Twój osobisty przewodnik po dializie otrzewnowej (DO) Informacje o terapii

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Twój osobisty przewodnik po dializie otrzewnowej (DO) Informacje o terapii"

Transkrypt

1 Twój osobisty przewodnik po dializie otrzewnowej (DO) Informacje o terapii

2 2

3 Spis treści Wprowadzenie 7 O nerkach 8 Zdrowe nerki 8 Chore nerki 10 Częste przyczyny niewydolności nerek 12 O terapii dializacyjnej 14 Zrozumieć dializę 15 Zasady dializy 16 Inne terapie nerkozastępcze 18 Zabieg dializy otrzewnowej 21 W jaki sposób działa dializa otrzewnowa 21 Rodzaje DO 22 CADO wymiana ręczna 23 ADO wymiana automatyczna 26 Co jest potrzebne do przeprowadzenia zabiegu dializy otrzewnowej? 27 Cewnik otrzewnowy 27 Płyn do dializy otrzewnowej 28 Podgrzewacz płynu do DO 31 Cykler 32 3

4 Twoje codzienne obowiązki 33 Monitorowanie funkcji życiowych 33 Ciśnienie krwi 34 Tętno 37 Temperatura 38 Masa ciała 39 Prowadzenie zapisów 40 Higiena w dializie otrzewnowej 41 Techniki higieny 42 Mycie rąk 43 Dezynfekcja rąk 47 Twoje miejsce do pracy 50 Pielęgnacja cewnika do DO 52 Zarządzanie suchą wagą 56 Żywienie 58 Leki 64 Kontynuacja opieki 75 Wizyty w ośrodku dializ 75 Typowe badania laboratoryjne 77 Stężenia elektrolitów we krwi 78 Markery we krwi 78 Adekwatność dializy 79 Marker choroby kości 80 Funkcja nerek 80 Inne testy związane z DO 80 Testy ogólnozdrowotne 81 4

5 Potencjalne problemy związane z dializą otrzewnową 82 W jaki sposób zapobiegać powikłaniom, związanym z dializą otrzewnową 83 Potencjalne problemy 84 Życie z dializą 92 Służby socjalne 93 Praca 94 Seksualność, a choroba nerek 94 Kontakty społeczne 95 Ćwiczenia i sport 96 Zamawianie i przechowywanie swoich materiałów dializacyjnych 97 Twoje pierwsze zamówienie 97 W dniu dostawy 98 Stan zapasów 99 O czym należy porozmawiać podczas szkolenia z zakresu DO 100 Postępowanie z odpadami 101 Urlop i podróż 103 Serwis urlopu i podróży firmy Fresenius Medical Care 104 Lista kontrolna zanim wyjedziesz 105 Ubezpieczenie 107 Płatność za terapię dializacyjną podczas urlopu 108 Paszport leków 110 Uzgodnienie urlopu i podróży 111 Słownik 112 Wyłączenie odpowiedzialności 124 5

6

7 Wprowadzenie Niniejszy przewodnik pacjenta ma na celu dostarczenie informacji na temat dializy otrzewnowej (DO). Firma Fresenius Medical Care przygotowała ten przewodnik dla Ciebie i Twojej rodziny jako uzupełnienie doskonałej opieki oferowanej przez zespół dializacyjny, który obejmuje lekarza, pielęgniarkę, dietetyka i pracownika socjalnego. Przyjęcie odpowiedzialności za wykonywanie zaleconego planu leczenia, zgodnie z tym, czego Cię nauczono, będzie wymagało zaangażowania. Nie tylko dowiesz się, w jaki sposób przeprowadzać dializę otrzewnową, ale także nauczysz się rozwiązywać potencjalne problemy. DO daje ci wiele swobody, co oznacza możliwość wzięcia życia we własne ręce. Im więcej wiesz na temat terapii, tym więcej masz swobody. Niniejszy przewodnik stanowi część Twojego szkolenia. Jeżeli chcesz, wykonuj notatki podczas uzyskiwania wiedzy na temat dializy otrzewnowej. Przewodnik ten będzie także pomocnym źródłem informacji po powrocie do domu. Jeżeli masz jakiekolwiek pytania dotyczące informacji, znajdujących się w niniejszym przewodniku pacjenta, zapytaj lekarza lub pielęgniarkę. Na końcu niniejszego przewodnika pacjenta dołączyliśmy słownik zawierający definicje specjalistycznych pojęć z zakresu dializy. Wprowadzenie Do Twoich obowiązków będzie także należało przyjmowanie swoich leków oraz przestrzeganie zaleconej diety. 7

8 O nerkach O nerkach Zdrowe nerki Zdrową równowagę biochemiczną naszego ciała, a tym samym funkcjonowanie wszystkich narządów, zawdzięczamy w dużej części pracy nerek. Te narządy w kształcie fasoli znajdują się tuż nad pasem po stronie grzbietowej i są częściowo chronione przez żebra. Prawidłowa nerka ma rozmiar zbliżony do pięści. Organizm człowieka zawiera od 4 do 5 litrów krwi, która przenosi tlen oraz składniki odżywcze do komórek całego ciała. Krew transportuje także produkty przemiany materii z komórek do nerek. Są to substancje wytwarzane ze składników odżywczych oraz powstające w wyniku prawidłowego działania organizmu. Co dwie minuty przez nerki przepływa objętość krwi całego ciała. Mocz jest ostatecznie usuwany z organizmu przez cewkę moczową, rurkowatą strukturę prowadzącą do ujścia cewki (otworu ciała). Zdrowe nerki wydalają około dwa litry moczu na dobę. Oprócz usuwania z organizmu nadmiaru wody i produktów przemiany materii, nerki pełnią także kilka innych ważnych funkcji. Równoważą one w organizmie stężenie elektrolitów, takich jak potas i sód. Nerki wytwarzają także hormony, które służą do kontrolowania ciśnienia krwi, wytwarzania krwinek czerwonych oraz utrzymania silnych kości. Zdrowe nerki usuwają nadmiar wody i produktów przemiany materii 24 godziny na dobę, przez 7 dni w tygodniu. Każda nerka zawiera około miliona maleńkich filtrów zwanych nefronami. Nefrony filtrują i usuwają z krwi nadmiar wody oraz produktów przemiany materii. Odfiltrowany przez nerki nadmiar wody i produktów przemiany materii jest wydalany jako mocz, który przepływa przez przewody zwane moczowodami do pęcherza. Pęcherz jest workiem przechowującym mocz. 8

9 Gdy nerki są niewydolne, nie usuwają już skutecznie z organizmu produktów przemiany materii oraz nadmiaru wody. Produkty przemiany materii gromadzą się w organizmie i pacjent zaczyna się odczuwać objawy zatrucia. Ponadto wytwarzanie hormonów nerkowych staje się nieprawidłowe, co powoduje niedokrwistość, chorobę kości oraz wysokie ciśnienie krwi. Pamiętaj Nerki odpowiadają za regulację równowagi płynów za usuwanie z krwi produktów przemiany materii za utrzymywanie równowagi elektrolitów, takich jak sód i potas za wydzielanie hormonów regulujących ciśnienie krwi za wspomaganie wytwarzania nowych krwinek czerwonych za regulację mineralizacji kości O nerkach 9

10 O nerkach Chore nerki Niekiedy nerki nie mogą pełnić swoich funkcji podtrzymujących życie. Zależnie od przyczyny choroby nerek ich możliwości funkcjonalne mogą zmniejszać się powoli w miarę upływu lat. Gdy nerki zaczynają być niewydolne, nie mogą w wystarczającym stopniu usuwać z krwi produktów przemiany materii i odpowiedniej ilości wody. Ponadto wytwarzanie hormonów nerkowych staje się nieprawidłowe, co powoduje niedokrwistość, chorobę kości oraz wysokie ciśnienie krwi. Choroba ta jest określana jako niewydolność nerek. Ostra niewydolność nerek to nagła, ciężka utrata czynności nerek, która może być spowodowana urazem, poważną infekcją, zatruciem lub innymi stanami. W wielu, ale nie wszystkich, przypadkach ostra niewydolność nerek jest przejściowa. Pacjenci z ostrą niewydolnością nerek muszą być leczeni za pomocą dializy do czasu wyleczenia ich nerek. Przewlekła niewydolność nerek lub końcowe stadium choroby nerek (KSCN) oznacza, że utrata funkcji nerek jest trwała. Istnieją różne stadia przewlekłej niewydolności nerek. Twój lekarz monitoruje stopień niewydolności nerek obserwując Twoje objawy kliniczne oraz pobierając próbki krwi i moczu. Gdy leki i ograniczenia diety przestają wystarczać, konieczna staje się terapia nerkozastępcza, taka jak dializa lub transplantacja nerki. Nefrolog lekarz specjalizujący się w chorobach nerek odróżnia niewydolność nerek ostrą od przewlekłej. Zależnie od stadium choroby nerek Twój organizm może reagować różnymi objawami lub dolegliwościami i możesz doświadczać wielu lub tylko niektórych z następujących objawów. Istotne jest, że objawy te występują wyłącznie wówczas, gdy czynność nerek została już poważnie ograniczona. Zanim pojawiły się objawy, miało już miejsce wiele ukrytych uszkodzeń. 10

11 Częste objawy zaawansowanej niewydolności nerek nudności i wymioty utrata apetytu obrzęk stawów skokowych (kostek) obrzęk wokół oczu zmęczenie problemy z koncentracją uwagi świąd skóry wysokie ciśnienie krwi spłycenie oddechu bezsenność nieprzyjemny oddech lub nieprzyjemny posmak w ustach zdrętwienie oraz bolesne uczucie mrowienia w stopach i rękach O nerkach Twój lekarz może zaobserwować brak równowagi we krwi, np. wzrost stężenia mocznika lub kreatyniny, bądź dowody niedokrwistości. Czym jest mocznica? Mocznica to pojęcie stosowane na określenie objawów pojawiających się przy pogorszeniu się czynności nerek. Mocznica cechuje się nagromadzeniem produktów przemiany materii oraz zakłóceniem równowagi elektrolitów i wody. W istocie większość nefrologów rozpoczyna dializowanie, nie czekając na objawy. Tak więc obecnie nie obserwujemy ich już bardzo często. Jednak w przypadku, gdy niektóre z nich się pojawią, w większości znikają po rozpoczęciu regularnych dializ. 11

12 O nerkach Częste przyczyny niewydolności nerek Istnieje wiele przyczyn niewydolności nerek; pięć najczęstszych to: Cukrzyca Nadciśnienie Zapalenie kłębuszków nerkowych Choroba naczyń Zwyrodnienie wielotorbielowate nerek Cukrzyca Cukrzyca to stan, w którym organizm nie wytwarza wystarczającej ilości insuliny lub nie może odpowiednio wykorzystać prawidłowych ilości insuliny. Insulina to hormon, który reguluje ilość cukru we krwi. Wysoki poziom cukru we krwi może powodować problemy w różnych częściach ciała. Może dla przykładu uszkadzać drobne naczynia krwionośne oraz nefrony w nerkach. Czy istnieją różne rodzaje cukrzycy? Istnieją dwa typy: Cukrzyca typu 1 występuje częściej u osób młodych. Jest także nazywana cukrzycą typu młodzieńczego. W tym typie trzustka, narząd leżący w tylnej części ciała między nerkami, nie wytwarza już insuliny i pacjent musi ją sobie wstrzykiwać przez resztę swojego życia. Cukrzyca typu 2, która jest powszechniejsza, zwykle dotyka osób z nadwagą. Niekiedy jest nieprawidłowo nazywana cukrzycą typu dorosłych. Trzustka chorych z cukrzycą typu 2 wytwarza insulinę, ale ich organizm nie korzysta z niej prawidłowo. Wysoki poziom cukru często można kontrolować przestrzegając diety, zwiększając ćwiczenia fizyczne i / lub przyjmując leki, ale niektórzy pacjenci muszą także wstrzykiwać sobie insulinę. 12

13 Nadciśnienie Nadciśnienie jest definiowane jako stale podwyższone ciśnienie krwi. Z czasem wysokie ciśnienie krwi może uszkodzić naczynia krwionośne w całym organizmie. Może to ograniczyć dopływ krwi do głównych narządów, takich jak nerki. Wysokie ciśnienie krwi może także uszkodzić maleńkie jednostki filtracyjne w nerkach. W wyniku tego nerki mogą przestać usuwać z krwi produkty przemiany materii oraz nadmiar płynu. W naczyniach krwionośnych może się gromadzić nadmiar płynu, co może jeszcze bardziej podnosić ciśnienie krwi. Ponadto przewlekła choroba nerek może spowodować nadciśnienie, które ją pogorszy. Nadciśnienie może być zarówno przyczyną jak i konsekwencją niewydolności nerek. To błędne koło, w przypadku braku prawidłowego leczenia, może spowodować końcowe stadium choroby nerek. Zapalenie kłębuszków nerkowych Kłębuszki nerkowe są pęczkami bardzo małych naczyń krwionośnych i stanowią część nefronu filtrującego krew. Z czasem zapalenie powoduje uszkodzenie kłębuszków nerkowych. W przypadku uszkodzenia nerek z organizmu nie mogą być skutecznie usuwane produkty przemiany materii oraz nadmiar płynu. Jeżeli ten proces trwa, nerki mogą całkowicie przestać pracować. Co powoduje zapalenie kłębuszków nerkowych? W małej liczbie przypadków, choroba jest wynikiem zaburzenia genetycznego. Niektóre formy są wywoływane przez zmiany w układzie odpornościowym lub infekcję. Jednak w wielu przypadkach przyczyna jest nieznana. O nerkach 13

14 O terapii dializacyjnej O terapii dializacyjnej Gdy choroba osiągnie stadium, kiedy nerki nie mogą już podtrzymywać podstawowych czynności życiowych, konieczne jest zastąpienie utraconej funkcji nerek w celu utrzymania organizmu w odpowiedniej równowadze. Istnieją trzy sposoby leczenia końcowego stadium choroby nerek : Dializa otrzewnowa Hemodializa Transplantacja W tym rozdziale znajdziesz ogólne wprowadzenie do dializy oraz jej zasady fizyczne. Aby poinformować o innych opcjach leczenia końcowego stadium choroby nerek, pokrótce omówiono także alternatywę dla dializy otrzewnowej, tj. hemodializę i transplantację nerki. Kolejne rozdziały koncentrują się wyłącznie na dializie otrzewnowej i innych sprawach istotnych dla bezpiecznego i niezależnego wykonywania dializy otrzewnowej w domu. Dializa otrzewnowa Hemodializa Transplantacja nerki 14

15 Zrozumieć dializę Dializa to rodzaj terapii nerkozastępczej, która jest stosowana w przypadkach niewydolności nerek w celu sztucznego zastąpienia ich funkcji. Dializa pochodzi od greckiego słowa dialusis, oznaczającego oddzielanie i rozpuszczanie. O terapii dializacyjnej Podczas dializy pewne cząsteczki są oddzielane od krwi. Transport cząsteczek odbywa się na zasadzie dyfuzji, osmozy oraz ultrafiltracji. Dializa zastępuje część funkcji uszkodzonych nerek, polegającą na usuwaniu produktów przemiany materii z krwi, regulowaniu równowagi elektrolitów i wody oraz korygowaniu kwasicy w organizmie. Ponieważ nerki pełnią także inne funkcje, w celu ich zastąpienia terapia dializacyjna jest zwykle uzupełniana lekami oraz zaleceniami dietetycznymi. 15

16 O terapii dializacyjnej Zasady dializy Dyfuzja Dyfuzja to ruch substancji rozpuszczonych, z roztworu o wyższym stężeniu do roztworu o niższym stężeniu, do czasu osiągnięcia stanu równowagi. W dializie otrzewnowej przemieszczać mogą się wyłącznie cząsteczki mniejsze od Strona krwi Błona Dializat roz miarów porów. W zależności od różnicy stężeń transport cząsteczek odbywa się w obu kierunkach. Zarówno dializa otrzewnowa, jak i hemodializa opierają się na zasadzie dyfuzji. Produkty przemiany materii i elektrolity są usuwane w określonej ilości z krwi w wyniku przechodzenia przez błonę do dializatu. Dzięki dyfuzji usuwane są głównie małe cząsteczki. Strona krwi Błona Dializat Strona krwi Błona Dializat Schematyczne przedstawienie dyfuzji w dializie otrzewnowej 16

17 Osmoza Osmoza to ruch wody przez błonę półprzepuszczalną z obszaru o niskim stężeniu substancji rozpuszczonej do obszaru o wysokim stężeniu substancji rozpuszczonej. W dializie otrzewnowej substancją rozpuszczoną, zwaną czynnikiem osmotycznym, jest z reguły glukoza. wysokie stężenie substancji rozpuszczonej niskie stężenie substancji rozpuszczonej Woda O terapii dializacyjnej Jeżeli stężenie w roztworze substancji rozpuszczonych (dyfuzja) lub czynników osmotycznych (osmoza) stanie się równe po obu stronach, mówimy o stanie równowagi lub nasycenia. W tym stanie nie zachodzi już dalszy transport netto substancji rozpuszczonych, ani wody. Woda Ultrafiltracja Ultrafiltracja oznacza usuwanie z organizmu nadmiaru wody. W DO jest to na ogół uzyskiwane dzięki użyciu płynu dializacyjnego o podwyższonym stężeniu glukozy. Płyny dializacyjne zawierają różne stężenia glukozy. Im wyższa zawartość glukozy, tym więcej nadmiaru płynu zostanie usunięte. Schematyczne przedstawienie osmozy Konwekcja Konwekcja przebiega równolegle do ultrafiltracji. Przepływający pod ciśnieniem płyn pociąga ze sobą przez błonę substancje rozpuszczone. 17

18 O terapii dializacyjnej Inne terapie nerkozastępcze Hemodializa (HD) Zabieg hemodializy trwa kilka godzin; przeprowadzany jest kilka razy w tygodniu. Hemodializa polega na usuwaniu z organizmu nadmiaru płynu oraz produktów przemiany materii w trakcie przepływu krwi przez filtr. Filtr, nazywany także dializatorem lub sztuczną nerką, jest umieszczony w aparacie do hemodializy. Podczas zabiegu część krwi jest pompowana do dializatora przez specjalnie przygotowany zestaw drenów, zwany drenami krwi. pompa krwi dializat wypływający płyn dializacyjny wpływający dializator krew żylna krew tętnicza 18

19 Dializator zawiera półprzepuszczalną błonę w postaci włókien kanalikowych, która przepuszcza wyłącznie cząsteczki o określonym rozmiarze. Ważne składniki krwi, jak krwinki i białka, są zatrzymywane podczas dializy, ponieważ rozmiar ich cząsteczek jest zbyt duży, aby mogły przejść przez błonę. Z drugiej strony produkty przemiany materii, takie jak mocznik, potas i nadmiar płynów mogą przechodzić przez błonę i być usuwane (informacje na ten temat możesz sobie przypomnieć na stronie 16 Zasady dializy ). O terapii dializacyjnej Roztwór zwany dializatem płynie na zewnątrz włókien, a krew wewnątrz nich. Dializat składa się z wysoce oczyszczonej wody i różnych elektrolitów. Oczyszczona krew wraca następnie do organizmu przez dren krwi. Podczas zabiegu w każdym momencie poza organizmem znajduje się jednocześnie tylko 350 ml krwi. Chirurg lub nefrolog utworzy dostęp do krwiobiegu, zwykle na przedramieniu. Przed rozpoczęciem zabiegu, w dostępie naczyniowym umieszczane są dwie igły przetokowe. Umożliwi to podczas zabiegu przechodzenie krwi z i do organizmu przez obieg hemodializacyjny (przez dreny krwi i dializator). Igły przetokowe są usuwane po zakończeniu zabiegu. 19

20 O terapii dializacyjnej Transplantacja Transplantacja (przeszczep) nerki to wszczepienie zdrowej nerki, pobranej od innej osoby, pacjentowi w końcowym stadium choroby nerek. Wymaga to poważnego zabiegu chirurgicznego. Nowa nerka jest umieszczana w dolnej części brzucha, natomiast własne nerki pacjenta zwykle nie są usuwane. Transplantowana nerka będzie pełnić funkcje zdrowej nerki. Nawet po latach bezproblemowego życia z transplantowaną nerką możliwe jest, że zostanie ona odrzucona. Pacjenci z przeszczepem muszą przez resztę życia przyjmować leki hamujące ich układ odpornościowy i zapobiegające odrzuceniu narządu. Leki te są nazywane lekami immunosupresyjnymi. Nerka może pochodzić od żywego krewnego, takiego jak rodzic lub rodzeństwo, bądź żywej osoby niespokrewnionej, takiej jak małżonek lub bliski przyjaciel. Można przeszczepić nerkę także od zmarłego dawcy. Dawcy zmarli wyrazili przed śmiercią zgodę na oddanie narządu. Transplantacja jest formą leczenia, a nie trwałym wyleczeniem. Podobnie jak inne zabiegi ma wady i zalety. Dla pacjentów po transplantacji niezwykle istotna jest pełna informacja o przeszczepie. Pacjentowi nie można wszczepić każdej nerki. Musi być zachowana zgodność w zakresie grupy krwi i rodzaju tkanek między dawcą i biorcą. Jeżeli zgodność nie jest zachowana, organizm pacjenta odrzuci nerkę jako ciało obce. Aby zapewnić zgodność przeprowadza się wiele badań laboratoryjnych. Jeżeli nie ma dawcy żywego, pacjent wymagający nerki od dawcy zmarłego może zostać umieszczony na narodowej liście osób oczekujących na przeszczep. Czas oczekiwania na nerkę od dawcy zmarłego zależy od tego, jak szybko będzie dostępna zgodna nerka. Niektórzy pacjenci czekają tylko tygodnie, ale większość latami. Czas oczekiwania bardzo różni się w różnych krajach. O dodatkowe informacje należy zapytać lekarza. Pomyślna transplantacja może wystarczyć na wiele lat, ale może nie wystarczyć na zawsze. Jeżeli transplantacja się nie powiedzie, nadal można stosować leczenie dializami. 20

21 Zabieg dializy otrzewnowej W jaki sposób działa dializa otrzewnowa W dializie otrzewnowej jako dializator służy część otrzewnej. Woda i substancje rozpuszczone mogą przemieszczać się ze strony krwi na stronę dializatu przez błonę otrzewnową, która bardzo cienką warstwą pokrywa jelita i wątrobę. Około dwa litry płynu dializacyjnego jest powoli podawane do jamy brzusznej przez elastyczną rurkę silikonową zwaną cewnikiem. Cewnik zostaje na miejscu przez cały czas, gdy pacjent jest poddawany leczeniu dializą otrzewnową. Gdy płyn dializacyjny znajduje się w jamie otrzewnowej, ma miejsce usuwanie produktów przemiany materii oraz nadmiaru wody, aż do wyrównania stężeń substancji rozpuszczonych po stronie krwi oraz po stronie dializatu. To przemieszczanie się wody i produktów przemiany materii odbywa się podczas okresu zalegania. Po określonym czasie zale gania dializat jest usuwany przez cewnik. Dializa otrzewnowa jest kontynuowana, gdy usunięty płyn do DO jest zastępowany świeżym płynem. Ten proces zastępowania zużytego płynu do DO świeżym płynem jest nazywany wymianą. Wymiana jest powtarzana kilka razy dziennie, zwykle 4 5 razy. Zaletą dializy otrzewnowej jest to, że pacjent podczas jej trwania może pozostawać aktywny, a proces oczyszczania krwi jest kontynuowany. Podobnie jest w przypadku prawidłowo funkcjonujących nerek. Zabieg dializy otrzewnowej Schematyczne przedstawienie błony otrzewnowej oraz zabiegu dializy otrzewnowej 21

22 Zabieg dializy otrzewnowej Rodzaje DO Dializa otrzewnowa może być przeprowadzana na dwa sposoby: Ręcznie: CADO Ciągła Ambulatoryjna Dializa Otrzewnowa Automatycznie: ADO Automatyczna Dializa Otrzewnowa W normalnych warunkach oba rodzaje terapii wykonywane są w domu. Wybór pomiędzy nimi zależy od stanu zdrowia, stylu życia i osobistych preferencji pacjenta. Można zacząć od jednego rodzaju DO i zmienić go na inny. Najlepszy dla Ciebie tryb terapii omów ze swoim lekarzem i pielęgniarką DO. Będą oni wiedzieć, jaki rodzaj najlepiej pasuje do Twojego stylu życia. 22

23 CADO (Ciągła Ambulatoryjna Dializa Otrzewnowa) wymiana ręczna W CADO większość wymian ma miejsce w ciągu dnia. Z reguły wykonuje się cztery do pięciu wymian dziennie. Twój lekarz zaleci liczbę wymian na dzień, która jest niezbędna do zapewnienia adekwatnego leczenia dializami. Każda wymiana trwa około minut. Czasy wymian mogą różnić się nieco, aby pasowały do Twojego planu dnia (zwłaszcza jeżeli uczysz się lub pracujesz). Opiekujący się Tobą zespół pomoże zaplanować najlepiej dopasowany schemat. Zwykle harmonogram obejmuje godziny 7, 12, 17 i 22. Zabieg dializy otrzewnowej 23

24 Zabieg dializy otrzewnowej Trzy kroki ręcznej wymiany w DO: Wpływ Świeży, ogrzany płyn do DO wpływa dzięki sile ciężkości przez cewnik do pustej jamy otrzewnowej. Ten etap trwa około 10 minut. Zaleganie Gdy płyn dializacyjny znajdzie się w jamie otrzewnowej, zachodzi proces dializy. Podczas zalegania produkty przemiany materii i nadmiar wody w organizmie są usuwane z krwi, przechodząc przez błonę otrzewnową. Płyn do DO pozostaje w jamie otrzewnowej do czasu kolejnej wymiany. W czasie zalegania można kontynuować swoje zwykłe codzienne zajęcia, takie jak praca lub szkoła. Pacjent nie jest podłączony do worków czy urządzenia i może swobodnie przemieszczać się. Czas zalegania różni się u poszczególnych pacjentów. Należy przestrzegać zaleceń lekarza. 24

25 Drenaż lub Wypływ Pod koniec czasu zalegania zużyty płyn do DO jest usuwany z jamy otrzewnowej przez cewnik do worka drenażowego systemu wymiany. Usunięty płyn do DO jest nazywany dializatem. Zawiera on produkty przemiany materii i nadmiar wody, które nagromadziły się w organizmie. Drenaż trwa około 20 minut. Zabieg dializy otrzewnowej Proces drenażu i napełniania jest nazywany wymianą worka DO. 25

26 Zabieg dializy otrzewnowej ADO (Automatyczna Dializa Otrzewnowa) wymiana automatyczna W ADO większość wymian odbywa się w nocy za pomocą urządzenia zwanego cyklerem. Pacjent jest podłączony do cyklera przez około 8 10 godzin. Płyn do DO jest podawany przez specjalny zestaw drenów z cyklera do pacjenta. Cykler opróżnia i ponownie napełnia jamę otrzewnową automatycznie podczas snu pacjenta. Rano pacjent odłącza się od cyklera i może swobodnie wykonywać swoje dzienne zajęcia. Istnieją różne przepisy zabiegu ADO w zależności od stylu życia i stanu zdrowia. 26

27 Co jest potrzebne do przeprowadzenia zabiegu dializy otrzewnowej? Cewnik otrzewnowy Jeżeli wybierzesz DO, konieczne będzie wszczepienie cewnika do jamy otrzewnowej (do brzucha). Cewnik przenosi płyn dializacyjny z i do brzucha. Jest to miękka rurka silikonowa o długości 30 cm i szerokości ołówka. Część cewnika znajduje się wewnątrz brzucha, natomiast reszta poza organizmem. Miejsce, gdzie cewnik opuszcza skórę, to zwykle niewielki otwór określany jako miejsce ujścia. Nie musisz się martwić, że wszczepiony cewnik może wypaść. Cewnik ma specjalne mufki, które utrzymują go we właściwym miejscu nie widać ich, gdyż są umieszczone pod skórą. Po pewnym czasie mufki obrastają własne tkanki. Daje to cewnikowi wymaganą stabilność. Oprócz tego istotne jest, że cewnik jest przyszyty do skóry, aby zapobiec jego wyciągnięciu. Możesz stopniowo rozpocząć napełnianie brzucha płynem do DO po około dwóch tygodniach od wszczepienia cewnika. Dren łączący pacjenta Do cewnika zawsze podłącza się dren łączący pacjenta, co daje Ci większą swobodę ruchu podczas podłączania się za jego pośrednictwem do systemu DO. Jeden koniec drenu łączącego pacjenta zawsze jest podłączony do cewnika. Na drugim końcu znajduje się łącznik, którym podłącza się dren łączący do systemu DO. Na końcu drenu łączącego pacjenta nakręcona jest zakrętka dezynfekująca, która zapewnia szczelne zamknięcie oraz jałowość, zapewniając kontakt drenu łączącego pacjenta ze środkiem dezynfekującym do czasu kolejnej wymiany. Za pomocą zacisku na drenie łączącym pacjenta można umożliwić przepływ płynu z lub do jamy otrzewnowej. Zabieg dializy otrzewnowej 27

28 Zabieg dializy otrzewnowej Płyn do dializy otrzewnowej Większość płynów do DO ma następujący skład : Jałowa woda Elektrolity (takie, jak wapń, sód) Bufor (mleczan lub wodorowęglan) Glukoza Dostępne są dwa popularne rozmiary worków, trzy różne stężenia glukozy oraz dwa różne stężenia wapnia. Lekarz zaleci odpowiedni rodzaj i objętość płynu. Schematyczna ilustracja worka do CADO Popularne wielkości worków CADO ADO 2 litry 3 litry 2,5 litra 5 litrów Schematyczna ilustracja worka do ADO 28

29 Różne stężenia glukozy Wyrażone procentowo stężenie glukozy (cukru) w płynie odnosi się do ilości glukozy w worku płynu do DO. Siła (stężenie) glukozy stosowanego płynu do DO będzie uzależniona od ilości nadmiaru wody, którą trzeba usunąć. Im większy nadmiar wody, tym większego stężenia glukozy (zawartości cukru) trzeba użyć. Wartość ta zależy od wagi pacjenta, ciśnienia krwi, objawów oraz odpowiedzi na leczenie dializami. Zabieg dializy otrzewnowej Worek 1,5 % zawiera najmniejszą ilość glukozy i zwykle jest stosowany, gdy pacjent ma niewielką nadwagę spowodowaną nadmiarem płynu w organizmie. Różne stężenia wapnia Stężenie wapnia w płynie odnosi się do ilości wapnia w worku płynu do DO : 1,75 mmol/l 1,25 mmol/l Worek 2,3 % zawiera nieco więcej glukozy i jest w stanie usunąć więcej wody niż worek z mniejszym stężeniem glukozy. Lekarz zaleci stężenie wapnia w zależności od wyników badań krwi oraz ilości wapnia przyjmowanego w diecie lub lekach. Worek 4,25 % ma najwyższe stężenie glukozy i jest stosowany, gdy trzeba usunąć większą ilość nadmiaru wody. 29

30 Zabieg dializy otrzewnowej Pamiętaj Ważne kontrole worka DO: Przezroczystość: Zawsze upewnij się, że płyn do DO jest przezroczysty! Oznacza to, że można spojrzeć przez worek i odczytać napisy wydrukowane po jego drugiej stronie. W płynie nie powinno być żadnych cząstek. Termin ważności: Sprawdź termin ważności na worku. Nie stosuj worków przeterminowanych! Prawidłowe stężenie: Sprawdź stężenie glukozy i wapnia na worku płynu do DO. Są one dla Twojej wygody oznakowane kolorami. Glukoza: żółty, zielony, czerwony Wapń: szary czarny Wielkość worka: Sprawdź wielkość worka, aby upewnić się, że otrzymasz ilość płynu zaleconą przez lekarza. Przecieki: Wyjmij worek płynu do DO z opakowania zewnętrznego. Między workiem płynu do DO i opakowaniem zewnętrznym mogą być widoczne kropelki wilgoci. Taka kondensacja jest normalna, ale zawsze należy sprawdzić, czy worek nie przecieka. Delikatnie ściśnij worek, aby sprawdzić go pod kątem nieszczelności. Jeżeli jest przeciek, nie używaj worka, gdyż grozi to infekcją. 30

31 Podgrzewacz płynu do DO Każdy worek płynu do DO przed podaniem do jamy otrzewnowej powinien zostać ogrzany do temperatury ciała. Ponadto usuwanie produktów przemiany materii oraz nadmiaru wody przebiega szybciej, gdy płyn do dializy przed podaniem jest ogrzany do temperatury ciała. Najbezpieczniejszym i najskuteczniejszym sposobem ogrzania płynu do DO jest zastosowanie specjalnego urządzenia do ogrzewania worków z płynem do DO. Twoja pielęgniarka poinstruuje Cię, w jaki sposób go używać. Pamiętaj Nie ogrzewaj worka płynu do DO w gorącej wodzie, ponieważ mogą w niej być bakterie. Kropla wody w jednym ze złączy może spowodować zapalenie otrzewnej. Nie należy stosować kuchenek mikrofalowych, ponieważ mogą one ogrzewać nierównomiernie i spowodować przegrzanie płynu do DO. Przegrzany płyn do DO może poparzyć i uszkodzić Twoją błonę otrzewnową. Zabieg dializy otrzewnowej 31

32 Zabieg dializy otrzewnowej Cykler Do zabiegu automatycznej dializy otrzewnowej (ADO) potrzebny jest cykler. Cykler automatycznie przeprowadza wszystkie wymagane etapy wymiany dializatu procesu, który zwykle przebiega nocą, gdy śpisz. Ponadto ogrzewa on płyn dializacyjny do temperatury ciała. Dla każdego zabiegu niezbędny jest nowy zestaw sleep safe. Jest to system przewodów, który łączy worki ADO z Twoim drenem łączącym pacjenta. Jest on umieszczany na tacy ładowania cyklera sleep safe. Karta pacjenta zawiera wszystkie rodzaje zabiegów zalecone przez ośrodek dializy. Po włożeniu karty do czytnika aparatu można wybrać właściwy zabieg. Ponadto wszystkie wyniki zabiegów są automatycznie zachowywane na karcie i ośrodek DO może analizować wyniki oraz monitorować leczenie dializami. Schematyczna ilustracja zestawu sleep safe Schematyczna ilustracja cyklera sleep safe 32

33 Twoje codzienne obowiązki W domu, oprócz dializ, możesz mieć do regularnego wykonania kilka zadań. Są to: kontrola objawów czynności życiowych (ciśnienie krwi, tętno, waga i temperatura), pielęgnacja miejsca ujścia cewnika oraz prowadzenie notatek. Monitorowanie funkcji życiowych Twoje codzienne obowiązki Objawy funkcji życiowych mówią, w jaki sposób Twój organizm reaguje na leczenie w określonym czasie. Notując codziennie objawy swoich funkcji życiowych szybko dowiesz się, co jest dla Ciebie normą. Twoja pielęgniarka pokaże, w jaki sposób prawidłowo mierzyć objawy funkcji życiowych. Monitorując i notując te informacje możesz wcześnie korygować problemy lub całkowicie ich unikać. 33

34 Twoje codzienne obowiązki Ciśnienie krwi Nerki odgrywają centralną rolę w regulowaniu ciśnienia krwi organizmu. Na ciśnienie krwi może mieć wpływ równowaga płynów oraz czynniki hormonalne. W niektórych przypadkach przyczyna wysokiego ciśnienia krwi jest nieznana. Choroba nerek niemal zawsze powoduje wzrost ciśnienia krwi, ponieważ pogarsza się kontrola hormonalna i w organizmie zachowywany jest nadmiar płynów i sodu. Podwyższone ciśnienie krwi nie jest korzystne dla zdrowia. Ściany naczyń krwionośnych stają się grubsze i sztywniejsze. Serce jest przeciążone pompując krew przez naczynia krwionośne o dużym oporze i mniejszym świetle, co może zwiększyć ryzyko wystąpienia chorób serca i pogorszenia choroby nerek. Znacznie podwyższone ciśnienie krwi jest leczone lekami obniżającymi ciśnienie krwi (hipotensyjnymi) i usuwaniem płynów za pomocą leków i dializ. Częstą przyczyną wysokiego ciśnienia krwi u pacjentów poddawanych dializom jest nadmiar płynu w organizmie. 34

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

www.dializadomowa.pl

www.dializadomowa.pl 12 marca 2009 r Informacja prasowa Przewlekła choroba nerek prowadzi do nieodwracalnej niewydolności tego organu. Jedyną możliwością utrzymania chorego przy życiu jest leczenie nerkozastępcze. Dializowanie

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

Zasady bezpieczeństwa podczas upałów

Zasady bezpieczeństwa podczas upałów Zasady bezpieczeństwa podczas upałów Zasada nr 1 Noś jasne, luźne, swobodne oraz bawełniane ubrania. Zakładaj tak mało ubrań jak to jest możliwe gdy jesteś w domu. Zasada nr 2 Pij dużo płynów W czasie

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Procedury związane z żywieniem pozajelitowym w warunkach domowych. Magdalena Sumlet Monika Kupiec

Procedury związane z żywieniem pozajelitowym w warunkach domowych. Magdalena Sumlet Monika Kupiec Procedury związane z żywieniem pozajelitowym w warunkach domowych Magdalena Sumlet Monika Kupiec Procedury związane z żywieniem pozajelitowym w warunkach domowych Higieniczne mycie rąk; Zmiana opatrunku

Bardziej szczegółowo

Opcje terapeutyczne w chorobach nerek

Opcje terapeutyczne w chorobach nerek Opcje terapeutyczne w chorobach nerek Spis treści Co dzieje się z moim zdrowiem Co to jest niewydolność nerek? Postacie niewydolności nerek Co jest przyczyną niewydolności nerek? Jakie objawy możesz odczuwać?

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life.

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life. POWIKŁANIA Personal solutions for everyday life. Powikłania Cukrzyca występuje u osób, w przypadku których organizm nie potrafi sam kontrolować poziomu glukozy we krwi (określanego również jako poziom

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty żywienia przez zgłębniki (sztuczny dostęp) w warunkach domowych

Praktyczne aspekty żywienia przez zgłębniki (sztuczny dostęp) w warunkach domowych Praktyczne aspekty żywienia przez zgłębniki (sztuczny dostęp) w warunkach domowych Bezpieczne żywienie przez zgłębnik Niniejsza broszura przekazuje tobie informacje na temat bardziej praktycznych aspektów

Bardziej szczegółowo

O Twoich nerkach. Przewlekła Choroba Nerek

O Twoich nerkach. Przewlekła Choroba Nerek Przewlekła Choroba Nerek Nerki to ważne narządy podtrzymujące życie. Ich główne zadanie polega na oczyszczaniu (filtrowaniu) krwi z toksyn i substancji odpadowych. To właśnie te toksyny/substancje odpadowe

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Opieka pielęgniarska nad pacjentem w oddziale chirurgii ogólnej, po zabiegu operacyjnym, w wybranych jednostkach chorobowych.

Opieka pielęgniarska nad pacjentem w oddziale chirurgii ogólnej, po zabiegu operacyjnym, w wybranych jednostkach chorobowych. Opieka pielęgniarska nad pacjentem w oddziale chirurgii ogólnej, po zabiegu operacyjnym, w wybranych jednostkach chorobowych. Aby ujednolicić opis opieki pielęgniarskiej nad pacjentem po zabiegu operacyjnym

Bardziej szczegółowo

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany

Bardziej szczegółowo

HIGIENA RĄK PROCEDURA (WZÓR) 1. CEL Celem procedury jest opisanie wytycznych dotyczących zasad higieny rąk dla pracowników medycznych.

HIGIENA RĄK PROCEDURA (WZÓR) 1. CEL Celem procedury jest opisanie wytycznych dotyczących zasad higieny rąk dla pracowników medycznych. HIGIENA RĄK PROCEDURA (WZÓR) 1. CEL Celem procedury jest opisanie wytycznych dotyczących zasad higieny rąk dla pracowników medycznych. 2. ZAKRES Procedura dotyczy sposobu mycia i dezynfekcji rąk przez

Bardziej szczegółowo

do udzielenia pierwszej pomocy w takich przypadkach. Uraz termiczny może przybrać postać oparzenia słonecznego lub przegrzania.

do udzielenia pierwszej pomocy w takich przypadkach. Uraz termiczny może przybrać postać oparzenia słonecznego lub przegrzania. Upały Zbyt intensywny wysiłek w czasie gorącego dnia, spędzanie zbyt długiego czasu na słońcu albo zbyt długie przebywanie w przegrzanym miejscu może spowodować uraz termiczny. Aby móc skutecznie zapobiegać

Bardziej szczegółowo

Subiektywne objawy zmęczenia. Zmęczenie. Ból mięśni. Objawy obiektywne 2016-04-07

Subiektywne objawy zmęczenia. Zmęczenie. Ból mięśni. Objawy obiektywne 2016-04-07 Zmęczenie to mechanizm obronny, chroniący przed załamaniem funkcji fizjologicznych (wyczerpaniem) Subiektywne objawy zmęczenia bóle mięśni, uczucie osłabienia i wyczerpania, duszność, senność, nudności,

Bardziej szczegółowo

Bieganie dla początkujących

Bieganie dla początkujących Bieganie dla początkujących Plan Treningowy PRZYKŁADOWY FRAGMENT Spis treści Wstęp...2 Rola diety...3 Plan Treningowy...5 Zasady treningu:...6 Dni z zalecanym odpoczynkiem lub innym sportem...7 Znaczenie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA. Pozostawić środek na 10 minut

INSTRUKCJA. Pozostawić środek na 10 minut Przed rozpoczęciem czyszczenia usunąć produkty spożywcze Temperatura urządzenia powinna wynosić ok. 50ºC Rozprowadzić równomiernie środek czyszczący MERIDA GRILL (250 ml/250 ml wody) Pozostawić środek

Bardziej szczegółowo

DAWN Postawy Życzenia i Potrzeby cukrzyków (Diabetes Attitudes Wishes & Needs)

DAWN Postawy Życzenia i Potrzeby cukrzyków (Diabetes Attitudes Wishes & Needs) Biuro obsługi klienta Novo Nordisk Przewodnik po insulinoterapii metodą BASAL BOLUS 0845 600 5055 Koszt jak za połączenie lokalne. Rozmowy mogą być nagrywane w celach szkoleniowych. (Godziny pracy biura

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

MODEL FUNKCJONOWANIA UKŁADU KRĄŻENIA [ BAP_2014969.doc ]

MODEL FUNKCJONOWANIA UKŁADU KRĄŻENIA [ BAP_2014969.doc ] MODEL FUNKCJONOWANIA UKŁADU KRĄŻENIA [ ] Użytkowanie Jak napełnić model układu krążenia? 1. Model ułożyć poziomo, płasko na stole. 2. Odłączyć niebieskie rurki od układu krążenia, łączenie znajduje się

Bardziej szczegółowo

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE Organizm człowieka jest zbudowany z narządów i tkanek. Czasem mogą być uszkodzone od urodzenia (np. w skutek wad genetycznych), częściej w ciągu życia może dojść do poważnego

Bardziej szczegółowo

PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH

PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH Co mam zrobić gdy podopieczny skarży się na boleści? Co zrobić gdy zachoruje? Jak opiekować się osobą z Alzheimerem, Demencją czy inna chorobą? Jakie problemy mogą

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJE DOTYCZĄCE OPIEKI DOMOWEJ NAD OSOBĄ CHORĄ NA CUKRZYCĘ

INSTRUKCJE DOTYCZĄCE OPIEKI DOMOWEJ NAD OSOBĄ CHORĄ NA CUKRZYCĘ INSTRUKCJE DOTYCZĄCE OPIEKI DOMOWEJ NAD OSOBĄ CHORĄ NA CUKRZYCĘ Jak dbać o chorego organizując środowisko i zasoby niezbędne do zagwarantowania mu wyższej jakości życia Przydatne numery telefonów Terapia

Bardziej szczegółowo

Pielęgnacja stóp. Schemat postępowania w cukrzycy

Pielęgnacja stóp. Schemat postępowania w cukrzycy Pielęgnacja stóp Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Problemy dotyczące stóp często występują u osób z cukrzycą. Przyczyną są uszkodzenia nerwów i naczyń krwionośnych wywoływane przez wysokie stężenie

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Miacalcic, 50 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Miacalcic, 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Calcitoninum salmonis Należy zapoznać się z treścią

Bardziej szczegółowo

BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA

BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA Zastosowanie produktu BOTOX /Vistabel 4 jednostki Allergan/0,1 ml toksyna botulinowa typu A w leczeniu zmarszczek pionowych gładzizny czoła Spis treści Co to są zmarszczki

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

W hali produkcyjnej zakładów przetwórstwa rybnego

W hali produkcyjnej zakładów przetwórstwa rybnego W hali produkcyjnej zakładów przetwórstwa rybnego 46 C-52 C 115 F-125 F 00:00:20 Każdy, kto wchodzi na teren hali produkcyjnej zakładu przetwórstwa rybnego musi być ubrany w czyste ubranie robocze i powinien

Bardziej szczegółowo

Gorączka krwotoczna Ebola informacja dla podróżnych 21 października 2014 r. Wersja 3

Gorączka krwotoczna Ebola informacja dla podróżnych 21 października 2014 r. Wersja 3 KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA ds. ZDROWIA IKONSUMENTÓW Dyrekcja ds. zdrowia publicznego Wydział zagrożeń dla zdrowia Sekretariat Komitetu Bezpieczeństwa Zdrowia Gorączka krwotoczna Ebola informacja

Bardziej szczegółowo

Zakażenia układu moczowego

Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego SPIS TREŚCI CO TO JEST UKŁAD MOCZOWY? nerka moczowód pęcherz moczowy cewka moczowa zobacz więcej NA CZYM POLEGA ZAKAŻENIE UKŁADU MOCZOWEGO? pałeczka

Bardziej szczegółowo

DZIENNIczek SAMOKONTROLI

DZIENNIczek SAMOKONTROLI DZIENNIczek SAMOKONTROLI TWÓJ DZIENNICZEK SAMOKONTROLI Niniejszy dzienniczek został opracowany specjalnie z myślą o osobach chorych na cukrzycę, które są poddawane insulinoterapii. Pomoże on Tobie i Twojemu

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycow a - jak zapobiegać, jak leczyć

Stopa cukrzycow a - jak zapobiegać, jak leczyć Stopa cukrzycow a - jak zapobiegać, jak leczyć dr n. med. Leszek Czupryniak Klinika DiabetologiiiChorób Metabolicznych UniwersyteckiSzpital Kliniczny nr 1 im.n. Barlickiego Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Zdrowia - SOK - 2005. Hemodializa

Narodowy Fundusz Zdrowia - SOK - 2005. Hemodializa 1 Narodowy Fundusz Zdrowia - SOK - 2005 Hemodializa Za pacjenta ze schyłkową niewydolnością nerek (N 18) uznaje się chorego, który został zakwalifikowany do leczenia powtarzanymi dializami od dnia rozpoczęcia

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

WYCHŁODZENIE I ODMROŻENIE

WYCHŁODZENIE I ODMROŻENIE WYCHŁODZENIE I ODMROŻENIE ZAPAMIETAJ!!! TEKST POGRUBIONY LUB PODKREŚLONY JEST DO ZAPAMIĘTANIA Opracował: mgr Mirosław Chorąży Wychłodzenie i odmrożenia Temperatura 36 C. to stan normalny organizmu ludzkiego.

Bardziej szczegółowo

Kilka słów na temat trucizn nas otaczających

Kilka słów na temat trucizn nas otaczających Kilka słów na temat trucizn nas otaczających Tlumaczenie Aleksandra Maciejewska Co jadłeś dzisiaj na śniadanie? Czy miałeś miskę owoców lub inne zdrowe jedzenie? Ludzie stają się bardziej świadomi tego,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja postępowania z materiałem skażonym szkodliwymi czynnikami biologicznymi

Instrukcja postępowania z materiałem skażonym szkodliwymi czynnikami biologicznymi Instrukcja postępowania z materiałem skażonym szkodliwymi czynnikami biologicznymi Instrukcja postępowania z materiałem skażonym szkodliwymi czynnikami biologicznymi UWAGI OGÓLNE Materiały skażone szkodliwymi

Bardziej szczegółowo

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku Otyłość i choroby nerek groźny problem XXI wieku Dr Lucyna Kozłowska SGGW, Wydział Nauk o śywieniu Człowieka i Konsumpcji Katedra Dietetyki e-mail: lucyna_kozlowska@sggw.pl Nadwaga + otyłość 25% 27% Nadwaga

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolska kampania edukacyjna na temat jakości życia osób dializowanych

Ogólnopolska kampania edukacyjna na temat jakości życia osób dializowanych Ogólnopolska kampania edukacyjna na temat jakości życia osób dializowanych Jakość życia osób dializowanych Poradnik edukacyjny Spis treści 1. Informacje ogólne 1.1. Do czego służą nerki? 1.2. Na czym polega

Bardziej szczegółowo

Twój szpital to szpital akredytowany

Twój szpital to szpital akredytowany Twój szpital to szpital akredytowany Dlaczego leczyć się w szpitalach akredytowanych? Zgadzając się na hospitalizację trzeba wiedzieć, że szpital jest skomplikowaną i złożoną organizacją, w której leczonych

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Jak cukrzyca może wpłynąć na Twoje życie Hipoglikemia. Hiperglikemia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Jak cukrzyca może wpłynąć na Twoje życie Hipoglikemia. Hiperglikemia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Jak cukrzyca może wpłynąć na Twoje życie Hipoglikemia. Hiperglikemia CUKRZYCA ZAGROŻENIA W CHOROBIE Cukrzyca to poważna choroba. Ponieważ występuje dość często,

Bardziej szczegółowo

I. Nerki i choroba nerek... 1-6 Prawidłowa budowa i funkcja nerek... 1-2 Choroba nerek... 3-5 Omów z pacjentem... 6

I. Nerki i choroba nerek... 1-6 Prawidłowa budowa i funkcja nerek... 1-2 Choroba nerek... 3-5 Omów z pacjentem... 6 Dializa otrzewnowa Podręcznik szkoleniowy dla pacjenta Spis treści I. Nerki i choroba nerek.............................. 1-6 Prawidłowa budowa i funkcja nerek................................... 1-2 Choroba

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

Wysoki poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c)

Wysoki poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c) Wysoki poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c) Cukrzyca wieku dziecięcego Ulotka informacyjna dla pacjentów Wprowadzenie Otrzymaliście Państwo tę ulotkę ze względu na wysoki poziom hemoglobiny glikowanej

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Zespół stopy cukrzycowej

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Zespół stopy cukrzycowej AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Zespół stopy cukrzycowej PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania

Bardziej szczegółowo

Zarys budowy układu moczowego... 7. Budowa i funkcje pęcherza moczowego... 13

Zarys budowy układu moczowego... 7. Budowa i funkcje pęcherza moczowego... 13 Zarys budowy układu moczowego... 7 Budowa i funkcje pęcherza moczowego... 13 Choroby pęcherza moczowego... 19 Zapalenie pęcherza moczowego i dróg moczowych... 20 Inne infekcje układu moczowego... 26 Kamica

Bardziej szczegółowo

Przewodnik Pacjenta. Wersja 07/04

Przewodnik Pacjenta. Wersja 07/04 Przewodnik Pacjenta Wersja 07/04 UWAGA! Urządzenie można podłączać wyłącznie do instalacji elektrycznej trójprzewodowej z potencjałem zera ochronnego. PRZYGOTOWANIE INSTRUKCJE Umyj ręce przed rozpoczęciem

Bardziej szczegółowo

NIE DAJ SIĘ GRYPIE CO MOGĘ ZROBIĆ, ABY OCHRONIĆ SIEBIE I INNYCH PRZED GRYPĄ? Kolumna 1 Kolumna 2 Kolumna 3. Wiersz 1 Wiersz 2 Wiersz 3 Wiersz 4

NIE DAJ SIĘ GRYPIE CO MOGĘ ZROBIĆ, ABY OCHRONIĆ SIEBIE I INNYCH PRZED GRYPĄ? Kolumna 1 Kolumna 2 Kolumna 3. Wiersz 1 Wiersz 2 Wiersz 3 Wiersz 4 NIE DAJ SIĘ GRYPIE CO MOGĘ ZROBIĆ, ABY OCHRONIĆ SIEBIE I INNYCH PRZED GRYPĄ? Stosowanie odpowiedniej higieny osobistej to najlepszy sposób ochrony przed grypą. PomoŜe to spowolnić rozprzestrzenianie się

Bardziej szczegółowo

Pomiar ciśnienia krwi metodą osłuchową Korotkowa

Pomiar ciśnienia krwi metodą osłuchową Korotkowa Ćw. M 11 Pomiar ciśnienia krwi metodą osłuchową Korotkowa Zagadnienia: Oddziaływania międzycząsteczkowe. Siły Van der Waalsa. Zjawisko lepkości. Równanie Newtona dla płynięcia cieczy. Współczynniki lepkości;

Bardziej szczegółowo

42 Choroby wysokogórskie PORADA PORADA 42 ROBERT SZYMCZAK. Choroby. wysokogórskie

42 Choroby wysokogórskie PORADA PORADA 42 ROBERT SZYMCZAK. Choroby. wysokogórskie 4 Choroby wysokogórskie PORADA 4 ROBERT SZYMCZAK Choroby wysokogórskie 4 4 Choroby wysokogórskie W rozdziale omówimy choroby związane ze zmniejszającą się dostępnością tlenu na wysokości: Ostrą Chorobę

Bardziej szczegółowo

Akcja informacyjno-edukacyjna Drugie życie

Akcja informacyjno-edukacyjna Drugie życie Akcja informacyjno-edukacyjna Drugie życie Podstawa prawna Ustawa Transplantacyjna ustawa z 1 lipca 2005r o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów. Transplantologia to

Bardziej szczegółowo

Z A D Ł A W I E N I E

Z A D Ł A W I E N I E www.scanwork.glt.pl Z A D Ł A W I E N I E CIAŁO OBCE W DROGACH ODDECHOWYCH Szkolenia z pierwszej pomocy WYTYCZNE RESUSCYTACJI 2010 POSTĘPOWANIE U OSÓB DOROSŁYCH I DZIECI POWYŻEJ 1 ROKU ŻYCIA I. ŁAGODNA

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Procedury związane z Ŝywieniem pozajelitowym w warunkach domowych. Magdalena Sumlet Monika Kupiec

Procedury związane z Ŝywieniem pozajelitowym w warunkach domowych. Magdalena Sumlet Monika Kupiec Procedury związane z Ŝywieniem pozajelitowym w warunkach domowych Magdalena Sumlet Monika Kupiec Procedury związane z opieką nad chorym Ŝywionym w domu: Higieniczne mycie rąk; Pobieranie krwi Ŝylnej do

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje

Bardziej szczegółowo

Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym i przygotowanie chorego do badań. Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym

Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym i przygotowanie chorego do badań. Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym i przygotowanie chorego do badań dr n.med. Jolanta Meller Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym Ochrona pacjenta przed promieniowaniem jonizującym Podawanie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo

Pora na test. Czy przeprowadzasz kontrolę dostatecznie często? Podstawowe porady dla diabetyków 0800 701000 (ZK) 1 800 709600 (IRLANDIA)

Pora na test. Czy przeprowadzasz kontrolę dostatecznie często? Podstawowe porady dla diabetyków 0800 701000 (ZK) 1 800 709600 (IRLANDIA) 30228 Test Frequency Booklet Polish 1:Layout 1 10/11/06 4:21 PM Page 1 Czy przeprowadzasz kontrolę dostatecznie często? Podstawowe porady dla diabetyków Regularnie kontrole dostarczają cennych informacji

Bardziej szczegółowo

Rozdział 5. Zabieg ortopedyczny, rekonwalescencja i rehabilitacja W TYM ROZDZIALE: W dniu zabiegu. Samoopieka pacjenta po zabiegu

Rozdział 5. Zabieg ortopedyczny, rekonwalescencja i rehabilitacja W TYM ROZDZIALE: W dniu zabiegu. Samoopieka pacjenta po zabiegu 61 Rozdział 5 Zabieg ortopedyczny, rekonwalescencja i rehabilitacja W TYM ROZDZIALE: W dniu zabiegu Samoopieka pacjenta po zabiegu Objawy, które należy natychmiast zgłosić Fizjoterapia po zabiegu Wypis

Bardziej szczegółowo

Tętno, Ciśnienie Tętnicze. Fizjologia Człowieka

Tętno, Ciśnienie Tętnicze. Fizjologia Człowieka Tętno, Ciśnienie Tętnicze Fizjologia Człowieka TĘTNO JEST TO SPOWODOWANE PRZEZ SKURCZ SERCA WYCZUWALNE UDERZENIE O ŚCIANĘ NACZYNIA FALI KRWI, KTÓRA PRZEPŁYNĘŁA PRZEZ UKŁAD TĘTNICZY. TĘTNO WYCZUWA SIĘ TAM,

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) wiek od 12 roku życia; 2) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

Thera Band ćwiczenie podstawowe 1.

Thera Band ćwiczenie podstawowe 1. Thera Band ćwiczenie podstawowe 1. Zakładanie taśmy thera band Załóż thera-band na prawą rękę w taki sposób, aby czubki palców i okolice stawów śródręczno paliczkowych zostały zakryte. Wokół grzbietu lewej

Bardziej szczegółowo

Chirurgiczne mycie rąk Przygotowanie pacjenta do implantacji i reimplantacji. dr Marcin Gułaj

Chirurgiczne mycie rąk Przygotowanie pacjenta do implantacji i reimplantacji. dr Marcin Gułaj Chirurgiczne mycie rąk Przygotowanie pacjenta do implantacji i reimplantacji. dr Marcin Gułaj ODDZIAŁ KARDIOLOGII ZOZ MSW W BIAŁYMSTOKU Wszystko jest w rękach człowieka. Dlatego należy myd je często. S.J.

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ

FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ Dodatkowe informacje: FORMULARZ KWALIFIKACYJNY DLA OSÓB Z NADWAGĄ lek. med. Laura Grześkowiak prom. zdrowia Alina Łukaszewicz Data wypełnienia: DANE OSOBOWE Imię:... Nazwisko:... Adres:... Tel. kontaktowy:

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

Pielęgnacja stopy CEL/43/07/09. Pielęgnacja stopy. Schemat postępowania w cukrzycy

Pielęgnacja stopy CEL/43/07/09. Pielęgnacja stopy. Schemat postępowania w cukrzycy CEL/43/07/09 Pielęgnacja stopy Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Problemy dotyczące stóp często występują u osób z cukrzycą. Przyczyną są uszkodzenia nerwów i naczyń krwionośnych dolnych partii nóg

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę!

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Cukrzyca logo -międzynarodowy symbol walki z cukrzycą Tło slajdów: http://www.scitecnutrition.com/pl/catalog/guide_to_vitamins/images/guide_to_vitamins-07.jpg?v=2

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Zaburzenia gospodarki wodno

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL

PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL WAŻNE INFORMACJE DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA: INSTANYL, AEROZOL DO NOSA LEK STOSOWANY W LECZENIU PRZEBIJAJĄCEGO BÓLU NOWOTWOROWEGO Szanowny Farmaceuto, Należy

Bardziej szczegółowo

Zwroty R. ToxInfo Consultancy and Service Limited Partnership www.msds-europe.com Tel.: +36 70 335 8480

Zwroty R. ToxInfo Consultancy and Service Limited Partnership www.msds-europe.com Tel.: +36 70 335 8480 Zwroty R R1 - Produkt wybuchowy w stanie suchym. R2 - Zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia, kontaktu z ogniem lub innymi źródłami zapłonu. R3 - Skrajne zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia,

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Co Polacy wiedzą o oddychaniu raport z badania opinii

Co Polacy wiedzą o oddychaniu raport z badania opinii Co Polacy wiedzą o oddychaniu raport z badania opinii Prawidłowe oddychanie, znaczenie nosa i jego funkcje to tylko wybrane zagadnienia poruszane w ramach kampanii edukacyjnej Oddychaj przez nos, oddychaj

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dorosłych

Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dorosłych 1 Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dorosłych Algorytm BLS zaleca: 1. Upewnij się czy poszkodowany i wszyscy świadkowie zdarzenia są bezpieczni. 2. Sprawdź reakcję poszkodowanego (rys. 1): delikatnie

Bardziej szczegółowo

Notyfikacja nr EMA/CHMP/188871/2015 z dnia 27.03.2015 zmiana EMEA/H/C/002221/IB/0019/G Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika

Notyfikacja nr EMA/CHMP/188871/2015 z dnia 27.03.2015 zmiana EMEA/H/C/002221/IB/0019/G Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Dacogen 50 mg proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji Decytabina Niniejszy produkt leczniczy będzie dodatkowo monitorowany. Umożliwi

Bardziej szczegółowo

Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów

Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów Strona 1 z 1 STANDARDOWA PROCEDURA OPERACYJNA Tytuł: Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów SOP obowiązuje od: 05.06.2014 Data ważności: 31.10.2014 Zastępuje

Bardziej szczegółowo

WYCIECZKA DO LABORATORIUM

WYCIECZKA DO LABORATORIUM WYCIECZKA DO LABORATORIUM W ramach projektu e-szkoła udaliśmy się do laboratorium w Krotoszynie na ul. Bolewskiego Mieliśmy okazję przeprowadzić wywiad z kierowniczką laboratorium Panią Hanną Czubak Oprowadzała

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dotyczące zdrowego stylu życia wpływające na. potęgowanie i umacnianie zdrowia

Zalecenia dotyczące zdrowego stylu życia wpływające na. potęgowanie i umacnianie zdrowia Zalecenia dotyczące zdrowego stylu życia wpływające na potęgowanie i umacnianie zdrowia 1. Odpowiedni ubiór Dzieci i młodzież powinny ubierać się odpowiednio do pogody, tak by organizm nie przegrzewał

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Intensywny 12 tygodniowy plan na zwiększenie masy mięśniowej. Plan Treningowy. SuperTrening.net

Intensywny 12 tygodniowy plan na zwiększenie masy mięśniowej. Plan Treningowy. SuperTrening.net Intensywny 12 tygodniowy plan na zwiększenie masy mięśniowej Plan Treningowy SuperTrening.net Spis treści Wstęp...3 Dlaczego mięśnie rosną?...4 Plan treningowy...8 FAZA I 4 tygodnie...9 DZIEŃ I Trening

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI. PREPARATU NIEBEPIECZNEGO: Metylan Pochłaniacz wilgoci

KARTA CHARAKTERYSTYKI. PREPARATU NIEBEPIECZNEGO: Metylan Pochłaniacz wilgoci Strona 1/5 1. Identyfikacja preparatu, Identyfikacja dystrybutora Nazwa preparatu: - 300g, 500g. Zastosowanie preparatu: Utrzymuje optymalny dla zdrowia poziom wilgoci, absorbuje nadmierną wilgoć z powietrza

Bardziej szczegółowo

Kidney Health Australia page 1/6

Kidney Health Australia page 1/6 OPCJE LECZENIA Kidney Health Australia page 1/6 WSTĘP Twoje nerki są bardzo ważne, ale czasami przestają działać. Nagła utrata funkcji nerek to ostra niewydolność nerek. Często jest krótkotrwała i leczenie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NERKOZASTĘPCZE

LECZENIE NERKOZASTĘPCZE LECZENIE NERKOZASTĘPCZE Celem leczenia nerkozastępczego jest stałe lub czasowe zastąpienie funkcji nerek, które ustały w wyniku odwracalnych lub nieodwracalnych zmian. Ma ono zastosowanie w ostrej i przewlekłej

Bardziej szczegółowo

Tułów człowieka [ BAP_ doc ]

Tułów człowieka [ BAP_ doc ] Tułów człowieka [ ] Prezentacja Wstep Ciało człowieka jest najpiękniejszym i najbardziej skomplikowanym mechanizmem na świecie. W naszym ciele rozgrywa się bez przerwy tysiące zdarzeń. Nasze płuca pracują,

Bardziej szczegółowo

dotyczące układu moczowego

dotyczące układu moczowego Zabiegi zabieg 10-1 147 10 dotyczące układu moczowego zabieg 10-1 CEL Pobranie próbki moczu bezpośrednio z pęcherza moczowego. WSKAZANIA 1. Pozyskanie próbki moczu, która nie będzie zanieczyszczona przez

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 589 Poz. 86 Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie

Bardziej szczegółowo