PORADNIK DLA KOBIET W CIĄŻY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PORADNIK DLA KOBIET W CIĄŻY"

Transkrypt

1 PORADNIK DLA KOBIET W CIĄŻY KALENDARZ BADAŃ W CIĄŻY OBRZĘKI CIĄŻOWE ĆWICZENIA DLA KOBIET W CIĄŻY ODŻYWIANIE I SUPLEMENTACJA W CIĄŻY Falvit mama i Lioven dla kobiet w ciąży są organizatorami ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej Odmienny stan, odmienne traktowanie Wytypuj Miejsce Przyjazne Przyszłej Mamie. Weź udział w Rankingu. Więcej szczegółów na

2 Kalendarz badań w ciąży Do 10. tygodnia ciąży Grupa krwi i Rh Przeciwciała odpornościowe Morfologia krwi Badanie cytologiczne Badanie czystości pochwy Badanie stężenia glukozy we krwi na czczo VDRL (badanie w kierunku kiły) Badanie stomatologiczne Badanie na obecność wirusa HIV i HCV Badanie w kierunku toksoplazmozy (IgG, IgM) i różyczki tydzień ciąży Badanie USG Badanie cytologiczne (jeśli nie było wcześniej wykonane w okresie ciąży) tydzień ciąży Morfologia krwi Badanie czystości pochwy Badanie cytologiczne (jeśli nie było wcześniej wykonane w okresie ciąży) tydzień ciąży Badanie stężenia glukozy we krwi po doustnym podaniu 75g glukozy (w tygodniu ciąży) dwukrotne oznaczenie stężenia glukozy: przed podaniem glukozy (na czczo) oraz 2 godziny po podaniu glukozy. Badanie USG Przeciwciała anty-rh u kobiet z Rh(-) Badanie w kierunku toksoplazmozy u kobiet z ujemnym wynikiem w I trymestrze Badanie cytologiczne (jeśli nie było wcześniej wykonane w okresie ciąży) tydzień ciąży Morfologia krwi Przeciwciała odpornościowe Badanie USG W przypadku występowania wskazań podanie globuliny anty-d (28-30 tydzień ciąży) Badanie cytologiczne (jeśli nie było wcześniej wykonane w okresie ciąży) tydzień ciąży Morfologia krwi Badanie czystości pochwy Antygen HBs Badanie w kierunku HIV Posiew z przedsionka pochwy i okolic odbytu w kierunku paciorkowców B-hemolizujących W grupie kobiet ze zwiększonym ryzykiem populacyjnym lub indywidualnym ryzykiem zakażenia: VDRL (kiła), HCV Badanie cytologiczne (jeśli nie było wcześniej wykonane w okresie ciąży) tydzień ciąży Morfologia krwi Po 40. tygodniu ciąży Badanie KTG Badanie USG Uwaga: badania prenatalne oraz inne dodatkowe badania należy wykonać zgodnie z zaleceniami lekarza. Falvit mama i Lioven dla kobiet w ciąży są organizatorami ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej Odmienny stan, odmienne traktowanie Wytypuj Miejsce Przyjazne Przyszłej Mamie. Weź udział w Rankingu. Więcej szczegółów na

3 Wstęp DR N. MED. WOJCIECH KOLKA Gratulujemy ciąży! Ten fakt bardzo wiele zmieni w Twoim życiu. Pojawi się zupełnie nowa, a jednocześnie najważniejsza osoba. Będziecie całą rodziną śledzić jej rozwój i cieszyć się każdym kolejnym etapem. Początkowo da znać o swoim istnieniu poprzez zatrzymanie miesiączki oraz dodatni wynik testu ciążowego. Po raz pierwszy zobaczysz i usłyszysz bicie serca swojego dziecka w trakcie usg. W kolejnych badaniach zauważysz: jak szybko się rozwija, jak pojawiają się nowe szczegóły jego budowy i zachowania. Współczesna technika medyczna pozwala zobaczyć rysy twarzy maluszka, jego uśmiech, czasami moment, gdy ssie paluszki. W połowie ciąży zaczniesz odczuwać jego ruchy. Wreszcie po 280 dniach na świecie pojawi się mały człowiek. Niestety kobiecie ciężarnej oprócz radości towarzyszy uczucie niepokoju i lęku, czy ciąża na pewno przebiega w sposób prawidłowy. Różne banalne dolegliwości, dotychczas zazwyczaj lekceważone, urastają do roli dużego problemu. Ponadto pojawia się szereg nieprzyjemnych objawów charakterystycznych dla poszczególnych okresów trwania ciąży. W pierwszym trymestrze (okres do tygodnia ciąży) są to: nudności, skłonność do wymiotów (szczególnie w godzinach rannych), zmiany apetytu, osłabienie, zawroty i bóle głowy, częste oddawanie moczu. Dotychczas akceptowane zapachy staną się trudne do zniesienia. Kolejnym trymestrom towarzyszą m.in. żylaki odbytu (hemoroidy), obrzęki nóg, dolegliwości ze strony kręgosłupa, wzdęcia, uczucie ucisku na klatkę piersiową, trudności w oddychaniu, ograniczenie ruchomości, zwiększające się uczucie parcia na mocz, zaparcia, wzmożone wydzielanie śluzu z pochwy, rozstępy. W dalszej części poradnika chcielibyśmy skupić się na dwóch najczęściej występujących niekorzystnych zjawiskach: obrzękach nóg połączonych z ich bolesnością oraz nasilających się dolegliwościach ze strony żylaków odbytu. Wymagają one w wielu wypadkach oprócz zastosowania odpowiedniej profilaktyki także postępowania farmakologicznego. Jednak nie wszystkie środki farmaceutyczne mogą być stosowane przez kobiety ciężarne, dlatego jeśli po nie sięgniesz, zwróć szczególną uwagę na to, czy są one bezpieczne dla kobiet w ciąży. 1

4 Obrzęki ciążowe DR N. MED. WOJCIECH KOLKA Występują w różnym stopniu zaawansowania, w zależności od przyjętych kryteriów diagnostycznych u około 30 40% ciężarnych. Większość badających to zagadnienie lekarzy uważa ich nasilenie za normalny komponent ciąży. Jest on wynikiem zwiększonej retencji (zatrzymania) wody w organizmie kobiety. Mechanizm tego zjawiska jest wieloczynnikowy i nie do końca poznany. Główną rolę odgrywają w nim czynniki hormonalne. Powodują m. in. wzrost ilości krążącej krwi o 40-65% oraz spadek ilości białka (frakcji albumin) odpowiedzialnego za zatrzymanie wody w łożysku naczyniowym. Jednocześnie powiększająca się macica, uciskając na żyłę główną dolną, powoduje wzrost ciśnienia żylnego. Następstwem jest przenikanie wody z naczyń krwionośnych do tkanek, czego efektem są obrzęki. Pod koniec ciąży objętość zatrzymanej wody może wzrastać nawet do 6 litrów. Część odkłada się w tkankach obwodowych powodując obrzęki. Najczęściej nie mają one istotnego znaczenia klinicznego, zazwyczaj dotyczą jedynie okolic dłoni i kostek u nóg. Kobieta ciężarna ma początkowo uczucie 2 tzw. ciężkich nóg, trudności w założeniu dotychczas używanego obuwia. Widoczne jest powiększenie i zniekształcenie okolic kostek u nóg. Objawy te nasilają się w sytuacjach, gdy nogi znajdują się poniżej reszty ciała, a więc nie tylko po chodzeniu, lecz także np. przy dłuższym siedzeniu. Po porodzie w stosunkowo krótkim czasie objawy ustępują samoistnie. Przestrzeganie prostych zaleceń w znacznym stopniu pozwoli na zmniejszenie opisywanych dolegliwości: 1. zapobieganie nadmiernemu tyciu w ciąży poprzez zastosowanie odpowiedniej diety z ograniczeniem soli, 2. picie dużej ilości płynów (wody mineralnej), 3. unikanie ciężkiej pracy fizycznej, ale równoczesne stosowanie gimnastyki usprawniającej pracę układu krążenia, chodzenie na spacery, 4. unikanie przebywania na słońcu oraz w miejscach o wysokiej temperaturze, 5. leżenie na lewym boku z uwagi na zmniejszenie ucisku macicy na żyłę główną dolną, 6. stosowanie odpowiedniej odzieży: przewiewnej, nieuciskającej ciała oraz noszenie butów na płaskich obcasach, 7. w miarę możliwości wysokie ułożenie nóg w trakcie odpoczynku, 8. masaże, kąpiele stóp w chłodnej wodzie, 9. środki farmakologiczne do stosowania miejscowego o różnorodnym składzie, najczęściej opartym o substancje roślinne, których stosowanie ułatwia miejscowe krążenie krwi i przynosi ulgę np. Lioven dla kobiet w ciąży. Obrzęki mogą się utrzymywać jeszcze po urodzeniu dziecka, chociaż jak wspomniałem wyżej objawy powinny ustąpić samoistnie w krótkim czasie po porodzie. Aby zmniejszyć ich dolegliwości możesz sięgnąć po środki farmaceutyczne. Jednak należy pamiętać, aby wybrać te, które są bezpieczne dla kobiet karmiących piersią. Należy bardzo wyraźnie zaznaczyć, że postępowanie opisane powyżej dotyczy tylko i wyłącznie lekkich postaci tej dolegliwości. Dlatego pamiętaj o stałej, regularnej kontroli u lekarza ginekologa-położnika.

5 DLA KOBIET W CIĄŻY to specjalistyczny preparat poprawiający kondycję nóg: przynosi ulgę zmęczonym, opuchniętym i obolałym łydkom i stopom, przyjemnie relaksuje i odpręża, nawilża i odżywia skórę nóg. Polecany dla kobiet: w ciąży karmiących piersią Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania produktu zostało potwierdzone w badaniu z udziałem kobiet w ciąży i w okresie karmienia w specjalistycznym laboratorium badawczym pod opieką lekarza-ginekologa. Działanie: Preparat dzięki wyjątkowej kompozycji składników takich jak: wyciąg z miłorzębu japońskiego, kasztanowca oraz nalewka z arniki zmniejsza uczucie zmęczenia i ciężkości nóg, przyjemnie relaksuje i odpręża. Prowitamina B 5 (pantenol) i gliceryna nawilżają i odżywiają, pozostawiając skórę gładką, miękką i elastyczną. Dodatkowo mentol nadaje uczucie świeżości i komfortu oraz delikatnie chłodzi. Preparat dzięki lekkiej konsystencji, szybko się wchłania, nie brudzi odzieży, ma przyjemny zapach. Sposób użycia: Stosować do codziennej pielęgnacji nóg, w zależności od potrzeb. Jeśli to możliwe, bezpośrednio po wmasowaniu żelu trzymać nogi lekko uniesione w górze. Ostrzeżenia: Nie stosować na uszkodzoną lub podrażnioną skórę i błony śluzowe. Unikać kontaktu preparatu z oczami. Chronić przed dziećmi. Nie stosować preparatu po upływie terminu ważności. Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu. Falvit mama i Lioven dla kobiet w ciąży są organizatorami ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej Odmienny stan, odmienne traktowanie Wytypuj Miejsce Przyjazne Przyszłej Mamie. Weź udział w Rankingu. Więcej szczegółów na Produkt dostępny bez recepty Producent: EMO-FARM Sp. z o.o., ul. Łódzka 52, Ksawerów, 2012/5/Ma/Lioven/2

6 Przyszłe mamy ćwiczą same Falvit mama proponuje proste ćwiczenia oparte na elementach jogi. Pamiętaj, aby zapytać lekarza prowadzącego, czy możesz wykonywać łagodne ćwiczenia. Zestawy ćwiczeń opracowane przez Aleksandrę Künstler, założycielkę Pracowni Jogi Yogamudra, instruktorkę szkoły rodzenia współpracującą z Fundacją Rodzić po Ludzku. 1. SIAD SKRZYŻNY Usiądź na kocu po turecku. Wyprostuj kręgosłup. Miednica powinna być ustawiona pionowo, a dolne partie pleców lekko wklęsłe. Ręce oprzyj swobodnie na kolanach rozluźnione. Skup się na oddechu oddychaj przez nos, wycisz myśli. 2. SIAD Z WYPROSTOWANYMI SZEROKO NOGAMI Usiądź na kocu tak, aby kręgosłup był prosty. Nogi rozstaw szeroko, kolana wyprostowane, stopy zadarte do góry. Rozluźnij brzuch i podbrzusze. Otwórz klatkę piersiową. Następnie przełóż dłonie przed siebie i wyciągnij tułów do góry. Pamiętaj o stopach zadartych do góry i wyprostowanych kolanach. Wykonaj kilka spokojnych oddechów. 3. POZYCJA KRAWCA Usiądź na kocu tak, aby kręgosłup był prosty. Połącz ze sobą podeszwy stóp. Dłońmi uchwyć stopy i wyciągnij się do góry. Kolana dążą do ziemi. Możesz tę pozycję wykonywać kilka razy w ciągu dnia oraz z pomocą partnera, który delikatnie kładzie ręce na Twoich nogach i z wyczuciem opuszcza w dół. Jeśli czujesz zbyt intensywne rozciąganie podłóż pod kolana poduszki. 4 Falvit mama i Lioven dla kobiet w ciąży są organizatorami ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej Odmienny stan, odmienne traktowanie Wytypuj Miejsce Przyjazne Przyszłej Mamie. Weź udział w Rankingu. Więcej szczegółów na

7 4. SKRĘTY CIAŁA W POZYCJI SIEDZĄCEJ Uklęknij, a potem usiądź na piętach. Palce stóp powinny być skierowane prosto, ku tułowiowi. Połóż lewą dłoń na prawym kolanie. Prawą dłoń oprzyj na podłodze w pobliżu prawego pośladka. Jeśli musisz przy tym się pochylić, skorzystaj z małego stołeczka lub złożonego koca. Wyprostuj plecy. Robiąc wdech wyciągnij się do góry zachowując proste plecy, a z wydechem skręć się w kierunku kolana, za które trzymasz. Wytrzymaj w tej pozycji nie dłużej niż minutę. Powtórz, wykonując skręt w drugą stronę. 5. POZYCJA GÓRY Stań z nogami na szerokość bioder, zewnętrzne krawędzie stóp równolegle, palce rozszerzone, wyprostowane nogi, mocno zaciśnięte kolana, boki tułowia wydłużone, ręce ściągnięte w dół. Ważne jest tu ułożenie miednicy, ściągnij krzyż lekko w dół, unosząc łono do góry. Wyciągnij czubek głowy, rozluźnij łopatki i ramiona. Uwaga: Nie wykonuj Góry dłużej niż minutę. 6. POZYCJA ROSNĄCE DRZEWO Stań prosto. Ręce wyciągnij przed siebie. Palce spleć i przekręć tak, aby wnętrze dłoni znalazło się na zewnątrz. Weź wdech i unieś ręce nad głowę, wyciągając je maksymalnie ku górze, jakbyś chciała dotknąć wnętrzami dłoni sufitu. Wypuść powietrze i powtórz ćwiczenie wykonując 3-4 spokojne wdechy i wydechy. 7. POZYCJA KOCIEGO GRZBIETU Przyjmij pozycję na czworaka. Dłonie rozstawione na szerokość barków, a kolana bioder. Głowę trzymaj w jednej płaszczyźnie z kręgosłupem i nie pozwól, aby wyginał się on w dół. Zrób wdech, opuść głowę i wygnij plecy jak kot. Na wydechu wróć do pozycji wyjściowej. Powtórz parę razy, zachowując rytm wdechów i wydechów. 5

8 8. POZYCJA LEŻĄCEGO KRAWCA Połóż się na plecach na dwóch złożonych kocach oraz poduszce pod głową. Połącz ze sobą podeszwy stóp, ręce wyciągnij wzdłuż tułowia, z dłońmi skierowanymi do sufitu. Jeśli czujesz zbyt intensywne rozciąganie podłóż pod kolana poduszki. Zrób kilka spokojnych oddechów w stronę brzucha, tak aby poruszał się z kolejnym wdechem i wydechem. Powtórz ćwiczenie 10 razy. 9. POZYCJA RELAKS NA BOKU Połóż się na boku, koc pod głową, nogi lekko ugięte. Następnie połóż górną nogę na kocu. Ręka swobodnie leży na poduszce. Rozluźnij całe ciało, niech bez napięcia opada na podłogę i podparcie. Szczególnie rozluźnij te partie ciała i mięśnie, które czujesz że pracowały we wcześniejszych ćwiczeniach. Rozluźnij kolejno głowę, barki, ramiona, klatkę piersiową, brzuch i podbrzusze, uda, łydki i stopy. Możesz w tej pozycji pozostawać ok. 10 minut. Odmienny stan odmienne traktowanie Już po raz czwarty została zainaugurowana ogólnopolska kampania edukacyjna Odmienny stan odmienne traktowanie. Jej organizatorami są Falvit mama i Lioven dla kobiet w ciąży, preparaty, które realizują swoją misję w trosce o kobiety w ciąży i karmiące. Celem kampanii jest zwrócenie uwagi społeczeństwa na potrzeby kobiet w ciąży i wskazanie, że potrzebują one naszej szczególnej troski i życzliwości. Jednym z elementów programu jest ranking Miejsc Przyjaznych Przyszłej Mamie, w którym są wyróżniane miejsca, gdzie szanuje się prawa i przywileje kobiet ciężarnych. Inicjatorzy akcji zapraszają do współpracy instytucje administracji publicznej, komunikacji miejskiej oraz podmioty komercyjne, aby stawały się Miejscami Przyjaznymi Przyszłym Mamom. Kampania zyskała poparcie przedstawicieli środowiska medycznego, położnych, stowarzyszeń kobiecych oraz mediów. Przyłącz się do naszej kampanii na Szukaj Miejsca Przyjaznego Przyszłej Mamie na 6

9 Odżywianie DR N. MED. WOJCIECH KOLKA Szanowna Przyszła Mamo, ciąża i macierzyństwo to nowe wyzwanie w Twoim życiu, do którego musisz się dobrze przygotować. Jednym z najistotniejszych zagadnień jest właściwe odżywianie. Dotyczy ono zarówno okresu przed ciążą, w trakcie jej trwania, a także w czasie karmienia dziecka piersią. Zachowanie na przyszłość nabytych w tym okresie zwyczajów żywieniowych ma w świetle najnowszych badań ogromne znaczenie dla dalszego stanu zdrowia i komfortu życia. Coraz częściej zwraca się uwagę na związek otyłości i nieprawidłowego żywienia ze wzmożoną zapadalnością na takie choroby jak nowotwory złośliwe, cukrzyca I i II typu, nadciśnienie tętnicze, a także skłonność do otyłości i miażdżycę. Niniejsze krótkie omówienie ma na celu zwrócenie uwagi na najistotniejsze informacje. Mam nadzieję, że zachęci Cię do sięgnięcia po bardziej szczegółowe opracowania. Jeżeli rozważamy właściwe przygotowanie do ciąży to należy pamiętać o kilku zasadach. Po pierwsze w porozumieniu ze swoim ginekologiem i lekarzem rodzinnym należy ustalić jakie badania diagnostyczne i laboratoryjne byłyby wskazane do wykonania u konkretnej pacjentki. Uzależnione jest to oczywiście od jej wywiadu chorobowego, aktualnego stanu zdrowia, a także wykonywanej pracy. Po drugie należy przestrzegać zdrowego trybu życia bez stosowania używek, z odpowiednią ilością snu i odpoczynku oraz wysiłku fizycznego na świeżym powietrzu. Kolejne zalecenia obejmują racjonalizację diety zarówno pod względem ilości dostarczanych kalorii, jak i składu mającego dostarczyć wszystkie wymagane składniki. Jest rzeczą bardzo istotną zrozumienie, że ciąża nie jest czasem dobrym na odchudzanie, ale także zbyt duży przyrost masy ciała może się wiązać z poważnymi konsekwencjami dla dziecka. Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego z roku 2005 zaleca się pomiar masy ciała ciężarnej pacjentki w trakcie każdej wizyty. W celu jej dokładnej oceny stosuje się współczynnik BMI (body mass index) będący ilorazem masy ciała (wyrażonej w kg) podzielonej przez wzrost (w metrach) podniesiony do kwadratu. Zalecane są następujące normy przyrostu masy ciała dla kobiet w ciąży: dla pacjentek z niedowagą (BMI poniżej 19,8) 12,5 18 kg, z prawidłową masą ciała (BMI od 19,8 do 26) 11,5 16 kg, przy nadwadze (BMI 26-29) 7-11 kg, u kobiet otyłych (BMI powyżej 29) przyrost masy ciała nie powinien przekraczać 7 kg. Dobowe zapotrzebowanie kaloryczne kobiety ciężarnej wynosi od 2500 do 3000 kcal/dobę. Wartość energetyczna posiłków w I trymestrze powinna być taka jak przed ciążą natomiast w II i III trymestrze ulec zwiększeniu o 300 kcal/dobę. Prawidłowa dieta powinna zawierać: węglowodany złożone (kasze, pieczywo razowe, makarony, ryż, warzywa), tłuszcze, głównie wielonienasycone kwasy tłuszczowe takie jak kwas linolowy, linelonowy i dezoksyheksaenowy (olej sojowy, kukurydziany, słonecznikowy, olej z oliwek, orzechy, ryby morskie), białka zwłaszcza pochodzenia zwierzęcego (mięso i jego przetwory, ryby, jaja, przetwory mleczne). Białka zawarte w produktach zbożowych mają niższą wartość odżywczą, zalecane jest także wypijanie co najmniej 2 litrów płynów dziennie, w tym 1 litr mleka. Dodatkowo należy pamiętać o uzupełnianiu zapotrzebowania na witaminy, substancje mineralne i mikroelementy. Warto tu przytoczyć zalecenia Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego sugerujące zasadność stosowania preparatów wielowitaminowych w II i III trymestrze ciąży. Istnieją mocne dowody nauko- 7

10 we dotyczące roli i możliwych powikłań wynikających z braku następujących substancji: Jod jest niezbędnym składnikiem hormonów tarczycy odpowiadających w okresie płodowym m.in. za prawidłowy rozwój ośrodkowego układu nerwowego i rozwoju somatycznego, w tym płuc i kości. Brak hormonów tarczycy może prowadzić do nieodwracalnych zmian w układzie nerwowym przejawiających się znacznym obniżeniem ilorazu inteligencji (dawniej tzw. kretynizm). Prowadzi również do zwiększenia ilości poronień, porodów przedwczesnych, niższej masy urodzeniowej i większej śmiertelności okołoporodowej noworodków. Zgodnie z zaleceniami WHO z 2005 r. uważa się, że średnie dzienne zapotrzebowanie kobiety ciężarnej na ten pierwiastek wynosi 250 µg. W Polsce od 1997 r. sól spożywcza jest obligatoryjnie jodowana, przeciętna dieta zawiera około µg jodu/24 h. Stąd zaleca się podawanie dodatkowej dziennej dawki w ilości µg/24 h w formie tabletkowej. Istotne jest nieprzekraczanie tej dawki, ponieważ zbyt duże stężenia jodu mogą odpowiadać za jego niekorzystny wpływ na tarczycę płodu. Żelazo organizm człowieka zawiera 4-5g żelaza, z czego prawie 70% stanowi pula znajdująca się w krwi w hemoglobinie. Odpowiada za transport tlenu w ustroju. Ponadto jest składnikiem mioglobiny (białka mięśni) oraz istotnych enzymów odpowiedzialnych za utlenianie. Organizm posiada zdolność magazynowania żelaza w wątrobie, śledzionie i szpiku kostnym. Jego niedobór może być związany ze zbyt małą zawartością w pożywieniu lub z zaburzeniami jego wchłaniania z przewodu pokarmowego. Przeciętna dieta zawiera około mg żelaza na dobę, z czego wchłania się z przewodu pokarmowego w warunkach fizjologicznych średnio około 10%. Lepsza 20% wchłanialność dotyczy pokarmów pochodzenia zwierzęcego (tzw. postać hemowa). Pokarmy roślinne zawierają tzw. postać niehemową żelaza, która wchłania się tylko w około 5%. Poprawę możemy uzyskać w obecności białek zwierzęcych i kwasu askorbinowego (Wit. C). Bogate w żelazo są: podroby, chude czerwone mięso, ryby, produkty zbożowe z pełnych ziaren, groch, owoce. Przykładowa zawartość żelaza w 100 g produktu: wątroba wieprzowa smażona 20 mg, kasza gryczana 10,9 mg, soja 8 mg, żółtko jaja kurzego 7,2 mg, fasola 6,6 mg, szpinak gotowany 3 mg. Zaleca się, aby produkty nie były zbyt długo gotowane, bo powoduje to utratę żelaza. Wchłanianie utrudniają również: białka pochodzenia roślinnego, kazeina, kawa, czarna herbata, czerwone wino. Korzystne jest zakwaszanie potraw i przyrządzanie ich w żeliwnych naczyniach. W ciąży zapotrzebowanie na żelazo rośnie o 1 mg/24 h w I trymestrze, do 3 mg/24h w III trymestrze. Niedobór tego pierwiastka zwiększa dwukrotnie ryzyko porodu przedwczesnego, a trzykrotnie urodzenia dziecka z małą masą urodzeniową. Stąd Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca stosowanie od 13 tygodnia ciąży 25 mg żelaza/24h. Kwas foliowy (witamina B 9 ) jest niezbędny dla syntezy kwasów nukleinowych. Stosowany w okresie przed planowaną ciążą (2-3 miesiące) zmniejsza ryzyko występowania wad cewy nerwowej (bezmógowia, rozszczepów kręgosłupa, przepukliny rdzeniowej i przepukliny oponowo-rdzeniowej) będących drugą co do częstości przyczyną zgonów noworodków z powodu wad wrodzonych. Zmniejsza również ilość wrodzonych wad serca (duże wady stożka tętniczego serca spadek częstości o 30%, ubytków przegrody międzykomorowej) oraz wad układu moczowego. Brak kwasu foliowego odpowiedzialny jest także za wzrost ilości porodów przedwczesnych i urodzeń dzieci z niską masą. Szczególnie bogate w kwas foliowy są: sery, jaja, szpinak, zielona sałata, szparagi, pomidory, ogórki, brukselka, kalafiory, pomarańcze, zboża, banany oraz wątróbka. W przypadku zdrowych dorosłych dobowe zapotrzebowanie wynosi 400 µg/24h. Okres przed planowaną ciążą i pierwsze 6-8 tygodni ciąży, kiedy rozwija się układ nerwowy dziecka, wymaga zwiększenia dawki. Obecnie zaleca się dawkę profilaktyczną 400 µg/24h. Kobiety palące papierosy, stosujące doustne środki antykoncepcyjne, leki przeciwpadaczkowe oraz pacjentki, które urodziły uprzednio dzieci z wadami układu nerwowego powinny stosować 800 µg/24h. Witamina D określenie to oznacza grupę związków chemicznych, z których u człowieka najważniejsze znaczenie mają witaminy D 2 i D 3. W ich metabolizmie istotne znaczenie ma ekspozycja na promieniowanie słoneczne. Według najnowszych danych właściwe stę- 8

11 żenie witaminy w ciąży, u noworodków i niemowląt ma duże znaczenie w późniejszych okresach życia. Niedobory witaminy D mogą prowadzić do krzywicy, osteomalacji i osteoporozy. Zwiększają również ryzyko wystąpienia cukrzycy typu I, nowotworów (piersi, prostaty, jelita grubego), chorób autoimmunologicznych (stwardnienie rozsiane, reumatoidalne zapalenie stawów, układowy toczeń rumieniowaty), sercowo naczyniowych oraz zespołu metabolicznego. Obecnie uważa się, że dotychczas zalecane dawki suplementujące witaminy D w ilości 400 IU/dobę są niewystarczające zarówno dla kobiety ciężarnej/ karmiącej, jak również dla jej potomstwa. Witaminę D zawierają: ryby (węgorz 1200 IU/100g, śledź w oleju 808 IU/100g, śledź marynowany 480 IU/100 g, tuńczyk, sardynka z puszki 200 IU/100g, gotowana, pieczona makrela 152 IU/100g), żółtko jajka 54 IU/100g, pokarm kobiecy 1,5-8 IU/100 ml, kaszki mleczno-ryżowe i mleczno- zbożowe UI/100g, mleko krowie 0,4-1,2 IU/100 m. Suplementację (uzupełnianie diety) witaminą D w dawce IU/dobę można w razie potrzeby prowadzić od II trymestru ciąży. Ponieważ istnieją osoby wymagające stosowania wyższych dawek niż 1000 UI/dobę zaleca się monitorowanie stężenia witaminy w krwi i moczu. DHA (kwas dokozaheksaenowy omega3) należy do grupy wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. W ciąży odpowiada za prawidłowy rozwój układu nerwowego w szczególności siatkówki oka i mózgu. Najlepszym źródłem DHA w pokarmach są ryby morskie w szczególności: tuńczyk, łosoś, makrela, sardynka. Kobietom w ciąży i dzieciom do lat 7 zaleca się jednak ostrożność w spożywaniu ryb morskich z uwagi na możliwość zatrucia rtęcią i dioksynami. Chociaż w przypadku innych substancji brak tak jednoznacznych dowodów naukowych na ich korzystne działanie w ciąży to Polskie Towarzystwo Ginekologiczne stwierdza w swoich zaleceniach: Uwzględniając jednak fakt, że zapotrzebowanie na te substancje znacznie w ciąży wzrasta, wydaje się zasadne stosowanie w II i III trymestrze ciąży preparatów wielowitaminowych, zawierających m.in: żelazo, jod oraz także minerały i mikroelementy takie jak cynk, miedź, magnez, mangan, selen i molibden. Cynk jest składnikiem różnych enzymów. W okresie przed zajściem w ciążę odpowiada za prawidłową jakość nasienia mężczyzn i płodność kobiet. Jego brak może zwiększać częstość powstawanie takich wad jak: zrośnięcie palców rąk i stóp, niedorozwój narządów płciowych. Wiązany jest także z autyzmem. Występuje w produktach zwierzęcych (mięso, podroby), w żółtym serze, ziarnach zbóż. Mangan podobnie jak cynk jest składnikiem wielu enzymów. Jego niedobór powoduje wady kośćca, zaburzenia metaboliczne i hormonalne. Źródłem manganu są: produkty zbożowe, czarne jagody, warzywa strączkowe, buraki, herbata, szpinak. Miedź to składnik enzymów, odpowiedzialny m.in. za syntezę hormonów tarczycy, procesy oddychania wewnątrzkomórkowego, łagodzenie objawów stanów zapalnych. Niedobór u matki prowadzi do: zaburzeń mineralizacji kości, anemii, obrzęków, zmniejszonej odporności na infekcje. Miedź zawarta jest w: ziarnach zbóż (jęczmień, owies), soczewicy, orzechach, grzybach, małżach, ostrygach. Selen jest odpowiedzialny za syntezę hormonów tarczycy, jego niedobór związany jest, według niektórych badaczy, ze wzrostem ilości porodów przedwczesnych i nadciśnienia ciążowego. Wapń ma różnorodne zastosowanie w organizmie człowieka. Najważniejsze to wytworzenie prawidłowej struktury kości i zębów oraz prawidłowe przewodnictwo nerwowe i mięśniowe. Jego niedobór jest odpowiedzialny za wzrost ryzyka porodu przedwczesnego, nadciśnienia ciążowego i krwotoków położniczych. W okresie noworodkowym może prowadzić do powstania krzywicy oraz osłabienia zębów. Ponieważ płód posiada zdolność czerpania wapnia z zasobów matki może to prowadzić u niej do bolesnych skurczów mięśniowych, osłabienia, bólów głowy. Jest także przyczyną rozwoju próchnicy. Dzienne zapotrzebowanie na wapń wynosi około 1200 mg, z czego w jelicie wchłania się około 30-40%. Najlepszym źródłem tego pierwiastka jest mleko i jego produkty a także warzywa takie jak: brokuły, kapusta włoska, warzywa strączkowe, ziarna zbóż.

12 Kompleksowa opieka nad kobietami w ciąży i mamami karmiącymi piersią Zawiera optymalny zestaw witamin i minerałów ważnych dla kobiet w ciąży i karmiących piersią. Falvit mama i Lioven dla kobiet w ciąży są organizatorami ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej Odmienny stan, odmienne traktowanie Wytypuj Miejsce Przyjazne Przyszłej Mamie. Weź udział w Rankingu. Więcej szczegółów na Witaminy: Wit. C, Niacyna, Wit. E, Kwas pantotenowy, Wit. B6, Wit. B2, Wit. B1, Wit. A, Kwas foliowy, Wit. D, Wit. B12 Składniki mineralne: Wapń, Żelazo, Cynk, Mangan, Miedź, Jod, Selen Dawkowanie: 1 tabletka powlekana, raz dziennie podczas posiłku lub bezpośrednio po nim. Nie przekraczać zalecanej porcji dziennej produktu. Suplement diety nie stanowi substytutu (zamiennika) prawidłowo zbilansowanej i zróżnicowanej diety. Produkt dostępny w opakowaniu 30 i 60 tabletek powlekanych. 2012/5/Ma/Falvit/2

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie ciąży. Halszka Kołaczkowska

Prowadzenie ciąży. Halszka Kołaczkowska Prowadzenie ciąży Halszka Kołaczkowska Opieka prekoncepcyjna WYWIADY: internistyczny ginekologiczny: wady rozwojowe, mięśniaki, zmiany w przydatkach, antykoncepcja, przebyte zakażenia i leczenie niepłodności

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014

Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014 wersja robocza Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014 Pomysłodawcy: Komisja Zdrowia, Opieki Społecznej i Profilaktyki Rady Gminy Izabelin Autor: Anita Mamczur 1 I. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Grupa SuperTaniaApteka.pl Utworzono : 25 czerwiec 2016

Grupa SuperTaniaApteka.pl Utworzono : 25 czerwiec 2016 CIĄŻA I KARMIENIE PIERSIĄ > Model : 4075211 Producent : MERCK KGAA FEMINATAL N - Podwójne zdrowie dziecka i mamy Zestaw witamin i minerałów dla kobiet w ciąży i karmiących piersią - najczęściej stosowany

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które DROGI RODZICU Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które zjadamy w ciągu dnia. Przy czym obowiązuje zasada,

Bardziej szczegółowo

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY

ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY Ćwiczenie 1. - Stajemy w rozkroku na szerokości bioder. Stopy skierowane lekko na zewnątrz, mocno przywierają do podłoża. - Unosimy prawą rękę ciągnąc ją jak najdalej

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Zdrowe odżywianie polega na odpowiednim wyborze produktów i przygotowaniu posiłków umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie organizmu poprzez

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Pamiętaj o codziennym spożywaniu produktów zawartych w piramidzie! PRODUKTY ZBOŻOWE ( mąki, kasza, ryż, płatki, pieczywo i makarony) Sągłównym

Bardziej szczegółowo

Karta TRENINGu część 3 STRETCHING

Karta TRENINGu część 3 STRETCHING Karta TRENINGu część 3 STRETCHING Stretching, czyli statyczne rozciąganie mięśni, jest fundamentalnym elementem kończącym każdą sesję treningową, niezbędnym do poprawy i utrzymania odpowiedniej mobilności

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA Wartość odżywcza Żywność z tej grupy należy do grupy produktów białkowych. Białko mięsa, ryb i jaj charakteryzuje sie dużą wartością

Bardziej szczegółowo

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia?

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? A. Jarosz Woda głównym składnikiem ciała i podstawowym składnikiem pożywienia stanowi 50 80 %masy ciała zasoby wodne organizmu muszą być stale

Bardziej szczegółowo

Pozycja wyjściowa: leżenie tyłem z piłką lub poduszką pomiędzy kolanami, dłonie ułożone na dolnej części brzucha pod pępkiem. Aby dobrze zrozumieć

Pozycja wyjściowa: leżenie tyłem z piłką lub poduszką pomiędzy kolanami, dłonie ułożone na dolnej części brzucha pod pępkiem. Aby dobrze zrozumieć Pozycja wyjściowa: leżenie tyłem z piłką lub poduszką pomiędzy kolanami, dłonie ułożone na dolnej części brzucha pod pępkiem. Aby dobrze zrozumieć działanie mięśni dna miednicy zaciśnij pośladki i wszystkie

Bardziej szczegółowo

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Piramida Żywienia Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Zasady zdrowego żywienia 1. Dbaj o różnorodnośd spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej.

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA I PATRYCJA SZAFRAŃSKA HASŁO PORADNIKA Nie wystarczy jeść - należy się odżywiać - to mądre słowa. Nie należy wpychać w siebie wszystkiego co jest na stole, czy w

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia ogólnorozwojowe- parszywa trzynastka!

Ćwiczenia ogólnorozwojowe- parszywa trzynastka! Ćwiczenia ogólnorozwojowe- parszywa trzynastka! Data publikacji: 12/08/2014 Wiadome jest, że aby przygotować się do pokonywania długich dystansów, trzeba ćwiczyć nie tylko stosując trening stricte biegowy.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia w chorobie. zwyrodnieniowej. stawów. Rekomendowane przez prof. dr. hab. n. med. Janusza Płomińskiego

Ćwiczenia w chorobie. zwyrodnieniowej. stawów. Rekomendowane przez prof. dr. hab. n. med. Janusza Płomińskiego Ćwiczenia w chorobie zwyrodnieniowej stawów Rekomendowane przez prof. dr. hab. n. med. Janusza Płomińskiego choroby zwyrodnieniowej kolana Ćwiczenia wspomagają utrzymanie w dobrym stanie stawów i mięśni.

Bardziej szczegółowo

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE PIRAMIDY EGIPSKIE Piramidy to budowle, które przetrwały tysiące lat. Najbardziej trwała była ich podstawa, czyli część zbudowana na ziemi. PIRAMIDA ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

SEKWENCJA ĆWICZEŃ JOGI PODCZAS MENSTRUACJI

SEKWENCJA ĆWICZEŃ JOGI PODCZAS MENSTRUACJI SEKWENCJA ĆWICZEŃ JOGI PODCZAS MENSTRUACJI PAŹDZIERNIK 11, 2014 / EDYTUJ ZDROWA PRAKTYKA Po sekwencjach ćwiczeń jogi przy bólach przeciążeniowych i zwyrodnieniowych kolana oraz przy problemach z rwą kulszową,

Bardziej szczegółowo

Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW

Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW CO POWINNY JEŚĆ DZIECI WITAMINY PRODUKTY ZBOŻOWE PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO PRZETWORY MLECZNE ZASADY ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

Przykład ćwiczeń przynoszących ulgę plecom i antystresowych do praktykowania w miejscu pracy i w domu. mgr Aleksandra Andysz

Przykład ćwiczeń przynoszących ulgę plecom i antystresowych do praktykowania w miejscu pracy i w domu. mgr Aleksandra Andysz Przykład ćwiczeń przynoszących ulgę plecom i antystresowych do praktykowania w miejscu pracy i w domu mgr Aleksandra Andysz Korzyści płynące z praktykowania jogi: wzmocnienie i uelastycznienie ciała; dotlenienie

Bardziej szczegółowo

Sole Mineralne. Ciećwierski Szczepan Popławki Bartłomiej 1 TI

Sole Mineralne. Ciećwierski Szczepan Popławki Bartłomiej 1 TI Sole Mineralne Ciećwierski Szczepan Popławki Bartłomiej 1 TI Spis Treści 1. Co to są Sole Mineralne? 2. Rola Soli Mineralnych w Organizmie? 3. Co to są Mikro i Makroelementy? 4. Przyczyny niedoboru Soli

Bardziej szczegółowo

Krytyczne okresy rozwoju narządów

Krytyczne okresy rozwoju narządów Krytyczne okresy rozwoju narządów Okres zygoty Okres zarodkowy (w tygodniach) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 cewa nerwowa (WCN) serce (wady serca) kończyny górne nerki kończyny dolne warga górna podniebienie

Bardziej szczegółowo

Bieganie dla początkujących

Bieganie dla początkujących Bieganie dla początkujących Plan Treningowy PRZYKŁADOWY FRAGMENT Spis treści Wstęp...2 Rola diety...3 Plan Treningowy...5 Zasady treningu:...6 Dni z zalecanym odpoczynkiem lub innym sportem...7 Znaczenie

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku Nadwaga i otyłość - najważniejszy problem zdrowia publicznego. Istnieje ok. 80 chorób powstających na tle wadliwego

Bardziej szczegółowo

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Doktorze Zdrówko, co to znaczy być zdrowym? Być zdrowym, to nie tylko nie chorować, ale też czuć się dobrze, być radosnym i sprawnym fizycznie. Czy wiesz, co pomaga

Bardziej szczegółowo

Żywienie a nastrój. Składniki odżywcze wpływające na nastrój:

Żywienie a nastrój. Składniki odżywcze wpływające na nastrój: Żywienie a nastrój dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Katedra i Zakład Dietetyki SGGW w Warszawie Składniki odżywcze wpływające na nastrój: Kwas foliowy Witamina B 6 Witamina B 12 Witamina D Witamina C Kwasy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA Uwaga: Dopuszcza się modyfikację kolejności zaplanowanych tematów. Kolejne zajęcia Temat główny - Liczba godzin Metody prowadzenia zajęć: Opis 1 PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

BEMOWSKI POMOCNIK: JAK DBAĆ O SIEBIE Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2009

BEMOWSKI POMOCNIK: JAK DBAĆ O SIEBIE Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2009 BEMOWSKI POMOCNIK: JAK DBAĆ O SIEBIE Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2009 Praca siedząca, najczęściej przy komputerze bardzo szybko i negatywnie wpływa na nasze zdrowie.

Bardziej szczegółowo

Kategoria żywności, środek spożywczy lub składnik żywności. Warunki dla stosowania oświadczenia

Kategoria żywności, środek spożywczy lub składnik żywności. Warunki dla stosowania oświadczenia Kategoria, WITAMINY VITAMINS 1 Wiatminy ogólnie Vitamins, in general - witaminy pomagają w rozwoju wszystkich struktur organizmu; - witaminy pomagają zachować silny organizm; - witaminy są niezbędne dla

Bardziej szczegółowo

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu.

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Dostarczają także kwasu foliowego. Zawierają znaczne ilości składników

Bardziej szczegółowo

Witamina B12 MSE 120 tab kategoria: ZIOŁA, HERBATKI i SUPLEMENTY > Mito-Pharma, suplementy mitochonrialne > Mitoceutyki

Witamina B12 MSE 120 tab kategoria: ZIOŁA, HERBATKI i SUPLEMENTY > Mito-Pharma, suplementy mitochonrialne > Mitoceutyki Glinka Agency Zapraszamy do sklepu www.multistore24.pl mail;sklep@multistore24.pl Warszawa tel. +48 602 395 051 Witamina B12 MSE 120 tab kategoria: ZIOŁA, HERBATKI i SUPLEMENTY > Mito-Pharma, suplementy

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA PIŁKARSKA WISŁA KRAKÓW ROCZNIK 2002

AKADEMIA PIŁKARSKA WISŁA KRAKÓW ROCZNIK 2002 AKADEMIA PIŁKARSKA WISŁA KRAKÓW ROCZNIK 2002 Okres przejściowy podzielony na 2 fazy: 18.12-28.12 Odpoczynek 29.12.14-6.01.15 Trening do indywidualnego wykonania zgodny z planem podanym poniżej (możliwe

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r.

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Polega na systematycznym dostarczaniu do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach i proporcjach

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW SPIS TREŚCI 1. Zasady zdrowego żywienia 2. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 3. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 4. Zalecenia

Bardziej szczegółowo

Domowe ćwiczenia korekcyjne dla dzieci ze szpotawością kolan. 1. Pozycja wyjściowa - siad płotkarski, plecy wyprostowane, ręce w skrzydełka

Domowe ćwiczenia korekcyjne dla dzieci ze szpotawością kolan. 1. Pozycja wyjściowa - siad płotkarski, plecy wyprostowane, ręce w skrzydełka Domowe ćwiczenia korekcyjne dla dzieci ze szpotawością kolan 1. Pozycja wyjściowa - siad płotkarski, plecy wyprostowane, ręce w skrzydełka Ruch wytrzymać w pozycji licząc do dziesięciu i zmiana nogi 2.

Bardziej szczegółowo

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!!

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!! Zdrowy tryb życia Co robić żeby zdrowo żyć? Co otrzymujemy dzięki zdrowemu stylowi życia? Jak wygląda plan zdrowego żywienia? Chcesz być szczupła? Zdrowe odżywianie Węglowodany Warzywa i owoce Produkty

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

Kiedy słyszymy słowo dieta to z wielu stron pojawiają się znaki zakazu. Czasem sprawia to wrażenie, że najbezpieczniej jeść korzonki, jagody i kwaśny

Kiedy słyszymy słowo dieta to z wielu stron pojawiają się znaki zakazu. Czasem sprawia to wrażenie, że najbezpieczniej jeść korzonki, jagody i kwaśny Kiedy słyszymy słowo dieta to z wielu stron pojawiają się znaki zakazu. Czasem sprawia to wrażenie, że najbezpieczniej jeść korzonki, jagody i kwaśny jogurt a całą resztę zostawić samobójcom, którzy jedzą

Bardziej szczegółowo

PORADNIK NEUROREHABILITACJI DLA PACJENTÓW SPECJALISTYCZNEJ PRAKTYKI LEKARSKIEJ o profilu neurochirurgicznym i neurologicznym

PORADNIK NEUROREHABILITACJI DLA PACJENTÓW SPECJALISTYCZNEJ PRAKTYKI LEKARSKIEJ o profilu neurochirurgicznym i neurologicznym PORADNIK NEUROREHABILITACJI DLA PACJENTÓW SPECJALISTYCZNEJ PRAKTYKI LEKARSKIEJ o profilu neurochirurgicznym i neurologicznym Autorzy: mgr Bartosz Nazimek, dr med. Dariusz Łątka Opole, kwiecień 2010 Prawidłowe

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów

Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów Materiały edukacyjne z Czerwcowej sesji stomatologicznej Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie, 07 czerwca 2014 Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów Michał Prawda

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia.

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. Prawidłowe żywienie należy do najważniejszych czynników środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko

Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko KATEGORIE ŻYWIENIOWE WITAMINY PRODUKTY ZBOŻOWE PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO PRZETWORY MLECZNE ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA WIERSZE NA ZDROWIE

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca w ciąży z czym to się je? I KATEDRA I KLINIKA POŁOŻNICTWA I GINEKOLOGII WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY

Cukrzyca w ciąży z czym to się je? I KATEDRA I KLINIKA POŁOŻNICTWA I GINEKOLOGII WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY Cukrzyca w ciąży z czym to się je? I KATEDRA I KLINIKA POŁOŻNICTWA I GINEKOLOGII WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY CUKRZYCA CIĄŻOWA definicja WHO (1997r) nietolerancja węglowodanów o różnym nasileniu, która

Bardziej szczegółowo

Przygotuj się do karmienia piersią!

Przygotuj się do karmienia piersią! Przygotuj się do karmienia piersią! Przygotuj się do karmienia piersią! Idealnie byłoby, abyś zaczęła przystosowywać swoje nawyki żywieniowe do Twojego maluszka, tak szybko jak tylko dowiesz się, że jesteś

Bardziej szczegółowo

Miejsce mięsa w diecie

Miejsce mięsa w diecie Miejsce mięsa w diecie Walory zdrowotne mięsa od dawna są przedmiotem kontrowersyjnych poglądów wśród ludzi. Jedni widzą w mięsie znakomite źródło niezbędnych składników odżywczych, inni natomiast przypisują

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Światowej Organizacji Gastroenterologicznej dotyczące celiakii, 2012

Wytyczne Światowej Organizacji Gastroenterologicznej dotyczące celiakii, 2012 Wytyczne Światowej Organizacji Gastroenterologicznej dotyczące celiakii, 2012 Autorzy: Julio C. Bai, Michael Fried, Gino Roberto Corazza, Detlef Schuppan, Michael Farthing, Carlo Catassi, Luigi Greco,

Bardziej szczegółowo

WITAMINY I MINERAŁY DLA OSÓB DIALIZOWANYCH

WITAMINY I MINERAŁY DLA OSÓB DIALIZOWANYCH Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego WITAMINY I MINERAŁY DLA OSÓB DIALIZOWANYCH Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany w oparciu o doniesienia naukowe oraz przyjęte

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

Patologia problemów żywieniowych u dzieci i młodzieży. Witold Klemarczyk Zakład Żywienia Instytut Matki i Dziecka

Patologia problemów żywieniowych u dzieci i młodzieży. Witold Klemarczyk Zakład Żywienia Instytut Matki i Dziecka Patologia problemów żywieniowych u dzieci i młodzieży Witold Klemarczyk Zakład Żywienia Instytut Matki i Dziecka Prawidłowe odżywianie to dostarczenia odpowiedniej ilości materiału energetycznego i budulcowego

Bardziej szczegółowo

TRENING SIŁOWY W DOMU

TRENING SIŁOWY W DOMU TRENING SIŁOWY W DOMU Rozgrzewka. Możesz ją przeprowadzić na dwa sposoby. Pierwsza opcja to skakanka. Wykonuj po prostu tak dużo przeskoków przez sznurek, jak tylko możesz. Nie przejmuj się, jeśli skakanka

Bardziej szczegółowo

Żywienie dziecka. Żywienie dziecka. Budowa nowych tkanek (rozrost) Odnowa zużytych tkanek. Wytwarzanie energii. Utrzymywanie temperatury ciała

Żywienie dziecka. Żywienie dziecka. Budowa nowych tkanek (rozrost) Odnowa zużytych tkanek. Wytwarzanie energii. Utrzymywanie temperatury ciała Żywienie dziecka dr n.med. Jolanta Meller Na wiele potrzebnych nam rzeczy możemy poczekać. Dziecko nie może. Właśnie teraz formują się jego kości, tworzy się krew, rozwija umysł. Nie możemy mu powiedzieć

Bardziej szczegółowo

ZASADY ŻYWIENIA NIEMOWLĄT I MAŁYCH DZIECI

ZASADY ŻYWIENIA NIEMOWLĄT I MAŁYCH DZIECI ZASADY ŻYWIENIA NIEMOWLĄT I MAŁYCH DZIECI Optymalnym i fizjologicznym sposobem żywienia niemowląt jest karmienie piersią. Pokarm kobiecy wytwarzany w wystarczających ilościach przez zdrową matkę w pełni

Bardziej szczegółowo

Zasada trzecia. Zasada czwarta

Zasada trzecia. Zasada czwarta Zdrowe odżywianie jest podstawą zachowania zdrowego organizmu. Przestrzegając dziesięciu podstawowych zasad właściwego żywienia, wykorzystamy dostępne pożywienie w najbardziej efektywny dla naszego zdrowia

Bardziej szczegółowo

WITAMINY DLA DIABETYKÓW

WITAMINY DLA DIABETYKÓW WITAMINY DLA DIABETYKÓW Witaminy dla diabetyków: zestaw witamin i składników mineralnych dostosowany ilościowo i jakościowo do potrzeb osób chorych na cukrzycę jako uzupełnienie codziennej diety. Energia

Bardziej szczegółowo

Plan treningowy Zmiana tłuszczu w mięśnie

Plan treningowy Zmiana tłuszczu w mięśnie Plan treningowy Zmiana tłuszczu w mięśnie Dla średnio zaawansowanych PRZYKŁADOWY FRAGMENT SuperTrening.net Spis treści Wstęp...3 Spalanie tkanki tłuszczowej poprzez trening siłowy...4 Co sprawia, że chudniemy?...4

Bardziej szczegółowo

AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy

AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy Cena brutto zamówienia - każdego pakietu powinna stanowić sumę wartości brutto wszystkich pozycji ujętych w pakiecie, natomiast wartość brutto poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Interakcje leków z żywnością. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska

Interakcje leków z żywnością. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska Interakcje leków z żywnością Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska wchłanianie dystrybucja metabolizm synergizm wydalanie Efekty interakcji lek-pożywienie Osłabienie działania leku Wzmocnienie działania

Bardziej szczegółowo

Zasady diety piłkarskiej lek. med. Jarosław Madej

Zasady diety piłkarskiej lek. med. Jarosław Madej Zasady diety piłkarskiej lek. med. Jarosław Madej 1 Zasady ogólne 1. Częstość i regularność posiłków 2. Śniadanie - najważniejszy posiłek dnia 3. Ostatni posiłek -2 godz. przed snem 4. Posiłek budulcem

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ

KONSPEKT ZAJĘĆ Z GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ KONSPEKT ZAJĘĆ Z GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ Prowadząca: Joanna Chrobocińska Liczba ćwiczących: do 14 osób, Czas: 30 minut, Wada: boczne skrzywienie kręgosłupa I st. (skolioza) Temat: Ćwiczenia mięśni prostownika

Bardziej szczegółowo

POMIARY CIAŁA. 1 K r e a t o r Z d r o w i a. c o m

POMIARY CIAŁA. 1 K r e a t o r Z d r o w i a. c o m 1 K r e a t o r Z d r o w i a. c o m Aby zamówić Indywidualny Plan Żywieniowy należy wypełnić formularz. Czas potrzebny do wypełnia to ok 30 minut. Proszę o dokładne i szczegółowe wypeł formularza. Wypełniony

Bardziej szczegółowo

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

DOSKONAŁA SUCHA KARMA DLA KOTÓW

DOSKONAŁA SUCHA KARMA DLA KOTÓW DOSKONAŁA SUCHA KARMA DLA KOTÓW DOSKONAŁA SUCHA KARMA DLA KOTÓW MATISSE Linia Matisse oferuje pełną gamę karm o wysokiej jakości dostosowanych do wszystkich ras kotów. Główne cechy linii Matisse to: Doskonały

Bardziej szczegółowo

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę!

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę! Prezentacja materiałów przygotowanych do realizacji V edycji programu edukacyjnego Trzymaj formę! KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA REALIZACJĘ IV EDYCJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! ZAKOPANE, 6 8 PAŹDZIERNIKA

Bardziej szczegółowo

PROGRAM GIMNASTYKI ZDROWOTNEJ DLA OSÓB W WIEKU EMERYTALNYM

PROGRAM GIMNASTYKI ZDROWOTNEJ DLA OSÓB W WIEKU EMERYTALNYM Stowarzyszenie Wspierania Ekonomii Etycznej Pro Ethica Dane siedziby (do FVa) kontakt: ul. Katowicka 152/29 Centrum Inicjatyw Społecznych 41-705 Ruda Śląska ul. 11 listopada 15a, 41-705 Ruda Śląska NIP:

Bardziej szczegółowo

Żywienie pacjenta w opiece paliatywnej przeciwdziałanie zaparciom

Żywienie pacjenta w opiece paliatywnej przeciwdziałanie zaparciom VI WARSZTATY SZKOLENIOWE 29 maja 2015 Żywienie pacjenta w opiece paliatywnej przeciwdziałanie zaparciom Agata Zając Zaspakajanie głodu należy do podstawowych potrzeb człowieka. Jedzenie jest jednak ważne

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA CZYLI JAK USTRZEC SIĘ CHORÓB CYWILIZACYJNYCH

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA CZYLI JAK USTRZEC SIĘ CHORÓB CYWILIZACYJNYCH ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA CZYLI JAK USTRZEC SIĘ CHORÓB CYWILIZACYJNYCH Żywić się zdrowo powinniśmy w każdym okresie życia, ale szczególnie ważny jest sposób odżywiania dzieci i młodzieży, kobiet w ciąży

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH

WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH dr inż. Dominika Głąbska Zakład Dietetyki Katedra Dietetyki Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW warzywa i owoce są istotnym elementem codziennej

Bardziej szczegółowo

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum 8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum Temat: Wybory żywieniowe produkty zalecane i niezalecane w żywieniu. Cel: Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zdobyte

Bardziej szczegółowo

Żywienie dziecka. dr n.med. Jolanta Meller

Żywienie dziecka. dr n.med. Jolanta Meller Żywienie dziecka dr n.med. Jolanta Meller Na wiele potrzebnych nam rzeczy możemy poczekać. Dziecko nie może. Właśnie teraz formują się jego kości, tworzy się krew, rozwija umysł. Nie możemy mu powiedzieć

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka próchnicy u kobiet ciężarnych zalecenia dla lekarzy stomatologów

Profilaktyka próchnicy u kobiet ciężarnych zalecenia dla lekarzy stomatologów Profilaktyka próchnicy u kobiet ciężarnych zalecenia dla lekarzy stomatologów W 2014 roku, z inicjatywy Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej i firmy Colgate powołany został Polski Oddział Sojuszu

Bardziej szczegółowo

Osteosanum (Vision) suplement diety

Osteosanum (Vision) suplement diety Preparaty For Life VISION ziołowe Osteosanum (Vision) suplement diety Nutrimax+ (Vision) suplement diety Passilat (Vision) suplement diety Osteosanum (Vision) suplement diety Powiększ zdjęcie Cena za 144.00

Bardziej szczegółowo

PODLASKI URZĄD WOJEWÓDZKI W BIAŁYMSTOKU

PODLASKI URZĄD WOJEWÓDZKI W BIAŁYMSTOKU PODLASKI URZĄD WOJEWÓDZKI W BIAŁYMSTOKU PS-III.9612.41.2013.MD PROTOKÓŁ KONTROLI PLANOWEJ PODMIOTU LECZNICZEGO AKOMED BARBARA OMACHEL MOH D AL-HAMERI WIESŁAW KRUPOWICZ SPÓŁKA JAWNA PROWADZĄCEGO PRZEDSIĘBIORSTWO

Bardziej szczegółowo

Sałatka owocowa czy tabletka - gdzie są lepsze witaminy?

Sałatka owocowa czy tabletka - gdzie są lepsze witaminy? Sałatka owocowa czy tabletka - gdzie są lepsze witaminy? Witaminy i składniki mineralne należą obok białek, tłuszczów i węglowodanów do podstawowych składników odżywczych, bez których funkcjonowanie żadnego

Bardziej szczegółowo

Trening mięśni brzucha

Trening mięśni brzucha Trening mięśni brzucha Delikatnie zarysowane mięśnie brzucha prezentują się naprawdę fantastycznie i są super sexy. Dobry trening na tę partię mięśniową przyniesie szybkie i trwałe efekty. Aby mieć płaski

Bardziej szczegółowo

W zdrowym ciele zdrowy duch Ulotka informacyjna dla rodziców przygotowana przez klasę VI w ramach programu Trzymaj formę

W zdrowym ciele zdrowy duch Ulotka informacyjna dla rodziców przygotowana przez klasę VI w ramach programu Trzymaj formę W zdrowym ciele zdrowy duch Ulotka informacyjna dla rodziców przygotowana przez klasę VI w ramach programu Trzymaj formę Wybierz zdrowie! Oto pięć powodów, dla których warto wybrać zdrowy styl życia: Rzadziej

Bardziej szczegółowo

potrzebujemy ich 1 g, by nasz organizm dobrze funkcjonował.

potrzebujemy ich 1 g, by nasz organizm dobrze funkcjonował. Specjaliści od zdrowego żywienia biją na alarm. Jemy za mało ryb morskich, co oznacza, że w organizmie przeciętnego Polaka brakuje nienasyconych kwasów Omega 3, uważanych przez wielu naukowców za złoty

Bardziej szczegółowo

Żywienie a aktywność tarczycy. prof. dr hab. Danuta Rosołowska-Huszcz Katedra Dietetyki SGGW

Żywienie a aktywność tarczycy. prof. dr hab. Danuta Rosołowska-Huszcz Katedra Dietetyki SGGW Żywienie a aktywność tarczycy prof. dr hab. Danuta Rosołowska-Huszcz Katedra Dietetyki SGGW Podwzgórze TRH Przysadka Oś podwzgórzowo przysadkowo - tarczycowa TSH Tarczyca T 4, T 3, rt 3 Osoczowe białka

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka w pediatrii

Profilaktyka w pediatrii Profilaktyka w pediatrii dr n.med. Jolanta Meller Profilaktyka (gr) - zapobieganie niekorzystnym zjawiskom Zapobieganie zachorowaniom oraz stworzenie warunków do prawidłowego rozwoju pierwszorzędowa nieswoista

Bardziej szczegółowo

5-18 miesięcy. 2-5 miesięcy. ponad 7 lat. 18 miesięcy - 7 lat. Fitmin Maxi Puppy. Fitmin Maxi Junior. Fitmin Maxi Maitenance. Fitmin Maxi Performance

5-18 miesięcy. 2-5 miesięcy. ponad 7 lat. 18 miesięcy - 7 lat. Fitmin Maxi Puppy. Fitmin Maxi Junior. Fitmin Maxi Maitenance. Fitmin Maxi Performance FITMIN MAXI Seria karm Fitmin przeznaczona jest dla psów ras olbrzymich, których waga przekracza 35. Karmy wyróżniają się między innymi większymi granulkami dla oraz zawartością siarczanu glukozaminy i

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego Program realizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Produkt leczniczy zawiera sól jodowo-bromową, w tym jodki nie mniej

Bardziej szczegółowo

Żywienie w szpiczaku mnogim

Żywienie w szpiczaku mnogim Żywienie w szpiczaku mnogim Spotkanie II : dbamy o kości mgr inż. Sławomir Kozłowski szpiczak mnogi leczenie osteoporoza- zaburzenie mineralizacji kości Czynniki środowiskowe dieta (wapń i witamina D)

Bardziej szczegółowo