Waldemar Machała. Wykład nr 3 Intensywna Terapia

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Waldemar Machała. Wykład nr 3 Intensywna Terapia"

Transkrypt

1 Waldemar Machała Intensywna Terapia. Ciężkie obrażenia czaszkowo-mózgowe. Intensywna terapia w neurochirurgii. Wykład nr 3 Intensywna Terapia II Zakład Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. Wojskowej Akademii Medycznej

2

3 Patofizjologia Mózg stanowi 2% masy ciała. Przepływa przez niego 20% rzutu serca. Mózgowy przepływ krwi: ml/ 100 g/ min (ok. 50 ml). Stosunek przepływu krwi do zużywanego tlenu wynosi: 16 Objętość śródnaczyniowa: ml. Cechy niedokrwienia pojawiają się przy zmniejszeniu mózgowego przepływu krwi < 18 ml/ 100 g/ min.

4 Patofizjologia mózgowy przepływ krwi

5 Krążenie mózgowe Tętnice szyjne wewnętrzne. Tętnice kręgowe (tętnica podstawna) + koło Willis a. Unerwienie generalnie włókna współczulne. Żyły mózgowe (cienkie ścianki, elastyczne, bezzastawkowe) kończą się w dużych zatokach żylnych zawartych pomiędzy blaszkami opony twardej.

6 Krążenie mózgowe Tętnice szyjne wewnętrzne. Tętnice kręgowe (tętnica podstawna) + koło Willis a. Unerwienie generalnie włókna współczulne. Żyły mózgowe (cienkie ścianki, elastyczne, bezzastawkowe) kończą się w dużych zatokach żylnych zawartych pomiędzy blaszkami opony twardej.

7 Krążenie mózgowe

8 Krążenie mózgowe

9 Kontrola mózgowego przepływu krwi 1. Metaboliczna CBF wzrasta wtórnie (pierwotnie) do zwiększonego metabolizmu (aktywność, drgawki, ból, strach). 2. Neurogenna : stymulacja włókien nerwów współczulnych zwężenie naczyń mózgowych zmniejszenie ukrwienia mózgu o 5 10%. Stymulacja włókien przywspółczulnych porażenie naczyń krwionośnych zwiększenie ukrwienia mózgu. Blokada receptorów H2 zmniejszenie CBF.

10 Kontrola mózgowego przepływu krwi 3. Prężność dwutlenku węgla obniżenie pco2 zwężenie naczyń krwionośnych; podwyższenie pco2 rozszerzenie naczyń krwionośnych. Ukrwienie mózgu zmienia się ok. 2 ml/ 100 g/ min. na każdy mm Hg zmieniającego się pco2 w zakresie pco2 od mm Hg. CBV (mózgowa objętość krwi) zmienia się o 0.04 ml/ 100 g tkanki przy zmianie pco2 o 1 mm Hg. Maksymalny czas zmniejszający CBF do 36 godzin (6 8 godz.).

11 4. Prężność tlenu po2 - w warunkach fizjologii bez znaczenia. Jeżeli po2 obniży się <50 mm Hg ukrwienie mózgu znacznie się zwiększa. Przy oddychaniu 100% tlenem ukrwienie mózgu zmniejsza się o ok. 10%.

12 Kontrola mózgowego przepływu krwi 5. Autoregulacja

13 Kontrola mózgowego przepływu krwi 5. Autoregulacja CPP mózgowe ciśnienie perfuzyjne (pow mm Hg) Wartości krytyczne poniżej 60 mm Hg MAP średnie ciśnienie tętnicze krwi ( mm Hg) ICP ciśnienie wewnątrzczaszkowe (2 15 mm Hg) Wartości krytyczne powyżej 20 mm Hg CPPI - mózgowy wskaźnik krążeniowo-ciśnieniowy (ok. 10) Wartości krytyczne (poniżej 1.5 śmiertelne) CVP ośrodkowe ciśnienie żylne CVR mózgowy opór naczyniowy

14 Kontrola mózgowego przepływu krwi CPP = MAP ICP (CVP) MAP = DAP + CCPI = CCP ICP = SAP - DAP 3 MAP-ICP ICP = MAP ICP -1 Leczenie w oparciu o CCPI mózgowy wskaźnik krążeniowo-ciśnieniowy: Utrzymanie ICP poniżej 20 mm Hg Utrzymanie CPP powyżej 70 mm Hg Utrzymanie CCPI powyżej 3.0

15 Kontrola mózgowego przepływu krwi

16 Charakterystyka rodzajów niedokrwiennego uszkodzenia mózgu Rodzaj Opis Globalne, niecałkowite Hipotensja, hipoksemia, zatrzymanie krążenia z efektywną resuscytacją. Globalne, całkowite Zatrzymanie krążenia. Miejscowe, niecałkowite Udar, krwawienie podpajęczynówkowe ze skurczem naczyń.

17

18 Zaburzenia mózgowego przepływu krwi CBF: 1. W następstwie kwasicy mleczanowej: uraz mózgu manipulacje chirurgiczne podwyższone ICP guz mózgu niedokrwienie hipoksja, hyperkapnia. 2. Jako wynik zaburzeń autoregulacji: nadciśnienie, niedociśnienie wstrząs (zmiany aktywności układu współczulnego). 3. Zaburzenia przepływu krwi: CBF zależy od CPP przy obniżeniu hematokrytu poniżej 30% ukrwienie mózgu wzrasta; przy hematokrycie pow. 50% ukrwienie mózgu zmniejsza się.

19 Aminokwasy drażniące glutaminiany, asparginiany mediatory niedokrwiennego uszkodzenia mózgu Ochrona mózgu Receptor propionianu -amino-3-hydroksy-5-metylo-4-isoksazolu (AMPA). Receptor N-metyl, D-asparginianowy (NMDA) Blokery swoiste: MK-801. Blokery nieswoiste: Ketamina.

20 Metabolizm mózgowy Zużycie tlenu przez mózg CMRO2 = CBF x AVDO2 (3 3,5 ml/ 100 g/ min.) Przyswajanie glukozy przez mózg - CMRgl mg/ 100 g/ min. Glukoza w 95% metabolizowana jest na drodze tlenowej i w 5% na drodze beztlenowej. Mózg jest w stanie metabolizować mleczany 15 mg/ 100 g/ min. oraz ciała ketonowe.

21 Skóra Kość Błona pajęcza Opona miękka Opona twarda Przestrzeń podpajęczynówkowa Kora mózgu

22 Ciśnienie wewnątrzczaszkowe - ICP Ciśnienie wewnątrzczaszkowe określa wartość ciśnienia płynu m-r (PMR) w obszarze nadnamiotowym mózgu i zazwyczaj jest rozumiane jako ciśnienie PMR w komorze bocznej.

23 Ciśnienie wewnątrzczaszkowe - ICP ICP 10 mm Hg Zawartość śródczaszkowa zamknięta w sztywnym pojemniku czaszki ICP 15 mm Hg Gdy rośnie objętość jednej ze składowych to maleje objętość innej składowej, co pozwala na utrzymanie prawidłowego ICP (stan wyrównania). Prawidłowe ICP, ale coraz mniejsza podatność mózgu Doktryna Monroe-Kelly ICP 30 mm Hg Gdy zawartość śródczaszkowa nie jest w stanie kompensować dalszego przyrostu objętości, dochodzi do utraty podatności i wzrostu ICP (stan dekompensacji).

24 Ciśnienie wewnątrzczaszkowe - ICP Czynniki wpływające na ciśnienie wewnątrzczaszkowe: Prężność dwutlenku węgla. Prężność tlenu. Ciśnienie tętnicze krwi. Ośrodkowe ciśnienie żylne (kaszel, parcie, podwyższone ciśnienie śródbrzuszne, niskie położenie głowy, PEEP, auto-peep). Temperatura ciała.

25 Ciśnienie wewnątrzczaszkowe - ICP Objętość ściśliwa Objętość nieściśliwa

26 Ciśnienie wewnątrzczaszkowe - ICP Objawy podwyższonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego

27 Ciśnienie wewnątrzczaszkowe - ICP

28 Ciśnienie wewnątrzczaszkowe - ICP

29 Mózgowy przepływ krwi (CBF), metabolizm mózgowy (CMR), a anestetyki wziewne Rozszerzenie naczyń mózgowych (podwyższenie ICP) obserwowane jest po zastosowaniu anestetyków wziewnych w stężeniach równych lub > od 1 MAC. Halotan w największym stopniu rozszerza mięśniówkę naczyń krwionośnych. Izofluran i sewofluran w stopniu najmniejszym. U pacjenta ze znacznego stopnia obrzękiem mózgu występuje większe ryzyko miorelaksacji mięśniówki naczyń w trakcie znieczulenia izofluranem w porównaniu z innymi anestetykami wziewnymi.

30 Mózgowy przepływ krwi (CBF), metabolizm mózgowy (CMR), a anestetyki wziewne

31 Mózgowy przepływ krwi (CBF), metabolizm mózgowy (CMR), a anestetyki dożylne

32 Wazodilatatory takie jak: Nitroprusydek sodu. Nitrogliceryna. Hydralazyna. Blokery kanału wapniowego. nasilają już istniejący obrzęk mózgu. NIE NALEŻY PODAWAĆ LEKÓW OBNIŻAJĄCYCH CIŚNIENIE PACJENTOM, U KTÓRYCH PODEJRZEWA SIĘ PODWYŻSZONE CIŚNIENIE WEWNĄTRZCZASZKOWE Wśród polecanych leków (używanych przed np. intubacją) wymienia się blokery receptorów adrenergicznych takie jak: Esmolol ( 1). Labetalol ( i ). Propranolol ( ). które zapobiegają podwyższeniu ciśnienia tętniczego krwi.

33 Wstrząs neurogenny: jest spowodowany obrażeniami rdzenia kręgowego i izolowanego urazu głowy. Patofizjologia: Wzrost ICP. Wyrzut katecholamin (zwiększenie akt. współczulnej). Reakcja naczynioskurczowa (wzrost SVR). Wzrost PVR (skurcz przede wszystkim żyłek oporowych; tętniczek w II-giej kolejności). Wzrost ciśnienia w tętnicy płucnej. Uszkodzenie komórek śródbłonka kapilar płucnych. Obrzęk płuc.

34 Wstrząs neurogenny

35 Obrażenia twarzoczaszki Najczęstszymi objawami jest krwawienie z jamy ustnej i jamy nosowej, spowodowane najczęściej uszkodzeniem tętnicy szczękowej. Złamanie podstawy czaszki może się wiązać z uszkodzeniem zatok mózgowych; obfite krwawienia mogą wymagać wykonania embolizacji. Obrażenia 1/3 górnej części twarzy mogą spowodować uszkodzenie mózgu i oczodołów. Uszkodzenia 1/3 środkowej twarzy mogą spowodować uszkodzenie oczodołów, mózgu i zębów. Złamanie żuchwy, kości jarzmowych i kości oczodołu najczęściej wymagają leczenia operacyjnego.

36 Ciśnienie wewnątrzczaszkowe - ICP Następstwa urazu zależą: Rodzaju i ciężkości urazu pierwotnego. Głębokości uszkodzenia wtórnego. Przyczyny pozaczaszkowe Przyczyny wewnątrzczaszkowe

37 Przyczyny pozaczaszkowe wtórnego uszkodzenia mózgu: Hipotensja. Hipoksja. Hiperkarbia. Hipokarbia. Hiperglikemia. Hipoglikemia. Hiperpyreksja. Przyczyny wewnątrzczaszkowe wtórnego uszkodzenia mózgu: Nadciśnienie wewnątrzczaszkowe. Niskie mózgowe ciśnienie perfuzyjne. Wgłobienie mózgu. Pourazowy skurcz naczyniowy.

38 Niedotlenienie mózgu: Hipoksja hipoksemiczna (niska prężność tlenu we krwi). Hipoksja oligemiczna (zmniejszenie mózgowego przepływu krwi).

39 OBRAŻENIA WTÓRNE mogą powstać w wyniku niedostatecznego zabezpieczenia poszkodowanego na miejscu wypadku i są przyczyna śmierci od 10 20% wszystkich pacjentów.

40 Podział obrażeń czaszkowo-mózgowych - I Otwarte: Przerwana opona twarda. Następstwo ran kłutych, postrzałowych i urazów mech. Ryzyko zakażenia mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych.

41 Podział obrażeń czaszkowo-mózgowych - I Otwarte: Przerwana opona twarda. Następstwo ran kłutych, postrzałowych i urazów mech. Ryzyko zakażenia mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych.

42 Podział obrażeń czaszkowo-mózgowych - II Zamknięte (opona twarda nieuszkodzona). Uraz czaszkowo-mózgowy I-go stopnia. Wstrząśnienie mózgu (objawy ustępują w ciągu 4 dni). Uraz czaszkowo-mózgowy II-go stopnia. Stłuczenie mózgu (utrata przytomności do 1 godz.; ubytki neurologiczne do 3 tyg.). Uraz czaszkowo-mózgowy III-go stopnia. Ciężkie stłuczenie mózgu (utrata przytomności do kilku tygodni; ubytki neurologiczne powyżej 3 tyg.; cofają się częściowo).

43 Wstrząśnienie mózgu I stopień - przemijająca dezorientacja bez utraty przytomności z natychmiastowym powrotem do pełnej świadomości, nie stwierdza się niepamięci. II stopień - wyraźniej zaznaczona dezorientacja po urazie oraz bardzo nieznaczny okres niepamięci okołourazowej, bez utraty przytomności. III stopień - bardzo wyraźna dezorientacja (splątanie) z większym okresem niepamięci, głównie wstecznej, utrata przytomności występuje w postaci chwilowego wyłączenia świadomości. IV stopień - klasyczne wstrząśnienie mózgu, czyli: krótkotrwała utrata przytomności, różnie długi okres splątania i różnie długi okres niepamięci wstecznej i następczej.

44 Stłuczenie mózgu Nieukrwotocznione. Ukrwotocznione. Dwuogniskowe (contre coup).

45 Stłuczenie mózgu Nieukrwotocznione. Ukrwotocznione. Dwuogniskowe (contre coup).

46 Krwawienie wewnątrzczaszkowe W większości przypadków wymaga pilnej interwencji chirurgicznej. Towarzyszy 40% wszystkich obrażeń OUN. Krwiaki podtwardówkowe są najczęstszą formą patologii.

47 Krwiak nadtwardówkowy Najczęściej jako następstwo rozerwania odnogi t. oponowej środkowej, rzadziej żyły. Towarzyszą 5% urazów. Współistnieją ze złamaniami kości czaszki (80% u dorosłych i 50% u dzieci). Najczęstszym miejscem krwawienia jest okolica skroniowa.

48 Krwiak nadtwardówkowy Objawy typowe jedynie w 30% przypadków: Przejściowa utrata przytomności. Chwile przytomności z normalizacją stanu neurologicznego. Wtórne bóle głowy ze stopniowym upośledzeniem świadomości Rozszerzenie źrenicy po stronie krwiaka (80% przyp.). Utrata świadomości. Bradykardia. Niewydolność krążeniowo-oddechowa.

49 Ostry krwiak podtwardówkowy Najczęściej następstwo deceleracji czołowej. Towarzyszy mu uszkodzenie i obrzęk leżącej pod nim tkanki mózgowej. Mogą ujawnić się po 72 godzinach od urazu. Są najczęściej następstwem rozerwania żył mostkowych i żył korowych; rzadziej jeżeli są mnogie mogą być następstwem krwawienia tętniczego.

50 Ostry krwiak podtwardówkowy Objawy: Utrata przytomności bez chwilowych powrotów przytomności. Objaw masy - przesunięcia tkanki mózgowej: niedowład połowiczy, rozszerzenie źrenic. Śmiertelność od %. Ewakuacja krwiaka podtwardówkowego w czasie powyżej 4 godzin od urazu - 3x większa śmiertelność.

51 Krwiak śródmózgowy Następstwo ciężkich urazów. Leczenie najczęściej zachowawcze.

52 Krwiak śródmózgowy Różnicowanie krwiaków podtwardówkowych i śródmózgowych na podstawie objawów klinicznych jest praktycznie niemożliwe. Często przy krwiakach nadtwardówkowych następuje gwałtowne pogorszenie stanu ogólnego w ciągu 24 godzin.

53 Pourazowe obrzmienie mózgu Występuje u 50% pacjentów z ciężkim urazem czaszkowo-mózgowym. Ma charakter zwiększonego ukrwienia (poszerzenia naczyń), a nie obrzęku. Jest następstwem utraty autoregulacji krążenia mózgowego. Makroskopowo dominuje przekrwienie istoty białej bez widocznych uszkodzeń pierwotnych.

54 Obrzęk mózgu Następstwo zaburzenia czynności bariery krew-mózg. Przejście płynu bogatobiałkowego do przestrzeni pozakomórkowej istoty białej. Rozwija się najczęściej do 24 godzin po urazie. Prowadzi do podwyższenia ciśnienia wewnątrzczaszkowego.

55 Obrzęk mózgu Stopień rozsianego uszkodzenia mózgu Wygląd w CT Śmiertelność (%) I Normalny obraz CT 9,6 II Komory o zachowanym świetle, przesunięte < 5 mm 13,5 III Komory uciśnięte (brak światła), przesunięte < 5 mm 34 IV Przesunięcie (efekt masy) > 5 mm 56,2

56 Rozsiane uszkodzenie aksonalne - DAI

57 Uszkodzenia mózgu spowodowane niedotlenieniem i niedokrwieniem Przyczyny: Ostra niewydolność oddechowa: Hipoksja. Hiperkapnia (zwiększenie objętości mózgu). Zmniejszona zdolność przenoszenia tlenu (methemoglobinemia, karboksyhemoglobinemia) lub niedokrwistość. Obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, wstrząs. Konieczność leczenia objawowego

58 WYTYCZNE LECZENIA ZACHOWAWCZEGO CIĘŻKICH URAZÓW CZASZKOWOCZASZKOWO-MÓZGOWYCH U DOROSŁYCH Grupa Robocza Sekcji Neuroanestezji Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i i Intensywnej Terapii Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Neurochirurgów Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Medycyny Ratunkowej

59 Podstawy zapobiegania wtórnemu uszkodzeniu mózgu po CUCM: Zapewnienie prawidłowej wymiany gazowej: Prawidłowego utlenowania krwi tętniczej (po2>100 mm Hg, SpO2>95%). Prawidłowej prężności dwutlenku węgla (pco mm Hg). Zapobieganie hipotensji (MAP>90 mm Hg). Utrzymywanie ICP<20 mm Hg i CPP>70 mm Hg. Zapobieganie zwyżkom ciepłoty ciała. Utrzymywanie prawidłowej glikemii. Profilaktyka przeciwdrgawkowa.

60

61 Postępowanie z pacjentem, który doznał obrażenia czaszkowo mózgowego: Na miejscu wypadku. W czasie diagnostyki. Na bloku operacyjnym. We wczesnym okresie pobytu w Oddziale Intensywnej Terapii.

62 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnym zasady ogólne: STAY AND PLAY (zostań i działaj): Przywrócenie prawidłowej objętości krwi krążącej. Przywrócenie prawidłowego ciśnienia tętniczego. Uzyskanie odpowiedniej wymiany gazowej. Unikanie hiperwentylacji.

63 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnym zasady ogólne: Kategoria I pomoc natychmiastowa. Kategoria II pomoc w ciągu minut. Kategoria III pomoc w ciągu 30 minut. Kategoria IV martwi/ uznani za zmarłych.

64 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnym wstępna diagnostyka: Konieczne ustalenie: Okoliczności, w jakich doszło do urazu. Dokładnego czasu zdarzenia. Zmiany stanu poszkodowanego do momentu przybycia zespołu ratunkowego. Chorób przebytych lub współistniejących.

65 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnym wstępna diagnostyka: Skrócone badanie poszkodowanego: Ocena stanu neurologicznego (GCS, osadzenie gałek ocznych, szerokość i reaktywność źrenic, objawy oponowe i ogniskowe, obecność niedowładów). Ocena układu krążenia (obecność i częstość tętna na dużych tt, NiBP, HR, CR). Ocena czynności oddechowej (mechanika, natlenienie, wentylacja). Obecność obrażeń pozaczaszkowych.

66 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnymwstępna diagnostyka: Diagnostyka upojenia alkoholowego: Alkotest (powietrze wydechowe) QED alcohol test (ślina). Diagnostyka użycia opioidów: Ślina. Stężenie glukozy w surowicy: Glukometr OBOWIĄZEK ZAŁOŻENIA KOŁENIERZA ORTOPEDYCZNEGO Badanie neurologiczne (minimum 3x): Tuż po przybyciu. Po wyrównaniu zagrażających życiu zaburzeń. Przed przekazaniem pacjenta w SOR.

67 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnym opieka oddechowa: Hipoksemia <60 mm Hg w fazie przedszpitalnej dwukrotnie zwiększa śmiertelność poszkodowanych. Przyczyny hipoksemii: Niedrożność dróg oddechowych. Aspiracja treści pokarmowej lub krwi. Zaburzenia toru oddechowego. Wzrost żylnego przecieku śródpłucnego (następstwo katecholeminemii). Obrażenia ściany klatki piersiowej i płuc.

68 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnym opieka oddechowa: Przywrócenie prawidłowej wymiany gazowej: Natychmiastowe rozpoczęcie tlenoterapii. Zapewnienie drożności dróg oddechowych przez wykonanie intubacji ustno-tchawiczej. Ocena częstości oddechu, toru oddechowego, wykluczenie odmy opłucnowej. Kwalifikacja do/ i podjęcie mechanicznej wentylacji płuc. Ocenę efektywności natlenienia (pulsoksymetr).

69 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnym opieka oddechowa: Intubacji wymagają: Wszyscy poszkodowani z CUCM. Niektórzy z umiarkowanym obrażeniem mózgu (u których GCS 9-12 pkt) i towarzyszącymi obrażeniami innych narządów). Intubacja ustno-tchawicza. Natlenienie. Próba bez leków (jeżeli GCS 3 5 pkt.). Małe dawki propofolu lub tiopentalu. Sukcynylodwucholina. Profilaktyka przeciwzachłystowa. Ochrona odcinka szyjnego kręgosłupa. Unikać hiperwentylacji!!!

70 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnym opieka oddechowa: Ustawienie respiratora: Tryb wentylacji IPPV. Stężenie tlenu w mieszaninie oddechowej min. 0.5 Częstość oddechu RR 10/ min. Stosunek wdech/wydechu 1:2 Objętość oddechowa 6-8 ml/ kg mc. W przypadku hipoksji PEEP do 8 cm H2O. Hiperwentylacja taka, że ETCO2<35 mg Hg jest przeciwwskazana - ryzyko nasilenia niedokrwiennego uszkodzenia mózgu. Hiperwentylacja jest dopuszczalna: Pogorszenie stanu neurologicznego: Obniżenie GCS o 2 lub więcej punktów. Pojawienie się lub pogłębienie niedowładu. Poszerzenie źrenicy. Prężenia.

71 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnym resuscytacja krążeniowa: Niskie BP podstawowa przyczyna wtórnego uszkodzenia mózgu. Hipotensja w CUCM to NiBPsys poniżej 95 mm Hg. Wzrost śmiertelności o 2,5 3,5x. Zalecenia: Kaniula/e o dużej średnicy (OBWODOWA/ E). HAES. Efedryna mg IV. Noradrenalina WCIV. Przy hipowolemii (spowodowana często obr. pozaczaszkowym): 250 ml 7,5% r. NaCl + / HAES.

72 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnym resuscytacja krążeniowa: Podwyższanie NiBP powyżej wartości prawidłowych jest nieuzasadnione. Samoistne podwyższenie NiBP jest spowodowane: Uwolnieniem katecholamin. Pobudzeniem psychoruchowym. Bólem. Jeżeli po podaniu leków p-bólowych i uspokajających NiBPsys> 180 mm Hg: Leki obniżające ciśnienie (za wyjątkiem miorelaksujących: NTG, nitroprusydek sodu): Labetalol (w PSL jedynie tabl. 0.1 i 0.2 Pressocard). Esmolol ((amp. Brevibloc). Urapidil (amp.0.025/ 5 ml Ebrantil).

73 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnym farmakoterapia Podawanie leków jedynie ze wskazań np. pogorszenie stanu neurologicznego: Obniżenie stanu świadomości w GCS o 1 pkt. Poszerzenie źrenicy. Pojawienie się niedowładu. 20% r. Mannitolu; g/ kg mc. Zwiększenie wentylacji (obniżenie ETCO2). Przy braku poprawy po 15 minutach od chwili przetoczenia Mannitolu: ml 7.5% r. NaCl.

74 Ocena neurologiczna Badanie orientacyjne. Ustalenie rozmiaru i umiejscowienia uszkodzenia mózgu. Ustalenie wyjściowego stanu neurologicznego, jako podstawę do szacowania zmian stanu klinicznego. Rozpoznanie wewnątrzczaszkowego krwawienia, które wymaga pilnej interwencji chirurgicznej.

75 Ocena neurologiczna Badanie kliniczne: Skale oceny świadomości: Skala śpiączek Glasgow (GCS). Skala urazu (TS). Zmodyfikowana skala urazu (RTS). Wskaźnik przedszpitalny (PI). Algorytm segregacji po urazie (BTTR). Osadzenie i ustawienie gałek ocznych. Szerokość i reakcja źrenic na światło. Objawy oponowe i ogniskowe. Odruchy ścięgniste. Obserwacja toru oddechowego i odruchu połykania.

76 Skale stosowane w medycynie ratunkowej i urazach Trauma Score skala urazu (TS) Parametr Częstość oddechu Wysiłek oddechowy Skurczowe ciśnienie tętnicze krwi Powrót włośniczkowy Skala śpiączek Glasgow (GCS) Wartość Liczba punktów 36/ min / min / min / min 1 brak 0 normalny 1 zwolniony 0 nasilony 0 90 mm Hg mm Hg mm Hg mm Hg 1 brak tętna 0 Normalny 2 Opóźniony 1 Brak

77 Skale stosowane w medycynie ratunkowej i urazach Trauma Score skala urazu (TS) Interpretacja suma punktów: Rozpiętość skali: 1 16 punktów Skala urazu % przeżycia i1 po 0

78 Skale stosowane w medycynie ratunkowej i urazach Parametr Częstość oddechu Skurczowe ciśnienie tętnicze krwi Skala śpiączek Glasgow (GCS) Revised Trauma Score Wartość Liczba punktów 10-29/ min. 4 >29/ min / min / min 1 brak 0 > 89 mm Hg mm Hg mm Hg mm Hg 1 brak tętna

79 Skale stosowane w medycynie ratunkowej i urazach Zmodyfikowana skala urazu Revised Trauma Score Interpretacja: Suma punktów. Maksymalna ilość punktów: 12. Minimalna ilość punktów: 0. Pacjenci po urazie, których ocenia się na 11 punktów powinni być transportowania do centrum urazowego.

80 Skale stosowane w medycynie ratunkowej i urazach Parametr Skurczowe ciśnienie tętnicze Częstość tętna Oddech Świadomość Wskaźnik przedszpitalny Prehospital Index (PI) Wartość Liczba punktów > 100 mm Hg mm Hg mm Hg mm Hg / min. 0 > 120/ min. 3 < 50/ min. 5 normalny 0 Płytko śpiący ale współpracujący 3 < 10/ min. Lub zaintubowany 5 Normalny 0 Splątany bądź agresywny Penetrujące rany klatki piersiowej lub/ i brzucha 3 Nieadekwatne słowa 5 nieobecne 0 obecne 4

81 Skale stosowane w medycynie ratunkowej i urazach Wskaźnik przedszpitalny Prehospital Index (PI) Interpretacja: Maksymalna liczba punktów: 24. Minimalna liczba punktów: 0. PI > 3 pkt wskazuje na przebycie dużego urazu. PI 3 wskazuje na przebycie małego urazu.

82 Skale stosowane w medycynie ratunkowej i urazach Zasada segregacji po urazie Baxt Trauma Triage Rule Zasada segregacji po urazie Baxta jest stworzona do rozpoznawania dużych urazów u poszkodowanych powyżej 15 rż. Jest przydatna do określenia tych pacjentów, którzy wymagają operacji w trybie ratunkowym. Parametr Wynik GCS Najlepsza odpowiedź ruchowa <5 pkt. Skurczowe ciśnienie tętnicze krwi < 85 mm Hg. Obrażenia penetrujące Głowa, szyja, klatka piersiowa, brzuch. Obecność trzech ww objawów świadczy o przebyciu dużego urazu.

83 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnym farmakoterapia Podawanie leków uspokajających w przypadku: Znacznego pobudzenia psycho-ruchowego. Niemożności prowadzenia wentylacji mechanicznej. W przypadku wystąpienia drgawek. Leki: Benzodwuazepiny: Diazepam (RelaniumPolfa, Diazepam LipuroB Braun, Diazepam RecTubesDesitin Arzneimittel 5 i 10 ml/ 2.5 ml. Midazolam (DormicumRoche, MidaniumPolfa, SopodormSandoz, FulsedRanbaxy. W przypadku drgawek: Klonazepam. Phenytoina EpanutinParke-Davis (amp.0.25/ 5 ml). Anestetyki dożylne (tiopenthal, propofol) ryzyko obniżenia NiBP.

84 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnym farmakoterapia Podawanie leków przeciwbólowych w przypadku: Objawów reakcji bólowej (pobudzenie, tachykardia, hipertensja). Przed badaniem okolicy objętej obrażeniem. Leki: Opioidy (dawki zredukowane): Fentanyl. Morfina. Tramadol. Leki zwiotczające mięśnie (po wykluczeniu obrażeń klatki piersiowej). Dla ułatwienia prowadzenia wentylacji mechanicznej (w sytuacji, w której leki sedoanalgetyczne są niewystarczające). WLEW CIĄGŁY TIOPENTHALU I PODAWANIE DEKSAMETAZONU NIE ZNAJDUJE UZASADNIENIA.

85 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnym czynnik czasu Złota godzina Przybycie do poszkodowanego: 8-10 minut. Czynności na miejscu zdarzenia: minut. Transport do szpitala: minut od chwili urazu. Jeżeli transport do szpitala> 30 minut rozważyć transport śmigłowcem. Wymóg szybkości i prawidłowości leczenia dopuszcza CPR w trakcie transportu.

86 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnym monitorowanie i dokumentacja Monitorowanie: Bezprzyrządowe: Obejmujące czynność układu nerwowego powtarzane 3krotnie: tuż po przybyciu, po zakończeniu wstępnych czynności resuscytacyjnych i przed przekazaniem poszkodowanego w SOR: Stan świadomości. Osadzenie i ustawienie gałek ocznych. Szerokość, symetria i reaktywność źrenic. Odruchy ścięgniste. Objawy oponowe i ogniskowe. Kliniczne. Przyrządowe: SpO2. NiBP. Ekg. ETCO2.

87 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnym kierunek transportu Optymalnie do ośrodka neurotraumatologicznego lub do szpitala posiadającego bazę diagnostyczną, terapeutyczną i OIT. Chory bez objawów ogniskowych, stabilny hemodynamicznie Transport do szpitala z OIT i dostępnym CT. Chory bez objawów ogniskowych, niestabilny hemodynamicznie Transport do najbliższego szpitala z ostrym dyżurem chirurgicznym i możliwością leczenia w OIT; wskazany wybór szpitala z dostępnością do CT. Stan poszkodowanego w czasie udzielania pomocy na miejscu wypadku pogarsza się (obniżenie GCS>1 pkt, pojawienie się niedowładu, nieprawidłowy stan źrenic), a pacjent jest stabilny hemodynamicznie Transport do ośrodka neurotraumatologii lub medycyny ratunkowej, a w przypadku znacznej odległości do innego oddziału, gdzie można poddać chorego natychmiastowemu leczeniu operacyjnemu. Poszkodowani z objawami ogniskowymi i niestabilnym krążeniem Transport do najbliższego oddziału chirurgii pełniącego ostry dyżur.

88 Wytyczne leczenia w okresie przedszpitalnym kierunek transportu Jeżeli u pacjenta z ciężkim obrażeniem czaszkowo-mózgowym nie można w ciągu 1 godziny wykonać badania CT głowy a pojawiają się takie objawy jak: Jednostronne poszerzenie źrenicy. Niedowład połowiczy. Lub/ i jednostronne prężenia. obowiązuje bezzwłoczne: LECZENIE OPERACYJNE

89 Leczenie zachowawcze w okresie szpitalnym wytyczne ogólne Leczenie pacjentów z ciężkim obrażeniem czaszkowo-mózgowym musi się odbywać w: OIT (urządzonym i wyposażonym zgodnie z Rozporządzeniem MZiOS z dn. 27 lutego 1998 r.). W ostrej fazie choroby konieczne jest podjęcie leczenia w: Ośrodku neurotraumatologii. Lub ośrodku spełniającym wymogi centrum medycyny ratunkowej, zapewniającym bezpośredni dostęp do CT oraz neurochirurga.

90 Leczenie zachowawcze w okresie szpitalnym transport wewnątrzszpitalny Ryzyko podwyższenia ICP oraz wystąpienia zaburzeń oddechowych i krążeniowych. Transport w: Obecności anestezjologa, lub lekarza ratunkowego. Pielęgniarki anestezjologicznej/ ratunkowej. Z jednoczesnym monitorowaniem funkcji życiowych (parametrów oddechowych). Dla prowadzenia wentylacji zastępczej poleca się używanie respiratora transportowego (zamiast worka oddechowego). Podawanie leków uspokajających, przeciwbólowych i zwiotczających mięśnie ze wskazań, ustalanych indywidualnie.

91 Leczenie zachowawcze w okresie szpitalnym monitorowanie stanu neurologicznego Konieczne powtarzane badania stanu świadomości i reaktywności źrenic, obecności i stopnia niedowładów. W ostrej fazie choroby zaleca się badanie co godzinę. Konieczność zaznaczania parametrów w dokumentacji chorobowej.

92 Ocena neurologiczna W OIT albo w SOR zaleca się dodatkowo zbadanie: Odruchu oczno-przedsionkowego - płukanie zewnętrznego przewodu słuchowego ml zimnej wody (wzrok skierowany w kierunku płukanego ucha ). Odruchu oczno-głowowego - odwrócenie głowy powoduje ruch gałek ocznych w stronę przeciwną. Przy uszkodzeniu pnia gałki oczne podążają za ruchem głowy pozostają nieruchome. NIE WYKONYWAĆ PRZY PODEJRZENIU USZKODZENIA ODCINKA SZYJNEGO KRĘGOSŁUPA.

93 Badania dodatkowe Grupa krwi, czynnik Rh. Stężenie glukozy w surowicy i jonogram. Morfologia krwi (policytemia). PT APTT INR Enzymy sercowe. Gazometria.

94 Tomografia komputerowa głowy Pozwala rozpoznać: Charakter krwawienia wewnątrzczaszkowego z dokładnym ustaleniem okolicy i rozmiarów ogniska, często przed wystąpieniem jednoznacznych objawów klinicznych. Obrzęk mózgu i wielkość rezerwy płynowej. Złamania kości. Powinna być wykonana u każdego pacjenta w śpiączce z urazem czaszkowo-mózgowym i z podejrzeniem złamania kości pokrywy

95 Leczenie zachowawcze w okresie szpitalnym intensywna terapia oddechowa Intubacja: Zabezpiecza pacjenta przez aspiracją. Umożliwia nadzór nad: Składem mieszaniny oddechowej. Wentylacją. Mechaniką oddychania.

96 Leczenie zachowawcze w okresie szpitalnym intensywna terapia oddechowa - intubacja Wskazania do intubacji poszkodowanego z CUCM (bezwzględne) ochrona kręgosłupa szyjnego: GCS 8 punktów. Brak obronnych odruchów krtaniowych. Hipoksja; PaO2<90 mm Hg; przy oddychaniu tlenem. Spontaniczna hiperwentylacja; PaCO2<25 mm Hg. Osłabienie napędu oddechowego. Drgawki. U poszkodowanych ze współistniejącym uszkodzeniem twarzoczaszki poleca się wykonanie tracheostomii

97 Leczenie zachowawcze w okresie szpitalnym intensywna terapia oddechowa mechaniczna wentylacja płuc Wskazania do wentylacji mechanicznej poszkodowanych z CUCM: Hipoksja; PaO2<80 mm Hg; przy FiO Drgawki. ICP>25 mm Hg. Spontaniczna hiperwentylacja; PaCO2<25 mm Hg. Objawy odmóżdżeniowe. Hipertermia. Współistniejące obrażenia klatki piersiowej. Objawy ciasnoty wewnątrzczaszkowej w CT głowy.

98 Leczenie zachowawcze w okresie szpitalnym intensywna terapia oddechowa mechaniczna wentylacja płuc Celem wentylacji mechanicznej jest: Osiągnięcie po2>95 mm Hg. Utrzymywanie pco2 ok. 35 mm Hg. Nie przekraczanie ciśnienia szczytowego>20 cm H2O. Utrzymanie stosunku I:E 1:2. W sytuacji, kiedy FiO2 0.5 nie zapewnia właściwego natlenienia: Wdrożenie PEEP nawet do wartości cm H2O (nie ma ryzyka podwyższenia ICP, czy obniżenia CPP).

99 Leczenie zachowawcze w okresie szpitalnym intensywna terapia oddechowa hiperwentylacja Reaktywność naczyń mózgowych u poszkodowanych CUCM jest dobrze zachowana. U poszkodowanych obserwuje się dobrą reakcja na hipo- i hiperkapnię. U części poszkodowanych w pierwszych 24 godzinach po urazie przepływ krwi przez mózg ulega samoistnej redukcji, zatem: Hiperwentylacja może doprowadzić do jatrogennego niedokrwienia mózgu. Profilaktyczna hiperwentylacja we wczesnej fazie może pogorszyć wyniki leczenia.

100 Leczenie zachowawcze w okresie szpitalnym intensywna terapia oddechowa hiperwentylacja Hiperwentylację poleca się, gdy inne sposoby normalizacji ICP są nieskuteczne lub niemożliwe do wykonania: środki osmotycznie czynne sedacja zwiotczenie mięśni poprzecznie prążkowanych drenaż komorowy. Hiperwentylacja bez monitorowania ICP jest nieuzasadniona. Przedłużona hiperwentylacja może być zastosowana pod warunkiem monitorowania oksygenacji mózgu. Z hiperwentylacji należy się wycofywać w czasie min. 12 h.

PostępowaniP anpstpzjologicznp W urazach czaszkowo-mózgowych MózgMwy przepływ krwi CBF = 50 ml/100g/min CBF = CPP / Mpór naczyń mózgu Zależy Md RR, pco2, po2 i zapmtrzebmwania metabmlicznegm mózgu Ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Wanda Siemiątkowska - Stengert

Wanda Siemiątkowska - Stengert Wanda Siemiątkowska - Stengert Wpływ zabiegu odsysania z tchawicy na ciśnienie śródczaszkowe i układ krążenia noworodków wymagających wentylacji zastępczej, po zastosowaniu różnej premedykacji farmakologicznej.

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA I LECZENIE URAZÓW CZASZKOWO-MÓZGOWYCH

DIAGNOSTYKA I LECZENIE URAZÓW CZASZKOWO-MÓZGOWYCH Częstochowa 2012 1 DIAGNOSTYKA I LECZENIE URAZÓW CZASZKOWO-MÓZGOWYCH Izabela Duda Częstochowa 2012 2 nomenklatura Traumatic brain injury Brain injury Head injury Traumatic cerebral injury Head trauma Traumatic

Bardziej szczegółowo

Uraz czaszkowo mózgowy. Postępowanie zespołu ratownictwa medycznego oraz w oddziale ratunkowym.

Uraz czaszkowo mózgowy. Postępowanie zespołu ratownictwa medycznego oraz w oddziale ratunkowym. Uraz czaszkowo mózgowy. Postępowanie zespołu ratownictwa medycznego oraz w oddziale ratunkowym. Robert Foryś, Paweł Podkościelny, Michał Dworzyński, Dariusz Timler Szpitalny Oddział Ratunkowy Wojewódzkiego

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz... 13

ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz... 13 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz...... 13 ROZDZIAŁ 2 CELE ZNIECZULENIA I MOŻLIWOŚCI WSPÓŁCZESNEJ ANESTEZJOLOGII

Bardziej szczegółowo

ZATRUCIE DOPALACZAMI STUDIUM PRZYPADKU

ZATRUCIE DOPALACZAMI STUDIUM PRZYPADKU ZATRUCIE DOPALACZAMI STUDIUM PRZYPADKU Maja Copik Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 im S. Szyszki w Zabrzu Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

Bardziej szczegółowo

URAZY KLATKI PIERSIOWEJ

URAZY KLATKI PIERSIOWEJ URAZY KLATKI PIERSIOWEJ URAZY KLATKI PIERSIOWEJ W 25 % są przyczyną zgonów MECHANIZM URAZU Bezpośrednie (przenikające, tępe, miażdżące) Pośrednie (deceleracja, podmuch) Najczęściej bez widocznych uszkodzeń

Bardziej szczegółowo

PODWYŻSZONE CIŚNIENIE WEWNĄTRZCZASZKOWE U DZIECI INTRACRANIAL PRESSURE ICP

PODWYŻSZONE CIŚNIENIE WEWNĄTRZCZASZKOWE U DZIECI INTRACRANIAL PRESSURE ICP PODWYŻSZONE CIŚNIENIE WEWNĄTRZCZASZKOWE U DZIECI INTRACRANIAL PRESSURE ICP Nadmierne ciśnienie wewnątrz niepodatnego sklepienia czaszki, upośledzające funkcje neurologiczne. PRZYCZYNY ICP Wynik zmian zwiększających

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa omdleń

Diagnostyka różnicowa omdleń Diagnostyka różnicowa omdleń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Omdlenie - definicja Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii

Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii Dr n. med. Krzysztof Powała-Niedźwiecki Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 1. Do OIT będą

Bardziej szczegółowo

Odrębności znieczulenia pacjentów otyłych do zabiegów laparoskopowych

Odrębności znieczulenia pacjentów otyłych do zabiegów laparoskopowych 66 Zasady postępowania anestezjologicznego Odrębności znieczulenia pacjentów otyłych do zabiegów laparoskopowych Coraz więcej zabiegów u osób otyłych jest wykonywanych metodą laparoskopową. Jest to związane

Bardziej szczegółowo

Patofizjologia resuscytacji krążeniowo - oddechowej

Patofizjologia resuscytacji krążeniowo - oddechowej Patofizjologia resuscytacji krążeniowo - oddechowej Resuscytacja krążeniowo - oddechowa Optymalizacja krążenia wieńcowego i mózgowego Układ nerwowy: Średni przepływ krwi: 70ml/100g/min Przepływ krwi w

Bardziej szczegółowo

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 INTENSYWNA TERAPIA STANU ASTMATYCZNEGO 1. Definicja... 13 2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 3. Obraz kliniczny... 17 3.1. Rozpoznanie... 17 3.2. Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Marcin Antoni Siciński Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Rozprawa na stopień doktora nauk

Bardziej szczegółowo

Mechanizm odpowiedzi krążeniowej na ciężki uraz czaszkowo-mózgowy. Izabela Duda

Mechanizm odpowiedzi krążeniowej na ciężki uraz czaszkowo-mózgowy. Izabela Duda Mechanizm odpowiedzi krążeniowej na ciężki uraz czaszkowo-mózgowy Izabela Duda 1 Krążeniowe Systemowe powikłania urazu czaszkowomózgowego Oddechowe: pneumonia, niewydolność oddechowa, ARDS, zatorowość,

Bardziej szczegółowo

Ocena wstępna i resuscytacja w ciężkich urazach

Ocena wstępna i resuscytacja w ciężkich urazach Ocena wstępna i resuscytacja w ciężkich urazach Cele wykładu Trauma team - organizacja zespołu System oceny w urazach Rozpoznanie i leczenie stanów zagrożenia życia Podstawy bezpiecznego transportu Postępowanie

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

Należą do najczęstszych urazów mózgu Zmiany w badaniach obrazowych z czasem pogarszają się

Należą do najczęstszych urazów mózgu Zmiany w badaniach obrazowych z czasem pogarszają się Złamania kości czaszki U 1/3 chorych po ciężkim urazie głowy nie występuje złamanie kości czaszki Złamanie może być linijne, z wgłobieniem lub z rozerwaniem szwów Zdjęcia rtg nie są wystarczające w diagnostyce

Bardziej szczegółowo

Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu ECMO POZAUSTROJOWE UTLENOWANIE KRWI. Jesteśmy, aby ratować, leczyć, dawać nadzieję...

Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu ECMO POZAUSTROJOWE UTLENOWANIE KRWI. Jesteśmy, aby ratować, leczyć, dawać nadzieję... Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu ECMO POZAUSTROJOWE UTLENOWANIE KRWI Jesteśmy, aby ratować, leczyć, dawać nadzieję... Rodzaje ECMO 1. ECMO V-V żylno - żylne Kaniulacja żyły udowej i szyjnej lub żyły

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy utraty ciepła

Mechanizmy utraty ciepła HIPOTERMIA Mechanizmy utraty ciepła Promieniowanie 55-65 % Parowanie - oddychanie 20-30 % Konwekcja 12-15% na wietrze Kondukcja 5 razy w mokrym ubraniu, 25-30 x w zimnej wodzie Hipotermia Spadek temperatury

Bardziej szczegółowo

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649 Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Kryterium Dane (jakie) Dane (źródło) Reguła Moduł wiek wiek pacjent/osoba > 18 lat (włączająca) kliniczne

Bardziej szczegółowo

Inwazyjne monitorowanie hemodynamiczne u pacjentów w do operacji torakochirurgicznych z wysokim ążeniowych

Inwazyjne monitorowanie hemodynamiczne u pacjentów w do operacji torakochirurgicznych z wysokim ążeniowych Marcin Pachucki Inwazyjne monitorowanie hemodynamiczne u pacjentów w do operacji torakochirurgicznych z wysokim ryzykiem powikłań krąż ążeniowych Opiekun ITS: drr n. med. Waldemar Machała Studenckie Koło

Bardziej szczegółowo

Nitraty -nitrogliceryna

Nitraty -nitrogliceryna Nitraty -nitrogliceryna Poniżej wpis dotyczący nitrogliceryny. - jest trójazotanem glicerolu. Nitrogliceryna podawana w dożylnym wlewie: - zaczyna działać po 1-2 minutach od rozpoczęcia jej podawania,

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 1. Rozwój i podział układu nerwowego Janusz Moryś... 17 1.1. Rozwój rdzenia kręgowego... 17

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

Opiekun pracy: Dr n. med. Waldemar Machała

Opiekun pracy: Dr n. med. Waldemar Machała Marcin Pachucki Anna Durka Monitorowanie rzutu serca CO za pomocą metod mało inwazyjnych: czujnika FloTrac TM i monitora Vigileo TM przedstawienie metody, opis przypadku. Opiekun pracy: Dr n. med. Waldemar

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE I POSTĘPOWANIE Z CEWNIKAMI ZEWNĄTRZOPONOWYMI W CENTRUM ONKOLOGII W WARSZAWIE

ZASTOSOWANIE I POSTĘPOWANIE Z CEWNIKAMI ZEWNĄTRZOPONOWYMI W CENTRUM ONKOLOGII W WARSZAWIE ZASTOSOWANIE I POSTĘPOWANIE Z CEWNIKAMI ZEWNĄTRZOPONOWYMI W CENTRUM ONKOLOGII W WARSZAWIE Tabela nr 1 UNERWIENIE NARZĄDÓW narząd nerwy rdzeniowe ilość segmentów płuco Th2 Th10 9 przełyk Th4 Th5 2 żołądek

Bardziej szczegółowo

USTAWA o Państwowym Ratownictwie Medycznym Rozdział 4a

USTAWA o Państwowym Ratownictwie Medycznym Rozdział 4a Jacek Nowakowski USTAWA o Państwowym Ratownictwie Medycznym Rozdział 4a Centra urazowe Art. 39a. W centrum urazowym świadczenia zdrowotne, o których mowa w art. 39c ust. 1, są udzielane pacjentowi urazowemu

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę Nadciśnienie tętnicze Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę EPIDEMIOLOGIA: Odsetek nadciśnienia tętniczego w populacji Polski w wieku średnim (36-64 lat) wynosi 44-46% wśród mężczyzn i 36-42%

Bardziej szczegółowo

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Postępowanie w stanach nagłych: I II III IV Hipoglikemia Cukrzycowa kwasica ketonowa

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Trudne drogi oddechowe

Trudne drogi oddechowe Trudne drogi oddechowe Tryb planowy. Tryb ratunkowy: Miejsce wypadku. Miejsce zdarzenia: Izba Przyjęć/ Szpitalny Oddział Ratunkowy. Oddziały szpitalne sala chorych. Diagnostyka pracownie. Trudne drogi

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej 17 Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej Tabela 17.1. Ocena stopnia zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej ph krwi tętniczej Równowaga kwasowo-zasadowa Stężenie jonu wodorowego (nmol/l) < 7,2 Ciężka kwasica

Bardziej szczegółowo

układu krążenia Paweł Piwowarczyk

układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie Badanie przedmiotowe EKG Pomiar ciśnienia tętniczego Pomiar ciśnienia w tętnicy płucnej Pomiar ośrodkowego ciśnienia żylnego Echokardiografia

Bardziej szczegółowo

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego ICD9 kod Nazwa 03.31 Nakłucie lędźwiowe 03.311 Nakłucie lędźwiowe w celu pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego 100.62 Założenie cewnika do żyły centralnej 23.0103 Porada lekarska 23.0105 Konsultacja specjalistyczna

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

Gorzów Wielkopolski 12.10.2012

Gorzów Wielkopolski 12.10.2012 Utworzenie Centrum Urazowego w Szpitalu Wojewódzkim SP ZOZ w Zielonej Górze Gorzów Wielkopolski 12.10.2012 Przepisy prawne, które określają funkcjonowanie Centrów Urazowych: - ustawa z dnia 8 września

Bardziej szczegółowo

Znieczulenie w laparoskopii

Znieczulenie w laparoskopii Journal of Clinical Anesthesia, 2006 Anesthesia for laparoscopy: a reviev Znieczulenie w laparoskopii Frederick J.Gerges, Ghassan E. Kenazi, Samar I. Jabbour Khoury Szpital Uniwersytecki w Bejrucie Opracował:

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie w Anestezjologii i Intensywnej Terapii Intensywny nadzór w stanach zagrożenia życia udział pielęgniarki.

Monitorowanie w Anestezjologii i Intensywnej Terapii Intensywny nadzór w stanach zagrożenia życia udział pielęgniarki. Monitorowanie w Anestezjologii i Intensywnej Terapii Intensywny nadzór w stanach zagrożenia życia udział pielęgniarki. Monitorowanie Rozpoznawanie i ocena zjawisk fizjologicznych i patologicznych towarzyszących

Bardziej szczegółowo

Wstrząs hipowolemiczny. Różne poziomy działania aspekcie zaleceń międzynarodowych

Wstrząs hipowolemiczny. Różne poziomy działania aspekcie zaleceń międzynarodowych Wstrząs hipowolemiczny Różne poziomy działania aspekcie zaleceń międzynarodowych 1 WSTRZĄS Stan zaburzonej perfuzji tkankowej Niskie ciśnienie nie jest jednoznaczne ze wstrząsem sem Odpowiedni przepływ

Bardziej szczegółowo

W A R U N K I D L A O D D Z I A Ł Ó W A N E S T E Z J O L O G I I I I N T E N S Y WN E J T E R A P I I ORAZ ODDZIAŁÓW ANESTEZJOLOGII W SZPITALACH

W A R U N K I D L A O D D Z I A Ł Ó W A N E S T E Z J O L O G I I I I N T E N S Y WN E J T E R A P I I ORAZ ODDZIAŁÓW ANESTEZJOLOGII W SZPITALACH Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia.. w sprawie standardów postępowania medycznego w dziedzinie anestezjologii i intensywnej i intensywnej terapii dla podmiotów leczniczych (Dz..) Załącznik

Bardziej szczegółowo

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA rok III semestr V PIELĘGNIARSTWO GERIATRYCZNE (80 godzin) (Oddział geriatrii) 1. Zasady i specyfika komunikowania się z osobą

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO NA KIERUNKU RATOWNICTWO MEDYCZNE. PRAKTYKI ZAWODOWE ROK II (4 semestr)

SZCZEGÓŁOWY OPIS KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO NA KIERUNKU RATOWNICTWO MEDYCZNE. PRAKTYKI ZAWODOWE ROK II (4 semestr) SZCZEGÓŁOWY OPIS KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO NA KIERUNKU RATOWNICTWO MEDYCZNE PRAKTYKI ZAWODOWE ROK II (4 semestr) JEDNOSTKA TERENOWA PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ Rodzaj i czas trwania Obowiązkowa praktyka

Bardziej szczegółowo

Krystian Stachoń Wojciech Rychlik. Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii z Nadzorem Kardiologicznym SPSZK nr 7 SUM GCM w Katowicach

Krystian Stachoń Wojciech Rychlik. Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii z Nadzorem Kardiologicznym SPSZK nr 7 SUM GCM w Katowicach Krystian Stachoń Wojciech Rychlik Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii z Nadzorem Kardiologicznym SPSZK nr 7 SUM GCM w Katowicach Przywrócenie spontanicznego krążenia (ROSC) to tylko pierwszy krok

Bardziej szczegółowo

Leczenie bezdechu i chrapania

Leczenie bezdechu i chrapania Leczenie bezdechu i chrapania Bezdech senny, to poważna i dokuczliwa choroba, dotykająca ok. 4% mężczyzn i 2% kobiet. Warto więc wykonać u siebie tzw. BADANIE POLISOMNOGRAFICZNE, które polega na obserwacji

Bardziej szczegółowo

Spis treści ROZDZIAŁ 1 ROZDZIAŁ 2 ROZDZIAŁ 3 ROZDZIAŁ 4. Spis Autorów Wstęp

Spis treści ROZDZIAŁ 1 ROZDZIAŁ 2 ROZDZIAŁ 3 ROZDZIAŁ 4. Spis Autorów Wstęp Spis treści Spis Autorów Wstęp ROZDZIAŁ 1 Metabolizm w chirurgii 1.1. Informacje wstępne...1 1.2. Podział ustroju...1 1.3. Prawa równowagi wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej...2 1.4. Skład elektrolitowy

Bardziej szczegółowo

NEUROLOGIA. Opieka pielęgniarska nad chorymi z pourazowymi zespołami neurologicznymi. Sławomir Michalak, Danuta Lenart-Jankowska, Małgorzata Woźniak

NEUROLOGIA. Opieka pielęgniarska nad chorymi z pourazowymi zespołami neurologicznymi. Sławomir Michalak, Danuta Lenart-Jankowska, Małgorzata Woźniak NEUROLOGIA Sławomir Michalak, Danuta Lenart-Jankowska, Małgorzata Woźniak 16 Opieka pielęgniarska nad chorymi z pourazowymi zespołami neurologicznymi Urazy głowy prowadzą do zmian w obrębie układu nerwowego,

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE NIV U PACJENTÓW GERIATRYCZNYCH Z POChP

ZASTOSOWANIE NIV U PACJENTÓW GERIATRYCZNYCH Z POChP ZASTOSOWANIE NIV U PACJENTÓW GERIATRYCZNYCH Z POChP Marta Golis-Gucwa, Robert Foryś Szpitalny Oddział Ratunkowy Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. Mikołaja Kopernika w Łodzi PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Ryzyko znieczulenia i operacji Wojciech Michalewski... 13

Spis treści. 1. Ryzyko znieczulenia i operacji Wojciech Michalewski... 13 Spis treści 1. Ryzyko znieczulenia i operacji Wojciech Michalewski... 13 1.1. Zasady interdyscyplinarnej współpracy w operacyjnym leczeniu chorych 13 1.2. Podstawowe składniki procesu leczenia operacyjnego...

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty

Spis treści. Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty Ogólne zasady postępowania w stanach nagłych Psy i koty 1 Leczenie infuzyjne (płynoterapia)....................................................... 3 Objętość płynów..................................................................................

Bardziej szczegółowo

DOSTĘP DO UKŁADU NACZYNIOWEGO W ŻYWIENIU POZAJELITOWYM

DOSTĘP DO UKŁADU NACZYNIOWEGO W ŻYWIENIU POZAJELITOWYM DOSTĘP DO UKŁADU NACZYNIOWEGO W ŻYWIENIU POZAJELITOWYM Kinga Szczepanek Szpital im. S. Dudricka w Skawinie Szpital Uniwersytecki w Krakowie KRYTERIA WYBORU DOSTĘPU ŻYLNEGO Odporność naczynia na działanie

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie głębokości znieczulenia

Monitorowanie głębokości znieczulenia Monitorowanie głębokości znieczulenia Anestezjologiczne Koło Naukowe ANKONA Warszawski Uniwersytet Medyczny Bartosz Kijewski Składowe znieczulenia ogólnego Niepamięć (amnezja) Sen (utrata przytomności)

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH Student w ramach realizacji praktyki klinicznej w danej specjalizacji dostępnej w wybranej placówce medycznej, powinien odbywać ją w

Bardziej szczegółowo

Uniwersalny schemat ALS 2010

Uniwersalny schemat ALS 2010 Zakład Medycyny Ratunkowej 02-005 Warszawa ul. Lindleya 4 Kierownik Zakładu Dr n. med. Zenon Truszewski Sekretariat: +48225021323 Uniwersalny schemat ALS 2010 Zagadnienia Leczenie pacjentów z NZK: migotanie

Bardziej szczegółowo

Hipotermia po NZK. II Katedra Kardiologii

Hipotermia po NZK. II Katedra Kardiologii Hipotermia po NZK II Katedra Kardiologii Hipotermia Obniżenie temperatury wewnętrznej < 35 st.c łagodna 32 do 35 st. C umiarkowana 28 do 32 st. C ciężka - < 28 st. C Terapeutyczna hipotermia kontrolowane

Bardziej szczegółowo

Program nauczania neurochirurgii na Wydziale Lekarskim PAM.

Program nauczania neurochirurgii na Wydziale Lekarskim PAM. Program nauczania neurochirurgii na Wydziale Lekarskim PAM. Zajęcia z neurochirurgii odbywają się na VI roku studiów na Wydziale Lekarskim PAM. Program i obejmuje 18 godzin w tym 10 godzin ćwiczeń i 8

Bardziej szczegółowo

TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII

TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII Prof. nadzw. dr hab. med. Marek Jemielity Klinika Kardiochirurgii UM w Poznaniu Szpital Kliniczny Przemienienia Pańskiego TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII

Bardziej szczegółowo

1. Protezowanie aparatami (przewodnictwo powietrzne i kostne). 2. Ćwiczenia logopedyczne.

1. Protezowanie aparatami (przewodnictwo powietrzne i kostne). 2. Ćwiczenia logopedyczne. 2. Implantacje mikroelektrod do ślimaka przekazywanie odpowiednio dobranych sygnałów elektrycznych do receptorów w sposób sterowany komputerem. Rehabilitacja w uszkodzeniach słuchu: 1. Protezowanie aparatami

Bardziej szczegółowo

STAN PADACZKOWY. postępowanie

STAN PADACZKOWY. postępowanie STAN PADACZKOWY postępowanie O Wytyczne EFNS dotyczące leczenia stanu padaczkowego u dorosłych 2010; Meierkord H., Boon P., Engelsen B., Shorvon S., Tinuper P., Holtkamp M. O Stany nagłe wydanie 2, red.:

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Biologiczne uwarunkowania procesu starzenia Starzenie na poziomie narządowym

Spis treści Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Biologiczne uwarunkowania procesu starzenia Starzenie na poziomie narządowym Spis treści CZĘŚĆ OGÓLNA 11. Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Laura Wołowicka... 3 Wybrane informacje demograficzne... 3 Światowe tendencje demograficzne... 4 Europejskie badania demograficzne...

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie

HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie dr med. Maciej Sterliński Szkolenie z zakresu ratownictwa lodowego WOPR Województwa Mazowieckiego Zegrze, 19.02.2006 Główne cele działania zespołów ratowniczych

Bardziej szczegółowo

Środki stosowane do znieczulenia ogólnego

Środki stosowane do znieczulenia ogólnego Środki stosowane do znieczulenia ogólnego Znieczulenie ogólne - elementy Anestezia głęboki sen (Hypnosis-sen) Analgesio-zniesienie bólu Areflexio-zniesienie odruchów Atonia - Relaxatio musculorumzwiotczenie

Bardziej szczegółowo

BiPAP Vision. z PAV (Proportional Assist Ventilation)

BiPAP Vision. z PAV (Proportional Assist Ventilation) BiPAP Vision z PAV (Proportional Assist Ventilation) P A V nowa generacja nieinwazyjnej wentylacji PAV nowy tryb wentylacji asystującej - różnica w koncepcji - wspomaganie ciśnieniowe proporcjonalne do

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ. z dnia 27 lutego 1998 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ. z dnia 27 lutego 1998 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ z dnia 27 lutego 1998 r. w sprawie standardów postępowania oraz procedur medycznych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu anestezjologii i

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Zbigniew Gugnowski GRK Giżycko 2014 Opracowano na podstawie: Wytycznych ESC dotyczących rozpoznania oraz

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

BLOKADY CENTRALNE. I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii WUM

BLOKADY CENTRALNE. I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii WUM BLOKADY CENTRALNE I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii WUM S Blokady centralne Część anestezji regionalnej obejmująca metody bezpośredniego znieczulenia rdzenia kręgowego i korzeni nerwów rdzeniowych.

Bardziej szczegółowo

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA PAMIĘTAJ!!! TEKST PODKREŚLONY LUB WYTŁUSZCZONY JEST DO ZAPAMIĘTANIA. Opracował: mgr Mirosław Chorąży Zasłabnięcie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY POMPEGO (ICD-10 E 74.0)

LECZENIE CHOROBY POMPEGO (ICD-10 E 74.0) Załącznik B.22. LECZENIE CHOROBY POMPEGO (ICD-10 E 74.0) WIADCZENIOBIORCY Kwalifikacji świadczeniobiorców do terapii dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich powoływany przez Prezesa Narodowego

Bardziej szczegółowo

Dostępy dożylne- pielęgnacja wkłucia Płynoterapia. KRYTERIA WYBORU DOSTĘPU ŻYLNEGO Odporność żyły na działanie podawanych do niej płynów i leków(osmolarność i ph) Przewidywany czas wlewu Stan układu żylnego

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 731 Poz. 66 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia

Bardziej szczegółowo

CIEKAWE PRZYPADKI ROLA USG W PRZYŁÓŻKOWEJ DIAGNOSTYCE I MONITOROWANIU NA OIT

CIEKAWE PRZYPADKI ROLA USG W PRZYŁÓŻKOWEJ DIAGNOSTYCE I MONITOROWANIU NA OIT CIEKAWE PRZYPADKI ROLA USG W PRZYŁÓŻKOWEJ DIAGNOSTYCE I MONITOROWANIU NA OIT PRZYPADEK 1 47- LETNI MĘŻCZYZNA NAGŁA UTRATA PRZYTOMNOŚCI W DOMU (GCS 3 PKTY) NZK (PEA) - W CHWILI PRZYBYCIA PR. SKUTECZNA CPR

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) wiek od 12 roku życia; 2) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia...

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia..... w sprawie szczegółowego zakresu medycznych czynności ratunkowych, które mogą być podejmowane przez ratownika medycznego Na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

Układ krzepnięcia a znieczulenia przewodowe

Układ krzepnięcia a znieczulenia przewodowe Układ krzepnięcia a znieczulenia przewodowe We wszystkich obecnie dyscyplinach zabiegowych obowiązuje standard profilaktyki przeciwzakrzepowej z zastosowaniem heparyn (zwłaszcza drobnocząsteczkowych).

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

Wielonarządowe, ciężkie powikłania w przebiegu zatrucia Baklofenem

Wielonarządowe, ciężkie powikłania w przebiegu zatrucia Baklofenem Wielonarządowe, ciężkie powikłania w przebiegu zatrucia Baklofenem ROTK w Lublinie SPSzW im. Jana Bożego Anna Kujawa Magdalena Majewska Marek Niewiedzioł Kierownik: dr n. med. Hanna Lewandowska - Stanek

Bardziej szczegółowo

Zakres tematyczny na stopień RATOWNIK HOPR

Zakres tematyczny na stopień RATOWNIK HOPR Zakres tematyczny na stopień RATOWNIK HOPR 1. Wzywanie pogotowia ratunkowego 2. Wypadek 3. Resuscytacja krąŝeniowo oddechowa a. Nagłe Zatrzymanie KrąŜenia (NZK), a zawał serca b. Resuscytacja dorosłych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15678 Poz. 1593 1593 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 589 Poz. 86 Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ K.OLESZCZYK J.RYBICKI A.ZIELINSKA-MEUS I.MATYSIAKIEWICZ A.KUŚMIERCZYK-PIELOK K.BUGAJSKA-SYSIAK E.GROCHULSKA STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ XVI Konferencja Jakość w Opiece

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. n. med. Lesław Szydłowski Katedra i Klinika Kardiologii Dziecięcej Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Prof. dr hab. n. med. Lesław Szydłowski Katedra i Klinika Kardiologii Dziecięcej Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach Prof. dr hab. n. med. Lesław Szydłowski Katedra i Klinika Kardiologii Dziecięcej Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach Wstęp: Bladość u dzieci do 1 roku życia Bladość to subiektywny objaw polegający

Bardziej szczegółowo

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny

Bardziej szczegółowo

Prowadzący: dr hab. med. Stanisław MALINGER prof. PWSZ dr Grażyna BĄCZYK mgr piel. Justyna Skrzyńska

Prowadzący: dr hab. med. Stanisław MALINGER prof. PWSZ dr Grażyna BĄCZYK mgr piel. Justyna Skrzyńska Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gnieźnie Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek - Pielęgniarstwo Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz

Spis treści. 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz Spis treści 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz 1.1. Wstęp.... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej 1.2. Znaczenie rehabilitacji w chirurgii...

Bardziej szczegółowo