ANALIZA FUNKCJONOWANIA I ROZWOJU SIECI M P PRZETWÓRSTWA I DYSTRYBUCJI OWOCÓW I WARZYW NA PRZYKŁADZIE PRZEDSI BIORSTWA SADKI-POLO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ANALIZA FUNKCJONOWANIA I ROZWOJU SIECI M P PRZETWÓRSTWA I DYSTRYBUCJI OWOCÓW I WARZYW NA PRZYKŁADZIE PRZEDSI BIORSTWA SADKI-POLO"

Transkrypt

1 ANALIZA FUNKCJONOWANIA I ROZWOJU SIECI M P PRZETWÓRSTWA I DYSTRYBUCJI OWOCÓW I WARZYW NA PRZYKŁADZIE PRZEDSI BIORSTWA SADKI-POLO WALDEMAR BOJAR MAREK SIKORA Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. Jana i J drzeja niadeckich w Bydgoszczy Sebastian Skorupa Przedsi biorstwo Sadki-Polo Streszczenie W pracy na podstawie bada kwestionariuszowych przeprowadzonych z mened erami firmy SADKI-POLO oraz przegl du literatury dotycz cej stanu sektora owocowo-warzywnego w Polsce dokonano oceny działalno ci i perspektyw rozwoju jednostek M P działaj cych w tym sektorze w kontek cie sieci ich biznesowych powi za. Wyniki analizy wskazały, e strategia minimalizacji ryzyka oparta na tradycyjnych produktach niszowych i partycypacji firmy w kilku ogniwach ła cuch dostaw, jak równie budowanie relacji zaufania z partnerami otoczenia ci gle przynosi pozytywne efekty w warunkach nieuregulowanego rynku i konkurencji cenowej. Z drugiej strony wyzwania zwi zane z procesami koncentracji sektora i rosn cymi przewagami konkurencyjnymi wielkich korporacji skłania do poszukiwania rodków utrzymania konkurencyjno ci przez M P. Do takich działa powinny nale e m. in. takie inicjatywy, jak doskonalenie rodków oraz metod komunikacji i wymiany wiedzy pomi dzy partnerami sektora w ramach trwałych, instytucjonalnych form współpracy, wspólna ochrona prawna produktów, technologii, praktyk marketingowych itp., a tak e wchodzenie w programy lub projekty z organizacjami publicznymi na zasadach partnerstwa publiczno-prywatnego. Słowa kluczowe: sektor owocowo-warzywny, sieci powi za biznesowych, rozwi zania modelowe 1. Wst p Przetwórstwo owoców i warzyw zalicza si do jednych z najbardziej rozwijaj cych si bran przemysłu spo ywczego. Sprzyjaj temu współczesne trendy zdrowego trybu ycia i od ywiania. Zmianie ulega dotychczasowa struktura spo ywanej przez nas ywno ci, przejawiaj ca si m.in. w dynamicznym wzro cie spo ycia soków i napojów owocowo-warzywnych, a tak e mro onek. Edukacja społecze stwa w zakresie zdrowego sposobu od ywiania si i rosn ce przekonanie, e du e spo ycie owoców i warzyw jest korzystne dla zdrowia i chroni organizm przed chorobami cywilizacyjnymi, przynosi efekty w postaci coraz wi kszego zainteresowania konsumentów diet z du ym udziałem tych produktów. Wysoki popyt na warzywa i owoce utrzymuje si nie tylko w okresie sezonu ich produkcji, ale przez cały rok - st d nowe wyzwania, ale i szanse nie tylko dla producentów, ale równie przetwórców warzyw i owoców.

2 Waldemar Bojar, Marek Sikora Analiza funkcjonowania i rozwoju sieci M P przetwórstwa i dystrybucji owoców i warzyw na przykładzie przedsi biorstwa Sadki-Polo 7 Produkcja sprzedana przemysłu owocowo-warzywnego stanowi ok. 10% ł cznej warto ci krajowej sprzeda y przemysłu spo ywczego (Nosecka 2005). Ł czna produkcja przetworów owocowych i warzywnych przekroczyła a na pocz tku bie cej dekady 2,5 mln ton, wobec 1,1 mln ton w pierwszej połowie lat dziewi dziesi tych i 1,6 mln ton pod koniec ubiegłego wieku (Rysunek 1). Produkcja przetworów owocowych i warzywnych w Polsce stanowi 5-7% produkcji w UE- 25, przy czym wska niki te s ni sze w produkcji przetworów o wy szym stopniu przetworzenia. Polska jest najwi kszym w UE producentem zag szczonych soków owocowych (w tym przede wszystkim koncentratu soku jabłkowego) oraz owoców mro onych. Udział Polski w unijnej produkcji warzyw mro onych wynosi 15-20%, a wi kszymi od nas producentami tych przetworów s jedynie Belgia i Hiszpania. Przetwórstwem owoców i warzyw w kraju zajmuje si ok. 1 tys. jednostek, z czego ok. 70% stanowi firmy mikro zatrudniaj ce od 1 do 9 osób, a 20% stanowi zakłady zatrudniaj ce od 10 do 49 osób. Pozostałe 10% to firmy rednie i du e o zatrudnieniu powy ej 50 osób. Powy sze dane wyznaczaj wysok społeczn i ekonomiczn rang M P w sektorze owocowo-warzywnym. Rysunek 1. Produkcja przetworów owocowych i warzywnych w tys. ton ródło: Rynek owoców i warzyw. Stan i perspektywy. IERiG 2001 na podstawie danych GUS W sprzeda y artykułów rolno-spo ywczych za granic w 2006 r. główn pozycj stanowiły produkty ro linne, zwłaszcza przetworzone, a w ród nich produkty ogrodnicze i wyroby cukiernicze. Dodatnie saldo handlu produktami ro linnymi obni yło si nieco ze wzgl du na wzmo ony import surowców ro linnych. Znaczenie eksportu produktów zwierz cych było wi ksze dzi ki znacznemu eksportowi mi sa. Po stronie importu przewaga zakupów produktów ro linnych nad zwierz cymi jeszcze si zwi kszyła, a swój znaczny udział w zakupach umocniły te u ywki. Warto obrotów w polskim handlu rolno-spo ywczym w roku 2006 była wy sza o 19% ni w poprzednim okresie. Eksport warto ci 8,5 mld EUR zwi kszył si o 21%. Import wzrósł o 18%. W strukturze eksportu najwi ksz rol odgrywały produkty ro linne, zwłaszcza przetworzone. Udział tych ostatnich w cało ci sprzeda y zwi kszył si i wyniósł 35%. Przyczynił si do tego rozwój sprzeda y wyrobów cukierniczych, przetworów z owoców i tłuszczów ro linnych. Znacze-

3 8 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 12, 2007 nie surowców ro linnych obni yło si w ci gu roku z 11% do 9%, głównie za spraw spadku sprzeda y wie ych owoców (Rysunek 2). Rysunek 2. Saldo polskiego handlu rolno-spo ywczego z zagranic w okresie ródło: Fundacja Programów Pomocy Dla Rolnictwa (FAPA), Zespół Monitoringu Zagranicznych Rynków Rolnych (FAMMU): Polski handel zagraniczny artykułami rolno-spo ywczymi w 2006 r. 2. Rynek przetworów owocowo warzywnych W sezonie 2005/2006 zbiory owoców i warzyw w Polsce były mniejsze ni w 2004 r. (podobnie jak w wi kszo ci krajów UE). Miało to wpływ na obni enie produkcji wszystkich (poza d emami i owocami w puszkach) przetworów owocowych. Natomiast utrzymana została tendencja wzrostowa w produkcji wi kszo ci przetworów warzywnych (ni sza była jedynie produkcja konserw warzywnych). W 2005/2006 r. rednie ceny detaliczne owoców i warzyw oraz ich przetworów wzrosły w wi kszym stopniu ni w innych kategoriach produktów ywno ciowych. Konsekwencj podro enia przetworów owocowych był spadek ich konsumpcji. Według szacunków, ich spo ycie spadło w gospodarstwach domowych o ok. 5%, do 45 kg na osob, za konsumpcja produktów warzywnych zmniejszyła si o 3%, do 65 kg na osob. Warzywa pasteryzowane to inaczej konserwy i marynaty warzywne sprzedawane w słoikach i puszkach od popularnego zielonego groszku po wyrafinowane mieszanki. Rynek warzyw pasteryzowanych w okresie maj 2005 maj 2006 był wart ponad 332 mln zł. Ogromna wi kszo, bo a 90,5% tej kwoty przypadła na warzywa pasteryzowane jednoskładnikowe (264 mln zł). Pozo-

4 Waldemar Bojar, Marek Sikora Analiza funkcjonowania i rozwoju sieci M P przetwórstwa i dystrybucji owoców i warzyw na przykładzie przedsi biorstwa Sadki-Polo 9 stałe segmenty obejmuj warzywa w sosie (0,9 mln zł) oraz mieszanki (35 mln zł), a tak e oliwki (31,5 mln zł). Ł cznie konsumenci kupili 56 mln kg warzyw pasteryzowanych. Blisko połowa tego rynku w uj ciu warto ciowym i 40,7% w uj ciu ilo ciowym przypada na dwie firmy Bonduelle (28,3% i 22,1%) i Pudliszki (20,2% i 18,6%). Natomiast ju ponad 10% rynku (11,4%), według ilo ci sprzeda y w kilogramach, maj marki własne sieci handlowych (Rysunek 3). Rysunek 3. Ranking producentów warzyw pasteryzowanych (maj 2005 maj 2006). Udział w rynku według warto ci sprzeda y. ródło: Memrb International Poland Polskie Biuro Bada Marketingowych. [Dost p: ]<http://www.poradnikhandlowca.com.pl/bezcms/archiwum/2006/09/pop.html?plik=segmentrynku-wykres-07.gif> Jak wynika z sonda u Inquiry (Rysunek 4), najlepiej sprzedaj c si mark konserw warzywnych w puszkach i słoikach s Pudliszki, które wskazał co trzeci respondent, a Bonduelle wymienił co pi ty (22%). Wymieniano tak e firm Vernet (10% wskaza ). Sprzedawcy poproszeni o podanie jeszcze innej bardzo dobrze sprzedaj cej si marki, podawali te same marki. Tym razem najwi cej głosów otrzymała marka Bonduelle (13%), wyprzedzaj c Pudliszki (9%) i Vernet (6%).

5 10 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 12, 2007 Rysunek 4. Marki konserw warzywnych (warzywa konserwowe w puszkach i słoikach), które najlepiej sprzedaj si w sklepach spo ywczych do 400 m². ródło: Badanie firmy Inquiry na próbie 200 sklepów do 400m 2 oferuj cych produkty spo ywcze. [Dost p: ] <http://www.poradnikhandlowca.com.pl/bezcms/archiwum/2006/09/pop.html?plik=segment-rynku-wykres-09.gif> Jak wynika z sonda u Inquiry, najlepiej sprzedaj c si mark konserw warzywnych w puszkach i słoikach s Pudliszki, które wskazał co trzeci respondent. Bonduelle wymienił co pi ty (22%). Wymieniano tak e firm Vernet (10% wskaza ). Sprzedawcy poproszeni o podanie jeszcze innej bardzo dobrze sprzedaj cej si marki podawali te same marki. Tym razem najwi cej głosów otrzymała marka Bonduelle (13%), wyprzedzaj c Pudliszki (9%) i Vernet (6%). Przedstawione wy ej wyniki bada ankietowych potwierdziły prawidłowo ci dotycz ce procesów koncentracji kapitału w tej podbran y przemysłu rolno-spo ywczego charakteryzuj ce si dominacj najwi kszych firm przetwórczych, a tak e rosn cym znaczeniem przedsi biorstw handlowych w kreowaniu marek. Poza niew tpliwymi korzy ciami wynikaj cymi z przebiegu procesów przemian podsektora owocowo-warzywnego w postaci unowocze nienia procesów technologicznych, lepszego dostosowania si do potrzeb konsumentów i ich oczekiwa istniej tak e powa ne przesłanki wskazuj ce na rosn ce dysproporcje mi dzy sił rynkow jednostek przetwórstwa i dystrybucji w stosunku do rozdrobnionych producentów surowca. Implikuje to cz sto niekorzystne procesy prowadz ce do niszczenia lokalnych struktur społecznych. Panaceum mo e by tworzenie silnych poziomych sieci kooperacyjnych obejmuj cych gospodarstwa rolne dostarczaj ce surowca, jak równie małe, rodzinne firmy przetwórczo-dystrybucyjne. Analizowany poni ej przypadek mo e dostarczy cennych wskazówek do diagnozy i kontroli takich po danych procesów ze szczególnym uwzgl dnieniem roli i znaczenia procesów informacyjnych.

6 Waldemar Bojar, Marek Sikora Analiza funkcjonowania i rozwoju sieci M P przetwórstwa i dystrybucji owoców i warzyw na przykładzie przedsi biorstwa Sadki-Polo Charakterystyka przedsi biorstwa Polo-Sadki Przedsi biorstwo Sadki-Polo jest firm powstał w 1993 roku, kontynuuj c wietne tradycje przetwórni w Sadkach. Podstawow działalno ci firmy jest produkcja i dystrybucja przetworów owocowych i warzywnych pakowanych w szklane słoje. Aktualnie działalno przedsi biorstwa Sadki-Polo opiera si o nowoczesny zakład produkcyjny w miejscowo ci Pako koło Inowrocławia oraz o magazyny dystrybucyjne w Nakle nad Noteci, w Bydgoszczy oraz w Pako ci. Przedsi biorstwo Sadki-Polo jest w województwie kujawsko-pomorskim jednym z liderów w bran y przetworów owocowo-warzywnych reprezentuj cych sektor M P. Do grona najbardziej popularnych produktów marki Sadki-Polo zaliczy mo na ogórki konserwowe i kwaszone, kapust kwaszon, buraczki konserwowe, sałatki warzywne, d emy, powidła, marmolady i kompoty. Przedsi biorstwo posiada system kontroli, a wi kszo rodzimych produktów wytwarzana jest zgodnie z wytycznymi Polskich Norm Jako ciowych (PN) i według tradycyjnych receptur. Firma Sadki-Polo eksportuje swoje produkty do Australii, Kanady, USA i Wielkiej Brytanii oraz na rynek skandynawski. Prawie cały transport odbywa si za pomoc własnego taboru samochodowego, co jak twierdza zarz dzaj cy zapewnia firmie mo liwo skutecznej realizacji zamówie o dowolnym czasie i w dowolnym miejscu całego kraju. Przedsi biorstwo posiada nowoczesny park samochodowy pojazdów mog cych transportowa towary od 1,5 tony do 16 ton oraz trzy magazyny dystrybucyjne, zlokalizowane w Pako ci koło Inowrocławia, w Bydgoszczy oraz w Nakle nad Noteci. W zakresie spedycji produktów przedsi biorstwo podpisało umow o współpracy z firm Chartwig Gdynia S.A.. W północnej Polsce przedsi biorstwo Sadki-Polo zajmuje si równie dystrybucj innych wyrobów spo ywczych, renomowanych polskich producentów, a tak e współpracuje z licznym gronem odbiorców na terenie całego kraju. Sprzeda na rynku ogólnopolskim realizowana jest poprzez współprac z krajowymi dystrybutorami artykułów spo ywczych oraz ogólnopolskimi sieciami handlowymi. W pocz tkach swojej działalno ci, w 1993 roku firma zatrudniała zaledwie 4 osoby, obecnie na stałych etatach pracuje 49 osób. Liczba pracowników administracyjnych wynosi 6, pracowników produkcyjnych 43. Wła ciciel firmy jest osob zarz dzaj c całym przedsi biorstwem, podejmuj cym wszystkie najistotniejsze decyzje dotycz ce strategii firmy. Sprzeda i dystrybucj zajmuj si czterej pracownicy handlowi -dystrybutorzy. Cał technologi produkcji zajmuje si kierownik produkcji, która zarz dza równie słu b kontroli jako ci, czyli laboratorium. Magazynier wraz z pracownikami magazynowymi odpowiedzialny jest za funkcjonowanie magazynów. Poza tym funkcjonuj działy kadr i ksi gowo ci. W okresie letnim podczas skupu surowca zatrudniani s pracownicy sezonowi, których liczba co roku si zmienia, a rednio wynosi 50 osób. Zakład nie jest skomputeryzowany i nie posiada informatycznego systemu obiegu informacji. Na terenie przetwórni w Sadkach wszystkie informacje przekazywane s słownie lub w postaci r cznie wykonanych raportów. Kontakt z magazynami i kwaszarni w Bydgoszczy zapewnia telefon i faks. Tylko praca działu ksi gowo ci oraz sprzeda y, fakturowania i rozlicze magazynowych w Bydgoszczy wspomagana jest prac systemów komputerowych. Najwi ksza sprzeda ma miejsce w miesi cach zimowych oraz wczesn wiosn, najmniejsza w okresie lata. Okres letni to sezon na konsumpcj wie ych owoców i warzyw. Ludno korzysta wówczas z ich niskich cen oraz walorów zdrowotnych i smakowych. Zim i wczesn wiosn brak

7 12 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 12, 2007 jest na rynku wi kszo ci warzyw i owoców, mog one by dost pne w formie przetworzonej lub po stosunkowo wysokich ceny. Wielko sprzeda y i jej zmiany w skali rocznej odzwierciedla m.in. funkcjonowanie marketingu firmy. Wykres oprócz zmian sezonowej wielko ci sprzeda y obrazuje równie długofalowe zmiany poda y. Od pocz tku działalno ci firma zwi kszyła sprzeda poprzednich wła cicieli 20- krotnie, a w stosunku do pierwszego kwartału produkcji około 4-krotnie. Najlepszym rokiem pod tym wzgl dem był rok Dla zapewnienia jako ci powy szym produktom, zgodnej z normami krajowymi i bran owymi, funkcjonuje w zakładzie laboratorium. Firma posiada równie certyfikaty eksportowe uznawane w takich krajach jak: Niemcy, USA, Argentyna, Japonia oraz WNP. Technologie u ywane w produkcji s przestarzałe, brak jest nowoczesnych urz dze i linii produkcyjnych. Post p hamowany jest trudno ciami zwi zanymi z pozyskaniem dotacji unijnych, co stanowi barier w tym zakresie. Pomimo, e jako jest zgodna z normami, walory niektórych produktów nie spełniaj coraz wi kszych wymogów smakowych oraz estetycznych klientów. Firma pracuje jednak nad coraz lepszymi opakowaniami i wraz z rozwojem b dzie wprowadzała nowe urz dzenia w celu polepszenia jako ci swoich wyrobów. Jako odnosi si do wszystkich sfer działalno ci przedsi biorstwa, wymaga zaanga owania wszystkich pracowników. Przetwórnia posiada własny znak firmowy oraz logo zawieraj ce nazw Sadki-Polo". Przetwórnia posiada dobr lokalizacj wzgl dem rynku surowców potrzebnych do produkcji. Znajduje si w regionie ogrodniczo - warzywniczym, w którym wyst puje bardzo du a poda owoców i warzyw. Fakt ten powoduje, e firma nie zawiera umów kontraktacyjnych z rolnikami, na mocy których musiałaby ponosi dodatkowe koszty zwi zane z zakupem materiałów siewnych, itp. Surowiec skupowany jest na terenie przetwórni, a dostawcy przywo towar własnym transportem. Skup rozpoczyna si wraz z pocz tkiem dojrzewania truskawek, a ko czy po sezonie ogórkowym, w pa dzierniku. Fundusz na realizacj skupu pochodzi z kredytu finansowego na zakup surowca. Na uwag zasługuje fakt, e 10 % surowca pochodzi z produkcji własnej wła ciciela, który posiada gospodarstwo rolne. Prowadzi on upraw kapusty, plantacj truskawek oraz sad liwowy. Skupowany oraz własny surowiec podlega badaniom oraz klasyfikacji jako ciowej i ocenie przydatno ci do dalszego przetwarzania. Zakład ma du e mo liwo ci przechowywania oraz przerobu surowca, dlatego te w sezonie skupowana jest cała ilo potrzebnych owoców i warzyw. Firma stosuje dystrybucj bezpo redni oraz po redni. Bezpo redni dystrybucj stanowi sprzeda do sklepów detalicznych w województwie kujawsko-pomorskim oraz w województwach o ciennych do około km w gł b ich terytorium. Sprzeda realizowana jest tak e za po rednictwem sieci logistycznych, takich jak: POLOmarket, Intermarche, Kaufland i Billa. Sprzeda po rednia dotyczy hurtowni zlokalizowanych na terenie województwa kujawsko-pomorskiego. Głównymi odbiorcami hurtowymi s tacy odbiorcy, jak: Budrex, BSS Evex, Rynex, Agros (dla Agrosu jeste my podwykonawc dostarczaj cym towaru sprzedawanego z ich etykiet, np. ogórki konserwowe, kapust kwaszon w słojach i buraczki pod ró nymi postaciami tarte, kulki, plastry). Znaczna cz towaru sprzedawana jest do hurtowni specjalistycznych zaopatruj cych piekarnie. Główn sfer działalno ci Sadki-Polo jest bezpo rednia obsługa placówek detalicznych w naszym regionie (około 60 placówek), co stanowi około 80-90% warto ci sprzeda y. Hurtownie s tylko uzupełniaj cym kanałem zbytu wyst puj cym w przypadkach, gdy chc mie one w swojej ofercie towar b d cy na półkach 90% placówek w ich regionie.

8 Waldemar Bojar, Marek Sikora Analiza funkcjonowania i rozwoju sieci M P przetwórstwa i dystrybucji owoców i warzyw na przykładzie przedsi biorstwa Sadki-Polo 13 Na uwag zasługuje dystrybucja realizowana za po rednictwem hurtowni znajduj cych si na terenie województw wielkopolskiego, pomorskiego i zachodniopomorskiego, gdzie przedsi biorstwo nie dociera do placówek detalicznych za pomoc własnych rodków, lecz poprzez kooperacj z mocnymi podmiotami w tych regionach np. Hurtowni Szeszycki Gniezno plasuj c si na czołowych miejscach w wielu rankingach, czy te Iglotex Skórcz firm, któr znaj dobrze nabywcy mro onek. Przedsi biorstwo zajmuje si równie sprzeda eksportow. Odbiorcami zagranicznymi były takie kraje, jak: Niemcy, USA, Argentyna, Japonia oraz kraje wschodnie. Obecnie głównymi importerami s odbiorcy z USA i Kanady. Wysyłka towaru odbywa si przewa nie za po rednictwem central handlu zagranicznego (np. Agros) oraz pod mark Polish Farm i Squaree Int. do USA oraz Baska Jon do Kanady. Ostatnio towar do USA eksportowany jest równie pod własn nazw firmy. Eksport stanowi 20 % całej sprzeda y przedsi biorstwa. Firma posiada bardzo dobre zaplecze magazynowe oraz transportowe, które umo liwia szybkie przemieszczanie towaru z magazynu do odbiorcy. Główny magazyn znajduje si w Bydgoszczy. Działa tam trzech dystrybutorów zajmuj cych si sprzeda. Region województwa kujawskopomorskiego i okolic jest podzielony na trzy cz ci, a w ka dej z nich dystrybucj zajmuje si jeden pracownik handlowy. Poza tym w przetwórni w Sadkach działa dystrybutor obsługuj cy rejon okolicznych miejscowo ci. Rozprowadza on towar z magazynu na terenie zakładu. Wszyscy czterej maj za zadanie poszukiwanie nowych klientów oraz obsług stałych odbiorców. Przetwórnia zapewnia odbiorcom dostaw towaru do magazynów, gdy posiada własny transport. Dystrybucja oprócz podstawowej funkcji przemieszczania towaru od producenta do konsumenta spełnia tak e funkcje marketingowe. Przedstawiciele handlowi maj za zadanie promowa sprzedawane produkty. Realizuj to przez kreowanie obrazu firmy oraz dostarczanie hurtownikom elementów promocyjnych. Firma Polo-Sadki nale y do kategorii małych przedsi biorstw, a jej marketing dostosowywany jest do mo liwo ci firmy. Brak jest w niej profesjonalnego działu marketingu, a zakres funkcji marketingowych nale y do pracowników handlowych Główny zakres zada w tym zakresie wykonuje wła ciciel. Pomimo niewielkiego bud etu promocyjnego firma wykorzystuje do szeroki wachlarz instrumentów marketingowych. Wyroby przetwórni s reklamowane za po rednictwem prasy. Firma zamie ciła równie reklam w folderze dotycz cym miasta Nakła i okolic. Informacj o firmie zamieszczono równie w popularnym informatorze Panorama firm". Produkty prezentowane były na targach bydgoskich, a tak e przeprowadzano ró nego rodzaju degustacje na lokalnych mitingach i festynach. Poprzez kontakty pracowników handlowych z po rednikami firma posługuje si instrumentem marketingowym, jakim jest sprzeda osobista. Podczas tych spotka dystrybutorzy zapoznaj swoich klientów z walorami asortymentem produktów. Dostarczaj swoim klientom materiały promuj ce firm i jej produkty. Bardzo mocno firma rozwija działalno marketingow, jak jest sponsoring oraz public relations. Przetwory owocowo-warzywne w ramach darowizny przekazywane s jednemu ze szpitali bydgoskich. Słu ba zdrowia, jednostki wojskowe oraz stołówki opieki społecznej posiadaj znaczne zni ki na kupowany towar. Wspierano tak e swoimi produktami zaopatrzenie koloni organizowanych przez współpracuj ce z przedsi biorstwem szkoły. Prowadzono równie inne działania charytatywne. Działania te kreuj pozytywny, wzbudzaj cy zaufanie obraz firmy.

9 14 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 12, 2007 Wielko sprzeda y podlega sezonowym wahaniom. W okresie letnim obserwuje si spadek, a w okresie zimowo-wiosennym wzrost ilo ci sprzedawanego towaru. Popyt na ró ne produkty kształtuje si inaczej w poszczególnych miesi cach. Od pocz tku działalno ci przetwórni w Sadkach obserwowany jest znaczny wzrost wielko ci produkcji i sprzeda y. Z powy szej analizy wynika, e na obecnym etapie rozwoju firma wykorzystuje w sposób efektywny posiadane zasoby, osi gaj c konkurencyjno pozwalaj c na przetrwanie. Pytanie, które si nasuwa, to czy w dalszym swoim rozwoju przy rosn cej skali produkcji, koniecznych zmianach technologicznych, organizacyjnych, marketingowych i informacyjnych firma nie napotka barier progowych uniemo liwiaj cych dalszy wzrost. Czy w swoich planach strategicznych jest skazana na sam siebie, czy mo e istnieje alternatywa zwi zana z postrzeganiem jej działalno- ci w ramach sieci kooperacyjnych sektora rolno- ywno ciowego M P obejmuj cych równie partnerów z bli szego i dalszego otoczenia firmy Sadki-Polo? Przeprowadzone ni ej badania miały na celu przybli enie rozwi zania tego problemu. 4. Wyniki bada Wyniki bada opracowano na podstawie kwestionariusza stanowi cego technik badawcz w metodzie oceny sieci M P sektora rolno-spo ywczego dla potrzeb realizacji celów projektu TO- WARDS w ramach Pr 6 UE. Wywiady przeprowadzono z liderami sieci firm rolno- ywno ciowych oraz z mened erami firm b d cych ich członkami a tak e na podstawie opracowania Tony ego Kindera 1. Na wiele pyta, które zostały podzielone na kilka cz ci, nie uzyskano odpowiedzi, poniewa pytania te nie dotyczyły przedsi biorstwa ani te sieci powi za kooperacyjnych M P, w jakich obecnie ono funkcjonuje. Na pytania dotycz ce ochrony formalno-prawnej formalnie zarejestrowanej sieci, ich stron internetowych, praw do kopiowania materiału z zakresu marketingu, promocji sieci i innych form działalno ci sieci uzyskano odpowied twierdz c. Polo-Sadki jest nazw chronion. Logo zgłoszono w Urz dzie Patentowym. Wprawdzie firma znajduje si w Pako ci, ale zachowała star nazw. Sie powi za biznesowych, w której firma funkcjonuje, nie posiada jednak własnego wydzielonego maj tku, ani te nie chroni własno ci intelektualnej zwi zanej ze swoj działalno- ci. Działalno przedsi biorstwa wymusiła potwierdzanie umowami zobowi za na rzecz i od wielkich przedsi biorstw wielkopowierzchniowych, mi dzynarodowych sieci handlowych a tak e krajowych kontrahentów, którzy s zwi zani z firm umowami. Jest tak e pewna grupa niezwi zana, drobni a nawet ogólnopolscy kontrahenci, z którymi przedsi biorstwo ł cz nieformalne kontakty i niepisane umowy handlowe. Wyst puje wiele trudno ci zwi zanych z podpisywaniem długoterminowych umów. Cz sto nie mo na ich zawrze wcze niej, kontraktacja nast puje raz do roku, a produkcja jest przecie uzale niona od warunków pogodowych. Na pytania dotycz ce komunikacji i systemu informacyjnego w przedsi biorstwie (relacji, zwi zków), które s zwykle najszybszym elementem zmian, jeden z zarz dzaj cych stwierdził, e w komunikacji bezpo redniej dominuje telefon, faks, ale wykorzystywany jest równie Internet, którym przychodz zamówienia od jednego partnera Polo-Marketu. Ma to miejsce rednio (EIL z Eddleston Innovation Limited, Scotland pt. Migration toolkit - First version (Zestaw narz dzi do przeprowadzania przeobra e sieci 1 wersja).

10 Waldemar Bojar, Marek Sikora Analiza funkcjonowania i rozwoju sieci M P przetwórstwa i dystrybucji owoców i warzyw na przykładzie przedsi biorstwa Sadki-Polo 15 razy w tygodniu i stanowi niewielki procent, poni ej 5% zamówie. Pozostali odbiorcy wysyłaj zamówienia faksem. Z wypowiedzi wynika równie, e formalne i nieformalne metody komunikacji nie podlegały intensyfikacji i zasadniczym zmianom w omawianym okresie. B d c na pocz tku procesu przeobra e, mened erowie s wiadomi, kto w rzeczywisto ci nale y do sieci, a kto powinien nale e, aby osi gn zakładane cele. Pod poj ciem sieci rozumie tu si powi zania nie tylko o charakterze poziomym, ale równie pionowym i sko nym wymuszane przez wdro one przez przedsi biorstwo standardy. Firma posiada wi c certyfikat HACCP współpracuj ce z Sadkami-Polo firmy logistyczne wymagały za wiadcze, e posiadaj ten certyfikat, aby móc potwierdzi, ze cały ła cuch dostaw jest obj ty HACCPem, tak e od momentu skupu surowca. Na pytania dotycz ce mo liwo ci bezpo rednich inwestycji zagranicznych nie uzyskano jasnej odpowiedzi, jednak e z wypowiedzi zarz dzaj cego wynika, e jest to raczej nieosi galne dla firmy Sadki-Polo na obecnym etapie rozwoju, a nie wiadomo, czy z uwagi na gro b przej cia, nawet niepo dane. Wprawdzie istnieje sprzeda zagraniczna, lecz trudno to nazwa inwestycj pod własn mark do USA, przedsi biorstwo jest jedynym wykonawc dla ich produktów PO- LISH Farm Baska-Jon realizuje produkcj pod własn mark, lub jedynie etykietuje produkty (tzw. stickersy) z informacj o producencie w j zyku angielskim. W przeszło ci padały równie propozycje współpracy ze strony Ira czyków, którzy chcieli w Polsce sprzedawa banany, rodzynki i figi, a cz produktów firmy Sadki-Polo sprzedawa na własnym rynku, lecz kontrakt nie doszedł do skutku. Według ankietowanych Sadki-Polo jej działalno, jak i sieci jej powi za nie jest wra liwa na zmiany polityczne, tylko raczej na zmiany sezonowe w produkcji surowca. Sadki-Polo to zbyt mała firma, ma zbyt mały udział w rynku, aby jej to dotyczyło. Zarz dzaj cy nie dostrzegaj równie wpływu zmian samorz dowych na swoj działalno, a zatem długofalowe formy kooperacji z organizacjami publicznymi pod postaci programów lub projektów, jak dotychczas nie funkcjonuj, co zostało potwierdzone w dalszych odpowiedziach. Informacja pochodz ca od innych członków małych i rednich firm sektora nie jest na tyle adekwatna, szczegółowa, wiarygodna i przekazywana dostatecznie szybko, aby mened erowie Sadki-Polo mogli na jej podstawie podejmowa wła ciwe decyzje, brakuje odpowiedniej informacji o post pach, decyzjach i mo liwo ciach sieci. Np. informacja zwrotna o cenach artykułów firmy na rynku nie dociera do Zarz du, co zmusza przedsi biorstwo do przeprowadzania własnych wywiadów, kontroli, sprawdzania cen, co pó niej pozwala na konkretn argumentacj w rozmowach z kontrahentami. Firma mo e na podstawie zebranych danych wykaza, jakiej wielko ci mar e zostały nało one przez partnerów i dzi ki temu skutecznie negocjowa ceny, po jakich partnerzy b d od nich kupowali wyroby. Jest to główny powód, dla którego Sadki-Polo chce zna ceny własnych artykułów w sieciach handlowych. Sie nie współpracuje z lokalnymi lub krajowymi agendami administracji rz dowej, poza rz dowej i innymi partnerami publicznymi, prywatnymi, lub publiczno-prywatnymi. Według ankietowanych nie ma prawie adnej współpracy z instytucjami lokalnymi. Czasem tylko incydentalnie urz d miasta lub inne instytucje, aby zapewni sobie dostawy na imprezy lokalne (szukanie sponsora), pozwalaj wywiesi banner i współpraca ko czy si na tym etapie. Brak jest jakichkolwiek inicjatyw ze strony Urz du Miasta, Samorz du dla rozpocz cia długofalowej, stałej współpracy z firm. Przedsi biorstwo tak e nie podejmuje takich inicjatyw, nie dostrzegaj c w nich bezpo rednich korzy ci biznesowych, chocia mened erowie maj prze wiadczenie o znaczeniu takiej współpracy w kreowaniu pozytywnego image firmy w regionie.

11 16 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 12, 2007 Zarz dzaj cy przedsi biorstwem obserwuj du y wpływ kursów walut na zwi zki planów wdro eniowych handlu z przedsi biorstwami mi dzynarodowymi. Aktualne długofalowe trendy dro enia polskiej waluty wzgl dem euro i dolara powoduj, e eksport staje si powoli nieopłacalny. Du y wpływ ma te moda na polskie produkty kreowana przez wielu Polaków przebywaj cych obecnie na emigracji zarobkowej za granic. Zagro eniem mo e by równie to, e handlem polskimi produktami zainteresowani s bardzo równie Turcy, którzy działaj np. w Niemczech. Prognozowany jest jednak rozwój sieci polskich sklepów np. w Irlandii czy Anglii, dok d wyjechało wielu rodaków. Na pocz tku działalno ci przedsi biorstwa podj to współprac z firm w USA (dzi ki kontaktom rodzinnym), która trwa do dzi. Tak e od 5 lat trwa współpraca z firm w Australii. Na pytanie dotycz ce działa podejmowanych przez inne sieci oraz o konkurencyjno lub komplementarno ich działa zarz dzaj cy firm stwierdzaj, e konkurencyjne firmy, np. holding AGROS ma bardziej rozbudowane komórki eksportowe i prowadzi handel mi dzynarodowy na wi ksz skal. Sadki-Polo wiadcz tak e dla nich (Agros) usługi produkcyjne i dystrybucyjne. Przykładem jest kapusta Krakus, z etykiet tej sieci. Kontener jest zbierany z ró nych firm w kilku województwach i cało jest wysyłana na eksport, mo na wi c odnale tu elementy działa komplementarnych. Kolejne pytania dotyczyły trudno ci w zarz dzaniu zasobami oraz oceny ryzyka przeobra e sieci w trakcie faz procesu wdro eniowego. Mened erowie zajmuj si działalno ci innowacyjn od wielu lat, stosuj c sprawdzone procedury, technologie itp. Najwi ksze ryzyko zwi zane jest z nieurodzajem (przyrodnicze). Trudno je oszacowa i przewidzie. Ma ono wi c znacz cy wpływ na wdra anie innowacji poniewa decyduje o sytuacji ekonomicznej przedsi biorstwa rzutuj cej na zdolno ci akumulacji. Minimalizacja ryzyka nast puje przez bezpo redni udział firmy w trzech ogniwach ła cucha dostaw, tj. w produkcji surowca, w jego przetwarzaniu i dystrybucji. Na pocz tku, przy wprowadzaniu nowego produktu, nast puje ustalenie planu produkcyjnego, wdro enie nowego projektu, zało enie odpowiedniego odbiorcy i konkretnego produktu np. zakup drylownic do owoców pestkowych w przypadku nieurodzaju wi ni powoduje wzrost ryzyka. Powoduje to oczywisty wzrost cen rynkowych i wpływa na wynik ekonomiczny przedsi wzi cia. Reakcje mened erów na członków sieci, którzy nieefektywnie wspomagaj zmiany s dwojakiego rodzaju. Wyst puje poł czenie dwóch typów działa : szukanie porozumienia, znalezienie rozwi zania wspólnego, lub eliminacja uczestnika sieci. Stwierdzono, e lepiej jest omówi zaistniałe problemy, wskaza zagro enia, jakie wyznaczane s przez warunki ekonomiczne, np. du e opó nienia w spłatach nale no ci, (s to cz ste przypadki). Zdarza si to nawet w przypadkach sprzeda y całego zamówionego towaru, e płatno ci nie nast puj. Tacy kontrahenci s eliminowani lub wymagana jest płatno z góry za gotówk. Jednak s to odosobnione przypadki (brak porozumienia). W zakresie przeobra e sieci i mo liwo ci szkoleniowych firma Sadki-Polo działa w minimalnym zakresie. Przedsi biorstwo nie przeprowadza szkole dla swoich dostawców, przekazuje im specyfikacj surowca, dostawcy natomiast sami deklaruj (podpisuj deklaracje), e produkt nie jest modyfikowany genetycznie i nie zawiera pestycydów. Czasem przekazywane s ustnie informacje, np. które odmiany lepiej plonuj, lecz firma nie zajmuje si np. dystrybucj nasion i nie wymaga konkretnych odmian od dostawców. W zakresie pogł biania palety oferowanych usług w ramach powi za sieciowych firma u ycza niewykorzystane rodki transportowe do przewozu napojów firmie Coca-Cola HBC Polska,

12 Waldemar Bojar, Marek Sikora Analiza funkcjonowania i rozwoju sieci M P przetwórstwa i dystrybucji owoców i warzyw na przykładzie przedsi biorstwa Sadki-Polo 17 optymalizuj c wykorzystanie własnego parku transportowego. Zmusza do tych zmian sezonowo produkcji sadowniczo-ogrodniczej, (spadek sprzeda y wyrobów w słoikach latem, gdy s dost pne wie e owoce i warzywa). Zim poziom obsługi transportowej własnej firmy jest wystarczaj cy, nie ma potrzeby kupowania takich usług u operatorów logistycznych. Według zarz dzaj cych wa na jest dla firmy samowystarczalno w tym zakresie, gdy własna logistyka jest najbardziej opłacalna. Kierowcy zatrudnieni s na cały etat. Ich zakres obowi zków jest szerszy ni wynikałoby to z ich pracy s równocze nie komiwoja erami odbieraj pieni dze od kontrahentów Dlatego wa n rol odgrywa tu zaufanie do własnych pracowników nie mog to by podnaj te osoby na umow -zlecenie. Na pytanie dotycz ce zadowolenia przedstawicieli M P z jako ci i dost pno ci usług firmy, mar i upustów stwierdzono, e do dyspozycji handlowców s upusty, natomiast firma nie posiada adnych promocyjnych materiałów, regałów wystawienniczych itp. Istnieje równie obawa o to, e wi ksza firma mogłaby przej kooperantów. Jednak e Przedsi biorstwo yje z wypracowanych zysków, z mar y, a nie z wolumenu obrotów, co daje im poczucie bezpiecze stwa finansowego, a tak e w pewnym stopniu powoduje unikanie konkurencji, nieagresywnego gracza na rynku. Firma znalazła swoj nisz chocia Przedstawiciele sieci nie maj pewno ci, e posiadana wiedza, z zakresu technologii, marketingu, czy modelu biznesu daj ca przewagi konkurencyjne, nie mo e by skradziona lub nielegalnie skopiowana. Wiele informacji musi wychodzi poza firm. Informacje takie jak np. skład produktów drukowany jest na etykietach, a technologi znaj pracownicy. Istnieje jednak problem dost pno ci fachowców i korzystanie z ich wiedzy praktycznej oraz umiej tno ci. Przedsi biorstwo prowadzi rekrutacj, jednak e młodzi ludzie bez do wiadczenia oczekuj wysokich zarobków w granicach 4-5 tys. zł, nie posiadaj c adnych kompetencji i nie wykazuj c zaanga owania w swoich działaniach. Trudno si ucz, nie maj poj cia o rynku. Zdarzaj si pracownicy, którzy przechodz z innych bran, szybko si dostosowuj i s cennymi pracownikami. Obecnie firma Polo-Sadki zatrudnia sze ciu przedstawicieli handlowych obsługuj cych teren województwa kujawsko-pomorskiego oraz działaj cych poza jego granicami. Nawi zano równie współprac z przedsi biorc w Gnie nie, który równolegle integruje zamówienia od kilku podobnych przedsi biorstw i takie zamówienie zło one z kilku firm o podobnym profilu rozprowadza dalej do swoich odbiorców. Regularnie Polo-Sadki współpracuj z takimi odbiorcami jak Kaufland, Billa, InterMarche, Eko-Legnica, Polo-Market. Okresowo odbywaj si akcje inautowe, np sztuk wyrobu dla sieci Netto. 5. Podsumowanie Z przeprowadzonej analizy wynika, e sie poziomych powi za biznesowych rolnoprzetwórczo-dystrybucyjnej firmy Polo-Sadki jest na obecnym etapie rozwoju ograniczona do nieformalnych kontaktów wła ciciela i prezesa firmy z innymi mened erami podobnych firm, a nie ma charakteru stałej i trwałej działalno ci kooperacyjnej prowadzonej w formie zwi zku lub stowarzyszenia. Osi gane przez charakteryzowane przedsi biorstwo przewagi konkurencyjne wynikaj z jednej strony z opanowania przez nie specyficznej niszy rynkowej bazuj cej na tradycyjnych produktach kuchni polskiej akceptowanych w kraju i za granica, a z drugiej na minimalizacji ryzyka

13 18 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 12, 2007 i kreowaniu warto ci dodanej poprzez bezpo redni udział firmy w trzech ogniwach ła cucha dostaw, a wi c w produkcji surowca, przetwórstwie, jak równie w dystrybucji. Wydaje si, e w obecnych uwarunkowaniach zewn trznych rynku owoców i warzyw w Polsce i w regionie, a wyró niaj cym si jeszcze du ym stopniem nieuregulowania i niestabilno ci oraz cenow form konkurencji mened erowie firmy Polo-Sadki wybieraj optymaln strategi rozwoju polegaj c na wykorzystywaniu wszystkich szans i okazji pojawiaj cych si na tym rynku poprzez rozbudowany eksport i własn baz logistyczn, co pozwala łagodzi ryzyko fiaska działalno ci na rynku lokalnym i cyklicznie zmieniaj cych si wyników ekonomiczno-produkcyjnych zwi zanych z sezonowo ci produkcji warzyw i owoców. Mened erowie monitoruj tak e na bie co efekty relacji z dostawcami i odbiorcami, interweniuj c w razie potrzeby i eliminuj c niekorzystne dla siebie działania i zachowania partnerów. Nale y podkre li, e w wi kszo ci zwi zki z kontrahentami lub dostawcami opieraj si na wzajemnym zaufaniu, rzetelno ci i solidno ci, a incydentalnie tylko zdarzaj si konflikty. O nowoczesnej misji oraz wizji firmy wiadczy szereg podejmowanych działa o pozytywnym wyd wi ku społecznym utrwalaj cym pozytywny jej obraz na zewn trz. Zarz dzaj cy zdaj sobie jednak spraw z długofalowych efektów procesów koncentracji sektora, ekspansji wielkich graczy rynkowych i konieczno ci dostosowania si do zwi zanych z tym wyzwa, m. in. poprzez doskonalenie systemu informacyjnego przy pomocy metod i rodków ICT w celu intensyfikacji wymiany informacji z innymi podobnymi przedsi biorstwami tego typu. Mo e temu celowi tak e słu y tworzenie trwalszych i bardziej zaawansowanych poziomych form kooperacyjnych. Jak dotychczas Polo-Sadki samodzielnie nie podejmowały jeszcze takich inicjatyw, ale narastaj ca presja rynkowa mo e w przyszło ci takie działania dostosowawcze wymusi i trzeba by na takie zmiany przygotowanym. Mo e to ułatwi m. in. wymiana do wiadcze i dobrych praktyk transfer wiedzy w ramach realizowanego projektu TOWARDS zarówno poprzez tradycyjne (konferencje, publikacje) i elektroniczne kanały przepływu informacji (specjalizowane portale internetowe). Panaceum na przeciwstawienie si przewagom konkurencyjnym wielkich korporacji dystrybucyjno-przetwórczych mo e te by budowanie partnerstwa publiczno-prywatnego w postaci długofalowych projektów i programów przynosz cych trwałe korzy ci firmie i społeczno ciom lokalnym, czego jak dot d ewidentnie brakuje. W wi kszym stopniu nale y tak e zadba o ochron własno ci intelektualnej zwi zanej z własnymi produktami, praktykami marketingowymi itp., co mo na osi gn m. in. poprzez wzmo on ochron patentow realizowan, np. przy wsparciu prawnym bran owej organizacji lub zwi zku. Przeprowadzona analiza przypadku firmy POLO-SADKI pozwala przypuszcza, e podobne wyzwania, szanse i zagro enia, jak w analizowanej jednostce, wyst pi w innych krajowych przedsi biorstwach sektora owocowo-warzywnego M P w kraju. Zatem podane sugestie i konkluzje adekwatne do sytuacji badanej firmy mog stanowi modelowe rozwi zania dla innych podobnego typu jednostek biznesowych.

14 Waldemar Bojar, Marek Sikora Analiza funkcjonowania i rozwoju sieci M P przetwórstwa i dystrybucji owoców i warzyw na przykładzie przedsi biorstwa Sadki-Polo 19 Bibliografia 1. KINDER T.: Migration toolkit - First version. EIL, Eddleston Innovation Limited, Scotland Go K., Ratajczak J.: Rynek przetworów owocowo warzywnych, mi snych i rybnych. Dost p: ] archiwum/2006/09/raporty-01.html 3. Fundacja Programów Pomocy Dla Rolnictwa (FAPA), Zespół Monitoringu Zagranicznych Rynków Rolnych (FAMMU): Polski handel zagraniczny artykułami rolnospo ywczymi w 2006 r.. Warszawa, kwiecie Marki konserw warzywnych (warzywa konserwowe w puszkach i słoikach), które najlepiej sprzedaj si w sklepach spo ywczych do 400 m². ródło: Badanie firmy Inquiry na próbie 200 sklepów do 400m2 oferuj cych produkty spo ywcze. [Dost p: ] < ent-rynku-wykres-09.gif> 5. Ranking producentów warzyw pasteryzowanych (maj 2005 maj 2006). Udział w rynku według warto ci sprzeda y. ródło: Memrb International Poland Polskie Biuro Bada Marketingowych. [Dost p: ] bezcms/archiwum/2006/09/pop.html?plik=segment-rynku-wykres-07.gif 6. Nosecka B.: Przetwórstwo owocowo-warzywne. Seria: Polska wie w Europie. Przemys owocowo-warzywny. Wyd. IERiG, Fundacja Fundusz Współpracy, Warszawa Produkcja przetworów owocowych i warzywnych w tys. ton. ródło: Rynek owoców i warzyw. Stan i perspektywy. IERiG 2001 na podstawie danych GUS

15 20 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 12, 2007 ANALYSIS OF FUNCTIONING AND DEVELOPMENT SME AGRI-FOOD NETWORK OF PROCESSING AND DISTRIBUTING FRUIT AND VEGETABLES ON THE CASE OF SADKI POLO ENERPRISE Summary In the paper an evaluation of activity and development perspectives of fruit and vegetables SME in a context of networks of their business liaisons on the base of questionnaire survey carried out with POLO-SADKI firm managers and literature review on fruit and vegetables branch state in Poland was made. The findings showed that a risk minimization strategy based on traditional niche products and firm participating in few links of food delivery chains and also building trust relations with business partner surroundings still bring positive effects under conditions of irregular market and a price competition. In other side challenges closed to branch concentration processes and increasing competitive advantages of big corporations force SME to look for means let keep and sustain their competitiveness. Among such activities one can mention such initiatives like updating communication and knowledge exchange means and methods between the branch partners in the frame institutional, sustain forms of co-operation, a common property rights protection for product, technologies, marketing practices, etc. and also entering the programs and projects with public organizations on the rules of public and private partnership. Keywords: fruit and vegetable branch, business liaisons networks, model solutions Waldemar Bojar, Marek Sikora Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy Katedra Informatyki w Zarz dzaniu Bydgoszcz, ul. Kaliskiego 7 bud Sebastian Skorupa Przedsi biorstwo Sadki-Polo

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z Norwegią w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z Norwegią w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r. BIURO ANALIZ I PROGRAMOWANIA Warszawa, 2014-09-26 Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z Norwegią w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r. Norwegia jest państwem zbliŝonym pod względem

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014 2020 (PROW 2014-2020)

Projekt Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014 2020 (PROW 2014-2020) MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Projekt Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014 2020 (PROW 2014-2020) Wersja I 26 lipca 2013 r. 1 z 220 VII.13 Dzia anie Tworzenie grup producentów Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 35 ds. Mleka i Przetworów Mlecznych

PLAN DZIAŁANIA KT 35 ds. Mleka i Przetworów Mlecznych Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 35 ds. Mleka i Przetworów Mlecznych STRESZCZENIE Przemysł mleczarski jest jednym z ważniejszych sektorów w przemyśle spożywczym, stale rozwijającym się zwłaszcza w segmentach

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.)

BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.) BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.) I. INFORMACJE OGÓLNE Pełna nazwa Wnioskodawcy/Imię i nazwisko II. OPIS DZIAŁALNOŚCI I PRZEDSIĘWZIĘCIA 1. KRÓTKI OPIS PROWADZONEJ DZIAŁALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny z działalności emitenta

Raport kwartalny z działalności emitenta CSY S.A. Ul. Grunwaldzka 13 14-200 Iława Tel.: 89 648 21 31 Fax: 89 648 23 32 Email: csy@csy.ilawa.pl I kwartał 2013 Raport kwartalny z działalności emitenta Iława, 14 maja 2013 SPIS TREŚCI: I. Wybrane

Bardziej szczegółowo

I. Charakterystyka przedsiębiorstwa

I. Charakterystyka przedsiębiorstwa I. Charakterystyka przedsiębiorstwa Firma odzieżowa jest spółką cywilną zajmującą się produkcją odzieży i prowadzeniem handlu hurtowego w całym kraju. Jej siedziba znajduje się w Chorzowie, a punkty sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Uzbekistański rynek kosmetyków do pielęgnacji skóry i włosów 2016-03-24 08:51:38

Uzbekistański rynek kosmetyków do pielęgnacji skóry i włosów 2016-03-24 08:51:38 Uzbekistański rynek kosmetyków do pielęgnacji skóry i włosów 2016-03-24 08:51:38 2 Analiz rynku Około 50% rynku kosmetycznego Uzbekistanu stanowią kosmetyki dekoracyjne i wyroby perfumeryjne. Reszta to

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla przedsiębiorczych w 2013 roku.

Dotacje dla przedsiębiorczych w 2013 roku. Dotacje dla przedsiębiorczych w 2013 roku. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości w roku 2013, realizuje działania na rzecz wsparcia i rozwoju przedsiębiorstw. Obowiązkiem spoczywającym na PARP jest

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Centrum Doradztwa

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Centrum Doradztwa Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Projekt współfinansowany ze środków

Bardziej szczegółowo

Plan prezentacji. I. Pierwszy rok RADPOL S.A. na GPW. II. Realizacja celów Emisji. III.Wyniki finansowe. IV. Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy

Plan prezentacji. I. Pierwszy rok RADPOL S.A. na GPW. II. Realizacja celów Emisji. III.Wyniki finansowe. IV. Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy Plan prezentacji I. Pierwszy rok RADPOL S.A. na GPW II. Realizacja celów Emisji III.Wyniki finansowe IV. Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy V. Cele długookresowe I. Pierwszy rok RADPOL S.A. na GPW Kurs akcji

Bardziej szczegółowo

Diagnoza stanu designu w Polsce 2015

Diagnoza stanu designu w Polsce 2015 2015 Diagnoza stanu designu w Polsce 2015 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości www.parp.gov.pl/design Agnieszka Haber Łódź Festiwal Design 10/10/2015 333 firmy 72% członek zarządu/właściciel firmy

Bardziej szczegółowo

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Charakterystyka przedmiotu badania W dniu 27 listopada 2013 r. Rada Ministrów przyjęła Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Produkcją II

Zarządzanie Produkcją II Zarządzanie Produkcją II Dr Janusz Sasak Poziomy zarządzania produkcją Strategiczny Taktyczny Operatywny Uwarunkowania decyzyjne w ZP Poziom strategiczny - wybór strategii - wybór systemu produkcyjnego

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK UCZESTNIKA PRAKTYK ZAWODOWYCH. realizowanych dla nauczycieli i instruktorów kształcących w zawodzie TECHNIKA LOGISTYKA

DZIENNIK UCZESTNIKA PRAKTYK ZAWODOWYCH. realizowanych dla nauczycieli i instruktorów kształcących w zawodzie TECHNIKA LOGISTYKA DZIENNIK UCZESTNIKA PRAKTYK ZAWODOWYCH realizowanych dla nauczycieli i instruktorów kształcących w zawodzie TECHNIKA LOGISTYKA HANDEL I REKLAMA W PRAKTYCE PILOTAŻOWY PROGRAM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI KSZTAŁCENIA

Bardziej szczegółowo

Wsparcie sektora nauki i innowacyjnych przedsiębiorstw w latach 2014-2020 - załoŝenia krajowego programu operacyjnego Marcin Łata Dyrektor Departamentu Zarządzania Programami Konkurencyjności i Innowacyjności

Bardziej szczegółowo

RAPORT KWARTALNY DR KENDY S.A.

RAPORT KWARTALNY DR KENDY S.A. RAPORT KWARTALNY DR KENDY S.A. ZA OKRES I KWARTAŁU 2011 ROKU od dnia 01-01-2011 roku do dnia 31-03-2011 roku Warszawa, 16 maja 2011 r. Raport kwartalny za 1 kwartał 2011 został przygotowany przez Emitenta

Bardziej szczegółowo

Biznesplan - Projekt "Gdyński Kupiec" SEKCJA A - DANE WNIOSKODAWCY- ŻYCIORYS ZAWODOWY WNIOSKODAWCY SEKCJA B - OPIS PLANOWANEGO PRZEDSIĘWZIĘCIA

Biznesplan - Projekt Gdyński Kupiec SEKCJA A - DANE WNIOSKODAWCY- ŻYCIORYS ZAWODOWY WNIOSKODAWCY SEKCJA B - OPIS PLANOWANEGO PRZEDSIĘWZIĘCIA Załącznik nr 5 do regulaminu Biznesplan - Projekt "Gdyński Kupiec" SEKCJA A - DANE WNIOSKODAWCY- ŻYCIORYS ZAWODOWY WNIOSKODAWCY SEKCJA B - OPIS PLANOWANEGO PRZEDSIĘWZIĘCIA SEKCJA C - PLAN MARKETINGOWY/ANALIZA

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie realizacji programu PHARE 2000-2003 Spójność Społeczno-Gospodarcza w Polsce

Podsumowanie realizacji programu PHARE 2000-2003 Spójność Społeczno-Gospodarcza w Polsce Podsumowanie realizacji programu PHARE 2000-2003 Spójność Społeczno-Gospodarcza w Polsce Informacja o firmie Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe Emix powstało w 1991 roku na bazie niewielkiego gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Opole, 23 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Opole, 23 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Opole, 23 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Kontrakt Terytorialny

Kontrakt Terytorialny Kontrakt Terytorialny Monika Piotrowska Departament Koordynacji i WdraŜania Programów Regionalnych Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 26 pażdziernika 2012 r. HISTORIA Kontrakty wojewódzkie 2001

Bardziej szczegółowo

Oferta Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania przez kompetencje w MSP

Oferta Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania przez kompetencje w MSP Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania przez Szanowni Państwo, Mamy przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w usłudze szkoleniowodoradczej z zakresu zarządzania kompetencjami w MSP, realizowanej

Bardziej szczegółowo

Rosyjski rynek dodatków do żywności 2011-10-12 13:54:30

Rosyjski rynek dodatków do żywności 2011-10-12 13:54:30 Rosyjski rynek dodatków do żywności 2011-10-12 13:54:30 2 Rosyjski rynek dodatków do żywności przekroczył wartość 1,5 mld USD i cechuje się dalszym stabilnym wzrostem. Obecnie na rynku dominuje głownie

Bardziej szczegółowo

Nowy Serwis Pstr gowy. Analiza Rynku Producentów Ryb ososiowatych

Nowy Serwis Pstr gowy. Analiza Rynku Producentów Ryb ososiowatych Nowy Serwis Pstr gowy Analiza Rynku Producentów Ryb ososiowatych Spis Tre ci Za enia Nowego Serwisu Historia Serwisu Pstr gowego Problemy Nowego Serwisu Pstr gowego Pozyskiwanie Danych ci galno danych

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 1 Pytanie nr 1: Czy oferta powinna zawierać informację o ewentualnych podwykonawcach usług czy też obowiązek uzyskania od Państwa

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 11/2012 Wójta Gminy Rychliki. z dnia 30 stycznia 2012 r. w sprawie wdrożenia procedur zarządzania ryzykiem w Urzędzie Gminy Rychliki

ZARZĄDZENIE NR 11/2012 Wójta Gminy Rychliki. z dnia 30 stycznia 2012 r. w sprawie wdrożenia procedur zarządzania ryzykiem w Urzędzie Gminy Rychliki ZARZĄDZENIE NR 11/2012 Wójta Gminy Rychliki z dnia 30 stycznia 2012 r. w sprawie wdrożenia procedur zarządzania ryzykiem w Urzędzie Gminy Rychliki Na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 68

Bardziej szczegółowo

Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows.

Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows. Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows. Zadaniem modułu jest wspomaganie zarządzania magazynem wg. algorytmu just in time, czyli planowanie

Bardziej szczegółowo

Formularz F-4.2.3-01-01-01 Druk firmowy Nr wydania: 03 Data wydania: 22-09-2014

Formularz F-4.2.3-01-01-01 Druk firmowy Nr wydania: 03 Data wydania: 22-09-2014 Instrument: Realizacja niektórych przedsięwzięć w zakresie promocji i wspierania eksportu lub sprzedaży na rynku wewnętrznym UE ( PRZEDSIĘWZIĘCIA PROMOCYJNE ). Cel główny wsparcia Wymagania Udzielanie

Bardziej szczegółowo

Dlaczego transfer technologii jest potrzebny MŚP?

Dlaczego transfer technologii jest potrzebny MŚP? Dlaczego transfer technologii jest potrzebny MŚP? Kamil Bromski Kierownik, Dolnośląski Ośrodek Transferu Wiedzy i Technologii Specjalista ds. transferu technologii, Agencja Rozwoju Innowacji S.A. Dolnośląski

Bardziej szczegółowo

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów Posłowie sejmowej Komisji do Spraw Kontroli Państwowej wysłuchali NIK-owców, którzy kontrolowali proces aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości skarbu państwa. Podstawą

Bardziej szczegółowo

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce JANUSZ WOJCIECHOWSKI POSEŁ DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO WICEPRZEWODNICZĄCY KOMISJI ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Tekst wystąpienia na Konferencji: "TRADYCYJNE NASIONA - NASZE DZIEDZICTWO I SKARB NARODOWY. Tradycyjne

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW 1. Zawody III stopnia trwają 150 min. 2. Arkusz egzaminacyjny składa się z 2 pytań otwartych o charakterze problemowym, 1 pytania opisowego i 1 mini testu składającego

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do zarządzania procesami biznesowymi czym są procesy biznesowe: Part 1

Wprowadzenie do zarządzania procesami biznesowymi czym są procesy biznesowe: Part 1 Wprowadzenie do zarządzania procesami biznesowymi czym są procesy biznesowe: Part 1 Listopad 2012 Organizacja funkcjonalna Dotychczas na organizację patrzono z perspektywy realizowanych funkcji. Zarząd

Bardziej szczegółowo

MotoFocus.pl - to nowoczesne rozwiązania w badaniach marketingowych

MotoFocus.pl - to nowoczesne rozwiązania w badaniach marketingowych MotoFocus.pl - dział badania rynku i opinii MotoFocus.pl jest polską firmą badawczą specjalizującą się w badaniach rynku motoryzacyjnego. Już od blisko 10 lat przeprowadzamy badania marketingowe oraz sondaże

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA ŁA CUCHA WARTO CI BIUR INFORMACJI GOSPODARCZEJ (BIG) W POLSCE

IDENTYFIKACJA ŁA CUCHA WARTO CI BIUR INFORMACJI GOSPODARCZEJ (BIG) W POLSCE IDENTYFIKACJA ŁA CUCHA WARTO CI BIUR INFORMACJI GOSPODARCZEJ (BIG) W POLSCE KAZIMIERZ PERECHUDA Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu ZBIGNIEW TELEC Zakład Organizacji i Zarz dzania Akademia Wychowania Fizycznego

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny premia dla innowacji

Kredyt technologiczny premia dla innowacji Kredyt technologiczny premia dla innowacji Bogus awa Skomska Zast pca Dyrektora Departamentu Wspierania Przedsi biorczo ci i Innowacji Warszawa, 2 pa dziernika 2009 r. Kredyt technologiczny PO Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów 1 Autor: Aneta Para Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów Jak powiedział Günter Verheugen Członek Komisji Europejskiej, Komisarz ds. przedsiębiorstw i przemysłu Mikroprzedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Wytyczne ministerialne przewidywały niekorzystny sposób rozliczania leasingu w ramach dotacji unijnych. Teraz się to zmieni.

Wytyczne ministerialne przewidywały niekorzystny sposób rozliczania leasingu w ramach dotacji unijnych. Teraz się to zmieni. Wytyczne ministerialne przewidywały niekorzystny sposób rozliczania leasingu w ramach dotacji unijnych. Teraz się to zmieni. Wytyczne ministerialne przewidywały niekorzystny sposób rozliczania leasingu

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego CZĘŚĆ I - DANE OSOBOWE (*wypełnienie obowiązkowe) imię i nazwisko*: tel. / faks: e-mail*: wyrażam

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2014 Wprowadzenie Prezentowane dane dotyczą szacunkowej

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, dnia 11 lutego 2011 r. MINISTER FINANSÓW ST4-4820/109/2011 Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Biuro Karier Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie, zwane dalej BK EWSPA to

Bardziej szczegółowo

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015 CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015 Najwyższy wzrost od Q2 2005 Poziom zadowolenia polskich konsumentów w Q3 15 wyniósł 80 punktów, tym samym wzrósł o 10 punktów względem

Bardziej szczegółowo

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które Oddział Powiatowy ZNP w Gostyninie Uprawnienia emerytalne nauczycieli po 1 stycznia 2013r. W związku napływającymi pytaniami od nauczycieli do Oddziału Powiatowego ZNP w Gostyninie w sprawie uprawnień

Bardziej szczegółowo

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej polegającej na rozwoju działalności gospodarczej Lp. 1. 2. 3. 4. Nazwa kryterium Liczba miejsc pracy utworzonych w ramach operacji i planowanych do utrzymania przez okres nie krótszy niż 3 lata w przeliczeniu

Bardziej szczegółowo

DZENIE RADY MINISTRÓW

DZENIE RADY MINISTRÓW Dz. U. 2007 Nr 210, poz. 1522 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 31 października 2007 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis na uzyskanie certyfikatu wyrobu wymaganego na rynkach zagranicznych Na

Bardziej szczegółowo

Postrzeganie reklamy zewnętrznej - badania

Postrzeganie reklamy zewnętrznej - badania Według opublikowanych na początku tej dekady badań Demoskopu, zdecydowana większość respondentów (74%) przyznaje, że w miejscowości, w której mieszkają znajdują się nośniki reklamy zewnętrznej (specjalne,

Bardziej szczegółowo

13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych.

13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych. 13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych. Przyjęte w ustawie o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców rozwiązania uwzględniły fakt, że

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie.

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie. Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie Definicje: Ilekro w niniejszym Regulaminie jest mowa o: a) Funduszu

Bardziej szczegółowo

URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW

URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Wyniki monitorowania pomocy publicznej udzielonej spółkom motoryzacyjnym prowadzącym działalność gospodarczą na terenie specjalnych stref ekonomicznych (stan na

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi KRZYSZTOFA JURGIELA. Warszawa, 26 lutego 2016 r.

Konferencja prasowa. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi KRZYSZTOFA JURGIELA. Warszawa, 26 lutego 2016 r. Konferencja prasowa Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi KRZYSZTOFA JURGIELA Realizacja exposé Ochrona polskiej ziemi Pakt dla obszarów wiejskich Ubezpieczenia rolnicze Płatności bezpośrednie Nowa inspekcja

Bardziej szczegółowo

FB.6.ZT.0932-25/2010 Szczecin, dnia lipca 2010 r. Wystąpienie pokontrolne

FB.6.ZT.0932-25/2010 Szczecin, dnia lipca 2010 r. Wystąpienie pokontrolne WOJEWODA ZACHODNIOPOMORSKI FB.6.ZT.0932-25/2010 Szczecin, dnia lipca 2010 r. Pan Jan Owsiak Burmistrz Świdwina Wystąpienie pokontrolne Na podstawie art. 36 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie

Bardziej szczegółowo

Grodno S.A. w drodze na NewConnect. IPO Day, 11.01.2011

Grodno S.A. w drodze na NewConnect. IPO Day, 11.01.2011 Grodno S.A. w drodze na NewConnect IPO Day, 11.01.2011 Zastrzeżenia prawne W niniejszej prezentacji zostały wykorzystane źródła informacji, które Grodno S.A. (dalej: Spółka, Grodno) uznaje za wiarygodne

Bardziej szczegółowo

Środki unijne dla branży transportowej. Bezpłatny kurs EFS

Środki unijne dla branży transportowej. Bezpłatny kurs EFS Środki unijne dla branży transportowej. Bezpłatny kurs EFS Celem głównym projektu jest podniesienie kwalifikacji z zakresu wdrażania rozwiązań proekologicznych u pracowników przedsiębiorstw branży TSL.

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13 Zapytanie ofertowe - Działanie PO IG 8.2 Warszawa, dnia 13.12.2013 r. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DO ZAPYTANIA KE1/POIG 8.2/13 ISTOTNE INFORMACJE O PROJEKCIE: Celem projektu "Wdrożenie zintegrowanego systemu

Bardziej szczegółowo

Strategia Grupy Kapitałowej PGZ. na lata 2015-2030

Strategia Grupy Kapitałowej PGZ. na lata 2015-2030 Strategia Grupy Kapitałowej PGZ na lata 2015-2030 Strategia Grupy Kapitałowej PGZ na lata 2015-2030 Misja Zapewniamy nowoczesne rozwiązania dla bezpieczeństwa. Wizja Jesteśmy narodowym koncernem w pierwszej

Bardziej szczegółowo

A. Informacje dotyczące podmiotu, któremu ma A1) Informacje dotyczące wspólnika spółki cywilnej być udzielona pomoc de minimis 1)

A. Informacje dotyczące podmiotu, któremu ma A1) Informacje dotyczące wspólnika spółki cywilnej być udzielona pomoc de minimis 1) FORMULARZ INFORMACJI PRZEDSTAWIANYCH PRZY UBIEGANIU SIĘ O POMOC DE MINIMIS Stosuje się do de minimis udzielanej na warunkach określonych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa Zamawiający: Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej 00-662 Warszawa, ul. Koszykowa 75 Przedmiot zamówienia: Produkcja Interaktywnej gry matematycznej Nr postępowania: WMiNI-39/44/AM/13

Bardziej szczegółowo

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 w celu wszczęcia postępowania i zawarcia umowy opłacanej ze środków publicznych 1. Przedmiot zamówienia:

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN dokonywania okresowych ocen kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w Miejskim Przedszkolu Nr 5 w Ciechanowie.

REGULAMIN dokonywania okresowych ocen kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w Miejskim Przedszkolu Nr 5 w Ciechanowie. REGULAMIN dokonywania okresowych ocen kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w Miejskim Przedszkolu Nr 5 w Ciechanowie. 1 1. Okresowym ocenom kwalifikacyjnym podlegają pracownicy zatrudnieni

Bardziej szczegółowo

System p atno ci rodków europejskich

System p atno ci rodków europejskich System p atno ci rodków europejskich w ustawie o finansach publicznych rodki europejskie art. 5 rodki europejskie - rozumie si przez to rodki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1, 2 i 4; 1) rodki pochodz

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ

INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ Część ogólna Tekst obowiązujący od dnia:. SPIS TREŚCI I.A. Postanowienia ogólne... 3 I.B. Podstawy prawne opracowania IRiESD... 3 I.C. Zakres przedmiotowy

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA EUROPEJSKI INSTYTUT INŻYNIERII BIOMEDYCZNEJ

FUNDACJA EUROPEJSKI INSTYTUT INŻYNIERII BIOMEDYCZNEJ FUNDACJA EUROPEJSKI INSTYTUT INŻYNIERII BIOMEDYCZNEJ (fragment statutu) Celem Fundacji jest: a) tworzenie efektu synergii pomiędzy projektami realizowanymi na poziomie krajowym i w innych regionach; b)

Bardziej szczegółowo

T.C. DĘBICA S.A. (1) Firma Oponiarska DĘBICA S.A. Wyniki finansowe 2007 r. i perspektywy 2008 r. Warszawa, 15 lutego 2008 r. T.C. DĘBICA S.A. (2) Executive summary Przychody ze sprzedaży w 2007 r. wyniosły

Bardziej szczegółowo

Gospodarowanie mieniem Województwa

Gospodarowanie mieniem Województwa Projekt pn. Budowa zintegrowanego systemu informatycznego do zarządzania nieruchomościami Województwa Małopolskiego i wojewódzkich jednostek organizacyjnych 1/13 Gospodarowanie mieniem Województwa Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Zamówienia publiczne w PKP PLK S.A. w obszarze inwestycji kolejowych. Warszawa, 10 maja 2016 r.

Zamówienia publiczne w PKP PLK S.A. w obszarze inwestycji kolejowych. Warszawa, 10 maja 2016 r. Zamówienia publiczne w PKP PLK S.A. w obszarze inwestycji kolejowych Warszawa, 10 maja 2016 r. Główne cele i misja PLK Spółka PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. jest administratorem infrastruktury kolejowej.

Bardziej szczegółowo

R O Z P O R ZĄDZENIE M I N I S T R A N A U K I I S Z K O L N I C T WA W YŻSZEGO 1) z dnia... 2015 r.

R O Z P O R ZĄDZENIE M I N I S T R A N A U K I I S Z K O L N I C T WA W YŻSZEGO 1) z dnia... 2015 r. R O Z P O R ZĄDZENIE Projekt 02.06.2015 r. M I N I S T R A N A U K I I S Z K O L N I C T WA W YŻSZEGO 1) z dnia... 2015 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków

Bardziej szczegółowo

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków IV Ogólnopolska Konferencja Normalizacja w Szkole Temat wiodący Normy wyrównują szanse Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego Łódź, ul. Kopcińskiego 29 Normy szansą dla małych

Bardziej szczegółowo

STAN REALIZACJI REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA 2007-2013

STAN REALIZACJI REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA 2007-2013 STAN REALIZACJI REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO NA LATA 2007-2013 2013 Kontekst KRAJOWEJ REZERWY WYKONANIA Bogdan Kawałko Dyrektor Departamentu Strategii i Rozwoju Regionalnego

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

Nowości w module: BI, w wersji 9.0

Nowości w module: BI, w wersji 9.0 Nowości w module: BI, w wersji 9.0 Copyright 1997-2009 COMARCH S.A. Spis treści Wstęp... 3 Obszary analityczne... 3 1. Nowa kostka CRM... 3 2. Zmiany w obszarze: Księgowość... 4 3. Analizy Data Mining...

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 608/2011. z dnia 19 maja 2011 roku

Uchwała nr 608/2011. z dnia 19 maja 2011 roku Uchwała nr 608/2011 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 19 maja 2011 roku w sprawie: rozstrzygnięcia otwartego konkursu ofert na realizację, w formie wspierania, zadań publicznych Województwa Wielkopolskiego

Bardziej szczegółowo

DB Schenker Rail Polska

DB Schenker Rail Polska DB Schenker Rail Polska Bariery rozwoju transportu kolejowego w Polsce DB Schenker Rail Polska Zbigniew Pucek Członek Zarządu ds. Bocznic i Kolei Przemysłowych Członek Zarządu ds. Sprzedaży, Sosnowiec,

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG LP Działanie Poprzednie brzmienie Aktualne brzmienie 1. 1.4-4.1 Projekt obejmuje badania przemysłowe i/lub prace rozwojowe oraz zakłada wdroŝenie

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Anna Salata 0 1. Zaproponowanie strategii zarządzania środkami pieniężnymi. Celem zarządzania środkami pieniężnymi jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Strona1 Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej (WOES) to Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej Wysokiej Jakości akredytowany przez

Bardziej szczegółowo

Lublin, 19.07.2013. Zapytanie ofertowe

Lublin, 19.07.2013. Zapytanie ofertowe Lublin, 19.07.2013 Zapytanie ofertowe na wyłonienie wykonawcy/dostawcy 1. Wartości niematerialne i prawne a) System zarządzania magazynem WMS Asseco SAFO, 2. usług informatycznych i technicznych związanych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr 103/2012 Burmistrza Miasta i Gminy Skawina z dnia 19 czerwca 2012 r. PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO MÓDL SIĘ TAK, JAKBY WSZYSTKO ZALEśAŁO OD

Bardziej szczegółowo

Teorie handlu. Teoria cyklu życia produktu Vernona

Teorie handlu. Teoria cyklu życia produktu Vernona Teorie handlu Teoria cyklu życia produktu Vernona Teoria cyklu życia produktu Zgodnie z tą teorią lokalizacja produkcji zmienia się z jednych krajów na inne; Zmiany te zależą od poziomu rozwoju kraju i

Bardziej szczegółowo

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300?

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Zadania powtórzeniowe I Adam Narkiewicz Makroekonomia I Zadanie 1 (5 punktów) Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Przypominamy

Bardziej szczegółowo

Wyniki i strategia Grupy NG2

Wyniki i strategia Grupy NG2 Wyniki i strategia Grupy NG2 Wyniki Grupy NG2 w I kwartale stanowią bardzo dobry prognostyk na cały rok. W roku Grupa NG2 zwiększ y znacząco tempo ekspansji, umacniając się na poz ycji zdecydowanego lidera

Bardziej szczegółowo

Akademia Rodzinnych Finansów

Akademia Rodzinnych Finansów Akademia Rodzinnych Finansów Program edukacyjny zainicjowany przez Provident Polska w drugiej połowie 2007 roku. Ma na celu szerzenie wiedzy, rozwijanie umiejętności i kształtowanie pozytywnych nawyków

Bardziej szczegółowo

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ W SEKTORZE ODZIEŻOWO-TEKSTYLNYM

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ W SEKTORZE ODZIEŻOWO-TEKSTYLNYM REKOMENDACJE W roku 2015 kancelaria SADKOWSKI I WSPÓLNICY została wyróżniona w corocznym rankingu prestiżowym zestawieniu kancelarii prawniczych, rekomendowanych przez Klientów Kancelarii oraz inne firmy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 173/ 354 /2010 Zarządu Powiatu Złotowskiego z dnia 3 marca 2010 roku

UCHWAŁA NR 173/ 354 /2010 Zarządu Powiatu Złotowskiego z dnia 3 marca 2010 roku UCHWAŁA NR 173/ 354 /2010 w sprawie: przystąpienia do realizacji projektu unijnego pn. "Zawód kierowcy nadzieją na lepsze jutro" Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 17 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca

Bardziej szczegółowo

Ryzyko w transakcjach eksportowych

Ryzyko w transakcjach eksportowych Ryzyko w transakcjach eksportowych Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie Kim jesteśmy? KUKE jest spółką akcyjną z przeważającym udziałem Skarbu Państwa Ministerstwo Finansów 87,85% Bank Gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie systemu Inteligentnego Opomiarowania (AMI) w Energa-Operator. 8 grudnia 2010

Wdrożenie systemu Inteligentnego Opomiarowania (AMI) w Energa-Operator. 8 grudnia 2010 Wdrożenie systemu Inteligentnego Opomiarowania (AMI) w Energa-Operator 8 grudnia 2010 Agenda Cel i zakres wdrożenia Inteligentnego Opomiarowania Status projektu Standaryzacja i interoperacyjność Kluczowe

Bardziej szczegółowo

VENDING. Oferta handlowo - usługowa. Tel.: +48 602 74 37 74 Fax: +48 12 444 15 19. ul. Strażacka 39, 30-737 Kraków NIP: 679 299 98 37

VENDING. Oferta handlowo - usługowa. Tel.: +48 602 74 37 74 Fax: +48 12 444 15 19. ul. Strażacka 39, 30-737 Kraków NIP: 679 299 98 37 VENDING Oferta handlowo - usługowa Vendeo - Vending Solutions Grupa Clean24.pl ul. Strażacka 39, 30-737 Kraków NIP: 679 299 98 37 Tel.: +48 602 74 37 74 Fax: +48 12 444 15 19 E-mail: info@vendeo.pl Web:

Bardziej szczegółowo

Województwo Lubuskie, 2016 r.

Województwo Lubuskie, 2016 r. Województwo Lubuskie, 2016 r. Kursy kwalifikacyjne, szkolenia doskonalące dla nauczycieli w zakresie tematyki związanej z nauczanym zawodem. Studia podyplomowe itp. Np. uczelnie wyższe w przypadku szkoleń

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Warszawa, 16.09.2014 r. ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa Dyrektor Generalny

MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Warszawa, 16.09.2014 r. ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa Dyrektor Generalny MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Warszawa, 16.09.2014 r. ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa Dyrektor Generalny BDGzp-2126B-74/ES/14 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie przedmiotowego zamówienia dot.

Bardziej szczegółowo