Peptydy przeciwdrobnoustrojowe nowe mo liwoœci zwalczania infekcji u ludzi i zwierz¹t

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Peptydy przeciwdrobnoustrojowe nowe mo liwoœci zwalczania infekcji u ludzi i zwierz¹t"

Transkrypt

1 Medycyna Wet. 2011, 67 (8) 517 Artyku³ przegl¹dowy Review Peptydy przeciwdrobnoustrojowe nowe mo liwoœci zwalczania infekcji u ludzi i zwierz¹t TOMASZ MIRSKI, ROMUALD GRYKO, MICHA BARTOSZCZE, AGATA BIELAWSKA-DRÓZD, WIKTOR TYSZKIEWICZ* Oœrodek Diagnostyki i Zwalczania Zagro eñ Biologicznych Wojskowego Instytutu Higieny i Epidemiologii, ul. Lubelska 2, Pu³awy *Wojskowy Instytut Chemii i Radiometrii, al. gen. Antoniego Chruœciela Montera 105, Warszawa Mirski T., Gryko R., Bartoszcze M., Bielawska-Drózd A., Tyszkiewicz W. Antimicrobial peptides: new possibilities to combat infections in humans and animals Summary Antimicrobial peptides (AMPs), also called peptide antibiotics, have been discovered in the early 1980s in frogs They were antimicrobial substances called magainins. AMPs are among the oldest defense mechanisms in plants, humans and animals. The major peptides include i.a. defensins, cathelicidins and protegrins. The mechanisms of action of antimicrobial peptides rely on the permeabilization of the microbial membrane, destabilization of the lipid bilayer structure, creation of micelles or channels within the membrane, binding lipopolysaccharide (LPS), preventing DNA replication, inhibiting protein expression, releasing ATP, as well as binding free iron and removing it from the microbial growth environment. At present, intensive research is being conducted on the use of AMPs in human and veterinary medicine, including treatment of infections such as acne, skin infections, sepsis, and bacterial infections of the diabetic foot. Among others, the following preparations are being tested: Ambicin, for the treatment of infections caused by Mycobacterium, and Iseganan, protegrin for the treatment of mouth inflammation, CF and chronic lung infections. P. aeruginosa-infected animals treated with the D2A21 preparation showed 100% survival. Some of the AMPs show biocidal activity against Bacillus anthracis. Defensins isolated from the mucus and tissues of many fish species have the ability to protect fish from infections by Aeromonas hydrophila, Pseudomonas fluorescens, and Vibrio anguillarum. Beneficial effects of using defensins in the treatment of Borrelia burgdorferi infections in dogs have been described. Synthetic peptides are used for the production of a vaccine against parvovirosis. Peptides obtained from lactic acid bacteria (LAB) reduce the contamination and increase the stability of food products. AMPs are also useful for decontaminating the environment and medical equipment, as well as for sterilizing catheters. They have also been used to develop biocidal self-disinfecting surfaces (BSOs). Moreover, AMPs can be used in hospital hygiene and veterinary medicine, e.g., for the treatment of protective clothing, wipes, filters, ventilation, etc. Keywords: antimicrobial peptides, characteristics, mechanism of activity, application Problemy zwi¹zane z pojawieniem siê opornych na antybiotyki szczepów mikroorganizmów, takich jak S. aureus, Pseudomonas aeruginosa, Enterococcus faecium i innych, stwarza koniecznoœæ poszukiwania nowych leków, skutecznych w zwalczaniu infekcji. Szans¹ w przezwyciê eniu tych trudnoœci mog¹ byæ peptydy przeciwdrobnoustrojowe (AMP). Peptydy (z gr. ðåðôßäéá strawne ) s¹ zwi¹zkami organicznymi, powsta³ymi przez po³¹czenie cz¹steczek aminokwasów wi¹zaniem peptydowym. Przyjmuje siê, e peptydami s¹ poliaminokwasy o masie cz¹steczkowej mniejszej od 5-10 KDa. Peptydy przeciwdrobnoustrojowe, zwane tak e antybiotykami peptydowymi, zosta³y odkryte na pocz¹tku lat 80. ubieg³ego wieku u ab, u których wykryto substancje niszcz¹ce drobnoustroje, zwane magaininami (38, 39). AMP nale ¹ do najstarszych mechanizmów obronnych, zarówno roœlin, ludzi, jak i zwierz¹t (17, 35). AMP obejmuj¹ wszystkie oligo- i polipeptydy niszcz¹ce drobnoustroje, hamuj¹ce ich wzrost, a tak e powsta³e z wiêkszych bia³ek oraz syntetyzowane nierybosomalnie (35). Wyró niæ mo na trzy grupy AMP: pierwsz¹, z dominuj¹c¹ zawartoœci¹ jednego lub kilku aminokwasów (Pro, Trp, Arg, His), drug¹, ze struktur¹ â-p³aszczyznow¹ i wewn¹trzcz¹steczkowym wi¹zaniem dwusiarczkowym (defensyny i protegryny) oraz trzeci¹ á-helikalne peptydy o w³aœciwoœciach amfipatycznych (magaininy, cekropiny). Wyró nia siê równie pepty-

2 518 dy o strukturze pêtli z mostkiem dwusiarczkowym, a tak e fragmenty peptydów i anionowe peptydy, po- ³¹czone z czynnikami powierzchniowymi (17, 35). Jedn¹ z wa niejszych grup peptydów pochodzenia zwierzêcego s¹ defensyny, wykazuj¹ce aktywnoœæ w stosunku do bakterii i grzybów, obecne w ziarnach azurofilnych neutrofilów; s¹ one wa nym elementem obrony przeciwzakaÿnej organizmów ywych (35). U ludzi wyró nia siê defensyny á i â oraz è (17, 35). Wydzielane przez neutrofile, bior¹ udzia³ w procesie niszczenia sfagocytowanych drobnoustrojów. Do defensyn nale y drozomycyna bia³ko o dzia³aniu przeciwgrzybiczym wyizolowane z Drosophila melanogaster (39). Do á-defensyn nale ¹: HNP (human neutrophil peptides) obecne w ziarnistoœciach azurofilnych (HNP-1 i HNP-3), bêd¹ce w wydzielinie dróg rodnych kobiet, oraz kryptydyny (human defensins HD), wydzielane przez komórki Panetha jelita cienkiego. HD-5 wp³ywa na wzrost odpornoœci na zaka enia pokarmowe pa³eczkami z gatunku Salmonella typhimurium (26). Pierwsz¹ defensynê ludzi wyizolowano z neutrofilów w 1985 r. (10). Do â-defensyn nale ¹: hbd-1 produkowana przez komórki nab³onkowe oskrzeli, jêzyka, szyjki macicy, okrê nicy, dróg moczowych, a tak e neutrofile i leukocyty, hbd-2 i hbd-3, wytwarzane przez keratynocyty, aktywne w stosunku do Staphylococcus aureus oraz bakterii Gram-ujemnych. Defensyna hbd-4 wykazuje dzia³anie w stosunku do niektórych bakterii i dro d y oraz pobudza migracjê monocytów (35). Defensyny â wystêpuj¹ w jamie ustnej w nab³onku pokrywaj¹cym jêzyk, dzi¹s³a, przewodach gruczo³ów œlinowych i b³onie œluzowej (7, 18). Katelicydyny s¹ peptydami kationowymi, wystêpuj¹cymi m.in. w komórkach naskórka, spe³niaj¹c funkcjê naturalnego antybiotyku o szerokim spektrum dzia- ³ania. U cz³owieka wykazano dotychczas katelicydynê hcap-18, z której uwalniany jest aktywny peptyd LL-37 o w³asnoœciach bakteriobójczych, syntetyzowany przez szpik kostny, keratynocyty zaka onej skóry oraz nab³onek dróg oddechowych i jamy ustnej (7, 35). Katelicydynê zidentyfikowano po raz pierwszy w neutrofilach (6). Katelicydyna hcap-18 obecna jest m.in. w ziarnistoœciach neutrofilów, w limfocytach i monocytach, w p³ucach i keratynocytach. Wykazuje ona aktywnoœæ wobec bakterii Gram-ujemnych i Gram- -dodatnich, dzia³aj¹c synergistycznie z defensynami. Jest ona ponadto czynnikiem chemotaktycznym dla neutrofilów, monocytów i komórek T, a tak e wykazuje zdolnoœæ wi¹zania LPS. Bydlêce i œwiñskie katelicydyny rozszczepiane s¹ przez elastazê obecn¹ w ziarnistoœciach azurofilnych, prowadz¹c do tworzenia siê aktywnych bia³ek przeciwdrobnoustrojowych. Podobna do katelicydyny jest granulizyna bia³ko kationowe, obecne w cytotoksycznych limfocytach T i komórkach NK. Dermcydyna, sfingozyna i squalamina s¹ peptydami obecnymi w skórze. Pierwsza z nich wytwarzana Medycyna Wet. 2011, 67 (8) jest przez gruczo³y ekrynowe, wykazuj¹c dzia³anie m.in. przeciwko E. coli i S. aureus. W przeciwieñstwie do innych AMP jest ona na³adowana ujemnie (35). Sfingozyna wydzielana jest na powierzchniê skóry dziêki degradacji ceramidów warstwy rogowej, zapobiegaj¹c kolonizacji jej przez bakterie. Squalamina, produkowana w skórze rekinów, wykazuje w³aœciwoœci antybakteryjne, polegaj¹ce na hamowaniu wzrostu mikroorganizmów. Naturalne peptydy przeciwwirusowe wystêpuj¹ tak- e w nab³onku p³uc, bior¹c udzia³ w ograniczaniu infekcji wirusowej i stymulacji uk³adu immunologicznego gospodarza. Stwierdzono, e uwalnianie AMP w p³ucach myszy zaka onych wirusem grypy A jest indukowane przez leukotrien LTB4, który podany i.v. ogranicza³ zmiany w p³ucach tych zwierz¹t, a obserwowany szybki klirens wirusa z p³uc by³ wynikiem dzia³ania â-defensyny-3 (11). Protegryny pochodz¹ce z leukocytów œwini s¹ kationowymi, bogatymi w cysteinê peptydami, przyjmuj¹cymi w roztworze strukturê â, warunkuj¹c¹ ich dzia- ³anie bakteriobójcze. Hamuj¹ one in vitro wzrost Chlamydia trachomatis oraz rozwój zaka enia Neisseria gonorrhoeae (4). Aktywnoœæ ta jest wynikiem niekontrolowanego procesu wymiany jonowej i zaniku potencja³u transb³onowego bakterii (2). Kalprotektyny s¹ peptydami antybakteryjnymi obecnymi w œlinie, aktywnymi wobec bakterii Gram-ujemnych oraz Prophyromonas gingivalis, wydzielanymi w stanie zapalnym nab³onka b³ony œluzowej jamy ustnej przez monocyty, makrofagi, neutrofile i keratynocyty. Ich aktywnoœæ polega g³ównie na przy³¹czaniu cynku, który jest niezbêdny do wzrostu wielu gatunków bakterii (35). Peptydami wystêpuj¹cymi w jamie ustnej s¹: adrenomedulina i histatyny. Pierwsza z nich wykazuje aktywnoœæ wobec bakterii zarówno Gram-dodatnich, jak i Gram-ujemnych, nie dzia³aj¹c natomiast na grzyby (7). Produkowana jest ona w nab³onku jamy ustnej, skóry, dróg oddechowych oraz gruczo³ów potowych apokryfowych. Produkcja wymienionych AMP stymulowana jest przez IL-1 i TNF-á czynniki wydzielane w odpowiedzi na zaka enie bakteryjne (7). Histatyny s¹ rodzin¹ 12 histydynowych, dodatnio na³adowanych protein, produkowanych w przewodach wyprowadzaj¹cych œlinianek przyusznych i pod uchwowych, o du ej aktywnoœci przeciwgrzybiczej (7). Wykazano, e defensyny á i â, LL-37, histatyny i inne AMP odgrywaj¹ istotn¹ rolê w ochronie jamy ustnej przed zaka eniem i kolonizacj¹ jej przez bakterie, grzyby i wirusy. Laktoferryna (LF) nale y do bia³ek niezbêdnych w procesie metabolizmu elaza, wystêpuj¹cych w du- ych iloœciach u ssaków w kr¹ ¹cych neutrofilach, bêd¹c podstawowym elementem systemu odpornoœci wrodzonej. Antybakteryjne dzia³anie laktoferryny polega na uszkodzeniu œciany komórkowej lub zmianie metabolizmu bakterii oraz interferencji w procesy bak-

3 Medycyna Wet. 2011, 67 (8) 519 teryjnej kolonizacji tkanek, a ponadto wp³ywa stymuluj¹co na naturalne procesy zwalczania infekcji (27). Wykazuje ona aktywnoœæ wobec bakterii z rodziny Enterobacteriaceae, zwiêksza tak e ich wra liwoœæ na niektóre antybiotyki. Nale ¹ce do defensyn ã-tioniny wyizolowane z jêczmienia i pszenicy, s¹ aktywne wobec bakterii i grzybów oraz Leischmania donovani, budz¹c nadziejê w zwalczaniu inwazji paso ytniczych (1). Dziêki dostêpnym bazom danych istnieje mo liwoœæ uzyskania peptydów syntetycznych (34). Bazy te pozwalaj¹ na poznawanie zale noœci pomiêdzy struktur¹ a funkcj¹ AMP, umo liwiaj¹ projektowanie nowych peptydów o po ¹danych w³aœciwoœciach. Do produkcji peptydów syntetycznych stosowana jest te tzw. technika SPOT (36), która pozwala na produkcjê odpowiednich p³ytek, zawieraj¹cych do 8000 peptydów. Przyk³adem peptydów syntetycznych jest gramicydyna S, wyizolowana z Bacillus brevis, aktywna przeciwko bakteriom Gram-dodatnim. Tyrocydyna A jest aktywna zarówno wobec bakterii Gram-dodatnich, jak i Gram-ujemnych. Syntetyczne AMP maj¹ szereg wad, jak np. wysok¹ nefro- i hepatotoksycznoœæ, w³aœciwoœci hemolizuj¹ce, powolne przenikanie do tkanek. Dziêki zaawansowanym technologiom niedogodnoœci te mo na bêdzie wkrótce wyeliminowaæ. Peptydy rekombinowane, takie jak indolicyna i PGQ, otrzymuje siê przez klonowanie i ekspresjê plazmidów koduj¹cych multimery tych peptydów (19). Pos³uguj¹c siê metodami in ynierii genetycznej otrzymano peptyd, który pobudza organizm do niszczenia bia³ka M2 wirusa grypy (23).Wykorzystuj¹c ludzki pseudogen szpikowy zsyntetyzowano minidefensynê retrocyklinê, hamuj¹c¹ replikacjê prowirusowego DNA wirusa HIV (33). Opracowano strategiê nadekspresji genów koduj¹cych AMP u ryb transgenicznych, co mo e byæ drog¹ w walce z niektórymi chorobami ryb hodowlanych (29). Mechanizmy dzia³ania peptydów przeciwdrobnoustrojowych s¹ ró ne. Do najwa niejszych nale ¹: permeabilizacja b³ony drobnoustrojów, destabilizacja dwuwarstwowej struktury lipidowej, tworzenie miceli lub kana³ów w obrêbie b³ony, wi¹zanie z lipopolisacharydem (LPS), zatrzymanie replikacji DNA, hamowanie ekspresji bia³ek oraz uwalnianie ATP. Dzia³anie peptydów na b³ony komórkowe spowodowane jest dodatnim ³adunkiem elektrycznym reszt lizyny i argininy, dziêki czemu dochodzi do ich interakcji z b³on¹ bakteryjn¹ bogat¹ w na³adowane ujemnie fosfolipidy. W przypadku bakterii Gram-ujemnych peptyd reaguje z polianionowymi lipopolisacharydami b³ony zewnêtrznej bakterii, rozszczelniaj¹c j¹ i wnikaj¹c do wnêtrza komórek (14). W przypadku bakterii Gram- -dodatnich peptydy s¹ prawdopodobnie przyci¹gane przez grupy anionowe, obecne na zewn¹trz peptydoglikanu. Wyró nia siê trzy podstawowe mechanizmy przenikania AMP przez b³onê cytoplazmatyczn¹: pierwszy, tzw. klepek beczki, polega na kumulacji peptydów na kszta³t klepek, gdzie niepolarne czêœci wyœcielaj¹ lipidy b³ony, a hydrofilowa wewnêtrzna powierzchnia tworzy szczeliny; drugi, tzw. mechanizm dywanowy, gdzie bia³ka pokrywaj¹ szczelnie powierzchniê b³ony wywieraj¹c nacisk, czego efektem jest za³amanie siê jej konstrukcji (17, 35, 39). Trzecim jest mechanizm pierœcieniowy, w którym zwi¹zane z b³on¹ peptydy zaginaj¹ monowarstwê lipidow¹, a powstaj¹cy otwór (por) jest wyœcielony przez lipidowe g³owy oraz sam peptyd (17, 35). W badaniach modelowych b³ony o ró nych kszta³tach porów wykazano, e cztery AMPs (alametycyna, melityna analog magaininy, MG-H2 i piscidyna 1) wi¹ ¹ siê silniej z porami b³onowymi (20). Efektywna energia alametycyny w cylindrycznych porach jest podobna do tej w porach toroidalnych, natomiast energia trzech pozosta³ych peptydów jest ni sza w porach toroidalnych. Tylko alametycyna interkaluje do rdzenia b³ony; MG-H2, melityna i piscidyna s¹ zlokalizowane na hydrofobowej/hydrofilowej powierzchni. Przypuszcza siê, e jedn¹ z charakterystycznych cech AMPs mo e byæ ich niedoskona³a amfipatycznoœæ, która umo liwia silniejsze wi¹zanie do porów toroidalnych (20). Badano aktywnoœæ tionin (1) wobec Leishmania donovani, wykazuj¹c, e zaburzaj¹ one gradient jonowy i ph w poprzek b³ony paso yta oraz powoduj¹ szybkie zu- ywanie wewnatrzkomórkowego ATP. Obecnie prowadzi siê intensywne badania nad wykorzystaniem AMP w medycynie i weterynarii. Przyk³adem jest preparat MBI-594AN stosowany w terapii np. zaka eñ tr¹dzikowych, daptomycyna w leczeniu: zaka eñ skóry, uk³adu moczowego, w zapaleniach wsierdzia i sepsach oraz w leczeniu bakteryjnych zaka eñ stopy cukrzycowej (14). We wstêpnej fazie badañ (5) s¹ preparaty: Ambicin przeznaczony do leczenia zaka eñ wywo³anych przez Mycobacterium; Iseganan protegryna do terapii stanów zapalnych œluzówki jamy ustnej, mukowiscydozie (35) i przewlek- ³ych zaka eñ p³uc. Zaka one P. aeruginosa zwierzêta, leczone preparatem D2A21 wykazywa³y 100% prze- ywalnoœæ (3). P-113 stosowany jest w kandydozie jamy ustnej, a Lactoferricinu B u yto jako œrodka przeciwgrzybiczego (16, 22), zaœ rbpi21 w zaka eniach meningokokowych (13). Niektórzy autorzy w badaniach nad preparatem ludzkiej laktoferyny (hlfi-ii) w leczeniu infekcji towarzysz¹cych chorobom hematologicznym wykazali, e by³ dobrze tolerowany u pacjentów (31). Papilozyna i jej pochodne zosta³y zastosowane m.in. w zapobieganiu i leczeniu zaka eñ np. M. luteus, S. aureus i E. coli, zarówno u cz³owieka, jak i u zwierz¹t (21). AMP mog¹ mieæ te zastosowanie w obronie przed czynnikami broni biologicznej (8, 37). Stwierdzono, e niektóre AMP wykazuj¹ aktywnoœæ biobójcz¹ wobec Bacillus anthracis. Prowadzono np. badania (37) nad aktywnoœci¹ przeciwdrobnoustrojow¹ bia³ek z rodziny â-defensyn (HBD) przeciwko przedstawicielom gatunku Bacillus. HBD-3 wykazywa³a aktyw-

4 520 noœæ przeciwko B. subtilis i B. licheniformis, a HBD-2 by³a aktywna przeciw B. cereus i B. thuringiensis. Inni autorzy stwierdzili zdolnoœæ AMP do hamowania wzrostu B. globigii, B. anthracis i Burkholderia thailandensis (8), a peptyd antydrobnoustrojowy szpiku owiec (sheep myeloid antimicrobial peptide-29) odznacza³ siê siln¹ aktywnoœci¹ wobec B. globigii i B. anthracis w stê eniach submikromolarnych. â-defensyny mo na równie wyodrêbniæ ze œluzówek i tkanek wielu gatunków ryb (15). Posiadaj¹ one zdolnoœæ ochrony ryb przed infekcjami wywo³anymi m.in. przez Aeromonas hydrophila, Pseudomonas fluorescens i Vibrio anguillarum (29). Antybakteryjny peptyd odkryty u owadów wykazuje silne w³aœciwoœci niszczenia bakterii, co stwarza du e nadzieje na wytworzenie nowej klasy œrodków antybakteryjnych (39). Inni autorzy wskazuj¹ na korzystne efekty stosowania defensyn u psów w zwalczaniu zaka eñ Borrelia burgordorferi (30). Kationowy AMP L5 bêd¹cy czêœci¹ antybakteryjnego bia³ka wyizolowanego z Sacrophaga peregrina by³ efektywny w terapii schorzeñ wywo³anych przez Staphylococcus aureus (MRSA) u zaka onych myszy. Stwierdzono tak e, e podanie L5 zapobiega³o œmierci zwierz¹t przy infekcji S. aureus, E. faecalis i E. coli (22). Preparat BMAP-28 zmniejsza³ znacz¹co œmiertelnoœæ myszy przy sepsie wywo³anej przez S. aureus (12). Przy u yciu kombinacji ranaleksyny z lizostafin¹ stwierdzono, e niszczy ona bakterie w ci¹gu 5 minut, zachowuj¹c aktywnoœæ i dzia³anie synergistyczne nawet przy wysokim stê eniu soli i przy niskim ph (9). Syntetyczne peptydy znajduj¹ zastosowanie w diagnostyce i immunoprofilaktyce weterynaryjnej np. do syntezy szczepionki przeciwko wirusowi parwowirozy, zapalenia w¹troby typu C, grypy, polio i HIV. Stwierdzono, e niektóre peptydy przypominaj¹ budow¹ epitopy antygenów tych wirusów, dziêki czemu mog¹ pobudzaæ organizm do wytwarzania przeciwcia³ (28). Peptydy antydrobnoustrojowe mog¹ stanowiæ równie cenne narzêdzie przeciwko patogenom jelitowym (24). Wykazano celowoœæ zastosowania peptydów produkowanych przez bakterie kwasu mlekowego (LAB) w procesach obróbki ywnoœci. Zwi¹zki te skutecznie redukuj¹ biozanieczyszczenie i zwiêkszaj¹ trwa³oœæ produktów spo ywczych. Peptydy produkowane przez szczepy LAB hamowa³y wzrost L. monocytogenes, B. cereus, S. aureus, A. hydrophila i w nieco mniejszym stopniu Vibrio spp. Inni autorzy (39) wskazuj¹ na celowoœæ stosowania w przemyœle spo ywczym AMP uzyskanych z owadów. AMP, jak np. MDL-1, MDL-2, CM-III, Hf-1, wyizolowane z muchy domowej, chroni¹ je przed infekcjami. Owady te produkuj¹ tak e peptydy np. cekropinê, ceratotoksynê, andropinê o dzia³aniu przeciwgrzybiczym. Posiadaj¹ one szereg korzystnych cech, takich jak: termostabilnoœæ, szerokie spektrum dzia³ania przeciwbakteryjnego i nisk¹ toksycznoœæ dla komórek eukariotycznych, co mo e Medycyna Wet. 2011, 67 (8) czyniæ z nich atrakcyjn¹ metodê konserwacji ywnoœci (25). AMP znajduj¹ tak e zastosowanie w dekontaminacji œrodowiska, sprzêtu medycznego, sterylizacji cewników (13). Bardzo ciekawe s¹ technologie, w których AMP u yto do konstrukcji samoistnie odka aj¹cych siê powierzchni (biocidal self-disinfecting surface BSO) (32). Mog¹ byæ one stosowane w higienie szpitalnej i weterynaryjnej np. do impregnacji odzie y ochronnej, chusteczek, filtrów wentylacyjnych itd. Przedstawione przyk³ady wskazuj¹ na ogromne mo liwoœci wykorzystania AMP w medycynie, weterynarii i ochronie œrodowiska. AMP posiadaj¹ wiele korzystnych cech, takich jak np. szerokie spektrum aktywnoœci, szybkie dzia³anie przeciwbakteryjne (99,9% bakterii ginie w 20 min.), aktywnoœæ w kombinacji z antybiotykami konwencjonalnymi, co czyni je potencjalnymi narzêdziami w terapii ró nych schorzeñ ludzi i zwierz¹t, wywo³anych czynnikami biologicznymi i przydatnymi w ochronie œrodowiska. Piœmiennictwo 1.Berrocal-Lobo M., Molina A., Rodriguez-Palenzuela P., Garcia-Olmedo F., Rivas L.: Leishmania donovani: Thionins, plant antimicrobial peptides with leishmanicidal activity. Exp. Parasitol. 2009, 122, Bolintineanu D., Hazrati E., Davis H. T., Lehrer R. I., Kaznessis Y. N.: Antimicrobial mechanism of pore-forming protegrin peptides: 100 pores to kill E. coli. Peptides 2010, 31, Chalekson C. P., Neumeister M. W., Jaynes J.: Treatment of infected wounds with the antimicrobial peptide D2A21. J. Trauma 2003, 54, Chong-Cerrillo C., Selsted M. E., Peterson E. M., de la Maza L. M.: Susceptibility of human and murine Chlamydia trachomatis serovars to granulocyte and epithelium derived antimicrobial peptides. J. Pept. Res. 2003, 61, Chung H.-J., Montville T. J., Chikindas M. L.: Nisin depletes ATP and proton motive force in mycobacteria. Lett. Appl. Microbiol. 2000, 31, Cowland J. B., Johnsen A. H., Borregaard N.: hcap-18, a cathelin/pro-bactenecin-like protein of human neutrophil specific granules. FEBS Lett. 1995, 368, Dale B. A., Fredericks L. P.: Antimicrobial Peptides in the Oral Environment: Expression and Function in Health and Disease. Curr. Issues Mol. Biol. 2005, 7, Dawson R. M., McAllister J., Liu C.: Characterisation and evaluation of synthetic antimicrobial peptides against Bacillus globigii, Bacillus anthracis and Burkholderia thailandensis. Int. J. Antimicrob. Agents 2010, 36, Desbois A. P., Lang S., Gemmell C. G., Coote P. J.: Surface disinfection properties of the combination of an antimicrobial peptide, ranalexin, with an endopeptidase, lysostaphin, against methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA). J. Appl. Microbiol. 2010, 108, Ganz T., Selsted M. E., Szklarek D., Harwig S. S. L., Daher K., Bainton D. F., Lehrer R. I.: Defensins. Natural peptide antibiotics of human neutrophils. J. Clin. Invest. 1985, 76, Gaudreault E., Gosselin J.: Leukotriene B 4 induces release of antimicrobial peptides in lungs of virally infected mice. J. Immunol. 2008, 180, Giacometti A., Cirioni O., Ghiselli R., Bergnach C., Orlando F., D Amato G., Mocchegiani F., Silvestri C., Del Prette M. S., Skerlavaj B., Saba V., Zanetti M., Scalise G.: The antimicrobial peptide BMAP-28 reduces lethality in mouse models of staphylococcal sepsis. Crit. Care Med. 2004, 32, Hancock R. E. W.: Cationic antimicrobial peptides: towards clinical applications. Expert Opin. Investig. Drugs 2000, 9, Hancock R. E. W., Chapple D. S.: Peptide antibiotics. Antimicrob. Agents Chemother. 1999, 43, Jin J.-Y., Zhou L., Wang Y., Li Z., Zhao J.-G., Zhang Q.-Y., Gui J.-F.: Antibacterial and antiviral roles of a fish â-defensin expressed both in pituitary and testis. PLoS One 2010, 5 (12), Lupetti A., Paulusma-Annema A., Welling M. M., Senesi S., van Dissel J. T., Nibbering P. H.: Candidacidal activities of human lactoferrin peptides deri-

5 Medycyna Wet. 2011, 67 (8) 521 ved from the N terminus. Antimicrob. Agents Chemother. 2000, 44, Malangon R. F.: Design and synthesis of short antimicrobial peptides for plant protection. Study of their mode of action. Programma de doctorat en ciències experimentals i sostenibilitat. Universitat de Girona 2010, Mathews M., Jia H. P., Guthmiller J. M., Losh G., Graham S., Johnson G. K., Tack B. F., McCray P. B.: Production of â-defensin antimicrobial peptides by the oral mucosa and salivary glands. Infect. Immun. 1999, 67, Mello C., Adams D. S., Politz S.: Cloning and expression of plasmids encoding multimers of antimicrobial peptides indolicidin and pgq. A Thesis Submitted to the faculty of Worcester Polytechnic Institute 2003, Mihajlovic M., Lazaridis T.: Antimicrobial peptides bind more strongly to membrane pores. Biochim. Biophys. Acta 2010, 1798, Mitta G. P., Galinier R. P., Banaigs B. C., Lasserre E. V.: Peptyd przeciw mikroorganizmom zwany papilozyn¹, gen koduj¹cy ten peptyd, wektor, transformowany organizm i zawieraj¹ca ten peptyd kompozycja. Europejski Biuletyn Patentowy 2005, 49, Okuyama-Nishida Y., Akiyama N., Sugimori G., Nomura K., Ogawa K., Homma K. J., Sekimizu K., Tsujimoto M., Natori S.: Prevention of death in bacterium-infected mice by a synthetic antimicrobial peptide, L5, through activation of host immunity. Antimicrob. Agents Chemother. 2009, 53, Otvos L.: Synthesis of a multivalent, multiepitope vaccine construct. Methods Mol. Biol. 2008, 494, Puttalingamma V., Begum K., Bawa A. S.: Antimicrobial peptides new weapons against enteric pathogens. P. J. Nutr. 2006, 5, Rydlo T., Miltz J., Mor A.: Eukaryotic antimicrobial peptides: Promises and premises in food safety. J. F. Sci. 2006, 71, Salzman N. H., Ghosh D., Huttner K. M., Paterson Y., Bevins C. L.: Protection against enteric salmonellosis in transgenic mice expressing a human intestinal defensin. Nature 2003, 422, Sánchez L., Calvo M., Brock J. H.: Biological role of lactoferrin. Arch. Dis. Child. 1992, 67, Saravana P., Kumar S.: Diagnostic and immunoprophylactic applications of synthetic peptides in veterinary microbiology. Microbiol. Res. 2009, 1, Sarmaºik A.: Antimicrobial peptides: a potential therapeutic alternative for the treatment of fish diseases. Turk. J. Biol. 2002, 26, Todd S. M., Sonenshine D. E., Hynes W. L.: Tissue and life-stage distribution of a defensin gene in the Lone Star tick, Amblyomma americanum. Med. Vet. Entomol. 2007, 21, Velden W. J. F. M. van der, van Iersel T. M. P., Blijlevens N. M. A., Donnelly J. P.: Safety and tolerability of the antimicrobial peptide human lactoferrin I-II (hlfi-ii). BMC Med. 2009, 7, Vreuls C., Zocchi G., Garitte G., Archambeau C., Martial J., van de Weerdt C.: Biomolecules in multilayer film for antimicrobial and easy-cleaning stainless steel surface applications. Biofouling 2010, 26, Wang W., Cole A. M., Hong T., Waring A. J., Lehrer R. I.: Retrocyclin, an antiretroviral è-defensin, is a lectin. J. Immunol. 2003, 170, Wang Z., Wang G.: APD: the antimicrobial peptide database. Nucleic Acids Res. 2004, 32, Wiesner J., Vilcinskas A.: Antimicrobial peptides. The ancient arm of the human immune system. Virulence 2010, 1, Winkler D. F. H., Hilpert K.: Synthesis of antimicrobial peptides using the SPOT technique. Methods Mol. Biol. 2010, 618, Yadava P., Zhang C., Sun J., Hughes J. A.: Antimicrobial activities of human â-defensins against Bacillus species. Int. J. Antimicrob. Agents 2006, 28, Zasloff M.: Magainins, a class of antimicrobial peptides from Xenopus skin: isolation, characterization of two active forms, and partial cdna sequence of a precursor. Proc. Natl. Acad. Sci. 1987, 84, Zhao W., Lu L., Tang Y.: Research and application progress of insect antimicrobial peptides on food industry. Int. J. Food Eng. 2010, 6, Adres autora: Tomasz Mirski, Oœrodek Diagnostyki i Zwalczania Zagro eñ Biologicznych Wojskowego Instytutu Higieny i Epidemiologii, ul. Lubelska 2, Pu³awy

Spis treœci. 1. Wstêp... 1

Spis treœci. 1. Wstêp... 1 Spis treœci 1. Wstêp........................................................... 1 Czêœæ 1: MIKROBIOLOGIA OGÓLNA..................................... 3 2. Budowa i taksonomia bakterii.....................................

Bardziej szczegółowo

Racjonalna. antybiotykoterapia. mgr Magdalena Pietrzyńska

Racjonalna. antybiotykoterapia. mgr Magdalena Pietrzyńska Racjonalna antybiotykoterapia mgr Magdalena Pietrzyńska Droga do sukcesu terapeutycznego PK Stężenie w ognisku infekcji Czynniki gospodarza Eradykacja PD PATOGEN MIC/MBC/MBQ/siła bójcza/pae WYLECZENIE

Bardziej szczegółowo

Nagroda Nobla z fizjologii i medycyny w 2004 r.

Nagroda Nobla z fizjologii i medycyny w 2004 r. Nagroda Nobla z fizjologii i medycyny w 2004 r. Receptory zapachu i organizacja systemu węchowego Takao Ishikawa, M.Sc. Zakład Biologii Molekularnej Instytut Biochemii Uniwersytetu Warszawskiego 10 mln

Bardziej szczegółowo

Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013. Forma studiów: Stacjonarne Kod kierunku: 12.

Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013. Forma studiów: Stacjonarne Kod kierunku: 12. Państwowa Wyższa Szko la Zawodowa w Nowym Sa czu Karta przedmiotu Instytut Zdrowia obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/201 Kierunek studiów: Ratownictwo medyczne Profil:

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 17 października 2007 r. (Dz. U. z dnia 2 listopada 2007 r.)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 17 października 2007 r. (Dz. U. z dnia 2 listopada 2007 r.) Dz.U.07.203.1467 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 17 października 2007 r. w sprawie rodzaju biologicznych czynników chorobotwórczych podlegających zgłoszeniu, wzorów formularzy zgłoszeń dodatnich

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Bakterie a wirusy.

Temat lekcji: Bakterie a wirusy. Anna Tomicka Scenariusz lekcji biologii Dział: Różnorodność organizmów. Klasa: I b Temat lekcji: Bakterie a wirusy. 1.Cele lekcji: Cel ogólny: Uczeń: omawia budowę komórki bakterii oraz wirusów, wyjaśnia

Bardziej szczegółowo

probiotyk o unikalnym składzie

probiotyk o unikalnym składzie ~s~qoy[jg probiotyk o unikalnym składzie ecovag, kapsułki dopochwowe, twarde. Skład jednej kapsułki Lactobacillus gasseri DSM 14869 nie mniej niż 10 8 CFU Lactobacillus rhamnosus DSM 14870 nie mniej niż

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI

BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI Szkodliwe dzia anie promieniowania laserowego dotyczy oczu oraz skóry cz owieka, przy czym najbardziej zagro one s oczy. Ze wzgl du na kierunkowo wi zki zagro enie promieniowaniem

Bardziej szczegółowo

Lp. Tematyka Liczba godzin I. Wymagania edukacyjne

Lp. Tematyka Liczba godzin I. Wymagania edukacyjne Anna Ulrych Plan wynikowy Przedmiot: Materiały fryzjerskie Kierunek : Technikum Usług Fryzjerskich- rok szkolny 05/ 06 Liczba godzin: 76 Liczba godzin w roku szkolnym: KL.II Lp. Tematyka Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

Sanitariusz szpitalny kurs kwalifikacyjny PROGRAM Tryb nauki: e-learning + praktyka w szpitalu

Sanitariusz szpitalny kurs kwalifikacyjny PROGRAM Tryb nauki: e-learning + praktyka w szpitalu Sanitariusz szpitalny kurs kwalifikacyjny PROGRAM Tryb nauki: e-learning + praktyka w szpitalu CEL KSZTAŁCENIA Kurs Sanitariusz szpitalny przeznaczony jest dla osób, chcących podnieść swoje kwalifikacje

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia weterynaryjna

Epidemiologia weterynaryjna Jarosław Kaba Epidemiologia weterynaryjna Testy diagnostyczne I i II i III Zadania 04, 05, 06 Warszawa 2009 Testy diagnostyczne Wzory Parametry testów diagnostycznych Rzeczywisty stan zdrowia chore zdrowe

Bardziej szczegółowo

Komunikat 16 z dnia 2015-05-07 dotyczący aktualnej sytuacji agrotechnicznej

Komunikat 16 z dnia 2015-05-07 dotyczący aktualnej sytuacji agrotechnicznej Komunikat 16 z dnia 2015-05-07 dotyczący aktualnej sytuacji agrotechnicznej www.sad24.com Wszystkie poniższe informacje zostały przygotowane na podstawie obserwacji laboratoryjnych oraz lustracji wybranych

Bardziej szczegółowo

WITAMINY. www.pandm.prv.pl

WITAMINY. www.pandm.prv.pl WITAMINY - wpływa na syntezę białek, lipidów, hormonów a szczególnie hormonów tarczycy - pomaga w utrzymaniu prawidłowej czynności uk.immunologicznego - pomaga w leczeniu : rozedmy płuc i nadczynności

Bardziej szczegółowo

IB 1. li sf3t fiu T a i :Ti

IB 1. li sf3t fiu T a i :Ti IB 1 li sf3t fiu T a i :Ti KOSM ETOLOGIA i i BARBARA JAROSZEWSKA WYDAWNICTWO ATENA BARBARA JAROSZEWSKA SPIS TREŚCI 1. WIADOM OŚCI W STĘPNE...5 RYS HISTORYCZNY KOSMETYKI... 5 CEL I ZADANIA KOSMETYKI...

Bardziej szczegółowo

lider w nieswoistej stymulacji układu immunologicznego Scanomune immunostymulacja nieswoista

lider w nieswoistej stymulacji układu immunologicznego Scanomune immunostymulacja nieswoista SCANOMUNE lider w nieswoistej stymulacji układu immunologicznego AKTYWNOŚĆ LIDERA Doustnie, tylko 1-2 kapsułki Scanomune dziennie i... po 72 godzinach stosowania u psa (a także człowieka) dochodzi do 3000-5000%

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-30/02:29:36. Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-30/02:29:36. Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka Światło słoneczne jest niezbędne do trwania życia na Ziemi. Dostarcza energii do fotosyntezy roślinom co pomaga w wytwarzaniu tlenu niezbędnego do życia.

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

BIOSTRADOM. Antybakteryjne wyroby firmy STRADOM S.A.

BIOSTRADOM. Antybakteryjne wyroby firmy STRADOM S.A. BIOSTRADOM Antybakteryjne wyroby firmy STRADOM S.A. Historia Spółki 1882 r. - powstanie firmy o nazwie - Częstochowskie Zakłady Przemysłu Lniarskiego "Stradom. Profil produkcji związany z przerobem surowca

Bardziej szczegółowo

Phytophthora cactorum (Leb. & Cohn) Schröeter

Phytophthora cactorum (Leb. & Cohn) Schröeter PAŃSTWOWA INSPEKCJA OCHRONY ROŚLIN I NASIENNICTWA GŁÓWNY INSPEKTORAT PIORIN ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa tel: (22) 623 23 02, fax: (22) 623 23 04 www.piorin.gov.pl; e-mail gi@piorin.gov.pl Phytophthora

Bardziej szczegółowo

Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era)

Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era) Wersja 2016 1. CZYM SĄ MŁODZIEŃCZE SPONDYLOARTROPATIE/MŁODZIEŃCZE

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka molekularna w OIT

Diagnostyka molekularna w OIT Diagnostyka molekularna w OIT B A R B A R A A D A M I K K A T E D R A I K L I N I K A A N E S T E Z J O L O G I I I I N T E N S Y W N E J T E R A P I I U N I W E R S Y T E T M E D Y C Z N Y W E W R O C

Bardziej szczegółowo

Seminarium 1: 08. 10. 2015

Seminarium 1: 08. 10. 2015 Seminarium 1: 08. 10. 2015 Białka organizmu ok. 15 000 g białka osocza ok. 600 g (4%) Codzienna degradacja ok. 25 g białek osocza w lizosomach, niezależnie od wieku cząsteczki, ale zależnie od poprawności

Bardziej szczegółowo

Cerebrolysin w leczeniu urazów mózgu (TBI)

Cerebrolysin w leczeniu urazów mózgu (TBI) Cerebrolysin w leczeniu urazów mózgu (TBI) Czynniki neurotroficzne Nagroda Nobla za prace nad czynnikami neurotroficznymi - 1986 Nerve growth factor (NGF) Stanley Cohen i Rita Levi-Montalcini 2 Cerebrolysin

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja obejmuje następujące części:

Dokumentacja obejmuje następujące części: Załącznik nr 6 WYMAGANIA, JAKIM POWINNA ODPOWIADAĆ DOKUMENTACJA NIEZBĘDNA DO OCENY SUBSTANCJI CZYNNEJ JAKĄ SĄ MIKROORGANIZMY, W TYM TAKŻE WIRUSY I GRZYBY, ZAWARTE W PRODUKCIE BIOBÓJCZYM Wymagania ogólne.

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

Cel modelowania neuronów realistycznych biologicznie:

Cel modelowania neuronów realistycznych biologicznie: Sieci neuropodobne XI, modelowanie neuronów biologicznie realistycznych 1 Cel modelowania neuronów realistycznych biologicznie: testowanie hipotez biologicznych i fizjologicznych eksperymenty na modelach

Bardziej szczegółowo

DORIPENEM NOWY LEK Z GRUPY KARBAPENEMÓW

DORIPENEM NOWY LEK Z GRUPY KARBAPENEMÓW DORIPENEM NOWY LEK Z GRUPY KARBAPENEMÓW dr n. med. Dorota Żabicka, prof. dr hab n. med. Waleria Hryniewicz Krajowy Ośrodek Referencyjny ds. Lekowrażliwości Drobnoustrojów Narodowy Instytut Leków, Warszawa

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 17.03.2004 04721079.4

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 17.03.2004 04721079.4 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 160927 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 17.03.04 047279.4 (97)

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

PRZECIWWIRUSOWE PEPTYDY KATIONOWE CZŁOWIEKA I OWADÓW

PRZECIWWIRUSOWE PEPTYDY KATIONOWE CZŁOWIEKA I OWADÓW POST. MIKROBIOL., 2011, 50, 3, 209 216 http://www.pm.microbiology.pl PRZECIWWIRUSOWE PEPTYDY KATIONOWE CZŁOWIEKA I OWADÓW Magdalena Mizerska-Dudka 1 *, Mariola Andrejko 2, Martyna Kandefer-Szerszeń 1 1

Bardziej szczegółowo

Grypa Objawy kliniczne choroby Przeziębieniem Objawy przeziębienia

Grypa Objawy kliniczne choroby Przeziębieniem Objawy przeziębienia Grypa jest ostrą, bardzo zaraźliwą chorobą układu oddechowego, wywołaną przez RNA wirusy z rodziny Orthomyxoviridae. Wyróżniamy wirusy A i B tworzące jeden rodzaj i wirus C rodzajowo odmienny. Grypa występuje

Bardziej szczegółowo

Kifoplastyka i wertebroplastyka

Kifoplastyka i wertebroplastyka Opracowanie zawiera opis przebiegu operacji wraz ze zdjęciami śródoperacyjnymi. Zawarte obrazy mogą być źle tolerowane przez osoby wrażliwe. Jeśli nie jesteście Państwo pewni swojej reakcji, proszę nie

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin Dominika Sowa Szczecin, 8 maj 2014 Program prezentacji: 1. Definicja substancji i mieszanin chemicznych wg Ustawy o substancjach chemicznych

Bardziej szczegółowo

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska 1 Projekt Ogólnopolski: 1.1. Projekt Ogólnopolski (dalej Projekt ) to przedsięwzięcie Stowarzyszenia podjęte w celu realizacji celów

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej d2)opis OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 112772 (22) Data zgłoszenia: 29.11.2001 EGZEMPLARZ ARCHIWALNY (19) PL (n)62894 (13)

Bardziej szczegółowo

Tkanka łączna. Komórki i bogata macierz. Funkcje spaja róŝne typy innych tkanek zapewnia podporę narządom ochrania wraŝliwe części organizmu

Tkanka łączna. Komórki i bogata macierz. Funkcje spaja róŝne typy innych tkanek zapewnia podporę narządom ochrania wraŝliwe części organizmu Komórki i bogata macierz Substancja międzykomórkowa przenosi siły mechaniczne Tkanka łączna Funkcje spaja róŝne typy innych tkanek zapewnia podporę narządom ochrania wraŝliwe części organizmu Tkanka łączna

Bardziej szczegółowo

ZATRUCIA POKARMOWE KAŻDE ZATRUCIE POKARMOWE MOŻE BYĆ GROŹNE, SZCZEGÓLNIE DLA NIEMOWLĄT I DZIECI DO LAT 3, LUDZI OSŁABIONYCH I STARSZYCH.

ZATRUCIA POKARMOWE KAŻDE ZATRUCIE POKARMOWE MOŻE BYĆ GROŹNE, SZCZEGÓLNIE DLA NIEMOWLĄT I DZIECI DO LAT 3, LUDZI OSŁABIONYCH I STARSZYCH. ZATRUCIA POKARMOWE Zatrucia pokarmowe to ostre i gwałtowne dolegliwości żołądkowo-jelitowe objawiające się zwykle biegunką i wymiotami. Występują w stosunkowo krótkim czasie po spożyciu żywności skażonej

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

Reguła Życia. spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13

Reguła Życia. spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13 spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13 Reguła życia, to droga do świętości; jej sens można również określić jako: - systematyczna praca nad sobą - postęp duchowy - asceza chrześcijańska

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia!

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! 8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! Wiemy jak Państwu pomóc Jesteśmy po to, aby Państwu doradzić! Czym jest zapalenie przyzębia (periodontitis)? Przyzębie to zespół tkanek otaczających ząb i utrzymujących

Bardziej szczegółowo

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

Producent P.P.F. HASCO-LEK S.A nie prowadził badań klinicznych mających na celu określenie skuteczności produktów leczniczych z ambroksolem.

Producent P.P.F. HASCO-LEK S.A nie prowadził badań klinicznych mających na celu określenie skuteczności produktów leczniczych z ambroksolem. VI.2 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktów leczniczych z ambroksolem VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Wskazania do stosowania: Ostre i przewlekłe choroby płuc i oskrzeli

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Pracowni Ekologii Drobnoustrojów w Katedry Mikrobiologii UJCM

Prezentacja Pracowni Ekologii Drobnoustrojów w Katedry Mikrobiologii UJCM Prezentacja Pracowni Ekologii Drobnoustrojów w Katedry Mikrobiologii UJCM Informacja o Katedrze Rozwój j naukowy młodej kadry naukowców w w kontekście priorytetów badawczych: W 2009 roku 1 pracownik Katedry

Bardziej szczegółowo

Jaki(e) prekursor(y), substancja(e) czynna(e) lub kombinacja prekursor(y)/substancja(e) czynna(e) są przez Państwa wspierane w programie przeglądu

Jaki(e) prekursor(y), substancja(e) czynna(e) lub kombinacja prekursor(y)/substancja(e) czynna(e) są przez Państwa wspierane w programie przeglądu Wezwanie o udostępnienie informacji na temat produktów generujących substancję czynną in-situ Informacja ta przeznaczona jest dla firm zajmujących się obrotem lub stosujących substancje chemiczne, urządzenia,

Bardziej szczegółowo

Regulamin i cennik Promocji TV+INTERNET NA PRÓBĘ

Regulamin i cennik Promocji TV+INTERNET NA PRÓBĘ Regulamin i cennik Promocji TV+INTERNET NA PRÓBĘ 1. Organizatorem promocji są: A) EVIO Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu, 61-714, al. Niepodległości 27, wpisana w rejestrze przedsiębiorców KRS pod numerem

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW DZIAŁAJĄCEJ PRZY SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 29 IM. GIUSEPPE GARIBALDIEGO W WARSZAWIE

REGULAMIN RADY RODZICÓW DZIAŁAJĄCEJ PRZY SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 29 IM. GIUSEPPE GARIBALDIEGO W WARSZAWIE REGULAMIN RADY RODZICÓW DZIAŁAJĄCEJ PRZY SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 29 IM. GIUSEPPE GARIBALDIEGO W WARSZAWIE I. Postanowienia ogólne 1 1. Niniejszy regulamin określa tryb przeprowadzenia wyborów do rad klasowych

Bardziej szczegółowo

Katalog usług. Powiatowy Inspektorat Weterynarii. ID Kategoria usługi Nazwa usługi Słowa kluczowe

Katalog usług. Powiatowy Inspektorat Weterynarii. ID Kategoria usługi Nazwa usługi Słowa kluczowe Katalog usług Powiatowy Inspektorat Weterynarii ID Kategoria usługi Nazwa usługi Słowa kluczowe 1 Prowadzenie działalności Rozpoczęcie lub zaprzestanie działalności podlegającej nadzorowi Inspekcji Weterynaryjnej

Bardziej szczegółowo

PRZECIWBAKTERYJNA AKTYWNOŚĆ PEPTYDÓW ZE SKÓRY PŁAZÓW ANTIBACTERIAL ACTIVITY OF PEPTIDES FROM AMPHIBIANS SKIN

PRZECIWBAKTERYJNA AKTYWNOŚĆ PEPTYDÓW ZE SKÓRY PŁAZÓW ANTIBACTERIAL ACTIVITY OF PEPTIDES FROM AMPHIBIANS SKIN Ann. Acad. Med. Gedan., 2005, 35, 29 34 WOJCIECH KAMYSZ, PIOTR NADOLSKI PRZECIWBAKTERYJNA AKTYWNOŚĆ PEPTYDÓW ZE SKÓRY PŁAZÓW ANTIBACTERIAL ACTIVITY OF PEPTIDES FROM AMPHIBIANS SKIN Katedra i Zakład Chemii

Bardziej szczegółowo

Szczepienia przeciw grypie fakty i mity. Adam Antczak Grupa Robocza ds. Grypy Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Szczepienia przeciw grypie fakty i mity. Adam Antczak Grupa Robocza ds. Grypy Uniwersytet Medyczny w Łodzi Szczepienia przeciw grypie fakty i mity Adam Antczak Grupa Robocza ds. Grypy Uniwersytet Medyczny w Łodzi Dlaczego grypa jest groźna? grypa w przeciwieństwie do innych infekcji dróg oddechowych może być

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE. Postanowienia ogólne

REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE. Postanowienia ogólne REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE Postanowienia ogólne 1 Niniejszy Regulamin określa cele, zadania i organizację Rady Rodziców działającej w Szkole Podstawowej

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU ONLINE Asertywność i poczucie własnej wartości

PROGRAM KURSU ONLINE Asertywność i poczucie własnej wartości PROGRAM KURSU ONLINE Asertywność i poczucie własnej wartości Marta Pyrchała-Zarzycka www.astrosalus.pl www.kosmetyka-fitness.pl http://www.astrosalus.com/ www.sukces-biznes.pl kursy@astrosalus.pl 506-320-330

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Układ wydalniczy i skóra

Układ wydalniczy i skóra Układ wydalniczy i skóra 1. Zaznacz definicję wydalania. A. Usuwanie z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii. B. Pobieranie przez organizm substancji niezbędnych do podtrzymywania funkcji Ŝyciowych

Bardziej szczegółowo

3. Szczepy wzorcowe TCS

3. Szczepy wzorcowe TCS Nr kat. Nazwa 3. Szczepy wzorcowe TCS Selectrol to liofilizowane na krążkach, mikrobiologiczne szczepy wzorcowe pierwszej generacji. Zgodnie z umową licencyjną z Health Protection Agency Culture Collection

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE PRACOWNIKÓW NARAśONYCH NA SZKODLIWE CZYNNIKI CHEMICZNE. Szkolenia bhp w firmie szkolenie pracowników naraŝonych na czynniki szkodliwe 27

SZKOLENIE PRACOWNIKÓW NARAśONYCH NA SZKODLIWE CZYNNIKI CHEMICZNE. Szkolenia bhp w firmie szkolenie pracowników naraŝonych na czynniki szkodliwe 27 SZKOLENIE PRACOWNIKÓW NARAśONYCH NA SZKODLIWE CZYNNIKI CHEMICZNE Szkolenia bhp w firmie szkolenie pracowników naraŝonych na czynniki szkodliwe 27 Informowanie pracowników Pracodawca ma obowiązek poinformowania

Bardziej szczegółowo

CENTRALE WENTYLACYJNE NAWIEWNO WYWIEWNE Z ODZYSKIEM CIEPŁA ORAZ WILGOCI

CENTRALE WENTYLACYJNE NAWIEWNO WYWIEWNE Z ODZYSKIEM CIEPŁA ORAZ WILGOCI CENTRALE WENTYLACYJNE NAWIEWNO WYWIEWNE Z ODZYSKIEM CIEPŁA ORAZ WILGOCI DOKUMENTACJA TECHNICZNO RUCHOWA B3B-WX 20, B3B-WX 30, B3B-WX 40, B3B-WX 60 http://www.hakom.pl SPIS TREŚCI 1. CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA.

Bardziej szczegółowo

VI.2 Streszczenie planu zarządzania ryzykiem do publicznej wiadomości

VI.2 Streszczenie planu zarządzania ryzykiem do publicznej wiadomości VI.2 Streszczenie planu zarządzania ryzykiem do publicznej wiadomości VI.2.1 Epidemiologia Celovir jest lekiem zawierającym substancję czynną dizoproksyl tenofowiru w dawce 245 mg. Tenofowir w skojarzeniu

Bardziej szczegółowo

Program zdrowotny. Programy profilaktyczne w jednostkach samorz du terytorialnego. Programy zdrowotne a jednostki samorz du terytorialnego

Program zdrowotny. Programy profilaktyczne w jednostkach samorz du terytorialnego. Programy zdrowotne a jednostki samorz du terytorialnego Mirosław Moskalewicz 1 z 7 Programy profilaktyczne w jednostkach samorz du terytorialnego Specjalista Zdrowia Publicznego i Medycyny Spo ecznej Specjalista Po o nictwa i Ginekologii Lek. Med. Miros aw

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

Konsultacje projektu programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Narew w 2014 roku

Konsultacje projektu programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Narew w 2014 roku Konsultacje projektu programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Narew w 2014 roku Na podstawie art. 11a ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO Załącznik nr 1 do Uchwały Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Opolu Nr 786/VI/2014 z dnia 29.09.2014 r. REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA

Bardziej szczegółowo

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 8 Obowiązki pracodawcy Podstawowy obowiązek

Bardziej szczegółowo

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych by Antoni Jeżowski, 2013 W celu kalkulacji kosztów realizacji zadania (poszczególnych działań i czynności) konieczne jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

II edycja akcji Przedszkolak pełen zdrowia

II edycja akcji Przedszkolak pełen zdrowia II edycja akcji Przedszkolak pełen zdrowia Odporność wzmacniamy, bo o zdrowe żywienie i higienę dbamy I tydzień: Uświadomienie dzieciom, co oznaczają pojęcia : zdrowie i choroba. Jakie są objawy choroby

Bardziej szczegółowo

Czy ofiary wypadków mogą liczyć na pomoc ZUS

Czy ofiary wypadków mogą liczyć na pomoc ZUS Czy ofiary wypadków mogą liczyć na pomoc ZUS Autor: Bożena Wiktorowska Ze względu na to, że podwładny uległ wypadkowi przy pracy, za okres niezdolności do pracy spowodowanej tym wypadkiem nie zachowuje

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

PROJEKT. 7) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z

PROJEKT. 7) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z PROJEKT PROGRAM OPIEKI NAD ZWIERZĘTAMI BEZDOMNYMI ORAZ ZAPOBIEGANIA BEZDOMNOŚCI ZWIERZĄT NA TERENIE GMINY KOŃSKOWOLA NA ROK 2012 1 1.Celem Programu jest : 1) zapewnienie opieki nad zwierzętami bezdomnymi

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

NAPRAWDÊ DOBRA DECYZJA

NAPRAWDÊ DOBRA DECYZJA KARTA SERWISOWA NAPRAWDÊ DOBRA DECYZJA Gratulujemy! Dokonali Pañstwo œwietnego wyboru: nowoczesne drewniane okna s¹ ekologiczne, a tak e optymalne pod wzglêdem ekonomicznym. Nale ¹ do najwa niejszych elementów

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie nowego pracownika. wydanie 1. ISBN 978-83-255-0049-8. Autor: Justyna Tyborowska. Redakcja: Joanna Tyszkiewicz

Wprowadzenie nowego pracownika. wydanie 1. ISBN 978-83-255-0049-8. Autor: Justyna Tyborowska. Redakcja: Joanna Tyszkiewicz Wprowadzenie nowego pracownika wydanie 1. ISBN 978-83-255-0049-8 Autor: Justyna Tyborowska Redakcja: Joanna Tyszkiewicz Wydawnictwo C.H. Beck Ul. Gen. Zajączka 9, 01-518 Warszawa Tel. (022) 311 22 22 Faks

Bardziej szczegółowo

Idealnie dopasowuje się, zabija bakterie* 1, 2. Nie wszystkie opatrunki ze srebrem są tak samo zbudowane. * Jak wykazano w testach in vitro

Idealnie dopasowuje się, zabija bakterie* 1, 2. Nie wszystkie opatrunki ze srebrem są tak samo zbudowane. * Jak wykazano w testach in vitro Idealnie dopasowuje się, zabija bakterie* 1, 2 Nie wszystkie opatrunki ze srebrem są tak samo zbudowane * Jak wykazano w testach in vitro Kluczowe wyzwania w procesie leczenia ran Główne wyzwanie w walce

Bardziej szczegółowo

Witajcie. Trening metapoznawczy dla osób z depresją (D-MCT) 09/15 Jelinek, Hauschildt, Moritz & Kowalski; ljelinek@uke.de

Witajcie. Trening metapoznawczy dla osób z depresją (D-MCT) 09/15 Jelinek, Hauschildt, Moritz & Kowalski; ljelinek@uke.de Witajcie Trening metapoznawczy dla osób z depresją (D-MCT) 09/15 Jelinek, Hauschildt, Moritz & Kowalski; ljelinek@uke.de D-MCT: Pozycja satelity Dzisiejszy temat Pamięć Zachowanie Depresja Postrzeganie

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe.

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Lekcja 173, 174 Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Silnik elektryczny asynchroniczny jest maszyną elektryczną zmieniającą energię elektryczną w energię mechaniczną, w której wirnik obraca się z

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Od Autora... 15. Rozdzia³ 1

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Od Autora... 15. Rozdzia³ 1 SPIS TREŒCI Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego........................... 13 Od Autora........................................... 15 Rozdzia³ 1 ROLA I ZNACZENIE FARMAKOEKONOMIKI

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁ A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 18 października 2012 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych

UCHWAŁ A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 18 października 2012 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych UCHWAŁ A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 18 października 2012 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE. z dnia 4 kwietnia 2016 r.

UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE. z dnia 4 kwietnia 2016 r. UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE z dnia 4 kwietnia 2016 r. w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Miechów

Bardziej szczegółowo

Laboratorium analityczne ZAPRASZA. do skorzystania

Laboratorium analityczne ZAPRASZA. do skorzystania Laboratorium analityczne ZAPRASZA do skorzystania z promocyjnych PAKIETÓW BADAŃ LABORATORYJNYCH Pakiet I Pakiet II Pakiet III Pakiet IV Pakiet V Pakiet VI Pakiet VII Pakiet VIII Pakiet IX Pakiet X "CUKRZYCA"

Bardziej szczegółowo

Peptydy przeciwdrobnoustrojowe ważny element odporności naturalnej

Peptydy przeciwdrobnoustrojowe ważny element odporności naturalnej 35 Peptydy przeciwdrobnoustrojowe ważny element odporności naturalnej Antimicrobial peptides an important element of natural immunity PAULINA NIEDŹWIEDZKA-RYSTWEJ, AGATA MĘKAL, WIESŁAW DEPTUŁA Katedra

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW. Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW. Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Fundacja Ścięgoszów, zwana dalej Fundacją ustanowiona przez Łukasza Perkowskiego Olgę Sobkowicz zwanych dalej fundatorami, aktem

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) Dz.U.05.73.645 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Wnioski naukowe. Ogólne podsumowanie oceny naukowej preparatu Tienam i nazwy produktów związanych (patrz Aneks I)

Wnioski naukowe. Ogólne podsumowanie oceny naukowej preparatu Tienam i nazwy produktów związanych (patrz Aneks I) Aneks II Wnioski naukowe i podstawy do zmiany charakterystyki produktu leczniczego, oznakowania opakowań i ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków 7 Wnioski naukowe Ogólne podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Ocena występowania defensyn (HNP 1-3) w ślinie i surowicy osób z przewlekłym zapaleniem przyzębia

Ocena występowania defensyn (HNP 1-3) w ślinie i surowicy osób z przewlekłym zapaleniem przyzębia Czas. Stomatol., 2008, 61, 12, 881-885 2008 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Ocena występowania defensyn (HNP 1-3) w ślinie i surowicy osób z przewlekłym zapaleniem przyzębia Evaluation

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

OFERTA SŁONECZNA / OFERTA 18.04-30.06.2016 Infolinia: 12 687 57 47. ultralekki fluid do twarzy SPF 50+, 50 ml TWÓJ ZESTAW PREZENTÓW

OFERTA SŁONECZNA / OFERTA 18.04-30.06.2016 Infolinia: 12 687 57 47. ultralekki fluid do twarzy SPF 50+, 50 ml TWÓJ ZESTAW PREZENTÓW / OFERTA 18.04-30.06.2016 Infolinia: 12 687 57 47 ultralekki fluid do twarzy SPF 50+, 50 ml TWÓJ ZESTAW PREZENTÓW SUNBRELLA DUO SPF 30+ Mleczko ochronne, 200g + Chłodzący balsam po opalaniu, 200g SUNBRELLA

Bardziej szczegółowo

Organizacja rynku Białorusi 2015-06-09 15:07:53

Organizacja rynku Białorusi 2015-06-09 15:07:53 Organizacja rynku Białorusi 2015-06-09 15:07:53 2 Zagraniczni eksporterzy mają na Białorusi do dyspozycji różne formy dystrybucji i sprzedaży towarów. Największym centrum handlowym jest stolica kraju Mińsk.

Bardziej szczegółowo

Składowe przyzębia brzeżnego: dziąsło ozębna cement kość wyrostka zębodołowego (+ okostna)

Składowe przyzębia brzeżnego: dziąsło ozębna cement kość wyrostka zębodołowego (+ okostna) Przyzębie, to zespół tkanek, który utrzymuje zęby w prawidłowej pozycji w zębodołach w spoczynku i podczas żucia oraz utrzymuje ciągłość i integralność powierzchni błony śluzowej jamy ustnej na granicy

Bardziej szczegółowo

Regały i szafki REGAŁY I SZAFKI PRZEMYSŁOWE

Regały i szafki REGAŁY I SZAFKI PRZEMYSŁOWE Regały i szafki REGAŁY I SZAFKI PRZEMYSŁOWE R i szafki pozwalają utrzymać porządek w miejscu pracy. W naszej ofercie znajduje się szeroka gama produktów. Poszczególne serie przedstawione są na kolejnych

Bardziej szczegółowo

Warszawska Giełda Towarowa S.A.

Warszawska Giełda Towarowa S.A. KONTRAKT FUTURES Poprzez kontrakt futures rozumiemy umowę zawartą pomiędzy dwoma stronami transakcji. Jedna z nich zobowiązuje się do kupna, a przeciwna do sprzedaży, w ściśle określonym terminie w przyszłości

Bardziej szczegółowo

Elektryczne ogrzewanie podłogowe fakty i mity

Elektryczne ogrzewanie podłogowe fakty i mity Elektryczne ogrzewanie podłogowe fakty i mity Ogrzewanie podłogowe staje się coraz bardziej docenianym systemem podnoszącym komfort użytkowników mieszkań, apartamentów i domów jednorodzinnych. Niestety

Bardziej szczegółowo

3 4 5 Zasady udzielania urlopów 6 7 8

3 4 5 Zasady udzielania urlopów 6 7 8 Zarządzenie nr 143 z dnia 27 listopada 2012 Dyrektora Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w sprawie zasad wykorzystania urlopów wypoczynkowych przez nauczycieli akademickich Na podstawie 27 ust

Bardziej szczegółowo

Formularz Szczegółowy Oferty

Formularz Szczegółowy Oferty Załącznik nr do siwz Znak postępowania: DA-ZP-252-9/6 Formularz Szczegółowy Oferty Uwaga: W przedmiotowym postępowaniu Zamawiający dopuszcza zaoferowanie leków (Pakiet nr, 2, 3, 4, 5, 6) w opakowaniach

Bardziej szczegółowo

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha Co to jest implant ślimakowy Implant ślimakowy to bardzo nowoczesne, uznane, bezpieczne i szeroko stosowane urządzenie, które pozwala dzieciom z bardzo głębokimi ubytkami słuchu odbierać (słyszeć) dźwięki.

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

Atpolan BIO 80 EC. Atpolan BIO 80 EC

Atpolan BIO 80 EC. Atpolan BIO 80 EC Nowy, opatentowany adiuwant olejowy w formie koncentratu do sporządzania emulsji wodno-olejowej, olejowej, dodawany do zbiornika opryskiwacza w celu wspomagania działania ania środków w ochrony roślin

Bardziej szczegółowo

1) Dziekan lub wyznaczony przez niego prodziekan - jako Przewodniczący;

1) Dziekan lub wyznaczony przez niego prodziekan - jako Przewodniczący; Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji KUL Wydziałowa Komisja ds. Jakości Kształcenia Al. Racławickie 14, 20-950 Lublin, tel. +48 81 445 37 31; fax. +48 81 445 37 26, e-mail: wydzial.prawa@kul.pl

Bardziej szczegółowo