Program nauczania w liceum ogólnokszta càcym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Program nauczania w liceum ogólnokszta càcym"

Transkrypt

1 Cele nauczania Andrzej Czubaj, Janina Grzegorek, Andrzej Jerzmanowski, Rafa Skoczylas, Krzysztof Spalik, Krystyna Skwar o-soƒta, Jolanta Sotowska-Brochocka, Krzysztof Staroƒ, Tomasz Umiƒski Program nauczania w liceum ogólnokszta càcym KSZTA CENIE W ZAKRESIE ROZSZERZONYM Program nauczania dopuszczony do u ytku szkolnego przez ministra w aêciwego do spraw oêwiaty i wychowania na podstawie recenzji dr. Jacka Bieleckiego, mgr Urszuli Dàbrowskiej i mgr Joanny Szymaƒskiej i wpisany do wykazu programów dla liceum ogólnokszta càcego kszta cenie w zakresie rozszerzonym. Numer dopuszczenia: DKOS /02 Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Spó ka Akcyjna 1

2 SPIS TREÂCI Podstawa programowa kszta cenia ogólnego dla liceów profilowanych... 3 Podstawa programowa kszta cenia w profilach dla liceów profilowanych... 5 Informacje o Autorach... 7 Od Autorów Wprowadzenie Geneza programu Ogólna charakterystyka programu Adresaci programu Warunki realizacji programu Cele nauczania Kierunkowe cele nauczania biologii uzupe nione i uszczegó owione w stosunku do podstawy programowej Cele wychowawcze Materia nauczania Analiza podstawy programowej pod kàtem doboru materia u nauczania do programu Tematy lekcji z zakresem materia u nauczania Ramowy plan nauczania biologii w trzech latach ciàgu dydaktycznego Procedury osiàgania celów Zalecane strategie i metody nauczania biologii Zalecane formy organizacyjne Standard kszta cenia Standardy wymagaƒ w uj ciu operacyjnym Przyk adowe techniki kontroli osiàgni ç uczniów Przyk adowe narz dzia sprawdzania i oceniania osiàgni ç uczniów Propozycje wewnàtrzszkolnych procedur sprawdzania i oceniania osiàgni ç uczniów

3 Podstawa programowa PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA CENIA OGÓLNEGO DLA LICEÓW PROFILOWANYCH (Dziennik Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej Nr 61 Warszawa, dnia 19 czerwca 2001 r.) BIOLOGIA Za àcznik nr 4 Cele edukacyjne 1. Pog bianie rozumienia podstaw dzia- ania w asnego organizmu w stosunku do poziomu gimnazjalnego. 2. Kszta towanie podstawy odpowiedzialnoêci za zdrowie swoje i innych. 3. Rozumienie zale noêci istniejàcych w Êrodowisku przyrodniczym. 4. Rozumienie zale noêci cz owieka od Êrodowiska i wp ywu cz owieka na Êrodowisko. 5. Rozumienie potrzeby zachowania bioró norodnoêci. Zadania szko y 1. Umo liwienie uczniom zrozumienia zasad funkcjonowania w asnego organizmu. 2. Rozwijanie poczucia odpowiedzialnoêci za dzia ania podejmowane w najbli szym Êrodowisku. TreÊci nauczania 1. Organizm cz owieka jako zintegrowana ca oêç i prawid owe jego funkcjonowanie: 1) g ówne funkcje organizmu i struktury anatomiczne odpowiedzialne za wype nianie tych funcji, 2) wzajemne oddzia ywanie uk adów i homeostaza parametrów ustrojowych, np. sta a temperatura cia a, sta y sk ad p ynów ustrojowych (np. st enie glukozy we krwi, sta e ciênienie krwi), 3) mózg jako g ówny oêrodek kontrolno-integracyjny organizmu: zmys y, neuroprzekaêniki, plastycznoêç dzia- ania mózgu (rozwój, uczenie si, pami ç), stres, emocje i ich zaburzenia, osobowoêç, 4) uk ad odpornoêciowy i jego znaczenie dla zdrowia cz owieka, antygeny, przeciwcia a, cytokiny, szczepienia ochronne, alergie, przeszczepy, zaburzenia odpornoêci, 5) uk ad mi Êniowy i jego znaczenie dla prawid owego funkcjonowania cia- a, typy mi Êni, prawid owy rozwój umi Ênienia, predyspozycje do çwiczeƒ fizycznych, prozdrowotne znaczenie aktywnoêci fizycznej, szkodliwoêç dopingu, 6) rozwój cz owieka: pocz cie, rozwój zarodka i p odu, poród, rozwój noworodka, 7) czynniki chorobowe: wirusy, bakterie (antybiotyki), paso yty, trucizny, 8) choroba nowotworowa, onkogeneza i onkoprofilaktyka, 9) choroby uk adu krwionoênego,mia d yca, nadciênienie, zawa, profilaktyka chorób krà eniowych. 2. Od ywianie si cz owieka: 1) budowa i funkcja uk adu pokarmowego cz owieka, 2) g ówne sk adniki pokarmowe i ich êród a (bia ka, cukry, t uszcze), 3) dieta pe no- i niepe nowartoêciowa, aminokwasy egzogenne, witaminy, mikroelementy i ich êród a, 4) aminokwasy egzogenne, 5) zawartoêç energetyczna pokarmu, potrzeby energetyczne organizmu, koszty energetyczne wybranych form 3

4 Podstawa programowa aktywnoêci fizycznej, oty oêç, anoreksja i bulimia, 6) witaminy, mikroelementy i ich êród a. 3. Elementy genetyki: 1) budowa DNA, kod genetyczny, gen, synteza bia ek, genom cz owieka, 2) mutacje i czynniki mutagenne, 3) choroby dziedziczne i diagnostyka molekularna w medycynie, 4) zasady in ynierii genetycznej, zastosowanie biotechnologii. 4. Elementy ekologii i ochrony Êrodowiska: 1) ewolucja i ró norodnoêç biologiczna (genetyczna, gatunkowa i ekosystemów), pochodzenie cz owieka, znaczenie ró norodnoêci biologicznej dla cz owieka, 2) czynniki kszta tujàce ró norodnoêç biologicznà i sprzyjajàce jej utrzymywaniu si (ró norodnoêç siedlisk, zale noêci mi dzygatunkowe), 3) nowoczesne formy uprawy roêlin i nowe odmiany zwierzàt hodowlanych, korzyêci i zagro enia z punktu widzenia Êrodowiska i zdrowia (np. roêliny i zwierz ta transgeniczne). Osiàgni cia 1. ZnajomoÊç funkcji fizjologicznych ró nych uk adów organizmu ludzkiego. 2. Rozpoznawania zagro eƒ dla zdrowia cz owieka i znajomoêç zasad dzia ania na rzecz w asnego zdrowia. 3. Rozumienie zasad dziedziczenia; dostrzeganie korzyêci i zagro eƒ wynikajàcych z post pów w genetyce. 4. ZnajomoÊç przyczyn aktualnego Êrodowiska w skali lokalnej, krajowej, Êwiatowej oraz sposobów przeciwdzia ania niekorzystnym zmianom. 5. ÂwiadomoÊç wartoêci ró norodnoêci biologicznej. 4

5 Podstawa programowa Za àcznik nr 7 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA CENIA W PROFILACH DLA LICEÓW PROFILOWANYCH PROFIL PROAKADEMICKI (Dziennik Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej Nr 61 Warszawa, dnia 19 czerwca 2001 r.) BIOLOGIA Cele edukacyjne 1. Poznanie zale noêci w funkcjonowaniu organizmów ywych na ró nych poziomach organizacji. 2. Poznanie teorii i praw biologicznych. 3. Poznanie przyk adowych metod badawczych i stosowanych w biologii. 4. Integracja wiedzy z ró nych dziedzin do wyjaêniania zjawisk biologicznych. 5. Rozumienie znaczenia nowoczesnych kierunków biologii dla post pu w biotechnologii i medycynie. 6. Uzyskanie ÊwiadomoÊci zagro eƒ cywilizacyjnych wynikajàcych z dzia alnoêci cz owieka. Zadania szko y 1. Wzbogacenie wiedzy i umiej tnoêci uczniów z uwzgl dnieniem ich dalszej drogi edukacyjnej. 2. Umo liwienie uczniom zapoznania si z metodami prawid owej obserwacji, analizy, prezentacji i interpretacji wyników badaƒ biologicznych. 3. Umo liwienie uczniom korzystania z ró nych êróde informacji do rozwiàzywania problemów biologicznych. 4. Umo liwienie uczniom projektowania doêwiadczeƒ biologicznych. TreÊci nauczania 1. Komórka podstawowa jednostka ycia: 1) chemiczne podstawy ycia: pierwiastki, wiàzania i zwiàzki organiczne o kluczowym znaczeniu dla organizmów, 2) organizacja komórki. 2. Energia i ycie: 1) enzymy i reakcje zachodzàce w komórce, 2) metabolizm: szlaki metaboliczne, katabolizm i anabolizm, 3) tlenowa produkcja ATP (mitochondria, oddychanie komórkowe), 4) beztlenowa produkcja ATP (fermentacja, kwas mlekowy), 5) fotosynteza. 3. Ró norodnoêç ycia na Ziemi: 1) klasyfikowanie organizmów, 2) przeglàd ró nych grup systematycznych: wirusy i bakterie, protisty, grzyby, roêliny, zwierz ta, 3) podstawowe czynnoêci yciowe ro- Êlin i zwierzàt: od ywianie, oddychanie, transport, wydalanie, koordynacja, rozmna anie. 4. Genetyka: 1) cykl komórkowy i chromosomy, 2) mitoza i mejoza, 3) podstawy dziedzicznoêci (regu y Mendla, dziedziczenie p ci, zale noêç mi dzy genotypem a fenotypem), 4) zapis i realizacja informacji genetycznej (DNA, kod genetyczny, transkrypcja i biosynteza bia ka, definicja genu, mutacje), 5) in ynieria genetyczna i sekwencjonowanie genomów. 5. Ewolucja: 1) koncepcja i dowody ewolucji, 2) mechanizmy ewolucji; Karol Darwin i teoria doboru naturalnego, rodzaje zmiennoêci, 3) zjawiska genetyczne w populacjach, 5

6 Podstawa programowa 4) powstawanie gatunków, 5) podstawowe prawid owoêci ewolucji, 6) pochodzenie i historia ycia na Ziemi, 7) antropogeneza. 6. Ekologia i biogeografia: 1) podstawowe poj cia i koncepcje ekologii, 2) zale noêci mi dzygatunkowe, 3) làdowe i wodne strefy ycia, 4) krà enie materii i przep yw energii w ekosystemie. 7. Biologia stosowana: 1) biotechnologia w przemyêle, rolnictwie i ochronie Êrodowiska, 2) biotechnologia oparta na modyfikacjach DNA, 3) problemy etyczne zwiàzane ze stosowaniem nowoczesnych biotechnologii. Osiàgni cia 1. ZnajomoÊç budowy i procesów yciowych u przedstawicieli ró nych grup systematycznych roêlin i zwierzàt. 2. Umiej tnoêç wyjaêniania zwiàzków mi dzy strukturà a funkcjà na ró nych poziomach organizacji ywych organizmów. 3. Postrzeganie funkcjonowania organizmu jako zintegrowanego uk adu. 4. Umiej tnoêç analizowania zale noêci mi dzy Êrodowiskiem yciowym organizmów a ich budowà i funkcjonowaniem. 5. Umiej tnoêç wyjaêniania zjwisk: zmiennoêci, dziedziczenia i ewolucji oraz zwiàzków zachodzàcych mi dzy nimi. 6. Umiej tnoêç analizowania zmian zachodzàcych w Êrodowisku, oceniania ich skutków oraz odnajdywania sposobów naprawy szkód. 7. Pos ugiwanie si terminologià biologicznà. 8. Umiej tnoêç prowadzenia obserwacji i eksperymentów z zastosowaniem metod poznania naukowego. 9. Umiej tnoêç wykorzystywania ró nych êróde wiedzy do wyjaêniania zjawisk i procesów biologicznych oraz formu owania i uzasadniania w asnych opinii. 6

7 Informacja o Autorach Informacje o Autorach dr ANDRZEJ CZUBAJ Jest adiunktem w Instytucie Zoologii UW. Kieruje Pracownią Mikroskopii Elektronowej. Zajmuje się biologią komórki i histologią porównawczą zwierząt. Jest autorem licznych prac naukowych, podręczników szkolnych i akademickich. mgr JANINA GRZEGOREK Jest kierownikiem Wydziału Sprawdzianów i Egzaminów Szkolnych w Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Warszawie. Wiele lat uczyła biologii w Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie. Była członkiem Ogólnopolskiej Grupy Biologów Programu Nowa Matura, odpowiedzialnej za wdrożenie nowej formuły egzaminu maturalnego z biologii. Jest autorką podręczników szkolnych i zbiorów zadań z biologii. prof. hr hab. ANDRZEJ JERZMANOWSKI Jest profesorem na Wydziale Biologii UW i w Instytucie Biochemii i Biofizyki PAN w Warszawie oraz badaczem międzynarodowym w Howard Hughes Medical Institute w USA. Kieruje Pracownią Biologii Molekularnej Roślin. Jest autorem wielu prac naukowych z dziedziny biologii molekularnej i genetyki roślin. Jest autorem i współautorem podręczników akademickich i szkolnych, książek popularnonaukowych oraz artykułów na tematy związane ze współczesną biologią. W 1995 roku otrzymał Nagrodę im. Hugo Steinhausa za książkę Geny i ludzie uznaną za najlepszą polską książkę popularnonaukową (WSiP, Warszawa 1994). Jest członkiem Rady Programowej w Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w Warszawie. dr RAFAŁ SKOCZYLAS Jest adiunktem w Instytucie Zoologii Wydziału Biologii UW. W Zakładzie Fizjologii Zwierząt Kręgowych zajmuje się fizjologią porównawczą zwierząt, głównie płazów i gadów. Jest autorem wielu prac naukowych, książek popularnonaukowych i artykułów. prof. dr hab. KRYSTYNA SKWARŁO-SOŃTA Jest profesorem na Wydziale Biologii UW. W Zakładzie Fizjologii Zwierząt Kręgowych Instytutu Zoologii zajmuje się fizjologią porównawczą zwierząt, głównie neuroimmunologią i regulacją hormonalną. Jest autorką wielu prac naukowych, książek popularnonaukowych i artykułów. 7

8 PROGRAM NAUCZANIA Jest wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika, członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, oraz Neuroimmunological Society. Jest także Prodziekanem Wydziału Biologii UW. prof. dr hab. JOLANTA SOTOWSKA-BROCHOCKA Jest profesorem na Wydziale Biologii UW oraz kierownikiem Zakładu Fizjologii Zwierząt Kręgowych Instytutu Zoologii. Zajmuje się fizjologią porównawczą zwierząt, głównie neuroendokrynologią. Jest autorką wielu prac naukowych, książek popularnonaukowych i artykułów. Jest wiceprezesem Warszawskiego Oddziału Towarzystwa Biologii Rozrodu, a także członkiem Komitetu Głównego Olimpiady Biologicznej. dr KRZYSZTOF SPALIK Jest adiunktem w Instytucie Botaniki UW. Specjalizuje się w ekologii i systematyce roślin. Prowadzi zajęcia z botaniki i metod edukacji przyrodniczej dla studentów oraz nauczycieli. Jest autorem licznych prac naukowych i popularnonaukowych oraz współautorem podręczników szkolnych. Jest Redaktorem Naczelnym czasopisma dla nauczycieli Biologia w Szkole. prof. dr hab. KRZYSZTOF STAROŃ Jest profesorem Wydziału Biologii UW. Kieruje Zakładem Biologii Molekularnej. Jest autorem wielu prac naukowych z dziedziny biochemii i biologii molekularnej, podręczników akademickich, szkolnych i książek popularnonaukowych. prof. dr hab. TOMASZ UMIŃSKI Jest profesorem Wydziału Biologii UW. Zajmuje się zoologią. Jest autorem wielu prac naukowych, podręczników szkolnych, książek popularnonaukowych i artykułów. Jego książka Ekologia, środowisko, przyroda. Podręcznik dla szkół średnich (WSiP, Warszawa 1995) została dwukrotnie nagrodzona: w 1995 roku Wyróżnieniem w Konkursie Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek na Najładniejszą Książkę Roku i w 1996 roku Nagrodą II stopnia Ministra Ochrony Środowiska, Gospodarki Wodnej, Geologii, Leśnictwa i Ochrony Przyrody. Jest konsultantem zoologicznym polskiej edycji National Geographic. 8

9 Od autorów Od Autorów Cykl edukacyjny Biologia. Kształcenie w zakresie rozszerzonym składa się z: programu nauczania, trzech części podręcznika odpowiednio dostosowanych do realizacji programu nauczania w klasie I, II i III, liceum ogólnokształcącego, trzech części poradnika dla nauczyciela ściśle skorelowanych z częściami podręcznika i odpowiednio dostosowanych do realizacji treści kształcenia w trzech latach cyklu szkolnego. Zdaniem autorów publikacje przygotowane dla uczniów i nauczycieli powinny umożliwić taką organizację procesu dydaktycznego, która zapewni bardzo dobre przygotowanie uczniów do egzaminu maturalnego z biologii. Wynika to z faktu, że: program nauczania uwzględnia wszystkie założenia podstawy programowej na ten etap kształcenia, trzy części podręcznika są dostosowane do rozkładu treści kształcenia określonej w programie nauczania i uwzględniają najnowszą wiedzę biologiczną, trzy części poradnika dla nauczyciela uwzględniają wskazówki metodyczno-merytoryczne ułatwiające odpowiednią organizację procesu dydaktycznego. Ten program nauczania jest publikacją, która oprócz typowych elementów programu nauczania, uwzględnia najnowszą wiedzę zarówno z zakresu metodyki nauczania biologii, jak i pomiaru dydaktycznego, co powinno ułatwić skuteczne prowadzenie procesu dydaktycznego oraz przyzwyczajanie uczniów do kryterialnego oceniania ich osiągnięć. Aby ułatwić nauczycielom przygotowanie uczniów do egzaminu maturalnego z biologii, autorzy cyklu przygotowali w programie nauczania zasady konstrukcji zadań egzaminacyjnych, w podręczniku przykłady tych zadań dla uczniów, a w poradniku propozycje zadań egzaminacyjnych do wykorzystania przez nauczyciela. 9

10 10 PROGRAM NAUCZANIA

11 Wprowadzenie Wprowadzenie Geneza programu Prezentowany program nauczania biologii powstał w związku z reformą polskiego systemu edukacji rozpoczętą 1 września 1999 roku. Istotnym elementem reformy, mającej na celu podniesienie poziomu wykształcenia społeczeństwa, wyrównanie szans edukacyjnych oraz zasadniczą poprawę jakości edukacji w Polsce, jest wprowadzenie nowej struktury szkolnictwa. W zreformowanej strukturze systemu szkolnego znajdują się: placówki wychowania przedszkolnego, sześcioletnie szkoły podstawowe, trzyletnie gimnazja, trzyletnie licea ogólnokształcące i profilowane, czteroletnie technika i szkoły zawodowe, szkoły policealne i szkoły wyższe. Nowe liceum ogólnokształcące, które rozpoczyna funkcjonowanie od 1 września 2002 roku jest szkołą, powstałą na podbudowie programowej gimnazjum. Założenia programowo-organizacyjne tej szkoły zostały przygotowane tak, aby jej absolwenci mogli podjąć pracę, kontynuować naukę w szkole policealnej lub, po zdaniu egzaminu maturalnego ubiegać się o przyjęcie na wybrany kierunek studiów. Ze względu na powyższe założenia, w liceum ogólnokształcącym kształcenie odbywa się w dwóch obszarach: kształcenie w zakresie podstawowym, kształcenie w zakresie rozszerzonym. Niniejszy program nauczania biologii przeznaczony do kształcenia w zakresie rozszerzonym został przygotowany dla uczniów, którzy zamierzają zdawać egzamin maturalny z biologii Ogólna charakterystyka programu Uczniowie liceum ogólnokształcącego, którzy przygotowują się do egzaminu maturalnego z biologii powinni mieć możliwość przyswojenia wiadomości i wykształcenia umiejętności w takim zakresie, aby sprostać standardom wymagań egzaminacyjnych z tego przedmiotu. Dlatego, program nauczania: 11

12 PROGRAM NAUCZANIA obejmuje wszystkie cele edukacyjne, cały zakres treści i wszystkie osiągnięcia określone dla biologii w Podstawie programowej kształcenia w profilach dla liceów profilowanych i Podstawie programowej kształcenia ogólnego dla liceów profilowanych; nawiązuje do wiadomości i umiejętności uczniów nabytych na lekcjach biologii w gimnazjum, odpowiednio je poszerzając i rozwijając; podkreśla praktyczny aspekt wiedzy biologicznej, jej użyteczność w rozwiązywaniu problemów życia codziennego; uwzględnia najnowsze osiągnięcia naukowe (aktualizuje wiedzę biologiczną prezentowaną w dotychczasowych programach nauczania biologii dla szkół średnich); umożliwia wdrażanie uczniów do samodzielnej pracy, doświadczalnego poznawania zjawisk biologicznych, poszukiwania informacji w różnych źródłach, krytycznej oceny faktów, uzasadniania opinii i sądów na temat zdrowia, ochrony przyrody i środowiska oraz wykorzystywania rezultatów współczesnych badań biologicznych dzięki zalecanym formom realizacji; umożliwia ćwiczenie technik udzielania odpowiedzi na polecenia w zadaniach egzaminacyjnych dzięki zalecanym formom ewaluacji osiągnięć uczniów. Podsumowując: nauczanie uczenie się biologii zgodnie z zaleceniami programu, przy korzystaniu z trzech części podręcznika Biologia daje szansę pełnego przygotowania młodzieży do egzaminu maturalnego Adresaci programu Adresatami programu są w jednakowym stopniu uczniowie i nauczyciele. Uczniowie rozpoczynający naukę w liceum ogólnokształcącym to 16-latkowie, którzy ukończyli gimnazjum. Wśród nich przypuszczalnie znajdą się tacy, którzy są zdecydowani kontynuować naukę w szkołach wyższych, lub tacy, którzy nie mają jeszcze sprecyzowanych planów na przyszłość. Z powyższych względów, program nauczania biologii zapewnia takie nauczanie-uczenie się tego przedmiotu, które zaspokoi oczekiwania różnych grup uczniów, tzn.: umożliwi opanowanie wiadomości i kształcenie umiejętności praktycznych, przydatnych w codziennym życiu, co jest szczególnie ważne dla tych, którzy zakończą edukację biologiczną na tym etapie nauki; może przyczynić się do pogłębienia zainteresowania tą dyscypliną naukową u uczniów, którzy, wstępując do liceum, nie dokonali jeszcze wyboru dalszej drogi kształcenia; umożliwi opanowanie wiedzy biologicznej i technik egzaminowania w takim zakresie, aby uczniowie bezproblemowo zdali egzamin maturalny z biologii. Nauczyciele biologii podejmujący pracę w liceum ogólnokształcącym powinni bardzo dokładnie przeanalizować założenia programowo-organizacyjne szkoły, aby uświadomić sobie jej specyfikę w porównaniu z dotychczas funkcjonującymi szkołami średni- 12

13 Wprowadzenie mi, a także określić relacje między kształceniem w zakresie podstawowym i rozszerzonym. Oprócz tego, są zobowiązani znać podstawę programową biologii w gimnazjum, aby ocenić poziom wiedzy biologicznej uczniów rozpoczynających naukę w liceum ogólnokształcącym. Pewną informacją o poziomie wiedzy uczniów będą wyniki egzaminu gimnazjalnego, które zostaną udostępnione szkołom. Niniejszy program znacznie ułatwi przygotowanie i realizację planu pracy dydaktyczno-wychowawczej w liceum ogólnokształcącym, ponieważ: określa zakres treści nauczania biologii w odniesieniu do podstawy programowej; proponuje tematyczny rozkład treści nauczania z uwzględnieniem celów i procedur osiągania celów nauczania; uwzględnia współczesną wiedzę z metodyki nauczania biologii; podaje propozycję wymagań wewnątrzszkolnych, w celu ułatwienia ewaluacji osiągnięć uczniów; prezentuje sposoby sprawdzania i oceniania osiągnięć uczniów zgodnie z zasadami pomiaru dydaktycznego Warunki realizacji programu Program nauczania biologii jest przygotowany do realizacji całej treści nauczania w ciągu minimum 7 godzin tygodniowo w cyklu kształcenia. Autorzy tego cyklu edukacyjnego są zdania, że nauczanie-uczenie się biologii kształcenie w zakresie rozszerzonym powinno rozpocząć się już w klasie pierwszej liceum ogólnokształcącego. Ze względu na to, najbardziej zasadny rozkład treści kształcenia z tego przedmiotu powinien być następujący: 3 godziny tygodniowo w klasie I na realizację zagadnień dotyczących budowy i przeglądu systematycznego organizmów; 3 godziny tygodniowo w klasie II na realizację zagadnień z zakresu fizjologii i genetyki; 2 godziny w klasie trzeciej (do końca marca) na realizację zagadnień z zakresu ewolucjonizmu i ekologii. Wskazane jest, aby licea ogólnokształcące miały pracownie biologiczne wyposażone w podstawowe pomoce dydaktyczne do nauczania i uczenia się biologii, takie jak: lupy, binokulary, mikroskopy świetlne; zielniki, preparaty makroskopowe roślin i zwierząt, zakonserwowane rośliny i drobne zwierzęta; szkielety zwierząt; preparaty z zakonserwowanymi narządami zwierząt; preparaty mikroskopowe bakterii, protistów, tkanek roślinnych i zwierzęcych, przekrojów przez wybrane narządy/organy zwierząt i roślin; plansze (tablice graficzne) ze schematami budowy anatomicznej i procesów życiowych organizmów; 13

14 PROGRAM NAUCZANIA foliogramy ze szczegółami budowy organizmów i fazogramy z etapami procesów metabolicznych oraz fizjologicznych; modele, np. szkieletu człowieka, budowy DNA, oka, ucha; podstawowy sprzęt laboratoryjny; sprzęt audiowizualny (rzutniki pisma, magnetowidy, komputery), filmy dotyczące procesów życiowych oraz z ekologii i ochrony przyrody, programy edukacyjne na płytach CD oraz DVD. Młodzież powinna mieć możliwość korzystania z biblioteki wyposażonej w książki biologiczne (np. atlasy, encyklopedie) oraz z internetu. Program nauczania tego przedmiotu powinni realizować nauczyciele z przygotowaniem pedagogicznym po studiach wyższych z zakresu biologii. 14

15 Cele nauczania Cele nauczania Kierunkowe cele nauczania biologii uzupe nione i uszczegó owione w stosunku do podstawy programowej We współczesnej dydaktyce wyróżnia się dwa poziomy celów nauczania: wiadomości (zapamiętanie i rozumienie), umiejętności (stosowanie wiadomości w sytuacjach typowych i problemowych). Aby cele kierunkowe były czytelne dla nauczyciela, sformułowano je bardziej szczegółowo niż w podstawie programowej oraz powiązano z głównymi zagadnieniami materiału nauczania. Formułując cele, kierowano się także założonymi efektami końcowymi, czyli osiągnięciami ucznia określonymi w podstawie programowej. Poziom I wiadomoêci W wyniku realizacji programu nauczania biologii uczeń powinien wykazać się wiadomościami dotyczącymi: zasad metodologii badań biologicznych; budowy chemicznej organizmów; organizacji komórki, budowy i funkcji organelli komórkowych; specjalizacji komórek tworzących tkanki roślinne i zwierzęce; zasad klasyfikowania organizmów; zróżnicowania świata organicznego; charakterystycznych cech budowy i biologii wirusów, bakterii, protistów, poszczególnych grup roślin, grzybów oraz zwierząt; procesów metabolicznych; procesów fizjologicznych; zasad dziedziczenia; zapisu i realizacji informacji genetycznej; koncepcji i mechanizmów ewolucji świata organicznego; zjawisk genetycznych w populacjach; pochodzenia i historii życia na Ziemi; funkcjonowania populacji, biocenoz i ekosystemów; rozmieszczenia organizmów na kuli ziemskiej; biotechnologii. 15

16 Poziom II umiej tnoêci PROGRAM NAUCZANIA W wyniku realizacji programu nauczania biologii uczeń powinien opanować umiejętności: określania związku między budową i funkcją: związków organicznych, organelli, komórek, tkanek, narządów oraz układów narządów; porównywania budowy i funkcji: związków organicznych, organelli, komórek, tkanek, narządów oraz układów narządów; wykazywania różnorodności świata organicznego; określania charakterystycznych cech budowy organizmów z poszczególnych jednostek systematycznych; klasyfikowania organizmów zgodnie z przyjętymi kryteriami; rozpoznawania (identyfikowania) organizmów z poszczególnych jednostek systematycznych; porównywania budowy i biologii organizmów; wykazywania zależności między organizmami a środowiskiem; wskazywania sposobów adaptacji organizmów do środowiska; wykazywania znaczenia gospodarczego organizmów z różnych jednostek systematycznych; wyjaśniania procesów przemiany materii i energii w komórce; analizowania procesów fizjologicznych ze zwróceniem uwagi na ich lokalizację, etapy i znaczenie w funkcjonowaniu organizmów; wykazywania zależności między procesami metabolicznymi i fizjologicznymi; przedstawiania sposobów współdziałania narządów w poszczególnych układach narządów oraz układów narządów w organizmach roślin i zwierząt; wskazywania sposobów koordynacji procesów życiowych; analizowania przyczyn nieprawidłowości w funkcjonowaniu organizmów; przedstawiania sposobów profilaktyki zdrowotnej; uzasadniania, że każdy organizm jest integralną całością; wyjaśniania procesów genetycznych na poziomie molekularnym i organizmalnym; analizowania uwarunkowań genetycznych niektórych chorób; wyjaśniania zjawiska zmienności genetycznej organizmów; prezentowania koncepcji dotyczących ewolucji świata organicznego; wykazywania zależności między organizmami; wyjaśniania zasad funkcjonowania biocenoz i ekosystemów; wykazywania zależności między człowiekiem a przyrodą i środowiskiem; wartościowania oddziaływań człowieka na przyrodę i środowisko; uzasadniania konieczności ochrony przyrody i środowiska; wykazywania roli biotechnologii w gospodarce i życiu człowieka; wyszukiwania informacji z różnych źródeł i ich wykorzystywania do wyjaśniania zjawisk i procesów biologicznych; krytycznej oceny informacji docierających z różnych źródeł; formułowania i uzasadniania własnych opinii i sądów; stosowania terminologii biologicznej; 16

17 Cele nauczania wartościowania działań dotyczących ważnych społecznie spraw zdrowia, środowiska i wykorzystania badań naukowych; projektowania doświadczeń, formułowania problemów badawczych i stawiania hipotez; przeprowadzania obserwacji i doświadczeń; analizowania wyników obserwacji i doświadczeń; rozwiązywania przykładowych zadań egzaminacyjnych Cele wychowawcze Biologia jest przedmiotem, który umożliwia realizację wielu ważnych celów wychowawczych. W wyniku realizacji programu nauczania biologii uczeń powinien: świadomie stosować zasady zdrowego trybu życia i profilaktyki zdrowotnej; przewidywać skutki stosowania używek (papierosów, alkoholu, narkotyków); doceniać rolę przyrody w życiu człowieka, być wrażliwym na jej piękno i rozumieć potrzebę zachowania różnorodności biologicznej; dbać o stan przyrody i środowiska; podejmować działania na rzecz ochrony przyrody i środowiska, skłaniać innych do takich działań; rozwijać zainteresowania przyrodnicze, aktywnie poznawać przyrodę poprzez obserwacje i doświadczenia; umieć krytycznie oceniać rolę człowieka w przyrodzie; odróżniać fakty i uznane teorie naukowe dotyczące problemów biologicznych od subiektywnych opinii i sądów. Pełna realizacja celów nauczania będzie możliwa, jeżeli szkoła spełni zadania uwzględnione w podstawie programowej, czyli umożliwi uczniom: wzbogacenie wiedzy i umiejętności z uwzględnieniem ich dalszej drogi edukacyjnej, zapoznanie się z metodami właściwej obserwacji, analizy, prezentacji i interpretacji badań biologicznych, korzystanie z różnych źródeł informacji, projektowanie doświadczeń biologicznych. 17

18 PROGRAM NAUCZANIA 3. Materia nauczania 3.1. Analiza podstawy programowej pod kàtem doboru materia u nauczania do programu Autorzy przygotowując materiał nauczania do programu biologii w liceum ogólnokształcącym kształcenie w zakresie rozszerzonym wyszli z założenia, że należy: nawiązać do treści nauczania zawartych w podstawie programowej dla gimnazjum, ustalić logiczny układ treści nauczania i uszczegółowić materiał nauczania określony w podstawie programowej biologii. Z powyższych względów treść nauczania w tym programie została podzielona na 10 działów, odpowiednio nawiązujących do podstawy programowej. Układ działów nauczania przedstawiono w poniższej tabeli. Tytu dzia u Odniesienie do Podstawy programowej kszta cenia w profilach dla liceów profilowanych Komórka: Komórka podstawowa jednostka podstawo- życia: wa jednost- chemiczne podstawy życia: ka życia pierwiastki, wiązania i związki organiczne o kluczowym znaczeniu dla organizmów, organizacja komórki. Genetyka: cykl komórkowy i chromosomy, mitoza i mejoza. Różnorod- Różnorodność życia na Ziemi: ność orga- klasyfikowanie organizmów, nizmów przegląd poszczególnych grup: na Ziemi wirusy i bakterie, protisty, grzyby, rośliny, zwierzęta. Przemiany Energia i życie: materii enzymy i reakcje zachodzące i energii w komórce, w komórce metabolizm: szlaki metaboliczne, katabolizm i anabolizm, Odniesienie do Podstawy programowej kszta cenia ogólnego dla liceów profilowanych Elementy genetyki budowa DNA. 18

19 Materia nauczania Tytu dzia u Odniesienie do Podstawy programowej kszta cenia w profilach dla liceów profilowanych Odniesienie do Podstawy programowej kszta cenia ogólnego dla liceów profilowanych tlenowa produkcja ATP (mitochondria, oddychanie komórkowe), beztlenowa produkcja ATP (fermentacja, kwas mlekowy), fotosynteza. Genetyka: zapis i realizacja informacji genetycznej (DNA, kod Elementy genetyki: genetyczny, transkrypcja kod genetyczny, gen, synteza i biosynteza białka, definicja białek, genu, mutacje). mutacje i czynniki mutogenne. Fizjologia Różnorodność życia na Ziemi: Organizm człowieka jako zwierząt podstawowe czynności życiowe zintegrowana całość i jego z elemen- zwierząt: odżywianie, oddychanie, prawidłowe funkcjonowanie: tami fizjo- transport, wydalanie, koordynacja, główne funkcje organizmu logii czło- rozmnażanie. i struktury anatomiczne wieka odpowiedzialne za wypełnianie tych funkcji; wzajemne oddziaływanie układów i homeostaza parametrów ustrojowych, (np. stała temperatura ciała, stały skład płynów ustrojowych, np. stężenia glukozy we krwi, stałe ciśnienie krwi); mózg, jako główny ośrodek kontrolno-integracyjny organizmu; zmysły, neuroprzekaźniki, plastyczność działania mózgu (rozwój, uczenie się, pamięć), stres, emocje i ich zaburzenia, osobowość; układ odpornościowy i jego znaczenie dla zdrowia człowieka, antygeny, przeciwciała, cytokiny, szczepienia ochronne, alergie, przeszczepy, zaburzenia odporności; układ mięśniowy i jego znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania ciała, typy mięśni, prawidłowy rozwój umięśnienia, predyspozycje do ćwiczeń fizycznych, prozdrowotne znaczenie aktywności fizycznej, szkodliwość dopingu; 19

20 PROGRAM NAUCZANIA Tytu dzia u Odniesienie do Podstawy programowej kszta cenia w profilach dla liceów profilowanych Odniesienie do Podstawy programowej kszta cenia ogólnego dla liceów profilowanych rozmnażanie się człowieka, poczęcie, rozwój zarodka i płodu, poród, rozwój noworodka; czynniki chorobowe: wirusy, bakterie (antybiotyki), pasożyty, trucizny; choroba nowotworowa, onkogeneza i onkoprofilaktyka; choroby układu krwionośnego, miażdżyca, nadciśnienie, zawał, profilaktyka chorób, krążeniowych. Odżywianie się człowieka: budowa i funkcja układu pokarmowego człowieka; główne składniki pokarmowe i ich źródła (białka, cukry, tłuszcze); dieta pełno- i niepełnowartościowa; aminokwasy egzogenne; zawartość energetyczna pokarmu, potrzeby energetyczne organizmu, koszty energetyczne wybranych form aktywności fizycznej, otyłość, anoreksja, bulimia; witaminy, mikroelementy i ich źródła Fizjologia Różnorodność życia na Ziemi: roślin podstawowe czynności życiowe roślin: odżywianie, oddychanie, transport, koordynacja, rozmnażanie. Genetyka Genetyka: Elementy genetyki: podstawy dziedziczności (reguły genom człowieka, Mendla, dziedziczenie płci, choroby dziedziczne i diagnoszależność między genotypem tyka molekularna w medycynie. a fenotypem). Ewolucja Ewolucja: Elementy ekologii i ochrony życia koncepcja i dowody ewolucji, me- środowiska: na Ziemi chanizmy ewolucji; Karol Darwin ewolucja i różnorodność bioloi teoria doboru naturalnego, ro- giczna (genetyczna, gatunkowa dzaje zmienności, i ekosystemów), pochodzenie zjawiska genetyczne w populacjach, człowieka, znaczenie różno- powstawanie gatunków, rodności biologicznej dla podstawowe prawidłowości ewolucji, człowieka. pochodzenie i historia życia na Ziemi, antropogeneza. 20

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA Z BIOLOGII

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA Z BIOLOGII ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY: II zakres rozszerzony NAUCZYCIEL: Anna Jasztal PODRĘCZNIK: Biologia na czasie1 Nowa Era, 564/1/2012; Biologia na czasie2 Nowa Era, 564/2/2013 PROGRAM NAUCZANIA:

Bardziej szczegółowo

Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2

Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2 Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2 Nr lekcji Temat Zakres treści 1 Zapoznanie z PSO, wymaganiami edukacyjnymi i podstawą programową PSO, wymagania edukacyjne i podstawa programowa

Bardziej szczegółowo

Uczenie się biologii wymaga dobrej organizacji pracy Sposoby odżywiania się organizmów

Uczenie się biologii wymaga dobrej organizacji pracy Sposoby odżywiania się organizmów Temat Uczenie się biologii wymaga dobrej organizacji pracy Sposoby odżywiania się Sposoby oddychania Sposoby rozmnażania się Bakterie a wirusy Protisty Glony przedstawiciele trzech królestw Wymagania na

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół. PODSTAWA PROGRAMOWA

Bardziej szczegółowo

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data 1. Struktura organizmu i funkcje, jakim ona służy ( komórki,

Bardziej szczegółowo

POZIOMY WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH Z BIOLOGII DLA UCZNIÓW Z UPOŚLEDZENIEM W STOPNIU LEKKIM

POZIOMY WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH Z BIOLOGII DLA UCZNIÓW Z UPOŚLEDZENIEM W STOPNIU LEKKIM DLA UCZNIÓW Z UPOŚLEDZENIEM W STOPNIU LEKKIM DZIAŁ I, II i III: RÓŻNORODNOŚĆ ŻYCIA Uczeń umie wymienić niektóre czynności żywego organizmu. Uczeń wie, co to jest komórka. Uczeń umie wymienić niektóre czynności

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału z biologii dla klasy III AD. 7 godz / tyg rok szkolny 2016/17

Rozkład materiału z biologii dla klasy III AD. 7 godz / tyg rok szkolny 2016/17 Rozkład materiału z biologii dla klasy III AD zakres rozszerzony LO 7 godz / tyg rok szkolny 2016/17 Biologia na czasie 2 zakres rozszerzony nr dopuszczenia 564/2/2012 Biologia na czasie 3 zakres rozszerzony

Bardziej szczegółowo

3 3.Tkanki roślinne-twórcze klasyfikacja tkanek na twórcze i stałe charakterystyka tkanek twórczych

3 3.Tkanki roślinne-twórcze klasyfikacja tkanek na twórcze i stałe charakterystyka tkanek twórczych Biologia- kl. 3 TŻ1, 3TŻ-2, 3 TA Numer Temat Zakres treści lekcji 1 1.Rośliny pierwotnie wodne cechy królestwa roślin formy organizacji budowy roślin pierwotnie wodnych sposoby rozmnażania się roślin pierwotnie

Bardziej szczegółowo

Dział programu I. Biologia nauka o życiu

Dział programu I. Biologia nauka o życiu Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka konieczny podstawowy rozszerzający Uczeń: potrafi korzystać z poszczególnych źródeł wiedzy rozróżnia próbę kontrolną i badawczą Uczeń:

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum Dział programu: I. Biologia nauka o życiu II. Jedność i różnorodność organizmów Poziom wymagań podstawowy (oceny dopuszczający i dostateczny) ponadpodstawowy

Bardziej szczegółowo

KONKURS BIOLOGICZNY GIMNAZJUM ETAP I JEDNOŚĆ I RÓŻNORODNOŚĆ ORGANIZMÓW. WIADOMOŚCI:

KONKURS BIOLOGICZNY GIMNAZJUM ETAP I JEDNOŚĆ I RÓŻNORODNOŚĆ ORGANIZMÓW. WIADOMOŚCI: KONKURS BIOLOGICZNY GIMNAZJUM ETAP I JEDNOŚĆ I RÓŻNORODNOŚĆ ORGANIZMÓW. WIADOMOŚCI: 1. Szczeble organizacji materii żywej (komórki, tkanki roślinne i zwierzęce, narządy i układy narządów). 2. Budowa chemiczna

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii w klasie I

Wymagania edukacyjne z biologii w klasie I Wymagania edukacyjne z biologii w klasie I Nr i temat lekcji Dział I Powitanie biologii 1. Historia i współczesność biologii 2. Źródła wiedzy biologicznej 3. Obserwacje 4. Klasyfikacja 5. Oznaczanie wymienia

Bardziej szczegółowo

ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra Dział I Powitanie biologii wskazuje ważne etapy w rozwoju biologii jako nauki.

ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra Dział I Powitanie biologii wskazuje ważne etapy w rozwoju biologii jako nauki. PSO Biologia klasa I Nr i temat lekcji Wymagania podstawowe Uczeń: Wymagania ponadpodstawowe Uczeń: ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra Dział I Powitanie biologii 1. Historia

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum Dział programu I. Biologia nauka o życiu II. Jedność i różnorodność Poziom wymagań dopuszczający dostateczny dobry Bardzo dobry potrafi korzystać z

Bardziej szczegółowo

Wiadomości i umiejętności ucznia na poszczególne stopnie szkolne.

Wiadomości i umiejętności ucznia na poszczególne stopnie szkolne. WYMAGANIA EDUKACYJNE - BIOLOGIA - KLASA PIERWSZA DZIAŁY : I. BIOLOGIA NAUKA O ŻYCIU II. JEDNOŚĆ I ROŻNORODNOŚĆ ORGANIZMÓW III.BAKTERIE A WIRUSY. ORGANIZMY BEZTKANKOWE Wiadomości i umiejętności ucznia na

Bardziej szczegółowo

Uczeń: z poszczególnych źródeł dziedziny biologii. stopniowego podaje przykłady dziedzin wiedzy biologii. biologicznej podczas życia biologicznej

Uczeń: z poszczególnych źródeł dziedziny biologii. stopniowego podaje przykłady dziedzin wiedzy biologii. biologicznej podczas życia biologicznej Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum podręcznik Puls życia 1 oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej ( rok szkolny 2016/2017 ) Dział programu I.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE BIOLOGIA, KLASA I

WYMAGANIA EDUKACYJNE BIOLOGIA, KLASA I 1 WYMAGANIA EDUKACYJNE BIOLOGIA, KLASA I Rozdział I. Biologia nauka o życiu II. Jedność i różnorodność konieczny (stopień dopuszczający) określa przedmiot badań biologii jako nauki podaje przykłady dziedzin

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne Z BIOLOGII W KLASIE I GIMNAZJUM Program nauczania biologii w gimnazjum PULS ŻYCIA autor: Anna Zdziennicka Program realizowany przy pomocy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy 1a. Gimnazjum Publicznego im. Jana Pawła II w Żarnowcu na rok szkolny 2015/2016

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy 1a. Gimnazjum Publicznego im. Jana Pawła II w Żarnowcu na rok szkolny 2015/2016 Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy 1a Gimnazjum Publicznego im. Jana Pawła II w Żarnowcu na rok szkolny 2015/2016 Nauczyciel: mgr Joanna Szasta Dział I Powitanie biologii 1. Historia i współczesność

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU I KRYTERIA OCENIANIA BIOLOGIA KLASA I GIMNAZJUM

ROZKŁAD MATERIAŁU I KRYTERIA OCENIANIA BIOLOGIA KLASA I GIMNAZJUM ROZKŁAD MATERIAŁU I KRYTERIA OCENIANIA BIOLOGIA KLASA I GIMNAZJUM oparty na Programie nauczania biologii w gimnazjum Puls życia Anna Zdziennicka Dziiał programu Lp Temat Wymagania Konieczne Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na daną ocenę - biologii klasa I gimnazjum

Wymagania edukacyjne na daną ocenę - biologii klasa I gimnazjum Wymagania edukacyjne na daną ocenę - biologii klasa I gimnazjum Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Poziom wymagań dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry Uczeń:

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia I. Biologia nauka o życiu Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls Dział Temat 1. Biologia jako nauka Poziom wymagań konieczny podstawowy rozszerzający

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE GIMNAZJUM NR 2 W RYCZOWIE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z BIOLOGII w klasie I gimnazjum str. 1 WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii - Puls życia

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii - Puls życia Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii - Puls życia Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat Biologia jako nauka Poziom wymagań konieczny podstawowy

Bardziej szczegółowo

Zakres materiału nauczania biologii dla 3-letniego liceum ogólnokształcącego- klasy stacjonarne i zaoczne SEMESTR IV

Zakres materiału nauczania biologii dla 3-letniego liceum ogólnokształcącego- klasy stacjonarne i zaoczne SEMESTR IV Zakres materiału nauczania biologii dla 3-letniego liceum ogólnokształcącego- klasy stacjonarne i zaoczne Zakres rozszerzony Obowiązujący podręcznik: Biologia na czasie 1, Biologia na czasie 2, Podręczniki

Bardziej szczegółowo

BIOLOGIA - wymagania edukacyjne dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia

BIOLOGIA - wymagania edukacyjne dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia BIOLOGIA - wymagania edukacyjne dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Nauczycielki: B Cholewczuk, M. Ostrowska Dział programu Temat Ocena dopuszczająca Poziom wymagań

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii w klasie 1 Poziom wymagań konieczny podstawowy rozszerzający dopełniający Uczeń:

Wymagania edukacyjne z biologii w klasie 1 Poziom wymagań konieczny podstawowy rozszerzający dopełniający Uczeń: Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii w klasie 1 Poziom wymagań konieczny podstawowy rozszerzający dopełniający Uczeń: Uczeń: potrafi korzystać

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Temat konieczny( 2) podstawowy (3) rozszerzający(4) Opracowała mgr Agnieszka Para dopełniający(5)

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Poziom wymagań konieczny podstawowy rozszerzający dopełniający Uczeń: Uczeń:

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum 2011/2012 Poziom wymagań konieczny podstawowy rozszerzający dopełniający Uczeń:

Bardziej szczegółowo

I. BIOLOGIA NAUKA O ŻYCIU Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący - wymienia czynniki. - podaje przykłady niezbędne do życia

I. BIOLOGIA NAUKA O ŻYCIU Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący - wymienia czynniki. - podaje przykłady niezbędne do życia BIOLOGIA KLASA I I PÓŁROCZE I. BIOLOGIA NAUKA O ŻYCIU Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący - wymienia czynniki niezbędne do życia zastosowania w życiu - przedstawia etapy wiedzy biologicznej

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum Poziom wymagań ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo

Bardziej szczegółowo

Uczeń: potrafi korzystać

Uczeń: potrafi korzystać Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Mgr Lucyna Pięta Poziom wymagań

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne śródroczne z biologii dla klasy I gimnazjum

Wymagania edukacyjne śródroczne z biologii dla klasy I gimnazjum Wymagania edukacyjne śródroczne z biologii dla klasy I gimnazjum Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Poziom wymagań Konieczny-dopuszczający Podstawowy-dostateczny Rozszerzający-

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Poziom wymagań konieczny podstawowy

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA OCEN ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH

WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA OCEN ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA OCEN ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH BIOLOGIA KL. II gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia I PÓŁROCZE Ocena niedostateczna - jest z reguły nieobecny

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Anny Zdziennickiej Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka 2. Komórkowa

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls autorstwa Anny Zdziennickiej Poziom

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Konieczny (stopień dopuszczający)

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Poziom wymagań Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka

Bardziej szczegółowo

Uczeń: Uczeń: potrafi korzystać. i badawczą. podaje funkcje poszczególnych organelli posługuje się mikroskopem wykonuje proste preparaty mikroskopowe

Uczeń: Uczeń: potrafi korzystać. i badawczą. podaje funkcje poszczególnych organelli posługuje się mikroskopem wykonuje proste preparaty mikroskopowe Wymagania edukacyjne oraz kryteria oceniania z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat

Bardziej szczegółowo

ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra Dział I Powitanie biologii wskazuje ważne etapy w rozwoju biologii jako nauki.

ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra Dział I Powitanie biologii wskazuje ważne etapy w rozwoju biologii jako nauki. Wymagania edukacyjne niezbędne do otrzymania przez ucznia poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen z zajęć edukacyjnych wynikających z realizowanego programu nauczania BIOLOGIA KL.I Nr i temat lekcji

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne z biologii w klasie I.

Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne z biologii w klasie I. Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne z biologii w klasie I. Stopień dopuszczający: określa przedmiot badań biologii jako nauki. podaje przykłady dziedzin biologii, wymienia źródła wiedzy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne/ plan wynikowy z biologii dla klasy II gimnazjum Puls Życia (1godz./tyg. )

Wymagania edukacyjne/ plan wynikowy z biologii dla klasy II gimnazjum Puls Życia (1godz./tyg. ) II. Jedność i różnorodność I. Biologia nauka o życiu Dział Temat 1.Biologia jako nauka (III.4, V.1) Wymagania edukacyjne/ plan wynikowy z biologii dla klasy II gimnazjum Puls Życia (1godz./tyg. ) wymagania

Bardziej szczegółowo

Wymagania z biologii nauczanej dwujęzycznie dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia

Wymagania z biologii nauczanej dwujęzycznie dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Wymagania z biologii nauczanej dwujęzycznie dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Wymagania w zakresie opanowania materiału w języku angielskim zakładają znajomość podstawowego

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klas I Gimnazjum Gminy Liw im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Węgrowie

Wymagania edukacyjne z biologii dla klas I Gimnazjum Gminy Liw im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Węgrowie Wymagania edukacyjne z biologii dla klas I Gimnazjum Gminy Liw im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Węgrowie Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka konieczny (stopień dopuszczający)

Bardziej szczegółowo

Uczeń: wiedzy. rozróżnia próbę. podaje funkcje poszczególnych organelli. posługuje się. mikroskopem wykonuje proste preparaty mikroskopowe

Uczeń: wiedzy. rozróżnia próbę. podaje funkcje poszczególnych organelli. posługuje się. mikroskopem wykonuje proste preparaty mikroskopowe Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Poziom wymagań Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Uczeń: Uczeń: Uczeń: Uczeń: określa przedmiot potrafi

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z BIOLOGII 2015/2016 Wymagania edukacyjne dla klasy 1 gimnazjum

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z BIOLOGII 2015/2016 Wymagania edukacyjne dla klasy 1 gimnazjum PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z BIOLOGII 2015/2016 Wymagania edukacyjne dla klasy 1 gimnazjum Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania na poszczególne oceny ocena

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne w klasie I (nowa podstawa programowa)

Szczegółowe wymagania edukacyjne w klasie I (nowa podstawa programowa) Szczegółowe wymagania edukacyjne w klasie I (nowa podstawa programowa) PRZEDMIOT: BIOLOGIA OCENA: WYMAGANIA ŚRÓDROCZNE WYMAGANIA KOŃCOWOROCZNE Niedostateczny Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z biologii dla klasy 2 Gimnazjum w Borui Kościelnej. Opracowała: Arleta Kucz. Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który:

Kryteria oceniania z biologii dla klasy 2 Gimnazjum w Borui Kościelnej. Opracowała: Arleta Kucz. Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który: Kryteria oceniania z biologii dla klasy 2 Gimnazjum w Borui Kościelnej Opracowała: Arleta Kucz Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który: nie opanował wiadomości i umiejętności określanych w podstawie

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z biologii dla klasy 2a, 2b Gimnazjum w Borui Kościelnej Rok szkolny: 2015/2016 Opracowała: Arleta Kucz, Krystyna Milkowska

Kryteria oceniania z biologii dla klasy 2a, 2b Gimnazjum w Borui Kościelnej Rok szkolny: 2015/2016 Opracowała: Arleta Kucz, Krystyna Milkowska Kryteria oceniania z biologii dla klasy 2a, 2b Gimnazjum w Borui Kościelnej Rok szkolny: 2015/2016 Opracowała: Arleta Kucz, Krystyna Milkowska Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który: nie opanował

Bardziej szczegółowo

Wymagania na poszczególne oceny z biologii klasa I gimnazjum

Wymagania na poszczególne oceny z biologii klasa I gimnazjum Wymagania na poszczególne oceny z biologii klasa I gimnazjum Nr i temat Dział I Powitanie biologii 1. Historia i współczesność biologii wymienia nazwy dziedzin biologii, podaje zakres badań pięciu dziedzin

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia I. Biologia nauka o życiu Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Dział Temat Poziom wymagań dopuszczający Poziom wymagań dostateczny Poziom

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii klasa I gimnazjum

Wymagania edukacyjne z biologii klasa I gimnazjum Wymagania edukacyjne z biologii klasa I gimnazjum rozróżnia elementy przyrody żywej i nieożywionej wymienia czynniki niezbędne do życia wskazuje źródła wiedzy biologicznej określa, jakiego sprzętu można

Bardziej szczegółowo

Biologia nauka o życiu

Biologia nauka o życiu Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej w Publicznym Gimnazjum Nr2 w Zespole Szkół w Rudkach dopuszczający dostateczny

Bardziej szczegółowo

Temat: systematyczny podział organizmów. Ile gatunków organizmów żyje na Ziemi? W 1995r., z polecenia ONZ oszacowano, że na Ziemi żyje około 14

Temat: systematyczny podział organizmów. Ile gatunków organizmów żyje na Ziemi? W 1995r., z polecenia ONZ oszacowano, że na Ziemi żyje około 14 Temat: systematyczny podział organizmów. Ile gatunków organizmów żyje na Ziemi? W 1995r., z polecenia ONZ oszacowano, że na Ziemi żyje około 14 milionów gatunków organizmów żywych. Inne źródła podają,

Bardziej szczegółowo

- Potrafi korzystać z poszczególnych źródeł wiedzy. - Podaje funkcje poszczególnych organelli - Wykonuje proste preparaty mikroskopowe

- Potrafi korzystać z poszczególnych źródeł wiedzy. - Podaje funkcje poszczególnych organelli - Wykonuje proste preparaty mikroskopowe Dział programu WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA KLASY I BIOLOGIA semestr 1 Lp. Temat Poziom wymagań na ocenę dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry 1. To jest biologia. Uczeń: - Określa przedmiot badań biologii

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe dla klasy II gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania programowe dla klasy II gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Wymagania programowe dla klasy II gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls autorstwa Anny Zdziennickiej Poziom wymagań Dział Temat 1. Biologia jako nauka. Na ocenę dopuszczającą (1) Uczeń:

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II gimnazjum

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II gimnazjum Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy II gimnazjum Dział programu Materiał nauczania Wymagania podstawowe uczeń poprawnie: Wymagania ponadpodstawowe uczeń poprawnie: I. Biologia nauka o życiu Biologia

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z BIOLOGII DLA KLASY I

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z BIOLOGII DLA KLASY I WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z BIOLOGII DLA KLASY I mgr Marta Warecka Lenart program Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Ocenę dopuszczający otrzymuje uczeń, który w 75% spełnił wymagania na ocenę

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne biologia klasa 1

Wymagania edukacyjne biologia klasa 1 Wymagania edukacyjne biologia klasa 1 Dział programu Numer i temat lekcji ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra ocena celująca 1 2 3 4 5 6 7 I. Podstawy biologii 1. Biologia

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia w roku szkolnym 2016/17

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia w roku szkolnym 2016/17 Barbara Kuska, Beata Jaronik Gimnazjum im. Jana Matejki w Zabierzowie Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia w roku szkolnym 2016/17 Dział

Bardziej szczegółowo

Podstawowy Ocena: dostateczny. Uczeń: potrafi korzystać z poszczególnych źródeł wiedzy podaje przykłady dziedzin biologii

Podstawowy Ocena: dostateczny. Uczeń: potrafi korzystać z poszczególnych źródeł wiedzy podaje przykłady dziedzin biologii Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I a i I b Gimnazjum w Mogilanach oparte na programie nauczania biologii Puls życia I Nowa Era z uwzględnieniem podstawy programowej Nauczyciel biologii: Barbara

Bardziej szczegółowo

Zakres materiału nauczania biologii dla 3-letniego liceum ogólnokształcącego- klasy stacjonarne i zaoczne SEMESTR III

Zakres materiału nauczania biologii dla 3-letniego liceum ogólnokształcącego- klasy stacjonarne i zaoczne SEMESTR III Zakres materiału nauczania biologii dla 3-letniego liceum ogólnokształcącego- klasy stacjonarne i zaoczne Zakres rozszerzony Sporządzono w oparciu o numer programu: 564/1/2012/2015 Obowiązujący podręcznik:

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Rozkład materiału z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Rozkład materiału z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu Temat lekcji i materiał nauczania Wymagania podstawowe (na

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII KLASA I

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII KLASA I WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII KLASA I WYMAGANIA PODSTAWOWE. UCZEŃ: WYMAGANIA PONADPODSTAWOWE. UCZEŃ: Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Dział I. BIOLOGIA NAUKA O ŻYCIU

Bardziej szczegółowo

4. Ekspresja informacji genetycznej Transkrypcja Translacja Kod genetyczny Geny i regulacja ich ekspresji...

4. Ekspresja informacji genetycznej Transkrypcja Translacja Kod genetyczny Geny i regulacja ich ekspresji... Spis treści 1. Skład chemiczny organizmów... 11 1.1. Woda... 11 4 1.2. Cukry... 13 1.3. Tłuszczowce... 16 1.4. Białka... 19 1.5. Kwasy nukleinowe... 23 1.6. Trifosforany nukleozydów... 27 1.7. Dinukleotydy...

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania

Przedmiotowy System Oceniania rozróżnia elementy przyrody żywej i nieożywionej wymienia czynniki niezbędne do życia wskazuje źródła wiedzy biologicznej określa, jakiego sprzętu można użyć do danej obserwacji przedstawia etapy obserwacji

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe: Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych

Studia podyplomowe: Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Studia podyplomowe: Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Głównym celem studiów podyplomowych Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych jest przekazanie słuchaczom

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Poziom wymagań konieczny podstawowy

Bardziej szczegółowo

Poziom wymagań edukacyjnych dla klasy 1/ biologia

Poziom wymagań edukacyjnych dla klasy 1/ biologia Poziom wymagań edukacyjnych dla klasy 1/ biologia Temat lekcji treści nauczania 1. Organizacja pracy na lekcji biologii w kl. I. Zasady BHP w czasie zajęć. Poziom wymagań Konieczny Podstawowy Rozszerzający

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Wymagania edukacyjne to oczekiwane osiągnięcia ucznia przewidziane programem

Bardziej szczegółowo

Plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa nny Zdziennickiej ział programu Temat i treść nauczania Termin Wymagania podstawowe uczeń poprawnie:

Bardziej szczegółowo

Uwagi. Dział programu. L.g. I. Biologia nauka o życiu

Uwagi. Dział programu. L.g. I. Biologia nauka o życiu Wynikowy plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej. Nauczyciel- Ewa Baran- układ godzin 1-2-1 Dział programu I. Biologia

Bardziej szczegółowo

BIOLOGIA KLASA I GIMNAZJUM - wymagania edukacyjne.

BIOLOGIA KLASA I GIMNAZJUM - wymagania edukacyjne. BIOLOGIA KLASA I GIMNAZJUM - wymagania edukacyjne. DZIAŁ PROGRAMU I. Biologia nauka o życiu DOPUSZCZAJĄCY DOSTATECZNY DOBRY BARDZO DOBRY CELUJĄCY określa przedmiot badań biologii jako nauki podaje przykłady

Bardziej szczegółowo

Biologia Kalendarz przygotowaƒ do matury 2007

Biologia Kalendarz przygotowaƒ do matury 2007 Biologia Kalendarz przygotowaƒ do matury 2007 imi i nazwisko zakres podstawowy (wersja dla ucznia) wykonane Tyg. Dzia Tematy Zadania 2.10 1 6.10 Przygotowanie do pracy zapoznanie si z informacjami na temat

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii. mgr Anna Kwaśniak

Wymagania edukacyjne z biologii. mgr Anna Kwaśniak Wymagania edukacyjne z biologii mgr Anna Kwaśniak Wymagania edukacyjne z biologii w klasie I niezbędne do uzyskania śródrocznej i rocznej oceny klasyfikacyjnej Poziomy wymagań edukacyjnych: K konieczny

Bardziej szczegółowo

Wynikowy plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wynikowy plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Wynikowy plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa nny Zdziennickiej ział programu Materiał nauczania (zapis w nowej podstawie programowej)

Bardziej szczegółowo

Wynikowy plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wynikowy plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Wynikowy plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa nny Zdziennickiej ział programu Materiał nauczania (zapis w nowej podstawie programowej)

Bardziej szczegółowo

Wynikowy plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wynikowy plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Wynikowy plan nauczania z biologii dla klasy I gimnazjum oparty na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa nny Zdziennickiej ział programu Materiał nauczania L.g. Wymagania podstawowe uczeń poprawnie:

Bardziej szczegółowo

BIOLOGIA - GIMNAZJUM

BIOLOGIA - GIMNAZJUM KRYTERIA WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH BIOLOGIA - GIMNAZJUM Sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów. Biologia nauka o życiu określa przedmiot badań biologii jako nauki wymienia cechy organizmów żywych

Bardziej szczegółowo

Dział I. BIOLOGIA NAUKA O ŻYCIU. Dział II. JEDNOŚĆ ORGANIZMÓW

Dział I. BIOLOGIA NAUKA O ŻYCIU. Dział II. JEDNOŚĆ ORGANIZMÓW Dział I. BIOLOGIA NAUKA O ŻYCIU rozróżnia elementy przyrody żywej i nieożywionej wymienia czynniki niezbędne do życia wskazuje źródła wiedzy biologicznej określa, jakiego sprzętu można użyć do danej -obserwacji

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA

FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA Daniel McLaughlin, Jonathan Stamford, David White FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA Daniel McLaughlin Jonathan Stamford David White Przekład zbiorowy pod redakcją Joanny Gromadzkiej-Ostrowskiej

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne dla klasy I gimnazjum. przedmiot: biologia

Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne dla klasy I gimnazjum. przedmiot: biologia Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne dla klasy I gimnazjum przedmiot: biologia oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej 1 godzina tygodniowo Plan wynikowy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy I gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia autorstwa Anny Zdziennickiej Dział programu I. Biologia nauka o życiu Temat 1. Biologia jako nauka

Bardziej szczegółowo

Wynikowy plan nauczania biologii skorelowany z drugą częścią cyklu edukacyjnego Biologia z tangramem

Wynikowy plan nauczania biologii skorelowany z drugą częścią cyklu edukacyjnego Biologia z tangramem Wynikowy plan nauczania biologii skorelowany z drugą częścią cyklu edukacyjnego iologia z tangramem Poniższy plan wynikowy dotyczy[ew. jest związany z] realizacji cyklu iologia z tangramem. Zawiera wykaz

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia do egzaminu z biologii w zakresie rozszerzonym. Klasa II i III. Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych

Zagadnienia do egzaminu z biologii w zakresie rozszerzonym. Klasa II i III. Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych Zagadnienia do egzaminu z biologii w zakresie rozszerzonym Klasa II i III 1. Metodyka badań biologicznych. Obserwacje mikroskopowe. 2. Związki nieorganiczne 3. Budowa i znaczenie węglowodanów 4. Budowa

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii Klasa I

Wymagania edukacyjne z biologii Klasa I Wymagania edukacyjne z biologii Klasa I D z i a ł : B I O L O G I A N A U K A O Ż Y C I U zalicza biologię do nauk przyrodniczych, określa przedmiot badań biologii, wymienia nazwy przyrządów optycznych

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii w klasie 1E

Wymagania edukacyjne z biologii w klasie 1E Wymagania edukacyjne z biologii w klasie 1E Wymagania podstawowe. Uczeń: Dział I. BIOLOGIA NAUKA O ŻYCIU rozróżnia elementy przyrody żywej i nieożywionej wymienia czynniki niezbędne do życia wskazuje źródła

Bardziej szczegółowo

Opis kierunkowych efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych na I stopniu kierunku BIOLOGIA

Opis kierunkowych efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych na I stopniu kierunku BIOLOGIA Opis kierunkowych efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych na I stopniu kierunku BIOLOGIA Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów BIOLOGIA o profilu ogólnoakademickim

Bardziej szczegółowo

BLIŻEJ BIOLOGII WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA 1

BLIŻEJ BIOLOGII WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA 1 BLIŻEJ BIOLOGII WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA 1 Wymagania podstawowe. Uczeń: Wymagania ponadpodstawowe. Uczeń: ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra ocena celująca Dział I.

Bardziej szczegółowo