C0001 C0002 C0003 C0004 C0005 C0006 C0007 C0008 C0009

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "C0001 C0002 C0003 C0004 C0005 C0006 C0007 C0008 C0009"

Transkrypt

1 C0001 Minorski S. Perspektywy rozwoju energetyki Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Najpotężniejszym i najstarszym bo naturalnym źródłem energii jest promieniowanie słońca. Gdyby udało się znaleźć technicznie dogodne rozwiązanie problemu wykorzystania tej energii, stałoby się ono niewyczerpalnym źródłem energii elektrycznej na ziemi. Wielki uczony Joliot-Curie był nawet zdania, że rozwiązanie zagadnienia wykorzystania energii słońca jest zadaniem ważniejszym niż wykorzystanie energii atomowej. C0002 Minorski S. Perspektywy rozwoju energetyki Wydawnictwa Naukowo-Techniczne dół Generator plazmowy jest pomyślany w postaci długiego cylindra żaroodpornego materiału, mającego na każdym końcu urządzenie odbijające. Cylinder jest napełniony gazem zawierającym [~] lub [~] w postaci gazowej i w takiej ilości, że przy równomiernym rozmieszczeniu tej mieszaniny gazów koncentracja jego winna być nieco mniejsza od krytycznej. C0003 Minorski S. Perspektywy rozwoju energetyki Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Spadek powyższego wskaźnika odbywał się w początkowym okresie przede wszystkim dzięki ogólnemu podniesieniu warunków eksploatacji urządzeń oraz dzięki coraz lepszemu rozkładowi obciążeń w szybko powstającym krajowym systemie energetycznym. Poważną rolę odegrały też modernizacje starych kotłów i turbin. W następnym okresie zmniejszanie wskaźnika zostało uzyskane przede wszystkim dzięki wprowadzeniu jednostek bardziej nowoczesnych, [&] C0004 Minorski S. Perspektywy rozwoju energetyki Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Obroty części wysokoprężnej wynoszą wtedy trzy tysiące sześćset obrotów na minutę, części zaś niskoprężnej tysiąc osiemset obrotów na minutę. Jak wynika z praktyki przewaga maszyn o trzy tysiące sześćset obrotów na minutę pod względem ilości materiału użytego na konstrukcję nad maszynami wolniejszymi, przy wysokich parametrach pary, występuje tylko do mocy rzędu dwieście megawatów w przypadku maszyn jednowałowych, [&] C0005 Minorski S. Perspektywy rozwoju energetyki Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Woda do turbin zostaje doprowadzona przy pomocy trzech sztolni. Elektrownia Nurekska będzie posiadała dziewięć turbin o mocy trzysta megawatów każda. Roczna produkcja tej elektrowni wyniesie jedenaście i osiem dziesiątych miliarda kilowatogodzin. Produkcja całej kaskady elektrowni na rzece Wachsz, po jej zbudowaniu, osiągnie około trzydzieści cztery miliardy kilowatogodzin. C0006 Groniowski K. Z dziejów motoryzacji Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Cadillac wytwarzał samochody o trzech mocach dziesięć koni mechanicznych w cenie siedemset pięćdziesiąt dolarów, jednocylindrowy chłodzony wodą, trzybiegowy z przekładnią planetarną, dziesięć koni mechanicznych w cenie dziewięćset pięćdziesiąt dolarów oraz tysiąc dolarów (dwie odmiany) czteroosobowy (reszta cech jak u poprzedniego), szesnaście koni mechanicznych w cenie tysiąc dwieście dolarów, dwuosobowy (jak wyżej), [&] C0007 Groniowski K. Z dziejów motoryzacji Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Dalszy rozwój silnika wysokoprężnego poszedł w kierunku coraz większych mocy, coraz większej liczby wytwórców, którzy nabyli licencję od MAN oraz postępu technicznego. Postęp ten wyraził się w zastąpieniu ropy naftowej przez olej napędowy, będący trzecią główną frakcją ropy naftowej po benzynie i nafcie. Dzięki temu uzyskano paliwo o składzie bardziej jednorodnym, [&] C0008 Groniowski K. Z dziejów motoryzacji Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Z nadwoziem wiąże się najściślej sprawa instalacji oświetleniowej samochodu. Światło elektryczne, upowszechnione na samochodach osobowych i ciężarowych, stworzyło nowy problem oślepiania, czyli olśnienia kierowcy pojazdu, jadącego od strony przeciwnej. Stąd powstała koncepcja opuszczanego snopa światła. Koncepcja ta nie zjawiała się wśród konstruktorów i wytwórców, a została im narzucona przez władze administracyjne, [&] C0009 Groniowski K. Z dziejów motoryzacji Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Silniki dwusuwowe miały największe powodzenie w NRD i NRF. Jednak powodzenie to jest zmienne: okresowo wzrasta ono i spada. Wzrost następuje po każdym ulepszeniu konstrukcyjnym, pozwalającym zmniejszyć zużycie paliwa lub powiększyć moc. Jednak niepowodzenie silników dwusuwowych chłodzonych powietrzem o nieco większej objętości skokowej zmniejszyło zainteresowanie tą konstrukcją. 1

2 C0010 Groniowski K. Z dziejów motoryzacji Wydawnictwa Naukowo-Techniczne d Druga koncepcja, opracowana w postaci projektu miasta Motopia, jako przedmieścia Londynu, przenosi cały ruch samochodowy na dachy domów. Sieć domów ustawianych w liniach ciągłych ma biec w dwóch kierunkach prostopadłych. Na skrzyżowaniach przewidziany jest ruch okrężny. Na czwartym piętrze każdego domu najwyższym przewidziane są garaże, niżej mieszkania, a na dole sklepy. C0011 Sosiński R. Rozmowy o technice LSW Dokładna analiza procesów zachodzących w turbinie parowej wykazała, że dla wydajnej pracy, czyli dla oszczędnego gospodarowania parą, jest rzeczą konieczną, aby prędkość obwodowa łopatek wirnika wynosiła około połowy prędkości pary. Wynika z tego, że prędkość obwodowa łopatek musi przekraczać szybkość dźwięku. Nie chcąc budować maszyn o monstrualnych rozmiarach, de Laval musiał się zdecydować na ogromną szybkość obrotów swojej turbiny, co przypieczętowało losy jego wynalazku. C0012 Sosiński R. Rozmowy o technice LSW Najwymyślniejsze urządzenie nie jest w stanie obejść tej trudności, gdyż jest to prawo natury. Para opuszczająca maszynę pozostaje parą, a jako taka unosi ze sobą ciepło parowania, czyli mnóstwo kalorii straconych dla procesów przetwarzania energii, tym się tłumaczy stosunkowo niska sprawność maszyn parowych. Pierwsze maszyny parowe przetwarzały w pracę użyteczną zaledwie kilka procent energii tkwiącej w paliwie. C0013 Sosiński R. Rozmowy o technice LSW Węgiel kamienny stanowiący jeszcze do dzisiaj główny surowiec energetyczny, rozpoczął swoją światową karierę dość późno bo dopiero w połowie dziewiętnastego wieku. Rewolucja przemysłowa, wywołana przez wynalazek maszyny parowej w osiemnastym wieku, przez długie lata bowiem opierała się ona na drewnie. Ono było materiałem opałowym którym szafowano rozrzutnie, niszcząc lasy w sposób katastrofalny. Jeszcze sto lat temu zużycie drewna dla celów energetycznych było dwukrotnie większe [ ] niż zużycie węgla. C0014 Sosiński R. Rozmowy o technice LSW Na zbiorniku, którego poziom zawartości chcemy kontrolować, umieszcza się stalowe jarzmo z prowadnicami po obu stronach zbiornika. Wzdłuż prowadnic przesuwa się po jednej stronie preparat promieniotwórczy, po drugiej przyrząd pomiarowy w ten sposób, że znajduje się on zawsze na jednej wysokości. Jak długo preparat znajduje się ponad zwierciadłem cieczy, promieniowanie przenika jedynie przez ściankę zbiornika. Licznik Geigera pokazuje wówczas stosunkowo duże natężenie promieniowania. C0015 Sosiński R. Rozmowy o technice LSW Używany jest też specjalny pomocniczy odbiornik radiowy, który odbiera tenże sygnał, przesłany drogą radiową, oczywiście po wrzuceniu kilku monet. Są też i inne systemy, na przykład z taśmą magnetyczną rejestrującą odebranie programu i tym podobne. Widzimy więc wyraźnie, że telewizja w Ameryce nie jest bynajmniej dobrodziejstwem świadczonym społecznie na wielką skalę, lecz tylko takim samym jak inne (lub jeszcze lepszym) biznesem. C0016 Sosiński R. Rozmowy o technice LSW Jaki będzie kształt toru pocisku, jeśliby powiększyć prędkość początkową ponad siedem tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt metrów na sekundę? Okazuje się, że tor ten stałby się elipsą. W jednym z jej ognisk znajdować się będzie środek ziemi. Elipsa ta mieć będzie kształt coraz bardziej wydłużony, w miarę jak prędkość początkowa będzie wzrastać. Z chwilą, gdy prędkość ta osiągnie wartość jedenaście tysięcy sto osiemdziesiąt metrów na [ ] sekundę, tor pocisku stanie się paraboliczny. C0017 Sosiński R. Rozmowy o technice LSW Wprowadźmy do tego urządzenia trzecią elektrodę, tak zwaną siatkę, i naładujmy ją ujemnie, umieszczając ją pomiędzy anodą i katodą. Teraz elektrony oderwane od katody na drodze do anody napotykać będą ujemnie naładowaną siatkę. Ponieważ elektrony same są również ładunkami ujemnymi, przeto siatka działać będzie hamująco na ich ruch w kierunku anody. Im silniej naładowana będzie ujemnie siatka, tym bardziej będzie hamować ruch elektronów. C0018 Sosiński R. Rozmowy o technice LSW Nadajniki umieszczone na satelitach muszą być z konieczności lekkie, a więc małej mocy. Nie chodzi tutaj zresztą o to, że nadajnik dużej mocy jest cięższy, gdyż przy miniaturyzacji urządzeń elektronicznych ciężar ten nie odgrywa większej roli. Natomiast moc nadajnika jest limitowana przez ciężar urządzeń zasilających go energią, a więc baterii słonecznych, które są jedynymi źródłami zasilania w tego rodzaju systemie. 2

3 C0019 Sosiński R. Rozmowy o technice LSW Wewnętrzne ścianki rurki pokryte są cieniutką warstwą mieszaniny proszków fluoryzujących. Elektrody wykonane są w postaci dwuskrętek, pokrytych materiałem, który po ich rozgrzaniu wysyła obficie elektrony. W rurze umieszcza się odrobinę rtęci i napełnia się ją rozrzedzonym argonem. W szereg z rurą włączony zostaje dławik dla zapewnienia stabilizacji pracy lampy (tak zwany stabilizator). C0020 Sosiński R. Rozmowy o technice LSW Energia kinetyczna to energia ruchu. Posiada ją każde poruszające się ciało, na przykład rozpędzony samochód, kula karabinowa, spadająca cegła i tak dalej. Ten sam rodzaj stanowi energia pod postacią ciepła czy pod postacią prądu elektrycznego. Drugi rodzaj to energia potencjalna, wynikająca z wzajemnego położenia ciał lub ich cząstek. Jako przykład służy tutaj cegła podniesiona nad powierzchnię ziemi, nakręcona sprężyna zegarka i tak dalej. Ten sam rodzaj energii reprezentuje również stałe pole magnetyczne lub elektryczne. C0021 Radwan M. Rudy, kuźnice i huty żelaza w Polsce Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Próby stosowania węgla kamiennego w postaci naturalnej w wielkich piecach do celów redukcji rudy nie powiodły się. W górnej części szybu wielkiego pieca obserwowano osiadanie dużej ilości smoły, która tamowała przepływ gazów. Była tu podobna sytuacja, jak z próbami zastosowania drewna, nawet przesuszonego trzeba było drewno najpierw zwęglić i do celów metalurgicznych używać go w postaci węgla drzewnego. C0022 Radwan M. Rudy, kuźnice i huty żelaza w Polsce Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Produkcja żelaza była nieduża, budziło się jednak przeświadczenie o konieczności kontynuowania prac w tym kierunku. Powstała literatura przedmiotu. W historii hutnictwa i górnictwa odnotowane są nazwiska pierwszych autorów Rzączyński, Osiński, Kluk, Duńczewski i tak dalej zapisani są jako poważniejsi autorzy czy tłumacze literatury obcej. Zaczynają też przeciekać do Polski nowiny techniczne, co prawda zazwyczaj spóźnione. C0023 Radwan M. Rudy, kuźnice i huty żelaza w Polsce Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Już w siedemnastym wieku rozumiano tu, że kraj posiadający węgiel kamienny powinien przeznaczać drewno na budowę okrętów, żelazo zaś zakupywać w krajach bogatych w paliwo metalurgiczne, to jest w węgiel drzewny, Anglia więc przywoziła żelazo ze Szwecji i Rosji, a stal z Austrii, jeszcze w pierwszej połowie osiemnastego wieku pokrywając cztery piąte zapotrzebowania z importu. C0024 Radwan M. Rudy, kuźnice i huty żelaza w Polsce Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Metal badany pod mikroskopem po przewalcowaniu nie wykazywał prawie żadnych wtrąceń niemetalicznych. W pewnych przypadkach wykazywał on wyższe własności niż stal z innych procesów na przykład stal na cienki drut zero dwadzieścia pięć setnych milimetra miała wytrzymałość do dwustu kilogramów na milimetr kwadratowy (po przeciąganiu i po obróbce cieplnej). C0025 Radwan M. Rudy, kuźnice i huty żelaza w Polsce Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Jako pomysł naprawdę rewelacyjny trzeba ocenić zupełnie nowy sposób walcowania taśm blachowych na zimno według patentu inżyniera [~] Sędzimira, zrealizowany w hucie Pokój w latach tysiąc dziewięćset trzydzieści trzy na trzydzieści cztery. Początkowo była to walcarka próbna, następnie zaś została przejęta przez zarząd huty do normalnej eksploatacji. Produkcja walcarki sięgała około czterysta ton na miesiąc blachy o grubości zero trzydzieści pięć setnych do zero czterdzieści pięć setnych milimetra. C0026 Radwan M. Rudy, kuźnice i huty żelaza w Polsce Wydawnictwa Naukowo-Techniczne dół Straty w zniszczonych zakładach hutniczych oceniane są na wiele miliardów dzisiejszej waluty. Świat techników i inżynierów nie doliczył się połowy stanu sprzed wojny, tak wielu było zabitych, zmarłych i rozproszonych. Nie inaczej było i z szeregowymi hutnikami. Toteż, gdy tylko wojska okupacyjne opuszczały zakłady, różnymi drogami, pieszo, na osiach wagonów, przygodnymi samochodami wojskowymi zbiegali zewsząd pracownicy. C0027 Stefanowski B. Pojęcie ciepła w rozwoju historycznym Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Rozwój nauki o cieple, głównie w Anglii i we Francji, mimo ogromnych postępów ciągle opierał się na materialnym ujęciu ciepła. Carnot, choć był już bliski uznania zasady równoważności ciepła i pracy, jak wiemy nie ogłosił tego poglądu i dopiero z opublikowanego w kilkadziesiąt lat po śmierci Carnota dziennika jego pracy, [&] 3

4 C0028 Stefanowski B. Pojęcie ciepła w rozwoju historycznym Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Wprowadzenie przez [~] Thomsona pojęcia temperatury bezwzględnej należy uznać za jego największy wkład do nauki, lecz jego działalność obejmowała obszerny zasięg naukowych zagadnień i to nie tylko z dziedziny zagadnień cieplnych, ale i innych, które [~] Thomson potrafił rozwiązać. Należy jeszcze podkreślić, że zupełnie niezależnie od Clausiusa sformułował [~] Thomson twierdzenie, zwane drugą zasadą termodynamiki, [&] C0029 Stefanowski B. Pojęcie ciepła w rozwoju historycznym Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Są jednak pewne ciała, które poddane fizycznej analizie, nie wykazują zgodności z prawem Nernsta, mianowicie są to ciała nie będące w równowadze wewnętrznej, zwane ciałami metastabilnymi przechodzące bardzo wolno w stan równowagi, na przykład wskutek dużej lepkości i temu podobne. Nie można więc twierdzić, że ciała te przy [~] stanowić będą układ o najmniejszej możliwej energii i ich entropia w tych warunkach nie dąży do zera. C0030 Czetwertyński W. Woda w technice Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Ciekami woda spływa do jezior, mórz i oceanów, skąd paruje zasilając zasoby wilgoci w powietrzu. Oczywiście, że woda z cieków oraz powierzchni gruntu również paruje, jednak największa część pary wodnej znajdującej się w atmosferze powstaje wskutek parowania wody z powierzchni mórz i oceanów. Parę wodną znad oceanów przenoszą wiatry nad kontynenty, [&] C0031 Czetwertyński W. Woda w technice Wydawnictwa Naukowo-Techniczne dół Filtry piaskowe są najstarszym urządzeniem filtrującym, dotychczas powszechnie stosowanym. Działanie filtru piaskowego polega na tym, że przy przepływie wody przez warstwę piasku osadzają się najpierw zanieczyszczenia grubsze, drobniejsze zaś przechodzą między ziarnkami piasku. Przez stopniowe osadzanie się coraz drobniejszych zanieczyszczeń kanaliki między ziarnkami piasku częściowo się zatykają, [&] C0032 Czetwertyński W. Woda w technice Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Przy tym sposobie oczyszczania ścieków nie powstają przykre zapachy, wydzielony ze ścieków osad przerabia się w komorach fermentacyjnych, suszy na poletkach i używa się jako nawóz. Oczywiście eksploatacja tych urządzeń jest bardziej kosztowna niż poletek irygacyjnych, gdyż wymaga stałego wtłaczania dużych ilości powietrza i ciągłej kontroli przebiegu procesów biologicznych. C0033 Elsztein P. Młody modelarz rakiet Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Model nie jest trudny do budowy. Można go wykonać w ciągu dwóch trzech godzin. Rakieta jest zbudowana z kartonu, drewna sosnowego, drutu, nici i kleju. A oto części składowe: głowica stożkowa karton, kadłub rurowy karton, usterzenie karton, obsada śmigła sosna, piasta śmigła sosna, ośka śmigła drut stalowy średnicy zero pięć dziesiątych milimetra, łopatki śmigła karton. C0034 Elsztein P. Młody modelarz rakiet Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Kadłub rakiety składa się z gumowej głowicy wtopionej w górną część skorupy, z trzech cylindrycznych segmentów połączonych zakładkami w środkowej części oraz trzech stateczników tworzących jedną całość z dolnym segmentem kadłuba. Środkowa część jest wykonana z tworzywa przezroczystego, umożliwiającego kontrolę napełniania wodą paliwem. W dolnej części rakiety jest wtopiona plastykowa tuleja, [&] C0035 Elsztein P. Młody modelarz rakiet Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Końcówka lontu powinna tkwić tuż przy ładunku taśm, aby mogła się ona zapalić. Lont jednak musimy również zaliczyć do urządzeń prymitywnych, stąd też dążność do wykorzystania innych możliwości zapalania ładunków. Lont ma niekontrolowaną prędkość spalania się, może na przykład raz palić się bardzo powoli, a innym razem spalać błyskawicznie. C0036 Elsztein P. Młody modelarz rakiet Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Na linii stanowisk startowych odległych od wyrzutni o około dwadzieścia pięć metrów znajdowała się centralna tablica rozdzielcza kierownika startu i maszt ze światłami sygnalizacyjnymi. Światło zielone oznaczało przygotowanie droga wolna, czerwone było sygnałem startu i jednocześnie ostrzeżeniem dla wszystkich, że silnik rakiety pracuje. Stanowisko startowe było zradiofonizowane, a łączność z trzema punktami pomiarowymi utrzymywały telefony polowe i radiostacje. 4

5 C0037 Elsztein P. Młody modelarz rakiet Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Drugi stopień jest wyposażony w urządzenie rejestrujące ciśnienie gazów powstałe w wyniku działania ładunku miotającego. Urządzenie to składa się z cylindra, sprężyny, dwóch tłoczków i rysika. Gazy cisną na tłoczek zamocowany do cylindra, ściskając sprężynę, która z kolei wywiera nacisk na rysik zapisujący na obwodzie cylindra wielkość siły. C0038 Górski J. Podbój głębin oceanów Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Dzieje się tak dlatego, ponieważ morze jest dzikim zbiorowiskiem biologicznym, w którym człowiek nie reguluje warunków racjonalnego współżycia, jak jego prehistoryczni przodkowie. W obecnym stanie rzeczy człowiek może korzystać tylko z określonej nadwyżki ryb, powstającej co roku w procesie produkcji biomasy oceanicznej. C0039 Górski J. Podbój głębin oceanów Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Ogółem Siewierianka odbyła już koło dziesięciu wypraw badawczych, przepłynęła podczas nich przeszło dwadzieścia pięć tysięcy mil morskich i spędziła na Atlantyku i Morzu Beringa około sto pięćdziesiąt dni. Oceanografowie radzieccy, zadowoleni z nabytku, zabiegają o zbudowanie innego statku podwodnego, od początku konstruowanego dla badań naukowych. C0040 Górski J. Podbój głębin oceanów Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Na przykładzie Sharka można przekonać się, jak szybki jest postęp w budownictwie okrętów podwodnych. Shark może zanurzać się na głębokość trzystu trzydziestu metrów, potrafi wynurzać się i nurkować pod bardzo dużym kątem do czterdziestu stopni, na powierzchni rozwija prędkość trzydziestu pięciu węzłów, a w zanurzeniu dwadzieścia pięć węzłów. Bez uzupełniania zapasów paliwa może przebyć sto tysięcy mil. C0041 Górski J. Podbój głębin oceanów Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Na pokładzie Nautilusa znajdowali się dwaj oceanografowie doktor: Waldo i jego asystent. Już podczas pierwszych godzin podwodnego rejsu zebrali więcej informacji naukowych o wodach Oceanu Lodowatego, aniżeli wszyscy ich poprzednicy w ciągu dziesięcioleci. Największym zaskoczeniem były dla Waldo wyniki potwierdzające w całej rozciągłości informacje o prądach Oceanu Lodowatego, opublikowane przez uczonych radzieckich. C0042 Górski J. Podbój głębin oceanów Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Uczeni amerykańscy kończą opracowywanie modeli basenów portowych dla tamtej strony koła polarnego. Nowy port amerykański powstanie tuż przy Cape Thompson na północno-zachodnim brzegu Alaski. Będzie to najdalej na północ wysunięty port dla podwodnych flot handlowych. Do robót ziemnych związanych z budową podbiegunowych basenów portowych użyje się zapewne ładunków jądrowych o maksymalnej sile wybuchu dwadzieścia osiem tysięcy ton trotylu. C0043 Górski J. Podbój głębin oceanów Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Uczeni radzieccy dokonali zdjęć wielu miejsc dna morskiego na dużej głębokości. Na fotografiach widać wyraźnie pofalowanie gruntu, takie jakie podczas odpływu morza widać niekiedy na mieliznach. Oznacza to, że również przy samym dnie morza płyną wartkie prądy. Te obserwacje pozwoliły uczonym radzieckim na wyciągnięcie wniosku, że w różnych warstwach oceanu, aż do głębokości jedenastu tysięcy metrów, odbywa się ożywiona wymiana wody. C0044 Banaszczyk E. Najszybsi ludzie świata LSW W styczniu tysiąc dziewięćset czterdziestego szóstego roku XS-jeden, jak wówczas określano rakietoplan Bella, był na tyle zaawansowany w budowie, iż można było przystąpić do dokonania pierwszych próbnych lotów szybowych ze specjalnie przystosowanego bombowca typu B-dwadzieścia-dziewięć. Dokonywał ich Jack Woolams, który jednakże wkrótce zginął na innym samolocie. Jego następcą w roli oblatywacza XS-jeden został Slick Goodlin, pilot zawodowy. C0045 Banaszczyk E. Najszybsi ludzie świata LSW W przypadku B-jeden, a więc w najwcześniejszej fazie ataku na wielkie prędkości, zastosowano rozwiązania konwencjonalne, odpowiadające ówczesnemu poziomowi wiedzy aerodynamicznej. Konsultantem zespołu konstruktorskiego w tym zakresie był profesor Włodzimierz Pysznow, jeden z nielicznych jeszcze wówczas w świecie uczonych, zajmujących się badaniami zjawisk aerodynamicznych zachodzących w sferze prędkości zbliżonych do prędkości dźwięku. C0046 Banaszczyk E. Najszybsi ludzie świata LSW Porównanie Rastorgujewa było w dodatku o tyle uzasadnione, że wykonywał on zadanie nadzwyczaj niebezpieczne. Wystarczy powiedzieć, że ilość kwasu azotowego, jaka zastosowana była w tym typie silnika rakietowego, a którą wypełnione były zbiorniki, wystarczyłaby w zupełności, aby zniszczyć cały samolot w jednym mgnieniu oka. 5

6 C0047 Banaszczyk E. Najszybsi ludzie świata LSW Lotnictwo radzieckie po wojnie miało przejść z jednego rodzaju napędu na drugi. Napęd odrzutowy stwarzał ogromne możliwości, ale był nowy, nie znany zupełnie tysiącom lotników armii radzieckiej. Kto zna lotnictwo, ten wie, jak ostrożnie brać lotnicza odnosi się do nowości i dziwić się temu nie trzeba. C0048 Banaszczyk E. Najszybsi ludzie świata LSW W pierwszej połowie roku tysiąc dziewięćset pięćdziesiąt dwa nazwiska Carpentiera czy Rozanoffa były na ustach wszystkich miłośników lotnictwa, których we Francji liczy się na miliony. Z początkiem lata określono już dla dwóch maszyn i kilku pilotów konkretne zadanie: osiągnąć jednego macha. Samolotami były Vautour i Mystere, a pilotami Rozanoff i Carpentier, którzy oblatując poprzedniego roku samolot Mystere przekroczyli dziewięć dziesiątych macha. C0049 Banaszczyk E. Najszybsi ludzie świata LSW Jednym z takich właśnie oryginałów lotniczych jest Sergiusz Anochin. Polskiemu czytelnikowi nazwisko to jest, być może, mało znane, w Związku Radzieckim otacza je sława równa Yeagera w Stanach Zjednoczonych lub Duke a w Anglii. Wiadomo, że Anochin, pułkownik lotnictwa za swoje loty doświadczalne odznaczony został Złotą Gwiazdą Bohatera Związku Radzieckiego i Nagrodą Leninowską. C0050 Banaszczyk E. Najszybsi ludzie świata LSW Program ten po przeprowadzonych dotąd lotach rozszerzał się. Chodziło teraz nie tylko o kontynuowanie szybkościowych lotów, mających na celu dalsze badania bariery cieplnej, ale także o osiągnięcie maksymalnego pułapu. Realizacją części szybkościowej w lotach poziomych zająć się miał [~]. Kincheloe natomiast wykonać miał zadanie w pewnym sensie bardziej skomplikowane. C0051 Banaszczyk E. Najszybsi ludzie świata LSW Świetny ten pilot, jak dziś niemal wszyscy lotnicy doświadczeni, inżynier, odniósł całkowity sukces, osiągając w locie wysokość trzydzieści osiem tysięcy czterysta trzydzieści metrów. Do tamtej pory żaden człowiek nie dotarł tak daleko od powierzchni ziemi. Gdy normalnie o znaczniejszych wyczynach lotników wojskowych zwykł był komunikować w ramach swych obowiązków rzecznik prasowy wojsk lotniczych, tym razem dwudziestego września tysiąc dziewięćset pięćdziesiątego szóstego roku [#] C0052 Banaszczyk E. Najszybsi ludzie świata LSW W czerwcu tysiąc dziewięćset pięćdziesiątego piątego roku odbyła się kolejna generalna konferencja FAI. Rozważano na niej między innymi sprawę ustanowienia odrębnych rekordów kobiecych w sporcie samolotowym, proponując pełne równouprawnienie w tej dziedzinie, czyli inaczej mówiąc, zaniechanie oddzielnego rejestrowania rekordów ustanawianych przez mężczyzn i kobiety. C0053 Marchaj Cz. Teoria żeglowania Sport i turystyka Skoro zdano sobie sprawę ze znaczenia wielkości jachtu dla wyniku regatowego, nasunąć się musiał oczywisty wniosek, że aby wyrównać szanse rywalizujących załóg, należałoby ograniczyć start jedynie do jachtów posiadających podobne wymiary lub wprowadzić handicap czasu, oparty na wielkości jachtu. Ponieważ jachty miały różne proporcje, różne rodzaje ożaglowania i nierówne powierzchnie żagli monotypowych klas wówczas nie znano, powstał dość trudny do rozwiązania problem: jak mierzyć i klasyfikować jednostki ze względu na dającą się osiągnąć maksymalną szybkość żeglugi, [#] C0054 Marchaj Cz. Teoria żeglowania Sport i turystyka [ ] wszystkie wymiary w metrach lub stopach angielskich. Obliczoną wartość regatową jachtu podawano odpowiednio w metrach lub stopach. Ta reguła pomiarowa chybiła jednak celu. Sądzono że pomiar obwodu poszycia, większy w jachtach płaskodennych z bulbkilem zapobiegnie budowaniu tych jachtów pełnokadłubowych. Czynnik [~] zwiększał bowiem wartość regatową jachtów bulbkilowych, zaliczając je do klas wyższych, o dłuższej jak gdyby linii wodnej, a więc szybszych. C0055 Marchaj Cz. Teoria żeglowania Sport i turystyka Dragon jest również klasą olimpijską. Jest to stosunkowo mały jacht balastowy, który stał się monotypem międzynarodowym przez ewolucję podobnego jachtu, używanego na wodach wielkich jezior w USA i Kanadzie. Traktowany początkowo jako tania jednostka używana do turystyki, przeobraził się w wyrafinowany jacht regatowy, dość kosztowny, ale popularny na wodach europejskich. Kształt kadłuba, powierzchnia żagli, a nawet ciężar gatunkowy płótna są ściśle kontrolowane przepisami klasowymi. 6

7 C0056 Marchaj Cz. Teoria żeglowania Sport i turystyka Uzasadnione jest przypuszczenie, że spadek ten wywołany został zmianą prędkości przepływu przez przekroje i manometry i nie wykazują żadnych zmian, ponieważ w przekrojach nie ma wzrostu prędkości przepływu. Płytki górna i dolna są do siebie równoległe i prędkość przepływu w tych przekrojach jest taka sama, jak przed wejściem do przekroju, to jest dwadzieścia metrów na sekundę. Ponieważ, jak już wspomnieliśmy, powietrze może być traktowane przy takiej prędkości jako nieściśliwe, łatwo można wnioskować, że szybkość przepływu przez przekroje [~] i [~] które są mniejsze od przekroju [~], musi być odpowiednio większa. C0057 Marchaj Cz. Teoria żeglowania Sport i turystyka Dla przykładu, słup o długości dziesięciu metrów może być sklasyfikowany jako jedenastometrowy, gdy w jego konstrukcji dążenie do szybkości przeważa nad względami wygody i mieszkalności. Albo kecz dwunastometrowy w linii wodnej o szerokim kadłubie i nieco niedożaglowany może być sklasyfikowany jako jedenastometrowy. Zakłada się przy tym, dając łodziom tę samą klasę, że spodziewany wzrost prędkości łodzi wskutek nierównych długości w linii wodnej (dziesięć metrów i dwanaście metrów) będzie zneutralizowany przez ujemny wpływ większej szerokości, [&] C0058 Marchaj Cz. Teoria żeglowania Sport i turystyka Szybkość wiatru rzeczywistego zmienia się zależnie od wielkości blisko powierzchni wody prędkość wiatru jest mniejsza. Wskutek tarcia o podłoże, warstwy powietrza tuż nad wodą są przyhamowywane silniej, niż warstwy położone wyżej. Charakter zmian prędkości wiatru zależnie od wysokości jest podobny do tych, jakie można obserwować w granicach warstwy przyściennej, jakkolwiek w znacznie większej skali. Pomiary meteorologiczne wykazały, że stopień wzrostu prędkości wiatru, czyli tak zwany pionowy gradient wiatru, zależy od warunków pogodowych oraz od stanu morza. C0059 Marchaj Cz. Teoria żeglowania Sport i turystyka Oczywiście przy wiatrach silnych, gdy przechyły wiatru są za duże, załoga może zarefować zbyt głęboki żagiel albo prowadzić żagle przy częściowym ich łopocie. Oba te rozwiązania są jednak gorsze w porównaniu z korzyścią, jaką daje, odpowiednie dla danych warunków postawienie płaskiego żagla. Można przyjąć jako zasadę, że refowanie nawet najbardziej staranne i umiejętne, deformuje żagiel i dlatego posiadanie kilku kompletów żagli daje bezsporne korzyści. C0060 Marchaj Cz. Teoria żeglowania Sport i turystyka I nic innego w równym stopniu nie przeszkadza w osiągnięciu największej prędkości przy ostrzeniu na wiatr, jak zbyt mocne dociągnięcie foka do grota. Poluzowanie szotów foka, niekiedy o kilka centymetrów, lub niewielkie przesunięcie na zewnątrz pozycji kip może radykalnie poprawić sprawność jachtu. Te praktyczne doświadczenia potwierdzone zostały w eksperymentach tunelowych, wykonanych przez autora na uniwersytecie w Southampton. C0061 Marchaj Cz. Teoria żeglowania Sport i turystyka W środowisku żeglarskim dobrze znane są fakty, że mniej szybkie jachty są na ogół kiepsko wyważone kierunkowo i przeto twarde i oporne na sterze. W krańcowych wypadkach, mimo nieraz wielkich sił na sterze i przeciwdziałania sternika, źle kierunkowo wyważone łodzie mają tendencję do gwałtownego wyostrzenia w porywach wiatru i zatrzymywania się przy łopoczących żaglach w osi wiatru. C0062 Marchaj Cz. Teoria żeglowania Sport i turystyka Zdarza się niekiedy, że tylne partie żagla wyłamują się na zawietrzną. Jeśli występuje to tylko przy wiatrach silnych, może być korzystne, ponieważ zmniejsza przechył łodzi. Przy wiatrach słabych natomiast jest to wadą, która może być wynikiem częściowego zniszczenia żagla; powodem mogło być żeglowanie w pierwszym okresie stawiania nowego żagla przy zbyt silnych wiatrach, lub zbyt mała wytrzymałość tkaniny żaglowej (włókna tkaniny zlepione razem w procesie żywicowania i kalandrowania rozdzieliły się). C0063 Marchaj Cz. Teoria żeglowania Sport i turystyka Wiadome jest zarówno z obserwacji zachowania się łodzi w naturalnych warunkach żeglugi, jak i z eksperymentów w basenach doświadczalnych, że podłużny trym kadłuba nie jest stały, jeżeli szybkość żeglugi wzrasta. Każda jednostka zmienia swój trym to jest usytuowanie konstrukcyjnej linii wodnej do powierzchni wody stosownie do układu fal wzdłuż kadłuba oraz do wielkości sił dynamicznych ciśnienia wody wywieranych na dno. Niezależnie od długości jednostki oraz jej wyporności daje się jednak obserwować pewien typowy sposób zmiany trymu przy wzrastającej prędkości ruchu. 7

8 C0064 Marchaj Cz. Teoria żeglowania Sport i turystyka Stateczność podłużna w porównaniu z poprzeczną jest duża i dlatego ewentualne zmiany podłużnego trymu kadłuba są w czasie żeglugi niewielkie i stąd wpływ trymu na opory hydrodynamiczne jest stosunkowo nieznaczny w porównaniu ze skutkami przechyłu (szczególnie jachtów balastowych). Niemniej jednak i te niezbyt duże zmiany oporu, jakie mogą być spowodowane podłużnym trymem liczą się, gdy chodzi o osiągnięcie najlepszej sprawności regatowej, na przykład mieczowych łodzi regatowych. C0065 Marchaj Cz. Teoria żeglowania Sport i turystyka Oznaczając symbolem [~] największą prędkość przepływu wody rzecznej, możemy wydzielić z rzeki pewną strugę o największej prędkości przepływu. Struga taka nosi nazwę nurtu rzeki. Zróżnicowanie brzegów oraz zmienna głębokość koryta rzeki sprawiają, że linia nurtu, nawet na prostych odcinkach rzeki, wije się od brzegu do brzegu. Wygląda to tak, jak gdyby w dużej rzece płynął kapryśnie wartki strumień. C0066 Weinfeld S. Elektryczność przywraca zdrowie Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Dołączona do uzwojenia wtórnego lampa prostownicza przepuszcza płynący prąd tylko w jednym kierunku. Lampa ta działa więc jak wentyl, który tylko w jednym kierunku przepuszcza powietrze. Prąd, który przechodzi przez lampę prostowniczą, jest więc jednokierunkowy, ale wartość jego wciąż się zmienia. Do galwanizacji zaś potrzebny jest prąd jednokierunkowy o stałej wartości. C0067 Weinfeld S. Elektryczność przywraca zdrowie Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Jakiekolwiek by to nie były przyrządy, każdy z nich jednak posiada wskazówkę, której wychylenie zależy od wartości mierzonego napięcia lub natężenia prądu. Na tarczce wymalowana jest podziałka, pozwalająca na odczytanie, jakiej wartości prądu odpowiada dane wychylenie wskazówki. Oczywiście przy wzroście prądu wskazówka wychyla się bardziej, przy zmniejszaniu odchyla się w kierunku przeciwnym. C0068 Weinfeld S. Elektryczność przywraca zdrowie Wydawnictwa Naukowo-Techniczne dół Prąd anodowy związany jest jednak i z napięciem w obwodzie anodowym, stąd też wynika, że zmiany napięcia na siatce wywołują zmiany napięcia w obwodzie anodowym. Ta okoliczność nie byłaby jeszcze sama w sobie ciekawa, gdyby nie fakt, że siatka znajduje się znacznie bliżej katody aniżeli anoda. Dlatego też wpływ potencjału siatki na wylatujące z katody elektrony jest znacznie silniejszy niż wpływ potencjału anody. C0069 Weinfeld S. Elektryczność przywraca zdrowie Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Te określenia wynikają z badań, które ustaliły, że dochodzący do naszego ucha dźwięk jest niczym innym, jak drganiem powietrza. Jeśli jest to drganie, to oczywiście jego paszportem, jego dowodem osobistym musi być częstotliwość. Jak się też okazało, z częstotliwością drgań akustycznych związana jest wysokość tonu. Im częstotliwość jest większa, tym ton jest wyższy i na odwrót: [&] C0070 Girulski R. Amatorskie urządzenia krótkofalowe i ich obsługa Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Generator sterujący oddzielony jest od pozostałych stopni nadajnika tak zwanym separatorem. Separator, czyli stopień izolujący, zapobiega szkodliwym wpływom dalszych stopni nadajnika na pracę generatora sterującego. Po separatorze następują stopnie zwielokratniające pierwotną częstotliwość, czyli powielacze. Następuje jednocześnie wzmocnienie energetyczne drgań. Wzmocnione i powielone do żądanej częstotliwości drgania sterują końcowy wzmacniacz mocy, który zasila obwody anteny. C0071 Girulski R. Amatorskie urządzenia krótkofalowe i ich obsługa Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Obwody zasilające generator powinny być prawidłowo zaprojektowane pod względem filtracji i odsprzężeń. Z reguły pierwsze stopnie nadajnika zasilane są z osobnego zasilacza. Lampa generatora i obwód siatki sterującej lampy separatora objęte są wspólnym ekranem eliminującym sprzężenia z pozostałymi stopniami nadajnika (szczególnie przy pracy bez powielania). Nieznaczny prąd siatki lampy generatora uzyskuje się [&] C0072 Girulski R. Amatorskie urządzenia krótkofalowe i ich obsługa Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Większe odchylenie od powyższej normy (zarówno w dół jak i w górę) ze względu na silnie obciążoną prądem anodowym katodę prowadzi do szybkiej utraty emisji. Dlatego też zalecane jest umieszczanie w nadajnikach większej mocy oddzielnego transformatora żarzeniowego w pobliżu lamp końcowych wzmacniacza mocy. Unika się wtedy znacznego spadku napięcia żarzenia na długich doprowadzeniach. 8

9 C0073 Girulski R. Amatorskie urządzenia krótkofalowe i ich obsługa Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Przy modulacji w siatce zerowej siatka ekranowa powinna być zasilana przez opornik redukcyjny; zapobiega to przeciążeniu przy ujemnych szczytach modulacji. Modulacja ta stosowana tylko w przypadku pentod z wyprowadzoną na cokole siatką zerową odznacza się małymi zniekształceniami. Inne parametry, na przykład sprawność, zgodne są z parametrami omówionymi poprzednio przy opisie modulacji w obwodzie siatki sterującej. C0074 Girulski R. Amatorskie urządzenia krótkofalowe i ich obsługa Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Istotą amatorskiej łączności krótkofalowej fonicznej jest przekazanie w sposób całkowicie czytelny całej treści informacji składających się na normalne QSO. Od modulacji nie jest tu wymagana w żadnym razie radiofoniczna jakość przenoszenia, która zazwyczaj i tak byłaby zatracona w wąskopasmowym kanale odbiorczym współczesnego odbiornika komunikacyjnego. Poza tym, jak już wiadomo, moc wstęg bocznych istotna jest w przekazaniu informacji. C0075 Girulski R. Amatorskie urządzenia krótkofalowe i ich obsługa Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Brakującą falę nośną, niezbędną z kolei w procesie demodulacji odtwarza się w odbiorniku za pomocą lokalnego generatora (BFO). Ponieważ w amatorskich odbiornikach nie przeprowadza się synchronizacji częstotliwości generatora pomocniczego częstotliwością tłumionej fali nośnej, staje się możliwe maksymalne wytłumienie fali nośnej poniżej siedemdziesięciu decybeli. Brak emitowanej fali nośnej zapewnia eliminację zakłóceń typu interferencyjnego od sygnałów sąsiednich stacji. C0076 Girulski R. Amatorskie urządzenia krótkofalowe i ich obsługa Wydawnictwa Naukowo-Techniczne dół Przy mieszaniu sumacyjnym w pentodzie napięcie z heterodyny doprowadza się przez niewielki kondensator do siatki sterującej lampy. Taki proces mieszania może spowodować promieniowanie energii wielkiej częstotliwości heterodyny do anteny, trzeba więc stopień mieszacza poprzedzić wstępnym wzmacniaczem wielkiej częstotliwości. Mieszanie sumacyjne może się odbywać także w układzie z rysunku czternaście do dwadzieścia cztery, w którym napięcie heterodyny doprowadza się do obwodu katodowego mieszacza. C0077 Girulski R. Amatorskie urządzenia krótkofalowe i ich obsługa Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Krytyczne jest też dobranie oporności zespolonej jaką przedstawia cewka reakcyjna wraz z kondensatorem i potencjometrem sprzęgającym przy częstotliwości roboczej odbiornika. Oporność ta powinna być zbliżona do oporności wyjściowej generatora w odbiorniku tranzystorowym. Ilości zwojów cewki antenowej oraz reakcyjnej dobiera się zawsze mniejsze od ilości zwojów cewki głównego obwodu drgań, a to w celu zapewnienia oscylacji o częstotliwości zgodnej z [~] obwodu głównego. C0078 Girulski R. Amatorskie urządzenia krótkofalowe i ich obsługa Wydawnictwa Naukowo-Techniczne dół Najwyższą stabilność zapewniają układy stabilizatorów elektronowych, w których zastosowane są zarówno lampy jak i neonówki stabilizacyjne. Stabilizatory takie zapewniają stałość napięcia wyjściowego większą od jednego procenta, a w przypadku bardziej rozbudowanych układów około zero jedna dziesiąta procenta. Wygoda w użyciu stabilizatorów elektronowych polega na łatwym regulowaniu napięcia wyjściowego w stosunkowo szerokich granicach. C0079 Girulski R. Amatorskie urządzenia krótkofalowe i ich obsługa Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Wypadkową częstotliwość akustyczną kontroluje się za pomocą słuchawek i pomocniczego wzmacniacza małej częstotliwości. Najmniejsza częstotliwość dudnień odpowiada zgodności częstotliwości wzorcowej z częstotliwością badaną. Generator wzorcowy wykonuje się zgodnie z zaleceniami warunkującymi dużą stabilność częstotliwości w czasie i pod wpływem zmian temperatury. Pracuje on zwykle tylko w jednym paśmie częstotliwości na przykład. C0080 Wolszczak S. Amatorskie odbiorniki tranzystorowe Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Do zasilania odbiorników lampowo-tranzystorowych potrzebne są trzy baterie o napięciu: półtora wolta do żarzenia lamp, sześćdziesiąt siedem i pół wolta do zasilania anod lamp oraz sześć wolt lub dziewięć wolt do zasilania tranzystorów. Taka ilość baterii jak na jeden odbiornik to sprawa trochę kłopotliwa. Baterię sześćdziesiąt siedem i pół można zastąpić przetwornicą tranzystorową zasilaną napięciem sześć lub dziewięć wolt. C0081 Wolszczak S. Amatorskie odbiorniki tranzystorowe Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Punkt pracy tego tranzystora ustala opornik [~]. Opornik ten w przypadku zastosowania innego tranzystora może mieć wartość od osiem i dwie dziesiąte do piętnastu [~]. Wzmocniona energia prądów małej częstotliwości zostaje przeniesiona przez transformator do drugiego stopnia pracującego na głośnik. Wzmacniacz małej częstotliwości wykonany w układzie [~] zapewnia dużą stabilność pracy i duże wzmocnienie mocy. 9

10 C0082 Adamowicz Z., Fijałkowski W., Paczóski J. Telekopia technika przesyłania obrazów MON Rozróżniamy dwa zasadnicze rozwiązania modulatora ekspozycji: sygnał elektryczny oddziaływania na źródło światła, zmieniając wypromieniowany strumień świetlny. Takim źródłem światła mogą być lampy o małej bezwładności cieplnej, na przykład jarzeniowe; sygnał elektryczny powoduje, że strumień świetlny zostaje po drodze rozdzielony na część tworzącą plamkę świetlną i część ulegającą rozproszeniu. C0083 Adamowicz Z., Fijałkowski W., Paczóski J. Telekopia technika przesyłania obrazów MON Obraz możemy tylko wtedy obserwować, gdy jest on dostatecznie oświetlony, wówczas odbijając część strumienia padającego staje się on wtórnym źródłem światła. O wrażeniu, jakie wywołuje obraz, decyduje natężenie oświetlenia, barwa światła i warunki obserwacji. Omówienie warunków jakości systemów telekopiowych wymaga przypomnienia pojęć wielkości z teorii światła. C0084 Adamowicz Z., Fijałkowski W., Paczóski J. Telekopia technika przesyłania obrazów MON W przybliżeniu można ocenić zdolność rozdzielczą systemu telekopiowego na podstawie znajomości lub gęstości rozwinięcia albo liczby elementów rozwinięcia przypadających na decymetr kwadratowy obrazu. Przy porównywaniu szybkości telekopiowania z szybkością przekazywania znaków pisma w telegrafii alfabetowej należy wzór określający powierzchnię, zamienić wzorem określającym liczbę słów na godzinę. Zwykle przyjmuje się że na jeden decymetr kwadratowy przekazanych zostaje około sto słów. C0085 Adamowicz Z., Fijałkowski W., Paczóski J. Telekopia technika przesyłania obrazów MON Znaczna amplituda pierwszego przekroczenia wartości nie jest tak niebezpieczna jak oscylacje następne. W pewnym stopniu może być nawet pożądana, gdyż dzięki niemu lepiej podkreślone zostają zarysy obrazu. Warunki stawiane transmisji telekopiowej dopuszczają na ogół przekroczenie od dziesięciu procent do piętnastu procent. Natomiast amplitudy następnych oscylacji, jeżeli nie mają być przyczyną zwielokrotnienia zarysów, nie powinny przekraczać pięć procent. C0086 Adamowicz Z., Fijałkowski W., Paczóski J. Telekopia technika przesyłania obrazów MON CCIF nie precyzuje ogólnie obowiązujących warunków dotyczących zniekształceń tłumieniowych w kanałach telefonicznych węższych od trzystu do trzech tysięcy czterystu herców. Pewną ogólną informację jakiej charakterystyki można się spodziewać na tego rodzaju kanałach daje rysunek, który przedstawia wymagania stawiane przez CCIF dla kanałów telefonicznych naturalnych do transmisji telegrafii wielokrotnej. C0087 Adamowicz Z., Fijałkowski W., Paczóski J. Telekopia technika przesyłania obrazów MON Wpływ na nią mają również warunki naświetlenia i warunki obróbki chemicznej. Warunki naświetlenia są to: czas naświetlenia; skład spektralny promieniowania; przerwy w czasie naświetlania; temperatura w czasie naświetlania; czas pozostawania obrazu utajonego w stanie niewywoływanym. Do warunków obróbki chemicznej zalicza się: skład chemiczny wywołacza, temperaturę wywołacza, szybkość poruszania się wywołacza w stosunku do obrabianej emulsji, [&] C0088 Adamowicz Z., Fijałkowski W., Paczóski J. Telekopia technika przesyłania obrazów MON Nowością tego układu w stosunku do opisanych poprzednio jest umieszczenie obciążenia lampy, jakie stanowi oscylograf lusterkowy, w obwodzie katodowym lampy wzmacniacza. W omawianym układzie daje się zauważyć szczególną dbałość o odpowiedni dobór (za pomocą napięć pomocniczych warunków pracy układu). Potencjometrem ustala się początkowe wychylenie lusterka oscylografu. Wychylenie to odpowiada początkowej wartości gęstości optycznej zaczernienia, [&] C0089 Adamowicz Z., Fijałkowski W., Paczóski J. Telekopia technika przesyłania obrazów MON Doświadczalne badania tego układu optycznego wykazały szereg jego zalet w porównaniu ze zwykłymi układami optycznymi, jednocześnie jednak wynikły znaczne zniekształcenia kształtu i zwiększenie wymiaru elementów rozwinięcia na skrajach linii rozwinięcia. Przyczyną tego jest dystorsja, powstająca wskutek dużego nachylenia promieni na skraju linii rozwinięcia, która jest szczególnie zauważalna przy zastosowaniu obiektywów o krótkich ogniskowych. C0090 Adamowicz Z., Fijałkowski W., Paczóski J. Telekopia technika przesyłania obrazów MON Generatory RC z przesuwnikiem fazy są w szczególności niezastąpione w układach dzielników, gdy częstotliwość wyjściowa jest niższa od dziesięciu herców. W tym zakresie inne metody są niepewne albo wymagają elementów o wielkich wymiarach. Różnice w stosunku do zwykłych generatorów RC polegają na użyciu pojemności [~] i [~] i na punkcie pracy lampy. 10

11 C0091 Burakowski T., Giziński J.,Sala A. Podczerwień i jej zastosowanie MON Przeprowadzając pomiary energii wypromieniowanej przez ciało doskonale czarne przy kilku różnych temperaturach zauważymy, że na pewne zakresy długości fal przypadają największe ilości energii. Mówimy wtedy, że na dany zakres fal przypada maksimum promieniowania. Z wykresu przedstawiającego widmowy rozkład mocy promieniowania ciała doskonale czarnego przy różnych temperaturach widzimy, że każda krzywa ma wyraźne maksimum. C0092 Burakowski T., Giziński J.,Sala A. Podczerwień i jej zastosowanie MON ? Metoda wyparowania polega na utrwalaniu obrazu, jaki daje promieniowanie podczerwone, na bardzo cienkich warstwach kamfory, naftalenu lub oleju parafinowanego naniesionych na koloidalną błonkę. Błonka taka, zaczerniona z drugiej strony, umieszczona jest w naczyniu z parą nasyconą kamfory lub naftalenu. Promieniowanie podczerwone po przejściu przez odpowiedni układ optyczny jest odbierane przez zaczernioną powierzchnię warstwy. C0093 Burakowski T., Giziński J.,Sala A. Podczerwień i jej zastosowanie MON Ze względu na mechanizm fotoprzewodnictwa możemy je podzielić na oporniki fotoelektryczne samoistne gdy pod wpływem pochłanianego promieniowania elektron przechodzi z pasma podstawowego do pasma przewodnictwa, i oporniki fotoelektryczne domieszkowe gdy elektron pochłaniając kwant promieniowania przechodzi z pasma podstawowego na poziom akceptorowy lub też z poziomu donorowego do pasma przewodnictwa. C0094 Burakowski T., Giziński J.,Sala A. Podczerwień i jej zastosowanie MON To samo można powiedzieć o rozpraszaniu promieniowania przez substancję. Na przykład rozproszenie promieniowania w powietrzu jest odwrotnie proporcjonalne do czwartej potęgi długości fali, a maksymalne rozproszenie następuje wtedy, gdy długość fali jest równa promieniowi rozpraszającej cząsteczki powietrza. Przy przechodzeniu promieniowania przez cienkie warstewki ciał stałych, cieczy i gazów rozproszenie możemy zaniedbać w stosunku do promieniowania przepuszczonego. C0095 Burakowski T., Giziński J.,Sala A. Podczerwień i jej zastosowanie MON Często w celu uzyskania dużej zdolności rozdzielczej używa się w spektrofotometrach siatek dyfrakcyjnych. Na siatkę dyfrakcyjną skierowuje się zazwyczaj nie cały strumień promieniowania, to znaczy strumień o składzie widmowym takim, jak emituje źródło, a pewien jego zakres, który został uprzednio wybrany za pomocą pryzmatu. W tym przypadku pryzmat spełnia jak gdyby rolę wstępnego segregatora promieniowania. C0096 Burakowski T., Giziński J.,Sala A. Podczerwień i jej zastosowanie MON Spektrofotometry na podczerwień wykorzystuje także nowoczesny przemysł spożywczy. Używa się ich tutaj do identyfikowania analizy węglowodanów, witamin, olejów i różnych składników w produktach spożywczych, bada się zawartość krochmalu w produktach mięsnych, wykrywa się zarazki lub skażenia w różnych owocach, jarzynach i tym podobne. C0097 Burakowski T., Giziński J.,Sala A. Podczerwień i jej zastosowanie MON Dotychczasowe wykorzystanie promienników podczerwieni do ogrzewania pomieszczeń nie znalazło jeszcze tak szerokiego zastosowania, jakby można było tego oczekiwać. Nie ma zresztą się co dziwić, gdyż jest stosunkowo nowa metoda ogrzewania. Ponadto nie we wszystkich krajach produkuje się cały asortyment promienników podczerwieni. C0098 Burakowski T., Giziński J.,Sala A. Podczerwień i jej zastosowanie MON Promienniki podczerwieni stosuje się również do celów laboratoryjnych przy badaniu nagrzewania się pokryć kadłubów samolotów i rakiet. W tym celu gotowe elementy pokrycia lub nawet gotowe konstrukcje samolotów lub rakiet poddaje się nagrzewaniu promiennikowemu do temperatury zmierzonej uprzednio w tunelu aerodynamicznym, badając przy tym wytrzymałość napromienionego elementu. Na rysunku pokazano nagrzewanie elementu kadłuba samolotu przez specjalną nagrzewkę z promiennikami kwarcowymi. C0099 Burakowski T., Giziński J.,Sala A. Podczerwień i jej zastosowanie MON Wymuszanie luminescencji przez promieniowanie podczerwone zaczęto stosować do celów technicznych zwłaszcza wojskowych dopiero w latach drugiej wojny światowej. W odróżnieniu od opisanej wyżej metody, tutaj promieniowanie podczerwone nie wygasza, a wymusza luminescencję uprzednio wzbudzonego podobnie jak w poprzedni sposób luminoforu. Płytkę z luminoforem styka się potem z błoną lub płytą panchromatyczną i otrzymuje się na nich diapozytywy. 11

12 C0100 Węgrzyn B. Modelarstwo rakietowe MON Najlepszym tego dowodem może być fakt, iż rakieta porusza się w próżni o wiele łatwiej niż w powietrzu, ponieważ nie działa na nią czynnik hamujący jej lot opór powietrza. Lot rakiety odbywa się na zasadzie zjawiska odrzutu. Zasadę odrzutu po raz pierwszy sformułował teoretycznie w jednym ze swoich praw dynamiki uczony angielski Izaak Newton, [&] C0101 Węgrzyn B. Modelarstwo rakietowe MON Szkolenie modelarzy rakietowych w poszczególnych klasach odbywa się w modelarniach szkolnych lub przyzakładowych. Coraz częściej szkolenie przeprowadza się także w modelarniach wielobranżowych, w których obok szkolenia w zakresie modelarstwa rakietowego odbywają się zajęcia w zakresie modelarstwa przemysłowego, kołowego okrętowego oraz lotniczego. C0102 Węgrzyn B. Modelarstwo rakietowe MON Gdy prędkość powstawania gazu będzie równoważyć się z prędkością wpływów, wówczas ciśnienie w komorze spalania będzie utrzymywało się na równym poziomie. Jeżeli prędkości te nie pozostają w równowadze wówczas ciśnienie może maleć lub rosnąć, przy czym groźny jest wzrost ciśnienia, który prowadzi często bezpośrednio do zerwania się silnika. C0103 Węgrzyn B. Modelarstwo rakietowe MON Przy czym okazuje się, że w miarę wzrostu wydłużeń modelu powyżej wartości sześć i cztery dziesiąte opór czołowy staje się coraz większy. Wreszcie dla wydłużenia modelu położenie maksymalnego przekroju nieznacznie tylko wpływa na wartość współczynnika oporu [~] [&] C0104 Węgrzyn B. Modelarstwo rakietowe MON Konstrukcje modelarskich wyrzutni rakietowych odznaczają się dużą różnorodnością rozwiązań. Przyjmując za kryterium podziału długość, wyrzutnie możemy podzielić na zerowe oraz rozbiegowe. Wyrzutnia zerowa jest to wyrzutnia o zerowej długości prowadnic. Rakieta spoczywa na takiej wyrzutni w trzech punktach. W dwóch przednich jest swobodnie podparta, natomiast w trzecim, tylnym punkcie umocowana jest za pomocą zamka, regulującego moment startu. C0105 Węgrzyn B. Modelarstwo rakietowe MON Zbliżona pod względem budowy do poprzednich wyrzutni jest wyrzutnia pokazana na rysunku. Składa się ona z czterech prowadnic listowych z drewna o zmiennym przekroju, usztywnionych trzema kwadratowymi obejmami metalowymi. Całość spoczywa na drewnianej podstawie połączonej na stałe. Dla zapewnienia stateczności wyrzutni wykorzystano cztery naciągi linowe. C0106 Gorecki M. Wojskowe pojazdy terenowe MON Samochód ma aluminiowe samonośne nadwozie, w którego tylnej części umieszczony jest czterocylindrowy silnik chłodzony powietrzem. Zespół bieżny, układ przenoszenia napędu, silnik i osprzęt elektryczny są hermetyczne. Dla wyeliminowania zakłóceń radiowych instalacja elektryczna jest ekranowana. C0107 Gorecki M. Wojskowe pojazdy terenowe MON W skrzynce rozdzielczej wmontowane jest tylne koło, które zabezpiecza automatyczne wyłączenie przedniej osi napędowej samochodu podczas jazdy do przodu w dobrych warunkach drogowych. Przy wyłączeniu biegu wstecznego włączane są automatyczne napędy osi przedniej i tylnych. Napęd na oś przednią przekazywany jest przez przekładnie o większym położeniu od przekładni osi tylnych. C0108 Gorecki M. Wojskowe pojazdy terenowe MON [ ] mechanizmy kierownicze zębatkowe i wspomagane hydraulicznie. Koła ogumione resorowane są za pomocą zwykłych podwójnych sprężyn śrubowych, w których umieszczone są amortyzatory teleskopowe. Zarówno sprężyny, jak i amortyzatory znajdują się na zewnątrz pancernego kadłuba samochodu. Koła środkowe są resorowane i automatyzowane przez niewielkie cylindry hydrauliczno-pneumatyczne przeznaczone również do puszczenia i unoszenia kół. 12

13 C0109 Gorecki M. Wojskowe pojazdy terenowe MON Niestety, mimo swych niewątpliwych zalet terenowych, koszty produkcji takich pojazdów są olbrzymie, na skutek czego większość podobnych rozwiązań pozostaje zazwyczaj w fazie doświadczalnej. Jak kosztowne są tego rodzaju pojazdy, świadczy fakt, iż jedna opona pociągu-giganta kosztuje około sześć tysięcy dolarów. C0110 Lew J. Sto wcieleń żyroskopu MON Wychylenie się osi ziemskiej pod działaniem precesji na przestrzeni tysiącleci zmienia obraz nieba, obserwowanego z danego punktu kuli ziemskiej. Ze starych opisów nieba można się na przykład dowiedzieć, że przed dwoma tysiącami lat gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy świecił w południowej Grecji wysoko na niebie. C0111 Lew J. Sto wcieleń żyroskopu MON Wirnik żyroskopu wraz z układem zawieszenia, a więc z wszystkimi obrotowymi ramkami, nazywa się węzłem lub podzespołem żyroskopowym. Podzespół żyroskopowy jest podstawowym elementem przyrządu żyroskopowego jego sercem. Dlatego też specjalna uwaga przy budowie i produkcji przyrządów żyroskopowych zwrócona jest na ten właśnie podzespół. C0112 Lew J. Sto wcieleń żyroskopu MON Układ żyropilota utrzymuje ster w niezmiennym położeniu. Jeżeli okręt zejdzie z nakazanego kursu, na przykład pod wpływem silnego uderzenia bocznej fali, wówczas sytuacja w układzie ulegnie zmianie. Styk ruchomy znajdzie się na jednym z pierścieni i zewrze obwód lewego lub prawego uzwojenia silnika. C0113 Jaśtak Z. Skażenia promieniotwórcze, chemiczne, biologiczne MON Wybuch drugiej wojny światowej zastał Niemców doskonale przygotowanych do wojny chemicznej. W szeregu dokumentów zdobytych po kapitulacji faszystowskich Niemiec omawiane były sposoby stosowania środków trujących za pomocą artylerii, moździerzy i wyrzutni oraz mówiło się zupełnie wyraźnie o szeroko rozwiniętych przygotowaniach do wojny chemicznej. C0114 Jaśtak Z. Skażenia promieniotwórcze, chemiczne, biologiczne MON W wypadku porażenia nosa i gardła trzeba przepłukać je czystą wodą, a po wyjściu z rejonu skażonego wyjąć z indywidualnego pakietu przeciwchemicznego ampułkę z mieszaniną przeciwdymną, zgnieść ją i wąchać zawartość przez trzy minuty; po pięciu, dziesięciu minutach wykorzystuje się drugą ampułkę. C0115 Jaśtak Z. Skażenia promieniotwórcze, chemiczne, biologiczne MON Następnie zdjąć maskę rozpiąć odzież i, w razie konieczności, zastosować sztuczne oddychanie. Jeżeli są ampułki z odtrutkami w woreczkach z gazy, to już przy pierwszych objawach porażenia należy je rozgnieść i włożyć pod maskę poszkodowanego tak, aby oddychał parami cieczy znajdującej się w ampułce. C0116 Burakowski T., Giziński J.,Sala A. Podczerwień i jej zastosowanie MON Przy wykorzystaniu bezpośrednich metod fotografii w podczerwieni odległość fotografowania zwiększa się dwa do trzech razy w porównaniu z fotografowaniem w zakresie widzialnym przy wykonywaniu zdjęć podczas lekkiej mgiełki. Natomiast w czasie gęstej mgły, podczas deszczu i śniegu oraz przy wykonywaniu zdjęć pod słońce metody fotografii w podczerwieni nie dają lepszych wyników niż fotografowanie w zakresie widzialnym. C0117 Burakowski T., Giziński J.,Sala A. Podczerwień i jej zastosowanie MON Pociski odrzutowe z głowicami samonaprowadzającymi na podczerwień stosuje się do zwalczania załogowych i bezzałogowych aparatów latających a więc samolotów, samolotów-pocisków, bezzałogowych samolotów rozpoznawczych i wreszcie do zwalczania najgroźniejszych ze wszystkich środków napadu powietrznego balistycznych pocisków rakietowych. C0118 Burakowski T., Giziński J.,Sala A. Podczerwień i jej zastosowanie MON Z czasów drugiej wojny światowej znane są przypadki, gdy w czołgu znajdował się tylko przetwornik obrazu, natomiast potężny reflektor podczerwieni był umocowany na towarzyszącym czołgowi transporterze opancerzonym. Przy takim rozwiązaniu zasięg noktowizora był znaczny, gdyż przekraczał dwa tysiące metrów, jednak odpowiednie współdziałanie transportera z czołgiem w nocy, w warunkach bojowych, było dość trudne. Tego typu noktowizory stosowali Niemcy. 13

14 C0119 Burakowski T., Giziński J.,Sala A. Podczerwień i jej zastosowanie MON Podstawową wadą dotychczas stosowanych noktowizorów z przetwornikami próżniowymi jest to, że reflektor oświetlający teren w dużym stopniu demaskuje stanowisko obserwatora, gdy tylko nieprzyjaciel posiada odpowiednie przyrządy do wykrywania promieniowania podczerwonego. Reflektor noktowizyjny oświetlający teren za pomocą promieniowania podczerwonego może być wykryty z odległości kilkakrotnie większej od tej, na jaką dany noktowizor jest zdolny do obserwacji. C0120 Sosiński R. Rozmowy o technice LSW ? 4 Wysokość z jakiej spływa woda, czyli różnica poziomów w górnym i dolnym biegu wody, odpowiada napięciu elektrycznemu. A więc w porównaniu naszym metry wysokości odpowiadają woltom. Na pytanie ile koni mechanicznych daje takie koło wodne, technik odpowiada: trzeba pomnożyć ilość (ciężar) wody spływającej w ciągu sekundy przez wysokość spadku. Jeśli ciężar wyrazimy w kilogramach, a wysokość w metrach, to moc koła wodnego otrzymamy w kilogramometrach na sekundę. C0121 Kopacz J. Czy latanie jest bezpieczne? MON Napotykając w czasie lotu na niebezpieczne warunki atmosferyczne, załoga może powziąć właściwą decyzję tylko wówczas, jeśli będzie znała fizyczne procesy ich powstawania i rozpatrzy te zjawiska nie oddzielnie, lecz synoptycznie, w powiązaniu z ogólną sytuacją atmosferyczną. C0122 Kopacz J. Czy latanie jest bezpieczne? MON O niebezpieczeństwie zderzenia się dwóch samolotów w locie już mówiliśmy. Wydawałoby się, że przy większych prędkościach lotu zmniejszają się szanse ocalenia załogi po zderzeniu. Tak jednak nie jest. Znane są wypadki, że po zderzeniu się dwóch samolotów odrzutowych, lecących z dużymi prędkościami, załogi zdołały się uratować dzięki użyciu katapulty. C0123 Semeńczuk A. Tajemnice paliw rakietowych MON W komorze spalania dokonuje się początkowy etap pracy silnika rakietowego, polegający na zamianie energii chemicznej materiału pędnego na energię cieplną gazowych produktów spalania. W następnym etapie pracy silnika zachodzi zamiana energii cieplnej chaotycznie poruszających się cząsteczek w kinetyczną energię ich uporządkowanego wpływu, to jest, kinetyczną energię wypływającego z silnika strumienia gazów spalinowych. C0124 Semeńczuk A. Tajemnice paliw rakietowych MON Ponieważ ciekły tlen nieustannie paruje, maszyny, w których są przechowywane zbiorniki, muszą być bez przerwy wietrzone i nie mogą się w nich znajdować materiały organiczne. Należy pamiętać, że pożar takiego magazynu byłby prawie niemożliwy do ugaszenia, gdyż w płomieniu tlenowym spalają się nie tylko substancje palne, ale nawet metale. C0125 Semeńczuk A. Tajemnice paliw rakietowych MON Duża gęstość, wynosząca jeden i sześćdziesiąt cztery setne grama na centymetr sześcienny, decyduje o tym, że czteronitrometan zawiera na jednostkę objętości prawie tyle aktywnego tlenu, co i ciekły tlen. Wartości te podane są w tablicy, nietrudno tu zauważyć zalety czteronitrometanu porównując jego charakterystyki z charakterystykami najczęściej stosowanych utleniaczy, to jest tlenu i kwasu azotowego. C0126 Semeńczuk A. Tajemnice paliw rakietowych MON Spośród utleniaczy występujących w postaci stałej będą nas interesowały takie związki chemiczne, które podczas swego rozkładu wydzielają możliwie dużo wolnego tlenu. Przykładem takiego utleniacza może być dobrze już nam znana saletra potasowa [~]. Z chemicznego punktu widzenia jest to sól potasowa kwasu azotowego i dlatego według nomenklatury chemicznej nazywamy ją azotanem potasu. C0127 Semeńczuk A. Tajemnice paliw rakietowych MON W momencie uruchomienia silnika turbina wprawia w ruch pompy, które zasysają składniki ciekłe ze zbiorników i tłoczą je do komory spalania. Między zbiornikami a pompami wytwarza się podciśnienie, pomiędzy zaś pompami a komorą spalania nadciśnienie. Spośród znanych turbin najbardziej rozpowszechniona jest turbina gazowa. Zasilana jest za pomocą generatora gazów, w którym wytwarza się gaz. 14

15 C0128 Marks A. Człowiek w kosmosie WP Oprócz takiego miękkiego pożywienia kosmonauta powinien spożywać pokarm w postaci twardej, bowiem badania wykazują, że gryzienie pokarmów jest niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania układu pokarmowego. Przy odżywianiu się należy także zwracać wielką uwagę na ściśle regularne przyjmowanie posiłków. Winny one być niezbyt częste i nie za obfite. C0129 Marks A. Człowiek w kosmosie WP Dość często jako źródło energii elektrycznej wymienia się także ogniwa jądrowe. Jeśli uda się pomyślnie rozwiązać problem ochrony przed ich promieniowaniem, wejdą one bez wątpienia w wyposażenie przyszłych załogowych statków kosmicznych. Rozważa się także sprawę wykorzystania tak zwanych ogniw paliwowych. C0130 Weinfeld S. Niewidzialne szlaki WP Dla zabezpieczenia przed wpływami atmosferycznymi promiennik posiada osłonę z masy plastycznej. Gdyby sam promiennik umieścić nawet najwyżej, zasięg stacji byłby mimo to niezmiernie mały. Fale rozpraszałby się na wszystkie strony, a moc sygnału, który dotarłby do anteny odbiorczej, byłaby zbyt mała, aby można go było praktycznie wykorzystać. C0131 Weinfeld S. Niewidzialne szlaki WP Ucho czułe jest bowiem na bardzo ograniczony zakres częstotliwości, podczas gdy szumy rozciągają się znacznie dalej występują w całym zakresie częstotliwości odbieranych przez dane urządzenie. Szumy występują zarówno w przyrządach elektrycznych, jak w telefonie czy w odbiorniku najwyższej klasy. C0132 Goryński J. Urbanizacja, urbanistyka i architektura PWN Grupa krajów NRF, NRD, Czechy i Francja znajdują się w okresie przejściowym do cywilizacji usług; Włochy, ZSRR, Węgry i Polska są jeszcze na etapie pełnego rozwoju uprzemysłowienia, czyli cywilizacji wtórnej. Nie jest też przypadkiem, że kolejność, w której ugrupowaliśmy te kraje według rosnącego zatrudnienia w rolnictwie, odpowiada w dużym przybliżeniu ich kolejności według malejącego stopnia urbanizacji. C0133 Goryński J. Urbanizacja, urbanistyka i architektura PWN Przedłużenie czasu przeciętnego trwania życia wpływa więc w równym stopniu na wielkość przyrostu, co wzrost rozrodczości. Takie właśnie zjawisko ma miejsce w krajach, które osiągnęły już wysoki poziom gospodarczy, a przede wszystkim w krajach socjalistycznych, gdzie możność korzystania z nowoczesnej ochrony zdrowia i wypoczynku objęła wszystkie grupy społeczne i zawodowe. C0134 Goryński J. Urbanizacja, urbanistyka i architektura PWN Przykrycie nabiera kształtu półokrągłego, wpierw beczkowego, a później coraz bardziej złożonego i fantazyjnego. Opanowanie i rozwinięcie technologii sklepienia dało więc początek zupełnie odmiennej zasadzie kompozycyjnej, która znalazła swój klasyczny wyraz w epoce panowania stylu gotyckiego. Po wielu wiekach współistnienia i zmiennego panowania zasad prostokątnej kompozycji klasycznej lub urozmaiconej krzywiznami i łukami kompozycji budownictwa sklepionego i drewnianego, dopiero wiek dziewiętnasty przyniósł zasadniczo odmienną zasadę kompozycyjną. C0135 zbiorowa Rozwój techniki w PRL Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Wzrost wydobycia węgla w latach tysiąc dziewięćset czterdzieści pięć tysiąc dziewięćset sześćdziesiąt trzy został osiągnięty zasadniczo dwiema drogami, a mianowicie przez budowę nowych kopalń i otwieranie nowych poziomów wydobywczych w kopalniach istniejących, modernizację kopalń starych oraz poprawę organizacji pracy. C0136 zbiorowa Rozwój techniki w PRL Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Dużym osiągnięciem w zakresie poprawy jakości stali jest metalurgia próżniowa. Umożliwia ona wytwarzanie wyrobów stalowych o znacznie lepszych własnościach fizycznych i mechanicznych niż wyroby wytwarzane metodami zwykłymi, dzięki znacznemu zmniejszeniu zawartości gazów, a zwłaszcza wodoru. C0137 zbiorowa Rozwój techniki w PRL Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Czynnikiem jeszcze bardziej decydującym były możliwości inwestycyjne. Te ostatnie były ograniczone trudnościami w zabezpieczeniu nowych technologii i dokumentacji na wysokim poziomie technologicznym, a w szczególności trudnościami w zakresie importu urządzeń i maszyn dla przemysłu chemicznego, potęgowanymi przez niedorozwój tej gałęzi krajowego przemysłu maszynowego. 15

16 C0138 zbiorowa Rozwój techniki w PRL Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Przemysły budowy wagonów kolejowych, okrętowy, lotniczy, samochodowy i motocyklowy miały pierwszeństwo w pokryciu zapotrzebowania na wyroby tworzywowe, gumowe, lakiery choćby dlatego, że lekkość i odporność polimerów na wpływy atmosferyczne predestynują je do powyższych zastosowań. Przemysły te przy tym łatwiej znoszą aniżeli budownictwo obecne ceny tworzyw, jeszcze na razie wyższe od cen rynku światowego. C0139 zbiorowa Rozwój techniki w PRL Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Drewno w Polsce jest materiałem wybitnie deficytowym. Do zmniejszenia naszych zasobów przyczynił się szczególnie nadmierny wyrąb lasów w czasie okupacji i wielkie potrzeby na drewno jako surowiec w pierwszych latach odbudowy, kiedy nie było go czym zastąpić. Dziś dopuszcza się jedynie do takiego zużycia drewna, jakie może być kompensowane przez przyrost naturalny i racjonalną hodowlę kultur leśnych. C0140 zbiorowa Rozwój techniki w PRL Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Problem zaspokojenia potrzeb gospodarki narodowej w zakresie wysokowartościowego tworzywa zastępującego wyroby z grubizny został rozwiązany przez uruchomienie i szybką rozbudowę produkcji płyt spilśnionych i wiórowych. Surowcem dla trzech dużych zakładów aktualnie pracujących i produkujących płyty spilśnione były początkowo zrzyny tartaczne, a obecnie jeszcze trudniejsze surowce odpadowe, jak odpady łuszczarskie, zrębki poekstrakcyjne, drobnica leśna, drewno pokopalniane. C0141 zbiorowa Rozwój techniki w PRL Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Zaraz po wojnie wiele uwagi poświęcono rozwojowi bazy surowcowej tego przemysłu. Jednakże organizacja tej bazy, podniesienie hodowli krów i ich mleczności, nastąpiło dopiero w późniejszych latach. W roku tysiąc dziewięćset trzydziestym ósmym dostarczano dla przetwórstwa dziewięćset osiemdziesiąt milionów litrów mleka w roku tysiąc dziewięćset sześćdziesiątym pierwszym dostawy wzrosły do trzech miliardów osiemset sześćdziesięciu czterech milionów litrów. C0142 zbiorowa Rozwój techniki w PRL Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Czynione są również starania, aby wykorzystać doświadczenia i osiągnięcia krajów kapitalistycznych w dziedzinie budownictwa. Przykładem może tu być sprawa betonów komórkowych. Po dłuższym okresie prób i niepowodzeń udaje się adaptować do naszych surowców i warunków zakłady lekkich betonów. Dziś zakłady takie eksportujemy do ZSRR i innych krajów naszego obozu. C0143 zbiorowa Rozwój techniki w PRL Wydawnictwa Naukowo-Techniczne 1965 brak brak Za przykładem Związku Radzieckiego również u nas stosuje się tak zwany montaż z kół, to znaczy dźwig bierze element wprost ze środka transportowego i przenosi na miejsce przeznaczenia. Konieczna w tym wypadku precyzja współpracy pomiędzy transportem i grupami montażowymi opłaca się, szczególnie w wypadku stosowania wielkowymiarowych prefabrykatów, na przykład wielkich płyt. C0144 zbiorowa Rozwój techniki w PRL Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Obecnie tylko na większych stacjach posiadamy około dwieście osiemdziesiąt urządzeń dźwigowych różnych typów do wyładunku i załadunku towarów ciężkich. Szersze stosowanie mechanizacji robót ładunkowych na torach ogólnego użytku przewiduje się w najbliższej przyszłości, po wprowadzeniu koncentracji ładunków na większych stacjach i wprowadzeniu do przewozów towarów w dużych kontenerach. C0145 zbiorowa Rozwój techniki w PRL Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Obsługa prasy sprowadza się jedynie do nadzoru pracy prasy i obserwacji przebiegu procesu technologicznego. Prasa PW-dwadzieścia pięć może zastąpić osiem pras mimośrodowych, a wydajność jej dzięki sześciostopniowej przekładni zębatej wynosi od tysiąc dziewięćset do trzech tysięcy trzystu sztuk na godzinę. Sterowanie prasy odbywa się za pomocą przycisków elektrycznych, a smarowanie jest automatyczne centralne. C0146 zbiorowa Rozwój techniki w PRL Wydawnictwa Naukowo-Techniczne W systemie rozwojowym nauka-produkcja można wyodrębnić podstawowe funkcje: tworzenie i pomnażanie wiedzy przekazywanie wyników tworzenia i zasobów wiedzy techniczne przygotowanie do praktycznego wykorzystania wyników tworzenia i pomnażania wiedzy uruchamianie i powiększanie produkcji. Tworzenie i pomnażanie wiedzy może być dokonywane przez studia i prace teoretyczne, przez badania i prace doświadczalne, a nawet pod wpływem intuicji. 16

17 C0147 Zygierewicz J. Kosmiczna łączność radiowa MON W przypadku większej liczby satelitów krążących po tej samej orbicie dojść musi jeszcze jeden system anten obrotowych. Gdy jedna z anten będzie utrzymywała łączność z satelitą zanikającym za horyzontem, druga musi jednocześnie umożliwiać nawiązanie łączności z drugim satelitą, pojawiającym się nad horyzontem z przeciwnej strony. C0148 Zygierewicz J. Kosmiczna łączność radiowa MON Orbity te są prostopadłe do siebie, przy czym w rozważaniach bierze się najczęściej pod uwagę jedną orbitę równikową, a drugą południkową. I w tym przypadku liczba satelitów, niezbędnych do zapewnienia łączności, zależeć będzie od odległości ich orbit od powierzchni ziemi. Przy odległości dziesięciu tysięcy kilometrów należałoby rozmieścić w stałych odstępach na orbicie równikowej około dwudziestu satelitów, [&] C0149 Zygierewicz J. Kosmiczna łączność radiowa MON W Związku Radzieckim w pobliżu Moskwy buduje się stację radioastronomiczną, której zespoły antenowe zajmą obszar ośmiu hektarów. Za pomocą tych anten będzie można wychwytywać fale elektromagnetyczne wytwarzane na skutek reakcji atomowych w kosmosie z odległości do dziesięciu tysięcy milionów lat świetlnych. Sygnały docierające do nas z tych odległych obszarów zostały wytworzone w czasach, kiedy nasza planeta jeszcze nie istniała. C0150 Zygierewicz J. Kosmiczna łączność radiowa MON Gdy stacja zbliżyła się do Marsa, odległość między nią a ziemią wynosiła dwieście czterdzieści siedem milionów kilometrów. W ten sposób został osiągnięty nowy rekord odległości dla łączności radiowej, lepszy od wyników uzyskanych przez amerykańską sondę na Wenus przeszło trzykrotnie. W celu odebrania słabych sygnałów z tak dużej odległości i odróżnienia ich z niezwykle bogatego tła szumów cieplnych, [&] C0151 Zygierewicz J. Kosmiczna łączność radiowa MON Przy wykorzystaniu tego zjawiska przez zmianę w takt sygnału natężenia pola otrzymuje się modulację częstotliwości wytwarzanego przez laser promieniowania. Można również wykorzystać w tym celu zmienne właściwości przepuszczania strumienia świetlnego lub skręcanie płaszczyzny polaryzacji przez kryształ, na który oddziaływa się sygnałem modulującym. C0152 Zygierewicz J. Kosmiczna łączność radiowa MON W celu zaprojektowania takiego sprzętu należy określić warunki propagacji na powierzchni Księżyca, częstotliwość pracy systemu, sposób wykonania anten oraz moc, jaką trzeba doprowadzić do anteny nadawczej. Na podstawie wyników obserwacji powierzchni Księżyca i szeregu pomiarów wykonywanych za pomocą radaru, spektroskopów i temu podobnych przyjęto pewne parametry transmisji radiowej na Księżycu, [&] C0153 Sosiński R. Z dziejów energetyki Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Następnym poważnym krokiem w badaniach nad elektrycznością było odkrycie francuskiego fizyka Coulomba, który stwierdził, że siła przyciągania lub odpychania między dwoma małymi kulkami naładowanymi elektrycznością jest wprost proporcjonalna do iloczynu ich ładunków, a odwrotnie proporcjonalna do kwadratu odległości między nimi. Prawo Coulomba było pierwszym ilościowym prawem w historii elektryczności. C0154 Sosiński R. Z dziejów energetyki Wydawnictwa Naukowo-Techniczne W latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku to znaczenie energii elektrycznej, które wyczuwał profesor Ayrton, rysowało się już zupełnie wyraźnie. Ale poglądy takie były jeszcze niedostępne dla szerokich kręgów społeczeństwa i Marceli Deprez pionier w dziedzinie przesyłania energii na dalekie odległości następującymi słowami scharakteryzował punkt widzenia pokutujący w technice aż do czasu wystawy monachijskiej: [&] C0155 Sosiński R. Z dziejów energetyki Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Ten najprostszy model stanowi właściwie mały silnik. Ale silnik ten posiada przede wszystkim jedną poważną wadę. Ażeby go wprawić w ruch, trzeba wprawić w ruch magnes, czyli użyć do jego obracania znowu jakiegoś innego silnika. Oczywiście byłby to nonsens z punktu widzenia technicznego. Czy jednak nie udałoby się wywołać magnetycznych działań [&] 17

18 C0156 Sosiński R. Z dziejów energetyki Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Nad rozwiązaniem tych trudności głowił się cały szereg sławnych inżynierów dziewiętnastego wieku. Jest przy tym rzeczą uderzającą jak wiele zmieniło się w dziedzinie techniki od czasów maszyny parowej. Twórcami jej byli jak wiemy empirycy, ludzie praktyki, bynajmniej nie uczeni. Tymczasem jeśli idzie o wynalazek i dalsze udoskonalanie turbiny parowej [&] C0157 Sosiński R. Z dziejów energetyki Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Istnieje obecnie cały szereg rozmaitych typów reaktorów atomowych i coraz to dalsze powstają ciągle. Typ opisany powyżej zwie się reaktorem niejednorodnym, gdyż jego część aktywna składa się z siatki przestrzennej grafitu i uranu, a więc z punktu widzenia materiałowego jest niejednorodna. Istnieją również reaktory jednorodne, [&] C0158 Sosiński R. Z dziejów energetyki Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Od tej pory powstała pewna liczba elektrowni atomowych, głównie w Anglii i Ameryce. Jednakże zagadnienie produkcji energii elektrycznej przy wykorzystaniu energii jądrowej do dzisiaj nie zostało jeszcze rozwiązane w taki sposób, aby elektrownie te mogły konkurować z elektrowniami konwencjonalnymi. Złożył się na to cały szereg przyczyn. C0159 Sosiński R. Z dziejów energetyki Wydawnictwa Naukowo-Techniczne W zasadzie ogniwo paliwowe oparte jest na zjawisku elektrolizy, która zostaje przeprowadzona jak gdyby w odwrotnym kierunku. W zwykłym procesie elektrolizy pod działaniem prądu elektrycznego następują pewne reakcje chemiczne, w rezultacie których pojawiają się nowe substancje. Tak na przykład elektroliza roztworu kwasu siarkowego powoduje wydzielanie się wodoru i tlenu. Które gromadzą się na elektrodach i mogą być wytwarzane w dowolnych ilościach, [&] C0160 Krowicki K., Syczewski M. Stałe paliwa rakietowe MON Zależność między szybkością spalania, ciśnieniem i temperaturą jest najważniejszą charakterystyką każdego paliwa. Teoretyczne obliczenia matematyczne prowadzą do mniej lub więcej zgodnych z praktyką wzorów, lecz przeważnie są to zależności bardzo skomplikowane. Dla paliw złożonych do najtrafniejszych należy wzór wyprowadzony przez [~] Summerfielda i współpracowników z uniwersytetu Princeton. C0161 Krowicki K., Syczewski M. Stałe paliwa rakietowe MON Parametrami, które ilościowo mogą określić przydatność paliwa pod względem mechanicznym są: moduł Jounga dopuszczalne naprężenie, udarność i tym podobne; ostatecznego, jakiegoś ogólnego ujęcia zagadnień wytrzymałościowych paliw i wpływu tych własności na balistykę wewnętrzną silników dotychczas brak. Dlatego poniższe uwagi również nie pretendują do takiego ujęcia zagadnienia. C0162 Krowicki K., Syczewski M. Stałe paliwa rakietowe MON Temperatura kruchości tworzywa zależy od takich czynników jak: ciężar cząsteczkowy, wiązania drugiego rzędu (polarne, wodorowe), wiązania poprzeczne, giętkość cząsteczek, czynnik plastyfikujący, wypełniacz i stopień krystalizacji polimeru. Wraz ze wzrostem ciężaru cząsteczkowego temperatura kruchości zmienia się (obniża) do chwili, gdy ciężar cząsteczkowy nie przekroczy wielkości około dziesięć do czwartej potęgi; [&] C0163 Krowicki K., Syczewski M. Stałe paliwa rakietowe MON Przytoczone liczby wyjaśniają, dlaczego prochy przyklejone do ścian komory tak źle pracują i uzasadniają, dlaczego w wypadku ładunków przyklejonych masa prochu musi być bardzo elastyczna we wszystkich spotykanych w eksploatacji temperaturach. Przy co najmniej dziesięciokrotnie większej rozszerzalności termicznej liniowej paliwo kruche przy minimalnych wahaniach temperatury uległoby popękaniu i odklejeniu. C0164 Krowicki K., Syczewski M. Stałe paliwa rakietowe MON Na tym przykładzie widzimy, że w wypadku stosowanych rozdrobnień utleniających substancji, lepkości nieutwardzonych żywic i istniejących ciężarów właściwych stosowanych substancji opadanie zachodzi albo w sposób laminarny (prawo Stokesa), albo substancja stała jest praktycznie zawieszona w cieczy. Stąd wynika, że nie ma dużego niebezpieczeństwa rozdzielania małych kryształów substancji utleniającej od dużych, ponieważ duże kryształy opadając będą porywać małe, które same nie opadają. 18

19 C0165 Krowicki K., Syczewski M. Stałe paliwa rakietowe MON Są różne sposoby sporządzania paliw. Po zmieszaniu z utleniaczem i innymi dodatkami monomeryczne ciekłe lepiszcze poddaje się polimeryzacji przez dodawanie odpowiednich katalizatorów. Niektóre żywice (fenolowe) są termoutrwardzalne, inne, jak chlorek poliwinylu, poliakryliany, polietylen lub asfalt, są termoplastyczne. Kilka jest nietwardniejących pozostają miękkie, elastyczne, na przykład poliizobutylen. C0166 Krowicki K., Syczewski M. Stałe paliwa rakietowe MON Nitroceluloza jest świetnym środkiem wiążącym. Z dodatkiem plastyfikatorów jest bardzo elastyczna. Łatwo wiąże substancje stałe oraz żeluje składniki ciekłe. Wadą nitrocelulozy jest niemożność odlewania ładunków prochowych, gdyż koloidalne roztwory o dużej zawartości nitrocelulozy mają tak dużą lepkość, że nawet metodami wyciskania otrzymać można tylko ziarno o niewielkich średnicach. C0167 Krowicki K., Syczewski M. Stałe paliwa rakietowe MON Dlatego pod nazwą spowolniacz należy rozumieć substancję zmniejszającą szybkość spalania paliw z nadchloranami. Stosowanie spowolniaczy do paliw z azotanami byłoby zupełnie bezcelowe, gdyż paliwa te mają tak niską szybkość spalania, że najczęściej, aby podtrzymać palenie, należy stosować dodatek katalizatorów spalania. C0168 Zieleziński J. Obsługa techniczna samolotów sportowych Wyd. Kom. i Ł W przypadku łączenia sklejek uzyskanie odpowiedniego skosu jest nieraz sprawą trudną, zwłaszcza gdy łączenie ma miejsce na wąskich wręgach lub żebrach. Dlatego też należy unikać łączenia sklejek na powierzchniach zbyt wąskich nie podpartych dostatecznie sztywno. Opłaca się wtedy nawet wymiana większego pola sklejki, to znaczy do szerszej wręgi, żebra i tym podobne, niż początkowo zachodziła tego potrzeba (z tytułu uszkodzenia). C0169 Zieleziński J. Obsługa techniczna samolotów sportowych Wyd. Kom. i Ł Podłużnice i wręgi kadłubów o konstrukcji metalowej i pokryciu pracującym wykonywane są z kształtowników formowanych z blach ze stopów lekkich. Z tychże stopów wykonane są blachy przeznaczone na pokrycie pracujące. Są to najczęściej blachy duralowe o grubości pięć dziesiątych milimetra do dwóch milimetrów. Klejenie drewna lub spajanie rur znajduje w tych konstrukcjach odpowiednik w postaci nitowania. C0170 Zieleziński J. Obsługa techniczna samolotów sportowych Wyd. Kom. i Ł Usuwanie nitu polega na nawiercaniu jego główki. Środek główki oznacza się starannie przez zapunktowanie, a następnie wywierca się główkę wiertłem nieco mniejszej średnicy niż średnica trzonka. Podczas wiercenia należy zwracać uwagę na współosiowe prowadzenie wiertła, aby nie dopuścić do uszkodzenia krawędzi łączonych elementów. Nawiercać należy możliwie płytko, to znaczy jedynie do poziomu blachy, w sposób przedstawiony na rysunku. C0171 Bochenek R. Od Muru Chińskiego do Linii Maginota MON Machiny oblężnicze, stosowane przy szturmowaniu średniowiecznych budowli obronnych, w zasadzie nie różniły się od tych, którymi posługiwali się wojownicy świata antycznego. Używano taranów, haków niszczycielskich, helepolii czyli ruchomych wież oblężniczych i tak dalej. W pierwszej połowie czternastego wieku jako zapowiedź nowych czasów pojawia się broń palna. C0172 Bochenek R. Od Muru Chińskiego do Linii Maginota MON Wynalezienie przez francuskiego chemika Vieille a prochu bezdymnego i zastosowanie go około tysiąc osiemset osiemdziesiątego szóstego roku w amunicji karabinowej pozwoliło w ostatnich latach dziewiętnastego wieku skonstruować typy karabinów całkowicie współczesnych. Karabiny takie skonstruowali Lebel w tysiąc osiemset osiemdziesiątym szóstym roku we Francji, Mosin w tysiąc osiemset dziewięćdziesiątym pierwszym roku w Rosji i Moser w tysiąc osiemset osiemdziesiątym dziewiątym w Niemczech. C0173 Bochenek R. Od Muru Chińskiego do Linii Maginota MON W latach siedemdziesiątych ubiegłego stulecia wzrost zasięgu ognia artylerii oblężniczej zmusił fortyfikatorów do prawie dwukrotnego powiększenia promienia fortów otaczających cytadelę oraz odsunięcia ich od siebie na trzy do czterech kilometrów. Po upływie zaledwie dwudziestu lat okazało się jednak, że i ta nowa linia fortów oddalonych od czterech do sześciu kilometrów od cytadeli nie jest już w stanie zabezpieczyć jej przed ogniem artylerii oblężniczej. 19

20 C0174 Bochenek R. Od Muru Chińskiego do Linii Maginota MON Naczelny inżynier twierdzy pułkownik Korotkiewicz został zabity, pozostali oficerowie dostali się do niewoli. Łupem niemieckiego patrolu stała się teczka zawierająca plan twierdzy oraz pełną dokumentację jej fortyfikacyjnej rozbudowy z dokładnym rozmieszczeniem poszczególnych budowli obronnych i miejscami ustawienia dział. C0175 Bochenek R. Od Muru Chińskiego do Linii Maginota MON Do jej rozbudowy zużyto ponad sześć milionów ton cementu i sześćset pięćdziesiąt tysięcy metrów sześciennych drewna. W okresie największego nasilenia prac budowlanych przy wznoszeniu Linii Zygfryda pracowało ponad pięćset tysięcy ludzi oraz dostarczano dziennie do rejonu jej budowy około osiemset wagonów materiałów fortyfikacyjnych. C0176 Burakowski T., Sala A. Pociski przeciwlotnicze i przeciwpociski MON Faza końcowa kierowania występuje również nie we wszystkich typach przeciwlotniczych pocisków odrzutowych jednak w tej fazie pociski przeciwlotnicze i przeciwpociski są kierowane znacznie częściej niż w fazie startowej i kalibrowania; pociski są najczęściej samonaprowadzane, rzadziej kierowane zdalnie. W przypadku przeciwpocisków i dużych pocisków przeciwlotniczych o większym pułapie lub zasięgu występują zazwyczaj dwa systemy kierowania: [&] C0177 Burakowski T., Sala A. Pociski przeciwlotnicze i przeciwpociski MON Jednak jeszcze do tej pory Nike-Ajax stanowią obronę przeciwlotniczą ważniejszych ośrodków USA oraz amerykańskich baz wojskowych na terenie Grenlandii, NRF, Japonii i innych. Ponadto Stany Zjednoczone sprzedały je kilku państwom członkowskim NATO między innymi Francji i NRF i obecnie ponad tysiąc pięćset tych pocisków znajduje się na ich uzbrojeniu. C0178 Burakowski T., Sala A. Pociski przeciwlotnicze i przeciwpociski MON Ponieważ między dywizjonową stacją radiolokacyjną wykrywania, i radiolokatorem bateryjnym śledzenia jest pewna odległość, zatem dane przekazuje się wzajemnie przez urządzenie obliczające samoczynnie poprawkę na paralaksę, czyli przez tak zwany przelicznik, jest to część składowa centralnego urządzenia liczącego, które posiada bateria i które znajduje się w wozie dowódcy baterii. C0179 Domański J. Transport wojskowy w przestworzach MON W USA na przykład, w grudniu tysiąc dziewięćset sześćdziesiątego trzeciego roku uruchomiono po raz pierwszy stałe kontynentalne towarowe linie lotnicze, obejmujące miasta leżące między Nowym Jorkiem a San Francisco. Rejsy samolotów na tych liniach uzależnione są oczywiście od zamówień składanych przez firmy. Odrzutowce obsługują te linie, przystosowane wyłącznie do przewozu towarów mogą zabrać na swój pokład czterdzieści pięć ton ładunku, to jest tyle, ile dwa średniej wielkości wagony towarowe. C0180 Domański J. Transport wojskowy w przestworzach MON W każdym bądź razie począwszy od pierwszego dnia operacji siedemnastego września do trzydziestego września tysiąc dziewięćset czterdziestego czwartego roku z samolotów transportowych zrzucono na spadochronach dwadzieścia tysięcy stu dziewięćdziesięciu żołnierzy, trzynaście tysięcy siedemset osiemdziesiąt jeden żołnierzy wylądowało wraz z samolotami transportowymi na lądowiskach przygotowanych przez oddziały które wylądowały uprzednio. C0181 Domański J. Transport wojskowy w przestworzach MON Kampanie drugiej wojny światowej w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wykazały, a niedawne działania wojenne w Korei, Wietnamie, Egipcie i Algierii potwierdziły, że głównym zadaniem samolotu nie jest już przewożenie bomb, lecz że należy go traktować jako nowy środek transportu, który może wpłynąć na zmianę formy prowadzenia wojny, co jest szczególnie ważne w erze broni jądrowych. C0182 Domański J. Transport wojskowy w przestworzach MON Ogólnie rzecz biorąc klapy są znacznie szerzej rozpowszechnione od skrzeli, gdyż zwiększają siłę nośną przy niezwiększonym kącie natarcia skrzydła, a to z kolei umożliwia lądowanie samolotów przy niezbyt dużym kącie natarcia, co ułatwia widoczność z kabiny pilota i umożliwia stosowanie krótszego podwozia. Ta cenna zaleta spowodowała, że wszystkie współczesne samoloty, w tym oczywiście i samoloty transportowe, wyposażone są w klapy. 20

dolarów, dwuosobowy 241 (jak 9 wyżej), [&]

dolarów, dwuosobowy 241 (jak 9 wyżej), [&] C0001 Minorski S. Perspektywy rozwoju energetyki Wydawnictwa Naukowo-Techniczne 1963 8 3 Najpotężniejszym 251 i najstarszym 251 bo naturalnym 251 źródłem energii 121 jest promieniowanie 111 słońca 121.

Bardziej szczegółowo

Oddziaływanie wirnika

Oddziaływanie wirnika Oddziaływanie wirnika W każdej maszynie prądu stałego, pracującej jako prądnica lub silnik, może wystąpić taki szczególny stan pracy, że prąd wirnika jest równy zeru. Jedynym przepływem jest wówczas przepływ

Bardziej szczegółowo

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK ODKRYWCA FAL RADIOWYCH Fale radiowe zostały doświadczalnie odkryte przez HEINRICHA HERTZA. Zalicza się do nich: fale radiowe krótkie, średnie i długie,

Bardziej szczegółowo

1. Wykres przedstawia zależność wzrostu temperatury T dwóch gazów zawierających w funkcji ciepła Q dostarczonego gazom.

1. Wykres przedstawia zależność wzrostu temperatury T dwóch gazów zawierających w funkcji ciepła Q dostarczonego gazom. . Wykres przedstawia zależność wzrostu temperatury T dwóch gazów zawierających i N N w funkcji ciepła Q dostarczonego gazom. N N T I gaz II gaz Molowe ciepła właściwe tych gazów spełniają zależność: A),

Bardziej szczegółowo

PL 196881 B1. Trójfazowy licznik indukcyjny do pomiaru nadwyżki energii biernej powyżej zadanego tg ϕ

PL 196881 B1. Trójfazowy licznik indukcyjny do pomiaru nadwyżki energii biernej powyżej zadanego tg ϕ RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 196881 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 340516 (51) Int.Cl. G01R 11/40 (2006.01) G01R 21/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH Zgodnie z zaleceniami metodyki nauki fizyki we współczesnej szkole zadania prezentowane uczniom mają odnosić się do rzeczywistości i być tak sformułowane, aby każdy nawet najsłabszy

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Konwersji Energii. Silnik Wiatrowy

Laboratorium z Konwersji Energii. Silnik Wiatrowy Laboratorium z Konwersji Energii Silnik Wiatrowy 1.0.WSTĘP Silnik wiatrowy to silnik wirnikowy zamieniający energię kinetyczną wiatru na pracę mechaniczną łopat wirnika, dzięki której wytwarzana jest energia

Bardziej szczegółowo

Zestaw zadań na I etap konkursu fizycznego. Zad. 1 Kamień spadał swobodnie z wysokości h=20m. Średnia prędkość kamienia wynosiła :

Zestaw zadań na I etap konkursu fizycznego. Zad. 1 Kamień spadał swobodnie z wysokości h=20m. Średnia prędkość kamienia wynosiła : Zestaw zadań na I etap konkursu fizycznego Zad. 1 Kamień spadał swobodnie z wysokości h=20m. Średnia prędkość kamienia wynosiła : A) 5m/s B) 10m/s C) 20m/s D) 40m/s. Zad.2 Samochód o masie 1 tony poruszał

Bardziej szczegółowo

Prostowniki. Prostownik jednopołówkowy

Prostowniki. Prostownik jednopołówkowy Prostowniki Prostownik jednopołówkowy Prostownikiem jednopołówkowym nazywamy taki prostownik, w którym po procesie prostowania pozostają tylko te części przebiegu, które są jednego znaku a części przeciwnego

Bardziej szczegółowo

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor.

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. DKOS-5002-2\04 Anna Basza-Szuland FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. WYMAGANIA NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ DLA REALIZOWANYCH TREŚCI PROGRAMOWYCH Kinematyka

Bardziej szczegółowo

Lekcja 19. Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości.

Lekcja 19. Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości. Lekcja 19 Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości. Wzmacniacze pośrednich częstotliwości zazwyczaj są trzy- lub czterostopniowe, gdyż sygnał na ich wejściu musi być znacznie wzmocniony niż we wzmacniaczu

Bardziej szczegółowo

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl Źródło: LI OLIMPIADA FIZYCZNA (1/2). Stopień III, zadanie doświadczalne - D Nazwa zadania: Działy: Słowa kluczowe: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej; Andrzej Wysmołek, kierownik ds. zadań dośw. plik;

Bardziej szczegółowo

1. Odpowiedź c) 2. Odpowiedź d) Przysłaniając połowę soczewki zmniejszamy strumień światła, który przez nią przechodzi. 3.

1. Odpowiedź c) 2. Odpowiedź d) Przysłaniając połowę soczewki zmniejszamy strumień światła, który przez nią przechodzi. 3. 1. Odpowiedź c) Obraz soczewki będzie zielony. Każdy punkt obrazu powstaje przez poprowadzenie promieni przechodzących przez wszystkie części soczewki. Suma czerwonego i zielonego odbierana jest jako kolor

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE ELEMENTY ELEKTRONICZNE DIODA PROSTOWNICZA. W diodach dla prądu elektrycznego istnieje kierunek przewodzenia i kierunek zaporowy.

PODSTAWOWE ELEMENTY ELEKTRONICZNE DIODA PROSTOWNICZA. W diodach dla prądu elektrycznego istnieje kierunek przewodzenia i kierunek zaporowy. PODSTAWOWE ELEMENTY ELEKTRONICZNE DIODA PROSTOWNICZA W diodach dla prądu elektrycznego istnieje kierunek przewodzenia i kierunek zaporowy. Jeśli plus (+) zasilania jest podłączony do anody a minus (-)

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie cieplne ciał.

Promieniowanie cieplne ciał. Wypromieniowanie fal elektromagnetycznych przez ciała Promieniowanie cieplne (termiczne) Luminescencja Chemiluminescencja Elektroluminescencja Katodoluminescencja Fotoluminescencja Emitowanie fal elektromagnetycznych

Bardziej szczegółowo

MAŁA PRZYDOMOWA ELEKTROWNIA WIATROWA SWIND 3200

MAŁA PRZYDOMOWA ELEKTROWNIA WIATROWA SWIND 3200 www.swind.pl MAŁA PRZYDOMOWA ELEKTROWNIA WIATROWA SWIND 3200 Producent: SWIND Elektrownie Wiatrowe 26-652 Milejowice k. Radomia ul. Radomska 101/103 tel. 0601 351 375, fax: 048 330 83 75. e-mail: biuro@swind.pl

Bardziej szczegółowo

Silniki prądu stałego z komutacją bezstykową (elektroniczną)

Silniki prądu stałego z komutacją bezstykową (elektroniczną) Silniki prądu stałego z komutacją bezstykową (elektroniczną) Silnik bezkomutatorowy z fototranzystorami Schemat układu przekształtnikowego zasilającego trójpasmowy silnik bezszczotkowy Pojedynczy cykl

Bardziej szczegółowo

Szczegóły budowy kolektora próżniowego typu HeatPipe. Część 1.

Szczegóły budowy kolektora próżniowego typu HeatPipe. Część 1. Szczegóły budowy kolektora próżniowego typu HeatPipe. Część 1. Popularność kolektorów próżniowych w Polsce jest na tle Europy zjawiskiem dość wyjątkowym w zasadzie wiele przemawia za wyborem kolektora

Bardziej szczegółowo

Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego.

Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego. Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego. 1. Moc odbiorników prądu stałego Prąd płynący przez odbiornik powoduje wydzielanie się określonej

Bardziej szczegółowo

KONKURS FIZYCZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego 27 stycznia 2012 r. zawody II stopnia (rejonowe)

KONKURS FIZYCZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego 27 stycznia 2012 r. zawody II stopnia (rejonowe) Pieczęć KONKURS FIZYCZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego 27 stycznia 2012 r. zawody II stopnia (rejonowe) Witamy Cię na drugim etapie Konkursu Fizycznego i życzymy powodzenia. Maksymalna liczba

Bardziej szczegółowo

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski Efekt Dopplera dr inż. Romuald Kędzierski Christian Andreas Doppler W 1843 roku opublikował swoją najważniejszą pracę O kolorowym świetle gwiazd podwójnych i niektórych innych ciałach niebieskich. Opisał

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III Drgania i fale mechaniczne Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia.

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

Czym jest prąd elektryczny

Czym jest prąd elektryczny Prąd elektryczny Ruch elektronów w przewodniku Wektor gęstości prądu Przewodność elektryczna Prawo Ohma Klasyczny model przewodnictwa w metalach Zależność przewodności/oporności od temperatury dla metali,

Bardziej szczegółowo

Klasyczny efekt Halla

Klasyczny efekt Halla Klasyczny efekt Halla Rysunek pochodzi z artykułu pt. W dwuwymiarowym świecie elektronów, autor: Tadeusz Figielski, Wiedza i Życie, nr 4, 1999 r. Pełny tekst artykułu dostępny na stronie http://archiwum.wiz.pl/1999/99044800.asp

Bardziej szczegółowo

E104. Badanie charakterystyk diod i tranzystorów

E104. Badanie charakterystyk diod i tranzystorów E104. Badanie charakterystyk diod i tranzystorów Cele: Wyznaczenie charakterystyk dla diod i tranzystorów. Dla diod określa się zależność I d =f(u d ) prądu od napięcia i napięcie progowe U p. Dla tranzystorów

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Filip Żwawiak WARTO WIEDZIEĆ 1. Co to jest energetyka? 2. Jakie są konwencjonalne (nieodnawialne) źródła energii? 3. Jak dzielimy alternatywne (odnawialne ) źródła

Bardziej szczegółowo

Katedra Elektroniki ZSTi. Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów

Katedra Elektroniki ZSTi. Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów Katedra Elektroniki ZSTi Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów Symbole umieszczone na przyrządzie Katedra Elektroniki ZSTiO Mierniki magnetoelektryczne Budowane: z ruchomącewkąi

Bardziej szczegółowo

Hist s o t ri r a, a, z a z s a a s d a a a d zi z ał a a ł n a i n a, a

Hist s o t ri r a, a, z a z s a a s d a a a d zi z ał a a ł n a i n a, a Silnik Stirlinga Historia, zasada działania, rodzaje, cechy użytkowe i zastosowanie Historia silnika Stirlinga Robert Stirling (ur. 25 października 1790 - zm. 6 czerwca 1878) Silnik wynalazł szkocki duchowny

Bardziej szczegółowo

PL 175488 B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175488 (13) B1. (22) Data zgłoszenia: 08.12.1994

PL 175488 B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175488 (13) B1. (22) Data zgłoszenia: 08.12.1994 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175488 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 306167 (22) Data zgłoszenia: 08.12.1994 (51) IntCl6: G01K 13/00 G01C

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej.

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej. LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej.. Wprowadzenie Soczewką nazywamy ciało przezroczyste ograniczone

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ TRANSPORTU KATEDRA LOGISTYKI I TRANSPORTU PRZEMYSŁOWEGO NR 1 POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO Katowice, październik 5r. CEL ĆWICZENIA Poznanie zjawiska przesunięcia fazowego. ZESTAW

Bardziej szczegółowo

Ruch drgający i falowy

Ruch drgający i falowy Ruch drgający i falowy 1. Ruch harmoniczny 1.1. Pojęcie ruchu harmonicznego Jednym z najbardziej rozpowszechnionych ruchów w mechanice jest ruch ciała drgającego. Przykładem takiego ruchu może być ruch

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Egzamin maturalny maj 009 FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Zadanie 1.1 Narysowanie toru ruchu ciała w rzucie ukośnym. Narysowanie wektora siły działającej na ciało w

Bardziej szczegółowo

Wszystko co chcielibyście wiedzieć o badaniach technicznych

Wszystko co chcielibyście wiedzieć o badaniach technicznych Wszystko co chcielibyście wiedzieć o badaniach technicznych ale Pół żartem, pół serio o naszej rutynie Czasem zdarza się, że pozwalamy wjechać klientowi na stanowisko Być może cierpi on na wadę wzroku

Bardziej szczegółowo

BADANIA WIRNIKA TURBINY WIATRROWEJ O REGULOWANYM POŁOŻENIU ŁOPAT ROBOCZYCH. Zbigniew Czyż, Zdzisław Kamiński

BADANIA WIRNIKA TURBINY WIATRROWEJ O REGULOWANYM POŁOŻENIU ŁOPAT ROBOCZYCH. Zbigniew Czyż, Zdzisław Kamiński BADANIA WIRNIKA TURBINY WIATRROWEJ O REGULOWANYM POŁOŻENIU ŁOPAT ROBOCZYCH Zbigniew Czyż, Zdzisław Kamiński Politechnika Lubelska, Wydział Mechaniczny, Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów i Napędów

Bardziej szczegółowo

Czego można się nauczyć z prostego modelu szyny magnetycznej

Czego można się nauczyć z prostego modelu szyny magnetycznej Czego można się nauczyć z prostego modelu szyny magnetycznej 1) Hamowanie magnetyczne I B F L m v L Poprzeczka o masie m może się przesuwać swobodnie po dwóch równoległych szynach, odległych o L od siebie.

Bardziej szczegółowo

10.2. Źródła prądu. Obwód elektryczny

10.2. Źródła prądu. Obwód elektryczny rozdział 10 o prądzie elektrycznym 62 10.2. Źródła prądu. Obwód elektryczny W doświadczeniu 10.1 obserwowaliśmy krótkotrwałe przepływy ładunków elektrycznych w przewodzie łączącym dwa elektroskopy. Żeby

Bardziej szczegółowo

t E termostaty k r A M fazowe r c E t ja ta c k Af A u E M d or r AH f M In o p

t E termostaty k r A M fazowe r c E t ja ta c k Af A u E M d or r AH f M In o p MAHLE Aftermarket Informacja o produktach Termostaty fazowe Konwencjonalna regulacja temperatury: bezpieczeństwo w pierwszym rzędzie Optymalny przebieg procesu spalania w silniku samochodu osobowego zapewnia

Bardziej szczegółowo

Technologia Godna Zaufania

Technologia Godna Zaufania SPRĘŻARKI ŚRUBOWE ZE ZMIENNĄ PRĘDKOŚCIĄ OBROTOWĄ IVR OD 7,5 DO 75kW Technologia Godna Zaufania IVR przyjazne dla środowiska Nasze rozległe doświadczenie w dziedzinie sprężonego powietrza nauczyło nas że

Bardziej szczegółowo

ZADANIA DLA CHĘTNYCH NA 6 (SERIA I) KLASA II

ZADANIA DLA CHĘTNYCH NA 6 (SERIA I) KLASA II ZADANIA DLA CHĘTNYCH NA 6 (SERIA I) KLASA II Oblicz wartość prędkości średniej samochodu, który z miejscowości A do B połowę drogi jechał z prędkością v 1 a drugą połowę z prędkością v 2. Pociąg o długości

Bardziej szczegółowo

36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII. POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej)

36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII. POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej) Włodzimierz Wolczyński 36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej) Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych miejscach pod

Bardziej szczegółowo

PL 203378 B1 15.10.2007 BUP 21/07. Marek Kopeć,Kraków,PL Jarosław Krzysztofiński,Warszawa,PL Antoni Szkatuła,Rząska,PL Jan Tomaszewski,Warszawa,PL

PL 203378 B1 15.10.2007 BUP 21/07. Marek Kopeć,Kraków,PL Jarosław Krzysztofiński,Warszawa,PL Antoni Szkatuła,Rząska,PL Jan Tomaszewski,Warszawa,PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 203378 (21) Numer zgłoszenia: 379409 (22) Data zgłoszenia: 07.04.2006 (13) B1 (51) Int.Cl. E21B 43/02 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Wykład nr. 13 Przekładnie zębate

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Wykład nr. 13 Przekładnie zębate Podstawy Konstrukcji Maszyn Wykład nr. 13 Przekładnie zębate 1. Podział PZ ze względu na kształt bryły na której wykonano zęby A. walcowe B. stożkowe i inne 2. Podział PZ ze względu na kształt linii zębów

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym Ćwiczenie E6 Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym E6.1. Cel ćwiczenia Na zamkniętą pętlę przewodnika z prądem, umieszczoną w jednorodnym polu magnetycznym, działa skręcający moment

Bardziej szczegółowo

Produkcja energii elektrycznej. Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE

Produkcja energii elektrycznej. Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE Produkcja energii elektrycznej Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE Znaczenie energii elektrycznej Umożliwia korzystanie z urządzeń gospodarstwa domowego Warunkuje rozwój rolnictwa, przemysłu i usług

Bardziej szczegółowo

Technika świetlna. Przegląd rozwiązań i wymagań dla tablic rejestracyjnych. Dokumentacja zdjęciowa

Technika świetlna. Przegląd rozwiązań i wymagań dla tablic rejestracyjnych. Dokumentacja zdjęciowa Technika świetlna Przegląd rozwiązań i wymagań dla tablic rejestracyjnych. Dokumentacja zdjęciowa Wykonał: Borek Łukasz Tablica rejestracyjna tablica zawierająca unikatowy numer (kombinację liter i cyfr),

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający wiedzę z fizyki z zakresu gimnazjum autor: Dorota Jeziorek-Knioła

Test sprawdzający wiedzę z fizyki z zakresu gimnazjum autor: Dorota Jeziorek-Knioła Spotkania z fizyką, część 3 Test 1 1. ( p.) Do zawieszonej naelektryzowanej szklanej kulki zbliżano naelektryzowaną szklaną laskę. Na którym rysunku przedstawiono poprawne położenie kulki i laski? Zaznacz

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»»

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»» ««*» ( # * *»» CZĘŚĆ I. POJĘCIA PODSTAWOWE 1. Co to jest fizyka? 11 2. Wielkości fizyczne 11 3. Prawa fizyki 17 4. Teorie fizyki 19 5. Układ jednostek SI 20 6. Stałe fizyczne 20 CZĘŚĆ II. MECHANIKA 7.

Bardziej szczegółowo

Zwój nad przewodzącą płytą METODA ROZDZIELENIA ZMIENNYCH

Zwój nad przewodzącą płytą METODA ROZDZIELENIA ZMIENNYCH METODA ROZDZIELENIA ZMIENNYCH (2) (3) (10) (11) Modelowanie i symulacje obiektów w polu elektromagnetycznym 1 Rozwiązania równań (10-11) mają ogólną postać: (12) (13) Modelowanie i symulacje obiektów w

Bardziej szczegółowo

CZWÓRNIKI KLASYFIKACJA CZWÓRNIKÓW.

CZWÓRNIKI KLASYFIKACJA CZWÓRNIKÓW. CZWÓRNK jest to obwód elektryczny o dowolnej wewnętrznej strukturze połączeń elementów, mający wyprowadzone na zewnątrz cztery zaciski uporządkowane w dwie pary, zwane bramami : wejściową i wyjściową,

Bardziej szczegółowo

Gdy wzmacniacz dostarcz do obciążenia znaczącą moc, mówimy o wzmacniaczu mocy. Takim obciążeniem mogą być na przykład...

Gdy wzmacniacz dostarcz do obciążenia znaczącą moc, mówimy o wzmacniaczu mocy. Takim obciążeniem mogą być na przykład... Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Gdy wzmacniacz dostarcz do obciążenia znaczącą moc, mówimy

Bardziej szczegółowo

Dioda półprzewodnikowa

Dioda półprzewodnikowa mikrofalowe (np. Gunna) Dioda półprzewodnikowa Dioda półprzewodnikowa jest elementem elektronicznym wykonanym z materiałów półprzewodnikowych. Dioda jest zbudowana z dwóch różnie domieszkowanych warstw

Bardziej szczegółowo

Ściankami szczelnymi nazywamy konstrukcje składające się z zagłębianych w grunt, ściśle do siebie przylegających. Ścianki tymczasowe potrzebne

Ściankami szczelnymi nazywamy konstrukcje składające się z zagłębianych w grunt, ściśle do siebie przylegających. Ścianki tymczasowe potrzebne Ścianki szczelne Ściankami szczelnymi nazywamy konstrukcje składające się z zagłębianych w grunt, ściśle do siebie przylegających. Ścianki tymczasowe potrzebne jedynie w okresie wykonywania robót, np..

Bardziej szczegółowo

Kompresor płuca plazmy. Wszystko co powinieneś wiedzieć o źródle sprzężonego powietrza dla Twojej przecinarki. Słowem wstępu

Kompresor płuca plazmy. Wszystko co powinieneś wiedzieć o źródle sprzężonego powietrza dla Twojej przecinarki. Słowem wstępu Kompresor płuca plazmy. Wszystko co powinieneś wiedzieć o źródle sprzężonego powietrza dla Twojej przecinarki. Słowem wstępu Plazma często jest nazywana czwartym stanem materii. Zwykle myślimy o trzech

Bardziej szczegółowo

Q t lub precyzyjniej w postaci różniczkowej. dq dt Jednostką natężenia prądu jest amper oznaczany przez A.

Q t lub precyzyjniej w postaci różniczkowej. dq dt Jednostką natężenia prądu jest amper oznaczany przez A. Prąd elektryczny Dotychczas zajmowaliśmy się zjawiskami związanymi z ładunkami spoczywającymi. Obecnie zajmiemy się zjawiskami zachodzącymi podczas uporządkowanego ruchu ładunków, który często nazywamy

Bardziej szczegółowo

3. Zadanie nr 21 z rozdziału 7. książki HRW

3. Zadanie nr 21 z rozdziału 7. książki HRW Lista 3. do kursu Fizyka; rok. ak. 2012/13 sem. letni W. Inż. Środ.; kierunek Inż. Środowiska Tabele wzorów matematycznych (http://www.if.pwr.wroc.pl/~wsalejda/mat-wzory.pdf) i fizycznych (http://www.if.pwr.wroc.pl/~wsalejda/wzf1.pdf;

Bardziej szczegółowo

30R4 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - IV POZIOM ROZSZERZONY

30R4 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - IV POZIOM ROZSZERZONY 30R4 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - IV POZIOM ROZSZERZONY Magnetyzm Indukcja elektromagnetyczna Prąd przemienny Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych miejscach pod

Bardziej szczegółowo

Budowa i zasada działania gitarowego wzmacniacza lampowego

Budowa i zasada działania gitarowego wzmacniacza lampowego Konkurs Od Einsteina do Budowa i zasada działania gitarowego wzmacniacza lampowego Aleksander Grzymek Opiekun: mgr Marzena Wajda Parzyk Gimnazjum nr 1 im. gen. broni Stanisława Maczka w Jaworzu Początki

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową.

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy III gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Lekcja organizacyjna. Omówienie programu nauczania i przypomnienie wymagań przedmiotowych Tytuł rozdziału

Bardziej szczegółowo

PL 203461 B1. Politechnika Warszawska,Warszawa,PL 15.12.2003 BUP 25/03. Mateusz Turkowski,Warszawa,PL Tadeusz Strzałkowski,Warszawa,PL

PL 203461 B1. Politechnika Warszawska,Warszawa,PL 15.12.2003 BUP 25/03. Mateusz Turkowski,Warszawa,PL Tadeusz Strzałkowski,Warszawa,PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 203461 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 354438 (51) Int.Cl. G01F 1/32 (2006.01) G01P 5/01 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data

Bardziej szczegółowo

Zad. 2 Jaka jest częstotliwość drgań fali elektromagnetycznej o długości λ = 300 m.

Zad. 2 Jaka jest częstotliwość drgań fali elektromagnetycznej o długości λ = 300 m. Segment B.XIV Prądy zmienne Przygotowała: dr Anna Zawadzka Zad. 1 Obwód drgający składa się z pojemności C = 4 nf oraz samoindukcji L = 90 µh. Jaki jest okres, częstotliwość, częstość kątowa drgań oraz

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH Temat: Badanie cyklonu ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ BMiP 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 PL 177181 B1 F03D 3/02

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 PL 177181 B1 F03D 3/02 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia 298286 (22) Data zgłoszenia 26.03.1993 (51) IntCl6: F03D 3/02 (54)

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 21 lutego 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 21 lutego 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 47 3102 Poz. 242 242 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 21 lutego 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE W S E i Z W WASZAWE WYDZAŁ.. LABOATOUM FZYCZNE Ćwiczenie Nr 10 Temat: POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ. PAWO OHMA Warszawa 2009 Prawo Ohma POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ Uporządkowany ruch elektronów nazywa się

Bardziej szczegółowo

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D.

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D. OPTYKA - ĆWICZENIA 1. Promień światła padł na zwierciadło tak, że odbił się od niego tworząc z powierzchnią zwierciadła kąt 30 o. Jaki był kąt padania promienia na zwierciadło? A. 15 o B. 30 o C. 60 o

Bardziej szczegółowo

Seria Jubileuszowa. Rozwiązania informatyczne. Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości. oszczędność energii. ochrona środowiska

Seria Jubileuszowa. Rozwiązania informatyczne. Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości. oszczędność energii. ochrona środowiska Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości Seria Jubileuszowa Każda sprężarka śrubowa z przetwornicą częstotliwości posiada regulację obrotów w zakresie od 50 do 100%. Jeżeli zużycie powietrza

Bardziej szczegółowo

Ile wynosi całkowite natężenie prądu i całkowita oporność przy połączeniu równoległym?

Ile wynosi całkowite natężenie prądu i całkowita oporność przy połączeniu równoległym? Domowe urządzenia elektryczne są często łączone równolegle, dzięki temu każde tworzy osobny obwód z tym samym źródłem napięcia. Na podstawie poszczególnych rezystancji, można przewidzieć całkowite natężenie

Bardziej szczegółowo

Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO

Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO 1 Źródła energii elektrycznej prądu przemiennego: 1. prądnice synchroniczne 2. prądnice asynchroniczne Surowce energetyczne: węgiel kamienny i brunatny

Bardziej szczegółowo

Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej.

Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej. Marcin Panowski Politechnika Częstochowska Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej. Wstęp W pracy przedstawiono analizę termodynamicznych konsekwencji wpływu wstępnego podsuszania

Bardziej szczegółowo

4. SPRZĘGŁA HYDRAULICZNE

4. SPRZĘGŁA HYDRAULICZNE 4. SPRZĘGŁA HYDRAULICZNE WYTYCZNE PROJEKTOWE www.immergas.com.pl 26 SPRZĘGŁA HYDRAULICZNE 4. SPRZĘGŁO HYDRAULICZNE - ZASADA DZIAŁANIA, METODA DOBORU NOWOCZESNE SYSTEMY GRZEWCZE Przekazywana moc Czynnik

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW PRÓBA UDARNOŚCI METALI Opracował: Dr inż. Grzegorz Nowak Gliwice

Bardziej szczegółowo

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zajęcia wyrównawcze z fizyki -Zestaw 4 -eoria ermodynamika Równanie stanu gazu doskonałego Izoprzemiany gazowe Energia wewnętrzna gazu doskonałego Praca i ciepło w przemianach gazowych Silniki cieplne

Bardziej szczegółowo

501 892 942, SJM PZŻ/8211,

501 892 942, SJM PZŻ/8211, Teoria Żeglowania Tomasz Jarzębski Telefon: 501 892 942, Żeglarz: SJM PZŻ/8211, Instruktor PZŻ: MIŻ4334, Instruktor ISSA: Inland 00420, Instruktor ISSA: SEA 00394 http://www.pro-skippers.com/skipper/343

Bardziej szczegółowo

PL 216136 B1. ŁAZUR ZBIGNIEW, Lublin, PL 27.09.2010 BUP 20/10. ZBIGNIEW ŁAZUR, Lublin, PL 31.03.2014 WUP 03/14 RZECZPOSPOLITA POLSKA

PL 216136 B1. ŁAZUR ZBIGNIEW, Lublin, PL 27.09.2010 BUP 20/10. ZBIGNIEW ŁAZUR, Lublin, PL 31.03.2014 WUP 03/14 RZECZPOSPOLITA POLSKA PL 216136 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 216136 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 387552 (22) Data zgłoszenia: 19.03.2009 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

(21) Numer zgłoszenia 393543 (51) Int.CI B29C 49/68 (2006.01)

(21) Numer zgłoszenia 393543 (51) Int.CI B29C 49/68 (2006.01) RZECZPSPLITA PLSKA (12) PIS PATENTWY (19) PL (11) 217378 (13) 81 (21) Numer zgłoszenia 393543 (51) Int.CI B29C 49/68 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia 31.12.2010

Bardziej szczegółowo

V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r.

V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r. V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r. 1. Po wirującej płycie gramofonowej idzie wzdłuż promienia mrówka ze stałą prędkością względem płyty. Torem ruchu mrówki

Bardziej szczegółowo

Dwa w jednym teście. Badane parametry

Dwa w jednym teście. Badane parametry Dwa w jednym teście Rys. Jacek Kubiś, Wimad Schemat zawieszenia z zaznaczeniem wprowadzonych pojęć Urządzenia do kontroli zawieszeń metodą Boge badają ich działanie w przebiegach czasowych. Wyniki zależą

Bardziej szczegółowo

Porady dotyczące instalacji i użyteczności taśm LED

Porady dotyczące instalacji i użyteczności taśm LED Porady dotyczące instalacji i użyteczności taśm LED Sposoby zasilania diod LED Drivery prądowe, czyli stabilizatory prądu Zalety: pełna stabilizacja prądu aktywne działanie maksymalne bezpieczeństwo duża

Bardziej szczegółowo

-1- Jak zapewnić optymalne warunki mieszkalne?

-1- Jak zapewnić optymalne warunki mieszkalne? -1- Jak zapewnić optymalne warunki mieszkalne? Domem określa się najczęściej pewną całość materialną (budowla, instalacje i wyposażenie) dostosowaną do potrzeb jego użytkowników. Pojęciem dom określamy

Bardziej szczegółowo

Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania. Pole elektryczne. Copyright by pleciuga@ o2.pl

Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania. Pole elektryczne. Copyright by pleciuga@ o2.pl Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania Pole elektryczne Copyright by pleciuga@ o2.pl Ładunek punktowy Ładunek punktowy (q) jest to wyidealizowany model, który zastępuje rzeczywiste naelektryzowane

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne

Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne Fryderyk Lewicki Telekomunikacja Polska, Departament Centrum Badawczo-Rozwojowe,

Bardziej szczegółowo

AUDIO MODULATION OF TESLA COIL HIGH VOLTAGE GENERATOR MODULACJA ŹRÓDŁA WYSOKIEGO NAPIĘCIA TYPU CEWKA TESLI SYGNAŁEM DŹWIĘKOWYM

AUDIO MODULATION OF TESLA COIL HIGH VOLTAGE GENERATOR MODULACJA ŹRÓDŁA WYSOKIEGO NAPIĘCIA TYPU CEWKA TESLI SYGNAŁEM DŹWIĘKOWYM Łukasz Bajda V rok Koło Naukowe Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy AUDIO MODULATION OF TESLA COIL HIGH VOLTAGE GENERATOR MODULACJA ŹRÓDŁA WYSOKIEGO NAPIĘCIA TYPU CEWKA TESLI SYGNAŁEM

Bardziej szczegółowo

(54) Sposób pomiaru cech geometrycznych obrzeża koła pojazdu szynowego i urządzenie do

(54) Sposób pomiaru cech geometrycznych obrzeża koła pojazdu szynowego i urządzenie do RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)167818 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 2 9 3 7 2 5 (22) Data zgłoszenia: 0 6.0 3.1 9 9 2 (51) Intcl6: B61K9/12

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii

Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii P O L I T E C H N I K A G D A Ń S K A Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii Temat: Wyznaczanie charakterystyk prądowo-napięciowych modułu ogniw fotowoltaicznych i sprawności konwersji

Bardziej szczegółowo

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Sensory (czujniki)

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Sensory (czujniki) Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne Sensory (czujniki) 1 Zestawienie najważniejszych wielkości pomiarowych w układach mechatronicznych Położenie (pozycja), przemieszczenie Prędkość liniowa,

Bardziej szczegółowo

Z powyższej zależności wynikają prędkości synchroniczne n 0 podane niżej dla kilku wybranych wartości liczby par biegunów:

Z powyższej zależności wynikają prędkości synchroniczne n 0 podane niżej dla kilku wybranych wartości liczby par biegunów: Bugaj Piotr, Chwałek Kamil Temat pracy: ANALIZA GENERATORA SYNCHRONICZNEGO Z MAGNESAMI TRWAŁYMI Z POMOCĄ PROGRAMU FLUX 2D. Opiekun naukowy: dr hab. inż. Wiesław Jażdżyński, prof. AGH Maszyna synchrocznina

Bardziej szczegółowo

XXXIV OOwEE - Kraków 2011 Grupa Elektryczna

XXXIV OOwEE - Kraków 2011 Grupa Elektryczna 1. Przed zamknięciem wyłącznika prąd I = 9A. Po zamknięciu wyłącznika będzie a) I = 27A b) I = 18A c) I = 13,5A d) I = 6A 2. Prąd I jest równy a) 0,5A b) 0 c) 1A d) 1A 3. Woltomierz wskazuje 10V. W takim

Bardziej szczegółowo

PL 219046 B1. INSTYTUT NAPĘDÓW I MASZYN ELEKTRYCZNYCH KOMEL, Katowice, PL 27.02.2012 BUP 05/12

PL 219046 B1. INSTYTUT NAPĘDÓW I MASZYN ELEKTRYCZNYCH KOMEL, Katowice, PL 27.02.2012 BUP 05/12 PL 219046 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 219046 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 392136 (51) Int.Cl. H02K 3/12 (2006.01) H02K 1/26 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

AUTONOMOUS GUARDIAN ROBOT AUTONOMICZNY ROBOT WARTOWNIK

AUTONOMOUS GUARDIAN ROBOT AUTONOMICZNY ROBOT WARTOWNIK Łukasz Bajda V rok Koło Naukowe Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy AUTONOMOUS GUARDIAN ROBOT AUTONOMICZNY ROBOT WARTOWNIK Keywords: robot, guardian, PIR, H bridge Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja układów napędowych. Opracował: Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu

Konfiguracja układów napędowych. Opracował: Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu Konfiguracja układów napędowych Opracował: Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu Ogólna klasyfikacja układów napędowych Koła napędzane Typ układu Opis Przednie Przedni zblokowany Silnik i wszystkie

Bardziej szczegółowo

Jak możemy obliczyć odległość burzy od Nas? W jaki sposób możemy ocenić, widząc błyskawicę i słysząc grzmot jak daleko od Nas uderzył piorun? Licząc s

Jak możemy obliczyć odległość burzy od Nas? W jaki sposób możemy ocenić, widząc błyskawicę i słysząc grzmot jak daleko od Nas uderzył piorun? Licząc s CIEKAWOSTKI Z FIZYKI Jak możemy obliczyć odległość burzy od Nas? W jaki sposób możemy ocenić, widząc błyskawicę i słysząc grzmot jak daleko od Nas uderzył piorun? Licząc sekundy między grzmotem, a błyskiem.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2010 r. Projekt z dnia 6 września 2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia

Bardziej szczegółowo

Klasa 1. Zadania domowe w ostatniej kolumnie znajdują się na stronie internetowej szkolnej. 1 godzina fizyki w tygodniu. 36 godzin w roku szkolnym.

Klasa 1. Zadania domowe w ostatniej kolumnie znajdują się na stronie internetowej szkolnej. 1 godzina fizyki w tygodniu. 36 godzin w roku szkolnym. Rozkład materiału nauczania z fizyki. Numer programu: Gm Nr 2/07/2009 Gimnazjum klasa 1.! godzina fizyki w tygodniu. 36 godzin w ciągu roku. Klasa 1 Podręcznik: To jest fizyka. Autor: Marcin Braun, Weronika

Bardziej szczegółowo

Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka materialnego A. B.

Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka materialnego A. B. Imię i nazwisko Pytanie 1/ Zaznacz właściwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne są falami poprzecznymi podłużnymi Pytanie 2/ Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka

Bardziej szczegółowo

Przestrzenne układy oporników

Przestrzenne układy oporników Przestrzenne układy oporników Bartosz Marchlewicz Tomasz Sokołowski Mateusz Zych Pod opieką prof. dr. hab. Janusza Kempy Liceum Ogólnokształcące im. marsz. S. Małachowskiego w Płocku 2 Wstęp Do podjęcia

Bardziej szczegółowo

I Pracownia Fizyczna Dr Urszula Majewska dla Biologii

I Pracownia Fizyczna Dr Urszula Majewska dla Biologii Ćw. 6/7 Wyznaczanie gęstości cieczy za pomocą wagi Mohra. Wyznaczanie gęstości ciał stałych metodą hydrostatyczną. 1. Gęstość ciała. 2. Ciśnienie hydrostatyczne. Prawo Pascala. 3. Prawo Archimedesa. 4.

Bardziej szczegółowo

Jak i z kim obniżać koszty sprężonego powietrza w przemyśle. Optymalizacja systemów sprężonego powietrza

Jak i z kim obniżać koszty sprężonego powietrza w przemyśle. Optymalizacja systemów sprężonego powietrza Jak i z kim obniżać koszty sprężonego powietrza w przemyśle. Optymalizacja systemów sprężonego powietrza zgodnie z zaleceniami Unii Europejskiej. Konferencja REMONTY I UTRZYMANIE TUCHU W PRZEMYŚLE - Zakopane

Bardziej szczegółowo