@ Ciągniki Roku Termoizolacja budynków inwentarskich i magazynów SIŁA DOŚWIADCZENIA. Siatka do pras rolujących

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "@ www.wrp.pl. Ciągniki Roku 2015. Termoizolacja budynków inwentarskich i magazynów SIŁA DOŚWIADCZENIA. Siatka do pras rolujących"

Transkrypt

1 SIATKA DO PRAS ROLUJĄCYCH OSZCZĘDNOŚĆ WYDAJNOŚĆ WYTRZYMAŁOŚĆ tel.: Siatka do pras rolujących QQNr 12/2014 (115) bezpłatny miesięcznik ogólnopolski ISSN: Ciągniki Roku 2015 Sześć miesięcy trwało wybranie najlepszych maszyn w konkursie na najlepszy ciągnik roku 2015 TOTY Po długich naradach, niezależne jury wybrało zwycięzców. Który ciągnik okazał się być tym najlepszym? tel: (43) Wybór najlepszego ciągnika to długotrwały proces jury tego prestiżowego konkursu przez pół roku zaangażowane było w analizowanie i testowanie w polu maszyn wszystkich uczestników konkursu. W konkursie zwyciężył ciągnik Case IH Magnum 380 CVX. Tytuł Najlepszy Ciągnik Specjalistyczny 2015 finalnie zdobył nowy traktor T3F marki New Holland. Z kolei nagroda za najlepszy design trafiła do Deutz Fahr 9340 TTV. Czytaj s. 15 Termoizolacja budynków inwentarskich i magazynów REKLAMA A Ty jak zaczynasz Przydatne uprawnienia Formalnie do indywidualnej wycinki drzew nie są potrzebne żadne uprawnienia, świadectwa lub certyfikaty. Jednak jest to na tyle skomplikowana i niebezpieczna czynność, że warto takowe zdobyć. Działania w zakresie usuwania i pielęgnacji drzew reguluje Ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody wraz z późniejszymi zmianami. Wg niej usunięcie drzew lub krzewów liczących powyżej 10 lat wymaga zezwolenia, nawet jeśli są to samosiejki lub drzewa i krzewy obumarłe. Natomiast zabiegi pielęgnacyjno sanitarne nie wymagają pozwolenia. Niemniej ich zakres został ściśle określony i obejmuje m.in. usuwanie obumarłych, nadłamanych lub wchodzących w kolizje z obiektami budowlanymi albo urządzeniami technicznymi gałęzi oraz kształtowanie i utrzymywanie kształtu korony drzewa. Czytaj s. 11 Szkody łowieckie poradnik W związku z pojawiającymi się wieloma pytaniami i problemami z szacowaniem szkód łowieckich potrzebna jest rzetelna i praktyczna wiedza na ten temat. Pozwoli to na uniknięcie wielu nieporozumień i nerwów, zarówno ze strony rolników jak i myśliwych. Mamy nadzieję, że ta publikacja będzie w tym pomocna. Czytaj s. 8 SIŁA DOŚWIADCZENIA Pojemność od do litrów (1 oś) Pojemność od do litrów (2 osie) Zbiornik całkowicie ocynkowany Tetra-CAP Rama wąska ocynkowana Szerokie koła Przechył trójstronny 5 modeli 7-14,5 m³ SKONTAKTUJ SIĘ Z DEALEREM: tel

2 Strona 2 Informacje - Wiadomości Rolnicze Polska Grudzień 2014 (nr 115) Ważne daty dla rolników To nowa rubryka, w której przypominamy o terminarzu istotnych działań dla prowadzących działalność rolniczą. QQDopłaty ONW oraz płatności rolnośrodowiskowe: Wnioski o przyznanie dopłat ONW i płatności rolnośrodowiskowych rolnicy składają co roku wiosną na wspólnym formularzu wraz z wnioskami o przyznanie dopłat bezpośrednich. Kto złoży je w terminie od 15 marca do 15 maja może liczyć na otrzymanie należnych mu dopłat w pełnej wysokości. Natomiast w przypadku dostarczenia wniosków od 16 maja do 9 czerwca należne dopłaty są pomniejszane o 1% za każdy roboczy dzień opóźnienia. W tym roku wnioski o przyznanie dopłat ONW złożyło 736 tys. rolników, natomiast o płatności rolnośrodowiskowe ubiegało się blisko 114 tys. gospodarzy. Więcej informacji na QDopłaty Q do materiału siewnego: Agencja Rynku Rolnego już w czerwcu br. zakończyła przyjmowanie wniosków o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany mającej charakter pomocy de minimis w rolnictwie. Kolejny termin składania wniosków o dopłaty do materiału siewnego rozpocznie się 15 stycznia 2015 r. W powyższym terminie będzie można ubiegać się o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany (zakupionego i wysianego/wysadzonego w okresie od 15 lipca 2014 r. do 15 czerwca 2015 r.): zbóż ozimych, zbóż jarych, roślin strączkowych, ziemniaka, mieszanek zbożowych i pastewnych (sporządzonych z gatunków roślin objętych systemem dopłat, z wyłączeniem ziemniaka). Więcej informacji na QNowy Q nabór wniosków o przyznanie pomocy rolnikom, których gospodarstwa ucierpiały w 2013 lub 2014 r. w wyniku klęsk żywiołowych Rolnicy, którzy w 2013 lub 2014 r. ponieśli duże straty w swoich gospodarstwach na skutek np. powodzi,wymarznięcia upraw, czy huraganu mogą składać wnioski o przyznanie pomocy na wznowienie produkcji. Od 14 listopada do 19 grudnia 2014 r. można składać w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnioski o przyznanie pomocy z działania Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata Termin i warunku ubiegania się o taką pomoc podał do publicznej wiadomości prezes ARiMR Andrzej Gross 30 października 2014 r. za pośrednictwem dziennika ogólnopolskiego oraz portalu internetowego agencji. Wnioski o taką pomoc można składać osobiście albo przez upoważnioną osobę bezpośrednio w Oddziale Regionalnym ARiMR właściwym ze względu na miejsce realizacji operacji lub w swoim Biurze Powiatowym ARiMR. Wnioski można również wysłać na adres właściwego OR ARiMR przesyłką rejestrowaną, nadaną w placówce Poczty Polskiej. W tegorocznym naborze o pomoc mogą ubiegać się rolnicy, którzy ponieśli w 2013 lub 2014 roku straty w wyniku działania następujących zdarzeń losowych: przymrozków wiosennych co oznacza szkody spowodowane przez obniżenie się temperatury poniżej 0 C, powstałe w okresie od 15 kwietnia do 30 czerwca, polegające na całkowitym lub częściowym zniszczeniu roślin lub całkowitej utracie plonu lub jego części; ujemnych skutków przezimowania, suszy, powodzi, zalania terenów w następstwie podniesienia się poziomu wód płynących lub stojących, zalania terenów wskutek deszczu nawalnego, spływu wód po zboczach lub stokach na terenach górskich i podgórskich, deszczu nawalnego, obsunięcia się ziemi, zapadania się ziemi, usuwania się ziemi, lawiny, gradu, huraganu, pioruna. Więcej informacji na Źródło: ARiMR, ARR, MRiRW Czy opłacało nam się małżeństwo z UE? Czas biegnie nieubłaganie. Dopiero co martwiliśmy się, spoglądając na pola, jakie będą żniwa. Dziś o zbiorach już niemal każdy zapomniał. Teraz dogląda ozimin, jest nieco więcej czasu. Inaczej w produkcji zwierzęcej. Tutaj nie ma wytchnienia. Zwierzęta same sobie jeść nie zrobią. Życie rolnika podporządkowane jest surowym cyklom i w tej kwestii od wieków niewiele się zmieniło. Żeby wyprodukować mąkę, trzeba zasiać zboże, potem je zebrać, przemielić. Żeby zjeść porcję mięsa trzeba nakarmić świnię, później ją zabić, a półtusze podzielić na porcje lub wyprodukować wędliny. Żeby ktoś mógł napić się mleka, trzeba karmić krowę, doić ją, zadbać o jej dobrostan. Wszystko wydaje się takie banalne, ale warto niekiedy przypomnieć sobie, że proces produkcji żywności to kluczowe dla człowieka zadanie. Kamieniami żołądka się nie nakarmi głosi stare powiedzenie. Jakże prawdziwe, i choć proste, oczywiste, to jednak pełne głębokiego sensu. Koniec roku to zawsze dobry moment do podsumowań. Każdy w domu pewno przez chwilę zaduma się nad tym, co było i w duchu będzie życzył sobie, aby następny rok przynajmniej nie był gorszy. Koniec roku zawsze jest dobry do podliczeń, szczególnie ten, który pożegnamy za kilka tygodni. W maju minęło bowiem 10 lat, odkąd Polska jest w Unii Europejskiej. A to właśnie w rolnictwie przyjaźń z Zachodem najwięcej poczyniła zmian. Z jednej strony, doszło do modernizacji, zwiększenia jakości i konkurencyjności polskiego rolnictwa, ale z drugiej, do poważnej, ekonomicznej i społecznej restrukturyzacji, często dla wielu oznaczającej wykluczenie z branży. Faktem jest, że na wieś spłynęły ogromne pieniądze choć nie należy zapominać, że nikt ich nie dał nam za darmo. Płacimy składki do Brukseli, a wiele programów pomocowych, z których korzystają rolnicy mają charakter produktów kredytowych, bądź wymagały tego typu zabezpieczenia ze strony gospodarzy. Czy polscy rolnicy zarobili na wejściu do UE czy też stracili? Na to pytanie każdy z państwa, patrząc z okna na swoje gospodarstwo musi odpowiedzieć sobie sam. Bo oczywiście, gdy wczytamy się w podsumowania, jakich dokonały w maju instytucje odpowiedzialne za wprowadzanie nowych przepisów i obsługę dopłat, wszystko będzie przedstawione w różowych kolorach. Miażdżąco brzmią też dane liczbowe, którymi machają euroentuzjaści tylko za pośrednictwem ARiMR, na polską wieś przez 10 lat spłynęło w postaci różnych programów 200 miliardów złotych napisała agencja, świętując jubileusz konsumowania Wspólnej Polityki Rolnej przez Polskę. Warto jednak zastanowić się przez chwilę nie tylko nad tym, co rolnicy dostali, a raczej zostało im zrekompensowane, ale co z tego będą miały przyszłe pokolenia? To trudne pytanie. Z pewnością nie da się na nie jednoznacznie odpowiedzieć. Trzeba jednak spróbować, chociażby po to, by nabrać wewnętrznego przekonania, czy polska wieś idzie w dobrym kierunku... Bo z jednej strony widzimy nowoczesne gospodarstwa, z drugiej biedę na wsi i rzucającą się wciąż w oczy dysproporcję w poziomie życia pomiędzy miastem, a obszarami wiejskimi. I z tym chyba, Polska, będąc w UE, sobie nie poradziła... Z okazji zbliżających się Świąt Bożego Narodzenia oraz Nowego Roku 2015 redakcja WRP życzy wszystkim mieszkańcom wsi, szczególnie tym podejmującym trud produkcji żywności, aby w przyszłym roku starczyło im zdrowia i sił do pracy, a włożonego wysiłku nie zniweczyła pogoda. Życzymy również wszystkim gospodarzom, tym posiadającym małe rodzinne gospodarstwa, jak i te duże, handlowe, aby na rynku nigdy nie brakowało zapotrzebowania na ich produkty, a rynek rolny był łaskawy wyceniając dostarczone płody gwarantując zysk dający satysfakcję z włożonej pracy. Zespół redakcji Wiadomości Rolnicze Polska Wydawca: Wiadomości Rolnicze Polska Sp. z o.o. Adres: ul. Konstytucji 3 Maja 30, Goleniów NIP: Sąd Rejonowy w Szczecinie, XVII Wydział Gospodarczy KRS KRS: Internet: Redakcja gazety: Tel: Fax: REDAKCJA Per Jørgensen, prezes, tel , Anna Arabska, p. o. redaktora naczelnego tel , kom , Agata Mówińska, p. o. sekretarza redakcji, tel , Renata Struzik, dziennikarz, tel , Klaudiusz Madeja, dziennikarz techniczny, tel , MARKETING Lidia Janiak, marketing, tel , kom , Tomasz Olejniczak, marketing, kom , Paweł Kochanek, grafika, dtp, tel , Mariusz Sojka, webmaster, KONSULTANCI prof. dr hab. inż. Aleksander Lisowski, prof. dr hab. Tadeusz Barowicz, prof. dr hab. Kazimierz Jabłoński, dr Anna Kocoń, dr inż. Tomasz Erlichowski WSPÓŁPRACA Jacek Białek, Anna Nieróbca, Adam Kupczyk Korekta Joanna Rejman Miesięcznik ogólnopolski Druk: Nakład: Seregni Printing Group Sp. z o.o. Drukarnia w Sosnowcu ul. Nowopogońska egz. Redakcja zastrzega sobie prawo do skracania i adiustacji tekstów oraz zmiany ich tytułów. Wyrażane opinie są poglądami autorów i nie zawsze odzwierciedlają stanowisko redakcji. Redakcja zastrzega sobie także prawo odmowy przyjęcia reklamy lub ogłoszenia. Za treść reklam, ogłoszeń i listów redakcja i wydawca nie odpowiadają.

3 Grudzień 2015 (nr 115) Reklama - Wiadomości Rolnicze Polska Strona 3

4 Strona 4 Uprawa - Wiadomości Rolnicze Polska Grudzień 2014 (nr 115) Popraw plonowanie zbóż Polska jest jednym z największych eksporterów zboża w Europie, od 3 lat sprzedajemy za granicę ponad 3 mln ton, w ostatnim sezonie aż 4,3 mln ton. Dlatego warto wiedzieć, jak żywić i nawozić rośliny, aby zbierane plony były coraz większe. Gatunkami zbóż najczęściej uprawianymi w naszym kraju są pszenica, żyto, pszenżyto i jęczmień. I mimo, że przeciętne ceny zbóż w roku 2014 roku były niższe od tych notowanych w roku ubiegłym, to według szacunków Głównego Urzędu Statystycznego, zbiory zbóż podstawowych z mieszankami zbożowymi wstępnie ocenia się na 25,7 26,8 mln t, tj. o 6 10% więcej od zbiorów ubiegłorocznych i o 3% do ponad 7% więcej od średniej z lat QQOgólnie rzecz biorąc Ogólna sytuacja na międzynarodowych rynkach powoduje, że w dłuższej perspektywie należy się spodziewać spadków cen zbóż. Szczególnego znaczenia dla opłacalności produkcji Beata Jurga Zakład Żywienia Roślin i Nawożenia IUNG-PIB w Puławach nabiera zatem zbilansowane żywienie, zapewniające roślinom odpowiednią ilość składników, by osiągnąć zamierzone efekty i jednocześnie ograniczyć lub wyeliminować straty ekonomiczne i szkodliwy wpływ przenawożenia na środowisko. Kwaśny odczyn gleb powoduje zmniejszenie przyswajalności zastosowanych składników pokarmowych roślin, zwłaszcza fosforu, magnezu czy molibdenu. Z tego względu, pierwszym zabiegiem przed ustaleniem dawek nawozowych powinno być doprowadzenie gleby do odczynu optymalnego dla danej uprawy. QQPierwszy krok Rośliny uprawiane na glebach kwaśnych nie tylko dają niższe plony, ale są również gorszej jakości. Jęczmień i pszenica to zboża stosunkowo dobrze reagujące na wapnowanie, dając nawet 15% zwyżkę plonów po zastosowaniu wapnowania na glebach kwaśnych. Słabiej reaguje owies i żyto. Kukurydza, która źle znosi zakwaszenie, bardzo silnie reaguje na wapnowanie tu poprawa plonowania może sięgnąć nawet 25%. Optymalny termin wysiewu wapna przypada na okres od zbioru przedplonu na ścierń, pod podorywkę. Mniej korzystnym, ale częściej stosowanym w praktyce, jest wapnowanie późnojesienne pod orkę przedzimową. Dawki wapnowania należy ustalać w oparciu o wyniki analiz glebowych i rozpoznaną kategorię agronomiczną gleby. QQPrzechodząc do sedna Rośliny pobierają składniki pokarmowe z nawozów oraz z puli dostępnych składników z gleby. Ilość składników, jakie należy dostarczyć roślinom w nawozach, jest uzależniona od ilości dostępnych składników nawozowych w glebie TABELA. ZALECANE DAWKI NAWOZÓW MINERALNYCH (KG/HA) W ZALEŻNOŚCI OD PROGNOZOWANEGO PLONU UPRAW NA GLEBACH O ŚREDNIEJ ZASOBNOŚCI SKŁADNIKÓW POKARMOWYCH ROŚLINA PLON T/HA AZOT (N) FOSFOR (P2O5) POTAS (K2O) MAGNEZ (MGO) Zboża ozime Pszenica Żyto Pszenżyto Jęczmień oraz od zapotrzebowania roślin w dany składnik. Znajomość zasobności gleby pozwala wyznaczyć orientacyjną dawkę nawozu. Jeżeli zboża uprawiane są na glebach o bardzo niskiej zawartości P (fosforu) i K (potasu), dawki tych nawozów należy zwiększyć odpowiednio o 50 i 25%, w celu odbudowy glebowej puli składnika, zaś w warunkach bardzo wysokiej lub wysokiej zawartości P i K w glebie, dawki można zmniejszyć o 50 i 25%. QQDRIS, czyli innowacje Jedną z nowoczesnych metod doradztwa nawozowego (nieobecna w Polsce), jest zintegrowany system diagnostyki i zaleceń Diagnosis and Recommendation Integrated System. System DRIS służy do oceny stanu zaopatrzenia roślin w składniki pokarmowe, opierając się na bardzo obszernych danych eksperymentalnych o zawartości pierwiastków w określonych fazach rozwojowych rośliny i wysokości plonów określonego gatunku rośliny uprawnej. Matematycznie wyznaczane indeksy DRIS są względną miarą niedoboru lub nadmiaru składników pokarmowych oraz względną miarą zaopatrzenia roślin w składniki pokarmowe. DRIS daje podstawę do określenia, który pierwiastek może być czynnikiem limitującym plonowanie, a dodatkowo rozpoznaje rodzaj ograniczenia plonowania i wskazuje na prawdopodobieństwo reakcji plonowania na zastosowanie tego pierwiastka. W praktycznym zastosowaniu metoda DRIS jest prosta, gdyż sprowadza się do oznaczenia określonych pierwiastków w roślinie i wprowadzenia danych do obliczenia programem komputerowym z odpowiednim algorytmem obliczeniowym, a wyniki jako indeksy DRIS i M DRIS otrzymuje się natychmiast. n Zagrożenie ozimin pleśnią śniegową Wysoka temperatura oraz wilgotność powietrza to warunki pogodowe, które sprzyjają rozwojowi pleśni śniegowej jednej z najgroźniejszych chorób złego zimowania. W naszych warunkach klimatycznych, za głównego sprawcę pleśni śniegowej uważany jest grzyb Microdochium nivale (syn. Fusarium nivale), patogen niewyspecjalizowany, którego jedna rasa może porażać kilka odmian danego gatunku zboża. Największe zagrożenie ze strony choroby można zaobserwować w uprawie żyta i pszenżyta. Również jęczmień ozimy jest bardzo silnie atakowany przez ten patogen. QQObjawy Pierwszym sygnałem, świadczącym o porażeniu uprawy, są nierównomierne wschody roślin oraz widoczne luki w łanie. Lustrując zaatakowaną uprawę, można zauważyć skręcone i zdrobniałe siewki, pokryte białoróżową watowatą grzybnią. Pleśń uszkadza węzeł krzewienia, dlatego wiosną, po zniknięciu okrywy śnieżnej, widać place zamarłych roślin pokrytych brudnobiałym lub jasnoróżowym nalotem grzybni i zarodników. Silne mgr Jagoda Strzelińska dr inż. Zuzanna Sawinska Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu porażenie źdźbeł skutkuje wydaniem kłosów pustych lub ze zredukowaną ilością ziarniaków. Przy dużym nasileniu choroby, straty w plonie ziarna mogą sięgać nawet 50%. Poza długo zalegającą okrywą śnieżną, czynnikami, które również sprzyjają silnemu rozwojowi choroby, jest zbyt gęsty siew, przenawożenie azotem oraz przedłużająca się wegetacja jesienna. Czynniki te mogą spowodować zbyt wybujały wzrost roślin przed spoczynkiem zimowym, co w konsekwencji czyni uprawę bardziej podatną na atak patogenu. Aby zapobiec atakowi choroby, ważna jest prawidłowa agrotechnika. Istotnym elementem ograniczającym rozwój choroby jest dokładne przyorywanie resztek pożniwnych, które mogą być źródłem infekcji. QQZapobieganie Wysiewanie zbóż w monokulturze również sprzyja rozwojowi choroby, dlatego należy w miarę możliwości tego unikać. Najlepszym rozwiązaniem jest stosowanie płodozmianu z roślinami nie zbożowymi. Bardzo ważnym elementem jest również jakość materiału siewnego oraz dobór odpowiedniej odmiany. Niestety, plantatorzy zapominają, że własny materiał siewny jest często pierwotnym źródłem infekcji, dlatego tylko stosowanie sprawdzonego, kwalifikowalnego materiału pozwala w dużym stopniu wyeliminować tę drogę infekcji. QQWczesne wysianie roślin stwarza dogodne warunki do porażenia pleśnią śniegową. Kolejną czynnością, pozwalającą ograniczyć możliwość wystąpienia pleśni śniegowej, jest stosowanie odmian na nią odpornych. Spośród bogatej oferty gatunków pszenżyta i żyta można znaleźć te o dużej odporności na chorobę. Podobnie, jak w przypadku każdej rośliny uprawnej, sposobem zapobiegania porażeniu we wczesnych stadiach rozwojowych rośliny, jest zaprawianie nasion. Na rynku dostępny jest szereg zapraw nasiennych, zawierających różne substancje aktywne, zapobiegających pleśni śniegowej. Bardzo popularnymi substancjami aktywnymi, stosowanymi do zaprawiania nasion, są: tebukonazol, fluchikonazol oraz tritikonazol, należące do grupy triazoli. Należy pamiętać jednak, że samo zaprawianie ziarna nie wystarczy. Okres ochrony siewek przez substancję aktywną, zawartą w zaprawie, trwa do ósmego tygodnia wegetacji. Po tym czasie jesteśmy zdani na przebieg warunków atmosferycznych, które mogą być mniej lub bardziej sprzyjające rozwojowi choroby. Biorąc pod uwagę ciepłą i wilgotną jesień, można się spodziewać w tym sezonie wegetacyjnym silniej presji pleśni. Rośliny wcześnie wysiane mają dobre warunki do bujnego wzrostu, co stwarza dogodne warunki do porażenia przez Microdochium nivale. Szczególnie narażone są obszary kraju, gdzie wiosną pokrywa śnieżna długo utrzymuje się na polach (Suwalszczyzna i Podlasie). W tych rejonach rolnicy szczególnie powinni przykładać wagę do prawidłowej agrotechniki, stosowania zdrowego materiału siewnego i zaprawiania nasion. Na przebieg pogody nie mamy wpływu, dlatego konieczne jest wykonywanie wszystkich czynności, pozwalających zminimalizować ryzyko wystąpienia choroby. n

5 Grudzień 2015 (nr 115) Reklama - Wiadomości Rolnicze Polska Strona 5

6 Strona 6 Uprawa - Wiadomości Rolnicze Polska Grudzień 2014 (nr 115) Chroń ziarno przed szkodnikami Niezależnie od sposobu przechowywania (magazyny płaskie, silosy i inne), ziarno zbóż jest narażone na ataki różnych grup zwierząt powodujących szkody ilościowe oraz jakościowe. Co to oznacza i jak szkodom zapobiec? Zmniejszanie masy magazynowego ziarna, spowodowane wyjadaniem go przez szkodniki i zanieczyszczenie go wylinkami, wydzielinami, odchodami oraz ciałami martwych szkodników to główne problemy w magazynach zbóż. Jak rozpoznać i zwalczyć szkodniki w magazynach zbóż? Gryzonie należą do najszybciej rozmnażających się ssaków na ziemi i przy braku kontroli ich populacji, mogą wyrządzić ogromne szkody. W magazynach zbóż dobre warunki do bytowania znajdują szczury (wędrowny i śniady) oraz myszy (domowa i polna), rzadziej inne gatunki. Świetnie wspinają się one po różnego rodzaju konstrukcjach, mogą podkopywać się pod ogrodzeniami nawet na 90 cm w głąb ziemi (szczury) Dr inż. Tomasz Klejdysz, Zakład Entomologii, IOR-PIB Poznań oraz potrafią przecisnąć się przez naprawdę niewielkie otwory. Roztocze to drobne pajęczaki, których długość ciała rzadko przekracza 0,5 mm. Szkody w magazynach zbóż wyrządzają głównie rozkruszkowate (m.in. rozkruszek mączny, drobny, polowo magazynowy) oraz roztoczkowate (m.in. roztoczek brunatny, suszowy). Rozkruszki charakteryzują się dużą wytrzymałością na niskie temperatury i ogromną płodnością. W sprzyjających warunkach, w ciągu miesiąca, jedna samica rozkruszka może dać początek populacji sięgającej ok. 2 milionów osobników! W magazynach zbóż rozwijać się może również szereg gatunków owadów. Najważniejsze z nich to wołki (zbożowy, kukurydzowy i ryżowy), trojszyki (głównie trojszyk ulec, ale również inne gatunki), spichrzele (surynamski i orzechowiec), szereg gatunków rozpłaszczyków, kapturnik zbożowy, skórek zbożowy oraz różne gatunki motyli z rodzin omacnicowatych, molowatych oraz skośnikowatych. Coraz większym problemem, zarówno w spiżarniach gospodarstw domowych, jak i magazynach jest też omacnica spichrzanka. QQLepiej zapobiegać, niż leczyć! Aby zabezpieczyć się przed obecnością szkodników, należy dbać o stan higieniczno sanitarny, zarówno pomieszczeń magazynowych, jak i ich najbliższego otoczenia, a budynki oraz urządzenia utrzymywać w odpowiednim stanie technicznym. Budynki powinny mieć gładką powierzchnię ścian, bez wystających elementów konstrukcyjnych, np. gzymsów. Należy usunąć gałęzie drzew i krzewów oraz pnącza znajdujące się w bezpośrednim QQChrząszcze wołka zbożowego oraz uszkodzone ziarna sąsiedztwie ścian i elementów konstrukcyjnych magazynów. Aby zapobiec przedostaniu się gryzoni do magazynów, trzeba zabezpieczyć wszystkie możliwe drogi wejścia siatką o oczkach nie większych niż 2 x 2cm. Ważne jest prowadzenie monitoringu obecności gryzoni przez stosowanie np. karmników deratyzacyjnych. Wielkość ubytku preparatu pośrednio świadczy o pojawieniu się i liczebności gryzoni w obiekcie. Na rynku dostępne są różnego rodzaju pułapki mechaniczne, które je zwalczą. Metody chemiczne z użyciem rodentycydów powinny być stosowane wyłącznie przez specjalistyczne firmy. Najlepszym zabezpieczeniem przed rozwojem szkodników z grupy roztoczy i owadów w magazynach, jest utrzymanie niekorzystnych parametrów mikroklimatu dla ich rozwoju. W niskiej temperaturze (poniżej 100 C) i obniżonej wilgotności (poniżej 12%) większość stawonogów nie może się rozwijać. Należy jednak pamiętać, że lokalnie, w magazynowanym ziarnie mogą pojawić się warunki sprzyjające rozwojowi szkodników. Dlatego ważne jest prowadzenie aktywnej wentylacji ziarna. W trakcie przechowywania ziarna również należy monitorować pojawienie się szkodników owadzich. Najprostszym narzędziem jest przesianie próbek ziarna pobranych z różnych miejsc przez ręczne sita. Dostępne są również pułapki lepowe lub zawierające różnorodne atraktanty. Po stwierdzeniu szkodników, należy podjąć odpowiednie kroki, zależne od liczebności szkodnika: obniżyć temperaturę przechowywania, przesuszyć ziarno lub przeprowadzić zabieg zwalczania. n Zahamować kiełkowanie ziemniaków Kiełkowanie w przechowywaniu ziemniaków zwiększa straty przechowalnicze oraz koszty przygotowania do sprzedaży ziemniaków jadalnych, a także zwiększa zużycie inhibitorów kiełkowania w ziemniakach przeznaczonych do przetwórstwa spożywczego. Jak temu zapobiec? dr hab. prof. nadzw. Zbigniew Czerko, IHAR-PIB Bezpośrednio po zbiorze, bulwy ziemniaka nie kiełkują, gdyż znajdują się w fazie bezwzględnego spoczynku. Nawet podczas przechowywania ich w wysokiej temperaturze, kiełkowanie nie zachodzi. W następnej fazie spoczynku, tzw. względnym uśpieniu, na termin rozpoczęcia i intensywność kiełkowania wpływ ma głównie temperatura przechowywania, odmiana i warunki pogodowe, w jakich rosły ziemniaki. QQSadzeniaki Dla większości odmian sadzeniaków zaleca się przechowywanie w temperaturze 3 C kiełkowanie ziemniaków rozpoczyna się wtedy bardzo późno, średnio dla odmian w 1. dekadzie kwietnia odmiana Meridian zaczyna kiełkować najszybciej (3 dekada lutego), najpóźniej odmiana Tajfun (1 dekada maja) oraz Fribona (2 dekada maja). Długi okres spoczynku występuje u odmian: Bellarosa, Jelly, Marlen, Niagara, Roxana, Miłek, Medea, Oman. Najkorzystniejsze przechowywanie sadzeniaków jest w takiej temperaturze, w której okres uśpienia trwa do 2 3 dekady marca. Część z wyżej wymienionych odmian dobrze znosi również temperaturę przechowywania 5 C, korzystniejszą dla producenta, ze względu na niższe koszty jej utrzymywania. Są to odmiany: Fribona, Tajfun, Bellarosa, Jelly. QQZiemniaki jadalne W temperaturze przechowywania 5 C, zalecanej dla ziemniaków jadalnych, kiełkowanie rozpoczyna się średnio dla odmian w 3. dekadzie lutego i było przyśpieszone o 5 dekad w stosunku do bulw przechowywanych w temperaturze 3 C. Różnica w terminie rozpoczęcia kiełkowania między różnymi odmianami wynosiła 2,5 miesiąca od 3. dekady stycznia dla odmiany Meridian, do 2. dekady kwietnia dla odmiany Tajfun. Warto tu dobierać odmiany, które bardzo późno rozpoczynają kiełkowanie, np. Fribona, Tajfun, Bellarosa i Jelly. QQZiemniaki przeznaczone do przetwórstwa Ziemniaki przeznaczone do przetwórstwa spożywczego wymagają stosunkowo wysokiej temperatury przechowywania (8 C) ze względu na wymaganą jak najmniejszą kumulację cukrów redukujących. Ziemniaki rozpoczynają kiełkowanie średnio w 2. dekadzie stycznia. Najwcześniej, bo w 1 dekadzie grudnia w tej temperaturze rozpoczęła kiełkowanie odmiana Meridian. QQWpływ czynników zewnętrznych Na termin rozpoczęcia kiełkowania ziemniaków w przechowalni, wpływ mają opady w okresie wegetacji (maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień), nawet podczas jednego miesiąca. Na opóźnienie terminu kiełkowania mają również mniejsze opady w lipcu, a większe w sierpniu. Wpływ średniej temperatury w okresie wegetacji nie był tak znaczny, za to jej większe wahania powodują wcześniejsze rozpoczęcie kiełkowania przechowywanych ziemniaków. QQZahamować kiełkowanie W praktyce przechowalniczej zapobieganie kiełkowaniu stosowane jest powszechnie dla ziemniaków przeznaczonych do przetwórstwa oraz wyjątkowo dla ziemniaków jadalnych. Stosuje się tu chemiczne inhibitory, te naturalne jeszcze nie weszły do powszechnej praktyki. Chemiczne inhibitory kiełkowania można stosować w różnych okresach przechowywania najwcześniej, w formie oprysku plantacji ziemniaka, na 2 tygodnie przed niszczeniem naci. Są to środki oparte na hydrazycie kwasu maleinowego (Fazor 80 i Itcan 80). Powstrzymują one kiełkowanie na kilka miesięcy. Dłuższe zabezpieczenie wymaga powtórzenia zabiegu środkami przeznaczonymi do stosowania już w przechowalni. Ich główny składnik to chloroprofam (CIPC), w ilości około 300 g w 1 litrze środka. Trzeba przy tym pamiętać, że w krajach UE, pozostałość chloroprofamu nie powinna przekraczać 10 mg na 1 kg ziemniaków. Aktualnie, zarejestrowanych jest kilka środków (wymienionych na stronie www. minrol.gov.pl), które mogą być stosowane w formie oprysku na ziemniaki ładowane do przechowalni, lub w postaci zamgławiania ziemniaków usypanych w pryzmę. Środek stosowany w formie oprysku na ziemniaki podczas załadunku przechowalni może być stosowany tylko na wybraną partię ziemniaków. Jednak nie zawsze jednorazowy oprysk jest wystarczający. Może zaistnieć tu potrzeba późniejszego zamgławiania ziemniaków. W tym przypadku aplikacja środka obejmuje całą przechowalnię, ponieważ jest on rozprowadzany w połączeniu z działaniem systemu wentylacji. QQAlternatywne wyjście Olejki eteryczne niektórych ziół i przypraw ograniczają kiełkowanie ziemniaków. Są to, m.in. olejki z kopru, kminku oraz mięty pieprzowej i goździków. W przechowalni o składowaniu ziemniaków luzem, olejki mogą być rozprowadzane w połączeniu z działaniem systemu wentylacji lub poprzez aplikację w formie zimnego lub gorącego aerozolu codziennie, lub co 2 3 tygodnie. Największym problemem ich użycia jest opracowanie sposobu rozprowadzania olejków, dawkowanie oraz koszt wytwarzania olejków. n

7 Grudzień 2015 (nr 115) Uprawa - Wiadomości Rolnicze Polska Strona 7 Kwalifikowany materiał siewny Coraz lepsza uprawa gleby, intensywna ochrona chemiczna oraz plenniejsze odmiany to główne czynniki, które decydują o wzroście plonowania. Jednak przy obecnych relacjach cen, ekonomicznie zasadne możliwości wzrostu plonowania, oparte na zwiększaniu nawożenia, praktycznie się wyczerpały. Wprowadzanie zasad integrowanej ochrony roślin zakłada, że jednym z głównych narzędzi zapewniających skuteczną walkę z chorobami i szkodnikami będzie stosowanie odmian odpornych. W tej sytuacji coraz bardziej wzrastać będzie znaczenie postępu biologicznego czyli stosowania wysokiej jakości nasion i plenniejszych odmian. Warto pamiętać, że nasiona, których koszt zakupu jest znacznie mniejszy, niż koszty nawożenia czy ochrony, w coraz większym stopniu decydują o możliwości wzrostu plonowania, natomiast udział postępu hodowlanego w osiąganym wzroście plonów ocenia się na ponad 65%. Wyniki w doświadczeniach odmianowych jednoznacznie dowodzą, że pod względem tempa wzrostu plonów zbóż, polska hodowla nie ustępuje najlepszym. Gorzej jest niestety z wykorzystaniem istniejących możliwości w praktyce. Tempo wzrostu plonowania zbóż od lat przewyższa tempo wzrostu plonów w produkcji. Efektem jest stale rosnąca rozbieżność między potencjalnymi plonami, a rzeczywiście uzyskiwanymi. Średnia relacja plonów z produkcji do plonów osiąganych w doświadczeniach Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego (PDO), prowadzonych w warunkach przeciętnej agrotechniki, od lat niewiele się zmienia i wynosi nieco ponad 50%. Dzieje się tak, chociaż pod względem poziomu nawożenia i intensywności ochrony chemicznej, agrotechnika stosowana w gospodarstwach towarowych, nie różni się istotnie od agrotechniki stosowanej w badaniach odmianowych. Różnicą najważniejszą jest to, co określamy Dr Tadeusz Oleksiak IHAR PIB Radzików jako postęp biologiczny, czyli stosowany materiał siewny i odmiany. Jedną z głównych przyczyn tych rozbieżności, między możliwymi do uzyskania, a praktycznie osiąganymi plonami zbóż, jest niski udział kwalifikowanego materiału siewnego w zasiewach. Jeśli porównamy jego udziały w produkcji zbóż w Polsce (15%), w Niemczech (50%), w państwach skandynawskich (80%), czy w sąsiednich Czechach (60%), to stwierdzimy, że wykorzystanie możliwości wzrostu plonowania, poprzez stosowanie lepszego materiału siewnego i lepszych odmian wciąż jest niewielkie. Aby obiektywnie wykazać skalę możliwości wzrostu plonów w latach , w reprezentatywnej grupie 500 gospodarstw towarowych, przeprowadzono badania efektywności stosowania kwalifikowanego materiału siewnego. Uzyskane wyniki pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że na zakupie materiału siewnego nie warto oszczędzać. Na polach, na których stosowano kwalifikowany materiał siewny, uzyskiwano istotnie wyższe plony wszystkich badanych gatunków zbóż. Różnice wahały się od 12% w przypadku pszenżyta, do 23% w przypadku żyta. W wartościach bezwzględnych, czyli w masie ziarna na polach, gdzie stosowano kwalifikowany materiał siewny, przyrost plonów wynosił od 4,9 dt na hektar dla jęczmienia jarego, do 7,6 dt na hektar pszenicy ozimej. W skali kraju, średni efekt zastosowania kwalifikowanego materiału siewnego zbóż (ważony udziałem gatunku w strukturze zasiewów) wynosił 5,84 na hektar. Samo upowszechnienie stosowania kwalifikowanego materiału siewnego do średniego europejskiego poziomu w produkcji, czyli około 55%, pozwoliłoby na coroczny wzrost zbiorów ziarna o blisko 2 mln ton ziarna. Stosując kwalifikowany materiał siewny, możemy korzystać z profesjonalnego zaprawiania przeciw podstawowym chorobom odglebowym i przenoszonym z nasionami, chorobom o dużym znaczeniu gospodarczym, których często nie można zwalczyć innymi zabiegami w późniejszym okresie wegetacji zbóż. Straty bezpośrednie to zmniejszenie plonu ziarna, straty pośrednie to zanieczyszczenie, które może dyskwalifikować cały zbiór. Coraz częstszym dodatkiem do nasion są też nawozy donasienne. Dzięki temu kwalifikowany materiał siewny staje się specyficznym środkiem produkcji, lecz naturalnie dziedziczonego potencjału genetycznego odmian roślin uprawnych nie da się wyrównać chemią i agrotechniką bez szkody dla zdrowia człowieka, zwierząt i środowiska. Hodowla roślin dostarcza rolnikom, odmiany odporne na choroby i szkodniki oraz stresy wywoływane przez czynniki środowiska. Jednak, nie są to cechy niezmienne. U starych odmian uprawianych przez wiele lat, rozmnażanych z nasion niekwalifikowanych, uzyskiwane plony maleją w następstwie degeneracji, czyli zmian genetycznych, przełamywania odporności i w efekcie silniejszego porażenia przez patogeny. Przyczynia się to do wynikającego z interakcji genotypowo środowiskowej, a określanego, jako wyradzanie się odmian, spadku ilości, jakości i wartości użytkowej plonu, co w efekcie prowadzi do zmniejszenia opłacalności upraw. n REKLAMA

8 Strona 8 Uprawa - Wiadomości Rolnicze Polska Grudzień 2014 (nr 115) Szkody łowieckie poradnik Ochrona z GoAgro 1. grudnia towarzystwo ubezpieczeń Gothaer (czytaj: Gotar) wprowadza dla rolników nowe ubezpieczenie GoAgro. Mamy nadzieję, że ta publikacja będzie w tym pomocna. Ustawa prawo łowieckie z dnia 13 października 1995 r. (Dz.U ze zm.) stanowi, iż dzierżawca bądź zarządca obwodu łowieckiego którym jest najczęściej koło łowieckie zobowiązany jest do wynagrodzenia szkód, które zostały wyrządzone w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie i sarny bądź też przy wykonywaniu polowania. Ustawa nakłada jednocześnie na właścicieli lub posiadaczy gruntów rolnych powinność współdziałania, zgodnie z potrzebami, w zabezpieczaniu gruntów przed szkodami. W przypadku REKLAMA W związku z pojawiającymi się wieloma pytaniami i problemami z szacowaniem szkód łowieckich potrzebna jest rzetelna i praktyczna wiedza na ten temat. Pozwoli to na uniknięcie wielu nieporozumień i nerwów, zarówno ze strony rolników jak i myśliwych. powstania szkód, przedstawiciele dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego dokonują oględzin i ostatecznego szacowania, a także ustalania wysokości odszkodowania. We wspomnianych czynnościach może uczestniczyć, oprócz oczywiście samego zainteresowanego, przedstawiciel właściwej terytorialnie Izby Rolniczej, którym może być członek rady powiatowej izby, gdyż Rady Powiatowe są zgodnie z ustawą o izbach rolniczych z dnia 14 grudnia 1995 r. (Dz.U ze zm.) organem Izby Rolniczej. Szczegółowy tryb przeprowadzania szacowania wstępnego oględzin i (lub) szacowania ostatecznego szkód określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2010 r. (Dz.U ), które stanowi uzupełnienie regulacji ustawowej. Dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego zobowiązany jest do poinformowania właściwego miejscowo wójta (burmistrza) oraz właściwej terytorialnie izby rolniczej o osobach uprawnionych do przyjmowania zgłoszeń szkód łowieckich. W przypadku wystąpienia szkód rolnik tym osobom daną szkodę zgłasza. Zgłoszenie to powinno być dokonane w/w osobie na piśmie w terminie 3 dni od dnia jej stwierdzenia lub 14 dni od jej powstania w sadach. Więcej informacji na stronie Źródło: Wielkopolska Izba Rolnicza artykuł sponsorowany Unikalny pakiet ubezpieczeń obowiązkowych i dobrowolnych, który pozwala dobrać zakres ubezpieczenia do potrzeb gospodarstwa to oferta zarówno dla rolników indywidualnych, jak i prowadzących działalność rolniczą. Prowadzenie gospodarstwa rolnego jest bardziej, niż w przypadku innych rodzajów działalności gospodarczej, uzależnione od pogody, która w krótkim czasie może zmienić na niekorzyść sytuację ekonomiczną rolnika mówi Beata Raszkiewicz, Menedżer Produktu w Gothaer. GoAgro oferuje ochronę gospodarstwa na wypadek nagłych zdarzeń takich jak: intensywne opady deszczu, silny wiatr, napór śniegu czy dewastacja. Ochronie podlegają też budynki, które nie kwalifikują się do ubezpieczenia obowiązkowego (mniejsze niż 20m 2 ), wyposażenie domu, inwentarz żywy oraz narzędzia i maszyny, służące do prowadzenia gospodarstwa. W ramach Agrocasco ochroną objęty został podnajem maszyny rolniczej i prace usługowe wykonywane za jej pomocą. Z OC w życiu prywatnym rolnik może wyjechać w podróż za granicę. QQBeata Raszkiewicz, Menedżer Produktu w Biurze Ubezpieczeń Detalicznych w Gothaer TU S.A. Ochrona obejmuje terytorium całej Europy. Gothaer TU S.A.

9 Okrywy i ich wykorzystanie w produkcji Głównym celem przyświecającym produkcji ogrodniczej jest uzyskanie jak najwyższych, wolnych od pozostałości chemicznych, dobrej jakości plonów. Wzrost świadomości społecznej konsumentów dodatkowo wymusza na producentach warzyw nie tylko dbałość o plon, ale także minimalizację zagrożeń w procesie produkcji oraz ochronę środowiska i jego bioróżnorodność. Zgodnie z tymi oczekiwaniami, na terenie Unii Europejskiej wprowadzono obowiązek prowadzenia ochrony upraw metodą integrowaną, która polega na łączeniu metod biologicznych, agrotechnicznych, fizycznych i chemicznych, w celu ograniczenia uszkodzeń powodowanych przez agrofagi. Łączenie różnych metod ochrony zmniejsza ilości zużywanych insektycydów, ponieważ ochronę chemiczną wprowadza się tylko wówczas, gdy pozostałe metody nie są wystarczająco efektywne. Jedną z metod wpływających na poprawę zdrowotności warzyw jest używanie przez producentów, na coraz szerszą skalę, różnego mgr Robert Wrzodak Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach rodzaju okryw. Stosowane są one jako ściółki lub kładzione bezpośrednio na rośliny, bez użycia dodatkowych konstrukcji. Okrywy te mają za zadanie poprawę warunków wzrostu roślin oraz ochronę przed patogenami. QQFolie W produkcji ogrodniczej najwcześniej zaczęto używać folii perforowanych. Te używane do bezpośredniego przykrywania roślin muszą być cienkie grubości 0,03 0,06 mm. Grubsze, a tym samym cięższe, mogłyby zgnieść i zniszczyć rośliny. W takiej folii na 1m 2 znajduje się, w zależności od przeznaczenia, od 50 do 150 otworów, przeważnie o średnicy około 10 mm. Mniej dziurek powinna mieć folia, której używa się do przyspieszenia wschodów roślin i początkowego wzrostu siewek, natomiast folia przewidziana do dłuższego pozostawania na roślinach musi mieć gęściejszą perforację, przeważnie otworów/1m 2. Długość i szerokość folii może być dowolna, zależna tylko od możliwości producenta i od bieżących potrzeb uprawowych. Folię na zagony nakłada się najczęściej tuż po siewie lub po posadzeniu rozsady. Przykrywana gleba powinna być dość wilgotna. Folia nie może być naprężona musi leżeć swobodnie, z pewnym zapasem, aby rosnące rośliny podnosiły ją na sobie, nie odkształcając się. Leżąca na zagonie folia musi być dobrze umocowana, zabezpieczona przed podmuchami wiatru. QQFolia perforowana Brzegi foli najprościej jest przysypać ziemią, obciążyć workami z piaskiem lub kamieniami. Takie osłony najczęściej wykorzystywane są we wczesnowiosennej uprawie warzyw znoszących niską temperaturę kapusty, kalafiora, rzodkiewki, marchwi, czy kopru. Folie, jako najbardziej transparentne z okryw, przepuszczają dużą ilość światła, podnoszą temperaturę wokół roślin i utrzymują wilgotność na odpowiednim poziomie. Chronią również siewki przed niewielkimi przymrozkami i przed intensywnymi opadami deszczu. Niestety największą ich wadą jest sposób perforacji. Przez stosunkowo duże otwory z łatwością przedostają się szkodliwe owady, które w tak sprzyjających warunkach klimatycznych (wyższa temperatura) i przy obfitości pokarmu, mogą się w bardzo krótkim czasie namnożyć i poważnie zaszkodzić naszej uprawie. Dodatkową trudnością jest prowadzenie lustracji takiej uprawy i ewentualne zwalczanie szkodników, wymagające każdorazowego zdejmowania osłon. Folia nie powinna być również stosowana w uprawie roślin o delikatnych liściach, gdyż w słoneczne dni w miejscach stykania się mokrej foli z roślinami może dochodzić do powstawania poparzeń słonecznych liści. Takich wad nie ma drugi rodzaj materiałów wykorzystywanych do okrywania upraw włókniny, lecz o tym w następnym numerze. n Zasady przechowywania ŚOR Środki ochrony roślin w swoim składzie zawierają bardzo szkodliwe związki, na których działanie narażeni są zarówno ludzie jak i zwierzęta. Ich niewłaściwe stosowanie i przechowywanie stwarza poważne zagrożenie dla organizmów żywych i środowiska naturalnego. 8 go marca 2013 roku uchwalona została Ustawa (Dz.U. poz.455; Dz.U. Poz. 625), regulująca sprawy związane z całym procesem obrotu, stosowania i przechowywania środków ochrony roślin. Wiedza dotycząca zasad właściwego postępowania z środkami chemicznymi jest niezbędna by skutecznie ograniczyć lub wyeliminować negatywne skutki działania. Wybierając stanowisko dla magazynu środków ochrony roślin i nawozów, uwzględnić należy odpowiedni odstęp od terenów podatnych na pożar i wrażliwych na skażenia chemiczne, co najmniej Agnieszka Czajka Instytut Ogrodnictwa 20 m od zbiorników i cieków wodnych. W magazynie przechowywane są materiały niebezpieczne, dlatego tak ważne jest właściwe jego oznakowanie i zabezpieczenie. Wentylacja awaryjna uruchamiana z zewnątrz i od wewnątrz magazynu, zapewnia co najmniej 10 krotną wymianę powietrza w czasie 1 godziny. Ponadto w skład wyposażenia magazynu wchodzi instalacja elektryczna gazo- i pyłoszczelna oraz oddzielna bezodpływowa kanalizacja, wyposażona w urządzenia służące do neutralizacji powstałych ścieków. Okna wyposażone w szyby ograniczające dostęp promieni słonecznych. Niezmiernie ważne jest zaopatrzenie magazynu w środki ochrony indywidualnej w zależności od występujących zagrożeń oraz apteczki zawierające środki do udzielania pierwszej pomocy w przypadku zatrucia środkami ochrony. Dodatkowo w skład wyposażenia magazynu wchodzi sprzęt i urządzenia do składowania, przemieszczania i spiętrzania środków ochrony roślin oraz przyrządy do pomiaru temperatury i wilgotności w magazynie. Wewnątrz magazynu wydziela się odrębne, zamykane pomieszczenie służące do przechowywania środków ochrony roślin zaliczanych do bardzo toksycznych i toksycznych oraz do gromadzenia środków niepełnowartościowych, pustych opakowań po tych środkach lub nawozach oraz zanieczyszczonych środkami ochrony roślin. Środki ochrony roślin powinny być magazynowane w oryginalnych, szczelnie zamkniętych opakowaniach, opatrzonych czytelną etykietą oraz układane według ich przeznaczenia i toksyczności. Półki powinny być wykonane z materiałów niepalnych, łatwo zmywalnych i nie wchłaniających wilgoci. Regały umocowane do posadzki lub ścian w sposób całkowicie pewny i stabilny. Podłogi wykonane z materiałów niepalnych, łatwo zmywalnych, antypoślizgowych oraz odpornych na działanie substancji żrących. Większość środków ochrony roślin można przechowywać w temperaturze od 0 o C do 30 o C. W temperaturze poniżej 0 o C może dojść do zamarzania i pękania opakowań, zbyt wysoka temperatura natomiast wzmaga parowanie. Preparaty w formie granulowanej i proszkowej o właściwościach higroskopowych, przechowuje się w szczelnie zamkniętych oryginalnych opakowaniach, które chronią przed dostaniem się wilgoci do środka. Wahania temperatur mogą spowodować zwiększone wchłanianie wody przez preparaty nieprawidłowo przechowywane. n

10 Strona 10 Warzywa - Wiadomości Rolnicze Polska Grudzień 2014 (nr 115) Cebule w typie hiszpańskim pewny plon i elastyczność dla producenta! artykuł sponsorowany Producenci zaczęli szukać odpowiednich odmian, które spełniłyby wysokie wymagania przemysłu. Aby sprostać wymaganiom klientów, Seminis proponuje cebule typu hiszpańskiego. Od kilku lat odmiany cebul typu hiszpańskiego cieszą się w Polsce coraz większą popularnością. Pierwotnie przyjęto, że nie jest to typ przystosowany do uprawy w naszych szerokościach geograficznych, jednak z powodzeniem uprawiany jest w polskich gospodarstwach. Wyróżniamy w nim kilka podtypów różniących się długością przechowywania, kształtem, wielkością i wczesnością, a także kolorem łuski. Generalnie wielkość cebul typu hiszpańskiego waha się pomiędzy 6 a 12 cm. Charakteryzują się ciemną, Firma Monsanto-Seminis bardzo poważnie traktuje swoich klientów oraz aktywnie uczestniczy w rozwoju rynku cebuli nie tylko w Polsce, ale i na świecie. Rynek cebuli w Polsce mocno się rozwija i dywersyfikuje. Producenci wybierają cebule kierując się ich późniejszym przeznaczeniem. Widać wyraźnie zwiększone zapotrzebowanie na cebule przemysłowe. Przeznaczone są one głównie pod obieranie, ale również do krojenia w kostkę, plastry oraz na mrożenie. Paweł Skrzynecki, Monsanto miedzianą łuską i kulistym kształtem. Cechą odmianową jest natomiast udział pojedynczych stożków wzrostu oraz długość przechowywania. Wśród tych typów, jest dostępnych kilka odmian ustalonych. Decydując się jednak na uprawę w naszych warunkach, lepiej jest posiać nasiona odmian mieszańcowych. Wzmocniony efekt heterozji daje nam wyrównany, stabilny plon, dłuższe przechowanie i lepszą jakość łuski. Przy uprawie tego typu cebul trzeba zwrócić szczególną uwagę na termin siewu. W celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia pędów nasiennych, siew należy przeprowadzić po 10 kwietnia. Chodzi o to by skiełkowane siewki nie trafiły na moment ochłodzenia, który często występuje na początku wiosny. Zaleca się wysiewać 3 jednostki nasion na ha czyli ok. 750 tys. nasion / ha. Firma Seminis, będąca prekursorem odmian typu hiszpańskiego w Polsce, jako pierwsza testowała profesjonalne odmiany mieszańcowe. Co więcej ma szeroki program hodowlany tego typu cebul. Pozwala to na wybór spośród wielu odmian, jak i dopasowanie do konkretnych wymagań rynku. Po kilku latach doświadczeń, w naszych warunkach, wybrano jedną odmianę. I tak oto przedstawiamy pierwszą odmianę spod szyldu Hiszpańskiego Byka Barbaro SV4774NW. Jest to odmiana średnio wczesna, którą można przechować do końca lutego pod warunkiem, że będzie spełnionych kilka warunków. Wykopane cebule będą w pełni dojrzałe oraz dosuszone na polu lub pod wiatą. Pozwoli to na dobre zaschnięcie szyjki, jak i QQCebula typu hiszpańskiego SV4774NW wytworzenie się kilku suchych łusek. Cebule tą można zbierać już wcześniej. Wielu producentów w roku 2014 zbierało i sprzedawało SV4774NW już po 20 sierpnia, co było związane z wysoką ceną. W tym roku średnie plony z całej Polski na polach z nawadnianiem i bez, wahały się pomiędzy 60 a 100 t/ha!!! Związane jest to z tym, iż odmiana hiszpańska SV4774NW ma bardzo mocny i wydajny system korzeniowy, który pomaga w okresach suszy, jak i wpływa na zwiększenie plonu przy nawadnianiu. Dodatkowo odmiana ta ma odporność na różowienie korzeni oraz umiarkowaną odporność na fuzariozę. Te unikalne cechy predysponują ją do uprawy w różnych warunkach. Producenci zwracali również uwagę na silny wigor odmiany. Równe wschody i tempo wzrostu pozwoliły na przeprowadzenie zabiegów chemicznych w odpowiednich terminach. Odmiana SV4774NW przeznaczona jest do przemysłu: kostka, plastry, zalewy rybne, mrożenie i przede wszystkim obieranie. Firmy obierające cebulę zwróciły uwagę na zwiększony plon netto po obieraniu. Oprócz odmiany SV4774NW w testach jest jeszcze kilka innych nowych odmian Seminis, które już wkrótce pojawią się w sprzedaży. Więcej informacji o odmianach Seminis, jak i ich uprawie, można uzyskać w naszych katalogach, podczas organizowanych przez nas spotkań, dni otwartych na które już teraz serdecznie Państwa zapraszamy. n Wspomóc działanie środków ochrony roślin Stosowanie odpowiednich adiuwantów pomaga zmniejszyć zużycie środków ochrony roślin przy jednoczesnym polepszeniu ich skuteczności. Warto jednak wiedzieć, jak działają i czym się charakteryzują, aby wybrać ten odpowiedni. Środki wspomagające, inaczej adiuwanty, to substancje zawarte w środkach ochrony roślin, bądź dodawane oddzielnie do zbiornika opryskiwacza, modyfikujące biologiczne właściwości substancji aktywnych lub zmieniające ogólne parametry fizykochemiczne cieczy użytkowej, takie jak, np. ph substancji, twardość wody, itp. QQPoprawić właściwości fizyczne i chemiczne cieczy roboczej Adiuwanty, z uwagi na sposób ich działania, można podzielić na dwie grupy. Pierwsza to substancje poprawiające właściwości fizyczne i chemiczne cieczy roboczej. Ich dodatek ogranicza pienienie się cieczy, zmniejsza zjawisko znoszenia kropel (działanie obciążające), a także przeciwdziała korozji metalowych części opryskiwacza, mgr Robert Wrzodak Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach czy zapewnia stabilność formulacji pestycydów. Oddzielną grupą są tu adiuwanty stosowane do uzdatniania wody używanej do przygotowywania cieczy roboczej. Są to tzw. kondycjonery, których zadaniem jest regulacja twardości i odczynu wody. Ta znajdująca się w sieciach wodociągowych przeważnie ma odczyn obojętny lub lekko zasadowy (ph około7). Nie jest on korzystny dla jakości i skuteczności wykonywanych zabiegów. Substancje aktywne mogą reagować z kationami np. wapnia, magnezu czy sodu już w zbiorniku opryskiwacza, bądź na wysychającej powierzchni liścia, dając nierozpuszczalne i nieaktywne sole (tzw. depozyt), które wpływają niekorzystnie na środowisko naturalne poprzez zanieczyszczanie roślin, gleby oraz wody. Związanie części substancji aktywnej zmniejsza skuteczność zastosowanego środka, a więc i całego zabiegu. Dodatkowo, powstałe sole podnoszą jeszcze alkaliczność wody (podnoszą ph) a to osłabia wnikanie np. herbicydów do komórek roślinnych. Woda używana do zabiegów ze środkami ochrony roślin powinna mieć ph 5 6 (lekko kwaśne). Drugim czynnikiem, mającym wpływ na skuteczność zabiegu, jest twardość wody. Zależy ona od stężenia jonów wapnia, magnezu, żelaza i manganu. Im jest ono większe, tym trudniej dokładnie zwilżyć opryskiwaną powierzchnię (na powierzchni powstają pojedyncze, oddzielne krople). Dodatek kondycjonerów powoduje obniżenie twardości i odczynu wody użytej do przygotowania cieczy roboczej. Kondycjonery, wchodząc w reakcje z jonami magnezu, wapnia, żelaza, miedzi, manganu lub cynku, tworzą kompleksy dobrze rozpuszczalnych soli. Dzięki temu, jony te nie reagują już z substancją aktywną pestycydu, co powodowałoby obniżenie skuteczności zabiegu. Dodatkowo, obniżenie ph wody, w większości przypadków, prowadzi do lepszego rozpuszczania się substancji aktywnych zawartych w środkach ochrony roślin i skuteczniejszego pobierania cieczy roboczej przez rośliny. QQŚrodki aktywujące Drugą grupę adiuwantów stanowią tzw. środki aktywujące. Wyróżnić tu można środki powierzchniowo czynne, oleje mineralne, roślinne i ich pochodne oraz adiuwanty mineralne. Środki powierzchniowo- -czynne to, tzw. surfaktanty, zwilżacze i penetranty. Rozpuszczają się one dobrze zarówno w wodzie, jak i w tłuszczach. Działanie surfaktantów i zwilżaczy polega na obniżeniu napięcia powierzchniowego cieczy roboczej oraz zwiększeniu przyczepności kropel. Dzięki penetrantom, środki ochrony roślin mogą szybciej i łatwiej wnikać w głąb tkanek zwalczanych organizmów (szkodników, chwastów). Oleje mineralne, roślinne i ich estry ułatwiają równomierne rozproszenie pestycydów będących w formie oleju w cieczy roboczej (emulgowanie). Olej zawarty w tych adiuwantach zwiększa przede wszystkim rozpuszczalność wielu herbicydów, przez co ułatwia wnikanie substancji aktywnej do komórek roślinnych bezpośrednio przez pokrywającą chwasty warstewkę wosku. Adiuwanty mineralne, jak np. nawóz mineralny siarczan amonowy, zmniejszają, a niekiedy całkowicie eliminują niekorzystny wpływ soli mineralnych wytrącających się z wody twardej. Ponadto, ułatwiają przenikanie niektórych herbicydów przez błonę komórkową. Zastosowanie adiuwantów aktywujących poprawia zwilżenie opryskiwanej powierzchni. Surfaktanty wpływają na lepsze zatrzymanie pestycydu na powierzchni liści, a także, tworząc specjalną powłokę na liściach, ograniczają wyparowywanie cieczy roboczej podczas upałów lub jej zmycie z rośliny w trakcie opadów. Dzięki adiuwantom możliwe jest zmniejszenie ilości wody używanej do oprysku (czasem nawet do 1/3). Skraca to czas pracy poświęcany na przejazdy i uzupełnianie cieczy roboczej oraz ogranicza negatywny wpływ zabiegów opryskiwania na środowisko naturalne. Badania wykazały, że w wielu przypadkach, dodawanie adiuwantu umożliwiało nawet o 25% mniejsze zużycie środka ochrony roślin. Jest to niezwykle korzystne również ze względu na zwiększenie bezpieczeństwa środowiska upraw w odniesieniu do organizmów niebędących celem zwalczania. n

11 Grudzień 2015 (nr 115) Technika - Wiadomości Rolnicze Polska Strona 11 Przydatne uprawnienia do wycinki drzew Formalnie do indywidualnej wycinki drzew nie są potrzebne żadne uprawnienia, świadectwa lub certyfikaty. Jednak jest to na tyle skomplikowana i niebezpieczna czynność, że warto takowe zdobyć. Oto kilka przypadków, gdy nie wymaga się pozwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu: wycinanie drzew owocowych z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody, na plantacjach drzew i krzewów, przy budowie wałów przeciwpowodziowych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu ze względu na potrzeby związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych. Usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. W odpowiednich przypadkach pozwolenie wydaje wojewódzki konserwator zabytków. REKLAMA Klaudiusz Madeja Na usunięcie drzew w obrębie pasa drogi publicznej konieczna jest zgoda regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Przepisów jest dużo, dlatego zawsze warto zasięgnąć opinii kompetentnej osoby, zanim cokolwiek zetniemy. Za wycinanie drzew i krzewów bez odpowiednich zezwoleń, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza wysoką administracyjną karę pieniężną. QQBezpieczeństwo przede wszystkim Obowiązek zdobycia odpowiednich uprawnień do prowadzenia prac przy pomocy piły mechanicznej, dotyczy jedynie osób wykonujących tę czynność zawodowo informuje nas Stanisław Wójcik z Państwowej Inspekcji Pracy. Reguluje to Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2006 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu niektórych prac z zakresu gospodarki leśnej (Dz. U. nr 161 poz z 2006 r.). To prawda, że obowiązku takiego nie ma mówi leśnik z zawodu i zamiłowania, współtwórca strony kurspilarza.pl, inż. Marcin Chmielewski ale bezpieczeństwo jest najważniejsze. Podczas kursów, oprócz umiejętności, właśnie na nie kładziemy największy nacisk. Przede wszystkim życie i zdrowie pracujących. Po przeszkoleniu każdy uczestnik zna zagrożenia, jakie towarzyszą pracy pilarką. Krzysztof Wójcik z Katedry Maszyn Rolniczych i Leśnych Zakładu Mechanizacji Leśnictwa SGGW w Warszawie potwierdza argument BHP. Zwraca jednocześnie uwagę na poziom i program szkoleń w tym zakresie To nie powinno być tylko spotkanie w celu uzyskania zaświadczenia. Kurs musi mieć część QQWycinka drzew to na tyle niebezpieczne zajęcie, że warto mieć do tej czynności odpowiednie uprawnienia. teoretyczną i praktyczną, prowadzić go powinni fachowcy z uprawnieniami. Koszt kursu zawodowego waha się w granicach ok zł. Są też pełne szkolenia, których cena przekracza 2 tys. zł. Kurs obsługi i konserwacji pilarek spalinowych kosztuje od ok. 200 zł w górę. Oferta jest duża. Należy pamiętać, że zaświadczenie o ukończeniu kursu drwala może wydać tylko jednostka oświatowa, działająca zgodnie z odpowiednimi przepisami. Swoimi doświadczeniami dzieli się także Marcin Chmielewski Rolnicy często dwa razy do roku idą do lasu po opał od leśniczego, Wówczas te umiejętności bardzo im się przydają. Niestety, zwłaszcza podczas okazjonalnych prac, zdarza się sporo wypadków. Niektóre drobne, ale bolesne i uciążliwe. Taki np. upadek obciętego klocka na stopę może spowodować tylko stłuczenie, ale również poważny i długotrwały uraz. O wielu zdarzeniach nikogo się oficjalnie nie informuje. Pan Marcin przypomina w tym momencie bardzo ważną kwestię Jeśli poszkodowany jest ubezpieczony i zwróci się o odszkodowanie, wówczas pierwsze pytanie będzie dotyczyć tego, czy wykonujący pracę był przeszkolony w tym kierunku. Wniosek jest prosty, bez przeszkolenia nie ma praktycznie szans na żadne odszkodowanie, czy ewentualnie pokrycie dodatkowych kosztów leczenia przez ubezpieczyciela. Koszt podstawowego szkolenia nie jest wysoki, a daje bardzo przydatną wiedzę, która może nas także ochronić przed utratą zdrowia. Na kursy przychodzą czasem ludzie dla własnej przyjemności, aby więcej się dowiedzieć i nauczyć mówią zgodnie osoby prowadzące te zajęcia. Naprawdę warto...

12 Strona 12 Technika - Wiadomości Rolnicze Polska Grudzień 2014 (nr 115) Nowoczesna uprawa, siew i nawożenie Firma Horsch zorganizowała pod koniec listopada otwarty wykład na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu, którego tematem były nowe techniki, stosowane w rolnictwie. Prelegentem był Michael Braun przedstawiciel i organizator spotkania. Głównym tematem tego spotkania było nawożenie i siew. Dzięki wieloletnim badaniom i prowadzonym doświadczeniom, firma Horsch opracowała nowoczesną technologię siewu. Podstawowym założeniem było oczywiście mniejsze zużycie paliwa i materiału siewnego. Stąd nowa filozofia Horsch zróżnicowanej uprawy gleby. Minimalna uprawa występuje do dzisiaj w niektórych regionach o niskich zbiorach, przy których automatycznie pozostają niewielkie ilości resztek. Natomiast podstawą zróżnicowanej uprawy jest rodzaj gleby, na której chcemy ją prowadzić. Druga kwestia, co chcemy tam uprawiać i jakie potrzeby mają te rośliny. Trzeci czynnik jak wygląda moje pole w momencie uprawy, a chodzi głównie o wilgotność gleby. Gdy jest sucho, można uprawiać głębiej, spulchniając przy tym glebę. Jakość gleby jest bardzo ważna przy decyzji o bezorkowej uprawie. I nie chodzi tu tylko o samą jej kategorię. Rolnik powinien wiedzieć, w jakim aktualnie stanie jest ta gleba, mieć dobre wiadomości o lokalnym klimacie i płodozmianie. W zakres znajomości Klaudiusz Madeja swoich upraw wchodzą również nawożenie i prowadzenie łanu. Kolejnym ważnym elementem jest zarządzanie słomą na polu, czyli także tym, co po zbiorach tam zostaje. Wg tych czynników dobiera się odpowiednie maszyny. QQCykl roczny Istotne jest ustalenie początku uprawy w obiegu rocznym. Opinie na ten temat są podzielone. Zdaniem przedstawiciela firmy Horsch, tym momentem jest prowadzenie łanu, jeszcze przed jego zbiorami. Ponieważ przy uprawie bezorkowej najważniejsze jest wprowadzenie słomy i resztek pożniwnych w glebę tak, żeby nie były problemem dla aktualnej uprawy podkreślał. W tym momencie ważne są odpowiednie noże. Jeśli ich nie zastosujemy, stosunek dobrej słomy (dł. 1 4 cm) do złej (5 8 cm), będzie wynosił ledwo ok. 40 do 60 proc. A właściwa proporcja to 70 proc. dobrej słomy. Wówczas można ją należycie wmieszać w ziemię. QQTechnika Niezbędnym elementem właściwego prowadzenia uprawy bezpłużnej jest technika. Tylko ona umożliwia w pełni wykorzystanie zalet tego rozwiązania i osiągnięcie optymalnych zbiorów, co przecież dla rolnika jest sprawą najważniejszą podkreślał prelegent z Niemiec. Oprócz studentów, na wykład zostali zaproszeni również wykładowcy z uczelni, rolnicy oraz dziennikarze. Firma postarała się również o dostarczenie pod budynek Wydziału Rolnictwa i Bioinżynierii maszyny Focus TD. Mimo niskiej temperatury, zwłaszcza studenci żywo interesowali się detalami pokaźnej maszyny. Wszak niektórzy z nich pierwszy raz widzieli takiego kolosa... A była to najmniejsza odmiana Focusa 4 TD, który występuje również jako 6 i 7 TD. Oznacza to odpowiednio szerokość roboczą 4, 6 oraz 7,2 m. Maszyna ta jest przeznaczona do uprawy gleby, wysiewu i jednoczesnego nawożenia. Istotna jest odpowiednia odległość pomiędzy nawozem i nasionem, czyli tzw. umieszczanie nawozu. Najbardziej znaną jest metoda nawożenia pod korzeń przy wysiewie kukurydzy. Nawóz jest umieszczony płytko, co daje dobre efekty we wstępnym okresie wzrostu. Innym rozwiązaniem jest tzw. depozytowanie nawozu, czyli umieszczanie go głęboko. W przedniej części maszyny Focus TD odbywa się spulchnianie i nawożenie, czyli funkcje maszyny uprawowej. Dalej następuje wyrównywanie i zagęszczanie, a na końcu wysiew. Spulchnianie gleby przed siewem jest ważne m.in. dla dobrego rozwoju korzeni bocznych. Przy uprawie pasowej technika Focus TD sprawdza się znakomicie, ponieważ zamiast dwóch przejść roboczych, które muszą być bardzo precyzyjne, mamy tylko jedno zachwala rozwiązanie Michael Braun. Technologia nadaje się do uprawy rzepaku, kukurydzy i zbóż. Sprzyjają temu możliwości ustawienia odpowiednich trybów i parametrów pracy, jakie daje Focus TD. Największą zaletą są oczywiście oszczędności paliwa i czasu pracy. Prędkość robocza wynosi miedzy 8 a 12 km / h. Przy wysiewie rzepaku odstęp międzyrzędowy wynosi 30 cm. W przypadku zbóż jest to 15 cm (jedna szerokość spulchniania dwa rzędy nasion). Punktowe umieszczanie nawozu pozwala na tworzenie korzenia wg naszych potrzeb. Focus może bowiem nawozić pod korzeń, ale także wprowadzać nawóz na głębokości. Technologia ta zapewnia te same warunki rozwoju dla każdej rośliny. Jest to szczególnie istotne w trudnych warunkach uprawy, np. przy suchej glebie. Focus zawsze stosuje nawożenie celowe. Dlatego ważne jest dostosowanie do panujących warunków, ponieważ nadmierne dawkowanie czynnika również jest niewskazane. Użytkownik ma do dyspozycji trzy sposoby dozowania nawozu: płytko, głęboko i równocześnie na obu poziomach. QQReasumując, do mocnych stron maszyny Focus TD zaliczamy: przyspieszenie wzrostu korzeni, dzięki spulchnianiu na głębokości i ubogiemu w słomę horyzontowi siewnemu precyzyjne nawożenie, dzięki któremu roślina od razu może korzystać z nawozów, ponieważ zostały umieszczone tam, gdzie to jest potrzebne w danych warunkach przyspieszenie prac w okresie szczytowym poprzez optymalny czas wysiewu przystosowanie do warunków panujących na polu, dzięki wymienionym wyżej opcjom, także poprzez dopasowanie stosunku materiału siewnego i nawozów. Pilarki w gospodarstwie Prezentujemy popularne narzędzie, które przydaje się także w wielu gospodarstwach. A ponieważ ma szerokie zastosowanie, warto najpierw się zastanowić, jaka pilarka jest nam potrzebna. Podstawowy podział pilarek sprowadza się do ich napędu. Wyróżniamy spalinowe i elektryczne. Ponadto, pilarki dzieli się ze względu na przeznaczenie, choć w tym przypadku nie jest to całkiem sztywny podział. Ogólnie można powiedzieć, że maszyny tego typu dzieli się na profesjonalne pilarki (używane do prac leśnych), pilarki dla rolnictwa i ogrodnictwa oraz urządzenia do prostych prac w ogrodach i przy domach. Pilarki spalinowe zabieramy, gdzie chcemy (nie potrzebują prądu), a w razie potrzeby możemy dolać paliwa z kanistra. Są one mocne i trwałe, ale wymagają regularnego serwisowania. Oczywiście, w parze z większą pojemnością i mocą idzie zużycie paliwa. Np. pilarka o poj. 50 cm³, mocy 4 KM, przy pracy obr./ min., potrzebuje ok. 1l paliwa Klaudiusz Madeja na godzinę pracy. Dwukrotny wzrost obrotów proporcjonalnie podniesie zużycie paliwa do ok. 2 l/h. W przypadku pilarek elektrycznych, istotna jest długość przewodu. Maszyny te są mniejsze i lżejsze (sieciowe, nie akumulatorowe), dzięki czemu nadają się, m.in. do obcinania gałęzi bez użycia drabiny, przy zastosowaniu teleskopowego trzonka. Ogólnie zaleca się je do prac wymagających dużej precyzji, np. rzeźbienia w drewnie. Pilarki elektryczne akumulatorowe zastępują czasem spalinowe. Zaleta kabel nie przeszkadza przy pracy i nie ma spalin. Wada akumulator ma ograniczoną pojemność. Poza tym, akumulator dużej pojemności sporo waży i, tym samym, utrudnia pracę. Wadą jest także długi czas ponownego ładowania baterii. Podstawowe parametry pilarek to pojemność silnika (od cm³, przez profesjonalne ok. 50 cm³, aż po najmocniejsze nawet do 125 cm³), moc, waga i długość prowadnicy. Moc zaczyna się od ok. 1 KM. Przeciętna moc pilarki dla rolników to ok. 2,5 3 KM, zaś najmocniejsze mają 5 KM. Do profesjonalnych prac sprawdzają się najlepiej urządzenia mocy 5 9 KM. Czasem wartość podaje się w kw (kilowatach): 1 kw = 1,36 KM. Moc pilarek elektrycznych wyraża się w Watach: W = 1kW. Im większa pojemność, tym oczywiście większa moc, ciężar oraz dłuższa prowadnica. Pilarki łańcuchowe są głośne: db emitują elektryczne, spalinowe: db. Dlatego tak istotne są słuchawki wygłuszające. Oczywiście, ważny jest także odpowiedni kask z okularami ochronnymi, odzież i buty z metalowymi wzmocnieniami. QQCzego potrzebuję? Jeśli nie zamierzamy podjąć pracy drwala w lesie, a jedynie nabyć sprzęt do własnego użytku, powinniśmy sobie zadać kilka podstawowych pytań, zanim wydamy pieniądze. Do jakich prac narzędzie będzie wykorzystywane do wycinki drewna w lesie, obróbki już ściętego drzewa, a może jedynie do prac pielęgnacyjnych przy drzewach? Jeśli odpowiemy sobie na powyższe pytania, to od razu będziemy mieli rozstrzygniętą kolejną kwestię w jakim wymiarze czasu urządzenie będzie używane? Znaczenie ma również średnica drewna, jakie chcemy ciąć. Na koniec musimy wiedzieć, gdzie prace będą wykonywane, np. czy w pobliżu jest zasilanie elektryczne. QQCo kupić? Oto kilka typowych przykładów zastosowania poszczególnych pilarek. Od 1,5 KM mocy wystarczy do prac wokół domu, cięcie gałęzi na opał, przycinania drzew. 2,3 5 KM mocy wymagają cięższe prace. Prowadnica (pozwala ciąć prosto) ok. 30 cm wystarcza do prac domowych, dla większych zadań wymagana jest prowadnica o długości minimum 40 cm. Prowadnice długości 100 i więcej cm są przydatne jedynie do profesjonalnych prac w lasach nie warto takich kupować do domowego użytku. Do prac stolarskich oraz podcinania, a także przygotowania drewna opałowego do kominka, przy średnicy do 40 cm, w zupełności wystarczy piła łańcuchowa pojemności ok cm³ z łańcuchem cm. Alternatywą może być piła elektryczna mocy ok W. Przy cięciu drewna na klocki w celach opałowych, pojemność piły powinna mieć min. 40 cm³, a długość prowadnicy miedzy 35, a 45 cm. Istotne jest również, aby zwrócić uwagę na dodatkowe funkcje, które są bardzo przydatne w eksploatacji. W przypadku pilarek spalinowych powinien to być szybki rozruch i redukcja drgań. Dobrze jest wybrać model z katalizatorem spalin, nie tylko ze względu na ochronę środowiska, lecz także na nasze zdrowie i komfort pracy. Kolejnym, przydatnym dodatkiem jest regulacja napięcia łańcucha (pokrętłem, a nie przy pomocy narzędzi) oraz system jego automatycznego smarowania. Przy silniku spalinowym przydatna jest regulacja pompy paliwowej, a także widoczny poziom paliwa. QQUwagi końcowe Aby kupiona pilarka dawała nam długo pełną satysfakcję, należy ją odpowiednio konserwować. Ostrzyć i smarować łańcuch. Wymieniać filtr, a w czasie jego eksploatacji czyścić go. Oferta pilarek na rynku jest bardzo duża. Decydując się na kupno, warto postawić na jakość, w końcu ma ona nam pomagać w pracy, a nie ją utrudniać. n

13 Grudzień 2015 (nr 115) Technika - Wiadomości Rolnicze Polska Strona 13 Czwarta generacja ciągników Ciągniki Valtra serii T to całkiem nowa, zaprojektowana od podstaw konstrukcja. Modele wchodzące w jej skład dysponują mocą od 155 do 250 KM i momentem obrotowym do 1000 Nm. Dzięki temu mogą wykonywać nawet najbardziej wymagające zadania. Ciągniki z nowej serii T są dostępne w czterech wersjach: Direct, Versu, Active i HiTech ostatnia wersja wejdzie do produkcji w przyszłym roku. Nowe modele Versu, Active i HiTech rewolucjonizują sposób napędu ciągników z przekładnią powershift. Pedały hamulca sterują także sprzęgłem: funkcja automatycznej pracy sprzęgła AutoTraction jest zawsze aktywna. Automatyczny układ powershift działa teraz w oparciu o nową logikę: pedał przyspieszenia nie steruje prędkością obrotową silnika, ale prędkością jazdy, jak w układach napędowych z przekładnią bezstopniową operator może zmieniać biegi przekładni powershift i sterować prędkością, używając wyłącznie pedału przyspieszenia. Układ ten ma także unikalne rozwiązania, takie jak funkcja zapobiegania staczaniu się z pochyłości, czy asystent hydrauliki, który ułatwia pracę z ładowaczem czołowym. Przekładnia jest pięciostopniowa, posiada ona łącznie 20 przełożeń w czterech zakresach biegów oraz dodatkowe 10 biegów pełzających. QQInteligentny projekt silnika, większa kabina Wszystkie ciągniki serii T są napędzanie niezawodnymi silnikami AGCO Power - dwa najmniejsze mają pojemność 6,6 litra, a większe 7,4 litra. Układ Selektywnej Redukcji Katalitycznej (SCR) umożliwia spełnienie wymagań norm emisji spalin Stopnia 4 (Stage 4). REKLAMA Renata Struzik, źródło: VALTRA Turbosprężarka najnowszych silników jest wyposażona w sterowany elektronicznie zawór upustowy, dzięki czemu silnik szybko reaguje i utrzymuje bardzo wysoki moment obrotowy, nawet przy niskiej prędkości obrotowej. Układ SCR oraz optymalizacja pracy turbosprężarki i silnika przekładają się na niskie zużycie paliwa i eliminują potrzebę stosowania układu recyrkulacji spalin albo filtra cząstek stałych. Model T174 występuje z silnikiem z unikalną funkcją Valtra EcoPower. Po naciśnięciu przycisku Eco, prędkość obrotowa wału korbowego spada do 1800 obr./min, a jednocześnie wzrasta moment obrotowy. Wpływa to na ograniczenie zużycia paliwa o ok. 10%, a jednocześnie obniża poziom hałasu i wydłuża żywotność silnika. Ponadto, funkcja Sigma Power, dostępna standardowo lub opcjonalnie we wszystkich modelach, zwiększa moc silnika o 15 KM, gdy wymagana jest praca WOM pod dużym obciążeniem. Z kolei funkcja mocy dodatkowej w trybie transportowym zwiększa moc silnika o 15 KM w zakresach pracy C i D. Najbardziej widocznym elementem ciągników serii T czwartej generacji jest całkowicie nowa kabina: elegancka, przestronna i cicha. Na wysokości fotela operatora, kabina jest teraz o 20 cm szersza od kabiny poprzedniej generacji. Elektrycznie podgrzewane przednie i tylne szyby, wycieraczka przedniej szyby pokrywająca obszar 270 stopni, montowane fabrycznie kamery parkowania, światła robocze QQCzwarta generacja ciągników Valtra serii T i tylne w technologii LED oraz 6 m² powierzchni przeszklonej zapewniają znakomitą widoczność. Dodatkowa szyba w przedniej części dachu ułatwia pracę z ładowaczem czołowym, a opcjonalna kabina do prac leśnych ma także szybę w tylnej części dachu. Komfort pracy operatora został dodatkowo zwiększony dzięki zestawowi stereo z głośnikiem niskotonowym, schładzanemu schowkowi, układowi jazdy tyłem TwinTrac z możliwością poprzecznego przesunięcia kierownicy oraz montowanej fabrycznie nagrzewnicy zasilanej paliwem, którą można sterować za pośrednictwem telefonu. Promień skrętu ciągnika jest niewiarygodnie mały, wynosi zaledwie 5,25 m, nawet z ładowaczem czołowym, przednią osią z zawieszeniem pneumatycznym i przednim TUZ. Masa ciągnika wynosi 7,3 t, a wyliczona teoretyczna masa całkowita wynosi 13,5 t. Prześwit nad podłożem jest ogromny, wynosi aż 60 cm, a rozstaw osi wynoszący 2995 mm wpływa na jeszcze lepszą przyczepność i stabilne zachowanie na drodze. Zupełnie nowej konstrukcji podnośnik tylny ma udźwig do 9,5 t, a zintegrowany przedni TUZ dysponuje udźwigiem do 5,1 t. WOM jest teraz dostępny z trzema prędkościami, z możliwością jednoczesnego wyboru spośród pięciu możliwości: 1000, 1000E, 540, 540E oraz obrotów zależnych od prędkości jazdy. QQŁatwe użytkowanie i niskie koszty eksploatacji Przy projektowaniu nowych modeli serii T, szczególny nacisk położono na łatwość użytkowania i obsługi technicznej. Okresy międzyserwisowe wynoszą 600 godzin, a codzienna kontrola poziomu oleju jest łatwa dzięki specjalnym wziernikom. Dostęp do chłodnic i filtrów jest łatwy i nie wymaga używania narzędzi. Modele nowej serii T przeszły dziesiątki tysięcy godzin testów w różnych warunkach, zarówno w rzeczywistych warunkach pracy, jak i w laboratoriach. Oczywiście, modele ciągników nowej serii T mogą być także wyposażone w układ prowadzenia satelitarnego AutoGuide i system telemetrii AgCommand. AutoGuide wykorzystuje sygnały satelitarne i korekcyjne do precyzyjnego prowadzenia ciągnika, z dokładnością nawet do jednego centymetra. Układ zdalnego monitorowania Ag- Command umożliwia właścicielowi maszyny monitorowanie pracy ciągnika, przewidywanie z wyprzedzeniem prac serwisowych i gromadzenie danych eksploatacyjnych, które mogą być później wykorzystywane, np. do wystawiania faktur. Obsługa techniczna w połączniu z pakietem Valtra Premium Care, AGCO Finance i działem części zamiennych Valtra, przekłada się na wyższą niezawodność, łatwość użytkowania i niskie koszty eksploatacji. QQNowa Valtra jest śmiała, nowoczesna i stoi ramię w ramię z klientem Podobnie, jak w przypadku wszystkich innych ciągników tej marki, Valtra umożliwia klientom precyzyjny dobór modeli z serii T do indywidualnych potrzeb. Lista rozwiązań i opcji jest ogromna. Dzięki temu klient nie płaci za coś, czego nie potrzebuje, ale wyłącznie za rozwiązania, które będzie wykorzystywać. System realizacji zamówień klientów Valtry gwarantuje, że każdy ciągnik jest fabrycznie wyposażony i przygotowany do pracy w polu, w lesie lub na terenach miejskich. n

14 Strona 14 Technika - Wiadomości Rolnicze Polska Grudzień 2014 (nr 115) Produkcja drewna kominkowego zalety i wady Jeśli ktoś chce rozpocząć komercyjną produkcję drewna kominkowego, powinien najpierw dobrze się zastanowić, czy warto. Może lepiej ograniczyć się do potrzeb własnych? Oferta sprzedaży drewna kominkowego jest bardzo duża. Nie ma regionu, gdzie nie ogłaszałyby się w różny sposób firmy proponujące ten produkt. Należy pamiętać, że do produkcji na dużą skalę potrzebna jest ogrzewana suszarnia, co stanowi spory koszt. W polskich warunkach klimatycznych drewno niekoniecznie musi nam wyschnąć. QQRębaki do drewna W ostatnich latach te maszyny bardzo się rozpowszechniły, także dlatego, że są produkowane w różnych odmianach. Oprócz stacjonarnych, mamy także mobilne, które można podpiąć do traktora i podjechać do lasu. Podziałów można dokonywać wiele, my ograniczymy się do najważniejszych i przedstawimy najpopularniejsze rębaki. Mamy więc rębaki tarczowe, bębnowe i bijakowe. Mogą być napędzane silnikiem spalinowym (benzynowym albo wysokoprężnym) lub elektrycznym. Rębaki tarczowe, jak sama nazwa wskazuje, tną drewno tarczą wyposażoną w ostrza. Klaudiusz Madeja Drewno podaje się prostopadle. Jak łatwo zgadnąć, w bębnowych przerób surowca odbywa się właśnie ostrzami umieszczonymi w bębnie. Działają na podobnej zasadzie, co tarczowe, są jednak od nich większe. Stąd ich zdolność do rozdrabniania pokaźniejszych kawałków drewna, różne wyposażenie oraz możliwość przeróbki zarówno drewna suchego, jak i mokrego. Rębaki bijakowe są wyposażone w specjalne młotki, dokonujące wstępnego rozgniatania drewna, które później zostaje poszatkowane. Wyżej wspomniano o rębakach mobilnych. Wśród nich wyróżniamy m.in. ciągnikowe, charakteryzujące się napędem przekazywanym przy pomocy wałka odbioru mocy (WOM) właśnie z ciągnika do rębaka, który nie ma własnego silnika. W taki napęd mogą być wyposażone zarówno rębaki tarczowe, jak również bębnowe i bijakowe. Jedną z odmian są także, proste w konstrukcji, rębaki świdrowe. Jak nazwa wskazuje, drewno jest pchane na wirujący świder. W tym przypadku kluczowe znaczenie ma jego jakość. Wśród podstawowych parametrów na czoło wysuwa się wydajność, wyrażana w m 3 / godz. przerabianego surowca. Wpływ na pierwszy parametr ma oczywiście moc. Jej rozpiętość jest bardzo duża. Wynosi bowiem dla silników spalinowych od ok. 20 do nawet QQDrewno jest surowcem odnawialnym i stosunkowo łatwo dostępnym w Polsce. 500 KM, w przypadku przemysłowych maszyn. Rębaki elektryczne mają od kilku do niespełna 100 kw mocy. Kolejnym, ważnym parametrem jest maksymalna średnica drewna, jakie można poddać przeróbce. Zaczyna się od kilkunastu centymetrów, a w dużych maszynach osiąga ok. pół metra. Kolejne elementy, na które warto zwrócić uwagę to rodzaj posuwu może być ręczny, mechaniczny lub hydrauliczny oraz rodzaj wysypu przerobionego surowca (zrębki). Dostępne są także rębaki z homologacją, które mogą być dopuszczone do ruchu drogowego. Z pożytecznych opcji, na które warto zwrócić uwagę wymieńmy system zapobiegający przeciążeniu maszyny oraz regulator prędkości pobierania surowca. QQŁuparki To mniejsze maszyny, dzięki którym możemy pozyskać stosunkowo tani i wydajny opał. Wśród łuparek znajdziemy sporo modeli nadających się do własnego użytku. Są to niewielkie i nieskomplikowane urządzenia napędzane silnikami elektrycznymi. Bardzo popularne są łuparki elektryczno hydrauliczne. Rozróżniamy pionowe i poziome. Te pierwsze znakomicie nadają się m.in. do przygotowywania drewna kominkowego. Łuparki poziome charakteryzują się dużą mocą przy niewielkich rozmiarach. Są wyposażone w koła, ułatwiające przemieszczanie urządzenia. Podobnie, jak w przypadku rębaków, musimy określić swoje potrzeby. A najważniejszymi parametrami będą moc czyli także rodzaj silnika, wydajność i wielkość przerabianych kawałków drewna. Podstawowym surowcem jest w tym przypadku drewno klasy S2A (popularna nazwa papierówka). Są to wałki o dł. 1,2 2,4 m i grubości 8 27 cm. QQPrzyjemne z pożytecznym Bywa tak, że w niektórych gospodarstwach pozostaje sporo drewnianych odpadów lub gałęzi, z którymi nie wiadomo, co zrobić. Podobnie, jeśli ktoś z czytelników ma dostęp do tańszego drewna, powinien pomyśleć na początku o produkcji, a może raczej przerobie na własne potrzeby, przy pomocy najprostszych i niedrogich urządzeń. Biomasa już od dawna jest cenionym i wydajnym środkiem opałowym. A jeśli będzie zostawało, można zacząć od lokalnego rynku, na małą skalę. n Młody Rolnik kontra Norma Emisji Spalin Osobom które otrzymały dofinansowanie z funduszy unijnych na rozwój działalności rolniczej z tytułu Młodego Rolnika na zakup nowego ciągnika, przeszkodzić może nowa ustawa o normach emisji spalin, która wchodzi w życie od 1 stycznia 2015 roku. Składanie wniosków z tytułu Ułatwienie startu młodym rolnikom do ARiMR zakończyły się 21 czerwca 2014 r. Do agencji w tym czasie wpłynęło wnioski, które zostały rozpatrywane pod względem wytycznych jakie każdy ubiegający się o dofinansowanie powinien spełniać. Osobom, którym przyznano dofinansowanie, przysyłano decyzję o poinformowaniu, że mogą się o nie ubiegać. Większość osób ubiegających się otrzymało decyzję pod koniec września, co oznacza że pieniądze dostaną na początku przyszłego roku, kiedy to wchodzi w życie ustawa o normach emisji spalin. Dofinansowanie w 2014r. z tytułu Ułatwienie startu młodym rolnikom wynosi zł, które muszą Damian Zając przeznaczyć na rozwój swojego gospodarstwa. Większość młodych rolników pieniądze przeznaczy na zakup maszyn i powiększenie swojego parku maszynowego. Osoby te ubiegające się o zakup nowego ciągnika mogą zostać zaskoczone gwałtowną podwyżką cen po nowym roku, kiedy to wchodzi ustawa o normach emisji spalin z normy Euro 3a na normę Euro 3b (norma USA Stage III b oraz Tier 4). Podwyżka ciągników związana będzie z faktem obowiązkowego montowania filtra cząstek stałych w silnikach wysokoprężnych. Ciągniki powyżej 85 KM już mają seryjnie montowane filtry cząstek stałych w silnikach od początku 2014r. więc ich cena się nie zmieni. Natomiast w ciągnikach poniżej 85 KM będzie obowiązek seryjnego montowania filtra cząstek stałych po 1 stycznia 2015r. W Polsce sprzedaż ciągników w przedziale mocy od 85 KM do 60 KM cieszy się od lat największą sprzedażą, wynika to z bardzo rozdrobnionego i mało obszarowego rolnictwa. Średnia krajowa wielkość gospodarstwa rolnego to raptem 10,5 ha co sprawia, że ciągniki duże o wielkiej mocy nie będą w pełni wykorzystane. Ciągniki bez filtra cząstek stałych będzie można kupić i bez problemu zarejestrować w przyszłym roku jeżeli ich produkcja zakończyła się z dniem 1 stycznia 2015r. Wszyscy producenci silników wysokoprężnych po dacie wyżej wymienionej mają obowiązek montowania filtra cząstek stałych. Mianowicie jeżeli ciągnik został wyprodukowany 30 grudnia 2014r. bez filtra cząstek stałych to bez problemu będzie można go zarejestrować po 1 styczna 2015r. Niektórzy producenci jak FARMER czy FARMTRAC uzyskali zgodę od ministerstwa transportu na przedłużenie homologacji 3a, co wiąże się z tym że przez cały 2015r. będą mogli sprzedawać ciągniki bez filtra cząstek stałych i nie będzie problemu z ich rejestracją. Te firmy będą wydawać dodatkowy dokumęt do homologacji tak, aby można było bez problemu zarejestrować ciągnik. Wiąże się to z limitem produkcji danej partii w danym roku kalendarzowym. Dlatego na ciągniki z końcówki partii produkcji, ministerstwo transportu wydało decyzję o przedłużeniu sprzedaży z normą 3a, które nie zostaną sprzedane w 2014r., będzie można kupić w 2015r. W związku z zaistniałą sytuacją wielu producentów ciągników na modele poniżej 85 KM już teraz wprowadza liczne promocje, rabaty, upusty, które zachęcają do kupna i tym samym pozbawiają sieci dilerskie nadwyżki wyprodukowanych egzemplarzy. Dlatego przed końcem roku młodzi rolnicy, którym udało się dostać pieniądze z tytułu Ułatwienie startu młodym rolnikom mogą za tą kwotę swobodnie sobie kupić ciągnik w przedziale mocy do 85 KM, gdyż promocje u niektórych producentów sięgają 20 tys. zł. Natomiast po nowym roku wzrost cen nowych ciągników w zależności od producenta będzie się wahał od 15% do 35%, co stanowi znaczny wzrost ceny. Wiązało będzie się to z wykorzystaniem przez producentów ciągników możliwości wywindowania znacznie cen, z powodu narzuconych norm produkcji. Dlatego osoby, które dostaną pieniądze po nowym roku z programu Ułatwienie startu młodym rolnikom będą musieli znacznie dołożyć ze swojej kieszeni, aby mogli się zrównać z osobami, które te środki dostały w tym roku kupując ten sam model ciągnika. Taka sytuacja sprawiła, że sieci dilerskie wszystkich marek ciągników starają się pozyskać jak największą liczbę kupujących, co sprawia że osoby, które są zainteresowane kupnem nowego ciągnika do 85 KM, mają obecnie duże pole manewru pod względem kupna jak i wyboru marki. Tego typu promocje będą dotyczyć ostatnich partii produkcji z normą 3a w tym roku kalendarzowym. W 2015 roku firmy produkcyjne będą musiały przystosować linie produkcyjną pod nowe wymogi emisji spalin. n

15 Grudzień 2015 (nr 115) Technika - Wiadomości Rolnicze Polska Strona 15 Ciągniki Roku 2015 Sześć miesięcy trwało wybranie najlepszych maszyn w konkursie na najlepszy ciągnik roku 2015 TOTY Po długich naradach, niezależne jury wybrało zwycięzców. Który ciągnik okazał się być tym najlepszym? Renata Struzik, źródło: Case IH, New Holland Wybór najlep- dziedzinie techniki rolniczej. Tegoroczne rozdanie szego ciągnika to długotrwały proces (Włochy), podczas między- nagród odbyło się w Bolonii jury tego narodowych targów maszyn prestiżowego konkursu rolniczych i ogrodniczych przez sześć miesięcy zaangażowane było w analizo- EIMA International. wanie i testowanie w polu QQA zwycięzcą jest... maszyn wszystkich uczestników konkursu. W konkurcji, który obok marki Case Po trudnym etapie seleksie zwyciężył ciągnik Case IH, wyłonił siedmiu innych IH Magnum 380 CVX. Tytuł konkurentów, tytuł Ciągnik Najlepszy ciągnik specjalistyczny 2015 finalnie zdostał ciągnikowi Magnum Roku 2015, przyznany zobył nowy traktor T3F marki 380 CVX marki Case IH. New Holland. Z kolei nagroda za najlepszy design trafidatne funkcje jak przekład- Ciągnik oferuje tak przyła do Deutz Fahr 9340 TTV. nia bezstopniowa CVX, Nadawany od 1998 r. tytuł łatwa w użyciu dźwignia Ciągnik Roku to prestiżowe Multicontroller, nowe pakiety oświetlenia LED oraz, wyróżnienie, przydzielane w uznaniu dla szczególnych oczywiście, innowacyjny system Rowtrac, który zapew- osiągnięć technologicznych w projektowaniu maszyn nia doskonałe przenoszenie mocy na podłoże, dzięki rolniczych. W tym międzynarodowym konkursie, w jury zasiadają dzien- przy równie minimalnych zastosowaniu gąsienic, ale nikarze specjalizujący się w uszkodzeniach gleby jak w przypadku ciągników kołowych. Jestem niezmiernie wdzięczny, że wszystkie te zalety znalazły dziś uznanie jury, którego ilustracją jest tytuł Ciągnika Roku 2015 podsumował Matthew Foster, wiceprezydent Case IH odpowiedzialny za kraje Europy, Afryki i Bliskiego Wschodu. Matthew Foster podkreślił, że już od 27 lat ciągniki Magnum nieprzerwanie służą rolnikom podczas codziennej pracy i to oni byli i są najbardziej wymagającymi testerami: Przez cały czas trwania zmagań konkursowych marka Case IH demonstrowała i skutecznie udowadniała jury, że Magnum 380 CVX ma wszystko, co trzeba, aby stanowić skuteczne rozwiązanie dla naszych klientów i rolników nie tylko w Europie, ale i na całym świecie podsumował. QQWyróżnienie w specjalizacji Wiadomość o wyróżnieniu firmy New Holland za serię T3F skomentował Luca QQDeutz Fahr 9340 TTV to najlepszy design 2015 wśród ciągników Mainardi, dyrektor ds. zarządzania produktami, odpowiedzialny za ciągniki i ładowarki teleskopowe: Firma New Holland ostatnio umocniła swoją pozycję lidera w dziedzinie ciągników specjalistycznych przeznaczonych do sadów i winnic, wprowadzając na rynek serię T3F, oferującą plantatorom kompaktowe gabaryty, zwrotność i niezawodność, których potrzebują podczas prac polowych oświadczył. Ciągniki New Holland należące do serii T3F zostały zaprojektowane z myślą o potrzebach profesjonalnych plantatorów uprawiających owoce, właścicieli małych i średnich sadów oraz winnic. Szczególnie dla tych, którzy poszukują maszyn o dużej mocy, lecz kompaktowych gabarytach, w połączeniu z dużą wszechstronnością i doskonałymi osiągami w zakresie mocy od 36,8 do 53 kw (od 50 do 72 KM). QQCzy aby na pewno liczy się tylko wnętrze, nie wygląd? Nowe modele Deutz Fahr 9340 TTV serii 9, jak podkreślają ich twórcy, to doskonała synteza najnowocześniejszych rozwiązań technologicznych. Jednak nie to zadecydowało o zwycięstwie ciągnika w konkursie. To jego wygląd odegrał tu największą rolę. Stylistyka, opracowana we współpracy z biurem projektowym Giugiaro Design, charakteryzuje się wyraźnie zarysowanymi liniami maski. Wnętrze oferuje najwyższy poziom ergonomii i komfortu w swojej klasie. To nie pierwszy raz Deutz Fahr osiągnął ten prestiżowy tytuł. Już 2 lata wcześniej święcił podwójne triumfy: jako Ciągnik Roku 2013 i najlepszy design. Jak widać, historia lubi się powtarzać. n QQTargi EuroTier to okazja do przyciągnięcia klientów Q Q zaprezentowania swojej oferty Q Q i zdobycia medalu za największe innowacje - tu srebrny medalista Weidemann EuroTier na finiszu Polska na 11. miejscu Ubiegły tydzień w Hanowerze upłynął pod znakiem targów EuroTier jednej z największych na świecie imprez związanych z produkcją zwierzęcą. 4 dni, ponad 2360 wystawców z 49 państw, 41 polskich firm biorących udział, 270 nowości to tylko część faktów, które świadczą o randze imprezy. W dniach listopada w Hanowerze odbyły się, organizowane co dwa lata, targi EuroTier. Jak podkreślają organizatorzy, są one jednoznacznie największym rynkiem nowości w dziedzinie techniki procesów przetwórczych, Renata Struzik środków obrotowych, zarządzania i oprogramowania, a także budowy i wyposażenia hal i budynków inwentarskich dla całej branży profesjonalnej hodowli zwierząt. Co to oznacza w praktyce? Podczas targów EuroTier, wystawcy mają możliwość zaprezentowania swojej oferty, nowości, nawiązania kontaktów biznesowych, i, przede wszystkim, znalezienia nowych klientów. Najbardziej innowacyjne z prezentowanych podczas targów produktów, zostały nagrodzone złotymi i srebrnymi medalami. Wystawcy, którzy w tym roku pojawili się po raz pierwszy, podkreślali wielkość imprezy oraz możliwość nawiązania kontaktów i zaprezentowania oferty klientom z tak odległych zakątków, jak, np. Wybrzeże Kości Słoniowej. Z kolei ci, którzy na targach pojawili się już po raz kolejny, zauważyli, że z roku na rok impreza zyskuje coraz większy prestiż, a uczestnictwo w niej uważają za niezbędne. Co ciekawe, wielu podkreślało, że nie zawsze nawiązane podczas wydarzenia kontakty procentują od razu zdarza się, że dopiero po kilku latach firmy nawiązują współpracę. Bez wątpienia jednak targi EuroTier są ogromną szansą na znalezienie nowych rynków eksportowych. Może właśnie z tego powodu, prawie połowa wystawców (49%) uczestniczących w EuroTier pochodzi z zagranicy. Najwięcej wystawców było z Niderlandów (186), Francji (136), Chin (116), Włoch (94) i Danii (77). Polska uplasowała się na 11. miejscu do Hanoweru przyjechało 41 naszych rodzimych firm. n

16 Strona 16 Technika - Wiadomości Rolnicze Polska Grudzień 2014 (nr 115) Kto nie smaruje, ten nie jedzie Już starożytni Egipcjanie, przy przesuwaniu kamieni podczas budowy piramid używali oleju rycynowego. W końcu oleje i smary są niezbędne w codziennej pracy, do prawidłowego funkcjonowania maszyn i urządzeń. Oleje doskonale smarują silniki, przekładnie, łożyska czy układy hydrauliczne, ale czasem muszą je zastępować smary, czyli środki w postaci gęstych past lub stałych substancji plastycznych, zmniejszające tarcie. Smar jest substancją, która zmniejsza tarcie pomiędzy stykającymi się ze sobą powierzchniami. Jednak nie jest to jego jedyna rola. Oprócz łagodzenia skutków tarcia, często chronią one przed korozją i zanieczyszczeniem, a także odprowadzają część ciepła, jakie się wytwarza pomiędzy pracującymi powierzchniami. Bywa, że smary także przyczyniają się do tłumienia drgań, chronią przed szkodliwym działaniem wody i likwidują skrzypienie ścierających się powierzchni. Smar składa się w ok % z oleju bazowego (smary Klaudiusz Madeja stałe mogą być mineralne lub syntetyczne), 5 10% środków uszlachetniających, zaś pozostałe 10 15% stanowią zagęszczacze (wiążą olej bazowy z innymi składnikami). Te ostatnie, choć niezbędne, nie są substancjami smarnymi i czasem osłabiają efekty działania smaru. Ale mogą też je poprawiać, jak np. dodatki spajające. Oczywiście, dokładny skład chemiczny smarów i proporcje są najpilniej strzeżonymi tajemnicami każdego producenta. Podobnie z dodatkami, spośród których możemy wymienić np. grafit lub miedź. Wówczas od nich powstaje nazwa: smar grafitowy, smar miedziany. Smary mogą mieć różną konsystencję. Jest ona różna w zależności od przeznaczenia danego smaru. Od płynnej, poprzez pośrednią, do stałej, a nawet czasem gazowej. Dla ułatwienia, powstała klasyfikacja NLGI (od nazwy National Lubricating Grease Institute w USA, gdzie powstała). Podzieliła ona smary na 9 klas. Płynny smar to 000, jest on stosowany w obiegach zamkniętych. Półpłynny 00, bardzo miękki 0 i miękki 1. Określają one smary stosowane w systemach centralnego smarowania. Średnio miękki 2 ma zastosowanie w łożyskach, jest on powszechnie stosowany. Średni 3 również nadaje się do łożysk, szczególnie o wysokich obrotach. Twardy 4 też się sprawdza przy wysokich obrotach, lecz przy małym obciążeniu. Dwie ostatnie klasy: bardzo twarda 5 i sztywna 6 są stosowane w otwartych przekładniach i innych miejscach. Są jeszcze stosowane normy ISO i niemiecka DIN. Jednak, najlepiej stosować polecane przez fachowców rodzaje smarów. Czasem jest to ujęte w instrukcji, czasem warto zapytać sprzedawcy, który chętnie doradzi. Warto korzystać z porad fachowców, ponieważ zastosowanie niewłaściwego smaru może skończyć się bardzo źle. QQZastosowanie Smary stałe stosujemy tam, gdzie, po pierwsze, nie jest konieczna szczelność (w przeciwieństwie do płynnych), zaś po drugie, wymagane jest długotrwałe działanie. Smary stałe mogą być stosowane do zaworów i wszelkiego typu armatur. W tym przypadku są to smary specjalnego przeznaczenia, które w zależności od potrzeb, mogą pracować, np. z żywnością, wodą pitną, gazem ziemnym lub tlenem. Smary przekładniowe powinny również mieć właściwości uszczelniające. Jak sama nazwa wskazuje, smary do łożysk tocznych i ślizgowych są produkowane w różnych specyfikacjach. Mogą one być odporne na niską lub wysoką temperaturę, przystosowane są do pracy przy dużej prędkości smarowanych części lub, np. do pracy w ciężkich warunkach. Z kolei od smarów do układów pneumatycznych wymaga się obojętności wobec materiałów uszczelniających. Podobne parametry muszą spełniać smary do tworzyw sztucznych, które nie mogą swoim składem chemicznym w jakikolwiek sposób ingerować w smarowane powierzchnie. Innymi, specyficznymi i bardzo ściśle przestrzeganymi własnościami muszą się charakteryzować smary do styków elektrycznych. Wszelkie elektryczne kontakty, przełączniki, czujniki i inne urządzenia wymagają zastosowania smarów o niezmiennie niskiej oporności elektrycznej. Smar musi również chronić powierzchnie styków elektrycznych przed korozją i być odporny na dużą ilość włączeń i rozłączeń. Warto w tym miejscu także wspomnieć o środkach smarnych w sprayu. Ten sposób nakładania jest bardzo prosty, może być użyty zarówno do dużych powierzchni, jak i precyzyjnego nakładania punktowego. Co ważne, w tej postaci dostępne są, oprócz olejów, smarów suchych i innych, także smary stałe. W porównaniu z olejami, smary stałe mają też swoje wady. Do największych należą słabsze odprowadzanie ciepła i brak możliwości usuwania osadów. Trudniejsze jest także usunięcie smaru lub wymiana go na nowy. Wiadomo, że w przypadku oleju jest to czynność znacznie szybsza i łatwiejsza. Niezwykle istotne jest, aby zwracać uwagę na mieszanie smarów. Świadome lub nie (np. przez niedokładne usunięcie poprzedniego czynnika), może okazać się tragiczne w skutkach. Wynika to z braku kompatybilności niektórych składników. W efekcie, smar może stracić częściowo lub całkowicie swoje właściwości. n Manitou wczoraj i dziś Producent szuka maszyn, które mają za sobą wiele godzin pracy i nadal dobrze służą swoim właścicielom. Jednocześnie prezentuje nowe modele, które wykorzystują zarówno doświadczenie konstruktorów, jak i uwagi pozyskane od użytkowników. Z reguły na wszystkich pokazach, prezentacjach lub targach dotychczasowi i potencjalni klienci oglądają lśniące, często pachnące jeszcze świeżym lakierem maszyny i urządzenia. Wiele razy słyszałem na różnych prezentacjach, i to także od naszych obecnych klientów, że chcą zobaczyć taką maszynę po dłuższym okresie eksploatacji. Dopiero wówczas widać ich faktyczną wartość i przydatność dzieli się wrażeniami Wojciech Mańkiewicz, Regionalny Kierownik Sprzedaży w Grupie Manitou. Uznaliśmy, że to dobry pomysł i zaczęliśmy szukać takich maszyn, które teoretycznie już powinny zakończyć swój roboczy żywot, a nadal pracują i to na co dzień dodaje. Dwoma wysłużonymi, ale wciąż pracującymi Klaudiusz Madeja maszynami Manitou dysponuje Gospodarstwo Rolne Agrofarm w Jurkowicach Pierwszych nieopodal Malborka. Tam właśnie zaproszono dziennikarzy, aby mogli obejrzeć sprzęt, który ma na liczniku ponad 22 tys. przepracowanych godzin. Taki wynik uzyskała w czasie 6 lat użytkowania maszyna Manitou o udźwigu 3,2 t i wys. podnoszenia 6,9 m. Wojciech Mańkiewicz objaśnia Odpowiada to przebiegowi około 1,1 miliona kilometrów samochodu dostawczego lub ciężarowego, ponieważ przyjmuje się, że godzina pracy odpowiada przejechaniu 50 kilometrów. Na pytanie, czy dużo jest takich okazów w Polsce, Pan Wojciech odpowiada bez wahania Dużo, bo i Manitou w Polsce jest ponad 20 lat, a wcześniej ludzie także indywidualnie sprowadzali. Stąd mamy wiele egzemplarzy, mających przepracowane między 20 a nawet 35 tysięcy godzin. Takich spotkań można by zrobić w Polsce wiele. Jan Wasilewski Dyrektor Agrofarmu przyznaje Teoretycznie jedną z tych maszyn powinniśmy sprzedać. Jednak cena rynkowa nie odzwierciedla ich faktycznej wartości, dlatego postanowiliśmy sobie je zostawić i dalej użytkować. A oprócz tego kupujemy kolejną, już trzecią maszynę Manitou. Sprzęt jest nadal w codziennym użytkowaniu. Jak uzyskać taki przebieg? Odpowiedź jest krótka i prosta: regularny serwis i porządne, oryginalne części odpowiada bez namysłu Dyrektor Wasilewski. Nowe linie maszyn Manitou, to już zupełnie inne konstrukcje, choć oczywiście bazujące na doświadczeniach i niewątpliwym sukcesie tych sprzed lat. Obecnie złącza hydrauliczne są już standardem w maszynach dla rolników. Można z nich zrezygnować, ale są bardzo praktyczne i przydatne, o czym szybko przekonują się użytkownicy zapewnia Mańkiewicz. Wymiernie poprawiło się także bezpieczeństwo pracy. Wcześniej kierowca otrzymywał tylko informację, że zaraz może dojść do groźnej sytuacji. Obecnie, oprócz alertu dla prowadzącego, następuje automatyczna reakcja maszyny, zapobiegająca powstaniu potencjalnie niebezpiecznej sytuacji. Z kolei podczas jazdy doskonale sprawdzają się hamulce na obu osiach. Manitou standardowo instaluje także wyłącznik prądu. Wewnątrz poprawiły się ergonomia i komfort pracy operatora. Następuje u rolników zmiana mentalności, przekonują się i nabierają zaufania do nowej techniki pracy, nowoczesnych rozwiązań zauważa Mańkieiwcz Manitou oferuje kilka serii swoich ładowarek teleskopowych: MLT, MT, MHT i MRT. Szczególnie te pierwsze są polecane do prac rolniczych z racji bogatszego wyposażenia i mocniejszych parametrów. Niemniej zapraszamy do serwisów, gdzie doradzimy, co wybrać zapewnia Jarosław Poznański, właściciel Amatech w Czarlinie. Sprzedawcy zapewniają również pomoc w zakupie (np. leasing, kredyt). Oferują także różne sposoby serwisowania, jak chociażby kontrakty serwisowe, oparte na stałej, miesięcznej opłacie. Istnieje również możliwość oddania używanej maszyny w rozliczeniu, ale to już kwestia indywidualnego dogadania się. n

17 Grudzień 2015 (nr 115) Technika - Wiadomości Rolnicze Polska Strona 17 Joskin pomaga oszczędzać gnojowicę Prezentujemy urządzenie GPS do automatycznej obsługi poszczególnych odcinków osprzętu rozlewającego gnojowicę. Racjonalne gospodarowanie artykułami fitosanitarnymi daje wymierne oszczędności w gospodarstwie. Jednym z nich jest gnojowica. Belgijski producent maszyn rolniczych Joskin, stosując normę ISO Task Controller Section Control, proponuje wykorzystanie systemu GPS w dystrybucji nawozu. Podstawowym założeniem jest otwieranie odpowiednich sekcji aplikatorów i ramp we właściwym czasie. Czyli nie nawozimy jak leci, ale w sposób inteligentny tylko tam, gdzie jest to w danej chwili potrzebne. Aby uzyskać pożądany efekt, potrzebujemy urządzenia GPS, przesyłającego w tym systemie znormalizowane dane do magistrali IsoBus. Tylko informacje wysyłane do maszyny w odpowiednim standardzie zapewnią jej właściwe działanie, wg założonych parametrów. Właśnie ta standardowa funkcja ISO Section Control daje możliwość automatycznej obsługi wybranych odcinków cząstkowych (np. opryskiwaczy, rozsiewaczy nawozów i maszyn do siewu precyzyjnego) w zależności od lokalizacji GPS i stopnia nakładania się powierzchni Klaudiusz Madeja roboczych. Oczywiście po drugiej stronie, czyli w maszynie, musi być odpowiedni moduł, umożliwiający sterowanie przy pomocy komend z aplikacji IsoBus. Obecnie do sterownika IsoBus, można otrzymać w standardzie wspominane sterowanie strumieniem Section control. Polega to na tym, że antena GPS podaje precyzyjną informację o aktualnej pozycji geograficznej maszyny. Zaś aplikacja IsoBus, w oparciu o dostarczane na bieżąco dane o położeniu, porównuje je z pozycjami zarejestrowanymi wcześniej i zamyka dopływ do sekcji nad strefą, która już była pokryta nawozem. Unikamy więc niepotrzebnego, podwójnego nawożenia, a tym samym wyższego, od faktycznie koniecznego, zużycia nawozu. Sprawdza się to szczególnie przy sąsiednich przejazdach, na uwrociach, w narożnikach i przy objeżdżaniu przeszkód. Jednocześnie rozwiązanie to pomaga, w stosowaniu się, do obowiązujących przepisów dotyczących dokładniejszej kontroli strat azotowych podczas rozlewania gnojowicy, właśnie dzięki dokładniejszemu jej rozlewaniu. O tym, że technologia się sprawdza, świadczy chociażby program motywacyjny, jaki został wprowadzony w Holandii. Firma Joskin wykorzystała tutaj m.in. swoje kilkuletnie doświadczenia przy produkcji sterowników IsoBus do swoich wozów asenizacyjnych. Zainstalowała je już w prawie 200 maszynach tego typu. QQKilka szczegółów technicznych Aby wdrożyć tę aplikację, belgijski producent stosuje w różnego typu sprzęcie rozlewającym, sterowanie zaciskami hydraulicznymi lub pneumatycznymi zamykającymi poszczególne QQMaszyna z wbudowanym urządzeniem GPS oraz odpowiednim modułem, umożliwiającym sterowanie przy pomocy komend z aplikacji IsoBus. sekcje węży. Przykładem może być dwanaście sekcji w rampie rozlewającej Joskin PendiSlide, której szerokość wynosi 12 m. Każda sekcja zacisków jest sterowana osobnym zaworem, przy czym sekcje zewnętrzne po obu stronach mogą ograniczać się tylko do jednego elementu. W przypadku PendiSlide będzie to jeden wąż. Dzięki temu precyzja sterowania jest równa dokładności systemu GPS, wynoszącej tylko 20 cm. Takie rozwiązanie pozwala na odcięcie zasilania jedynie zewnętrznego węża w sytuacji, gdy operator za bardzo zbliży się do linii poprzedniego przejazdu. Ma on zresztą możliwość sterowania czasem tegoż odcięcia dopływu czynnika. By zapobiec powstawaniu zbyt dużej, pustej przestrzeni między sąsiednimi przejazdami, operator będzie mógł np. tak ustawić odcinanie zasilania, żeby włączało się, kiedy stopień pokrycia się powierzchni roboczych osiągnie 50%. Oznacza to, że lemiesz brzegowy będzie jechał po śladzie ostatniego lemiesza sąsiedniego przejazdu. Wraz z opisanym wyżej procesem wstrzymywania dozowania nawozu w wybranych miejscach, automatycznie są regulowane pozostałe etapy pracy maszyny. Sterownik IsoBus natychmiast wychwytuje różnicę ciśnienia i przepływu, wynikłej wskutek odłączenia danej sekcji. W rezultacie odpowiednio steruje głównym zaworem zasilania rozdzielacza tak, aby utrzymać określoną wydajność aplikacji w sekcjach pracujących bez przerwy. Opisana wyżej aplikacja pokazuje, jak można w praktyczny i pożyteczny sposób wykorzystać nowoczesne technologie, w tym przypadku GPS. n Wiaty na sprzęt rolniczy W obecnym czasie rynek sprzętu rolniczego jest bardzo bogaty. W zależności od wielkości gospodarstwa jak i od możliwości finansowych rolnik z powodzeniem może wyposażyć swoje zaplecze maszynowe w nowoczesne i ergonomiczne maszyny, które pozwolą na wydajną i łatwiejszą pracę w gospodarstwie. Na rynku pojawiły się maszyny i urządzenia, które pod względem zastosowanych materiałów czy też wykorzystanej elektroniki wymagają szczególnej dbałości w użytkowaniu i konserwacji. Ze względu na wartość nowoczesnych maszyn rolniczych utrata pełnej sprawności tych urządzeń jest dużą stratą finansową dla gospodarstwa. Regularne przeglądy techniczne i odpowiednia konserwacja gwarantuje dłuższą żywotność sprzętu. Dodatkowo warto również pomyśleć o odpowiednio dostosowanych wiatach, które pomogą odpowiednio zabezpieczyć sprzęt przed niedogodnymi warunkami atmosferycznymi, szczególnie w okresie zimowym. Ich konstrukcja może być murowana lub oparte na konstrukcji Lesław Janowicz, Ekspert PZPRZ stalowej obłożonej blachą trapezową. W budowie wiat stosuje się również konstrukcję drewniane obite deskami, pokrycie dachu stanowi blacha trapezowa. Obecnie oferta wiat rolniczych jest dość bogata. Na rynku jest duży wybór projektów gotowych, co pozwala obniżyć koszty dokumentacji projektowej. Można wybrać wiaty oparte na konstrukcji stalowej obłożonej blachą lub wybrać ciągle jeszcze popularną tradycyjną metodę murowaną. Rośnie również popularność hal łukowych także z przeznaczeniem na maszyny rolnicze. Maleje natomiast popularność, kiedyś dość często spotykanych wiat drewnianych. Analiza gabarytów różnych rodzajów ciągników, maszyn rolniczych i narzędzi pozwoliła na unifikację typowych elementów konstrukcyjnych prefabrykowanych. W tym wypadku konstrukcję wiat stanowią ramy stalowe oraz rygle dachowe, do których montowane jest pokrycie w postaci profilowanej blachy stalowej. Konstrukcja stalowa pokryta jest specjalnymi powłokami malarskimi, zabezpieczającymi ją przed wpływem czynników atmosferycznych powodujących korozję. Inną konstrukcją, jeszcze nie tak powszechnie znaną, jest wiata hala namiotowa wykonana z profili aluminiowych łączonych ze sobą w QQWiata otwarta z suszarnią. węzłach przy pomocy stalowych, ocynkowanych łączników, a obudowę stanowi mocna i trwała powłoka z PCV. Zwiększając funkcjonalność i estetykę można zastosować ściany z powlekanych blach trapezowych lub płyt warstwowych. Ze względu na dużą różnorodność używanych pojazdów w gospodarstwie rolnym należy w sposób właściwy i funkcjonalny zaplanować i zaprojektować funkcjonalną wiatę dla rolnika. I tak przykładowo dla małych ciągników rolniczych wystarczająca będzie wiata o szerokości 3 m, długości 6 m i wysokości 3 m (dla jednej maszyny), większe ciągniki wymagają stanowiska o wymiarach: szerokość 4,5 m, długość 7 m, wysokość 3,5 m. Aby na przyszłość ułatwić sobie pracę w gospodarstwie i w przypadku pracy ciągnika z niewiele szerszą, np. podwieszaną maszyną wjechać pod wiatę, warto zastosować wrota o szerokości minimum 3,5 m 4,5 m. Dla dużych maszyn tj. ciągniki o wysokich mocach, kombajny, sieczkarnie samojezdne potrzebujemy wiat jeszcze większych, np. długość 9 m, szerokość 5 m, wysokość 4,5 m (dla jednej maszyny). Pamiętajmy, że jeżeli posiadamy ciągnik z ładowaczem czołowym turem, wiatę należy wydłużyć o minimum 2 m, a w przypadku ciągnika wyposażonego w przedni układ zawieszenia maszyn o minimum 1,5 m. Wiaty zamknięte powinny cechować się dobrą wentylacją, co najmniej grawitacyjną, zapewniającą minimum półtora krotną wymianę powietrza na godzinę, we wiatach ogrzewanych oraz wentylację naturalną, przez otwory umieszczone w przeciwległych ścianach lub wrotach o łącznej powierzchni minimalnej 0,04 m 2 na stanowisko postojowe we wiatach nieogrzewanych. Pamiętajmy, że wiata na maszyny rolnicze wymaga pozwolenia na budowę, a co za tym idzie projektu budowlanego. Nowelizacja prawa budowlanego umożliwia co prawda postawienie parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35m 2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m jednak praktycznie mało który projekt wiaty na maszyny rolnicze spełnia te założenia, są to zazwyczaj konstrukcje znacznie większe. n

18 Strona 18 Technika - Wiadomości Rolnicze Polska Grudzień 2014 (nr 115) Opakowania z przechowalni na rynek Popularność opakowań jednorazowych jest dzisiaj niepodważalna. I nie zanosi się, aby coś w tej kwestii uległo zmianie... Bowiem opakowania wielorazowe są u nas ciągle w mniejszości i nic nie kosztują. Zanim jednak zdecydujemy się na skorzystanie z ogromnej oferty różnorakich opakowań jednorazowych, powinniśmy sprawdzić, co się nadaje dla naszych produktów. Jest to tym bardziej istotne, że w dobie szalonej konkurencji i globalizacji, niektórzy nie cofają się przed niczym, aby zarobić pieniądze. Stąd m. in. szkodliwe i toksyczne tworzywa i tkaniny (odzież) z Dalekiego Wschodu. Dlatego podstawowa zasada przy wybieraniu opakowań, nie tylko zresztą jednorazowych: żądać od producenta lub sprzedawcy atestu Państwowego Zakładu Higieny (PZH). Bez tego nie wolno kupować żadnych opakowań. Nie słuchać wymyślnych tłumaczeń, wykrętów i zapewnień, że doślą, bo właśnie są w trakcie załatwiania itp. Musimy pamiętać, że gdyby w wypadku użycia Klaudiusz Madeja nieodpowiednich opakowań ktoś poniósł jakiś uszczerbek na zdrowiu, narażamy się nie tylko na rozterki moralne, lecz także na konsekwencje prawne. I to zarówno z urzędu, jak i cywilnego żądania odszkodowania. Oczywiście możemy się później bronić i dochodzić swoich praw od dostawcy opakowania. Jednak sporo to potrwa i nie musi zakończyć się powodzeniem. Dlatego nigdy nie korzystajmy z tanich, ale podejrzanych ofert. QQOpakowania jednorazowe Opakowania przeznaczone do kontaktu z żywnością muszą spełniać wymagania Ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (Dz.U nr 63 poz. 638) oraz szeregu rozporządzeń. Chodzi m. in. o różnego rodzaju tworzywa sztuczne, używane do produkcji opakowań, o czym już wspominaliśmy. Opakowania do produktów żywnościowych powinny być w tym celu właściwie oznakowane. Są to napisy lub piktogramy. Jest to obowiązkowy wymóg dla handlu detalicznego, przy hurtowym wystarczą odpowiednie dokumenty lub oznaczenia na opakowaniach zbiorczych. Osobne przepisy regulują oznakowania artykułów spożywczych przeznaczonych dla zakładów żywienia zbiorowego. Opakowanie musi być neutralne dla umieszczonej w nim żywności. Nie może wchodzić w żadne reakcje, zmieniać smaku, wyglądu, zapachu i innych właściwości. Jak wspomniano na wstępie, ich podaż jest ogromna. Podstawowym kryterium wyboru jest to, co chcemy pakować. Wielkość, ewentualne wymagania dotyczące temperatury, stan skupienia, i inne czynniki mają wpływ na wybór rodzaju opakowania. Tu z kolei dostajemy do wyboru kształt, pojemność, ilość komór Oczywiście zadanie mamy ułatwione, ponieważ wiele opakowań jest od dłuższego czasu zunifikowana i zestandaryzowana. Dobrym przykładem są jajka, pakowane w papierowe lub wykonane z tworzyw sztucznych opakowania. Różnią się tylko wielkością, czyli ilością jajek, jaką możemy w nich zmieścić. Innym są pojemniki z masy papierowej na owoce miękkie. Chronią owoce przed zgnieceniem. Otwory wentylacyjne pomagają zachować świeżość i walory smakowe. Są dostępne w różnych pojemnościach. Popularne są również tacki styropianowe (EPS) owijane folią, która także może być zaliczana do opakowań jednorazowych. Rynek oferuje całą gamę pojemników i naczyń z papieru, polistyrenu (PS), polipropylenu (PP), polistyrenu spienionego (EPS), oraz polistyrenu orientowanego (OPS). Najprościej skorzystać z fachowej porady sprzedawcy lub producenta, który chętnie doradzi, co kupić. Mogą to być np. opakowania wytrzymujące niską temperaturę, jeśli takowych potrzebujemy. Nieodpowiedni materiał lub parametry mogą sprawić, że transportowane artykuły ulegną zniszczeniu lub zepsuciu, podobnie jak ich opakowanie. Czyli powstaną straty, i to podwójne towaru i opakowania, za które przecież też zapłaciliśmy. Oprócz standardowych opakowań o różnych parametrach (np. wymiarach), przeznaczonych do konkretnych produktów, mamy również bardziej uniwersalne rodzaje materiałów pakunkowych. Takim jest chociażby rękaw siatkowy do pakowania warzyw i owoców. Na czasie są też oczywiście rękawy do pakowania choinek. Do wyboru producenci i handlowcy dostają również cały szereg różnego rodzaju worków, pełnych i siatkowych o wielu parametrach, z których jednym z najważniejszych jest wytrzymałość. A to dlatego, że do worków i siatek najczęściej pakujemy ciężkie artykuły, jak np. ziemniaki, ogórki, marchew. Przy siatkach istotna jest oczywiście także wielość oczek, która łączy się również z wytrzymałością na zrywanie. Dobrej jakości wyroby mają tę wartość powyżej 200 kg. Jeśli zamierzamy pakować nasze artykuły w sposób maszynowy, należy oczywiście pamiętać o tym, aby opakowanie spełniało wymogi zawarte w instrukcji obsługi urządzenia pakującego. Oczywiście przy dużej ilości towaru, który chcemy sprzedawać w jednorazowych opakowaniach, warto zamówić je bezpośrednio u producenta, i umieścić tam czytelne informacje o swojej firmie. Będzie to bowiem dla nas dodatkowa, bezpłatna reklama. n Wybór kombajnu do zbioru warzyw Zbiór zalicza się do najbardziej pracochłonnych zadań w technologii produkcji warzyw. Dlatego tak ważna pozostaje możliwość zmechanizowania zbioru roślin warzywnych przy wykorzystaniu specjalistycznych kombajnów gwarantujących terminowość i wysoką jakość zbieranego plonu. Nowoczesne kombajny do zbioru warzyw cechują się złożonością konstrukcji, wysoką specjalizacją działania i równie wysokimi wymaganiami w zakresie umiejętnej obsługi. Gwarantuje to zarówno niezawodne działanie w sezonie zbioru, jak i sprawne przygotowanie do okresu przechowywania poza sezonem pracy. Koszt tych maszyn jest dosyć duży, dlatego warto zwrócić uwagę na ich właściwy dobór do gospodarstwa. QQOgólne zasady doboru kombajnów do gospodarstwa Wyposażając gospodarstwo w maszynę do zbioru warzyw trzeba uwzględnić dostosowanie szerokości roboczej maszyn, szczególnie tych wielorzędowych, do rozstawu międzyrzędzi wynikającego z Marek Gaworski SGGW w Warszawie przyjętego systemu siewu i stosowanych do tego maszyn. W przeciwnym przypadku może dochodzić do strat plonu roślin lub niedokładnej realizacji zadań związanych z obróbką roślin. Ważne może być również odpowiednie ustawienie kół jezdnych maszyny, w taki sposób, aby koła nie powodowały uszkadzania rosnących na polu roślin. Kombajny, ale również ciągniki, powinny być wyposażone w odpowiedniej szerokości opony ograniczające możliwość tworzenia głębokich kolein w glebie, a w skrajnym przypadku ugrzęźnięcia w wilgotnym terenie. Rozwiązaniem mogą być kombajny z gąsienicowym układem jezdnym, o niższym nacisku jednostkowym na podłoże. Należy również zwrócić uwagę na masę własną maszyny, szczególnie z wypełnioną skrzynią ładunkową. U niektórych, szczególnie u samojezdnych kombajnów, całkowita masa maszyny może dochodzić do ton, co jest poważnym zagrożeniem dla środowiska glebowego w czasie jesiennych zbiorów. Przy wyborze maszyny warto zwrócić uwagę na opcję wyposażenia w zbiornik, platformę, bądź boczny przenośnik do bezpośredniego rozładunku zbieranych warzyw na środek transportowy. Wartościowym rozwiązaniem jest przystosowanie kombajnu do podnoszenia skrzyniopalet z podłoża, ich napełniania, a następnie pozostawiania na podłożu. Dzięki temu ogranicza się uszkodzenia roślin wynikające z ich częstego przeładunku. QQPrzykłady rozwiązań kombajnów do zbioru warzyw korzeniowych Wśród krajowych kombajnów do zbioru warzyw QQPrzy wyborze maszyny warto zwracać uwagę na szczegóły. korzeniowych, można wymienić jednorzędowe rozwiązania firmy Weremczuk, tj. Alina Supernova i Alina Eco. Pierwsza z wymienionych maszyn, przeznaczona do zbioru marchwi z funkcją obrywania naci, wyróżnia się wyposażeniem w trzyczłonowy transporter do przenoszenia podkopanej marchwi, aktywny otrząsacz gleby z opcją doczyszczania korzeni, a także regulowany rozstaw jednego z kół jezdnych, umożliwiający pracę na plantacji marchwi z rozstawem redlin 67,5 cm i 75 cm. Jest to maszyna półzawieszana na ciągniku rolniczym o zalecanej mocy 80 KM, z hydraulicznymi napędami roboczymi. Szerszym zakresem wykorzystania wyróżnia się kombajn Alina Eco, przystosowany do zbioru marchwi, pietruszki i selera z wydajnością 0,06 0,1 ha/h. W praktyce można zetknąć się również z kombajnami, które wymagają dodatkowej obsługi ręcznej procesu roboczego, a tak jest w przypadku kombajnu do zbioru porów. Wyorane przez zespół lemieszowy pory, po przemieszczeniu i mechanicznym oczyszczeniu z zeschłych liści i chwastów dostają się na stół selekcyjny, gdzie są ręcznie przekładane do skrzyń. Przykładem maszyny do zbioru porów jest belgijska konstrukcja maszyny Verhoest Marc. Maszyny do zbioru porów znajdują się również w ofercie Asa Lift. Przeznaczony do tego kombajn jest rozwiązaniem samojezdnym, wyposażonym w gąsienicowy układ jezdny. Firma ta oferuje także samojezdne kombajny do zbioru innych warzyw, w tym marchwi. Sześciorzędowy, samojezdny kombajn wyróżnia się dużą wydajnością pracy, co uzasadnia jego wykorzystanie w gospodarstwach o dużym areale uprawy. n

19 Grudzień 2015 (nr 115) Hodowla - Wiadomości Rolnicze Polska Strona 19 Hodowlane alternatywy króliki ras mięsnych Mięso królicze wciąż jeszcze jest niedoceniane wśród konsumentów, przynajmniej tych na rodzimym rynku. A szkoda, ponieważ mogłoby być ono ciekawą alternatywą dla drobiu, wieprzowiny i wołowiny. Dlaczego w króliki warto inwestować? Prof. dr hab. Paweł Bielański, Instytut Zootechniki Państwowy Instytut Badawczy Prowadzone od XIX wieku prace hodowlane i selekcyjne doprowadziły do wytworzenia ponad 100 ras królików różniących się między sobą wielkością, barwą i strukturą okrywy włosowej. Obok cech zewnętrznych, nastąpiło bardzo duże zróżnicowanie pod względem cech uwarunkowanych genetycznie. Zaliczyć do nich można, między innymi: tempo dojrzewania oraz wzrostu, poziom wykorzystania karmy oraz jakość mięsa. QQUwolnienie rynku Po 1989 roku, po zmianach politycznych i ekonomicznych w naszym kraju, dokonały się również zmiany w strukturze chowu. Otwarcie granic, brak kontyngentów na żywiec i mięso oraz brak organizacji eksportu mięsa króliczego do krajów Unii Europejskiej, spowodowało duże zainteresowanie zakupem mięsa króliczego. To z kolei wywołało reakcję w postaci tworzenia rodzinnych ferm towarowych. Obserwujemy zatem pewne ożywienie i podejmowanie nowoczesnej produkcji mięsa króliczego w Polsce. Produkcja królików rzeźnych opiera się na czterech filarach. Pierwszy z nich to chów królików bezrasowych. Kolejne to chów królików ras średnich typowo mięsnych, jak: białe nowozelandzkie, kalifornijskie, białe termondzkie. Te dzielą się na rasy czyste i różnego rodzaju krzyżówki, wykorzystujące efekt heterozji. Ostatnio do kraju wkraczają również króliki, tzw. hybrydowe. Różnego rodzaju linie hybrydowe oparte są na wielokrotnych krzyżówkach gwarantujących wysoką plenność oraz bardzo dobre przyrosty masy ciała przy stosunkowo niskim zużyciu pasz. QQFilary produkcji W ostatnich kilkunastu latach tworzy się baza produkcyjna ukierunkowana na zaopatrzenie ferm produkujących materiał rzeźny. Pojawiło się kilka firm (m.in. Meprozet, Profur), produkujących klatki wraz z ich wyposażeniem. Również duże firmy paszowe rozpoczęły produkcję typowych mieszanek pełnodawkowych granulowanych dla królików, które uwzględniają różne grupy technologiczne. Takie zmiany na rynku napawają optymizmem. W Instytucie Zootechniki Państwowego Instytutu Badawczego opracowano technologię produkcji mięsa króliczego w warunkach chowu na głębokiej ściółce. Opracowano tu również założenia adaptacji różnych budynków na potrzeby chowu królików oraz założenia technologiczne dla chowu ściołowego. W XXI wieku coraz większą wagę przywiązuje się do mięsnego wykorzystania królików. Przy produkcji mięsa króliczego, największe znaczenie mają rasy średnie, wcześnie dojrzewające o wysokim tempie wzrostu przy niskim zużyciu paszy. W ostatnim dziesięcioleciu intensywną produkcję królików prowadzi się także w oparciu o wyspecjalizowane linie mięsne. Są to najczęściej mieszańce powstałe w wyniku skomplikowanych krzyżówek. I tak, we Francji wytworzono linie Hyla plus i Genia, w Belgii tzw. królika białego, a w Niemczech Zika. QQFAO za królikami Wg specjalistów FAO, produkcja królików będzie się rozwijać, zwłaszcza w warunkach chowu przydomowego. Eksperci FAO w swoich prognozach kierują się przede wszystkim bardzo dużymi zdolnościami adaptacyjnymi królików do różnych warunków środowiskowych, ich wysokimi walorami produkcyjnymi i niskimi wymaganiami żywieniowymi. Duże znaczenie mają tu również różne formy produkcji chów na otwartej przestrzeni, w pomieszczeniach zamkniętych oraz duże zróżnicowanie rasowe powoduje, że uzyskiwany produkt końcowy tuszki są także zróżnicowane jakościowo. Duże możliwości eksportowe, a także nowe krajowe uwarunkowania rynkowe wymagały podjęcia badań, celem ustalenia najbardziej przydatnej rasy, systemu żywienia i utrzymania królików dla pozyskiwania tusz i mięsa o wysokich parametrach jakościowych. QQBo zdrowie jest najważniejsze Większa dbałość o zdrowie i dążenie do zwiększenia przeciętnej długości życia spowodowały, że współczesny konsument coraz częściej zainteresowany jest produktami lekkostrawnymi o niskiej zawartości cholesterolu. Powszechnie uważa się, że wysoka zawartość cholesterolu we krwi człowieka jest jedną z głównych przyczyn chorób układu krążenia. Problem ten jest szczególnie dotkliwy QQPrzy produkcji mięsa króliczego, największe znaczenie mają rasy średnie, wcześnie dojrzewające o wysokim tempie wzrostu przy niskim zużyciu paszy. w krajach o wysokim spożyciu produktów pochodzenia zwierzęcego, głównie wieprzowiny. Winą za częstą w bogatych społeczeństwach hypercholesterolemię (wysoki poziom cholesterolu we krwi), obarcza się zawarte w tłuszczu zwierzęcym nasycone kwasy tłuszczowe. Mowa tu zwłaszcza o tych średniej długości łańcucha, które podnoszą zawartość we krwi tzw. złej frakcji cholesterolu LDL. Ponad 2/3 cholesterolu w organizmie zwierząt i ludzi jest pochodzenia endogennego, czyli samodzielnie wytworzonych przez organizm. Reszta pobierana jest z pożywieniem. QQMięso pożywne, a dietetyczne Dlatego też, mięso królicze, dzięki niezaprzeczalnym walorom dietetycznym i smakowym, zyskało ostatnio tak dużą popularność. Zaliczane jest bowiem do grupy mięs białych, drobnoziarnistych o małym udziale tłuszczu, charakteryzuje się niską zawartością cholesterolu od mg w 100 g mięsa. Dodatkowo, w jego tłuszczu śródmięśniowym jest około 3% kwasu linolenowego, natomiast w tłuszczu zapasowym do 6% (bydło 0%, trzoda 0,5%). Badania medyczne grup społecznych o wysokim spożyciu ryb z wód zimnych (Eskimosi) wykazały znacznie niższą częstotliwość występowania schorzeń układu naczyniowo sercowego, co QQW XXI wieku coraz większą wagę przywiązuje się do mięsnego wykorzystania królików. przypisuje się działaniu kwasu linolenowego, powodującego obniżenie podatności do tworzenia skrzepów krwi. Mięso królicze zalecane jest do spożycia przez dietetyków, również ze względu na drugi istotny czynnik zagrożenia miażdżycą, a mianowicie homocysteinę. Jest to aminokwas siarkowy, którego nie znajdziemy w pożywieniu. Powstaje on w organizmie w procesie trawienia białka zwierzęcego, zawartego głównie w mięsie czerwonym, w trakcie przemiany innego aminokwasu siarkowego, dostarczanego z pokarmem metioniny. Podwyższone stężenie homocysteiny we krwi jest, m. in. szkodliwe dla naczyń krwionośnych i prowadzi do szybkiego rozwoju zmian miażdżycowych. Mięso królicze jest bardzo bogate w tzw. aminokwasy niezbędne, niektóre składniki mineralne oraz witaminy, szczególnie z grupy B. Stąd jego wysoka wartość biologiczna w stosunku do wieprzowiny czy wołowiny. Białko mięsa króliczego jest w 90% przyswajalne przez organizm człowieka, podczas gdy białko mięsa wołowego tylko w 62%. Z kolei w kwestii wartości energetycznej w 100 g, to mięso królicze wiedzie prym jego wartość energetyczna to 638,8 kj, podczas gdy wołowe ma 548,7 kj, kurze 415,9 kj, a cielęce prawie o połowę mniej 382,4 kj. Tłuszcz króliczy ma kolor biały, jest miękki i delikatny. Odkładany bywa głównie w okolicy nerek i za łopatkami. Skład chemiczny tego tłuszczu pozwala na zaliczenie go do związków lekkostrawnych o dużej wartości odżywczej. Tusze królicze pochodzące ze zwierząt ubijanych przy masie ciała 2,5 do 2,7 kg, zawierają 3 6 % tłuszczu. QQCudze chwalicie, swego nie znacie Jeszcze do niedawna prawie całość uzyskiwanego mięsa, pochodzącego ze skupu prowadzonego przez ubojnie, przeznaczana była na eksport. W ciągu ostatnich 2 3 lat, tendencja ta zaczęła się zmieniać na korzyść rynku wewnętrznego. Polscy producenci oferują tuszki królicze w wyrębach: część przednia, comber i część tylna. Wydajność rzeźna królików ras średnich mieści się w granicach 55 65%, podroby stanowią około 5%. Udział poszczególnych wyrębów, wyrażony w procentach w stosunku do masy tuszek jest następujący: część przednia 37 40%, comber 23 27%, część tylna 34 39%. Najbardziej wartościową częścią tuszki króliczej jest comber. Cechuje się on najwyższą zawartością białka, a najniższym poziomem kolagenu i tłuszczu. Wartość dietetyczną mięsa króliczego można jeszcze podnieść, wzbogacając je w składniki korzystnie oddziaływujące na organizm człowieka, takie jak witaminy, mikroelementy czy długołańcuchowe kwasy tłuszczowe, głównie z szeregu n 3. Potrzeba wprowadzania tych składników do produktów zwierzęcych wynika z ich częstego niedoboru w pokarmie człowieka. Profil kwasów tłuszczowych w tkankach królików zależny jest od wielu czynników, takich jak rasa, rodzaj tkanki, wiek czy ubojowa masa ciała. Istotny wpływ ma także skład dawki pokarmowej. W Instytucie Zootechniki przeprowadzono badania, których celem było określenie wpływu zwiększonego dodatku oleju lnianego i rybnego do paszy na profil kwasów tłuszczowych w lipidach mięsa króliczego. Wprowadzenie 4% dodatku oleju lnianego i rybnego spowodowało istotny wzrost ilości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, w tym kwasów n 3. Jaki z tego wniosek? Warto do swojej diety wprowadzić mięso królicze. Na pewno zyska na tym nasz organizm i rodzimi producenci. n

20 Strona 20 Hodowla - Wiadomości Rolnicze Polska Grudzień 2014 (nr 115) Dogrzewanie prosiąt w kojcu porodowym Nowo narodzone prosięta są szczególnie wrażliwe na temperaturę panującą w ich otoczeniu. Zbyt niska może powodować wychłodzenie ich organizmu, narażać je na schorzenia przeziębieniowe, a w konsekwencji prowadzić do śmierci. Jak utrzymać optymalne warunki termiczne w kojcu porodowym? Przychodząc na świat, prosięta są małe (średnia masa ciała waha się od 1,3 do 1,5 kg), mokre, nagie oraz chude. Nie w pełni mają również wykształcony system termoregulacji, co bardzo często prowadzi do obniżenia odporności, a w konsekwencji śmierci zwierzęcia. Wychłodzone prosięta stają się osowiałe, są bardziej podatne na biegunki, niechętnie podchodzą do ssania, a niedożywienie jeszcze bardziej pogarsza ich stan zdrowia. Poruszają się one wolniej po kojcu, łatwo więc mogą zostać przygniecione przez lochę. W optymalnych warunkach termicznych, prosięta po narodzeniu wypijają średnio ok ml siary dziennie, zaś w zimnym środowisku tylko ml. Nowo urodzone prosięta mają temperaturę ciała ok. 40 C. Obniżenie jej już o 5 C skutkuje gwałtownym wychłodzeniem organizmu. Obniżonej temperaturze skóry prosiąt towarzyszy prof. zw. dr hab. Tadeusz Barowicz Instytut Zootechniki-PIB w Krakowie jej niedokrwienie oraz niedotlenienie, co prowadzi do zmniejszenia odporności tkankowej. Wszystko to sprzyja inwazji drobnoustrojów chorobotwórczych. Prosięta zapadają wtedy na schorzenia układu oddechowego oraz pokarmowego, co prowadzi zwykle do zwiększonej śmiertelności. Z tych względów, temperatura otoczenia nowo narodzonych prosiąt powinna wahać się w granicach C. Tak wysoka temperatura otoczenia jest dobra dla organizmu prosiąt, ale nie dla lochy. Przy temperaturze otoczenia powyżej C, locha staje się bardziej nerwowa, zjada znacznie mniej paszy i pogarsza się jej wydajność mleczna. Warunki termiczne w porodówce (dla lochy, jak i nowo narodzonych prosiąt) muszą więc być zróżnicowane. Aby je zapewnić, należy utrzymywać niższą temperaturę w całej porodówce, instalując w wydzielonej części każdego kojca porodowego TEMPERATURA POWIETRZA W GNIEŹDZIE W ZALEŻNOŚCI OD WIEKU PROSIĄT (INSTYTUT ZOOTECHNIKI, 1980) WIEK PROSIĄT TEMPERATURA ( C) MINIMUM OPTIMUM MAKSIMUM 1 3 dni 4 14 dni dni dni dni REKLAMA dodatkowe ogrzewanie dla prosiąt. Prosięta w gnieździe muszą mieć sucho i ciepło. Zbijające się w grupy zwierzęta to sygnał dla hodowcy, że temperatura w kojcu jest za niska. Należy pamiętać, że system termoregulacji u prosiąt zaczyna wystarczająco sprawnie funkcjonować dopiero w wieku 5 6 tygodni. Istnieje szereg metod dogrzewania prosiąt w gnieździe. Najpopularniejsze z nich wykorzystują energię elektryczną. Są to promienniki lampowe lub ceramiczne instalowane nad gniazdami prosiąt, maty oraz przewody grzewcze umieszczone na stałe w posadzce lub ruszcie. Hodowcy najczęściej wybierają promienniki podczerwieni. Są one najtańsze w obsłudze, ale także najmniej trwałe. Lampy należy tak montować, aby istniała możliwość zmiany wysokości zawieszenia w celu regulacji temperatury. Z racji na dużą energochłonność, coraz częściej są one jednak wypierane przez bardziej ekonomiczne maty i płyty grzewcze. Maty i płyty grzewcze to sprzęt nowej generacji, energooszczędny, skutecznie dogrzewający prosięta, bardzo trwały oraz bezpieczny. Bardzo dobrym rozwiązaniem jest zastosowanie współpracujących z płytami inkubatorów (gniazd) do odchowu prosiąt. Dla zapewnienia komfortowych warunków termicznych oraz ograniczenia strat energii elektrycznej, stosowane bywają również kojce-skrzynie posiadające jedną ze ścian (od strony lochy) wykonaną z pasków folii, które umożliwiają prosiętom na swobodne wychodzenie na zewnątrz, ale utrzymują wewnątrz stałą temperaturę i chronią je przed nadmiernymi przeciągami. Warto też pamiętać o tworzeniu tzw. ekranów (zadaszeń) powyżej lamp, by ciepło nie uciekało do góry. Innym rozwiązaniem są zasilane ciepłą wodą, tzw. rury Delta. Stanowi je aluminiowa instalacja (konstrukcja) składająca się z rur wyposażonych w charakterystyczne radiatory emitujące ciepło. Cechują się dobrym przewodnictwem cieplnym, krótkim czasem reakcji oraz dużym jego uwalnianiem. n Komputer w hodowli Elektronika coraz częściej nie tylko zastępuje człowieka podczas żmudnej pracy, ale również pomaga zarządzać produkcją. Aktualnie istniejące na rynku komercyjne programy umożliwiają efektywne zarządzanie stadem: prowadzenie analiz dotyczących struktury stada, dokonywania rozrodu oraz przeprowadzanych zabiegów weterynaryjnych. Elektroniczne zarządzanie stadem oparte jest na modułach, które pozwalają na dowolną ich konfigurację. Przy każdym module dostępny jest składnik taki, jak, m. in. zabiegi weterynaryjne. Ułatwia to leczenie, kontrolowanie podawania leków, nadzorowanie magazynu leków, nasienia, przeprowadzanie analizy skuteczności krycia, produkcji, wycieleń, zasuszeń oraz szczepień. Rynek dojarski w naszym kraju zdobywają roboty udojowe. Robot, m. in. samoczynnie wpuszcza krowę na stanowisko, przygotowuje do doju (myje i masuje wymię) oraz zakłada aparat udojowy. Komputery wkraczają dziś prawie do wszystkich dziedzin produkcji. Dotyczy to również chowu i hodowli zwierząt gospodarskich. prof. zw. dr hab. Tadeusz Barowicz Instytut Zootechniki-PIB w Krakowie Po zakończonym doju, zdejmuje kubki udojowe, zabezpiecza strzyki przed wniknięciem bakterii, a otwierająca się bramka zachęca krowę do opuszczenia stanowiska. Dodatkowo, informacje uzyskane podczas przebiegu doju są kierowane do komputera, gdzie następnie zostają wykorzystywane, m. in. do układania dawek pokarmowych, identyfikacji krów w rui, wykrywania problemów zdrowotnych, analizowania krzywej laktacji, przewidywania wydajności poszczególnych krów oraz planowania kojarzeń i brakowania. Programy komputerowe z powodzeniem znalazły również zastosowanie w tworzeniu całej technologii żywienia w stadzie. Programują dawki pasz dla zwierząt dorosłych i młodzieży, począwszy od pojenia siarą. Również zadawanie pasz jest zautomatyzowane. W chowie wolnostanowiskowym każde zwierzę, wchodząc do stacji pasz, jest identyfikowane za pomocą transpondera zawieszonego na szyi. Umożliwia to komputerowi podjęcie decyzji o wydaniu specjalnie dobranej dla danej sztuki dawki pokarmowej. W oborach, nad stołami paszowymi coraz częściej można spotkać również elektronicznie sterowane roboty służące do podgarniania paszy TMR. Kolejną innowacją w hodowli są czujniki pozwalające rejestrować ruchliwość zwierząt. Urządzenie (pedometr) założone na nodze krowy lub jałówki zbiera dane o ruchu zwierząt i wylicza średnie dla każdej sztuki za okres 10 dni. Gdy zwierzę wykazuje objawy rui, zwiększa się jego aktywność. Pomiar czasu spędzanego przez krowę na odpoczynek i częstotliwość, z jaką wstaje, pomaga odpowiednio wcześnie wykryć choroby lub zbliżający się poród. W dużych obiektach inwentarskich, coraz częściej sterowanie mikroklimatem odbywa się przy pomocy sterowników elektronicznych oraz czujników trwale do nich podłączonych. W zależności od potrzeby, urządzenia te decydują o uruchamianiu, np. wentylatorów lub klap umożliwiających wlot oraz wylot zużytego powietrza. n

niezbędny składnik pokarmowy zbóż

niezbędny składnik pokarmowy zbóż POTAS niezbędny składnik pokarmowy zbóż kształtujący wielkość i jakość plonu ziarna Dostępność glebowych zasobów potasu dla roślin zbożowych Gleby zawierają duże zasoby potasu (K), nawet do 50 t/ha w warstwie

Bardziej szczegółowo

Modele ochrony zbóż jako element integrowanej produkcji

Modele ochrony zbóż jako element integrowanej produkcji Anna Nieróbca Zakład Agrometeorologii i Zastosowań Informatyki Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy Modele ochrony zbóż jako element integrowanej produkcji Bratoszewice

Bardziej szczegółowo

Saletra amonowa. Skład: Azotu (N) 34%: Magnez (Mg) 0,2%

Saletra amonowa. Skład: Azotu (N) 34%: Magnez (Mg) 0,2% Saletra amonowa Azotu (N) 34%: Magnez (Mg) 0,2% Nawóz granulowany, klasa ziarnistości 1-3,15 mm. Saletra amonowa jest uniwersalnym nawozem azotowym. Można ją stosować pod wszystkie rośliny i na wszystkich

Bardziej szczegółowo

Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw polowych

Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw polowych PZU Uprawy Zmiana OWU od 18.09.2015 wynikająca ze zmiany ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich Dz.U. z 2015 poz. 577 z późn.zm) Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw

Bardziej szczegółowo

Nawóz WE siarkowo-wapniowy

Nawóz WE siarkowo-wapniowy Nawóz WE siarkowo-wapniowy Mały nakład Pomyśl o Swoim zysku Co jest Twoim celem? Maksymalne plony, czy maksymalny zysk? Czy liczysz swoje koszty pracy, czasu i nawożenia? Czy porównujesz je z efektami?

Bardziej szczegółowo

Rola techniki i precyzji zabiegów w integrowanych systemach ochrony roślin

Rola techniki i precyzji zabiegów w integrowanych systemach ochrony roślin Roman Kierzek 1, Marek Wachowiak 1, Henryk Ratajkiewicz 2 1 Instytut Ochrony Roślin- PIB w Poznaniu, 2 Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Rola techniki i precyzji zabiegów w integrowanych systemach ochrony

Bardziej szczegółowo

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin Grzegorz Gorzała Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa Al. Jana Pawła II 11, 00-828 Warszawa Podstawa prawna USTAWA

Bardziej szczegółowo

Rzepak ozimy prawidłowe prowadzenie plantacji jesienią

Rzepak ozimy prawidłowe prowadzenie plantacji jesienią Rzepak ozimy prawidłowe prowadzenie plantacji jesienią Rzepak ozimy to roślina wymagająca profesjonalnego podejścia od momentu siewu do zbioru. Okres wegetacyjny trwa ok. 11 miesięcy (czasami nawet 12

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia...2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

USTAWA z dnia...2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich USTAWA z dnia....2015 r. Projekt o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich Art. 1. W ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa

FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa Załącznik nr do Regulaminu FORMULARZ OCENY GOSPODARSTWA W KATEGORII Ochrona środowiska i ekologia* Ekologiczna produkcja towarowa Imię.... Nazwisko... Nazwa gospodarstwa... Numer ewidencyjny gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8 Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8 opracowanie: Kierownik DAOR OSChR mgr inż. Krzysztof Skowronek Starszy Specjalista DAOR OSChR mgr inż.. Grażyna Sroka Program szkolenia Blok 8. Określanie

Bardziej szczegółowo

pochodzenia Kod kraju Hodowla Roślin Strzelce sp. z o.o., ul. Główna 20, Strzelce 2 Augusta 2002

pochodzenia Kod kraju Hodowla Roślin Strzelce sp. z o.o., ul. Główna 20, Strzelce 2 Augusta 2002 Kod kraju pochodzenia 12. Soja Uwagi ogólne Wyniki z doświadczeń PDO dla soi opracowano po dwuletnim okresie w 2011 i 2012 roku. Doświadczenia przeprowadzono w trzech punktach doświadczalnych: SDOO w Przecławiu,

Bardziej szczegółowo

adiutant olejowy OSZCZĘDZAJ SWOJE PIĘNIADZE I ŚRODOWISKO!

adiutant olejowy OSZCZĘDZAJ SWOJE PIĘNIADZE I ŚRODOWISKO! adiutant olejowy OSZCZĘDZAJ SWOJE PIĘNIADZE I ŚRODOWISKO! Zakład Produkcyjno-Handlowy AGROMIX ul. Mokra 7, 32-005 Niepołomice tel: (012) 281-1008; fax: 012) 281-1453 agromix@agromix.com.pl www.agromix.com.pl

Bardziej szczegółowo

Poprawa odporności roślin na stres biotyczny poprzez właściwe odżywienie w bieżącej fazie rozwojowej

Poprawa odporności roślin na stres biotyczny poprzez właściwe odżywienie w bieżącej fazie rozwojowej Poprawa odporności roślin na stres biotyczny poprzez właściwe odżywienie w bieżącej fazie rozwojowej Optymalne odżywienie roślin jest jednym z podstawowych czynników decydujących o prawidłowej odporności

Bardziej szczegółowo

SIARKOL EXTRA 80 WP. Środek przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych. Zezwolenie MRiRW nr R- 156/2014 z dnia 02.09.2014 r.

SIARKOL EXTRA 80 WP. Środek przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych. Zezwolenie MRiRW nr R- 156/2014 z dnia 02.09.2014 r. Załącznik nr 1 do zezwolenia MRiRW nr 156/2014 z dnia 02.09.2014 r. Posiadacz zezwolenia: Zakłady Chemiczne "Organika-Sarzyna" Spółka Akcyjna, ul. Chemików 1, 37-310 Nowa Sarzyna tel.: 17 24 07 111, fax:

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. o zmianie ustawy o dopłatach do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

U S T A W A. o zmianie ustawy o dopłatach do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o dopłatach do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich 1) Art. 1. W ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. o dopłatach do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt

Bardziej szczegółowo

KALKULACJE ROLNICZE 2014r.

KALKULACJE ROLNICZE 2014r. KALKULACJE ROLNICZE 2014r. Kalkulacje rolnicze są podstawowym narzędziem rachunku ekonomicznego, które pozwalają na określenie efektywności wytwarzania określonych produktów. Kalkulacje pokazują nam nie

Bardziej szczegółowo

Tabela 54. Agrotechniczne i polowe warunki prowadzenia doświadczeń w 2012 r.

Tabela 54. Agrotechniczne i polowe warunki prowadzenia doświadczeń w 2012 r. ZIEMNIAK Ziemniak jest rośliną, która z powodzeniem może być uprawiana na każdym polu, pod warunkiem, że jest ono wcześniej odpowiednio przygotowane. Najlepiej żeby przedplonami były zboża, rośliny strączkowe,

Bardziej szczegółowo

Jerzy Grabiński IUNG Puławy Dobra praktyka rolnicza w uprawie zbóż

Jerzy Grabiński IUNG Puławy Dobra praktyka rolnicza w uprawie zbóż Jerzy Grabiński IUNG Puławy Dobra praktyka rolnicza w uprawie zbóż Około 5,3 mln ton tj. prawie 20 % corocznych zbiorów ziarna przeznacza się w Polsce na cele konsumpcyjne. Aby ziarno mogło być przeznaczone

Bardziej szczegółowo

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3)

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3) Załącznik nr 9 Minimalne wymogi dotyczące nawozów i środków ochrony roślin 1. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone - Wymóg 4 - dotyczy 8.2.10.5.1.4.1.2. Minimum requirements for fertilisers and pesticides

Bardziej szczegółowo

Ogólna uprawa warzyw - pod red. M. Knaflewskiego

Ogólna uprawa warzyw - pod red. M. Knaflewskiego Ogólna uprawa warzyw - pod red. M. Knaflewskiego Spis treści PRZEDMOWA... 11 1. WIADOMOŚCI WPROWADZAJĄCE... 13 1.1. Definicja warzywnictwa... 13 1.2. Produkcja warzyw w Polsce, w Europie i na świecie...

Bardziej szczegółowo

Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu

Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu Jan Łabętowicz, Wojciech Stępień 1. Względność pojęcia jakości plonu 2. Miejsce nawożenia w kształtowaniu jakości plonów 3. Azot jako główny

Bardziej szczegółowo

7. Owies W 2012 roku owies zajmował 6,7 % ogólnej powierzchni zasiewów zbóż w Polsce. W województwie łódzkim uprawiany był na powierzchni blisko 50

7. Owies W 2012 roku owies zajmował 6,7 % ogólnej powierzchni zasiewów zbóż w Polsce. W województwie łódzkim uprawiany był na powierzchni blisko 50 7. Owies W 2012 roku owies zajmował 6,7 % ogólnej powierzchni zasiewów zbóż w Polsce. W województwie łódzkim uprawiany był na powierzchni blisko 50 tys. ha. Zainteresowanie produkcją tego zboża systematycznie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 26 lipca 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 26 lipca 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 167 9738 Poz. 996 996 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 26 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach

Bardziej szczegółowo

Integrowana Ochrona Roślin

Integrowana Ochrona Roślin Integrowana Ochrona Roślin 1 Integrowana Ochrona Roślin Integrowana ochrona roślin sposób ochrony roślin przed organizmami szkodliwymi polegający na wykorzystaniu wszystkich dostępnych metod ochrony roślin,

Bardziej szczegółowo

Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie

Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Hodowli i Ochrony Roślin Dorota Nowosielska (dorota.nowosielska@minrol.gov.pl; tel. (022)

Bardziej szczegółowo

Glebowe choroby grzybowe bez szans!

Glebowe choroby grzybowe bez szans! Glebowe choroby grzybowe bez szans! Zdrowy start rośliny ze zdrowym systemem korzeniowym Trianum jest nietoksycznym biologicznym produktem firmy Koppert, który chroni uprawy przed takimi glebowymi patogenami

Bardziej szczegółowo

Wiosenne obserwacje wegetacji kukurydzy część IV 10 czerwca 2012 r

Wiosenne obserwacje wegetacji kukurydzy część IV 10 czerwca 2012 r Wiosenne obserwacje wegetacji kukurydzy część IV 10 czerwca 2012 r Materiały zebrał i opracował Tadeusz Szymańczak Rzecznik Prasowy Polskiego Związku Producentów Roślin Zbożowych Chwasty uciążliwe w kukurydzy

Bardziej szczegółowo

Formy pomocy dla producentów rolnych poszkodowanych w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, w tym suszy

Formy pomocy dla producentów rolnych poszkodowanych w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, w tym suszy Formy pomocy dla producentów rolnych poszkodowanych w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, w tym suszy Producenci rolni poszkodowani w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych takich jak

Bardziej szczegółowo

Wieloskładnikowy płynny nawóz dolistny z wysoką zawartością mikro i makroelementów do zasilania ziemniaka.

Wieloskładnikowy płynny nawóz dolistny z wysoką zawartością mikro i makroelementów do zasilania ziemniaka. MICROPLAN ZIEMNIAK Nawóz Dolistny Wieloskładnikowy płynny nawóz dolistny z wysoką zawartością mikro i makroelementów do zasilania ziemniaka. Zawartość w litrze: Fosfor(P) 10g, Potas(K) 65g, Siarka(S) 5g,

Bardziej szczegółowo

Basfoliar Kelp P-Max. Nawóz dolistny: Producent: COMPO Polska Sp. z o.o. Działanie:

Basfoliar Kelp P-Max. Nawóz dolistny: Producent: COMPO Polska Sp. z o.o. Działanie: Nawóz dolistny: Basfoliar Kelp P-Max Producent: COMPO Polska Sp. z o.o. Grupa Rolnik jest wyłącznym dystrybutorem nawozu płynnego otrzymany z ekstraktu alg Ecklonia maxima z dodatkiem NPK (4++2). Basfoliar

Bardziej szczegółowo

STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA

STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA Opracowanie wyników i sprawozdania z wykonanych badań

Bardziej szczegółowo

Glifocyd 360 SL R-81/2012. Data wydania zezwolenia: R51/53

Glifocyd 360 SL R-81/2012. Data wydania zezwolenia: R51/53 Glifocyd 360 SL Nazwa handlowa produktu: Nazwa posiadacza zezwolenia: Glifocyd 360 SL Zakłady Chemiczne 'Organika-Sarzyna' S.A. ul. Chemików, 37-310 Nowa Sarzyna Podmiot odpowiedzialny za końcowe pakowanie

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK 1) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

WNIOSEK 1) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

Polska droga do skutecznego zarządzania ryzykiem poprzez ubezpieczenia w gospodarstwach rolnych. Przeszkody i możliwości rozwoju

Polska droga do skutecznego zarządzania ryzykiem poprzez ubezpieczenia w gospodarstwach rolnych. Przeszkody i możliwości rozwoju Polska droga do skutecznego zarządzania ryzykiem poprzez ubezpieczenia w gospodarstwach rolnych. Przeszkody i możliwości rozwoju Aleksandra Szelągowska (Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi) dr Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Rolnicy gminy. Brańszczyk

Rolnicy gminy. Brańszczyk Rolnicy gminy Brańszczyk W związku ze szkodami w rolnictwie powstałymi na skutek utrzymującej się od dłuższego czasu suszy, informujemy zainteresowanych rolników o możliwości składania wniosków o oszacowanie

Bardziej szczegółowo

URZĄD GMINY DOPIEWO WNIOSEK 1) O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:......

URZĄD GMINY DOPIEWO WNIOSEK 1) O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

Uprawa roślin na potrzeby energetyki

Uprawa roślin na potrzeby energetyki INSTYTUT UPRAWY NAWOŻENIA I GLEBOZNAWSTWA PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY Uprawa roślin na potrzeby energetyki Szczecin 3 grudnia 2009 Promocja rozwiązań sprzyjających produkcji energii niskoemisyjnej Polska

Bardziej szczegółowo

Przestrzegaj etykiety środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska. SULKORN 300 SC

Przestrzegaj etykiety środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska. SULKORN 300 SC Posiadacz zezwolenia: Makhteshim Agan Poland Sp. z o.o., ul Sienna 39, 00-121 Warszawa, tel. (0-22) 395-66-60, fax. (0-22) 395-66-67, email: biuro@makhteshim-agan.pl Przestrzegaj etykiety środka ochrony

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA. z dnia 8 marca 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA. z dnia 8 marca 2010 r. DzU201045272 (R) Sposób postępowania przy szacowaniu szkód oraz wypłat odszkodowań za szkody w uprawach i płodach rolnych ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 8 marca 2010 r w sprawie sposobu postępowania

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). Do niniejszego wniosku należy dołączyć kserokopię wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok przez ARiMR i zachować zgodność danych

Bardziej szczegółowo

O/100 g gleby na rok, czyli około 60 kg K 2

O/100 g gleby na rok, czyli około 60 kg K 2 POTAS niezbędny składnik pokarmowy rzepaku kształtujący wielkość i jakość plonu Potas w glebach Całkowita zawartość potasu w glebach wynosi od 0,1 do 3 % i z reguły jest tym niższa, im gleba jest lżejsza.

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Planowane działania inwestycyjne (wg projektu z dnia 07.04.2014 r.)

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Planowane działania inwestycyjne (wg projektu z dnia 07.04.2014 r.) Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Planowane działania inwestycyjne (wg projektu z dnia 07.04.2014 r.) Działanie 7.5 Inwestycje w środki trwałe Poddziałanie 7.5.1 Pomoc na inwestycje

Bardziej szczegółowo

Sposób postępowania przy Dz.U.2010.45.272 wersja: 2010-04-08 ROZPORZĄDZENIE MINISTRAŚRODOWISKA 1) z dnia 8 marca 2010 r.

Sposób postępowania przy Dz.U.2010.45.272 wersja: 2010-04-08 ROZPORZĄDZENIE MINISTRAŚRODOWISKA 1) z dnia 8 marca 2010 r. Dz.U.2010.45.272 ROZPORZĄDZENIE MINISTRAŚRODOWISKA 1) z dnia 8 marca 2010 r. w sprawie sposobu postępowania przy szacowaniu szkód oraz wypłat odszkodowań za szkody w uprawach i płodach rolnych (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Przestrzegaj etykiety-instrukcji stosowania środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska. ADIGOR 440 EC

Przestrzegaj etykiety-instrukcji stosowania środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska. ADIGOR 440 EC Podmiot, który uzyskał zezwolenie: Syngenta Crop Protection Sp. z o.o., ul. Powązkowska 44 c, 01-797 Warszawa. Tel.: (0-22) 326 06 01. Fax: (0-22) 326 06 99. Producent: Syngenta Crop Protection AG, P.O.Box,

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami. Technik rolnik 321[05]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami. Technik rolnik 321[05] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami. Technik rolnik 321[05] Zadanie egzaminacyjne Rolnik planuje uprawę rzepaku ozimego odmiany Kaszub. Jego gospodarstwo posiada 20 ha gruntów

Bardziej szczegółowo

Na terenie gmin/y:...

Na terenie gmin/y:... Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). Brak pełnych danych będzie skutkował odrzuceniem wniosku z przyczyn formalnych. URZĄD GMINY TARNOWO PODGÓRNE Ul. Poznańska 115 62-080 Tarnowo Podgórne

Bardziej szczegółowo

Zasady szacowania strat w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej w 2010 roku dla Komisji powołanej zarz

Zasady szacowania strat w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej w 2010 roku dla Komisji powołanej zarz Zasady szacowania strat w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej w 2010 roku dla Komisji powołanej zarządzeniem Nr 226/09 Wojewody Wielkopolskiego z dnia 8 czerwca 2009r. I. Przepisy

Bardziej szczegółowo

PUŁAWSKA SALETRA AMONOWA

PUŁAWSKA SALETRA AMONOWA PUŁAWSKA SALETRA AMONOWA 10 pulan saletra amonowa NH 4 No 3 nawóz azotowy występujący w postaci lekko kremowych granul. Produkt bardzo higroskopijny, łatwo rozpuszczalny w wodzie i mocno reaktywny chemicznie.

Bardziej szczegółowo

Uwaga Rolnicy UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWE ROLNIKÓW

Uwaga Rolnicy UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWE ROLNIKÓW Uwaga Rolnicy Wójt Gminy Leoncin przypomina, iż ustawodawca nałożył na producentów rolnych obowiązek ubezpieczeniowy. W związku z tym, poniżej przedstawiamy wyciąg najistotniejszych zapisów: Ustawy o ubezpieczeniach

Bardziej szczegółowo

1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

Ekonom Duo 72,5 WP. Środek przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych. Zezwolenie MRiRW nr R - 58/2014 z dnia 16.04.2014 r.

Ekonom Duo 72,5 WP. Środek przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych. Zezwolenie MRiRW nr R - 58/2014 z dnia 16.04.2014 r. Załącznik do zezwolenia MRiRW nr R - 58/2014 z dnia 16.04.2014 r. Posiadacz zezwolenia: Zakłady Chemiczne "Organika-Sarzyna" Spółka Akcyjna, ul. Chemików 1, 37-310 Nowa Sarzyna, tel.: 17 24 07 111, fax:

Bardziej szczegółowo

KAPŁAN 80 WG. Środek przeznaczony jest do stosowania przez użytkowników profesjonalnych

KAPŁAN 80 WG. Środek przeznaczony jest do stosowania przez użytkowników profesjonalnych Załącznik do decyzji MRiRW nr R - 123/2016d z dnia 29.02.2016 r. zmieniającej zezwolenie MRiRW nr R-81/2014 z dnia 23.05.2014 r. Posiadacz zezwolenia: Pestila II spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

URZĄD GMINY/MIASTA 1) : WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:......

URZĄD GMINY/MIASTA 1) : WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

ANTYWYLEGACZ PŁYNNY 725 SL

ANTYWYLEGACZ PŁYNNY 725 SL Załącznik do decyzji MRiRW nr R- 162/2012d z dnia 07.08.2012 r. zmieniającej zezwolenie MRiRW nr R-26/2009 z dnia 27.02.2009 r. Posiadacz zezwolenia: Makhteshim Agan Agro Poland S.A., ul. Sienkiewicza

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stanisława Kalemby. Zaawansowanie żniw, sytuacja na rynku zbóż i rzepaku

Konferencja prasowa. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stanisława Kalemby. Zaawansowanie żniw, sytuacja na rynku zbóż i rzepaku Konferencja prasowa Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stanisława Kalemby Zaawansowanie żniw, sytuacja na rynku zbóż i rzepaku W A R S Z A W A, 7 S I E R P N I A 2 0 1 3 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Agil 100 EC. Jeden dla wszystkich! herbicyd propachizafop

Agil 100 EC. Jeden dla wszystkich! herbicyd propachizafop Agil 100 EC Jeden dla wszystkich! herbicyd propachizafop Agil 100 EC: niezwykle skuteczny na większość chwastów jednoliściennych, znakomita skuteczność potwierdzona wieloletnią praktyką, najszybciej działający

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:....

WNIOSEK O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.... Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). Brak pełnych danych będzie skutkował odrzuceniem wniosku z przyczyn formalnych. Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 234 Wojewody Mazowieckiego z dnia

Bardziej szczegółowo

Osiris. Zobacz efekt Osiris

Osiris. Zobacz efekt Osiris Zobacz efekt Motoryzacja...... to jeden z naszych ulubionych tematów. Produkty BASF znajdują się w niemal każdej części samochodu! Czy wiesz, że dzięki zastosowaniu lekkich konstrukcji z tworzyw sztucznych,

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia uczeń powinien umieć) Poziom podstawowy Znać materiał nauczania dla klasy 3,

Osiągnięcia uczeń powinien umieć) Poziom podstawowy Znać materiał nauczania dla klasy 3, NAUCZYCIELSKI PUN DYDAKTYCZNY Marlena Żywicka - Czaja PRZEDMIOT: PRODUKCJA ROŚLINNA KL.IIITR. nr pr. 321(05)/T-4,SP/MENiS 2005.02.03 M D lp Zakres treści Temat 1 1.Zapoznanie z PSO, omówienie standardów

Bardziej szczegółowo

Zampro. Twoje ziemniaki odwdzięczą się plonem! 150 lat. z INITIUM

Zampro. Twoje ziemniaki odwdzięczą się plonem! 150 lat. z INITIUM Zampro z INITIUM Twoje ziemniaki odwdzięczą się plonem! 15 lat Zampro 56 WG 22 Zampro I Twoje ziemniaki odwdzięczą się plonem! Charakterystyka u Zampro jest pierwszym fungicydem stworzonym do ochrony ziemniaka

Bardziej szczegółowo

Pszenica jara. Tabela 29. Pszenica jara odmiany badane w 2014 r. Rok wpisania do:

Pszenica jara. Tabela 29. Pszenica jara odmiany badane w 2014 r. Rok wpisania do: Pszenica jara Pszenicy jarej uprawia się w Polsce znacznie mniej niż ozimej z uwagi na nieco mniejszą jej plenność. Jej znaczenie gospodarcze jest jednak duże ze względu na większą, niż w pszenicy ozimej,

Bardziej szczegółowo

Potas niezbędny składnik pokarmowy zapewniający wysoki plon i dobrą jakość buraka cukrowego

Potas niezbędny składnik pokarmowy zapewniający wysoki plon i dobrą jakość buraka cukrowego Potas niezbędny składnik pokarmowy zapewniający wysoki plon i dobrą jakość buraka cukrowego Potas jest niezbędnym składnikiem do wytworzenia wysokiego plonu, w tym głównie cukru (sacharozy). Składnik ten

Bardziej szczegółowo

Potrzeby pokarmowe 138 161 184 207 230

Potrzeby pokarmowe 138 161 184 207 230 Nawożenie kukurydzy Kukurydza jest rośliną mającą wysokie potrzeby pokarmowe. Najintensywniej pobiera ona azot i potas, ale w porównaniu z innymi roślinami potrzebuje także dużo wapnia i magnezu. Tempo

Bardziej szczegółowo

Dopłaty z tytułu zuz ytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego

Dopłaty z tytułu zuz ytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego Dopłaty z tytułu zuz ytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany mającej charakter pomocy de minimis w rolnictwie w 2013 r. Agencja Rynku Rolnego udziela w ramach

Bardziej szczegółowo

PROJEKTY USTAW I ROZPORZĄDZEŃ Z ZAKRESU OCHRONY ROŚLIN

PROJEKTY USTAW I ROZPORZĄDZEŃ Z ZAKRESU OCHRONY ROŚLIN Departament Hodowli i Ochrony Roślin PROJEKTY USTAW I ROZPORZĄDZEŃ Z ZAKRESU OCHRONY ROŚLIN dr Bogusław Rzeźnicki Poznań, 12 października 2010 r. Pakiet pestycydowy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Bardziej szczegółowo

Menara Doskonała solo Świetna w duecie

Menara Doskonała solo Świetna w duecie Menara Doskonała solo Świetna w duecie Doskonała ochrona liści i kłosa Uniwersalne rozwiązanie Wysoka jakość w odpowiedniej cenie Menara 410 EC to nowy dwuskładnikowy fungicyd do zastosowania w najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Hurtownia Materiałów Przemysłowych. FAZOT Więtczak i Wspólnicy Sp. Jawna Gnojno 30A. 99-300 Kutno

Hurtownia Materiałów Przemysłowych. FAZOT Więtczak i Wspólnicy Sp. Jawna Gnojno 30A. 99-300 Kutno Hurtownia Materiałów Przemysłowych FAZOT Więtczak i Wspólnicy Sp. Jawna Gnojno 30A 99-300 Kutno OFERTA : PSZENICA Odmiany : JARE I OZIME Producent : Hodowla Roślin Strzelce 2 SPIS : Odmiany jare: 1. NAWRA

Bardziej szczegółowo

USTAWA. o zmianie ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych

USTAWA. o zmianie ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych USTAWA z dnia.... 2006 r. PROJEKT o zmianie ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych Art. 1. W ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych

Bardziej szczegółowo

Katalog odmian rzepaku ozimego 2014 w technologii Clearfield

Katalog odmian rzepaku ozimego 2014 w technologii Clearfield Katalog odmian rzepaku ozimego 2014 w technologii Clearfield DK IMPRESSION CL DK IMMINENT CL Nr 2 WYSOKI PLON badania rejestrowe COBORU 2011-2012 114%wzorca WYSOKA TOLERANCJA NA CHOROBY OPTYMALNY WIGOR

Bardziej szczegółowo

Nasiennictwo. Tom I. Spis treści

Nasiennictwo. Tom I. Spis treści Nasiennictwo. Tom I Spis treści PRZEDMOWA 1. ŚWIATOWY PRZEMYSŁ NASIENNY 1.1. ZNACZENIE MATERIAŁU SIEWNEGO 1.2. PRZEMYSŁ NASIENNY 1.3. ŹRÓDŁA WSPIERANIA ROZWOJU PRZEMYSŁU NASIENNEGO 1.4. MIĘDZYNARODOWY

Bardziej szczegółowo

z dnia 31 sierpnia 2015 r.

z dnia 31 sierpnia 2015 r. RM-111-148-15 U C H WA Ł A N R 1 4 7 / 2 0 1 5 R A D Y M I N I S T R Ó W z dnia 31 sierpnia 2015 r. w sprawie ustanowienia programu pomocy dla rolników i producentów rolnych, którzy ponieśli szkody w gospodarstwach

Bardziej szczegółowo

Godny rozmiar przyszłych plonów

Godny rozmiar przyszłych plonów Godny rozmiar przyszłych plonów + Edycja 2014 2 Technologia technologia Xpro Unikalny system Nowy system ochrony fungicydowej UNIVO Xpro bazuje na najnowszej technologii Xpro stworzonej i opatentowanej

Bardziej szczegółowo

Świętokrzyski Urząd Wojewódzki LUTY 2014

Świętokrzyski Urząd Wojewódzki LUTY 2014 Świętokrzyski Urząd Wojewódzki LUTY 2014 Powiadomienie Wojewody - 48 godzin. Wstępna ocena rozmiaru strat 7 dni. Uruchomienie pracy Oddziałów Terenowych Wojewódzkiej Komisji d/s szacowania strat. Sporządzenie

Bardziej szczegółowo

KLĘSKI 2012 r. pomoc

KLĘSKI 2012 r. pomoc KLĘSKI 2012 r. pomoc Nasz kraj coraz częściej nawiedzają niekorzystne zjawiska atmosferyczne oraz liczne anomalia pogodowe. W ubiegłym roku były to przymrozki wiosenne, huragany i powodzie w obecnym roku

Bardziej szczegółowo

Trudności w funkcjonowaniu ubezpieczeń upraw i zwierząt gospodarskich w Polsce w latach 2006 2012. Andrzej Janc Warszawa dnia 5.11.

Trudności w funkcjonowaniu ubezpieczeń upraw i zwierząt gospodarskich w Polsce w latach 2006 2012. Andrzej Janc Warszawa dnia 5.11. Trudności w funkcjonowaniu ubezpieczeń upraw i zwierząt gospodarskich w Polsce w latach 2006 2012 Andrzej Janc Warszawa dnia 5.11. 2012 Agenda Fakty i liczby Trudności postrzegane przez Rolników Trudności

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. Wójt (-) Stanisław Wirtek

OGŁOSZENIE. Wójt (-) Stanisław Wirtek OGŁOSZENIE Urząd Gminy Sobienie-Jeziory informuje, że rolnicy u których wystąpiły szkody w gospodarstwach rolnych w wyniku działania niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, tj. spowodowane przez grad,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 2011 r. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej

Bardziej szczegółowo

Nowość w ochronie truskawek! ...i życie nabiera smaku!

Nowość w ochronie truskawek! ...i życie nabiera smaku! Nowość w ochronie truskawek!...i życie nabiera smaku! Edycja 2015 Luna w Polsce i na świecie Grupa produktów Luna to kilka formulacji fungicydów dostosowanych do lokalnych potrzeb w różnych krajach. Wspólną

Bardziej szczegółowo

Szkody Łowieckie. Sposób postępowania przy szacowaniu szkód wyrządzonych przez zwierzynę łowną w uprawach i płodach rolnych

Szkody Łowieckie. Sposób postępowania przy szacowaniu szkód wyrządzonych przez zwierzynę łowną w uprawach i płodach rolnych Szkody Łowieckie Sposób postępowania przy szacowaniu szkód wyrządzonych przez zwierzynę łowną w uprawach i płodach rolnych 1. Właściciel lub posiadacz gruntu, na którym wystąpiła szkoda, zgłasza ją w formie

Bardziej szczegółowo