Program nauczania w liceum ogólnokszta càcym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Program nauczania w liceum ogólnokszta càcym"

Transkrypt

1 Cele nauczania Andrzej Czubaj, Janina Grzegorek, Andrzej Jerzmanowski, Rafa Skoczylas, Krzysztof Spalik, Krystyna Skwar o-soƒta, Jolanta Sotowska-Brochocka, Krzysztof Staroƒ, Tomasz Umiƒski Program nauczania w liceum ogólnokszta càcym KSZTA CENIE W ZAKRESIE ROZSZERZONYM Program nauczania dopuszczony do u ytku szkolnego przez ministra w aêciwego do spraw oêwiaty i wychowania na podstawie recenzji dr. Jacka Bieleckiego, mgr Urszuli Dàbrowskiej i mgr Joanny Szymaƒskiej i wpisany do wykazu programów dla liceum ogólnokszta càcego kszta cenie w zakresie rozszerzonym. Numer dopuszczenia: DKOS /02 Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Spó ka Akcyjna 1

2 SPIS TREÂCI Podstawa programowa kszta cenia ogólnego dla liceów profilowanych... 3 Podstawa programowa kszta cenia w profilach dla liceów profilowanych... 5 Informacje o Autorach... 7 Od Autorów Wprowadzenie Geneza programu Ogólna charakterystyka programu Adresaci programu Warunki realizacji programu Cele nauczania Kierunkowe cele nauczania biologii uzupe nione i uszczegó owione w stosunku do podstawy programowej Cele wychowawcze Materia nauczania Analiza podstawy programowej pod kàtem doboru materia u nauczania do programu Tematy lekcji z zakresem materia u nauczania Ramowy plan nauczania biologii w trzech latach ciàgu dydaktycznego Procedury osiàgania celów Zalecane strategie i metody nauczania biologii Zalecane formy organizacyjne Standard kszta cenia Standardy wymagaƒ w uj ciu operacyjnym Przyk adowe techniki kontroli osiàgni ç uczniów Przyk adowe narz dzia sprawdzania i oceniania osiàgni ç uczniów Propozycje wewnàtrzszkolnych procedur sprawdzania i oceniania osiàgni ç uczniów

3 Podstawa programowa PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA CENIA OGÓLNEGO DLA LICEÓW PROFILOWANYCH (Dziennik Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej Nr 61 Warszawa, dnia 19 czerwca 2001 r.) BIOLOGIA Za àcznik nr 4 Cele edukacyjne 1. Pog bianie rozumienia podstaw dzia- ania w asnego organizmu w stosunku do poziomu gimnazjalnego. 2. Kszta towanie podstawy odpowiedzialnoêci za zdrowie swoje i innych. 3. Rozumienie zale noêci istniejàcych w Êrodowisku przyrodniczym. 4. Rozumienie zale noêci cz owieka od Êrodowiska i wp ywu cz owieka na Êrodowisko. 5. Rozumienie potrzeby zachowania bioró norodnoêci. Zadania szko y 1. Umo liwienie uczniom zrozumienia zasad funkcjonowania w asnego organizmu. 2. Rozwijanie poczucia odpowiedzialnoêci za dzia ania podejmowane w najbli szym Êrodowisku. TreÊci nauczania 1. Organizm cz owieka jako zintegrowana ca oêç i prawid owe jego funkcjonowanie: 1) g ówne funkcje organizmu i struktury anatomiczne odpowiedzialne za wype nianie tych funcji, 2) wzajemne oddzia ywanie uk adów i homeostaza parametrów ustrojowych, np. sta a temperatura cia a, sta y sk ad p ynów ustrojowych (np. st enie glukozy we krwi, sta e ciênienie krwi), 3) mózg jako g ówny oêrodek kontrolno-integracyjny organizmu: zmys y, neuroprzekaêniki, plastycznoêç dzia- ania mózgu (rozwój, uczenie si, pami ç), stres, emocje i ich zaburzenia, osobowoêç, 4) uk ad odpornoêciowy i jego znaczenie dla zdrowia cz owieka, antygeny, przeciwcia a, cytokiny, szczepienia ochronne, alergie, przeszczepy, zaburzenia odpornoêci, 5) uk ad mi Êniowy i jego znaczenie dla prawid owego funkcjonowania cia- a, typy mi Êni, prawid owy rozwój umi Ênienia, predyspozycje do çwiczeƒ fizycznych, prozdrowotne znaczenie aktywnoêci fizycznej, szkodliwoêç dopingu, 6) rozwój cz owieka: pocz cie, rozwój zarodka i p odu, poród, rozwój noworodka, 7) czynniki chorobowe: wirusy, bakterie (antybiotyki), paso yty, trucizny, 8) choroba nowotworowa, onkogeneza i onkoprofilaktyka, 9) choroby uk adu krwionoênego,mia d yca, nadciênienie, zawa, profilaktyka chorób krà eniowych. 2. Od ywianie si cz owieka: 1) budowa i funkcja uk adu pokarmowego cz owieka, 2) g ówne sk adniki pokarmowe i ich êród a (bia ka, cukry, t uszcze), 3) dieta pe no- i niepe nowartoêciowa, aminokwasy egzogenne, witaminy, mikroelementy i ich êród a, 4) aminokwasy egzogenne, 5) zawartoêç energetyczna pokarmu, potrzeby energetyczne organizmu, koszty energetyczne wybranych form 3

4 Podstawa programowa aktywnoêci fizycznej, oty oêç, anoreksja i bulimia, 6) witaminy, mikroelementy i ich êród a. 3. Elementy genetyki: 1) budowa DNA, kod genetyczny, gen, synteza bia ek, genom cz owieka, 2) mutacje i czynniki mutagenne, 3) choroby dziedziczne i diagnostyka molekularna w medycynie, 4) zasady in ynierii genetycznej, zastosowanie biotechnologii. 4. Elementy ekologii i ochrony Êrodowiska: 1) ewolucja i ró norodnoêç biologiczna (genetyczna, gatunkowa i ekosystemów), pochodzenie cz owieka, znaczenie ró norodnoêci biologicznej dla cz owieka, 2) czynniki kszta tujàce ró norodnoêç biologicznà i sprzyjajàce jej utrzymywaniu si (ró norodnoêç siedlisk, zale noêci mi dzygatunkowe), 3) nowoczesne formy uprawy roêlin i nowe odmiany zwierzàt hodowlanych, korzyêci i zagro enia z punktu widzenia Êrodowiska i zdrowia (np. roêliny i zwierz ta transgeniczne). Osiàgni cia 1. ZnajomoÊç funkcji fizjologicznych ró nych uk adów organizmu ludzkiego. 2. Rozpoznawania zagro eƒ dla zdrowia cz owieka i znajomoêç zasad dzia ania na rzecz w asnego zdrowia. 3. Rozumienie zasad dziedziczenia; dostrzeganie korzyêci i zagro eƒ wynikajàcych z post pów w genetyce. 4. ZnajomoÊç przyczyn aktualnego Êrodowiska w skali lokalnej, krajowej, Êwiatowej oraz sposobów przeciwdzia ania niekorzystnym zmianom. 5. ÂwiadomoÊç wartoêci ró norodnoêci biologicznej. 4

5 Podstawa programowa Za àcznik nr 7 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA CENIA W PROFILACH DLA LICEÓW PROFILOWANYCH PROFIL PROAKADEMICKI (Dziennik Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej Nr 61 Warszawa, dnia 19 czerwca 2001 r.) BIOLOGIA Cele edukacyjne 1. Poznanie zale noêci w funkcjonowaniu organizmów ywych na ró nych poziomach organizacji. 2. Poznanie teorii i praw biologicznych. 3. Poznanie przyk adowych metod badawczych i stosowanych w biologii. 4. Integracja wiedzy z ró nych dziedzin do wyjaêniania zjawisk biologicznych. 5. Rozumienie znaczenia nowoczesnych kierunków biologii dla post pu w biotechnologii i medycynie. 6. Uzyskanie ÊwiadomoÊci zagro eƒ cywilizacyjnych wynikajàcych z dzia alnoêci cz owieka. Zadania szko y 1. Wzbogacenie wiedzy i umiej tnoêci uczniów z uwzgl dnieniem ich dalszej drogi edukacyjnej. 2. Umo liwienie uczniom zapoznania si z metodami prawid owej obserwacji, analizy, prezentacji i interpretacji wyników badaƒ biologicznych. 3. Umo liwienie uczniom korzystania z ró nych êróde informacji do rozwiàzywania problemów biologicznych. 4. Umo liwienie uczniom projektowania doêwiadczeƒ biologicznych. TreÊci nauczania 1. Komórka podstawowa jednostka ycia: 1) chemiczne podstawy ycia: pierwiastki, wiàzania i zwiàzki organiczne o kluczowym znaczeniu dla organizmów, 2) organizacja komórki. 2. Energia i ycie: 1) enzymy i reakcje zachodzàce w komórce, 2) metabolizm: szlaki metaboliczne, katabolizm i anabolizm, 3) tlenowa produkcja ATP (mitochondria, oddychanie komórkowe), 4) beztlenowa produkcja ATP (fermentacja, kwas mlekowy), 5) fotosynteza. 3. Ró norodnoêç ycia na Ziemi: 1) klasyfikowanie organizmów, 2) przeglàd ró nych grup systematycznych: wirusy i bakterie, protisty, grzyby, roêliny, zwierz ta, 3) podstawowe czynnoêci yciowe ro- Êlin i zwierzàt: od ywianie, oddychanie, transport, wydalanie, koordynacja, rozmna anie. 4. Genetyka: 1) cykl komórkowy i chromosomy, 2) mitoza i mejoza, 3) podstawy dziedzicznoêci (regu y Mendla, dziedziczenie p ci, zale noêç mi dzy genotypem a fenotypem), 4) zapis i realizacja informacji genetycznej (DNA, kod genetyczny, transkrypcja i biosynteza bia ka, definicja genu, mutacje), 5) in ynieria genetyczna i sekwencjonowanie genomów. 5. Ewolucja: 1) koncepcja i dowody ewolucji, 2) mechanizmy ewolucji; Karol Darwin i teoria doboru naturalnego, rodzaje zmiennoêci, 3) zjawiska genetyczne w populacjach, 5

6 Podstawa programowa 4) powstawanie gatunków, 5) podstawowe prawid owoêci ewolucji, 6) pochodzenie i historia ycia na Ziemi, 7) antropogeneza. 6. Ekologia i biogeografia: 1) podstawowe poj cia i koncepcje ekologii, 2) zale noêci mi dzygatunkowe, 3) làdowe i wodne strefy ycia, 4) krà enie materii i przep yw energii w ekosystemie. 7. Biologia stosowana: 1) biotechnologia w przemyêle, rolnictwie i ochronie Êrodowiska, 2) biotechnologia oparta na modyfikacjach DNA, 3) problemy etyczne zwiàzane ze stosowaniem nowoczesnych biotechnologii. Osiàgni cia 1. ZnajomoÊç budowy i procesów yciowych u przedstawicieli ró nych grup systematycznych roêlin i zwierzàt. 2. Umiej tnoêç wyjaêniania zwiàzków mi dzy strukturà a funkcjà na ró nych poziomach organizacji ywych organizmów. 3. Postrzeganie funkcjonowania organizmu jako zintegrowanego uk adu. 4. Umiej tnoêç analizowania zale noêci mi dzy Êrodowiskiem yciowym organizmów a ich budowà i funkcjonowaniem. 5. Umiej tnoêç wyjaêniania zjwisk: zmiennoêci, dziedziczenia i ewolucji oraz zwiàzków zachodzàcych mi dzy nimi. 6. Umiej tnoêç analizowania zmian zachodzàcych w Êrodowisku, oceniania ich skutków oraz odnajdywania sposobów naprawy szkód. 7. Pos ugiwanie si terminologià biologicznà. 8. Umiej tnoêç prowadzenia obserwacji i eksperymentów z zastosowaniem metod poznania naukowego. 9. Umiej tnoêç wykorzystywania ró nych êróde wiedzy do wyjaêniania zjawisk i procesów biologicznych oraz formu owania i uzasadniania w asnych opinii. 6

7 Informacja o Autorach Informacje o Autorach dr ANDRZEJ CZUBAJ Jest adiunktem w Instytucie Zoologii UW. Kieruje Pracownią Mikroskopii Elektronowej. Zajmuje się biologią komórki i histologią porównawczą zwierząt. Jest autorem licznych prac naukowych, podręczników szkolnych i akademickich. mgr JANINA GRZEGOREK Jest kierownikiem Wydziału Sprawdzianów i Egzaminów Szkolnych w Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Warszawie. Wiele lat uczyła biologii w Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie. Była członkiem Ogólnopolskiej Grupy Biologów Programu Nowa Matura, odpowiedzialnej za wdrożenie nowej formuły egzaminu maturalnego z biologii. Jest autorką podręczników szkolnych i zbiorów zadań z biologii. prof. hr hab. ANDRZEJ JERZMANOWSKI Jest profesorem na Wydziale Biologii UW i w Instytucie Biochemii i Biofizyki PAN w Warszawie oraz badaczem międzynarodowym w Howard Hughes Medical Institute w USA. Kieruje Pracownią Biologii Molekularnej Roślin. Jest autorem wielu prac naukowych z dziedziny biologii molekularnej i genetyki roślin. Jest autorem i współautorem podręczników akademickich i szkolnych, książek popularnonaukowych oraz artykułów na tematy związane ze współczesną biologią. W 1995 roku otrzymał Nagrodę im. Hugo Steinhausa za książkę Geny i ludzie uznaną za najlepszą polską książkę popularnonaukową (WSiP, Warszawa 1994). Jest członkiem Rady Programowej w Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w Warszawie. dr RAFAŁ SKOCZYLAS Jest adiunktem w Instytucie Zoologii Wydziału Biologii UW. W Zakładzie Fizjologii Zwierząt Kręgowych zajmuje się fizjologią porównawczą zwierząt, głównie płazów i gadów. Jest autorem wielu prac naukowych, książek popularnonaukowych i artykułów. prof. dr hab. KRYSTYNA SKWARŁO-SOŃTA Jest profesorem na Wydziale Biologii UW. W Zakładzie Fizjologii Zwierząt Kręgowych Instytutu Zoologii zajmuje się fizjologią porównawczą zwierząt, głównie neuroimmunologią i regulacją hormonalną. Jest autorką wielu prac naukowych, książek popularnonaukowych i artykułów. 7

8 PROGRAM NAUCZANIA Jest wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika, członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, oraz Neuroimmunological Society. Jest także Prodziekanem Wydziału Biologii UW. prof. dr hab. JOLANTA SOTOWSKA-BROCHOCKA Jest profesorem na Wydziale Biologii UW oraz kierownikiem Zakładu Fizjologii Zwierząt Kręgowych Instytutu Zoologii. Zajmuje się fizjologią porównawczą zwierząt, głównie neuroendokrynologią. Jest autorką wielu prac naukowych, książek popularnonaukowych i artykułów. Jest wiceprezesem Warszawskiego Oddziału Towarzystwa Biologii Rozrodu, a także członkiem Komitetu Głównego Olimpiady Biologicznej. dr KRZYSZTOF SPALIK Jest adiunktem w Instytucie Botaniki UW. Specjalizuje się w ekologii i systematyce roślin. Prowadzi zajęcia z botaniki i metod edukacji przyrodniczej dla studentów oraz nauczycieli. Jest autorem licznych prac naukowych i popularnonaukowych oraz współautorem podręczników szkolnych. Jest Redaktorem Naczelnym czasopisma dla nauczycieli Biologia w Szkole. prof. dr hab. KRZYSZTOF STAROŃ Jest profesorem Wydziału Biologii UW. Kieruje Zakładem Biologii Molekularnej. Jest autorem wielu prac naukowych z dziedziny biochemii i biologii molekularnej, podręczników akademickich, szkolnych i książek popularnonaukowych. prof. dr hab. TOMASZ UMIŃSKI Jest profesorem Wydziału Biologii UW. Zajmuje się zoologią. Jest autorem wielu prac naukowych, podręczników szkolnych, książek popularnonaukowych i artykułów. Jego książka Ekologia, środowisko, przyroda. Podręcznik dla szkół średnich (WSiP, Warszawa 1995) została dwukrotnie nagrodzona: w 1995 roku Wyróżnieniem w Konkursie Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek na Najładniejszą Książkę Roku i w 1996 roku Nagrodą II stopnia Ministra Ochrony Środowiska, Gospodarki Wodnej, Geologii, Leśnictwa i Ochrony Przyrody. Jest konsultantem zoologicznym polskiej edycji National Geographic. 8

9 Od autorów Od Autorów Cykl edukacyjny Biologia. Kształcenie w zakresie rozszerzonym składa się z: programu nauczania, trzech części podręcznika odpowiednio dostosowanych do realizacji programu nauczania w klasie I, II i III, liceum ogólnokształcącego, trzech części poradnika dla nauczyciela ściśle skorelowanych z częściami podręcznika i odpowiednio dostosowanych do realizacji treści kształcenia w trzech latach cyklu szkolnego. Zdaniem autorów publikacje przygotowane dla uczniów i nauczycieli powinny umożliwić taką organizację procesu dydaktycznego, która zapewni bardzo dobre przygotowanie uczniów do egzaminu maturalnego z biologii. Wynika to z faktu, że: program nauczania uwzględnia wszystkie założenia podstawy programowej na ten etap kształcenia, trzy części podręcznika są dostosowane do rozkładu treści kształcenia określonej w programie nauczania i uwzględniają najnowszą wiedzę biologiczną, trzy części poradnika dla nauczyciela uwzględniają wskazówki metodyczno-merytoryczne ułatwiające odpowiednią organizację procesu dydaktycznego. Ten program nauczania jest publikacją, która oprócz typowych elementów programu nauczania, uwzględnia najnowszą wiedzę zarówno z zakresu metodyki nauczania biologii, jak i pomiaru dydaktycznego, co powinno ułatwić skuteczne prowadzenie procesu dydaktycznego oraz przyzwyczajanie uczniów do kryterialnego oceniania ich osiągnięć. Aby ułatwić nauczycielom przygotowanie uczniów do egzaminu maturalnego z biologii, autorzy cyklu przygotowali w programie nauczania zasady konstrukcji zadań egzaminacyjnych, w podręczniku przykłady tych zadań dla uczniów, a w poradniku propozycje zadań egzaminacyjnych do wykorzystania przez nauczyciela. 9

10 10 PROGRAM NAUCZANIA

11 Wprowadzenie Wprowadzenie Geneza programu Prezentowany program nauczania biologii powstał w związku z reformą polskiego systemu edukacji rozpoczętą 1 września 1999 roku. Istotnym elementem reformy, mającej na celu podniesienie poziomu wykształcenia społeczeństwa, wyrównanie szans edukacyjnych oraz zasadniczą poprawę jakości edukacji w Polsce, jest wprowadzenie nowej struktury szkolnictwa. W zreformowanej strukturze systemu szkolnego znajdują się: placówki wychowania przedszkolnego, sześcioletnie szkoły podstawowe, trzyletnie gimnazja, trzyletnie licea ogólnokształcące i profilowane, czteroletnie technika i szkoły zawodowe, szkoły policealne i szkoły wyższe. Nowe liceum ogólnokształcące, które rozpoczyna funkcjonowanie od 1 września 2002 roku jest szkołą, powstałą na podbudowie programowej gimnazjum. Założenia programowo-organizacyjne tej szkoły zostały przygotowane tak, aby jej absolwenci mogli podjąć pracę, kontynuować naukę w szkole policealnej lub, po zdaniu egzaminu maturalnego ubiegać się o przyjęcie na wybrany kierunek studiów. Ze względu na powyższe założenia, w liceum ogólnokształcącym kształcenie odbywa się w dwóch obszarach: kształcenie w zakresie podstawowym, kształcenie w zakresie rozszerzonym. Niniejszy program nauczania biologii przeznaczony do kształcenia w zakresie rozszerzonym został przygotowany dla uczniów, którzy zamierzają zdawać egzamin maturalny z biologii Ogólna charakterystyka programu Uczniowie liceum ogólnokształcącego, którzy przygotowują się do egzaminu maturalnego z biologii powinni mieć możliwość przyswojenia wiadomości i wykształcenia umiejętności w takim zakresie, aby sprostać standardom wymagań egzaminacyjnych z tego przedmiotu. Dlatego, program nauczania: 11

12 PROGRAM NAUCZANIA obejmuje wszystkie cele edukacyjne, cały zakres treści i wszystkie osiągnięcia określone dla biologii w Podstawie programowej kształcenia w profilach dla liceów profilowanych i Podstawie programowej kształcenia ogólnego dla liceów profilowanych; nawiązuje do wiadomości i umiejętności uczniów nabytych na lekcjach biologii w gimnazjum, odpowiednio je poszerzając i rozwijając; podkreśla praktyczny aspekt wiedzy biologicznej, jej użyteczność w rozwiązywaniu problemów życia codziennego; uwzględnia najnowsze osiągnięcia naukowe (aktualizuje wiedzę biologiczną prezentowaną w dotychczasowych programach nauczania biologii dla szkół średnich); umożliwia wdrażanie uczniów do samodzielnej pracy, doświadczalnego poznawania zjawisk biologicznych, poszukiwania informacji w różnych źródłach, krytycznej oceny faktów, uzasadniania opinii i sądów na temat zdrowia, ochrony przyrody i środowiska oraz wykorzystywania rezultatów współczesnych badań biologicznych dzięki zalecanym formom realizacji; umożliwia ćwiczenie technik udzielania odpowiedzi na polecenia w zadaniach egzaminacyjnych dzięki zalecanym formom ewaluacji osiągnięć uczniów. Podsumowując: nauczanie uczenie się biologii zgodnie z zaleceniami programu, przy korzystaniu z trzech części podręcznika Biologia daje szansę pełnego przygotowania młodzieży do egzaminu maturalnego Adresaci programu Adresatami programu są w jednakowym stopniu uczniowie i nauczyciele. Uczniowie rozpoczynający naukę w liceum ogólnokształcącym to 16-latkowie, którzy ukończyli gimnazjum. Wśród nich przypuszczalnie znajdą się tacy, którzy są zdecydowani kontynuować naukę w szkołach wyższych, lub tacy, którzy nie mają jeszcze sprecyzowanych planów na przyszłość. Z powyższych względów, program nauczania biologii zapewnia takie nauczanie-uczenie się tego przedmiotu, które zaspokoi oczekiwania różnych grup uczniów, tzn.: umożliwi opanowanie wiadomości i kształcenie umiejętności praktycznych, przydatnych w codziennym życiu, co jest szczególnie ważne dla tych, którzy zakończą edukację biologiczną na tym etapie nauki; może przyczynić się do pogłębienia zainteresowania tą dyscypliną naukową u uczniów, którzy, wstępując do liceum, nie dokonali jeszcze wyboru dalszej drogi kształcenia; umożliwi opanowanie wiedzy biologicznej i technik egzaminowania w takim zakresie, aby uczniowie bezproblemowo zdali egzamin maturalny z biologii. Nauczyciele biologii podejmujący pracę w liceum ogólnokształcącym powinni bardzo dokładnie przeanalizować założenia programowo-organizacyjne szkoły, aby uświadomić sobie jej specyfikę w porównaniu z dotychczas funkcjonującymi szkołami średni- 12

13 Wprowadzenie mi, a także określić relacje między kształceniem w zakresie podstawowym i rozszerzonym. Oprócz tego, są zobowiązani znać podstawę programową biologii w gimnazjum, aby ocenić poziom wiedzy biologicznej uczniów rozpoczynających naukę w liceum ogólnokształcącym. Pewną informacją o poziomie wiedzy uczniów będą wyniki egzaminu gimnazjalnego, które zostaną udostępnione szkołom. Niniejszy program znacznie ułatwi przygotowanie i realizację planu pracy dydaktyczno-wychowawczej w liceum ogólnokształcącym, ponieważ: określa zakres treści nauczania biologii w odniesieniu do podstawy programowej; proponuje tematyczny rozkład treści nauczania z uwzględnieniem celów i procedur osiągania celów nauczania; uwzględnia współczesną wiedzę z metodyki nauczania biologii; podaje propozycję wymagań wewnątrzszkolnych, w celu ułatwienia ewaluacji osiągnięć uczniów; prezentuje sposoby sprawdzania i oceniania osiągnięć uczniów zgodnie z zasadami pomiaru dydaktycznego Warunki realizacji programu Program nauczania biologii jest przygotowany do realizacji całej treści nauczania w ciągu minimum 7 godzin tygodniowo w cyklu kształcenia. Autorzy tego cyklu edukacyjnego są zdania, że nauczanie-uczenie się biologii kształcenie w zakresie rozszerzonym powinno rozpocząć się już w klasie pierwszej liceum ogólnokształcącego. Ze względu na to, najbardziej zasadny rozkład treści kształcenia z tego przedmiotu powinien być następujący: 3 godziny tygodniowo w klasie I na realizację zagadnień dotyczących budowy i przeglądu systematycznego organizmów; 3 godziny tygodniowo w klasie II na realizację zagadnień z zakresu fizjologii i genetyki; 2 godziny w klasie trzeciej (do końca marca) na realizację zagadnień z zakresu ewolucjonizmu i ekologii. Wskazane jest, aby licea ogólnokształcące miały pracownie biologiczne wyposażone w podstawowe pomoce dydaktyczne do nauczania i uczenia się biologii, takie jak: lupy, binokulary, mikroskopy świetlne; zielniki, preparaty makroskopowe roślin i zwierząt, zakonserwowane rośliny i drobne zwierzęta; szkielety zwierząt; preparaty z zakonserwowanymi narządami zwierząt; preparaty mikroskopowe bakterii, protistów, tkanek roślinnych i zwierzęcych, przekrojów przez wybrane narządy/organy zwierząt i roślin; plansze (tablice graficzne) ze schematami budowy anatomicznej i procesów życiowych organizmów; 13

14 PROGRAM NAUCZANIA foliogramy ze szczegółami budowy organizmów i fazogramy z etapami procesów metabolicznych oraz fizjologicznych; modele, np. szkieletu człowieka, budowy DNA, oka, ucha; podstawowy sprzęt laboratoryjny; sprzęt audiowizualny (rzutniki pisma, magnetowidy, komputery), filmy dotyczące procesów życiowych oraz z ekologii i ochrony przyrody, programy edukacyjne na płytach CD oraz DVD. Młodzież powinna mieć możliwość korzystania z biblioteki wyposażonej w książki biologiczne (np. atlasy, encyklopedie) oraz z internetu. Program nauczania tego przedmiotu powinni realizować nauczyciele z przygotowaniem pedagogicznym po studiach wyższych z zakresu biologii. 14

15 Cele nauczania Cele nauczania Kierunkowe cele nauczania biologii uzupe nione i uszczegó owione w stosunku do podstawy programowej We współczesnej dydaktyce wyróżnia się dwa poziomy celów nauczania: wiadomości (zapamiętanie i rozumienie), umiejętności (stosowanie wiadomości w sytuacjach typowych i problemowych). Aby cele kierunkowe były czytelne dla nauczyciela, sformułowano je bardziej szczegółowo niż w podstawie programowej oraz powiązano z głównymi zagadnieniami materiału nauczania. Formułując cele, kierowano się także założonymi efektami końcowymi, czyli osiągnięciami ucznia określonymi w podstawie programowej. Poziom I wiadomoêci W wyniku realizacji programu nauczania biologii uczeń powinien wykazać się wiadomościami dotyczącymi: zasad metodologii badań biologicznych; budowy chemicznej organizmów; organizacji komórki, budowy i funkcji organelli komórkowych; specjalizacji komórek tworzących tkanki roślinne i zwierzęce; zasad klasyfikowania organizmów; zróżnicowania świata organicznego; charakterystycznych cech budowy i biologii wirusów, bakterii, protistów, poszczególnych grup roślin, grzybów oraz zwierząt; procesów metabolicznych; procesów fizjologicznych; zasad dziedziczenia; zapisu i realizacji informacji genetycznej; koncepcji i mechanizmów ewolucji świata organicznego; zjawisk genetycznych w populacjach; pochodzenia i historii życia na Ziemi; funkcjonowania populacji, biocenoz i ekosystemów; rozmieszczenia organizmów na kuli ziemskiej; biotechnologii. 15

16 Poziom II umiej tnoêci PROGRAM NAUCZANIA W wyniku realizacji programu nauczania biologii uczeń powinien opanować umiejętności: określania związku między budową i funkcją: związków organicznych, organelli, komórek, tkanek, narządów oraz układów narządów; porównywania budowy i funkcji: związków organicznych, organelli, komórek, tkanek, narządów oraz układów narządów; wykazywania różnorodności świata organicznego; określania charakterystycznych cech budowy organizmów z poszczególnych jednostek systematycznych; klasyfikowania organizmów zgodnie z przyjętymi kryteriami; rozpoznawania (identyfikowania) organizmów z poszczególnych jednostek systematycznych; porównywania budowy i biologii organizmów; wykazywania zależności między organizmami a środowiskiem; wskazywania sposobów adaptacji organizmów do środowiska; wykazywania znaczenia gospodarczego organizmów z różnych jednostek systematycznych; wyjaśniania procesów przemiany materii i energii w komórce; analizowania procesów fizjologicznych ze zwróceniem uwagi na ich lokalizację, etapy i znaczenie w funkcjonowaniu organizmów; wykazywania zależności między procesami metabolicznymi i fizjologicznymi; przedstawiania sposobów współdziałania narządów w poszczególnych układach narządów oraz układów narządów w organizmach roślin i zwierząt; wskazywania sposobów koordynacji procesów życiowych; analizowania przyczyn nieprawidłowości w funkcjonowaniu organizmów; przedstawiania sposobów profilaktyki zdrowotnej; uzasadniania, że każdy organizm jest integralną całością; wyjaśniania procesów genetycznych na poziomie molekularnym i organizmalnym; analizowania uwarunkowań genetycznych niektórych chorób; wyjaśniania zjawiska zmienności genetycznej organizmów; prezentowania koncepcji dotyczących ewolucji świata organicznego; wykazywania zależności między organizmami; wyjaśniania zasad funkcjonowania biocenoz i ekosystemów; wykazywania zależności między człowiekiem a przyrodą i środowiskiem; wartościowania oddziaływań człowieka na przyrodę i środowisko; uzasadniania konieczności ochrony przyrody i środowiska; wykazywania roli biotechnologii w gospodarce i życiu człowieka; wyszukiwania informacji z różnych źródeł i ich wykorzystywania do wyjaśniania zjawisk i procesów biologicznych; krytycznej oceny informacji docierających z różnych źródeł; formułowania i uzasadniania własnych opinii i sądów; stosowania terminologii biologicznej; 16

17 Cele nauczania wartościowania działań dotyczących ważnych społecznie spraw zdrowia, środowiska i wykorzystania badań naukowych; projektowania doświadczeń, formułowania problemów badawczych i stawiania hipotez; przeprowadzania obserwacji i doświadczeń; analizowania wyników obserwacji i doświadczeń; rozwiązywania przykładowych zadań egzaminacyjnych Cele wychowawcze Biologia jest przedmiotem, który umożliwia realizację wielu ważnych celów wychowawczych. W wyniku realizacji programu nauczania biologii uczeń powinien: świadomie stosować zasady zdrowego trybu życia i profilaktyki zdrowotnej; przewidywać skutki stosowania używek (papierosów, alkoholu, narkotyków); doceniać rolę przyrody w życiu człowieka, być wrażliwym na jej piękno i rozumieć potrzebę zachowania różnorodności biologicznej; dbać o stan przyrody i środowiska; podejmować działania na rzecz ochrony przyrody i środowiska, skłaniać innych do takich działań; rozwijać zainteresowania przyrodnicze, aktywnie poznawać przyrodę poprzez obserwacje i doświadczenia; umieć krytycznie oceniać rolę człowieka w przyrodzie; odróżniać fakty i uznane teorie naukowe dotyczące problemów biologicznych od subiektywnych opinii i sądów. Pełna realizacja celów nauczania będzie możliwa, jeżeli szkoła spełni zadania uwzględnione w podstawie programowej, czyli umożliwi uczniom: wzbogacenie wiedzy i umiejętności z uwzględnieniem ich dalszej drogi edukacyjnej, zapoznanie się z metodami właściwej obserwacji, analizy, prezentacji i interpretacji badań biologicznych, korzystanie z różnych źródeł informacji, projektowanie doświadczeń biologicznych. 17

18 PROGRAM NAUCZANIA 3. Materia nauczania 3.1. Analiza podstawy programowej pod kàtem doboru materia u nauczania do programu Autorzy przygotowując materiał nauczania do programu biologii w liceum ogólnokształcącym kształcenie w zakresie rozszerzonym wyszli z założenia, że należy: nawiązać do treści nauczania zawartych w podstawie programowej dla gimnazjum, ustalić logiczny układ treści nauczania i uszczegółowić materiał nauczania określony w podstawie programowej biologii. Z powyższych względów treść nauczania w tym programie została podzielona na 10 działów, odpowiednio nawiązujących do podstawy programowej. Układ działów nauczania przedstawiono w poniższej tabeli. Tytu dzia u Odniesienie do Podstawy programowej kszta cenia w profilach dla liceów profilowanych Komórka: Komórka podstawowa jednostka podstawo- życia: wa jednost- chemiczne podstawy życia: ka życia pierwiastki, wiązania i związki organiczne o kluczowym znaczeniu dla organizmów, organizacja komórki. Genetyka: cykl komórkowy i chromosomy, mitoza i mejoza. Różnorod- Różnorodność życia na Ziemi: ność orga- klasyfikowanie organizmów, nizmów przegląd poszczególnych grup: na Ziemi wirusy i bakterie, protisty, grzyby, rośliny, zwierzęta. Przemiany Energia i życie: materii enzymy i reakcje zachodzące i energii w komórce, w komórce metabolizm: szlaki metaboliczne, katabolizm i anabolizm, Odniesienie do Podstawy programowej kszta cenia ogólnego dla liceów profilowanych Elementy genetyki budowa DNA. 18

19 Materia nauczania Tytu dzia u Odniesienie do Podstawy programowej kszta cenia w profilach dla liceów profilowanych Odniesienie do Podstawy programowej kszta cenia ogólnego dla liceów profilowanych tlenowa produkcja ATP (mitochondria, oddychanie komórkowe), beztlenowa produkcja ATP (fermentacja, kwas mlekowy), fotosynteza. Genetyka: zapis i realizacja informacji genetycznej (DNA, kod Elementy genetyki: genetyczny, transkrypcja kod genetyczny, gen, synteza i biosynteza białka, definicja białek, genu, mutacje). mutacje i czynniki mutogenne. Fizjologia Różnorodność życia na Ziemi: Organizm człowieka jako zwierząt podstawowe czynności życiowe zintegrowana całość i jego z elemen- zwierząt: odżywianie, oddychanie, prawidłowe funkcjonowanie: tami fizjo- transport, wydalanie, koordynacja, główne funkcje organizmu logii czło- rozmnażanie. i struktury anatomiczne wieka odpowiedzialne za wypełnianie tych funkcji; wzajemne oddziaływanie układów i homeostaza parametrów ustrojowych, (np. stała temperatura ciała, stały skład płynów ustrojowych, np. stężenia glukozy we krwi, stałe ciśnienie krwi); mózg, jako główny ośrodek kontrolno-integracyjny organizmu; zmysły, neuroprzekaźniki, plastyczność działania mózgu (rozwój, uczenie się, pamięć), stres, emocje i ich zaburzenia, osobowość; układ odpornościowy i jego znaczenie dla zdrowia człowieka, antygeny, przeciwciała, cytokiny, szczepienia ochronne, alergie, przeszczepy, zaburzenia odporności; układ mięśniowy i jego znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania ciała, typy mięśni, prawidłowy rozwój umięśnienia, predyspozycje do ćwiczeń fizycznych, prozdrowotne znaczenie aktywności fizycznej, szkodliwość dopingu; 19

20 PROGRAM NAUCZANIA Tytu dzia u Odniesienie do Podstawy programowej kszta cenia w profilach dla liceów profilowanych Odniesienie do Podstawy programowej kszta cenia ogólnego dla liceów profilowanych rozmnażanie się człowieka, poczęcie, rozwój zarodka i płodu, poród, rozwój noworodka; czynniki chorobowe: wirusy, bakterie (antybiotyki), pasożyty, trucizny; choroba nowotworowa, onkogeneza i onkoprofilaktyka; choroby układu krwionośnego, miażdżyca, nadciśnienie, zawał, profilaktyka chorób, krążeniowych. Odżywianie się człowieka: budowa i funkcja układu pokarmowego człowieka; główne składniki pokarmowe i ich źródła (białka, cukry, tłuszcze); dieta pełno- i niepełnowartościowa; aminokwasy egzogenne; zawartość energetyczna pokarmu, potrzeby energetyczne organizmu, koszty energetyczne wybranych form aktywności fizycznej, otyłość, anoreksja, bulimia; witaminy, mikroelementy i ich źródła Fizjologia Różnorodność życia na Ziemi: roślin podstawowe czynności życiowe roślin: odżywianie, oddychanie, transport, koordynacja, rozmnażanie. Genetyka Genetyka: Elementy genetyki: podstawy dziedziczności (reguły genom człowieka, Mendla, dziedziczenie płci, choroby dziedziczne i diagnoszależność między genotypem tyka molekularna w medycynie. a fenotypem). Ewolucja Ewolucja: Elementy ekologii i ochrony życia koncepcja i dowody ewolucji, me- środowiska: na Ziemi chanizmy ewolucji; Karol Darwin ewolucja i różnorodność bioloi teoria doboru naturalnego, ro- giczna (genetyczna, gatunkowa dzaje zmienności, i ekosystemów), pochodzenie zjawiska genetyczne w populacjach, człowieka, znaczenie różno- powstawanie gatunków, rodności biologicznej dla podstawowe prawidłowości ewolucji, człowieka. pochodzenie i historia życia na Ziemi, antropogeneza. 20

Uczenie się biologii wymaga dobrej organizacji pracy Sposoby odżywiania się organizmów

Uczenie się biologii wymaga dobrej organizacji pracy Sposoby odżywiania się organizmów Temat Uczenie się biologii wymaga dobrej organizacji pracy Sposoby odżywiania się Sposoby oddychania Sposoby rozmnażania się Bakterie a wirusy Protisty Glony przedstawiciele trzech królestw Wymagania na

Bardziej szczegółowo

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data 1. Struktura organizmu i funkcje, jakim ona służy ( komórki,

Bardziej szczegółowo

3 3.Tkanki roślinne-twórcze klasyfikacja tkanek na twórcze i stałe charakterystyka tkanek twórczych

3 3.Tkanki roślinne-twórcze klasyfikacja tkanek na twórcze i stałe charakterystyka tkanek twórczych Biologia- kl. 3 TŻ1, 3TŻ-2, 3 TA Numer Temat Zakres treści lekcji 1 1.Rośliny pierwotnie wodne cechy królestwa roślin formy organizacji budowy roślin pierwotnie wodnych sposoby rozmnażania się roślin pierwotnie

Bardziej szczegółowo

KONKURS BIOLOGICZNY GIMNAZJUM ETAP I JEDNOŚĆ I RÓŻNORODNOŚĆ ORGANIZMÓW. WIADOMOŚCI:

KONKURS BIOLOGICZNY GIMNAZJUM ETAP I JEDNOŚĆ I RÓŻNORODNOŚĆ ORGANIZMÓW. WIADOMOŚCI: KONKURS BIOLOGICZNY GIMNAZJUM ETAP I JEDNOŚĆ I RÓŻNORODNOŚĆ ORGANIZMÓW. WIADOMOŚCI: 1. Szczeble organizacji materii żywej (komórki, tkanki roślinne i zwierzęce, narządy i układy narządów). 2. Budowa chemiczna

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne Z BIOLOGII W KLASIE I GIMNAZJUM Program nauczania biologii w gimnazjum PULS ŻYCIA autor: Anna Zdziennicka Program realizowany przy pomocy

Bardziej szczegółowo

Wiadomości i umiejętności ucznia na poszczególne stopnie szkolne.

Wiadomości i umiejętności ucznia na poszczególne stopnie szkolne. WYMAGANIA EDUKACYJNE - BIOLOGIA - KLASA PIERWSZA DZIAŁY : I. BIOLOGIA NAUKA O ŻYCIU II. JEDNOŚĆ I ROŻNORODNOŚĆ ORGANIZMÓW III.BAKTERIE A WIRUSY. ORGANIZMY BEZTKANKOWE Wiadomości i umiejętności ucznia na

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii w klasie 1 Poziom wymagań konieczny podstawowy rozszerzający dopełniający Uczeń:

Wymagania edukacyjne z biologii w klasie 1 Poziom wymagań konieczny podstawowy rozszerzający dopełniający Uczeń: Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii w klasie 1 Poziom wymagań konieczny podstawowy rozszerzający dopełniający Uczeń: Uczeń: potrafi korzystać

Bardziej szczegółowo

Zakres materiału nauczania biologii dla 3-letniego liceum ogólnokształcącego- klasy stacjonarne i zaoczne SEMESTR IV

Zakres materiału nauczania biologii dla 3-letniego liceum ogólnokształcącego- klasy stacjonarne i zaoczne SEMESTR IV Zakres materiału nauczania biologii dla 3-letniego liceum ogólnokształcącego- klasy stacjonarne i zaoczne Zakres rozszerzony Obowiązujący podręcznik: Biologia na czasie 1, Biologia na czasie 2, Podręczniki

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Temat konieczny( 2) podstawowy (3) rozszerzający(4) Opracowała mgr Agnieszka Para dopełniający(5)

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum Poziom wymagań ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Anny Zdziennickiej Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka 2. Komórkowa

Bardziej szczegółowo

Wymagania z biologii nauczanej dwujęzycznie dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia

Wymagania z biologii nauczanej dwujęzycznie dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Wymagania z biologii nauczanej dwujęzycznie dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Wymagania w zakresie opanowania materiału w języku angielskim zakładają znajomość podstawowego

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne z biologii w klasie I.

Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne z biologii w klasie I. Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne z biologii w klasie I. Stopień dopuszczający: określa przedmiot badań biologii jako nauki. podaje przykłady dziedzin biologii, wymienia źródła wiedzy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia I. Biologia nauka o życiu Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Dział Temat Poziom wymagań dopuszczający Poziom wymagań dostateczny Poziom

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii klasa I gimnazjum

Wymagania edukacyjne z biologii klasa I gimnazjum Wymagania edukacyjne z biologii klasa I gimnazjum rozróżnia elementy przyrody żywej i nieożywionej wymienia czynniki niezbędne do życia wskazuje źródła wiedzy biologicznej określa, jakiego sprzętu można

Bardziej szczegółowo

- Potrafi korzystać z poszczególnych źródeł wiedzy. - Podaje funkcje poszczególnych organelli - Wykonuje proste preparaty mikroskopowe

- Potrafi korzystać z poszczególnych źródeł wiedzy. - Podaje funkcje poszczególnych organelli - Wykonuje proste preparaty mikroskopowe Dział programu WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA KLASY I BIOLOGIA semestr 1 Lp. Temat Poziom wymagań na ocenę dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry 1. To jest biologia. Uczeń: - Określa przedmiot badań biologii

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII KLASA I

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII KLASA I WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII KLASA I WYMAGANIA PODSTAWOWE. UCZEŃ: WYMAGANIA PONADPODSTAWOWE. UCZEŃ: Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Dział I. BIOLOGIA NAUKA O ŻYCIU

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania

Przedmiotowy System Oceniania rozróżnia elementy przyrody żywej i nieożywionej wymienia czynniki niezbędne do życia wskazuje źródła wiedzy biologicznej określa, jakiego sprzętu można użyć do danej obserwacji przedstawia etapy obserwacji

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Rozkład materiału z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Rozkład materiału z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu Temat lekcji i materiał nauczania Wymagania podstawowe (na

Bardziej szczegółowo

Podstawowy Ocena: dostateczny. Uczeń: potrafi korzystać z poszczególnych źródeł wiedzy podaje przykłady dziedzin biologii

Podstawowy Ocena: dostateczny. Uczeń: potrafi korzystać z poszczególnych źródeł wiedzy podaje przykłady dziedzin biologii Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I a i I b Gimnazjum w Mogilanach oparte na programie nauczania biologii Puls życia I Nowa Era z uwzględnieniem podstawy programowej Nauczyciel biologii: Barbara

Bardziej szczegółowo

Biologia Kalendarz przygotowaƒ do matury 2007

Biologia Kalendarz przygotowaƒ do matury 2007 Biologia Kalendarz przygotowaƒ do matury 2007 imi i nazwisko zakres podstawowy (wersja dla ucznia) wykonane Tyg. Dzia Tematy Zadania 2.10 1 6.10 Przygotowanie do pracy zapoznanie si z informacjami na temat

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Poziom wymagań konieczny podstawowy

Bardziej szczegółowo

Poziom wymagań edukacyjnych dla klasy 1/ biologia

Poziom wymagań edukacyjnych dla klasy 1/ biologia Poziom wymagań edukacyjnych dla klasy 1/ biologia Temat lekcji treści nauczania 1. Organizacja pracy na lekcji biologii w kl. I. Zasady BHP w czasie zajęć. Poziom wymagań Konieczny Podstawowy Rozszerzający

Bardziej szczegółowo

Wynikowy plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wynikowy plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Wynikowy plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa nny Zdziennickiej ział programu Materiał nauczania L.g. Wymagania podstawowe uczeń poprawnie:

Bardziej szczegółowo

BIOLOGIA - GIMNAZJUM

BIOLOGIA - GIMNAZJUM KRYTERIA WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH BIOLOGIA - GIMNAZJUM Sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów. Biologia nauka o życiu określa przedmiot badań biologii jako nauki wymienia cechy organizmów żywych

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia do egzaminu z biologii w zakresie rozszerzonym. Klasa II i III. Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych

Zagadnienia do egzaminu z biologii w zakresie rozszerzonym. Klasa II i III. Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych Zagadnienia do egzaminu z biologii w zakresie rozszerzonym Klasa II i III 1. Metodyka badań biologicznych. Obserwacje mikroskopowe. 2. Związki nieorganiczne 3. Budowa i znaczenie węglowodanów 4. Budowa

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z biologii dla kl. 1 b, 1c, 1e

Przedmiotowy system oceniania z biologii dla kl. 1 b, 1c, 1e Przedmiotowy system oceniania z biologii dla kl. 1 b, 1c, 1e Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca Biologia nauka o życiu Jedność CIU rozróżnia elementy przyrody

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne dla klasy I gimnazjum. przedmiot: biologia

Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne dla klasy I gimnazjum. przedmiot: biologia Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne dla klasy I gimnazjum przedmiot: biologia oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej 1 godzina tygodniowo Plan wynikowy

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału z biologii do klasy III.

Rozkład materiału z biologii do klasy III. Rozkład materiału z biologii do klasy III. L.p. Temat lekcji Treści programowe Uwagi 1. Nauka o funkcjonowaniu przyrody. 2. Genetyka nauka o dziedziczności i zmienności. -poziomy różnorodności biologicznej:

Bardziej szczegółowo

wewn trzne homeostaza

wewn trzne homeostaza start 31.10 27.10 26 9. owtórzenie poj ç, z którymi by y problemy, przy wykorzystaniu indeksu ademecum maturalnego. Rozwój cz owieka 8. Rozwiàzanie zadaƒ z zeszytu çwiczeƒ Biologia 1. Zakres podstawowy,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WOJEWÓDZKIEGO KONKURSU BIOLOGICZNEGO DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM NA ROK SZKOLNY

REGULAMIN WOJEWÓDZKIEGO KONKURSU BIOLOGICZNEGO DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM NA ROK SZKOLNY REGULAMIN REGULAMIN WOJEWÓDZKIEGO KONKURSU BIOLOGICZNEGO DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM NA ROK SZKOLNY 2011/2012 KURATORIUM OŚWIATY POZNAŃ 2011 I. Wstęp 1. Niniejszy regulamin Wojewódzkiego Konkursu Biologicznego

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Rozkład materiału nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej I. Biologia nauka o życiu 1. Biologia jako nauka biologia jako nauka wybrane dziedziny biologii główne źródła Informacji biologicznej poziomy organizacji życia - metodologia badań naukowych poznanie zakresu

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE BIOLOGIA - KLASA I

WYMAGANIA PROGRAMOWE BIOLOGIA - KLASA I WYMAGANIA PROGRAMOWE BIOLOGIA - KLASA I PROGRAM: A. Czubaj i K. Spalik (red.) Biologia. Program nauczania w liceum ogólnokształcącym. (kształcenie w zakresie rozszerzonym). DKOS-4015-36/02 I. KOMÓRKA:

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z biologii

Przedmiotowy system oceniania z biologii Przedmiotowy system oceniania z biologii Kryteria oceniania z biologii zgodnie z WSO Zespołu Szkół w Augustowie 1.Ustala się następujące wymagania i kryteria na poszczególne stopnie: a) celujący Na ocenę

Bardziej szczegółowo

Wymagania na poszczególne stopnie szkolne z BIOLOGII dla klasy I Gimnazjum do programu ŚWIAT BIOLOGII. Poziom wymagań podstawowych ocena dostateczna

Wymagania na poszczególne stopnie szkolne z BIOLOGII dla klasy I Gimnazjum do programu ŚWIAT BIOLOGII. Poziom wymagań podstawowych ocena dostateczna Wymagania na poszczególne stopnie szkolne z BIOLOGII dla klasy I Gimnazjum do programu ŚWIAT BIOLOGII Temat lekcji Poziom wymagań koniecznych ocena dopuszczająca Poziom wymagań podstawowych ocena dostateczna

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ PRZYRODNICZYCH Z BIOLOGII DLA UCZNIÓW I UCZENNIC KLAS II III GIMNAZJUM

PROGRAM ZAJĘĆ PRZYRODNICZYCH Z BIOLOGII DLA UCZNIÓW I UCZENNIC KLAS II III GIMNAZJUM PROGRAM ZAJĘĆ PRZYRODNICZYCH Z BIOLOGII DLA UCZNIÓW I UCZENNIC KLAS II III GIMNAZJUM POZIOM ROZSZERZONY REALIZOWANY W RAMACH PROJEKTU: NOWA JAKOŚĆ EDUKACJI W PYSKOWICACH PRIORYTET IX ROZWÓJ WYKSZTAŁCENIA

Bardziej szczegółowo

II. ZAKRES WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI WYMAGANY NA POSZCZEGÓLNYCH ETAPACH KONKURSU

II. ZAKRES WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI WYMAGANY NA POSZCZEGÓLNYCH ETAPACH KONKURSU KONKURSY PRZEDMIOTOWE MKO DLA UCZNIÓW WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 Program merytoryczny konkursu z biologii dla uczniów gimnazjów I. CELE KONKURSU 1. Rozbudzanie ciekawości poznawczej

Bardziej szczegółowo

Komentarz do matury z biologii rozszerzonej 2015

Komentarz do matury z biologii rozszerzonej 2015 Komentarz do matury z biologii rozszerzonej 2015 Zad. 1 dotyczyło analizy drzewa filogenetycznego i danych zamieszczonych w tabeli. Na zajęciach analizowaliśmy drzewka filogenetyczne ustalając np. stopień

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS 1 Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil kształcenia: Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: Forma studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Wynikowy plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum

Wynikowy plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum Wynikowy plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum Dział programu Numer i temat lekcji Wymagania podstawowe uczeń poprawnie: Wymagania ponadpodstawowe uczeń poprawnie: I. Biologia nauka o życiu 1-2

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH

DZIENNIK ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH DZIENNIK ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH REALIZOWANYCH W RAMACH PROGRAMU ROZWOJOWEGO SZKOŁY w projekcie Dolnośląska szkoła liderem projakościowych zmian w polskim systemie edukacji Priorytet IX Rozwój wykształcenia

Bardziej szczegółowo

10.10 6.10. Komórka i zachodzàce w niej procesy. Najprostsze formy ycia. w komórce

10.10 6.10. Komórka i zachodzàce w niej procesy. Najprostsze formy ycia. w komórce start Wra liwoêç roêlin fitohormony ransport substancji u roêlin RoÊliny okrytonasienne 17.10 13.10 28 Botanika RoÊliny nagonasienne RoÊliny zarodnikowe z dominujàcym sporofitem RoÊliny zarodnikowe z dominujàcym

Bardziej szczegółowo

NZ.1.3 PROFIL KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNY TYP PRZEDMIOTU obligatoryjny Forma studiów

NZ.1.3 PROFIL KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNY TYP PRZEDMIOTU obligatoryjny Forma studiów Tabela. Metryka przedmiotu programowego- cele i efekty kształcenia POZIOM KSZTAŁCENIA POZIOM VI/ STUDIA I STOPNIA NR PRZEDMIOTU W PROGRAMIE NZ..3 PROFIL KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNY TYP PRZEDMIOTU obligatoryjny

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia do sprawdzianu powtórzeniowego z biologii dla klasy II

Zagadnienia do sprawdzianu powtórzeniowego z biologii dla klasy II Zagadnienia do sprawdzianu powtórzeniowego z biologii dla klasy II 1. Podaje funkcje poszczególnych elementów układu pokarmowego i rozpoznaje te części na schemacie. Przedstawia miejsce i produkty trawienia.

Bardziej szczegółowo

Rozkład treści nauczania.

Rozkład treści nauczania. Rozkład treści. Numer Dział I. BIOLOGIA NAUKA O ŻYCIU 1. Biologia jako nauka 1. Przejawy życia. Cechy istot żywych. 2. Potrzeby życiowe organizmów. 3. Biologia jako nauka o życiu. Dyscypliny biologii.

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć z biologii

Tematyka zajęć z biologii Tematyka zajęć z biologii klasy: I Lp. Temat zajęć Zakres treści 1 Zapoznanie z przedmiotowym systemem oceniania, wymaganiami edukacyjnymi i podstawą programową Podstawowe zagadnienia materiału nauczania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WOJEWÓDZKIEGO KONKURSU BIOLOGICZNEGO DLA MŁODZIEŻY GIMNAZJALNEJ W ROKU SZKOLNYM 2007/2008

REGULAMIN WOJEWÓDZKIEGO KONKURSU BIOLOGICZNEGO DLA MŁODZIEŻY GIMNAZJALNEJ W ROKU SZKOLNYM 2007/2008 REGULAMIN WOJEWÓDZKIEGO KONKURSU BIOLOGICZNEGO DLA MŁODZIEŻY GIMNAZJALNEJ W ROKU SZKOLNYM 2007/2008 I. ZAŁOŻENIA OGÓLNE I CELE KONKURSU Konkurs przeznaczony jest dla uczniów gimnazjów. Organizatorem konkursu

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia i ochrona przyrody

Zagrożenia i ochrona przyrody Wymagania podstawowe Uczeń: Wymagania ponadpodstawowe Uczeń: Zagrożenia i ochrona przyrody wskazuje zagrożenia atmosfery powstałe w wyniku działalności człowieka, omawia wpływ zanieczyszczeń atmosfery

Bardziej szczegółowo

wymienia jednostki klasyfikacji biologicznej określa, czym jest odżywianie wymienia podstawowe sposoby odżywiania się cudzożywny organizmów

wymienia jednostki klasyfikacji biologicznej określa, czym jest odżywianie wymienia podstawowe sposoby odżywiania się cudzożywny organizmów Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Poziom wymagań Dział programu Temat Dopuszczający Dostateczny Dobry

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII DLA UCZNIÓW KLASY II GIMNAZJUM WYMAGANIA PODSTAWOWE UCZEŃ:

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII DLA UCZNIÓW KLASY II GIMNAZJUM WYMAGANIA PODSTAWOWE UCZEŃ: WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII DLA UCZNIÓW KLASY II GIMNAZJUM WYMAGANIA PODSTAWOWE 1. Wymienia dziedziny biologii zajmujące się budową i funkcjonowaniem człowieka 2. Wskazuje komórkę jako element budulcowy

Bardziej szczegółowo

IV etap edukacyjny BIOLOGIA / PRZYRODA. III etap edukacyjny BIOLOGIA

IV etap edukacyjny BIOLOGIA / PRZYRODA. III etap edukacyjny BIOLOGIA Iwona Majcher (PDB) III etap edukacyjny BIOLOGIA IV etap edukacyjny BIOLOGIA / PRZYRODA Wychowanie przedszkolne Edukacja wczesnoszkolna EDUKACJA PRZYRODNICZA / II etap edukacyjny: klasy IV-VI PRZYRODA

Bardziej szczegółowo

Czy uczymy, że sarna nie jest żoną jelenia?

Czy uczymy, że sarna nie jest żoną jelenia? Czy uczymy, że sarna nie jest żoną jelenia? Dr inż. Krzysztof Klimaszewski Warszawa, 10.09.2014 r. Projekt "O bioróżnorodności dla przyszłości - czyli jak uczyć, że sarna nie jest żoną jelenia" korzysta

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii

Wymagania edukacyjne z biologii Wymagania edukacyjne z biologii Wymagania edukacyjne obejmują trzy obszary I - Korzystanie z informacji II - Tworzenie informacji III - Wiadomości i rozumienie I KORZYSTANIE Z INFORMACJI Uczeń: 1) Odczytuje

Bardziej szczegółowo

ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra Dział VII. EKOLOGIA NAUKA O ŚRODOWISKU

ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra Dział VII. EKOLOGIA NAUKA O ŚRODOWISKU Dział VII. EKOLOGIA NAUKA O ŚRODOWISKU wyróżnia elementy żywe i nieożywione w obserwowanym ekosystemie oblicza zagęszczenie wybranej rośliny na badanym terenie określa znaczenie wiedzy ekologicznej w życiu

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Bardziej szczegółowo

Historia informacji genetycznej. Jak ewolucja tworzy nową informację (z ma ą dygresją).

Historia informacji genetycznej. Jak ewolucja tworzy nową informację (z ma ą dygresją). Historia informacji genetycznej. Jak ewolucja tworzy nową informację (z ma ą dygresją). Czym jest życie? metabolizm + informacja (replikacja) 2 Cząsteczki organiczne mog y powstać w atmosferze pierwotnej

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 3

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 3 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. FIZJOLOGIA ZWIERZĄT ANIMAL PHYSIOLOGY Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator Dr Waldemar Szaroma Zespół dydaktyczny Dr hab. Grzegorz Formicki, Prof. UP Dr Agnieszka Greń Dr

Bardziej szczegółowo

FAKULTETY I TURA BIOLOGIA. Wykaz treści, które musisz znać na zakończenie Gimnazjum. Wszystkie były omawiane na lekcjach.

FAKULTETY I TURA BIOLOGIA. Wykaz treści, które musisz znać na zakończenie Gimnazjum. Wszystkie były omawiane na lekcjach. Nauczyciel prowadzący: Małgorzata Marzec (biologia MM) sala 28 FAKULTETY I TURA BIOLOGIA Wykaz treści, które musisz znać na zakończenie Gimnazjum. Wszystkie były omawiane na lekcjach. II. Budowa i funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

Uczeń potrafi. Dział Rozdział Temat lekcji

Uczeń potrafi. Dział Rozdział Temat lekcji Plan wynikowy z biologii- zakres podstawowy, dla klasy III LO i III i IV Technikum LO im.ks. Jerzego Popiełuszki oraz Technikum w Suchowoli Nauczyciel: Katarzyna Kotiuk Nr programu: DKOS-4015-5/02 Dział

Bardziej szczegółowo

I. Biologia- nauka o życiu. Budowa komórki.

I. Biologia- nauka o życiu. Budowa komórki. I. Biologia- nauka o życiu. Budowa komórki. Zaznacz prawidłową definicję komórki. A. jednostka budulcowa tylko bakterii i pierwotniaków B. podstawowa jednostka budulcowa i funkcjonalna wszystkich organizmów

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II D i E gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II D i E gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II D i E gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Stopień celujący może otrzymać uczeń, który opanował treści dopełniające.

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z Biologii

Przedmiotowy System Oceniania z Biologii Przedmiotowy System Oceniania z Biologii 1. Uczniowie oceniani są według sześciostopowej skali ocen. Szczegółowe wymagania na poszczególne oceny dla klasy I, II, III są do wglądu w bibliotece szkolnej.

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Dietetyka studia pierwszego stopnia profil praktyczny

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Dietetyka studia pierwszego stopnia profil praktyczny Symbol kierunkowych efektów kształcenia l K_W01 K_W02 K_W03 K_W04 K_W05 K_W06 K_W07 K_W08 Efekty kształcenia dla kierunku studiów Dietetyka studia pierwszego stopnia profil praktyczny WIEDZA Zna budowę,

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Łódzki Wydział Biologii i Ochrony Środowiska. Program kształcenia. STUDIA PODYPLOMOWE Specjalność Biologia

Uniwersytet Łódzki Wydział Biologii i Ochrony Środowiska. Program kształcenia. STUDIA PODYPLOMOWE Specjalność Biologia Uniwersytet Łódzki Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Program kształcenia STUDIA PODYPLOMOWE Specjalność Biologia Łódź, 2012 1. Nazwa: Studia podyplomowe Specjalność Biologia 2. Zwięzły opis kierunku

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE-BIOLOGIA - KLASA III

WYMAGANIA EDUKACYJNE-BIOLOGIA - KLASA III WYMAGANIA EDUKACYJNE-BIOLOGIA - KLASA III DZIAŁY : I. BIOLOGIA NAUKA O ŻYCIU II. JEDNOŚĆ I ROŻNORODNOŚĆ ORGANIZMÓW III.BAKTERIE A WIRUSY. ORGANIZMY BEZTKANKOWE Wiadomości i umiejętności ucznia na poszczególne

Bardziej szczegółowo

Wykaz Ebook dostępnych w bibliotece WSNoZ zakupionych w 2012 r.

Wykaz Ebook dostępnych w bibliotece WSNoZ zakupionych w 2012 r. Wykaz Ebook dostępnych w bibliotece WSNoZ zakupionych w 2012 r. 1. Refleksoterapia stóp. Porady lekarza rodzinnego 2. Refleksoterapia. Stopy, uszy. Encyklopedia zdrowia 3. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie

Bardziej szczegółowo

Wymagania niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z biologii w klasie 1:

Wymagania niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z biologii w klasie 1: Wymagania niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z biologii w klasie 1: Biologia nauka o życiu podaje przykłady dziedzin biologii, wymienia źródła wiedzy biologicznej

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne/ plan wynikowy z biologii dla klasy I gimnazjum Puls Życia (2godz./tyg. )

Wymagania edukacyjne/ plan wynikowy z biologii dla klasy I gimnazjum Puls Życia (2godz./tyg. ) II. Jedność i różnorodność I. Biologia nauka o życiu Dział Temat Biologia jako nauka (III.4, V.1) Wymagania edukacyjne/ plan wynikowy z biologii dla klasy I gimnazjum Puls Życia (2godz./tyg. ) wymagania

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1 KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Biologiczne podstawy człowieka. 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja 3.

Załącznik Nr 1 KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Biologiczne podstawy człowieka. 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja 3. Załącznik Nr 1 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Biologiczne podstawy człowieka 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja 3. POZIOM STUDIÓW: I 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I/I 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 3 6. LICZBA

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I Ocena niedostateczna: Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I uczeń nie opanował podstawowych wiadomości i umiejętności na ocenę dopuszczającą nie skorzystał z możliwości poprawy ocen niedostatecznych

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012 Kierunek studiów: Matematyka Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy Ia,b,c,d gimnazjum

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy Ia,b,c,d gimnazjum Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy Ia,b,c,d gimnazjum Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Poziom wymagań konieczny podstawowy rozszerzający dopełniający potrafi

Bardziej szczegółowo

AUTORSKI PROGRAM ZAJĘĆ FAKULTATYWNYCH Z BIOLOGII MATURA NA SZÓSTKĘ

AUTORSKI PROGRAM ZAJĘĆ FAKULTATYWNYCH Z BIOLOGII MATURA NA SZÓSTKĘ AUTORSKI PROGRAM ZAJĘĆ FAKULTATYWNYCH Z BIOLOGII MATURA NA SZÓSTKĘ Opracowany przez ElŜbietę Imgrunt nauczyciela biologii Zespołu Szkół im. Wł. St. Reymonta w Małaszewiczach WSTĘP Program ten ma na celu

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Kryteria na poszczególne oceny

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I (okres I) gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I (okres I) gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu Biologia nauka o życiu Tematyka Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I (okres I) gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z biologii w ZSOMS w Białymstoku

Przedmiotowy system oceniania z biologii w ZSOMS w Białymstoku Przedmiotowy system oceniania z biologii w ZSOMS w Białymstoku System oceniania jest zgodny z Rozporządzeniem MEN z dnia 30.04.07 w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów

Bardziej szczegółowo

Ogólne wymagania edukacyjne z biologii w Gimnazjum im. bł. E. Grzymały na poszczególne oceny szkolne

Ogólne wymagania edukacyjne z biologii w Gimnazjum im. bł. E. Grzymały na poszczególne oceny szkolne Ogólne wymagania edukacyjne z biologii w Gimnazjum im. bł. E. Grzymały na poszczególne oceny szkolne Uczeń otrzyma ocenę celującą, jeżeli: opanuje w pełnym zakresie wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. BIOCHEMIA BIOCHEMISTRY Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Prof. dr hab. Maria Filek Zespół dydaktyczny dr Anna Barbasz dr Elżbieta Rudolphi-Skórska dr Apolonia Sieprawska

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 1. Zapoznanie z PSO, wymaganiami edukacyjnymi i strukturą egzaminu zewnętrznego. 2. Problematyka żywienia w Polsce i na świecie. -wymienia

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Łódzki, Instytut Biochemii

Uniwersytet Łódzki, Instytut Biochemii Życie jest procesem chemicznym. Jego podstawą są dwa rodzaje cząsteczek kwasy nukleinowe, jako nośniki informacji oraz białka, które tę informację wyrażają w postaci struktury i funkcji komórek. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1959/press.html?print=1

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Poziom wymagań konieczny podstawowy

Bardziej szczegółowo

REALIZACJA ŚCIEŻKI EKOLOGICZNEJ

REALIZACJA ŚCIEŻKI EKOLOGICZNEJ II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA WE WŁOCŁAWKU REALIZACJA ŚCIEŻKI EKOLOGICZNEJ Koordynator ścieżki dr Wojciech Górecki Szczegółowe cele kształcenia i wychowania dla ścieżki ekologicznej

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ LEKARSKI II. Poziom i forma studiów. Osoba odpowiedzialna (imię, nazwisko, email, nr tel. służbowego) Rodzaj zajęć i liczba godzin

WYDZIAŁ LEKARSKI II. Poziom i forma studiów. Osoba odpowiedzialna (imię, nazwisko, email, nr tel. służbowego) Rodzaj zajęć i liczba godzin WYDZIAŁ LEKARSKI II Nazwa kierunku Nazwa przedmiotu Jednostka realizująca Rodzaj przedmiotu Obszar nauczania Cel kształcenia Biotechnologia, specjalność Biotechnologia medyczna Poziom i forma studiów I

Bardziej szczegółowo

Program studiów podyplomowych OPIS OGÓLNY STUDIÓW

Program studiów podyplomowych OPIS OGÓLNY STUDIÓW Program studiów podyplomowych STUDIA PODYPLOMOWE DLA NAUCZYCIELI KWALIFIKUJĄCE DO NAUCZANIA PRZEDMIOTU PRZYRODA W SZKOLE PODSTAWOWEJ OPIS OGÓLNY STUDIÓW Wydział/Jednostka prowadząca studia podyplomowe

Bardziej szczegółowo

Ocena / poziom nauczania. Dostateczny (3) Poziom podstawowy

Ocena / poziom nauczania. Dostateczny (3) Poziom podstawowy WYMAGANIA/KRYTERIA NA OCENY SZKOLNE Z BIOLOGII DLA KLASY 1 GIMNAZJUM Prowadzący: MARTA KISIEL Rok szkolny 2015/2016 Program Puls Życia (Wyd. Nowa Era) Lp. 1. Zapoznanie z WO, PSO i wymaganiami edukacyjnymi

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE GIMNAZJUM NR 2 W RYCZOWIE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z BIOLOGII w klasie III gimnazjum str. 1 WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE

Bardziej szczegółowo

Klasa 1 Dział programowy : Biologia- nauka o życiu

Klasa 1 Dział programowy : Biologia- nauka o życiu Klasa 1 Dział programowy : Biologia- nauka o życiu dopuszczającą (K) Wymagania podstawowe na ocenę: dostateczną (P) 1 Zapoznanie z programem nauczania Rozumie konieczność przestrzegania zasad BH na lekcjach

Bardziej szczegółowo

PRZYRODA W SZKOLE PONADGIMNAZJALNEJ. Podstawa programowa w szkole ponadgimnazjalnej przyroda.

PRZYRODA W SZKOLE PONADGIMNAZJALNEJ. Podstawa programowa w szkole ponadgimnazjalnej przyroda. Podstawa programowa w szkole ponadgimnazjalnej przyroda. Podstawa prawna Rozporządzenie Ministra edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz

Bardziej szczegółowo

Lp. Temat Poziom wymagań konieczny (K) podstawowy (P) rozszerzający (R) dopełniający (D) 1 Metodyka badań

Lp. Temat Poziom wymagań konieczny (K) podstawowy (P) rozszerzający (R) dopełniający (D) 1 Metodyka badań WYMAGANIA EDUKACYJNE zakres rozszerzony Dział programu Badania przyrodnicz e Lp. Temat Poziom wymagań konieczny (K) podstawowy (P) rozszerzający (R) dopełniający (D) 1 Metodyka badań biologicznych 2 Obserwacje

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Biologia z ochroną i kształtowaniem środowiska

KARTA KURSU. Biologia z ochroną i kształtowaniem środowiska KARTA KURSU Biologia z ochroną i kształtowaniem środowiska.. (nazwa specjalności) Nazwa Nazwa w j. ang. Ekofizjologia zwierząt Ecophysiology of Animals Kod Punktacja ECTS* 1 Koordynator Dr hab. Grzegorz

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Biotechnology in Environmental Protection. Kod Punktacja ECTS* 1

KARTA KURSU. Biotechnology in Environmental Protection. Kod Punktacja ECTS* 1 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Biotechnologia w ochronie środowiska Biotechnology in Environmental Protection Kod Punktacja ECTS* 1 Koordynator Prof. dr hab. Maria Wędzony Zespół dydaktyczny: Prof.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II A,B,C gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II A,B,C gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II A,B,C gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Stopień celujący może otrzymać uczeń, który opanował treści dopełniające.

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania biologia

Przedmiotowy system oceniania biologia Przedmiotowy system oceniania biologia Przedmiotowy system oceniania z biologii w gimnazjum opracowany w oparciu o: Podstawę programową. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół im. Lotników Polsk w Płocicznie-Tartak. Przedmiotowy system oceniania z biologii dla klasy I gimnazjum

Zespół Szkół im. Lotników Polsk w Płocicznie-Tartak. Przedmiotowy system oceniania z biologii dla klasy I gimnazjum Zespół Szkół im. Lotników Polsk w Płocicznie-Tartak Przedmiotowy system oceniania z biologii dla klasy I gimnazjum I. Podstawa prawna do opracowania Przedmiotowego Systemu Oceniania 1. Rozporządzenie MEN

Bardziej szczegółowo