Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology"

Transkrypt

1 Ziora K. i inni: Ocena stężeń adiponektyny hormonu tkanki tłuszczowej w surowicy krwi u dziewcząt z jadłowstrętem psychicznym Vol. 9/2010 Nr 1(30) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena stężeń adiponektyny hormonu tkanki tłuszczowej w surowicy krwi u dziewcząt z jadłowstrętem psychicznym Assessment of Serum Levels of Adiponectin in Girls with Anorexia Nervosa 1 Katarzyna Ziora, 1 Joanna Oświęcimska, 2 Elżbieta Świętochowska, 1 Małgorzata Stojewska, 2 Zofia Ostrowska, 3 Andrzej Suwała, 4 Wojciech Pałasz, 1 Marta Pasierb, 1 Anna Pikiewicz-Koch, 1 Antoni Dyduch 1 Katedra i Klinika Pediatrii w Zabrzu Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach 2 Katedra i Zakład Biochemii w Zabrzu Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach 3 Ipsen Poland Warszawa 4 Praktyka Lekarza Rodzinnego Mediana w Rudzie Śląskiej Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Katarzyna Ziora, SP Szpital Kliniczny Nr 1, ul. 3 Maja 13/ Zabrze, tel.: (0-32) , Słowa kluczowe: adiponektyna, anorexia nervosa, otyłość Key words: adiponectin, anorexia nervosa, obesity STRESZCZENIE/ABSTRACT Wstęp. Stężenie Adipo we krwi negatywnie koreluje z BMI i jest obniżone u otyłych. U chorych z anorexia nervosa (AN) obserwacje są rozbieżne. Jedni autorzy notowali podwyższone stężenia Adipo w surowicy krwi w porównaniu ze zdrowymi, inni z kolei niższe lub takie same. Tylko pojedyncze obserwacje dotyczą młodych dziewcząt z AN, w których wykazano porównywalne stężenia Adipo we krwi do obserwowanych u zdrowych. Cel pracy. 1.) Ocena stężeń adiponektyny w surowicy krwi u dziewcząt z AN. 2.) Próba znalezienia wartości progowej stężenia Adipo we krwi, różnicującej grupę AN z grupą zdrowych. 3.) Ocena zależności pomiędzy stężeniami Adipo w surowicy krwi a BMI u dziewcząt z AN, u otyłych i u wszystkich badanych łącznie. Materiał i metody. Badania przeprowadzono u 87 dziewcząt z postacią restrykcyjną AN (śr. wiek 15,2 lat, śr. BMI 14,7 kg/m 2 ) i w grupach kontrolnych: 17 dziewcząt z,,niespecyficznymi zaburzeniami odżywiania, NZO (śr. wiek 16,4 lat, śr. BMI 17,9 kg/m 2 ), 30 dziewcząt z otyłością prostą, OT (śr. wiek 14,6 lat, śr. BMI 31,9 kg/m 2 ) i 61 dziewcząt zdrowych, ZD (śr. wiek 15,7 lat, śr. BMI 19,6 kg/m 2 ). U wszystkich badanych oznaczono w surowicy krwi stężenie Adipo metodą ELISA. Wyniki. Średnie stężenie Adipo w surowicy krwi u dziewcząt z anorexia nervosa (43,4 ± 5,5 μg/ml) i NZO (46,7 ± 6,6 μg/ml) było istotnie wyższe (p< 0,0001) w porównaniu ze średnimi uzyskanymi u OT (19,6 ± 1,6 μg/ml) i ZD (24,2 ± 2,4 μg/ml). Po przeliczeniu na BMI średnie stężenie Adipo we krwi było także istotnie statystycznie wyższe (p < 0,0001) w grupie AN w porównaniu z grupą OT i ZD. Wartość stężenia Adipo we krwi różnicująca grupę AN od ZD wynosiła 30,38 μg/ ml. U wszystkich badanych stwierdzono istotną statystycznie ujemną korelację pomiędzy BMI a stężeniem Adipo we krwi (r = - 0,72; p < 0,0001) i brak korelacji w grupie AN. Wnioski. 1.) Stężenie Adipo we krwi u dziewcząt 31

2 Praca oryginalna Endokrynol. Ped., 9/2010;1(30):31-42 z anorexia nervosa jest istotnie wyższe w porównaniu ze zdrowymi i otyłymi. 2.) Grupę dziewcząt z AN wyróżnia istotnie od zdrowych podwyższone stężenie Adipo we krwi > 30,38 µg/ml. 3.) Nie obserwuje się istotnych zależności pomiędzy BMI a zawartością we krwi Adipo u dziewcząt z AN. Natomiast u wszystkich dziewcząt rozpatrywanych łącznie (AN, NZO, ZD i OT) stężenie Adipo we krwi koreluje ujemnie z BMI. Endokrynol. Ped. 9/2010;1(30): Introduction. There are many publications about the relationship between leptin (LEP) concentration and body mass or BMI in obese subjects as well as in adult women with anorexia nervosa (AN). LEP serum concentration in young girls with AN were evaluated only in a few studies. There is no available data on serum leptin threshold concentrations levels differentiate anorectic patients from healthy subjects. Objective. 1.) Assessment of serum LEP concentrations in girls with AN 2.) Evaluation of serum LEP threshold concentrations levels differentiate anorectic patients from healthy subjects. 3.) Assessment of relationship between serum LEP concentrations and BMI in anorectic and obese girls as well as in total group of all examined subjects. Subjects and methods. The study was performed on 87 girls with restrictive AN (average age 15.2 yr, average BMI 14.7 kg/m 2 ) and three control groups: 17 girls with non-specific eating disorders, NZO (average age 16.4 yr, average BMI 17.9 kg/m 2 ), 30 girls with simple obesity, OT (average age 14.6 yr, average BMI 31.9 kg/m 2 ) and 61 healthy girls, ZD (average age 15.7 yr, average BMI 19.6 kg/m 2 ). LEP serum concentrations of all examined subjects were assayed with ELISA method. Results. The lowest serum LEP concentrations were observed in the AN group (4.6 ± 1.0 ng/ml), and the highest in the OT group (18.0 ± 1.7 ng/ml). Mean LEP serum concentrations in AN and NZO groups were significantly lower than in OT and ZD groups. Mean serum LEP concentrations adjusted for BMI were significantly lower (p < ) in AN group vs OT and ZD but significantly lower in OT vs ZD. Serum LEP concentration cut-off point differentiating AN group from ZD group was ng/ml. Conclusions. 1.) Serum LEP concentration in girls with AN are significantly lower than in healthy and obese subjects. 2.) Anorectic patients are significantly differentiated from healthy ones by the threshold value of serum LEP concentration < ng/ml. 3.) There was no relationship between BMI and LEP serum concentration in AN girls. However, serum LEP concentrations correlate positively with BMI in all examined girls analyzed together (AN, NZO, OT, ZD). Pediatr. Endocrinol. 9/2010;1(30): Wstęp Tkanka tłuszczowa (AT) bierze czynny udział w mechanizmach regulacji wielu ważnych procesów życiowych ustroju takich, jak: regulacja łaknienia, utrzymywanie homeostazy metabolicznej [1]. AT jest miejscem ekspresji i sekrecji licznych bioaktywnych peptydów adipocytokin, które wykazują działanie lokalne (autokrynne/parakrynne) i systemowe (endokrynne) [2 5]. Znaczenie fizjologiczne adipocytokin u zdrowych ludzi z prawidłową masą ciała, jak też ich patofizjologiczna rola u chorych z nadmiarem lub niedoborem masy ciała są dotychczas słabo poznane. Adiponektyna (Adipo) to polipeptyd o działaniu przeciwcukrzycowym, przeciwzapalnym i przeciwmiażdżycowym [6, 7]. Chociaż jest produkowana w tkance tłuszczowej, to jednak stężenie tego hormonu w surowicy krwi negatywnie koreluje z BMI i masą tkanki tłuszczowej [8] i jest obniżone u otyłych, zwiększa się natomiast wraz z redukcją masy ciała [9, 10]. U chorych z jadłowstrętem psychicznym obserwacje są zdecydowanie rozbieżne. Niektórzy autorzy notowali podwyższone stężenia Adipo w surowicy krwi w porównaniu ze zdrowymi [11 17], natomiast inni autorzy u dorosłych kobiet z AN obserwowali niższe [18] lub takie same jak u zdrowych [19] stężenia tego białka we krwi. Tylko pojedyncze obserwacje dotyczą młodych dziewcząt z AN, u których wykazano porównywalne stężenia adiponektyny we krwi do obserwowanych u zdrowych [20]. Cel pracy 1.) Ocena stężeń adiponektyny w surowicy krwi u dziewcząt z jadłowstrętem psychicznym (AN). 2.) Próba znalezienia wartości progowej stężenia adiponektyny we krwi, różnicującej grupę AN z grupą zdrowych. 3.) Ocena zależności pomiędzy stężeniami adiponektyny w surowicy krwi a BMI u dziewcząt z jadłowstrętem psychicznym, u dziewcząt otyłych i u wszystkich badanych łącznie. Materiał i metody Badania przeprowadzono łącznie u 195 dziewcząt w wieku od 11 do 19 lat. Wśród badanych wyróżniono następujące grupy: grupę dziewcząt z jadłowstrętem psychicznym (AN) oraz trzy grupy kontrolne: grupę z,,niespecyficznymi zaburzeniami odżywiania (NZO), grupę dziewcząt z otyłością prostą (OT) i grupę dziewcząt zdrowych (ZD). 32

3 Ziora K. i inni: Ocena stężeń adiponektyny hormonu tkanki tłuszczowej w surowicy krwi u dziewcząt z jadłowstrętem psychicznym Charakterystykę badanych grup dziewcząt zamieszczono w tabeli I. Do badań rekrutowano chore z AN i NZO, hospitalizowane w Oddziale Endokrynologii Dziecięcej Katedry i Kliniki Pediatrii w Zabrzu Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach w latach Grupę z anorexia nervosa stanowiło 87 dziewcząt (śr. wiek: 15,2 ± 0,3 lat) z postacią restrykcyjną AN, u których rozpoznanie postawiono na podstawie kryteriów diagnostycznych ICD-10 [21] oraz klasyfikacji Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego: DSM-IV [22]. Masa ciała chorych w grupie AN wahała się od 26,7 do 51,6 kg (śr.: 38,5 kg) (tab. I). U każdej chorej wyliczono wskaźnik masy ciała Queteleta Body Mass Index: BMI = [m. ciała (kg)]/wzrost (m) 2 [23] oraz odchylenie standardowe dla BMI: BMI-SDS (standard deviation score, tj. wielkość odchylenia standardowego BMI pacjentki od średniego BMI dla wieku i płci) wg wzoru: BMI-SDS = bieżące BMI chorej [kg/m 2 ] BMI równe 50 centylowi [kg/m 2 ]: x BMI równe 50 centylowi [kg/m 2 ] BMI równe 3 centylowi [kg/ m 2 ]. Do oceny BMI-SDS posłużono się siatkami centylowymi BMI, opracowanymi przez Palczewską i wsp. [24] dla płci i wieku, obowiązującymi w populacji polskiej. Średni wskaźnik masy ciała (BMI) wynosił w tej grupie 14,7 kg/m 2 (od 10,9 do 17,9 kg/m 2 ), a średnie BMI-SDS u chorych z AN wynosiło -2,7 (od -5,2 do -1,0) (tab. I). Do grupy NZO włączono 17 dziewcząt (śr. wiek: 16,4 ± 0,9 lat), które nie spełniały wszystkich kryteriów rozpoznania anorexia nervosa, a wywiad dotyczący nieprawidłowych zachowań żywieniowych, sposobów odchudzania i niewłaściwych zachowań kompensacyjnych pozwoliły na postawienie rozpoznania niespecyficznych zaburzeń odżywiania, tj. zaburzeń odżywiania się nieokreślonych, zgodnie z Międzynarodową Klasyfikacją Chorób i Zaburzeń Psychicznych: ICD-10 [21]. Masa ciała w grupie NZO wahała się od 39,2 do 60,7 kg, śr. masa ciała: 47,5 kg (tab. I), średni wskaźnik masy ciała (BMI) wynosił 17,9 kg/m 2 (od 14,3 do 21,9 kg/m 2 ), a BMI-SDS mieściło się w granicach od -3,2 do 1,4, śr. BMI-SDS: 1,4 (tab. I). Do grupy OT zakwalifikowano 30 dziewcząt z otyłością prostą (śr. wiek: 14,6 ± 0,8 lat; BMI > 97 centyla na podstawie siatek centylowych [24]; BMI-SDS > 2 odchyleń standardowych), pozostających pod obserwacją Przyklinicznej Poradni Endokrynologicznej w Zabrzu. U żadnej z badanych z OT nie było zaburzeń odżywiania i prowokowanych wymiotów (binge eating disorders). Średnia masa ciała w tej grupie wynosiła 85,9 kg (od 57,7 do 134 kg) (tab. I), średni wskaźnik masy ciała (BMI) 31,9 kg/m 2 (od 25,5 do 52 kg/m 2 ), Tabela I. Charakterystyka badanych grup dziewcząt Table I. Characteristics of examined groups of girls Wiek (lata) Masa ciała (kg) Wzrost (cm) BMI (kg/m 2 ) BMI-SDS AN (n = 87) NZO (n = 17) OT (n = 30) ZD (n = 61) średnia ± 1,96 SE (zakres) 15,18 ± 0,32 (11,3 18,5) 38,46 ± 1,2 (26,7 51,6) 162,0 ± 1,49 (143,5 175,0) 14,67 ± 0,33 (10,85 17,85) -2,65 ± 0,2 (-5,21-1,08) średnia ± 1,96 SE (zakres) 16,35 * ± 0,85 (11,9 18,9) 47,5 ** ± 2,9 (39,2 60,7) 163,4 ± 4,5 (146,5 178,0) 17,86 ** ± 1,04 (14,34 21,85 ) -1,42 * ± 0,68 (-3,23 1,41) średnia ± 1,96 SE (zakres) 14,62 * ± 0,84 (11 18,3) 85,87 *** ± 7,58 (57,7 134) 163,57 ± 3,51 ( ,5) 31,86 *** ± 2,19 (25,5 52) 6,91 *** ± 1,23 (3,23 17,83) średnia ± 1,96 SE (zakres) 15,36 ± 0,8 (11,7 17,9) 52,26 *** ± 3,66 (31,5 71,7) 162,6 ± 3,49 ( ,0) 19,75 *** ± 1,12 (15,29 23,93) -0,18 *** ± 0,54 (-2,11 1,89) AN grupa z anorexia nervosa, NZO grupa z niespecyficznymi zaburzeniami odżywiania, OT grupa z otyłością prostą, ZD grupa zdrowych SE błąd standardowy BMI-SDS: wielkość odchylenia standardowego BMI badanej od średniego BMI dla wieku i płci * p < 0,05 NZO vs OT ** p < 0,05 NZO vs AN *** p = 0, OT i ZD vs AN 33

4 Praca oryginalna Endokrynol. Ped., 9/2010;1(30):31-42 a BMI-SDS kształtowało się w granicach od 3,2 do 17,8, śr. BMI-SDS: 6,9 (tab. I). Grupę ZD stanowiło 61 ochotniczek (śr. wiek: 15,4 ± 0,8 lat), uczennic Zespołu Szkół Ogólnokształcących Nr 2 w Gliwicach. Żadna z nich nie stosowała diet odchudzających ani innych metod odchudzania w ciągu ostatnich trzech miesięcy poprzedzających badanie. Masa ciała zdrowych dziewcząt wynosiła średnio 52,3 kg (od 31,5 do 71,7 kg) (tab. I), średni wskaźnik masy ciała (BMI) 19,8 kg/m 2 (od 15,3 do 23,9 kg/m 2 ), a BMI-SDS wynosiło od -2,11 do 1,89, średnie BMI-SDS: -0,18 (tab. I). Na przeprowadzenie badań uzyskano zgodę Komisji Bioetycznej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach (nr L.dz.KNW / 08). Wszystkie badane oraz ich rodzice lub opiekunowie prawni wyrazili świadomą zgodę na udział w badaniu. Do badań pobierano krew z żył zagięcia łokciowego w godzinach rannych ( ) na czczo. Po odwirowaniu krwi w warunkach 1000 x g, przez 15 min. w temp C, uzyskane osocze i surowicę rozdzielono do probówek typu eppendorf i zamrażano w temp C do czasu wykonania oznaczeń. U wszystkich badanych oznaczono stężenia w surowicy krwi adiponektyny metodą ELISA (enzyme-linked immunosorbent assay) z użyciem komercyjnych zestawów do oznaczeń firmy Bio- Vendor, LLC (USA). Procedurę przeprowadzono zgodnie z zaleceniami producenta, dokonując odczytu uzyskanych ekstynkcji w czytniku firmy BIOTEK (USA) i sporządzając krzywe wzorcowe dla każdej serii oznaczeń. Czułość dla oznaczeń adiponektyny wynosiła 0,7 ng/ml, błąd wewnątrzseryjny i zewnątrzseryjny odpowiednio 7,0% oraz 8,2% [25, 26]. Wyniki opracowano posługując się licencjonowaną wersją programu Statistica ver. 3.0 (wersja angielska). W analizie statystycznej sprawdzono zgodność rozkładu wyników z rozkładem normalnym, posługując się testem Shapiro-Wilka. Istotność różnic wartości średnich sprawdzono przeprowadzając analizę wariancji ANOVA oraz zbadano jednorodność wariancji testem Levena. Ponieważ test Shapiro-Wilka wykazał, że rozkłady badanych zmiennych różnią się istotnie od rozkładu normalnego, a test Levena wykazał brak homogenności wariancji, w ostatecznej ocenie posłużono się testem nieparametrycznym Kruskala-Wallisa i testem mediany. Do zweryfikowania różnic pomiędzy wartościami średnimi zastosowano test dla porównań wielokrotnych RIR Tukeya dla różnych liczebności. Oceny dokładności oszacowania testów diagnostycznych pomiarów stężeń hormonów dokonano, stosując analizę krzywych ROC. Obliczono wartość graniczną stężenia adiponektyny odpowiadającą maksymalnej efektywności testu dla punktów, w którym czułość i specyficzność są sobie równe. Korelację badano przy zastosowaniu testu Spearmana. Wyniki Średni wiek dziewcząt w grupie anorexia nervosa był podobny do średniego wieku dziewcząt z NZO, OT i ZD (tab. I). Stwierdzono jedynie istotnie statystycznie (p < 0,05) wyższy średni wiek dziewcząt pomiędzy grupą NZO a grupą OT (tab. I). W grupie AN średnia masa ciała była znamiennie statystycznie niższa niż w grupie NZO (p < 0,05) i w grupach OT i ZD (p < 0,00001) (tab. I). Podobnie stwierdzono także istotnie niższy wskaźnik masy ciała (BMI) u chorych z anorexia nervosa w porównaniu z dziewczętami z NZO (p < 0,05) oraz otyłymi i zdrowymi (p < 0,00001) (tab. I). Natomiast BMI-SDS u dziewcząt z AN było znamiennie niższe tylko od BMI-SDS w grupie otyłych i zdrowych (p < 0,00001). BMI-SDS chorych z NZO był istotnie niższy (p < 0,05) od tego wskaźnika u otyłych (tab. I). Średnie stężenie adiponektyny w surowicy krwi u dziewcząt z anorexia nervosa (43,4 ± 5,5 μg/ml) było zbliżone do uzyskanych średnich stężeń adiponektyny w grupie NZO (46,7 ± 6,6 μg/ml). Obserwowane wartości stężeń adiponektyny w grupie AN i NZO były istotnie wyższe (p < 0,0001) w porównaniu ze średnimi uzyskanymi u otyłych (19,6 ± 1,6 μg/ml) i u zdrowych (24,2 ± 2,4 μg/ml) (tab. II i ryc.1). Średnie stężenie adiponektyny w przeliczeniu na BMI, tak jak średnie bezwzględne stężenie tego hormonu, było istotnie statystycznie wyższe (p < 0,0001) w grupie AN w porównaniu z grupą OT i ZD (tab. II, ryc. 2). Porównanie stężeń adiponektyny w grupie anorexia nervosa z grupą zdrowych oraz skonstruowanie krzywych ROC umożliwiło znalezienie,,punktu odcięcia (cut off point), czyli wartości stężenia hormonu, różnicującej grupę AN z grupą zdrowych. Wartość stężenia Adipo w surowicy krwi różnicująca grupę AN od ZD wynosiła 30,38 μg/ml przy 98% czułości i 99% swoistości (ryc. 3), co oznacza, że stężenia adiponektyny w surowicy krwi powyżej 30,38 μg/ml są charakterystyczne dla 34

5 Ziora K. i inni: Ocena stężeń adiponektyny hormonu tkanki tłuszczowej w surowicy krwi u dziewcząt z jadłowstrętem psychicznym Tabela II. Średnie stężenia adiponektyny w surowicy krwi u badanych dziewcząt: wartości bezwzględne (µg/ml) i w przeliczeniu na BMI (µg/ml/kg/m 2 ) Table II. Mean adiponectin serum concentrations (µg/ml) and serum adiponectin concentration adjusted per BMI (µg/ml/kg/m 2 ) in examined girls Grupy badanych Średnie stężenie adiponektyny w surowicy krwi (µg/ml) wartości bezwzględne Średnie stężenie adiponektyny w surowicy krwi (µg/ml/kg/m 2 ) w przeliczeniu na BMI AN 43,40 ± 5,482 3,005 ± 0,524 NZO 46,71 ± 6,579 2,637 ± 0,414 OT 19,65 ± 1,633 0,632 ± 0,098 ZD 24,16 ± 2,405 1,241 ± 0,210 AN grupa z anorexia nervosa, NZO grupa z niespecyficznymi zaburzeniami odżywiania, OT grupa z otyłością prostą, ZD grupa zdrowych AN vs NZO p = 0,12 (ns) AN vs OT p = 0, AN vs ZD p = 0, OT vs NZO p = 0, OT vs ZD p = 0, NZO vs ZD p = 0, Ryc. 1. Średnie stężenie adiponektyny (ADIPONEK) w surowicy krwi (µg/ml) w badanych grupach Fig. 1. Mean serum adiponectin concentrations (ADIPONEK) (µg/ml) in examined groups jadłowstrętu psychicznego, a wartości niższe występują u zdrowych. U wszystkich badanych rozpatrywanych łącznie (AN, NZO, OT i ZD) stwierdzono istotną statystycznie ujemną korelację pomiędzy BMI a stężeniem adiponektyny we krwi (r = 0,72; p < 0,0001) (ryc. 4). Analiza zależności pomiędzy BMI a stężeniem Adipo w grupie anorexia nervosa nie wykazała istotnych korelacji. Jedynie w grupie otyłych BMI korelowało istotnie statystycznie dodatnio ze stężeniem adiponektyny (r = 0,40; p = 0,03). 35

6 AN vs NZO p = 0,028 (ns) AN vs OT p = 0, AN vs ZD p = 0, OT vs NZO i ZD p = 0, NZO vs ZD p = 0, Ryc. 2. Średnie stężenie adiponektyny (ADI/BMI) w surowicy krwi w przeliczeniu na BMI (µg/kg/m 2 ) w badanych grupach Fig. 2. Mean serum adiponectin concentrations (ADI/BMI) adjusted per BMI (µg/ml/kg/m 2 ) in examined groups Dyskusja Średnie stężenie adiponektyny we krwi zarówno jako wartość bezwzględna, jak i w przeliczeniu na BMI u badanych przez nas dziewcząt z anorexia nervosa było wyraźnie wyższe w porównaniu ze zdrowymi i otyłymi. Wykazaliśmy także, że stężenie adiponektyny u wszystkich badanych dziewcząt wyraźnie negatywnie korelowało z BMI. Dotychczasowe obserwacje dotyczące zawartości adiponektyny we krwi u chorych z przewlekłym niedożywieniem spowodowanym jadłowstrętem psychicznym są rozbieżne. Większość autorów [11 14, 16] notowała podwyższone stężenia Adipo we krwi u dorosłych kobiet z AN. Inni badacze wykazali obniżone [18] stężenia tego hormonu lub podobne [19] jak u zdrowych. Natomiast Misra i wsp. [20], badając młode dziewczęta z anorexia nervosa wykazali podobne stężenia adiponektyny we krwi jak u zdrowych. Dopiero przeliczenie przez Misra i wsp. wartości stężeń Adipo na BMI i ilość masy tłuszczowej ciała wskazało na istotnie wyższe stężenia tego hormonu we krwi u chorych z AN w porównaniu ze zdrowymi, podobnie jak w naszym opracowaniu. Podobne do naszych wyników uzyskała Dostalová i wsp. [27], badając jednak zaledwie 10 kobiet z restrykcyjną postacią AN. Stężenie adiponektyny we krwi u zdrowych, jak i w AN, korelowało negatywnie z BMI oraz z odsetkiem masy tłuszczowej ciała [27]. Średnie wartości stężeń Adipo stwierdzane przez tych autorów u kobiet z AN (46,4 ± 5,0 μg/ml) i u zdrowych (28,0 ± 2,9 μg/ml) były bardzo zbliżone do uzyskanych przez nas. Podobne do naszych spostrzeżeń są wyniki Bosy-Westphal i wsp. [28], którzy u kobiet z AN i u zdrowych wykazali ujemną zależność pomiędzy stężeniem Adipo we krwi a BMI tylko w obu grupach rozpatrywanych łącznie. Tagami i wsp. [18], oceniając łącznie grupy kobiet zdrowych, otyłych i konstytucjonalnie szczupłych, zanotowali także negatywną korelację pomiędzy zawartością Adipo we krwi a BMI i masą tłuszczową ciała. Natomiast tak jak my nie stwierdzali zależności pomiędzy stężeniem Adipo a BMI w grupie kobiet z anorexia nervosa. Nasze

7 Wartość punktu odcięcia (x-value) 30,38 g/ml Skuteczność (efficiency) 0,9857 Czułość (sensitivity) 0,9836 Swoistość (specificity) 0,9878 Negatywny wskaźnik prawdopodobieństwa (neg. likelih. ratio) 60,2562 Ryc. 3. Krzywa ROC dla adiponektyny Fig. 3. ROC curves for adiponectin Ryc. 4. Korelacja pomiędzy BMI (kg/m 2 ) a stężeniem adiponektyny (Adiponek) (µg/ml) we krwi u wszystkich badanych (r = -0,72; p < 0,0001) Fig. 4. Correlations between BMI (kg/m 2 ) and serum adiponectin concentrations (Adiponek) (µg/ml) in all subjects (r = ; p < )

8 Praca oryginalna Endokrynol. Ped., 9/2010;1(30):31-42 spostrzeżenia wskazują na dwukrotnie niższe stężenia adiponektyny we krwi u dziewcząt otyłych niż u chorych z zaburzeniami odżywiania (AN i NZO), analogicznie jak w pracy Křížovej i wsp. [14]. Modan-Moses i wsp. [15] u 20 młodych dziewcząt z anorexia nervosa wykazali nie tylko hiperadiponektynemię, lecz także zwiększoną ilość krążących we krwi kompleksów adiponektyny o dużej masie molekularnej (HMW high molecular form). Przeliczenie wartości stężenia Adipo we krwi na BMI przez Modan-Moses i wsp., podobnie jak u naszych chorych z AN, potwierdziło wyraźną hiperadiponektynemię u chorych z AN w porównaniu ze zdrowymi. Interesująca była obserwacja, że w trakcie 5-miesięcznego leczenia realimentacyjnego nastąpił najpierw wzrost, a następnie obniżenie stężenia Adipo we krwi [15]. Dwufazowość zachowania się stężenia Adipo we krwi (najpierw wzrost, później spadek) w trakcie leczenia dziewcząt z AN można wyjaśnić w następujący sposób. Ekspresja genu Adipo w tkance tłuszczowej jest hamowana przez stymulację β-adrenergiczną, a w przypadku AN stwierdza się relatywnie mniejsze napięcie układu współczulnego z przewagą wpływu nerwu błędnego [11]. Być może to przyczynia się do zwiększenia stężenia Adipo we krwi w stanie niedożywienia. Udowodniono ponadto, że ekspresja genu Adipo jest większa w niedojrzałych, młodych adipocytach [29, 30] i może zależeć od rozmiarów samych komórek tłuszczowych. Niedojrzałe adipocyty białej tkanki tłuszczowej potrafią znacznie zwiększać swoją objętość zależnie od stopnia zakumulowanych zapasów lipidów [1]. Zatem przyrost masy ciała u chorych z AN na początku terapii i zwiększenie liczby niedojrzałych komórek tłuszczowych może prowadzić do wzrostu stężenia adiponektyny we krwi. Adiponektyna jest produkowana głównie w komórkach tkanki tłuszczowej trzewnej (VAT) i następnie wydzielana do krwi [6, 31]. Zatem być może zmiany w dystrybucji AT (wzrost ilości VAT) u chorych z anorexia nervosa podczas leczenia [32] powodują wzrost stężenia Adipo we krwi na początku leczenia realimentacyjnego. Większy przyrost masy ciała u chorych z AN prowadzi nie do hiperplazji, ale głównie do hipertrofii komórek tłuszczowych, tak jak to bywa u otyłych. Liczne obserwacje potwierdzają, że stężenia Adipo we krwi obserwowane u osób otyłych są niskie i ulegają podwyższeniu wraz z redukcją masy ciała [10, 33]. Jednak do tej pory nieznany jest u otyłych krytyczny próg masy AT, powyżej którego stężenie Adipo we krwi ulega zmniejszeniu. Należy podkreślić, że niektórzy autorzy wykazali podobne stężenia Adipo we krwi u chorych z AN i zdrowych [19, 20]. Iwahashi i wsp. [19] są zdania, że także w niedożywieniu istnieje być może krytyczny poziom masy tłuszczowej ciała, poniżej którego stężenie Adipo we krwi nie jest już zależne od ilości tkanki tłuszczowej i BMI. Odmienne dane od naszych wyników oraz innych autorów [11 14, 16] uzyskali Tagami i wsp. [18], którzy u 31 kobiet z jadłowstrętem psychicznym wykazali niższe niż u kobiet z prawidłową masą ciała stężenia Adipo we krwi, wyższe jednak niż u otyłych. Ta obserwowana przez nich hipoadiponektynemia w grupie z AN była odwracalna po uzyskaniu przyrostu masy ciała. U zbadanych przez nich sześciu kobiet konstytucjonalnie szczupłych stężenie Adipo we krwi było najwyższe. Stworzenie niewielkiej grupy szczupłych, zdrowych kobiet wynikało z dużej trudności doboru takiej grupy. Autorzy ci zbadali też podobnie jak my inną grupę chorych z zaburzeniami odżywiania, ale były to kobiety z bulimia nervosa, natomiast my badaliśmy dziewczęta z niespecyficznymi zaburzeniami odżywiania. W niniejszym badaniu dziewczęta z NZO, podobnie jak z AN, miały znacznie wyższe stężenia Adipo we krwi niż zdrowe, a w badaniu cytowanych autorów stężenia te zarówno w grupie AN, jak i BN były niższe niż u zdrowych. Wspomniani autorzy uważają, że to nieprawidłowe zachowania żywieniowe mogą prowadzić do down-regulation adiponektyny i zmniejszenia stężenia tego peptydu we krwi za pośrednictwem nieznanych jeszcze czynników. Natomiast wyniki Tagami i wsp. [18] u chorych z AN mogły wynikać z doboru innej, bardziej heterogennej pod względem klinicznym grupy chorych. Autorzy nie podali, czy były to chore z postacią restrykcyjną, czy bulimiczno-oczyszczającą jadłowstrętu psychicznego. Ponadto wartości stężeń adiponektyny uzyskane przez tych autorów mieściły się w szerokim zakresie: od 0,9 do 33,7 μg/ml. Bardzo niskie stężenia adiponektyny we krwi zanotowano u chorych z zanikiem tkanki tłuszczowej w przebiegu lipodystrofii wrodzonej i nabytej [34]. Postuluje się, że istnieją jeszcze inne nieznane przyczyny redukcji stężenia adiponektyny u chorych z zaburzeniami odżywiania. Podawanie adiponektyny myszom istotnie redukuje masę ciała [35] i podnosi termogenezę [36]. Według Tagami i wsp. [18] hipoadiponektynemia u chorych z anorexia nervosa, u których stwierdza się skrajny zanik tkanki tłuszczowej mogłaby być fizjologiczną odpowiedzią 38

9 Ziora K. i inni: Ocena stężeń adiponektyny hormonu tkanki tłuszczowej w surowicy krwi u dziewcząt z jadłowstrętem psychicznym na niedożywienie, podobną do supresji osi gonadalnej i tarczycowej ze zmniejszoną podstawową przemianą materii u tych chorych [37, 38]. Redukcja masy ciała powoduje wzrost stężenia adiponektyny u otyłych szczurów i ludzi [10, 39]. Nadler i wsp. [40] wykazali obniżoną ekspresję adiponektyny w trakcie rozwijania się otyłości i zasugerowali istnienie ujemnego sprzężenia zwrotnego między adiponektyną a masą tłuszczową ciała. Inni autorzy [41] także twierdzą, że wzrost ilości białej tkanki tłuszczowej u otyłych zmniejsza syntezę adiponektyny poprzez hamowanie zwrotne. Spośród wielu protein i cytokin wydzielanych przez tkankę tłuszczową, jak np. TNF-α, IL-6, leptyna czy rezystyna, których stężenia we krwi są zwiększone u otyłych proporcjonalnie do nadmiaru tkanki tłuszczowej [42], niejasne jest, dlaczego tylko adiponektyna, produkowana głównie w tkance tłuszczowej, jest obniżona w otyłości [8, 33, 43]. Nie wyjaśniono także, dlaczego chorzy z lipodystrofią i to z różnym stopniem zaniku tkanki tłuszczowej, mają obniżone stężenia tego hormonu we krwi. Obserwowane różne wyniki oznaczeń stężenia adiponektyny we krwi u chorych z zaburzeniami odżywiania (AN, BN, NZO), zarówno podwyższone, niezmienione, jak i obniżone w stosunku do uzyskanych u osób z prawidłową masą ciała [11 13, 16, 18, 19] mogą świadczyć o tym, że być może to nieprawidłowe zachowania żywieniowe, całkowicie odmienne niż u zdrowych czy otyłych, mogą prowadzić do zupełnej dysregulacji mechanizmów odpowiedzialnych za kontrolę stężenia adiponektyny zależnego od masy ciała. Dolezalova i wsp. [12] wykazali spadek ekspresji mrna Adipo (PCR) w tkance tłuszczowej z wyższymi stężeniami adiponektyny w krążeniu systemowym niż u zdrowych. Wiadomo, że adiponektyna jest produkowana nie tylko w adipocytach, lecz także w innych komórkach organizmu, np. w miocytach. Przewlekłe restrykcje kaloryczne u myszy powodują wzrost ekspresji Adipo w mięśniach [12]. Zatem według tych autorów u osób z jadłowstrętem psychicznym następuje wzrost ekspresji adiponektyny w innych tkankach albo zmniejszony klirens tego hormonu. Skonstruowane przez nas krzywe ROC wykazały przydatność oznaczania we krwi adiponektyny u chorych z anorexia nervosa. Umożliwiły bowiem znalezienie tzw. punktu odcięcia, a więc wartości stężeń hormonu różnicującej grupę anorexia nervosa z grupą zdrowych, przy bardzo dużej czułości i swoistości. Do uzyskania takich wyników przyczynił się dobór dużych liczebnie grup dziewcząt z AN i zdrowych. Do tej pory w dostępnym piśmiennictwie nie wykonywano takiej analizy. Wnioski 1.) Stężenie adiponektyny we krwi u dziewcząt z jadłowstrętem psychicznym jest istotnie wyższe w porównaniu ze zdrowymi i otyłymi. 2.) Grupę dziewcząt z anorexia nervosa wyróżnia istotnie od zdrowych podwyższone stężenie adiponektyny we krwi > 30,38 µg/ml. 3.) Nie obserwuje się istotnych zależności pomiędzy BMI a zawartością we krwi adiponektyny u dziewcząt z anorexia nervosa. Natomiast u wszystkich badanych dziewcząt rozpatrywanych łącznie (z anorexia nervosa, niespecyficznymi zaburzeniami odżywiania, zdrowych i otyłych) stężenia we krwi adiponektyny korelują ujemnie z BMI. PIŚMIENNICTWO/REFERENCES [1] Fonseca-Alaniz M.H., Takada J., Cardos Alonso-Vale M.I. et al.: Adipose tissue as an endocrine organ: from theory to practice. J. Pediatr. (Rio J), 2007:83 (Suppl 5), S [2] Dudek P.: Tkanka tłuszczowa narządem wydzielania wewnętrznego. Endokrynol. Pol., 2004:4, [3] Ginalska-Malinowska M.: Tkanka tłuszczowa jako narząd wydzielania wewnętrznego. Standardy Medyczne., 2007:4, [4] Boyar R.M., Hellman L.D., Roffwarg H. et al.: Cortisol secretion and metabolism in anorexia nervosa. N. Engl. J. Med., 1977:27, [5] Szalecki M., Pańkowska E., Książyk J.: Adipocytokiny hormony tkanki tłuszczowej ich rola w homeostazie i patofizjologii. Klin. Pediatr., 2005:13, [6] Scherer P.E., Williams S., Fogliano M. et al.: A novel serum protein similar to C1q, produced exclusively in adipocytes. J. Biol. Chem., 1995:270, [7] Zahorska-Markiewicz B.: Metabolic effects associated with adipose tissue distribution. Advances in Medical Sciences, 2006:51, [8] Reinehr T., Roth C., Menke T. et al.: Adiponectin before and after weight loss in obese children. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2004:89,

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Szewczyk Ziora L. i K. inni i inni: Aktywność Stężenie opioidowa wisfatyny u dziewcząt w surowicy z nadczynnością krwi u dziewcząt i niedoczynnością z otyłością tarczycy prostą Vol. 10/2011 Nr 2(35) Endokrynologia

Bardziej szczegółowo

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych.

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych. lek. Magdalena Bosak-Prus Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 we Wrocławiu, Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Wieku Rozwojowego, młodszy asystent Ocena profilu oreksyny A i greliny

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ziora K. i inni Stężenie leptyny w surowicy krwi u dziewcząt... Vol. 2/2003 Nr 1(2) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Stężenie leptyny w surowicy krwi u dziewcząt z jadłowstrętem psychicznym

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92 Magdalena Szopa Związek pomiędzy polimorfizmami w genie adiponektyny a wybranymi wyznacznikami zespołu metabolicznego ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Prof. zw. dr hab. med. Aldona Dembińska-Kieć Kierownik

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ziora K. i inni: Stężenia IL-6, TNF-α,i INF-γ we krwi u dziewcząt z zaburzeniami odżywiania (jadłowstręt psychiczny contra otyłość) Vol. 12/2013 Nr 3(44) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Bardziej szczegółowo

Mniejsze rozpowszechnienie niedoboru. Low prevalence of vitamin D insufficiency among girls with anorexia nervosa compared to healthy girls

Mniejsze rozpowszechnienie niedoboru. Low prevalence of vitamin D insufficiency among girls with anorexia nervosa compared to healthy girls Praca oryginalna Endokrynol. Ped. 2015.14.3.52.15-24. Original Paper Pediatr. Endocrinol. 2015.14.3.52.15-24. Mniejsze rozpowszechnienie niedoboru witaminy D wśród dziewcząt z jadłowstrętem psychicznym

Bardziej szczegółowo

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m²

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Wiek: Płeć: 29 lat 8 mies. mężczyzna Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland Dane podstawowe Data: 13.04.23 Godzina: 10:53 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Płyn Pomiar całkowitej

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki włóknienia nerek

Wskaźniki włóknienia nerek Wskaźniki włóknienia nerek u dzieci z przewlekłą chorobą nerek leczonych zachowawczo Kinga Musiał, Danuta Zwolińska Katedra i Klinika Nefrologii Pediatrycznej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich

Bardziej szczegółowo

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Dr n. med. Iwona Jakubowska Oddział Diabetologii, Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych SP ZOZ Woj,. Szpital Zespolony Im. J. Śniadeckiego w Białymstoku DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu badawczego

Streszczenie projektu badawczego Streszczenie projektu badawczego Dotyczy umowy nr 2014.030/40/BP/DWM Określenie wartości predykcyjnej całkowitej masy hemoglobiny w ocenie wydolności fizycznej zawodników dyscyplin wytrzymałościowych Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Zaburzenie równowagi energetycznej

Zaburzenie równowagi energetycznej Otyłość dzieci i młodzieży czy można jej zapobiec? Dr n. med. Andrea Horvath Dr n. med. Piotr Dziechciarz Klinika Pediatrii WUM Zaburzenie równowagi energetycznej wyrażonej nadmiernym odkładaniem tkanki

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA

OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 718 722 Ewa Stefańska, Lucyna Ostrowska, Danuta Czapska, Jan Karczewski OCENA SPOSOBU ŻYWIENIA KOBIET O ZRÓŻNICOWANYM STOPNIU ODŻYWIENIA Zakład Higieny i Epidemiologii

Bardziej szczegółowo

Anna Majcher, Ewelina Witkowska-Sędek, Joanna Bielecka-Jasiocha, Beata Pyrżak

Anna Majcher, Ewelina Witkowska-Sędek, Joanna Bielecka-Jasiocha, Beata Pyrżak IMiD, Wydawnictwo Aluna Medycyna Wieku Rozwojowego, 2012, XVI, 2 Anna Majcher, Ewelina Witkowska-Sędek, Joanna Bielecka-Jasiocha, Beata Pyrżak Klinika Pediatrii i Endokrynologii, Warszawski Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ziora K. i inni: Ocena surowicznych stężeń wybranych Szewczyk cytokin (IL-1α, L. i inni IL-1β, Aktywność IL-2) u opioidowa dziewcząt u dziewcząt z jadłowstrętem z nadczynnością psychicznym i niedoczynnością

Bardziej szczegółowo

The effect of weight loss on serum concentration of interleukine-6 (IL-6) and insulin resistance

The effect of weight loss on serum concentration of interleukine-6 (IL-6) and insulin resistance /ORIGINAL PAPERS Endokrynologia Polska/Polish Journal of Endocrinology Tom/Volume 57; Numer/Number 2/2006 ISSN 0423 104X The effect of weight loss on serum concentration of interleukine-6 (IL-6) and insulin

Bardziej szczegółowo

Tab. 2. Charakterystyka zbadanej populacji w latach 1998-1999 w grupach płci i wieku. Grupy wiekowe. 18-28 29-39 40-49 50-59 >60 r.

Tab. 2. Charakterystyka zbadanej populacji w latach 1998-1999 w grupach płci i wieku. Grupy wiekowe. 18-28 29-39 40-49 50-59 >60 r. . WYIKI Analizie poddano wyniki badań 89 osób, 7 kobiet i mężczyzn w wieku 8-78 lat. Średnia wieku kobiet wynosiła,8 ±,6 lat, średnia wieku mężczyzn wynosiła,89 ± 7, lat. Średnia wieku dla obu płci wynosiła,6

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe w ocenie stanu odżywienia

Badania przesiewowe w ocenie stanu odżywienia LECZENIE ŻYWIENIOWE DLA ZESPOŁÓW ŻYWIENIOWYCH Kurs pod patronatem POLSPEN. Gdynia, dnia 8.04.2015 Badania przesiewowe w ocenie stanu odżywienia Sylwia Małgorzewicz Katedra Żywienia Klinicznego GUMed Celem

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Piekarski R. i inni: Katecholainy a Szewczyk wzrost sekrecji L. i inni hormonu Aktywność wzrostu opioidowa podczas u dziewcząt testów z nadczynnością stymulacyjnych i niedoczynnością u dzieci niskorosłych

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 1/2002 Nr 1 Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena wybranych parametrów gospodarki lipidowej u dzieci z mikrosomią Evaluation of selected lipid metabolism in children with microsomia

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 2/2003 Nr 3(4) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena wybranych parametrów przemiany lipidowej u dzieci z somatotropinową niedoczynnością przysadki w trakcie leczenia hormonem wzrostu

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 6/2007 r 4(21) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Częstość występowania nadwagi i otyłości u dzieci w wieku 7-9 lat województwa mazowieckiego Analysis of nutritional status 7-9 years

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 3/2004 Nr 1(6) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Otyłość, nadwaga i niedobór masy ciała u dzieci śląskich w wieku 7-9 lat Obesity, overweight and thinness in Silesian children 7-9

Bardziej szczegółowo

Odżywianie osób starszych (konspekt)

Odżywianie osób starszych (konspekt) Prof. dr hab. med. Tomasz Kostka Odżywianie osób starszych (konspekt) GŁÓWNE CZYNNIKI RYZYKA CHOROBY WIEŃCOWEJ (CHD) wg. Framingham Heart Study (Circulation, 1999, 100: 1481-1492) Palenie papierosów Nadciśnienie

Bardziej szczegółowo

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 HemoRec in Poland Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 Institute of Biostatistics and Analyses. Masaryk University. Brno Participating

Bardziej szczegółowo

Warszawa, III Kongres Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego, 12 października 2013

Warszawa, III Kongres Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego, 12 października 2013 Piotr Socha Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Zaburzeń Odżywiania Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka Warszawa, III Kongres Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego, 12 października 2013 Nieskuteczna

Bardziej szczegółowo

Standardy i normy do oceny rozwoju somatycznego dzieci i młodzieży Doskonałe narzędzia czy pułapki diagnostyczne?

Standardy i normy do oceny rozwoju somatycznego dzieci i młodzieży Doskonałe narzędzia czy pułapki diagnostyczne? Standardy i normy do oceny rozwoju somatycznego dzieci i młodzieży Doskonałe narzędzia czy pułapki diagnostyczne? Dr hab. n. med. Anna Oblacińska Zakład Zdrowia Dzieci i Młodzieży Instytut Matki i Dziecka

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

Rola leptyny w jadłowstręcie psychicznym i innych zaburzeniach odżywiania

Rola leptyny w jadłowstręcie psychicznym i innych zaburzeniach odżywiania Postępy Psychiatrii i Neurologii, 2001, 10, 59-66 Praca poglądowa Review paper Rola leptyny w jadłowstręcie psychicznym i innych zaburzeniach odżywiania The role oj leplin in anorexia nervosa and other

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu wybranych czynników na występowanie zaburzeń lipidowych u osób otyłych

Ocena wpływu wybranych czynników na występowanie zaburzeń lipidowych u osób otyłych PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Agata Bronisz, Katarzyna Napiórkowska, Aleksandra Srokosz, Małgorzata Sobiś-Żmudzińska, Roman Junik Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii, Uniwersytet Mikołaja

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 5/2006 Nr 3(16) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena częstości występowania zaburzeń hormonalnych u dziewcząt z jadłowstrętem psychicznym Frequency of hormonal disorders in anorectic

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 7/2008 Nr 2(23) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology TNF alfa a wybrane parametry gospodarki węglowodanowej u dzieci z nadwagą i otyłością prostą TNF Alpha and Selected Carbohydrate

Bardziej szczegółowo

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy Medtronic.w

Bardziej szczegółowo

CYKLICZNE ZMIANY MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I ICH PRZYCZYNY. Cyclic changes of the urban heat island in Warsaw and their causes

CYKLICZNE ZMIANY MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I ICH PRZYCZYNY. Cyclic changes of the urban heat island in Warsaw and their causes Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 409 416 Maria Stopa-Boryczka, Jerzy Boryczka, Jolanta Wawer, Katarzyna Grabowska Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Klimatologii

Bardziej szczegółowo

Masa ciała a wskaźniki wagowo-wzrostowe otyłych mężczyzn

Masa ciała a wskaźniki wagowo-wzrostowe otyłych mężczyzn PRACE NAUKOWE Akademii im. Jana Długosza w C zęstochowie Kultura Fizyczna 2014, t. XIII, nr 2, s. 167 176 http://dx.doi.org/10.16926/kf.2014.13.11 Karol PILIS *, Michał ZYCH **, Krzysztof STEC **, Anna

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA 7.1 PL (wykład 3) Dariusz Gozdowski

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA 7.1 PL (wykład 3) Dariusz Gozdowski Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA 7.1 PL (wykład 3) Dariusz Gozdowski Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Dwuczynnikowa analiza wariancji (2-way

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE Wstęp: Celem pracy Materiały i metody:

STRESZCZENIE Wstęp: Celem pracy Materiały i metody: STRESZCZENIE Wstęp: Dzięki poprawie wyników leczenia przeciwnowotworowego u dzieci i młodzieży systematycznie wzrasta liczba osób wyleczonych z choroby nowotworowej. Leczenie onkologiczne nie jest wybiórcze

Bardziej szczegółowo

Ilość posiłków w ciągu dnia: Odstępy między posiłkami:

Ilość posiłków w ciągu dnia: Odstępy między posiłkami: Co znaczy ZDROWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Ilość posiłków w ciągu dnia: 4-5 Odstępy między posiłkami: regularne, co 3,5-4h ŚNIADANIE : max.2h od momentu wstania KOLACJA : min.3h przed snem Co znaczy ZDROWO SIĘ ODŻYWIAĆ?

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE / ABSTRACT

STRESZCZENIE / ABSTRACT STRESZCZENIE / ABSTRACT Wstęp: Rtęć jest metalem o silnym działaniu neuro, nefro i hepatotoksycznym oraz zwiększającym ryzyko chorób układu krążenia. Pracownicy zatrudnieni w zakładach przemysłowych wykorzystujących

Bardziej szczegółowo

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Uwaga: tkanka tłuszczowa (adipose tissue) NIE wykorzystuje glicerolu do biosyntezy triacylogliceroli Endo-, para-, i autokrynna droga przekazu informacji biologicznej.

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia odżywiania -

Zaburzenia odżywiania - Zaburzenia odżywiania - - rozpoznanie, objawy, leczenie Dorota Zatorska - Stempin 2012 1 Zaburzenia odżywiania - objawy, rozpoznanie, leczenie " Ciało ma znaczenie, ale kiedy dochodzimy do tego, co u

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład 2) Dariusz Gozdowski

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład 2) Dariusz Gozdowski Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład ) Dariusz Gozdowski Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Weryfikacja (testowanie) hipotez statystycznych

Bardziej szczegółowo

Zależność między wskaźnikiem masy ciała i obwodem talii a wskaźnikiem filtracji kłębuszkowej u młodych mężczyzn

Zależność między wskaźnikiem masy ciała i obwodem talii a wskaźnikiem filtracji kłębuszkowej u młodych mężczyzn ANNALES ACADEMIAE MEDICAE SILESIEIS PRACA ORYGINALNA Zależność między wskaźnikiem masy ciała i obwodem talii a wskaźnikiem filtracji kłębuszkowej u młodych mężczyzn The relationship between body mass index,

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

Adiponektyna oraz polimorfizmy genu apm1 a występowanie nadwagi i otyłości u pacjentów zgłaszających się do poradni ogólnej POZ

Adiponektyna oraz polimorfizmy genu apm1 a występowanie nadwagi i otyłości u pacjentów zgłaszających się do poradni ogólnej POZ PRACA ORYGINALNA Adiponektyna oraz polimorfizmy genu apm1 a występowanie nadwagi i otyłości u pacjentów zgłaszających się do poradni ogólnej POZ Adiponectin and polymorphism of gene apm1 and prevalence

Bardziej szczegółowo

STUDIA I MONOGRAFIE NR 22. Spis treści

STUDIA I MONOGRAFIE NR 22. Spis treści STUDIA I MONOGRAFIE NR 22 Spis treści I Wprowadzenie II Materia³ i metody badañ 1 Ogólna charakterystyka próby 2 Badania antropometryczne 3 Próby sprawnoœci motorycznej 4 Ocena postawy cia³a 5 Metody opracowania

Bardziej szczegółowo

Tkanka tłuszczowa a układ odpornościowy

Tkanka tłuszczowa a układ odpornościowy 101 Adipose tissue and immunity system PAULINA NIEDŹWIEDZKA-RYSTWEJ, WIESŁAW DEPTUŁA Katedra Mikrobiologii i Immunologii, Wydział Nauk Przyrodniczych, Uniwersytet Szczeciński Streszczenie W pracy przedstawiono

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU SZKOLENIOWEGO DLA NAUCZYCIELI W ZAWODZIE DIETETYK

PROGRAM STAŻU SZKOLENIOWEGO DLA NAUCZYCIELI W ZAWODZIE DIETETYK PROGRAM STAŻU SZKOLENIOWEGO DLA NAUCZYCIELI W ZAWODZIE DIETETYK Symbol cyfrowy 321 [11] Spis treści Wprowadzenie I. Założenia programowo-organizacyjne stażu. 1. Charakterystyka zawodu - DIETETYK. 2. Organizacja

Bardziej szczegółowo

Piotr Socha. Interdyscyplinarna szkoła zimowa, 2014

Piotr Socha. Interdyscyplinarna szkoła zimowa, 2014 Piotr Socha Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Zaburzeń Odżywiania Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka Interdyscyplinarna szkoła zimowa, 2014 Zdjęcie Holenderki Zima 1944/45 2414 urodzonych w

Bardziej szczegółowo

Trend sekularny występowania nadwagi i otyłości wśród dzieci w przedszkolach regionu rzeszowskiego

Trend sekularny występowania nadwagi i otyłości wśród dzieci w przedszkolach regionu rzeszowskiego Praca oryginalna Endokrynol. Ped. 2015.14.4.53.29-34. DOI: 10.18544/EP-01.14.04.1628 Original Paper Pediatr. Endocrinol. 2015.14.4.53.29-34. Trend sekularny występowania nadwagi i otyłości wśród dzieci

Bardziej szczegółowo

Katedra Genetyki i Podstaw Hodowli Zwierząt Wydział Hodowli i Biologii Zwierząt, UTP w Bydgoszczy

Katedra Genetyki i Podstaw Hodowli Zwierząt Wydział Hodowli i Biologii Zwierząt, UTP w Bydgoszczy Ćwiczenie: Analiza zmienności prosta Przykład w MS EXCEL Sprawdź czy genotyp jagniąt wpływa statystycznie na cechy użytkowości rzeźnej? Obliczenia wykonaj za pomocą modułu Analizy danych (jaganova.xls).

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Kołodziejczyk H. i inni: Ocena tkanki tłuszczowej i beztłuszczowej dziewcząt i chłopców z otyłością przed i po leczeniu dietetyczno-rehabilitacyjnym Vol. 10/2011 Nr 3(36) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric

Bardziej szczegółowo

Adipocytokiny białka o wielokierunkowym działaniu

Adipocytokiny białka o wielokierunkowym działaniu diagnostyka laboratoryjna Journal of Laboratory Diagnostics 2010 Volume 46 Number 3 331-338 Praca poglądowa Review Article Adipocytokiny białka o wielokierunkowym działaniu Adipocytokines proteins of multidirectional

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Zachurzok-Buczyńska A. i inni Wzrost i masa ciała w pierwszych trzech latach życia dzieci... Vol. 2/2003 Nr 1(2) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Wzrost i masa ciała w pierwszych trzech

Bardziej szczegółowo

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE

Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski 2, Jan Pilch 2, Brunon Zemła 3, Włodzimierz Dziubdziela 4, Wirginia Likus 5, Grzegorz Bajor 5 STRESZCZENIE Czynniki ryzyka związane ze stylem i jakością życia a częstość zachorowań na nowotwory złośliwe górnych dróg oddechowych w mikroregionie Mysłowice, Imielin i Chełm Śląski Jerzy Stockfisch 1, Jarosław Markowski

Bardziej szczegółowo

dr hab. prof. AWF Agnieszka Zembroń-Łacny DOPING GENOWY 3 CIEMNA STRONA TERAPII GENOWEJ

dr hab. prof. AWF Agnieszka Zembroń-Łacny DOPING GENOWY 3 CIEMNA STRONA TERAPII GENOWEJ dr hab. prof. AWF Agnieszka Zembroń-Łacny DOPING GENOWY 3 CIEMNA STRONA TERAPII GENOWEJ KOMÓRKI SATELITARNE (ang. stem cells) potencjał regeneracyjny mięśni HIPERTROFIA MIĘŚNI University College London,

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Skoczeń M. i inni: Występowanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej i lipidowej u dzieci z otyłością prostą w zależności od wieku oraz stopnia otyłości Vol. 13/2014 Nr 4(49) Endokrynologia Pediatryczna

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka rozwoju odleżyn na podstawie wybranych czynników ryzyka i skali D.Norton Aleksandra Popow, Maria T. Szewczyk, Katarzyna Cierzniakowska, Elżbieta Kozłowska Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego,

Bardziej szczegółowo

OTYŁOŚĆ istotny problem zdrowotny

OTYŁOŚĆ istotny problem zdrowotny OTYŁOŚĆ istotny problem zdrowotny Barbara Zahorska-Markiewicz Prezes Polskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością OTYŁOŚĆ Co to jest? Konsekwencje dla zdrowia Epidemiologia Przyczyny epidemii Koszty Strategia

Bardziej szczegółowo

Fizjologia, biochemia

Fizjologia, biochemia 50 Fizjologia, biochemia sportu Krioterapia powoduje lepszą krążeniową i metaboliczną tolerancję oraz opóźnia narastanie zmęczenia w trakcie wykonywania pracy mięśniowej przez zawodników sportów wytrzymałościowych.

Bardziej szczegółowo

Kinga Janik-Koncewicz

Kinga Janik-Koncewicz Kinga Janik-Koncewicz miażdżyca choroby układu krążenia cukrzyca typu 2 nadciśnienie choroby układu kostnego nowotwory Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że około 7-41% nowotworów jest spowodowanych

Bardziej szczegółowo

Relacje wagowo-wzrostowe i stosowanie wskaźnika BMI u dzieci i młodzieży

Relacje wagowo-wzrostowe i stosowanie wskaźnika BMI u dzieci i młodzieży e-wydawnictwo Narodowego Centrum Badania Kondycji Fizycznej j Relacje wagowo-wzrostowe i stosowanie wskaźnika u dzieci i młodzieży Romuald Stupnicki Wyższa Szkoła Kultury Fizycznej i Turystyki w Pruszkowie

Bardziej szczegółowo

Metody stosowane w praktyce pediatrycznej do oceny stopnia odżywienia dzieci

Metody stosowane w praktyce pediatrycznej do oceny stopnia odżywienia dzieci P R A C A O R Y G I N A L N A ISSN 1734 3321 Paweł Matusik, Ewa Małecka-Tendera, Aleksandra Nowak Katedra i Klinika Pediatrii, Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach

Bardziej szczegółowo

Statystyka Opisowa z Demografią oraz Biostatystyka. Aleksander Denisiuk. denisjuk@euh-e.edu.pl

Statystyka Opisowa z Demografią oraz Biostatystyka. Aleksander Denisiuk. denisjuk@euh-e.edu.pl Statystyka Opisowa z Demografią oraz Biostatystyka TesttStudenta Aleksander Denisiuk denisjuk@euh-e.edu.pl Elblaska Uczelnia Humanistyczno-Ekonomiczna ul. Lotnicza 2 82-300 Elblag oraz Biostatystyka p.

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

Ocena. W latach 2008-2010 odbyła 2,5 roczny staż naukowy w Mayo Clinic, Rochester, USA.

Ocena. W latach 2008-2010 odbyła 2,5 roczny staż naukowy w Mayo Clinic, Rochester, USA. UNIWERSYTET MEDYCZNY W BIAŁYMSTOKU ZAKŁAD BIOCHEMII LEKARSKIEJ ul. A. Mickiewicza 2, 15-089 Białystok tel. (085) 748 55 78, faks (085) 748 55 78 e-mail: zdbioch@umwb.edu.pl Ocena osiągnięć naukowych, dydaktycznych

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2 KARTA KURSU Nazwa Podstawy zdrowego żywienia Nazwa w j. ang. Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Mgr inż. Ewelina Trojanowska Zespół dydaktyczny Mgr inż. Ewelina Trojanowska Opis kursu (cele kształcenia)

Bardziej szczegółowo

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE PRZEDMIOTY PODSTAWOWE Anatomia człowieka 1. Które z białek występujących w organizmie człowieka odpowiedzialne są za kurczliwość mięśni? 2. Co to są neurony i w jaki sposób stykają się między sobą i efektorami?

Bardziej szczegółowo

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Dr hab. med. Agnieszka Szypowska Kliniczny Oddział Diabetologii i Pediatrii Klinika Pediatrii Warszawski Uniwersytet Medyczny Funkcjonalna insulinoterapia

Bardziej szczegółowo

Analizator Składu Ciała JAWON MEDICAL IOI-353 z oprogramowaniem BodyPass i drukarką termiczną

Analizator Składu Ciała JAWON MEDICAL IOI-353 z oprogramowaniem BodyPass i drukarką termiczną Analizator Składu Ciała JAWON MEDICAL IOI-353 z oprogramowaniem BodyPass i drukarką termiczną Analizator składu Ciała IOI-353 ze względu na to, iż łączy w sobie zarówno cechy wysoko zaawansowanych urządzeń,

Bardziej szczegółowo

Praca oryginalna Original Paper Pediatr Endocrinol Diabetes Metab 2015;23,1:15-22 DOI: 10.18544/PEDM-21.01.0020

Praca oryginalna Original Paper Pediatr Endocrinol Diabetes Metab 2015;23,1:15-22 DOI: 10.18544/PEDM-21.01.0020 Praca oryginalna Original Paper Pediatr Endocrinol Diabetes Metab 2015;23,1:15-22 DOI: 10.18544/PEDM-21.01.0020 redakcja@pediatricendocrinology.pl www.pediatricendocrinology.pl www.pteidd.pl Czy dzieci

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Karolina Klara Radomska Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Streszczenie Wstęp Ostre białaczki szpikowe (Acute Myeloid Leukemia, AML) to grupa nowotworów mieloidalnych,

Bardziej szczegółowo

MONITEL-HF. DLACZEGO CHORZY MOGĄ NA TYM SKORZYSTAĆ? Lech Poloński MONITOROWANIE CHORYCH Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA- DOŚWIADCZENIA WŁASNE

MONITEL-HF. DLACZEGO CHORZY MOGĄ NA TYM SKORZYSTAĆ? Lech Poloński MONITOROWANIE CHORYCH Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA- DOŚWIADCZENIA WŁASNE MONITOROWANIE CHORYCH Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA- DOŚWIADCZENIA WŁASNE MONITEL-HF DLACZEGO CHORZY MOGĄ NA TYM SKORZYSTAĆ? Lech Poloński III Katedra i Kliniczny oddział Kardiologii SUM, Śląskie Centrum Chorób

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO. Wykład 2

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO. Wykład 2 STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład Parametry przedziałowe rozkładów ciągłych określane na podstawie próby (przedziały ufności) Przedział ufności dla średniej s X t( α;n 1),X + t( α;n 1) n s n t (α;

Bardziej szczegółowo

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie?

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Bogdan Solnica Katedra Biochemii Klinicznej Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM 2 LICZBA LUDNOŚCI W 2010 ROKU 2010 województwo łódzkie miasto Łódź liczba ludności ogółem 2552000 737098 0 19 r.ż. 504576 (19,7) 117839 (15,9)

Bardziej szczegółowo

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3.

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3. Opis publikacji Tomasz Pawełczyk, Marta Grancow-Grabka, Magdalena Kotlicka-Antczak, Elżbieta Trafalska, Agnieszka Pawełczyk. A randomized controlled study of the efficacy of six-month supplementation with

Bardziej szczegółowo

POZIOM WIEDZY NA TEMAT SPECYFICZNYCH ZABURZEŃ ODŻYWIANIA W WYBRANYCH GRUPACH POPULACYJNYCH

POZIOM WIEDZY NA TEMAT SPECYFICZNYCH ZABURZEŃ ODŻYWIANIA W WYBRANYCH GRUPACH POPULACYJNYCH BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 827 832 Joanna Myszkowska-Ryciak, Wioleta Leśniak, Anna Harton, Danuta Gajewska, Saeed Bawa POZIOM WIEDZY NA TEMAT SPECYFICZNYCH ZABURZEŃ ODŻYWIANIA W WYBRANYCH

Bardziej szczegółowo

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia:

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia: Kwalifikacja do leczenia osteoporozy i kosztoefektywność leczenia osteoporozy w Polsce, polska wersja FRAX konferencja okrągłego stołu podczas IV Środkowo Europejskiego Kongresu Osteoporozy i Osteoartrozy

Bardziej szczegółowo

Instytut Sportu. Biochemiczne wskaźniki przetrenowania. Zakład Biochemii. mgr Konrad Witek

Instytut Sportu. Biochemiczne wskaźniki przetrenowania. Zakład Biochemii. mgr Konrad Witek Instytut Sportu Zakład Biochemii Biochemiczne wskaźniki przetrenowania Przetrenowanie (overtraining)- długotrwałe pogorszenie się dyspozycji sportowej zawodnika, na skutek kumulowania się skutków stosowania

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 10/2011 Nr 1(34) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Stężenia greliny i insuliny w surowicy krwi matek i krwi pępowinowej a parametry urodzeniowe noworodków Serum Ghrelin and Insulin

Bardziej szczegółowo

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Marcin Antoni Siciński Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Rozprawa na stopień doktora nauk

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA MATEMATYCZNA

STATYSTYKA MATEMATYCZNA STATYSTYKA MATEMATYCZNA 1. Wykład wstępny. Teoria prawdopodobieństwa i elementy kombinatoryki 3. Zmienne losowe 4. Populacje i próby danych 5. Testowanie hipotez i estymacja parametrów 6. Test t 7. Test

Bardziej szczegółowo

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 701 Poz. 9 Załącznik B.64. LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.9)

Bardziej szczegółowo

Szpital Szaserów pomimo wielokrotnych pisemnych próśb pacjenta nie wysłał swojemu pacjentowi testów psychologicznych MMPI 2 i CAPS.

Szpital Szaserów pomimo wielokrotnych pisemnych próśb pacjenta nie wysłał swojemu pacjentowi testów psychologicznych MMPI 2 i CAPS. Szpital Szaserów pomimo wielokrotnych pisemnych próśb pacjenta nie wysłał swojemu pacjentowi testów psychologicznych MMPI 2 i CAPS. Testy (niekompletne) zostały wysłane dopiero do sądu karnego Legionowo

Bardziej szczegółowo

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000 Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Korzystny wpływ skryningu na zmniejszenie umieralności z powodu raka

Bardziej szczegółowo

I. STRESZCZENIE Cele pracy:

I. STRESZCZENIE Cele pracy: I. STRESZCZENIE Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) jest przewlekłym procesem zapalnym, powodującym postępujące i nieodwracalne włóknienie trzustki. Choroba przebiega z okresami remisji i zaostrzeń, prowadząc

Bardziej szczegółowo

WPŁYW NAWYKÓW ŻYWIENIOWYCH NA GROMADZENIE TKANKI TŁUSZCZOWEJ U STUDENTEK UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO W BIAŁYMSTOKU

WPŁYW NAWYKÓW ŻYWIENIOWYCH NA GROMADZENIE TKANKI TŁUSZCZOWEJ U STUDENTEK UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO W BIAŁYMSTOKU BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 784 789 Elżbieta Karpińska, Renata Markiewicz-Żukowska, Katarzyna Socha, Anna Puścion 1, Katarzyna Mystkowska 1, Maria H. Borawska WPŁYW NAWYKÓW ŻYWIENIOWYCH

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ziora K. i inni: Chemeryna struktura, funkcje biologiczne oraz związek z otyłością i zespołem metabolicznym Vol. 11/2012 Nr 3(40) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Chemeryna struktura,

Bardziej szczegółowo