Zadania i kompetencje pielęgniarki w opiece nad pacjentem w wybranych stanach internistycznych (wydanie II uzupełnione)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zadania i kompetencje pielęgniarki w opiece nad pacjentem w wybranych stanach internistycznych (wydanie II uzupełnione)"

Transkrypt

1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Zadania i kompetencje pielęgniarki w opiece nad pacjentem w wybranych stanach internistycznych (wydanie II uzupełnione) Urszula Cisoń-Apanasewicz Nowy Sącz 2012

2 Komitet Redakcyjny doc. dr Marek Reichel przewodniczący; prof. dr hab. inż. Jarosław Frączek; prof. dr hab. Leszek Rudnicki; dr hab. n. med., prof. nadzw. Ryszard Gajdosz; dr hab., prof. nadzw. Zdzisława Zacłona; dr hab. Magdalena Sitarz; dr hab. Wanda Pilch; mgr Agata Witrylak-Leszyńska Redaktor Naczelny doc. dr Marek Reichel Sekretarz Redakcji dr Tamara Bolanowska-Bobrek Redakcja Techniczna dr Tamara Bolanowska-Bobrek Recenzenci dr n. med. Zofia Foryś prof. dr hab. n. med. Janusz Pach Wydano za zgodą JM Rektora PWSZ w Nowym Sączu, prof. dr. hab. inż. Zbigniewa Ślipka Autorka ponosi odpowiedzialność za poprawność językową tekstu Copyright by Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Nowy Sącz 2012 (wydanie II uzupełnione) ISBN Adres Redakcji Nowy Sącz , ul. Staszica 1 tel , Wydawca Wydawnictwo Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu ul. Staszica 1, Nowy Sącz tel , Druk EXPOL P. Rybiński, J. Dąbek Spółka Jawna ul. Brzeska 4, Włocławek tel./fax: ,

3 SPIS TREŚCI Wstęp Rola i zadania pielęgniarki pracującej na oddziale chorób wewnętrznych Zadania pielęgniarki sprawującej opiekę nad chorym w szpitalu Rola pielęgniarki na oddziale internistycznym Proces pielęgnowania jako metoda pracy współczesnej pielęgniarki Czynniki utrudniające realizację procesu pielęgnowania Etapy procesu pielęgnowania Opieka pielęgniarska nad pacjentem ze schorzeniami układu oddechowego Charakterystyka głównych objawów chorobowych w schorzeniach układu oddechowego Udział pielęgniarki w diagnostyce schorzeń układu oddechowego Rola i zadania pielęgniarki w czasie bronchoskopii Rola i zadania pielęgniarki w czasie spirometrii Wykonanie szczytowego przepływu wydechowego (PEF) Badanie gazometryczne krwi Pobieranie plwociny do badania Charakterystyka wybranych jednostek chorobowych układu oddechowego Niewydolność oddechowa Astma oskrzelowa Zapalenie płuc Zapalenie oskrzeli Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) Gruźlica płuc Choroba nowotworowa płuc Najczęstsze problemy pielęgnacyjne w schorzeniach układu oddechowego i sposoby ich rozwiązywania Opieka pielęgniarska nad pacjentem ze schorzeniami układu krążenia Charakterystyka głównych objawów chorobowych w schorzeniach układu krążenia Udział pielęgniarki w diagnostyce schorzeń układu krążenia Wywiad Obserwacja Analiza dostępnej dokumentacji medycznej Elektrokardiogram (EKG) Próba wysiłkowa Test pochyleniowy (TILT-TEST) Koronarografia Badania biochemiczne Charakterystyka wybranych jednostek chorobowych dotyczących układu krążenia Czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych

4 Nadciśnienie tętnicze Choroba niedokrwienna serca Ostre zespoły wieńcowe niestabilna dusznica bolesna i zawał serca Zaburzenia rytmu serca Niewydolność serca Udział pielęgniarki w leczeniu farmakologicznym zaburzeń lipidowych Najczęstsze problemy pielęgnacyjne w schorzeniach układu krążenia i sposoby ich rozwiązywania Opieka pielęgniarska nad pacjentem ze schorzeniami przewodu pokarmowego Charakterystyka głównych objawów chorobowych w schorzeniach przewodu pokarmowego Udział pielęgniarki w diagnostyce schorzeń przewodu pokarmowego Gastroskopia Kolonoskopia Charakterystyka wybranych jednostek chorobowych przewodu pokarmowego Choroba refluksowa Choroba wrzodowa żołądka Choroby jelit Rak odbytu Najczęstsze problemy pielęgnacyjne w schorzeniach przewodu pokarmowego i sposoby ich rozwiązywania Opieka pielęgniarska nad pacjentem ze schorzeniami układu moczowego Charakterystyka głównych objawów chorobowych w schorzeniach układu moczowego Udział pielęgniarki w diagnostyce schorzeń układu moczowego Wywiad Badanie moczu Dobowa zbiórka moczu Badania obrazowe nerek Charakterystyka wybranych jednostek chorobowych układu moczowego Zespół nerczycowy Kłębuszkowe zapalenie nerek Zakażenia układu moczowego Niewydolność nerek Najczęstsze problemy pielęgnacyjne w schorzeniach układu moczowego i sposoby ich rozwiązywania Rola i zadania pielęgniarki w sprawowaniu opieki nad pacjentem leczonym metodami nerkozastępczymi Hemodializa Dializa otrzewnowa Przeszczep nerki Bibliografia

5 Wykaz najważniejszych skrótów ABP ABPM ADO ASA ASO BAL BE BMI CABG CADO CCDO CK CK-MB CCS CT CRP EKG FEV1 GFR HIV HDL INR KZN LDL MAS NDO NK NLPZ NN NS NTZ NYHA NZK OB OCŻ OIOK ONN OUN PCI PDO PEF ph pco2 PNN kontrapulsacja wewnątrzaortalna ambulatoryjne monitorowanie ciśnienia tętniczego automatyczna dializa otrzewnowa kwas acetylosalicylowy miano antystreptolizyny płukanie oskrzelowo-pęcherzykowe nadmiar lub niedobór wodorowęglanów (zasad) wskaźnik masy ciała (body mass index) pomostowanie tętnic wieńcowych ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa ciągła cykliczna dializa otrzewnowa kinaza kreatynowa frakcja sercowa kinazy kreatynowej Kanadyjskie Towarzystwo Chorób Serca i Naczyń tomografia komputerowa białko C-reaktywne elektrokardiografia maksymalna pojemność wydechowa pierwszosekundowa frakcja kłębuszkowa ludzki wirus upośledzenia odporności lipoproteiny o dużej gęstości międzynarodowy współczynnik znormalizowany kłębuszkowe zapalenie nerek lipoproteiny o małej gęstości zespół Morgagniego-Adamsa-Stocesa nocna dializa otrzewnowa niewydolność krążenia niesterydowe leki przeciwzapalne niewydolność nerek niewydolność serca nikotynowa terapia zastępcza Nowojorskie Towarzystwo Kardiologiczne nagłe zatrzymanie krążenia szybkość opadania krwinek czerwonych w jednostce czasu ośrodkowe ciśnienie żylne oddział intensywnej opieki kardiologicznej ostra niewydolność nerek ośrodkowy układ nerwowy przezskórne interwencje wieńcowe przerywana dializa otrzewnowa maksymalny (szczytowy) przepływ wydechowy równowaga kwasowo-zasadowa ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla przewlekła niewydolność nerek 5

6 po2 ciśnienie parcjalne tlenu POChP przewlekła obturacyjna choroba płuc PTCA przezskórna śródnaczyniowa angioplastyka wieńcowa RKO resuscytacja krążeniowo-oddechowa RR ciśnienie tętnicze krwi RZS reumatoidalne zapalenie stawów SaO2 wysycenie hemoglobiny tlenem we krwi tętniczej (saturacja) TIA przemijający udar niedokrwienny mózgu TILT-TEST test pochyleniowy TG trójglicerydy USG ultrasonografia ZUM zakażenie układu moczowego ZZW zespół złego wchłaniania 6

7 Wstęp Opracowanie to skierowane jest przede wszystkim do studentów studiów pielęgniarskich pierwszego stopnia (licencjackich), ale może być przydatne również w pracy pielęgniarek zatrudnionych na oddziałach internistycznych, kardiologicznych, pulmonologicznych czy nefrologicznych. Pierwszy rozdział zawiera informacje dotyczące zadań pielęgniarki pracującej na oddziale internistycznym, ze szczególnym uwzględnieniem jej roli w ułatwieniu adaptacji pacjenta do nowych warunków, jakie stwarza oddział szpitalny. Kolejne rozdziały, posiadające podobną strukturę, prezentują najczęściej występujące objawy chorobowe ze strony poszczególnych układów, rolę i zadania pielęgniarki w wykonywaniu badań w zakresie diagnostyki schorzeń tych układów, a także najczęstsze jednostki chorobowe z nimi związane. W końcowej części każdego z rozdziałów sformułowano przykładowe przeważnie pojawiające się problemy pielęgnacyjne pacjentów ze schorzeniami układu oddechowego, krążenia, pokarmowego oraz moczowego, jak również określono cele działań pielęgniarskich oraz planowane strategie rozwiązywania tych problemów z ich krótkim uzasadnieniem. Mam nadzieję, że opracowanie to będzie przydatne studentom w zdobywaniu nowych wiadomości i umiejętności zawodowych, a pielęgniarkom aktywnym zawodowo pozwoli na wzbogacenie, uaktualnienie oraz usystematyzowanie dotychczasowej wiedzy. Chciałabym także, aby lektura tej książki wpłynęła na jakość sprawowanej opieki i uwrażliwiła każdą pielęgniarkę na konieczność holistycznego spojrzenia na człowieka zwłaszcza tego, który stał się pacjentem szpitala. mgr Urszula Cisoń-Apanasewicz 7

8 1. Rola i zadania pielęgniarki pracującej na oddziale chorób wewnętrznych 1.1. Zadania pielęgniarki sprawującej opiekę nad chorym w szpitalu Zgodnie z Ustawą o zawodach pielęgniarki i położnej wykonywanie zawodu pielęgniarki polega na udzielaniu przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje świadczeń zdrowotnych, a w szczególności świadczeń pielęgnacyjnych, zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych, rehabilitacyjnych oraz z zakresu promocji zdrowia. Świadczenia te pielęgniarka wykonuje przede wszystkim poprzez: rozpoznawanie warunków i potrzeb zdrowotnych; rozpoznawanie problemów pielęgnacyjnych; sprawowanie opieki pielęgnacyjnej; realizację zleceń lekarskich w procesie diagnostyki, leczenia i rehabilitacji, samodzielne udzielanie w określonym zakresie świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych; edukację zdrowotną 1. W leczeniu szpitalnym zadania pielęgniarki są następujące 2 : przyjęcie chorego i pomoc w adaptacji do środowiska szpitalnego niejednokrotnie może to być pierwsza w życiu hospitalizacja i w takiej sytuacji pobyt w szpitalu powoduje konieczność dostosowania się do panującego tam trybu życia, przestrzegania pewnych zasad, ograniczeń, które dla pacjenta mogą być czymś nowym, natomiast pacjenci ponownie hospitalizowani uświadamiają sobie, że ich choroba ma charakter postępujący, a dotychczasowe leczenie jest niewystarczające i musi być poddane weryfikacji; pomoc choremu w utrzymaniu higieny lub wykonywanie czynności z tym związanych; często stan zdrowia chorego albo konieczność ograniczenia jego aktywności powodują, że pacjent może być częściowo lub całkowicie uzależniony od pomocy pielęgniarki w zakresie zabiegów związanych z utrzymaniem czystości osobistej, dla wielu osób może to być sytuacja trudna, powodująca ich dyskomfort, dlatego też wymaga to od pielęgniarki nie tylko umiejętności praktycznych, ale także taktu i zrozumienia pacjenta; wykonywanie czynności wspierających funkcję oddychania jest bardzo ważnym elementem opieki pielęgniarskiej, ponieważ proces oddychania jest jednym z podstawowych procesów życiowych człowieka, a jego zaburzenia mogą być spowodowane chorobami układu oddechowego, układu krążenia, ale także innymi chorobami ogólnoustrojowymi, gdzie zaburzona jest wymiana gazowa oraz metabolizm ustroju, np. wstrząs, śpiączka metaboliczna; niekorzystnie na proces oddychania wpływa także ograniczenie aktywności chorego, jego unieruchomienie, pobyt w kilkuosobowych salach chorych; rola pielęgniarki polega na udziale w tlenoterapii, na prowadzeniu gimnastyki oddechowej oraz na stworzeniu i utrzymaniu odpowiedniego mikroklimatu w sali; pomoc w spożywaniu posiłków to jedno z podstawowych zadań pielęgniarki, które wiąże się nie tylko z pomocą choremu w czasie tych czynności lub jego nakarmieniu, ale także na prowadzeniu edukacji w zakresie odpowiedniego odżywiania 1 Ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej z dnia 15 lipca 2011 r. (Dz.U. 2011, Nr 174, poz. 1039). 2 Choroby wewnętrzne. Podręcznik dla szkół medycznych, pod red. W. Pędicha, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, s

9 się i chociaż jest to domena dietetyczki, to nie zwalnia pielęgniarki z realizacji tego zadania; pomoc w zaspokajaniu potrzeb fizjologicznych kwestia wydalania stolca i moczu to nie tylko podanie pacjentowi basenu czy kaczki, zmiana pampersa, higiena krocza, ale także obserwacja ilości, częstości i charakteru wypróżnień, zapobieganie nieprawidłowościom w tym zakresie i reagowanie w przypadku zaparć, biegunek; pielęgniarka powinna także obserwować zaburzenia w oddawaniu moczu, pielęgnować pacjenta z cewnikiem w pęcherzu moczowym; stworzenie warunków do snu i odpoczynku jest trudnym zadaniem, gdyż bardzo często uzależnione jest to od warunków lokalowych, wyposażenia sal chorych, liczby pacjentów na sali oraz nawyków i przyzwyczajeń poszczególnych chorych; obserwowanie chorego jest jednym z istotnych elementów w procesie diagnozowania pacjenta, ale także służy ocenie bieżącej stanu chorego, podejmowanych działań terapeutycznych i skuteczności sprawowanej opieki pielęgniarskiej oraz wykonywanych zabiegów leczniczych; udział i pomoc w wykonywaniu specjalistycznych badań i zabiegów terapeutycznych pielęgniarka odgrywa ważną rolę w przygotowaniu chorego do różnych badań diagnostycznych, gdzie czasami poprawność przygotowania fizycznego i psychicznego chorego ma wpływ na jego wykonanie, przebieg oraz stan pacjenta po badaniu; właściwa postawa pielęgniarki pozwala na minimalizację niepokoju pacjenta, wpływa na jego współdziałanie w czasie badania; aktywizowanie chorego i mobilizowanie do czynnego uczestnictwa w procesie leczenia oraz pielęgnowania pacjent akceptujący stosowane metody leczenia i pielęgnowania, współpracujący z zespołem terapeutycznym, jest osobą, dla której proces hospitalizacji powoduje mniej skutków ubocznych, co korzystnie wpływa na przebieg leczenia nie tylko w trakcie pobytu w szpitalu, ale także na jego późniejsze, odległe rezultaty; zapewnienie wsparcia emocjonalnego i informacyjnego to jedno z istotnych zadań pielęgniarki; pomoc w utrzymaniu kontaktów z rodziną, osobami znaczącymi dla chorego przy realizacji tego zadania bardzo ważna jest ocena oddziaływania tych osób na pacjenta; relacje zachodzące między pacjentem a jego rodziną/opiekunami mogą mieć różny wpływ na chorego; w przypadku gdy rodzina z dużym zaangażowaniem i oddaniem opiekuje się pacjentem w warunkach szpitalnych, współpracuje z zespołem interdyscyplinarnym przebieg leczenia z reguły jest korzystniejszy dla chorego; niestety czasami pojawiają się takie sytuacje, kiedy rodzina nie odwiedza chorego, a jeśli już tak, to po takiej wizycie pacjent jest zdenerwowany, załamany wówczas pielęgniarka powinna dbać i czuwać nad tym, aby takiego typu wizyta miała pozytywne znaczenie dla chorego; czasami należy po prostu rodzinę do tego przygotować, gdyż choroba, hospitalizacja bliskiej osoby może być dla rodziny nową, trudną sytuacją. Pielęgniarka pracująca na oddziale chorób wewnętrznych powinna posiadać bogaty zasób wiedzy z różnych dziedzin pielęgniarstwa i nauk pokrewnych, takich jak: psychologia, socjologia, farmakologia, rehabilitacja i usprawnianie chorych. Powinna posiadać ponadto wiedzę z różnych dziedzin medycyny, np. kardiologii, 9

10 pulmonologii, reumatologii, nefrologii, diabetologii, endokrynologii, hematologii, ponieważ różnorodność pacjentów i przyczyn ich hospitalizacji jest bardzo duża. Posiadanie takiej wiedzy pozwoli na zapewnienie opieki pielęgniarskiej na najwyższym poziomie, na zrozumienie zachowań i reakcji pacjenta na proces hospitalizacji, a także na przygotowanie zarówno tej osoby, jak i jej rodziny/opiekunów do życia z chorobą, niepełnosprawnością, radzenia sobie w nowej sytuacji życiowej, na przygotowanie do samoopieki, samoobserwacji i samopielęgnacji w warunkach domowych. Leczenie zachowawcze ma głównie charakter niezabiegowy i oparte jest przede wszystkim na leczeniu: farmakologicznym; dietetycznym; fizykoterapii; kinezyterapii; balneoterapii. W odróżnieniu od innych oddziałów szpitalnych część pacjentów przyjmowanych jest na oddział chorób wewnętrznych w celu dokonania diagnostyki, czyli ustalenia rozpoznania. Z tego też względu okres hospitalizacji chorego można podzielić na 3 podokresy 3 : 1) Ustalenie rozpoznania Podokres ten związany jest z niepokojem chorego dotyczącym jego stanu zdrowia, przebiegu leczenia, dalszego rokowania, ewentualnych metod leczenia. Obawy mogą dotyczyć także niepokoju o rodzinę, sytuację zawodową, finansową pacjenta, wynikać z faktu znalezienia się w nowym miejscu, mogą być potęgowane przez dolegliwości już występujące, które skłoniły chorego do wyrażenia zgody na hospitalizację, ale także będące efektem wykonywanych badań diagnostycznych i planowanych metod leczenia, które czasami mogą być trudne do zaakceptowania, np. leczenie nerkozastępcze, przeszczep szpiku kostnego, konieczność długotrwałej insulinoterapii. Dla niektórych pacjentów, zwłaszcza młodych, aktywnych zawodowo, takie zmiany w życiu, występujące dolegliwości i nagły tryb przyjęcia do szpitala mogą być poważnym przeżyciem. Powodować mogą irracjonalne zachowanie pacjenta, nieumiejętność radzenia sobie w nowej sytuacji. Bardzo ważne jest odpowiednie podejście do pacjenta, wsparcie informacyjne, emocjonalne chorego, a często także jego najbliższych, którzy powinni być dla niego podporą w tych trudnych chwilach. 2) Leczenie objawowe czasami powoduje ono jedynie ustąpienie dolegliwości np. bólowych, ale nie usuwa przyczyny i istoty choroby jest ono ważne dla pacjenta zwłaszcza, gdy dolegliwości te są dla niego dokuczliwe; przyczynowe w odróżnieniu od wyżej wymienionego powoduje usunięcie przyczyny choroby, np. zniszczenie bakterii, wirusów, plastykę naczyń wieńcowych itd.; spoczynkowe konieczne zwłaszcza w początkowych okresach choroby lub w zaostrzeniach chorób przebiegających z obrzękami, dusznością. Jeśli pacjent jest osłabiony i sam nie odczuwa potrzeby podejmowania aktywności, to jest to dla niego mniej dokuczliwe niż dla tych chorych, którzy ograniczenia te mają wprowadzone, a sami czują potrzebę podejmowania aktywności. Może to 3 Ibidem, s

11 powodować poczucie uzależnienia od personelu pielęgniarskiego, skrępowania, głównie w czasie wykonywania zabiegów higienicznych oraz czynności związanych z zaspokajaniem np. potrzeby wydalania; dietetyczne jest to metoda równie ważna jak stosowana farmakoterapia. Pacjenci bardzo często mają swoje nawyki i przyzwyczajenia żywieniowe, które same w sobie nie są właściwe, gdyż doprowadziły do choroby i trudno jest je zmienić. Pojawienie się choroby może spowodować ograniczenia ilościowe i jakościowe w dotychczasowej diecie chorego często jest to dieta, o której pacjent niewiele wie i nie ma motywacji do jej przestrzegania; farmakologiczne to konieczność przyjmowania leków różnymi drogami, przestrzeganie określonych dawek leków, pór ich podawania, a także możliwość pojawienia się skutków ubocznych stosowanych leków; fizykoterapia polega na wykonywaniu zabiegów fizykalnych, tj. stosowanie zimna i ciepła suchego, mokrego, stawianie baniek, naświetlania, zabiegi z zastosowaniem prądu elektrycznego w różnych postaciach, zastosowanie lasera; leczenie zabiegowe obecnie nieodłączna część leczenia zachowawczego. Polega ono na nakłuwaniu poszczególnych jam ciała (opłucnej, otrzewnej, szpiku kostnego) w celach diagnostycznych i leczniczych. 3) Rehabilitacja Zwana także usprawnianiem, jest domeną rehabilitantów, ale pielęgniarka jest uprawniona, a nawet zobowiązana do prowadzenia świadczeń rehabilitacyjnych, obejmujących: prowadzenie rehabilitacji przyłóżkowej w celu zapobiegania powikłaniom wnikającym z unieruchomienia; prowadzenia usprawniania ruchowego (m.in. siadanie, pionizacja, nauka chodzenia czy samoobsługi) Rola pielęgniarki na oddziale internistycznym pomoc choremu w osiągnięciu zdolności do samodzielnego funkcjonowania z określoną chorobą, która niestety może być chorobą przewlekłą, z którą pacjent będzie musiał radzić sobie do końca życia; wspomaganie w samodzielnym rozwiązywaniu problemów zdrowotnych, psychicznych, społecznych; wspieranie chorego w wyborze zachowań zdrowotnych i oddziaływaniu na jego stan biologiczny, psychiczny oraz społeczny; ochrona pacjenta przed niekompetentnym, nieetycznym, bezprawnym działaniem innych osób; wykonywanie zabiegów w atmosferze intymności, poszanowania godności i praw pacjenta w sposób profesjonalny, zgodny z aktualnym poziomem wiedzy; przygotowanie chorego do opuszczenia szpitala oraz podejmowania działań pozytywnie wpływających na poprawę jego zdrowia i życia z daną chorobą. 4 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 listopada 2007 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną samodzielnie bez zlecenia lekarskiego (Dz.U. 2007, Nr 210, poz. 1540). 11

12 2. Proces pielęgnowania jako metoda pracy współczesnej pielęgniarki Proces pielęgnowania to metoda pracy pielęgniarki z pacjentem (klientem) oraz jego środowiskiem, oparta o holistyczną koncepcję opieki, określającą usystematyzowany cykl działań. Za planowanie, realizację oraz dokumentację procesu pielęgnowania odpowiada pielęgniarka Czynniki utrudniające realizację procesu pielęgnowania przyczyny ekonomiczne, czyli zbyt mała ilość personelu pielęgniarskiego zatrudniona na oddziałach internistycznych, utrudniająca kompleksowe, całościowe podejście do pacjenta i jego problemów; często nadmiar obowiązków powoduje, że pielęgniarka koncentruje się na wykonywaniu zabiegów terapeutycznych, pielęgnacyjnych, a w mniejszym stopniu zwraca uwagę na problemy psychiczne i emocjonalne chorego; reaguje przede wszystkim na wezwania słowne, dzwonki, alarmy aparatury monitorującej; przyczyny organizacyjne; zakorzenione tradycje, które powodują, że pielęgniarki koncentrują się na funkcjach instrumentalnych, dokonują podziału swoich zadań pod kątem wykonywanych czynności i zabiegów, rezygnując z całościowej opieki nad jednym lub kilkoma pacjentami; obszerna, niejednolita i czasochłonna dokumentacja Etapy procesu pielęgnowania I. Rozpoznanie problemów pielęgnacyjnych pacjenta i jego środowiska: 1) gromadzenie danych o pacjencie i jego środowisku: obserwacja, wywiad, analiza dokumentacji, pomiary wskaźników czynnościowych; 2) analiza danych: określenie problemów pielęgnacyjnych, hierarchizacja problemów, ustalenie strategii działań pielęgniarskich; 3) formułowanie rozpoznania pielęgniarskiego (diagnozy). II. Planowanie opieki nad pacjentem i jego środowiskiem: 1) ustalenie celów opieki; 2) dobór osób i metod działań do realizacji opieki; 3) opracowanie planu opieki. III. Realizacja planu pielęgnowania: 1) osiągnięcie gotowości do działania przez pielęgniarkę; 2) osiągnięcie gotowości do współdziałania pacjenta i jego środowiska; 3) realizacja planu pielęgnacji. IV. Ocena uzyskanych wyników: 1) analizowanie wyników opieki pielęgniarskiej; 2) formułowanie oceny. 12

13 Praca metodą procesu pielęgnowania daje liczne korzyści pacjentowi, ale także w dużym stopniu satysfakcję z wykonywanej pracy samej pielęgniarce. Liczne obserwacje potwierdzają, że poprawia się jakość opieki pielęgniarskiej, bezpieczeństwo fizyczne i psychiczne pacjenta, ponieważ wie on doskonale, na kogo może liczyć, kto się nim opiekuje. Podmiotowe traktowanie pacjenta, które jest jednym z istotnych elementów tej opieki, powoduje uwrażliwienie na poszanowanie godności osobistej chorego, jak również sprzyja przygotowaniu chorego do samoopieki i samopielęgnacji, także w warunkach domowych, kiedy pacjent opuści już szpital, choć leczenie powinno być nadal kontynuowane. 13

14 3. Opieka pielęgniarska nad pacjentem ze schorzeniami układu oddechowego Schorzenia układu oddechowego, spowodowane różnymi przyczynami oraz mechanizmami ich powstawania, dają wiele objawów, a co za tym idzie stwarzają mnóstwo problemów pielęgnacyjnych dla pacjenta leczonego w warunkach domowych, szpitalnych. Nie jest możliwe sformułowanie jednoznacznych diagnoz pielęgniarskich dla pacjentów chorych na poszczególne jednostki chorobowe bez dokładnej znajomości pacjenta, stopnia odczuwania dolegliwości, stosunku do choroby, planowanych oraz wdrażanych metod leczenia. W rozdziale tym zwrócono uwagę na najczęstsze i najważniejsze objawy chorobowe towarzyszące schorzeniom układu oddechowego, bez znajomości których trudne byłoby ustalanie potencjalnych problemów chorego. W kolejnym podrozdziale omówiono udział pielęgniarki w niektórych badaniach diagnostycznych, a w części końcowej sformułowano przykładowe problemy pielęgnacyjne, określono cele działań pielęgniarskich oraz zaproponowano interwencje pielęgniarskie z krótkim ich uzasadnieniem Charakterystyka głównych objawów chorobowych w schorzeniach układu oddechowego Kaszel to gwałtowne wypchnięcie powietrza przez głośnię, które ma na celu usunięcie śluzu lub ciała obcego (pobudzenie receptorów znajdujących się pod błoną śluzową nosa, gardła, krtani, oskrzeli, tchawicy, opłucnej). Występuje w większości schorzeń układu oddechowego, a różnica dotyczy jego charakteru, momentu pojawienia się i czasu trwania, dlatego też przeważnie dzielimy go na: a) przewlekły najczęściej występuje w przewlekłym zapaleniu oskrzeli, gruźlicy, raku płuc, przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP); b) wilgotny z odkrztuszaniem obfitej wydzieliny, charakterystyczny dla przewlekłego zapalenia oskrzeli, rozstrzeni oskrzeli, ropnia płuc, POChP, rozwiniętego obrzęku płuc; c) suchy (nieproduktywny) charakterystyczny dla suchego zapalenia opłucnej, raka opłucnej, ciała obcego w drogach oddechowych, stanów alergicznych. Duszność to subiektywne uczucie braku powietrza, które towarzyszy zaburzeniom oddechowym, krążeniowym, metabolicznym, a także może mieć podłoże psychogenne. Objawia się przyspieszeniem oddechu i jego spłyceniem lub pogłębieniem. Mimo że jest to objaw subiektywny, czyli odczuwany, sygnalizowany przez chorego, to każda doświadczona pielęgniarka powinna umieć rozpoznać to zaburzenie, nawet jeśli pacjent tego nie zgłasza. Objawiać się może niepokojem chorego, przyjmowaniem pozycji siedzącej z pochyleniem do przodu, uruchamianiem dodatkowych mięśni oddechowych, zaciąganiem dołów podobojczykowych, poruszaniem skrzydełek nosa, zmianą ilości i charakteru oddechu. Ze względu na przyczynę oraz przebieg duszność możemy podzielić ją na: a) wdechową; b) wdechowo-wydechową; c) wydechową. 14

15 Krwioplucie to plwocina z domieszką krwi, jasna może być pienista (rak płuc, obrzęk płuc, gruźlica płuc, zawał płuca). Ból w klatce piersiowej spowodowany jest zwykle zmianami w opłucnej ściennej lub ścianie klatki piersiowej, ale także nerwobólami międzyżebrowymi, bólami kostnymi, mięśniowymi. Należy go różnicować z bólem pochodzenia sercowego 5. Sinica to sine zabarwienie skóry i błon śluzowych spowodowane przepływem przez naczynia włosowate krwi o ciemnym zabarwieniu. Zmiana charakteru oddechu: przyspieszenie oddechu podczas gorączki, pobudzenia emocjonalnego; zwolnienie oddechu w czasie snu, zatrucia środkami nasennymi, morfiną, jako skutek niektórych uszkodzeń mózgu; spłycenie spowodowane bólem opłucnowym, zahamowaniem ośrodka oddechowego; pogłębienie w czasie zaburzeń oddechowych; oddech Kussmaula (gonionego psa) to oddech pogłębiony, przyspieszony z krótkimi okresami bezdechu; oddech Cheyne a-stocesa to faliste pogłębianie i spłycanie oddechu, kończące się okresami bezdechu; oddech Biota bezdech i bezpośrednio po nim szybki i głęboki oddech Udział pielęgniarki w diagnostyce schorzeń układu oddechowego Rola i zadania pielęgniarki w czasie bronchoskopii Bronchoskopia to obecnie bardzo rozpowszechnione badanie inwazyjne układu oddechowego, podczas którego za pomocą giętkiego bronchoskopu lub bronchofiberoskopu można oglądać struny głosowe, tchawicę, oskrzela główne, płatowe i segmentowe. Może być ona wykonywana w celach diagnostycznych i leczniczych. Cel diagnostyczny bronchoskopii to: ocena makroskopowa ściany układu oddechowego; pobranie materiału (wydzielina, wycinki) do badań: histologicznych, cytologicznych, mikrobiologicznych; płukanie oskrzelowo-pęcherzykowe (BAL) wybrane oskrzele płucze się 0,9% NaCl, dzięki czemu uzyskuje się materiał z obwodowych oskrzeli i pęcherzyków płucnych. Cel leczniczy: usunięcie ciała obcego z dróg oddechowych; odessanie zalegającej wydzieliny; tamowanie krwawienia; leczenie zwężeń dużych oskrzeli. 5 J. Ziółkowski, Choroby układu oddechowego, [w:] Choroby wewnętrzne. Podręcznik dla studentów pielęgniarstwa i położnictwa, pod red. L. Pączka, K. Muchy, B. Foroncewicza, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2004, s

16 Wskazania do bronchoskopii: kaszel trwający powyżej 3 miesięcy, krwioplucie; częste zapalenia oskrzeli; duszność o niewyjaśnionej etiologii; kontrola kikuta oskrzeli, ocena efektów zastosowanego leczenia; uzupełnienie badania Rtg, które nie daje jednoznacznej diagnozy. Przygotowanie pacjenta do bronchoskopii: jest to badanie inwazyjne, obciążające chorego w sposób fizyczny i psychiczny, dlatego też istotne jest przygotowanie psychiczne pacjenta do badania, czyli poinformowanie go o celowości jego wykonania, o jego przebiegu, dzięki czemu pacjent będzie w nim uczestniczył w sposób świadomy, współpracował w trakcie jego trwania; należy także uzyskać pisemną zgodę chorego na badanie; pobranie krwi do badania (morfologia, OB, układ krzepnięcia, grupa krwi); Rtg klatki piersiowej; EKG, pomiar ciśnienia tętniczego krwi, tętna; wykonanie spirometrii; na 4-6 godzin przed badaniem pacjent powinien być na czczo i 24 godziny bez palenia papierosów; zdjęcie okularów, usunięcie protezy zębowej; premedykacja na 0,5-1 godziny przed badaniem: Atropina 0,5 mg podskórnie, Relanium 5 mg domięśniowo, środek przeciwkaszlowy; znieczulenie miejscowe 10% Lignocaina w aerozolu na łuki podniebienne, nasadę języka i tylną ścianę gardła oraz 2% Lignocaina pod kontrolą laryngoskopu 5-10 ml w porcjach, aż do zniesienia odruchu kaszlu; ułożenie pacjenta w pozycji leżącej z uniesionym tułowiem; zapewnienie dostępu do żyły. Bardzo istotne jest zapewnienie pacjentowi bezpieczeństwa w trakcie badania, dlatego pielęgniarka powinna: monitorować parametry życiowe pacjenta, obserwować zapis EKG; podtrzymywać chorego, komunikować się w sposób niewerbalny. Postępowanie z pacjentem po bronchoskopii: pouczenie o powstrzymaniu się przez 2 godziny od spożywania posiłków i picia napojów; czasami zastosowanie tlenu; poinformowanie o możliwości niewielkiego krwioplucia, chrypki (nawet do 2 dni), kaszlu, wzrostu temperatury ciała Rola i zadania pielęgniarki w czasie spirometrii Cel, wskazania do wykonania spirometrii: ustalenie przyczyn objawów chorobowych ze strony układu oddechowego; uzupełnienie badania Rtg płuc; poliglobulia, wysoki hematokryt o nieustalonej etiologii; 6 W. Naumnik, E. Chyczewska, Bronchoskopia, [w:] Zarys chorób wewnętrznych dla studentów pielęgniarstwa, pod red. J. Daniluk, G. Jurkowskiej, Wydawnictwo Czelej, Lublin 2005, s

17 wykrycie zaburzeń czynności płuc u osób z grup ryzyka narażenia zawodowe, nałogowe palenie papierosów; ocena ryzyka okołooperacyjnego w zabiegach torakochirurgicznych; ocena stosowanych metod leczenia i osiąganych efektów w przewlekłych schorzeniach układu oddechowego; w celach orzecznictwa ocena zdolności do pracy (piloci, sportowcy), ocena inwalidztwa oddechowego. Przygotowanie pacjenta do badania i przebieg badania: pacjent powinien być wypoczęty, na czczo, na kilka godzin przed spirometrią nie należy spożywać obfitego posiłku, gdyż przejedzenie utrudnia właściwe oddychanie; na kilka godzin przed spirometrią nie powinien pić kawy, herbaty i napojów typu cola, gdyż zawierają kofeinę i inne substancje działające na oskrzela; na 1-2 godziny przed spirometrią nie należy palić papierosów, gdyż składniki dymu tytoniowego działają niekorzystnie na drogi oddechowe; ubranie badanego nie powinno krępować jego ruchów, aby oddychanie w czasie badania było swobodne; po konsultacji z lekarzem należy odstawić stosowane leki, głównie rozszerzające drogi oddechowe (czas zależy od rodzaju leku i okresu jego półtrwania od 8 do 48 godzin): krótko działające beta 2-mimetyki (Berotec, Salbutamol, Ventolin) 8 godzin, bromowodorek ipratropium (Atrovent) 8 godzin, krótkodziałające preparaty teofiliny (czopki) 12 godzin, preparaty teofiliny o przedłużonym działaniu 24 godziny, długodziałające beta2-mimetyki (Foradil, Oxis, Serevent, Zafiron) 24 godziny, preparaty teofiliny typu long (Euphyllin long) 48 godzin; pacjent powinien być zważony, zmierzony (wzrost); badanie wykonuje się w pozycji siedzącej; nos należy zacisnąć klipsem; polecić wykonanie głębokiego wydechu (około 6 sekund); wykonać 3 poprawne pomiary i udokumentować je Wykonanie szczytowego przepływu wydechowego (PEF) to bardzo ważny element samoobserwacji i samokontroli stanu pacjenta, chorego przede wszystkim na astmę oskrzelową. Pacjent samodzielnie w warunkach domowych, posługując się pikflomertem, ocenia maksymalny (szczytowy) przepływ wydechowy (po maksymalnym wdechu pacjent wykonuje do ustnika natężony wydech). Interpretacja: najniższa wartość występuje rano, wartość poniżej 80% wartości należnej lub zmienność dobowa (różnica pomiędzy pomiarem rannym i wieczornym) powyżej 20% wymagają zmiany dotychczasowego leczenia lub jego podjęcia. 17

18 Tab. 1. Terminy stosowane w spirometrii. Skrót TLC TV VC IRV ERV FRC RV FVC FEV1 FEV 1% VC MEF (PEF) MEF 50 MEF 75 Termin Całkowita pojemność płuc Objętość oddechowa Pojemność życiowa Zapasowa objętość wdechowa Zapasowa objętość wydechowa Czynnościowa pojemność zalegająca Objętość zalegająca Natężona pojemność życiowa Maksymalna pojemność wydechowa pierwszosekundowa Maksymalna pojemność wydechowa pierwszosekundowa jako odsetek pojemności życiowej Maksymalny (szczytowy) przepływ wydechowy Maksymalny przepływ wydechowy w połowie pojemności życiowej Maksymalny przepływ wydechowy w 3/4 pojemności życiowej Źródło: Choroby wewnętrzne. Podręcznik dla studentów pielęgniarstwa i położnictwa, pod red. L. Pączka, K. Muchy, B. Foroncewicza, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2004, s Badanie gazometryczne krwi jest badaniem pozwalającym na ocenę czynności układu oddechowego i równowagi kwasowo-zasadowej. Jednym z kryteriów laboratoryjnych rozpoznania niewydolności oddechowej jest wartość prężności cząstkowej tlenu i dwutlenku węgla. Do analizy pobiera się krew tętniczą lub arterializowaną krew kapilarną 7. Tab. 2. Interpretacja wyników gazometrii krwi tętniczej. Wskaźnik Norma ph 7,35-7,45 PaO mm Hg PaCO mm Hg HCO meq/l BE -1,5-+1,5 meq/l SaO2 >92% Źródło: Zarys chorób wewnętrznych dla studentów pielęgniarstwa, pod red. J. Daniluk, G. Jurkowskiej, Wydawnictwo Czelej, Lublin 2005, s Pobieranie plwociny do badania jest badaniem istotnym w rozpoznawaniu i ustalaniu leczenia chorób, zwłaszcza w przypadku gruźlicy płuc, ropnia płuca, rozstrzenia oskrzeli czy raka płuca. Cel pobrania plwociny do badania: badanie ogólne (ocena ilości, barwy, gęstości, domieszek, obecności pasożytów, układania się plwociny w naczyniu); badanie bakteriologiczne: określenie rodzaju drobnoustrojów oraz ustalenie antybiogramu, czyli wrażliwości drobnoustrojów na zastosowane antybiotyki; 7 J. Kozielski, Badania czynnościowe układu oddechowego, [w:] Zarys chorób wewnętrznych dla studentów pielęgniarstwa..., s

19 badanie cytologiczne: ilość i jakość komórek patologicznych; badanie na obecność prątków gruźlicy. Za pobranie materiału oraz przygotowanie chorego odpowiedzialna jest pielęgniarka, która powinna zwrócić uwagę na następujące elementy: plwocinę pobieramy rano, po wykonaniu toalety lub przepłukaniu jamy ustnej wodą przegotowaną oraz usunięciu protezy zębowej; plwocina powinna być odkrztuszona, nie powinna to być ślina pochodząca z jamy ustnej; w przypadku trudności z odkrztuszeniem należy wykonać inhalację z podgrzanego 10% roztworu NaCl lub preparatu upłynniającego tę wydzielinę, ewentualnie przez kilka dni wcześniej zastosować doustne leki mukolityczne; plwocinę należy pobierać przez 3 kolejne dni do jałowego, szczelnie zamykanego pojemnika; pojemnik otworzyć bezpośrednio przed odkrztuszeniem i zaraz po pobraniu zamknąć, nie dotykać go gołymi rękami; pobierać przed rozpoczęciem podawania antybiotyków lub 2 dni po zaprzestaniu podawania; bezpośrednio po badaniu materiał należy przesłać do pracowni analitycznej, a jeżeli jest to niemożliwe należy przechowywać go w lodówce Charakterystyka wybranych jednostek chorobowych układu oddechowego Niewydolność oddechowa to niemożność utrzymania odpowiedniej prężności tlenu i dostatecznej eliminacji dwutlenku węgla. Może wynikać z dysfunkcji układu oddechowego, jak i z nieprawidłowości innych układów lub zaburzeń ogólnoustrojowych. Ze względu na przebieg i czas trwania można podzielić ją na: a) ostrą rozwijającą się w bardzo krótkim czasie (minuty, godziny), spowodowaną najczęściej odmą opłucnową, zatorem tętnicy płucnej, stanem astmatycznym, urazami klatki piersiowej, rozległymi zmianami zapalnymi w płucach; b) przewlekłą rozwijającą się w czasie miesięcy lub lat, będącą konsekwencją chorób przewlekłych oskrzeli i płuc (astma oskrzelowa, POChP, rozedma płuc); c) zaostrzenie postaci przewlekłej. Ze względu na rodzaj upośledzenia wymiany gazowej niewydolność oddechową możemy podzielić na: a) hipoksemiczną lub częściową gdy po2 <55-60 mm Hg, pco2 <45 mm Hg; b) hipoksemiczno-hiperkapniczną lub całkowitą gdy po2 <55-60 mm Hg, pco2 >45 mm Hg. Objawy kliniczne: hipoksemii: tachykardia, tachypnoe, niepokój, pobudzenie, zwiększona potliwość, splatanie, sinica, nadciśnienie, hipotonia, utrata świadomości, kwasica mleczanowa; hiperkapnii: zmęczenie, senność, drżenia, zamazana mowa, ból głowy, tarcza zastoinowa (obrzęk tarczy nerwu wzrokowego), śpiączka hiperkapniczna 8. 8 M. Niewczas, G. Senatorski, Niewydolność oddechowa, [w:] Choroby wewnętrzne. Podręcznik dla studentów pielęgniarstwa i położnictwa..., s

20 Postępowanie z pacjentem w ostrej niewydolności oddechowej: umieszczenie pacjenta na oddziale intensywnej opieki medycznej; monitorowanie podstawowych parametrów życiowych (tętno, ciśnienie tętnicze krwi, oddech, pulsoksymetria); utrzymanie drożności dróg oddechowych (intubacja, tracheostomia, wentylacja przy pomocy respiratora, toaleta drzewa oskrzelowego) i zapobieganie powikłaniom wynikającym ze stosowania tych metod; tlenoterapia; leczenie spoczynkowe, ponieważ ograniczenie aktywności chorego zmniejsza zapotrzebowanie tkankowe na tlen, co jest istotne przy hipoksemii; monitorowanie gazometrii i bieżące wyrównywanie zaburzeń wodno-elektrolitowych oraz kwasowo-zasadowych; odpowiednie leczenie i usunięcie przyczyny niewydolności oddechowej; zapobieganie zakażeniom nie tylko układu oddechowego, ale także innych układów; zapobieganie powikłaniom wynikającym z unieruchomienia pacjenta Astma oskrzelowa jest najczęściej występującą chorobą przewlekłą na świecie i niestety nieustannie zwiększa się liczba zachorowań. Prawdopodobnie związane to jest ze wzrastającym zanieczyszczeniem środowiska, mniejszą liczbą zachorowań na choroby infekcyjne w okresie dzieciństwa oraz poprawą warunków sanitarno-higienicznych. Częściej chorują mieszkańcy dużych miast niż środowisk wiejskich. Astma oskrzelowa powoduje nadreaktywność oskrzeli pod wpływem substancji pochodzenia endoi egzogennego, co wywołuje epizody duszności, świszczącego oddechu, uczucia ściskania w klatce piersiowej, kaszlu pojawiającego się najczęściej w nocy lub nad ranem. Czynniki ryzyka wystąpienia astmy oskrzelowej: osobnicze: predyspozycje genetyczne, nadreaktywność oskrzeli, płeć (w wieku dziecięcym częściej występuje u chłopców, a później rozwija się u kobiet), rasa; środowiskowe: alergeny (roztocza kurzu domowego, pyłki roślin, alergeny zwierząt domowych, grzyby), zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego, dym tytoniowy (szczególnie bierne palenie w ciąży, w dzieciństwie), infekcje układu oddechowego (zapalenie oskrzelików wywołane przez wirusa RS), czynniki zawodowe: mąka, pył z ziaren, pył drzewny, odchody, pierze, naskórek zwierząt, lateks, środki dezynfekcyjne, leki, sole niklu, środki chemiczne do produkcji kosmetyków, dieta, otyłość, leki (kwas acetylosalicylowy, niesteroidowe leki przeciwzapalne), status społeczno-ekonomiczny, wielkość rodziny 9. 9 J. Żeglarska, Alergia i astma oskrzelowa, [w:] Choroby wewnętrzne. Podręcznik dla studentów pielęgniarstwa i położnictwa..., s

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Kod kierunku: 12.6 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT NAZWA

Bardziej szczegółowo

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce.

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce. Astma oskrzelowa Astma jest przewlekłym procesem zapalnym dróg oddechowych, w którym biorą udział liczne komórki, a przede wszystkim : mastocyty ( komórki tuczne ), eozynofile i limfocyty T. U osób podatnych

Bardziej szczegółowo

Przewlekła obturacyjna choroba płuc. II Katedra Kardiologii

Przewlekła obturacyjna choroba płuc. II Katedra Kardiologii Przewlekła obturacyjna choroba płuc II Katedra Kardiologii Definicja Zespół chorobowy charakteryzujący się postępującym i niecałkowicie odwracalnym ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe.

Bardziej szczegółowo

Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym. Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM

Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym. Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM Występowanie POCHP u ludzi starszych POCHP występuje u 46% osób w wieku starszym ( III miejsce) Choroby układu

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Zdrowia obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Podczas akcji przebadano 4400 osób. Na badania rozszerzone skierowano ok. 950 osób. Do tej pory przebadano prawie 600 osób. W wyniku pogłębionych

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

Wywiady dotyczące układu oddechowego. Dr n. med. Monika Maciejewska

Wywiady dotyczące układu oddechowego. Dr n. med. Monika Maciejewska Wywiady dotyczące układu oddechowego Dr n. med. Monika Maciejewska O co pytamy? Kaszel Wykrztuszanie Krwioplucie Duszność Chrypka Ból w klp Choroby przebyte, nawyki, wywiady środowiskowe i dotyczące pracy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA. (Dz. U. Nr 210, poz. 1540)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA. (Dz. U. Nr 210, poz. 1540) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 7 listopada 2007 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną

Bardziej szczegółowo

2010-05-28. Marcin Grabicki

2010-05-28. Marcin Grabicki Obecnie 4 przyczyna zgonów na świecie Marcin Grabicki Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu (wg Murray CJI, Lopez AD. Lancet. 1997: 349; 1269-1276)

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP)

PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP) PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA CHOROBA PŁUC (POCHP) POChP jest jedną z najczęstszych chorób przewlekłych z wszystkich i najczęstsza przewlekłą chorobą układu oddechowego. Uważa się, że na POChP w Polsce choruje

Bardziej szczegółowo

2011-03-13. Objętości: IRV wdechowa objętość zapasowa Vt objętość oddechowa ERV wydechowa objętość zapasowa RV obj. zalegająca

2011-03-13. Objętości: IRV wdechowa objętość zapasowa Vt objętość oddechowa ERV wydechowa objętość zapasowa RV obj. zalegająca Umożliwia ocenę sprawności wentylacyjnej płuc Lek. Marcin Grabicki Nie służy do oceny wydolności oddechowej (gazometria krwi tętniczej) Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Intensywna Opieka Pulmonologiczna spojrzenie intensywisty

Intensywna Opieka Pulmonologiczna spojrzenie intensywisty Intensywna Opieka Pulmonologiczna spojrzenie intensywisty Wojciech Gaszyński Katedra Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Posiedzenie Rady Naukowej przy Ministrze Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń zdrowotnych i czynności pielęgniarskich realizowanych przez pielęgniarkę opieki długoterminowej domowej

Wykaz świadczeń zdrowotnych i czynności pielęgniarskich realizowanych przez pielęgniarkę opieki długoterminowej domowej Wykaz świadczeń zdrowotnych i czynności pielęgniarskich realizowanych przez pielęgniarkę opieki długoterminowej domowej Promocja zdrowia i profilaktyka Udział pielęgniarki realizacji profilaktycznych programów

Bardziej szczegółowo

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA rok III semestr V PIELĘGNIARSTWO GERIATRYCZNE (80 godzin) (Oddział geriatrii) 1. Zasady i specyfika komunikowania się z osobą

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń zdrowotnych będących przedmiotem kształcenia szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie pielęgniarstwa geriatrycznego

Wykaz świadczeń zdrowotnych będących przedmiotem kształcenia szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie pielęgniarstwa geriatrycznego Wykaz świadczeń zdrowotnych będących przedmiotem kształcenia szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie pielęgniarstwa geriatrycznego realizowanego w ramach projektu Przebudowa Pawilonu Nr 4 Zakładu Opiekuńczo

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 października 2005 r. (Dz. U. z dnia 28 października 2005 r.)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 października 2005 r. (Dz. U. z dnia 28 października 2005 r.) Dz.U.05.214.1816 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 października 2005 r. w sprawie zakresu zadań lekarza, pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z dnia 28 października

Bardziej szczegółowo

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego ICD9 kod Nazwa 03.31 Nakłucie lędźwiowe 03.311 Nakłucie lędźwiowe w celu pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego 100.62 Założenie cewnika do żyły centralnej 23.0103 Porada lekarska 23.0105 Konsultacja specjalistyczna

Bardziej szczegółowo

Samokierowanie procesem kształtowania umiejętności pielęgniarskich...21 Violetta Mianowana. Działania opiekuńcze w pracy pielęgniarki...

Samokierowanie procesem kształtowania umiejętności pielęgniarskich...21 Violetta Mianowana. Działania opiekuńcze w pracy pielęgniarki... Autorzy...5...9 Przedmowa...17 Wprowadzenie Samokierowanie procesem kształtowania umiejętności pielęgniarskich...21 Violetta Mianowana Część I Działania opiekuńcze w pracy pielęgniarki...33 Rozdział 1

Bardziej szczegółowo

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych.

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych. Zakres zadań pielęgniarki i położnej POZ 1. Pielęgniarka i położna podstawowej opieki zdrowotnej wybrana przez świadczeniobiorcę planuje i realizuje kompleksową opiekę pielęgniarską i pielęgnacyjną opiekę

Bardziej szczegółowo

CZYNNOŚCI WYKONYWANE PRZEZ PIELĘGNIARKĘ BEZ ZLECENIA LEKARSKIEGO 6

CZYNNOŚCI WYKONYWANE PRZEZ PIELĘGNIARKĘ BEZ ZLECENIA LEKARSKIEGO 6 CZYNNOŚCI WYKONYWANE PRZEZ PIELĘGNIARKĘ BEZ ZLECENIA LEKARSKIEGO 6 Pielęgniarka, aby wykonać większość świadczeń, do których jest uprawniona, musi otrzymać zlecenie wystawione przez lekarza i odnotowane

Bardziej szczegółowo

PIELĘGNACJA W SCORZENIACH UKŁADU ODDECHOWEGO

PIELĘGNACJA W SCORZENIACH UKŁADU ODDECHOWEGO PIELĘGNACJA W SCORZENIACH UKŁADU ODDECHOWEGO Najczęściej występującymi schorzeniami ukł. oddechowego są: 1.Zapalenie oskrzeli : ostre, przewlekłe - Bronchtis /acuta, chronika/ 2.Astma oskrzelowa -Asthma

Bardziej szczegółowo

Zaliczenie procedur medycznych

Zaliczenie procedur medycznych Załącznik nr 2 do Indeksu wykonanych zabiegów i procedur medycznych Zaliczenie procedur medycznych wykonanych przez lekarza w czasie staży specjalizacyjnych i kierunkowych realizowanych w ramach specjalizacji

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ K.OLESZCZYK J.RYBICKI A.ZIELINSKA-MEUS I.MATYSIAKIEWICZ A.KUŚMIERCZYK-PIELOK K.BUGAJSKA-SYSIAK E.GROCHULSKA STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ XVI Konferencja Jakość w Opiece

Bardziej szczegółowo

HISTORIA ZDROWIA I CHOROBY DOTYCZĄCA OPIEKI ŚRODOWISKOWEJ

HISTORIA ZDROWIA I CHOROBY DOTYCZĄCA OPIEKI ŚRODOWISKOWEJ HISTORIA ZDROWIA I CHOROBY DOTYCZĄCA OPIEKI ŚRODOWISKOWEJ Dane identyfikujące zakład Dane identyfikujące jednostkę organizacyjną zakladu Nazwa zakładu i jego siedziba, adres telefon, kod identyfikacyjny

Bardziej szczegółowo

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Gruźlica jest przewlekłą chorobą zakaźną. W większości przypadków zakażenie zlokalizowane jest w płucach

Bardziej szczegółowo

Przewodnik postępowania ambulatoryjnego w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP)

Przewodnik postępowania ambulatoryjnego w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP) Przewodnik postępowania ambulatoryjnego w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP) Na podstawie Światowej strategii rozpoznawania, leczenia i prewencji przewlekłej obturacyjnej choroby płuc GLOBAL

Bardziej szczegółowo

Leczenie bezdechu i chrapania

Leczenie bezdechu i chrapania Leczenie bezdechu i chrapania Bezdech senny, to poważna i dokuczliwa choroba, dotykająca ok. 4% mężczyzn i 2% kobiet. Warto więc wykonać u siebie tzw. BADANIE POLISOMNOGRAFICZNE, które polega na obserwacji

Bardziej szczegółowo

Dlaczego płuca chorują?

Dlaczego płuca chorują? Dlaczego płuca chorują? Dr med. Piotr Dąbrowiecki Wojskowy Instytut Medyczny Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę Alergię i POCHP Budowa płuc Płuca to parzysty narząd o budowie pęcherzykowatej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH Student w ramach realizacji praktyki klinicznej w danej specjalizacji dostępnej w wybranej placówce medycznej, powinien odbywać ją w

Bardziej szczegółowo

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A26 zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym A31 choroby nerwów obwodowych A32 choroby mięśni A33 zaburzenia równowagi A34c guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni A34d guzy

Bardziej szczegółowo

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE Zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy i opiekuńczo-leczniczy Zadaniem zakładu opiekuńczego jest okresowe objęcie całodobową pielęgnacją oraz kontynuacją leczenia świadczeniobiorców

Bardziej szczegółowo

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne)

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Wyższa Szkoła Mazowiecka w Warszawie Wydział Nauk Medycznych Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Student studiów pierwszego stopnia (licencjat)

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII

3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII 3 MAJA MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ASTMY I ALERGII Astma jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, charakteryzującą się nawracającymi atakami duszności, kaszlu i świszczącego oddechu, których częstotliwość

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA

ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA IMIĘ I NAZWISKO PESEL. 1. Czy leczy się Pan/Pani? Jeśli tak to na jakie schorzenie? TAK / NIE 2. Jakie leki przyjmuje Pan/Pani obecnie? TAK / NIE 3. Czy był/a Pan/Pani operowana?

Bardziej szczegółowo

Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej (dawniej : Specjalistyczny Zespół Chorób Płuc i Gruźlicy)

Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej (dawniej : Specjalistyczny Zespół Chorób Płuc i Gruźlicy) Centrum Pulmonologii i posiada w swojej strukturze 8 oddziałów szpitalnych w tym Oddział Chirurgii Klatki Piersiowej ( zamiennie - torakochirurgii) Oddział został utworzony w latach 50 tych ubiegłego stulecia

Bardziej szczegółowo

REHABILITACJA W CHOROBACH UKŁADU ODDECHOWEGO W CODZIENNEJ PRAKTYCE LEKARSKIEJ

REHABILITACJA W CHOROBACH UKŁADU ODDECHOWEGO W CODZIENNEJ PRAKTYCE LEKARSKIEJ REHABILITACJA W CHOROBACH UKŁADU ODDECHOWEGO W CODZIENNEJ PRAKTYCE LEKARSKIEJ Włodzimierz Dolecki Witold Rongies Sylwia Stępniewska Rehabilitacja pulmonologiczna jest opartą na danych naukowych, wielodyscyplinarną

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

ZASADY SKORZYSTANIA Z PROGRAMÓW

ZASADY SKORZYSTANIA Z PROGRAMÓW PROFILAKTYCZNE PROGRAMY ZDROWOTNE w POZ Wielkopolski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia przypomina, iż w ramach praktyki lekarza POZ realizowane są następujące programy: 1. Program profilaktyki

Bardziej szczegółowo

Choroby towarzyszące a znieczulenie

Choroby towarzyszące a znieczulenie Choroby towarzyszące a znieczulenie Dawid Borowik Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu Nadciśnienie tętnicze WHO >160/95 mmhg, I o bez zmian organicznych, II o przerost LV, III o zmiany narządowe Wartości

Bardziej szczegółowo

Wanda Siemiątkowska - Stengert

Wanda Siemiątkowska - Stengert Wanda Siemiątkowska - Stengert Wpływ zabiegu odsysania z tchawicy na ciśnienie śródczaszkowe i układ krążenia noworodków wymagających wentylacji zastępczej, po zastosowaniu różnej premedykacji farmakologicznej.

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A59 bóle głowy A87b inne choroby układu nerwowego < 18 r.ż. C56 poważne choroby gardła, uszu i nosa C57 inne choroby gardła, uszu i nosa C56b poważne choroby gardła, uszu i nosa < 18

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia. Choroby wewnętrzne i pielęgniarstwo internistyczne - wykłady

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia. Choroby wewnętrzne i pielęgniarstwo internistyczne - wykłady Nazwa programu (kierunku) Specjalność: Nazwa przedmiotu: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia Pielęgniarstwo Choroby wewnętrzne i pielęgniarstwo internistyczne Poziom i

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY POMPEGO (ICD-10 E 74.0)

LECZENIE CHOROBY POMPEGO (ICD-10 E 74.0) Załącznik B.22. LECZENIE CHOROBY POMPEGO (ICD-10 E 74.0) WIADCZENIOBIORCY Kwalifikacji świadczeniobiorców do terapii dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich powoływany przez Prezesa Narodowego

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Opieka pielęgniarska nad pacjentem w oddziale chirurgii ogólnej, po zabiegu operacyjnym, w wybranych jednostkach chorobowych.

Opieka pielęgniarska nad pacjentem w oddziale chirurgii ogólnej, po zabiegu operacyjnym, w wybranych jednostkach chorobowych. Opieka pielęgniarska nad pacjentem w oddziale chirurgii ogólnej, po zabiegu operacyjnym, w wybranych jednostkach chorobowych. Aby ujednolicić opis opieki pielęgniarskiej nad pacjentem po zabiegu operacyjnym

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Pielęgniarstwo specjalistyczne - Hematologia

Bardziej szczegółowo

Wydział Zdrowia Publicznego, Kierunek DIETETYKA, Studia I stopnia stacjonarne I rok, Rok akademicki 2013/2014

Wydział Zdrowia Publicznego, Kierunek DIETETYKA, Studia I stopnia stacjonarne I rok, Rok akademicki 2013/2014 Grupa 1 1 63571 2.1 3.1 4.1 8.1 12.1 14.1 2 63572 2.2 3.2 4.2 8.2 12.2 14.2 3 63573 2.3 3.3 4.3 8.3 12.3 14.3 4 63574 2.4 3.4 4.4 8.4 12.4 14.4 5 63575 2.5 3.5 4.5 8.5 12.5 14.5 6 63576 2.6 3.6 5.1 9.1

Bardziej szczegółowo

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna SPECJALISTYCZNY NIEPUBLICZNY ZAKŁAD OPIEKI ZDROWOTNEJ MOTO MED Kazimiera Sikora 25 731 KIELCE, ul. Słoneczna 1 Biuro tel (041) 346-08-50; fax (041) 346-21-00 Przychodnie- ul Słoneczna 1 (041)345-11-47;

Bardziej szczegółowo

VENTOLIN. Salbutamol w aerozolu pod ciśnieniem. Pojemnik zawiera 200 dawek po 100 ~Lgsalbutamolu. Lek jest uwalniany za pomocą specjalnego dozownika.

VENTOLIN. Salbutamol w aerozolu pod ciśnieniem. Pojemnik zawiera 200 dawek po 100 ~Lgsalbutamolu. Lek jest uwalniany za pomocą specjalnego dozownika. VENTOLIN areozol VENTOLIN Salbutamol w aerozolu pod ciśnieniem. Pojemnik zawiera 200 dawek po 100 ~Lgsalbutamolu. Lek jest uwalniany za pomocą specjalnego dozownika. Ventolin w postaci aerozolu zaleca

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa duszności II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK. Duszność - dyspnoe

Diagnostyka różnicowa duszności II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK. Duszność - dyspnoe Diagnostyka różnicowa duszności II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Duszność - dyspnoe Subiektywne odczucie braku powietrza o różnym nasileniu U osób zdrowych może pojawiać się podczas dużego wysiłku fizycznego,

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa duszności. II Katedra i Klinika Kardiologii CM UMK

Diagnostyka różnicowa duszności. II Katedra i Klinika Kardiologii CM UMK Diagnostyka różnicowa duszności II Katedra i Klinika Kardiologii CM UMK Duszność - dyspnoe Subiektywne odczucie braku powietrza o różnym nasileniu U osób zdrowych może pojawiać się podczas dużego wysiłku

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa omdleń

Diagnostyka różnicowa omdleń Diagnostyka różnicowa omdleń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Omdlenie - definicja Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Leczenie ciężkich zakażeń. Propozycje zmian w finansowaniu. Dariusz Lipowski

Leczenie ciężkich zakażeń. Propozycje zmian w finansowaniu. Dariusz Lipowski Leczenie ciężkich zakażeń. Propozycje zmian w finansowaniu Dariusz Lipowski Definicja Ciężkie zakażenie zakażenie prowadzące do dysfunkcji lub niewydolności jednolub wielonarządowej zakażenie powodujące

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWA OPIEKA ZDROWOTNA

PODSTAWOWA OPIEKA ZDROWOTNA PODSTAWOWA OPIEKA ZDROWOTNA Świadczenia podstawowej opieki zdrowotnej realizowane są od poniedziałku do piątku w godzinach pomiędzy 8.00 18.00. Natomiast w godz. 18.00 8.00 dnia następnego oraz całodobowo

Bardziej szczegółowo

1. Nazwa jednostki. Kod przedmiotu. 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa modułu: Pierwszy stopień. 5. Poziom kształcenia

1. Nazwa jednostki. Kod przedmiotu. 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa modułu: Pierwszy stopień. 5. Poziom kształcenia 1. Nazwa jednostki Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych 2. Kierunek Pielęgniarstwo Kod przedmiotu 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa modułu: 5. Poziom kształcenia 6. Forma studiów Rehabilitacja

Bardziej szczegółowo

Opis modułu kształcenia

Opis modułu kształcenia Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie Instytut Pielęgniarstwa Opis modułu kształcenia Nazwa modułu (przedmiotu) Choroby wewnętrzne i pielęgniarstwo internistyczne Kod podmiotu IP.1./OS-CHWiPI Kierunek

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ Charakterystyka problemu zdrowotnego Alergia uznawana jest za chorobę cywilizacyjną XX wieku. W wielu obserwacjach

Bardziej szczegółowo

Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii

Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii Dr n. med. Krzysztof Powała-Niedźwiecki Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 1. Do OIT będą

Bardziej szczegółowo

Duszność - dyspnoe. Duszność - podział. Diagnostyka różnicowa duszności. Duszność podział patofizjologiczny 2015-04-23

Duszność - dyspnoe. Duszność - podział. Diagnostyka różnicowa duszności. Duszność podział patofizjologiczny 2015-04-23 Duszność - dyspnoe Diagnostyka różnicowa duszności II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK Subiektywne odczucie braku powietrza o różnym nasileniu U osób zdrowych może pojawiać się podczas dużego wysiłku fizycznego,

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE NIV U PACJENTÓW GERIATRYCZNYCH Z POChP

ZASTOSOWANIE NIV U PACJENTÓW GERIATRYCZNYCH Z POChP ZASTOSOWANIE NIV U PACJENTÓW GERIATRYCZNYCH Z POChP Marta Golis-Gucwa, Robert Foryś Szpitalny Oddział Ratunkowy Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. Mikołaja Kopernika w Łodzi PRZEWLEKŁA OBTURACYJNA

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz... 13

ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz... 13 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz...... 13 ROZDZIAŁ 2 CELE ZNIECZULENIA I MOŻLIWOŚCI WSPÓŁCZESNEJ ANESTEZJOLOGII

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Anna Prokop-Staszecka

Dr n. med. Anna Prokop-Staszecka Dr n. med. Anna Prokop-Staszecka Dyrektor Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II Specjalista chorób wewnętrznych i chorób płuc Przewodnicząca Komisji Ekologii i Ochrony Powietrza Rady

Bardziej szczegółowo

Choroby układu oddechowego

Choroby układu oddechowego Choroby układu oddechowego Astma, alergia i przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) to poważne schorzenia układu oddechowego, które w XXI wieku przybrały już charakter epidemiologiczny. Astma, alergia

Bardziej szczegółowo

WYWIAD PIELĘGNIARSKI Data wywiadu:... Pielęgniarka prowadząca:... STAN BIOLOGICZNY. Nazwisko: Imię: Data urodzenia: Nr księgi głównej:

WYWIAD PIELĘGNIARSKI Data wywiadu:... Pielęgniarka prowadząca:... STAN BIOLOGICZNY. Nazwisko: Imię: Data urodzenia: Nr księgi głównej: WYWIAD PIELĘGNIARSKI Data wywiadu:... Pielęgniarka prowadząca:... Nazwisko: Imię: Data urodzenia: Nr księgi głównej: Diagnoza lekarska: UKŁAD ODDECHOWY STAN BIOLOGICZNY Oddech: prawidłowy przyśpieszony

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

Zajęcia praktyczne. Seminaria/ 75 120 160 15 10 Suma 380 Zajęcia z bezpośrednim udziałem nauczyciela Praca własna studenta. Zajęcia praktyczne

Zajęcia praktyczne. Seminaria/ 75 120 160 15 10 Suma 380 Zajęcia z bezpośrednim udziałem nauczyciela Praca własna studenta. Zajęcia praktyczne SYLABUS MODUŁU/PRZEDMIOTU KSZTAŁCENIA Lp. Element Opis 1 Nazwa Choroby wewnętrzne i pielęgniarstwo internistyczne modułu/przedmiotu 2 Instytut Pielęgniarstwa 3 Kierunek, Pielęgniarstwo, studia pierwszego

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

DEFINICJE. OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Opieka długoterminowa w Polsce jest realizowana w dwóch obszarach: pomocy społecznej i służby zdrowia.

DEFINICJE. OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Opieka długoterminowa w Polsce jest realizowana w dwóch obszarach: pomocy społecznej i służby zdrowia. PROJECT - TRAINING FOR HOMECARE WORKERS IN THE FRAME OF LOCAL HEALTH CARE INITIATIVES PILOT TRAINING IN INOWROCŁAW, POLAND 22-23.02.2014 DEFINICJE W Polsce w ramach świadczeń poza szpitalnych wyróżniamy

Bardziej szczegółowo

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 INTENSYWNA TERAPIA STANU ASTMATYCZNEGO 1. Definicja... 13 2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 3. Obraz kliniczny... 17 3.1. Rozpoznanie... 17 3.2. Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii W trosce o młode pokolenie. Jak wychować zdrowe dziecko? Konferencja prasowa 09.09.2015 Sytuacja demograficzna

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23 Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3 Kod przedmiotu: IOZRM-L-3k18-2012-S Pozycja planu: B18 1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Nazwa przedmiotu Kierunek studiów Poziom studiów Profil studiów Forma studiów Specjalność - Jednostka

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon VI.2 VI.2.1 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon Omówienie rozpowszechnienia choroby Deksametazonu sodu fosforan w postaci roztworu do wstrzykiwań stosowany jest

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1. www.polkard.org 2 http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/wroc/assets_08_03_16.pdf

Załącznik nr 1. www.polkard.org 2 http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/wroc/assets_08_03_16.pdf Załącznik nr 1 Opis programu zdrowotnego pn. Rozszerzenie dostępu do rehabilitacji kardiologicznej w ramach wtórnej prewencji chorób sercowo-naczyniowych 1. Opis problemu zdrowotnego Pomimo zaznaczającego

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Definicja Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka. System opieki długoterminowej w Polsce

Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka. System opieki długoterminowej w Polsce Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka System opieki długoterminowej w Polsce Świadczenia w zakresie opieki długoterminowej zapewnia w Polsce ochrona zdrowia i pomoc społeczna cześć świadczeń (usług)

Bardziej szczegółowo

Bóle w klatce piersiowej. Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Nadciśnienia Tętniczego

Bóle w klatce piersiowej. Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Nadciśnienia Tętniczego Bóle w klatce piersiowej Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Nadciśnienia Tętniczego Bóle w klatce piersiowej Najczęstsza przyczyna konsultacji szpitalnych Największy niepokój chorego Najczęstsza po

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO w dniach 12.09.2014 13.09.2014 Data Godziny Osoba prowadząca Miejsce realizacji zajęć Forma zajęć Liczba godz. 12.09.14 (piątek ) 9.00-12.45

Bardziej szczegółowo

Kursy dla pielęgniarek i położnych

Kursy dla pielęgniarek i położnych Kursy dla pielęgniarek i położnych Rodzaj kursu Nazwa kursu Czas trwania Cena Pielęgniarstwo geriatryczne 305 godzin, w tym: zajęcia teoretyczne 180 godzin zajęcia praktyczne 125 godzin 1 250 zł Kursy

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU CECHA PRZEDMIOTU INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIOCIE Jednostka realizująca Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek

KARTA PRZEDMIOTU CECHA PRZEDMIOTU INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIOCIE Jednostka realizująca Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek KARTA PRZEDMIOTU CECHA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIOCIE Jednostka realizująca Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek Pielęgniarstwo Profil kształcenia Praktyczny Poziom realizacji Studia pierwszego

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ. z dnia 27 lutego 1998 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ. z dnia 27 lutego 1998 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ z dnia 27 lutego 1998 r. w sprawie standardów postępowania oraz procedur medycznych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu anestezjologii i

Bardziej szczegółowo

Duszność. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM

Duszność. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM Duszność Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM Duszność Subiektywne odczucie braku powietrza lub trudności w oddychaniu. Rodzaje duszności: spoczynkowa i wysiłkowa; napadowa (ostra) i przewlekła;

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Pielęgniarstwo specjalistyczne - Nefrologia

Bardziej szczegółowo

CENTRUM KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH

CENTRUM KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO-PROGRAMOWE Rodzaj kształcenia Kurs kwalifikacyjny jest to rodzaj kształcenia, który zgodnie z ustawą z dnia 5 lipca 1996r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2001r. Nr

Bardziej szczegółowo