiadały takie kraje, jak: Portugalia (zaledwie 0,8%), Turcja (12,6%), W.Brytania (15,4%) i Stany Zjednoczone (16,1%). Oszczędności krajowe są głównym źródłem finansowania akumulacji. Niedostateczny ich stan utrudnienia procesy inwestycyjne i powoduje konieczność korzystania z oszczędności zagranicznych, napływających do kraju w postaci bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) i innych źródeł dopływu kapitału zagranicznego (np. inwestycji portfelowych, kredytów zagranicznych, środków pomocy bezzwrotnej). W Polsce w okresie transformacji systemowej tylko w latach stopa oszczędności krajowych była wyższa od stopy akumulacji brutto. Od 1996 roku udział oszczędności krajowych w PKB jest niższy od udziału akumulacji w PKB (por. dane załącznika 17). Występuje zatem luka zasobów krajowych, które w latach wzrosła z 0,9% do -6,0% PKB. Popyt na inwestycje w środki trwałe i przyrost środków obrotowych wzrastał w tym okresie szybciej niż oszczędności krajowe brutto (por. rys.2). Zmniejszenie luki zasobów krajowych nastąpiło w latach , w warunkach znacznego obniżenia tempa wzrostu gospodarczego, zmniejszenia stopy oszczędności krajowych i równoczesnego zmniejszenia stopy akumulacji. 9 Por. Robert J.Shiller: Świat bez oszczędności Rzeczpospolita r. 10 Por. Robert J.Shiller: Świat bez oszczędności Rzeczpospolita r.

16 16 Wykres 2 Stopy oszczędności krajowych brutto, akumulacji brutto i wierzytelności/ zadłużenia netto w polskiej gospodarce w latach (w %) A 1994 B Stopa oszczędności krajowych brutto Stopa akumulacj brutto Stopa wierzytelności(+) lub zadłużenia(-) Źródło: dane GUS 3.4. Kapitał rządowy. Bezpośrednie oddziaływanie rządu na procesy rozwojowe w gospodarce następuje poprzez finanse publiczne, a przede wszystkim budżet państwa. Finanse publiczne w Polsce pełnią zbyt pasywną rolę w oddziaływaniu na rozwój gospodarczy. Mają charakter socjalno-stabilizacyjny i różnią się od przeważającego w wielu krajach gospodarczo rozwiniętych modelu finansów socjalno-rozwojowych. Większość wydatków podstawowego filara finansów publicznych budżetu państwa ma charakter wydatków sztywnych, związanych z obsługą długu publicznego, finansowaniem działalności ogólnopaństwowej, dotacjami dla gmin i wspieraniem funduszy celowych, zwłaszcza o charakterze społecznym. Bardzo niskie są natomiast wydatki majątkowe (inwestycyjne) na rozwój, nakłady na naukę i szkolnictwo wyższe, a także relatywnie niskie na oświatę i wychowanie (nawet przy uwzględnieniu szerszej partycypacji w tych ostatnich wydatkach budżetów gmin). W okresie transformacji następowała dezaktywizacja budżetu państwa w procesach rozwojowych gospodarki. Przejawiała się ona zwłaszcza w relatywnym spadku wydatków budżetowych na cele majątkowe (głównie inwestycyjne), na finansowanie zadań gospodarczych w formie dotacji przedmiotowych i podmiotowych, a także w relatywnie niskim w całym okresie, nie przekraczającym 5,6% udziału wydatków na naukę i szkolnictwo wyższe w ogólnych wydatkach budżetu państwa. Udział łącznych wydatków budżetu państwa na cele rozwoju gospodarczego w ogólnych wydatkach budżetu obniżył się z 20,8% w 1991 roku do 11,5% w 1995 roku i po

17 17 trzyletnim okresie wzrostu do 13,1% w 1998 roku, w latach następnych znów wykazał spadek trudny jednak do porównania z latami poprzednimi wobec dokonanych w 2001 roku zmian metodologicznych w liczeniu wydatków na finansowanie zadań gospodarczych, polegających głównie na rozszerzeniu zakresu dotacji przedmiotowych i podmiotowych. Udział wydatków majątkowych w ogólnych wydatkach budżetu państwa, przy nieznacznych wahaniach w czasie, obniżył się z 6,5% w 1991 roku do 4,3% w 2002 roku. Udział wydatków na naukę i szkolnictwo wyższe był ogólnie niski i wahał się w granicach od 4,0% w 1996 roku do 5,6% w 1999 roku (por. dane załącznika 18). Warto podkreślić, że relatywny spadek wydatków budżetu państwa na wspieranie procesów rozwojowych w polskiej gospodarce następował przy równoczesnym wzroście w latach dochodów z prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Zgodnie z oczekiwaniami społecznymi dochody te powinny być wykorzystywane przede wszystkim na cele restrukturyzacji i unowocześniania gospodarki. Tymczasem przeznacza się je głównie na finansowanie deficytu budżetowego. W okresie z roku na rok wzrastał udział dochodów z prywatyzacji w finansowaniu deficytu budżetowego (z 5,2% w 1991 roku do 100% w 2000 roku). W latach następnych, w związku ze spadkiem przychodów z prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, odsetek ten obniżył się do 20% w 2001 roku, 5% w 2002 r. i 8% w 2003 roku Fundusze pozabankowe i pozarządowe. Sygnalizowane w poprzednim punkcie obniżenie depozytów bankowych gospodarstw domowych nie oznacza absolutnego spadku ogólnego zasobu ich oszczędności brutto. Jest jedynie rezultatem przesuwania części oszczędności ludności z banków do innych, pozabankowych i pozarządowych, rentowniejszych form oszczędzania. Dostępne dane z lat wykazują, że przy ogólnym obniżeniu od 2000 roku tempa wzrostu oszczędności ludności, nastąpiły wyraźne zmiany w ich strukturze (por. dane tablicy 1). Tablica 1 Zmiany w stanie i strukturze oszczędności Polaków w latach Wyszczególnienie Oszczędności ogółem w mln zł Przyrost roczny w mld zł Rp = 100 Struktura oszczędności w % - ogółem z tego: Lokaty bankowe Ubezpieczenia na życie Akcje Obligacje Fundusze inwestycyjne 161, ,0 85,7 4,7 4,0 4,4 1,1 191,3 30,0 118,6 100, ,7 42,4 122,1 100, ,4 22,7 109,7 100,0 79,6 8,1 3,8 5,0 3,5 Źródło: A.Słojewska: Bezpieczne lokaty dają coraz mniej zysku Rzeczpospolita r. S.Karpiński: Tracą banki, zyskują fundusze, Rzeczpospolita r. 270,7 14,3 105,6 100,0 73,1 9,5 3,0 6,6 7,8 284,2 13,5 105,0 100,0 68,5 10,6 4,0 5,6 11,3

18 18 W ogólnym zasobie oszczędności zmniejszył się udział lokat bankowych ludności, wzrósł natomiast udział oszczędności lokowanych w ubezpieczenia na życie, w obligacje i fundusze inwestycyjne. W procesie finansowania rozwoju polskiej gospodarki coraz większą rolę zaczynają odgrywać różnego rodzaju fundusze będące w dyspozycji towarzystw funduszy inwestycyjnych (TFI), różnych instytucji ubezpieczeniowych, powszechnych towarzystw emerytalnych (PTE), różnych fundacji i firm leasingowych oraz firm emitujących za pośrednictwem banków krótkookresowe papiery dłużne. Kluczową rolę pełnią jednak trzy pierwsze grupy funduszy (inwestycyjne, ubezpieczeniowe i emerytalne). Fundusze inwestycyjne są głównym benificjentem odpływu depozytów z banków. Wyraźnie pomogło im w tym wprowadzenie od końca 2001 roku 20% podatku od odsetek, zwanego od nazwiska ówczesnego ministra finansów podatkiem Belki. Ponadto w ostatnich latach fundusze inwestycyjne skutecznie konkurowały z bankami wyższymi stopami zwrotu. W związku z tym szybko rosły aktywa netto tych funduszy i możliwości ich inwestowania. W okresie aktywa netto funduszy inwestycyjnych powiększyły z 7,2 mld zł do 33,5 mld zł a ich portfel inwestycyjny wzrósł z 7,0 mld zł do 32,6 mld zł czyli o 366%. Wpływ przesunięć oszczędności ludności z banków do funduszy inwestycyjnych na proces wzrostu polskiej gospodarki nie jest jednak korzystny, gdyż fundusze inwestycyjne lokują swe środki główne w obligacje i bony skarbowe, emitowane przez Ministerstwo Finansów na pokrycie deficytu budżetu państwa; w małym tylko stopniu na zakup instrumentów finansowych (np. akcji) służących bezpośrednio procesom rozwoju podmiotów gospodarczych (por. dane tablicy 2). Tablica 2 Aktywa netto i portfel inwestycyjny funduszy inwestycyjnych w latach Wyszczególnienie Aktywa netto w mln zł Portfel inwestycyjny w mln zł Struktura portfela inwestycyjnego w %% A. Papiery wartościowe 99,3 99,8 z tego: 7,5 14,8 Akcje Obligacje 70,9 66,5 w tym: obligacje skarbowe 56,6 43,3 Bony skarbowe 14,5 15,0 Listy zastawne 0,3 1,1 Certyfikaty inwestycyjne - 0,1 Inne papiery wartościowe 6,1 2,3 Prawa pochodne i transakcje terminowe 0,0-0,1 B. Jednostki i tytuły uczestnictwa 0,2 0,2 C. Udziały w spółkach z o.o. 0,1 0,0 D. Waluty 0,4 - Razem lokaty (A+B+C+D) 100,0 100,0 Źródło: Wyniki finansowe towarzystw i funduszy inwestycyjnych w 2002 r. i 2003 r. GUS. Informacje bieżące

19 19 W 2002 roku ponad 70% portfela inwestycyjnego ogółu funduszy inwestycyjnych (otwartych, specjalistycznych otwartych, zamkniętych, specjalistycznych zamkniętych i mieszanych) ulokowano w zakup obligacji i bonów skarbowych a tylko 7,5% w akcje przedsiębiorstw. W 2003 roku proporcje te uległy nieznacznej poprawie. Udział inwestycji w obligacje i bony skarbowe obniżył się do ok. 58%, wzrósł natomiast odsetek portfela inwestycyjnego w akcje do ok. 15%, lecz nadal pozostał relatywnie niski. Z uwagi na szybko rosnący potencjał inwestycyjny funduszy, zachodzi potrzeba szerszego ich wykorzystania dla bezpośredniego wspierania procesów rozwojowych w gospodarce. W tym kierunku podejmowane są zmiany w zasadach organizacji i funkcjonowania zarówno towarzystw, jak i funduszy inwestycyjnych, przy równoczesnym uwzględnieniu konieczności ich dostosowania do przepisów obowiązujących w Unii Europejskiej 11). Ubezpieczenia na życie zajmują trzecie (po lokatach bankowych i funduszach inwestycyjnych) miejsce wśród lokat oszczędnościowych ludności. Są dwa motywy dokonywania tych lokat: - pierwszy to ochrona osoby, której będą wypłacone pieniądze w razie śmierci lub wypadku ubezpieczonego, - drugi jest czysto oszczędnościowy: wpłacamy na fundusz, z którego od pewnego momentu będziemy mieli zyski. W latach wartość aktywów ubezpieczycieli na życie (wg stanu na koniec roku) wzrosła z 20,3 mld zł do 39,0 mld zł czyli o 92%. Suma lokat ubezpieczycieli zwiększyła się w tym okresie z około 17 mld zł do ponad 31 mld zł czyli o 83% (por. dane tablicy 3). W strukturze lokat ubezpieczycieli na życie podstawową pozycję (ponad 80% ogółu lokat) stanowią lokaty w dłużne papieru wartościowe i inne papiery wartościowe o stałej kwocie dochodu. Takimi papierami są przede wszystkim obligacje skarbu państwa. Stosunkowo nieznany i zmniejszający się w czasie udział w lokatach stanowią lokaty w nieruchomości oraz lokaty w jednostkach powiązanych (por. dane tablicy 3). Obniżenie w ostatnich latach stóp oprocentowania obligacji państwowych powoduje relatywne obniżenie przychodów z lokat ubezpieczycieli. Stopa przychodów z lokat wynosząca w 2000 r. 13,8 %, obniżyła się do 13,2% w 2001 roku, 7,0% w 2002 roku i 5,4% w 2003 roku. Otwarte fundusze emerytalne (OFE) z racji swego przeznaczenia nie są uwzględniane przy szacowaniu zasobów oszczędności ludności. Jednakże w obecnym okresie, kiedy z gromadzonych w tych funduszach środków nie wypłaca się jeszcze świadczeń emerytalnych, mogą one istotnie wspierać procesy rozwojowe w gospodarce ) Szersza charakterystyka tych zmian zaprezentowana została w opracowaniu Departamentu Analiz i Prognoz Ekonomicznych MGPiPS p.t. Reformy strukturalne na rynku produktów i usług oraz na rynku kapitałowym. Raport CARDIFF Polska. Wersja z 23.X.2003 r. Warszawa, listopad 2003 r. 12 Pierwsze wypłaty świadczeń emerytalnych z OFE przewiduje się w 2009 roku, a pełna dojrzałość systemu osiągnięta zostanie ok roku, kiedy to wszystkie osoby przechodzące na emeryturę objęte zostaną nowym systemem emerytalnym.

20 20 Tablica 3 Aktywa i lokaty ubezpieczycieli na życie w latach (stan na 31.XII.) Wyszczególnienie Liczba ubezpieczycieli na życie Wartość aktywów w mln zł Suma lokat ubezpieczycieli w mln zł W %% wartości aktywów 83,3 82,4 81,1 80,1 Struktura lokat w %% razem 100,0 100,0 100,0 100,0 z tego: I. Lokaty w nieruchomości 1,3 1,4 0,5 0,4 1. Grunty własne oraz prawo wieczystego użytkowania gruntu 0,0 0,4 0,3 0,2 2. Budynki i budowle oraz prawo spółdzielcze własnościowe do lokalu 1,2 0,9 0,2 0,2 3. Inwestycje budowlane 0,1 0,1 - - II. Lokaty w jednostkach 6,5 5,4 4,2 3,8 powiązanych 1.Udziały lub akcje w jednostkach powiązanych 4,3 3,7 3,4 3,1 2. Pożyczki udzielone jednostkom powiązanym 2,2 1,7 0,8 0,7 Pozostałe lokaty ,0 III. Inne lokaty finansowe 92,2 93,2 95,3 95,8 1.Udziały,akcje, inne papiery wartościowe o zmiennej kwocie dochodu oraz jednostki uczestnictwa i certyfikaty inwestycyjne w funduszach inwestycyjnych 6,1 6,2 5,5 6,1 2.Dłużne papieru wartościowe i inne papiery o stałej kwocie dochodu 81,8 83,3 87,7 86,6 3.Udziały we wspólnych przedsięwzięciach lokacyjnych Pożyczki zabezpieczone 0,8 0,3 0,0 0,0 hipotecznie 5.Pozostałe pożyczki 0,1 0,2 0,2 0,2 6.Lokaty terminowe w instytucjach kredytowych 3,4 3,2 1,8 2,9 7.Pozostałe lokaty 0,0 0,0 0,1 0,0 Źródło: Wyniki finansowe ubezpieczycieli w latach GUS Informacje bieżące. Dynamicznie rosną bowiem aktywu tych funduszy. W okresie aktywa netto OFE wzrosły z 9,9 mld zł do 44,8 mld zł czyli o ponad 350%. Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych przewiduje, że do 2005 r. wartość aktywów osiągnie poziom około 80 mld zł, a w 2010 roku wyniesie ponad 160 mld zł. Portfel inwestycyjny FE powiększył się w latach z 9,3mld zł do 44,2mld zł czyli o ponad 370% (por. dane tablicy 4).

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 24 kwietnia 2015 r. Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku Wynik finansowy otwartych

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 września 2013 r. Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 W końcu czerwca 2013 r. działalność operacyjną prowadziły

Bardziej szczegółowo

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R.

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego (DBK 1) Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, W dniu 9 kwietnia r.

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 20 grudnia 2013 r. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 W końcu września 2013 r. działalność operacyjną

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

w całości (97,1%) podmiotom sektora niefinansowego, nieznacznie powiększając w analizowanym okresie swój udział w tym segmencie rynku (o 1,1 pkt

w całości (97,1%) podmiotom sektora niefinansowego, nieznacznie powiększając w analizowanym okresie swój udział w tym segmencie rynku (o 1,1 pkt Wyniki finansowe banków w 2008 r. [1] Warszawa, 2009.05.08 W końcu 2008 r. działalność prowadziło 70 banków komercyjnych (o 6 więcej niż rok wcześniej), w tym 60 z przewagą kapitału zagranicznego lub całkowicie

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym s. 0 Zamiast WIRR powinno być: Kolejne indeksy to mwig40, który uwzględnia notowania 40 średnich spółek kolejnych 40 spółek

Bardziej szczegółowo

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Rzecznik Prasowy Prezesa GUS seminarium naukowe pod patronatem naukowym prof. dr hab. Józefa Oleńskiego Prezesa GUS RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY prof. nadzw. dr

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1 Warszawa,16 października 2009 r. Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1 Dane te prezentują wyniki finansowe 42 domów i 7 biur maklerskich (przed rokiem 39 domów i 6 biur maklerskich)

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2013 roku 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2013 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 25 października 2013 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 grudnia 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r W końcu września 2014

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Warszawa, 7 maja 2010 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresie od 19.05.1999 r. do 31.12.2009 r.

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2013 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2013 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Informacja sygnalna Warszawa, 25 czerwca 2014 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 października 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw

Bardziej szczegółowo

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku Grupa BRE Banku zakończyła rok 2012 zyskiem brutto w wysokości 1 472,1 mln zł, wobec 1 467,1 mln zł zysku wypracowanego w 2011 roku (+5,0 mln zł, tj. 0,3%).

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w 2014 r.

Wyniki finansowe banków w 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 2.4.215 Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe banków w 214 r. W 214 r. wynik 1 finansowy netto sektora bankowego wyniósł 16,2, o 7,1% więcej niż w poprzednim roku. Suma

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1 Warszawa, 2009.06.19 Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1 W 2008 r. na wartość majątku i wyniki finansowe przedsiębiorstw maklerskich niekorzystny wpływ wywarły psychologiczne następstwa

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a Warszawa, 09.05.2014 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a W końcu grudnia 2013 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków otwartych

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 Warszawa 18.05.2012 Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 W końcu grudnia 2011 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków prowadzonego

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r.

Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r. INFORMACJA PRASOWA strona: 1 Warszawa, 25 kwietnia 2013 r. Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r. (Warszawa, 25 kwietnia 2013 r.) Zysk skonsolidowany Grupy Banku

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2014 roku

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2014 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 25.06.2015 Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2014 roku Wartość aktywów ogółem zgromadzonych przez

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2015 roku

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2015 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 21.10.2015 Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2015 roku Wartość aktywów ogółem zgromadzonych

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Forum Liderów Banków Spółdzielczych Model polskiej bankowości spółdzielczej w świetle zmian regulacji unijnych Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Jerzy Pruski Prezes Zarządu BFG Warszawa, 18 września

Bardziej szczegółowo

Działalność biur i domów maklerskich oraz banków powierniczych w 2007 roku 1

Działalność biur i domów maklerskich oraz banków powierniczych w 2007 roku 1 Warszawa, 2008.06.20 Działalność biur i domów maklerskich oraz banków powierniczych w 2007 roku 1 Na wyniki przedsiębiorstw maklerskich, podobnie jak innych instytucji rynku kapitałowego, korzystny wpływ

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Rozwój systemu finansowego w Polsce

Rozwój systemu finansowego w Polsce Departament Systemu Finansowego Rozwój systemu finansowego w Polsce Warszawa 213 Struktura systemu finansowego (1) 2 Struktura aktywów systemu finansowego w Polsce w latach 25-VI 213 1 % 8 6 4 2 25 26

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2014 r.

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2014 r. Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 214 r. Departament Bankowości Spółdzielczej i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych Warszawa, czerwiec 214 1 Najważniejsze spostrzeżenia i wnioski W

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I kwartale 2015 r.

Wyniki finansowe banków w I kwartale 2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 19.6.215 Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe banków w I kwartale 215 r. W I kwartale 215 r. wynik 1 finansowy netto sektora bankowego wyniósł 4,, o 1,6% więcej niż

Bardziej szczegółowo

Przychody i rozchody budżetu państwa

Przychody i rozchody budżetu państwa BSiE 37 Monika Korolewska Informacja nr 1162 (IP-108G) Przychody i rozchody budżetu państwa Przepisy ustawy o finansach publicznych obok dochodów i wydatków oraz środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018.

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. Obowiązek opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej w skrócie WPF wynika z art. 230 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

Bilansowe wyniki finansowe podmiotów gospodarczych za 2013 r.

Bilansowe wyniki finansowe podmiotów gospodarczych za 2013 r. Warszawa, 31.10.2014 r. Bilansowe wyniki finansowe podmiotów gospodarczych za 2013 r. Wartość aktywów badanych podmiotów 1) na dzień 31 grudnia 2013 r. wyniosła 2562,2 mld zł (o 5,3% więcej niż na koniec

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe ubezpieczycieli w okresie trzech kwartałów 2006 roku

Wyniki finansowe ubezpieczycieli w okresie trzech kwartałów 2006 roku Warszawa, 10 stycznia 2007 i finansowe ubezpieczycieli w okresie trzech kwartałów 2006 roku (Informacja zweryfikowana w stosunku do opublikowanej w dniu 20 grudnia 2006, stosownie do korekty danych przekazanych

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R.

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki Warszawa, dnia 12 września 2011 r. BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Listopad 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8 ul.

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku

Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku Warszawa, 2008.04.21 Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku W prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centralnym Rejestrze Członków według stanu na koniec grudnia 2007

Bardziej szczegółowo

Komentarz Zarządu MACIF Życie Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych do informacji finansowych według stanu na dzień 30 września 2015 r.

Komentarz Zarządu MACIF Życie Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych do informacji finansowych według stanu na dzień 30 września 2015 r. Komentarz Zarządu do informacji finans według stanu na dzień 30 września 2015 r. W III kwartale 2015 r. ( Towarzystwo ) odnotowało zysk techniczny netto w wysokości 208 tys. PLN. Tymczasem wynik na działalności

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Bilans Płatniczy nowe standardy statystyczne (BPM6)

Bilans Płatniczy nowe standardy statystyczne (BPM6) Grzegorz Dobroczek, Jacek Kocerka / Departament Statystyki Bilans Płatniczy nowe standardy statystyczne (BPM6) Warszawa / 30 września 2014 Spis treści Nowe standardy statystyczne Zmiany w rachunku bieżącym

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I półroczu 2014 r.

Raport o sytuacji systemu SKOK w I półroczu 2014 r. Raport o sytuacji systemu SKOK w I półroczu 2014 r. Departament Bankowości Spółdzielczej i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych Warszawa, wrzesień 2014 1 Najważniejsze spostrzeżenia i wnioski

Bardziej szczegółowo

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW Spis treści Wstęp Rozdział 1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW 1.1. Etymologia terminu finanse i główne etapy rozwoju finansów 1.2. Współczesne rozumienie finansów 1.2.1. Ogólna charakterystyka finansów

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Projekt Wieloletniej prognozy finansowej Miasta Łowicza został sporządzony w szczegółowości określonej w art.226 ust.1

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności finansowej Raport jest elementem polityki informacyjnej NBP przyczyniającym się do realizacji

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (SKOK) za I półrocze 2009 r. 1

Wyniki finansowe spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (SKOK) za I półrocze 2009 r. 1 Warszawa, dnia 23 września 2009 r. Wyniki finansowe spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (SKOK) za I półrocze 2009 r. 1 Badaniem objęte zostały 63 spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe

Bardziej szczegółowo

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra TEMAT: Zadłużenie międzynarodowe 9. 8. Funkcje kredytów w skali międzynarodowej: eksport kapitałów; możliwość realizacji określonych inwestycji np. przejęcie kontroli nad firmą znajdującą się zagranicą,

Bardziej szczegółowo

Rynek finansowy w Polsce

Rynek finansowy w Polsce finansowy w Polsce finansowy jest miejscem, na którym są zawierane transakcje kupna i sprzedaży różnych form kapitału pieniężnego, na różne terminy w oparciu o instrumenty finansowe. Uczestnikami rynku

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. 1 Kraje OECD: należące do Unii Europejskiej: Austria (AT), Belgia (BE), Dania (DK), Estonia (EE), Finlandia (FI), Francja (FR), Grecja (EL), Hiszpania

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 30.06.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 30.06.2010 r. I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU Okres poprzedni Okres bieżący I. Aktywa 6 182,86 6 179,79 1. Lokaty 6 182,86 6 179,79 2. Środki pieniężne 3. Należności, w tym 3.1. Z tytułu zbycia składników portfela inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wstępne wyniki skonsolidowane za II kwartał 2009 roku -1-

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wstępne wyniki skonsolidowane za II kwartał 2009 roku -1- BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wstępne wyniki skonsolidowane za II kwartał 29 roku -1- Sytuacja gospodarcza w II kwartale 29 r. Stopniowa poprawa produkcji przemysłowej dzięki słabszemu PLN Szybszy spadek

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych opiera się na deklaracjach składanych przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Kryterium decydującym o zaliczeniu do danej kategorii

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport został opracowany w oparciu o dane finansowe kas przekazane do UKNF na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 stycznia 2013 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Wyniki Grupy Banku Pocztowego za 2012 rok. Warszawa, 28 lutego 2013 r.

Wyniki Grupy Banku Pocztowego za 2012 rok. Warszawa, 28 lutego 2013 r. Najwyższy zysk w historii Wyniki Grupy Banku Pocztowego za 2012 rok Warszawa, 28 lutego 2013 r. Najważniejsze osiągnięcia 2012 roku Rekordowe dochody i zysk netto: odpowiednio 298,3 mln zł (+ 15% r/r),

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 6 179,79 2 228,13 1. Lokaty 6 179,79 2 228,13 2. Środki pieniężne 3. Należności, w

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 30.06.2007

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 30.06.2007 I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 0.00 4,972.64 1. Lokaty 0.00 4,972.64 2. Środki pieniężne 3. Należności, w tym 3.1. Z tytułu zbycia składników portfela inwestycyjnego 3.2. Pozostałe należności 4. Pozostałe

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

I. Aktywa Netto Funduszu w zł Okres poprzedni okres bieżący 31.12.2008 31.12.2009. 2. Środki pieniężne 0,00 0,00 3. Należności, w tym 0,00 0,00

I. Aktywa Netto Funduszu w zł Okres poprzedni okres bieżący 31.12.2008 31.12.2009. 2. Środki pieniężne 0,00 0,00 3. Należności, w tym 0,00 0,00 I. Aktywa Netto Funduszu w zł Okres poprzedni okres bieżący 31.12.2008 I Aktywa 0,00 64 661,87 1. Lokaty 0,00 64 661,87 2. Środki pieniężne 3. Należności, w tym 3.1. Z tytułu zbycia składników portfela

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 1 887,81 2 180,53 1. Lokaty 1 887,81 2 180,53 2. Środki pieniężne 3. Należności, w

Bardziej szczegółowo

BANKI SPÓŁDZIELCZE I ZRZESZAJĄCE W 2013 r.

BANKI SPÓŁDZIELCZE I ZRZESZAJĄCE W 2013 r. BANKI SPÓŁDZIELCZE I ZRZESZAJĄCE W 213 r. Departament Bankowości Spółdzielczej i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo - Kredytowych Warszawa, kwiecień 213 Najważniejsze spostrzeżenia i wnioski banki spółdzielcze

Bardziej szczegółowo

KIEPSKIE OCENY - DOBRE PROGNOZY

KIEPSKIE OCENY - DOBRE PROGNOZY KIEPSKIE OCENY - DOBRE PROGNOZY Pierwszy tegoroczny pomiar koniunktury bankowej został przeprowadzony w dniach -7 stycznia, na próbie placówek, reprezentujących wszystkie typy banków krajowych. Wyniki

Bardziej szczegółowo