ISSN ZESZYTY NAUKOWE (WYŻSZA SZKOŁA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W WARSZAWIE) TOM 1 (1) Warszawa 2014 październik grudzień

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ISSN 2391-5501 ZESZYTY NAUKOWE (WYŻSZA SZKOŁA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W WARSZAWIE) TOM 1 (1) 2014. Warszawa 2014 październik grudzień"

Transkrypt

1 ISSN ZESZYTY NAUKOWE (WYŻSZA SZKOŁA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W WARSZAWIE) TOM 1 (1) 2014 Warszawa 2014 październik grudzień

2

3 Kwartalnik / Quarterly nr 1 (1) 2014 AUTORZY: 1. M. Aniołkowska - absolwentka Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości w Warszawie 2. Mgr A. Cyrych AGMED Warszawa, absolwentka Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości w Warszawie 3. Dr J. Czuwara - Instytut Nauk Medycznych, Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości w Warszawie, Warszawski Uniwersytet Medyczny 4. Dr S. Ćmiel Dyrektor Instytutu Nauk Medycznych Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości w Warszawie 5. Dr A. Duda-Zalewska Zakład Zdrowia Publicznego, Warszawski Uniwersytet Medyczny 6. Mgr A. Gołąbek Zakład Zdrowia Publicznego, Warszawski Uniwersytet Medyczny 7. Dr Piotr Goś Instytut Nauk Medycznych Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości, Warszawski Uniwersytet Medyczny 8. M. Kozdrowska - absolwentka Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości w Warszawie, kierunek kosmetologia 9. K. Ksybek - - absolwentka Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości w Warszawie, kierunek kosmetologia 10. Dr A. Lelińska - Instytut Nauk Medycznych, Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości w Warszawie 11. Mgr E. Ławecka- Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości w Warszawie 12. Dr M. Matosek - Instytut Nauk Medycznych, Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości w Warszawie 13. Mgr B. Mydłowska Kanclerz Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości w Warszawie 14. P. Putynowska absolwentka Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości w Warszawie, kierunek kosmetologia 15. Mgr Jakub Putz - Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości w Warszawie 16. Prof. dr hab. med. Tomasz Romer Instytut Nauk Medycznych, Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości w Warszawie 17. Dr Z. Sienkiewicz Zakład Pielęgniarstwa Społecznego, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Instytut Nauk Medycznych Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości 18. Mgr L. Wasilewski - Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości w Warszawie, Szpital Praski w Warszawie, Colegium Rehabilitacji i Masażu w Warszawie 19. Dr I. Wiśniewska Rektor Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości w Warszawie 20. Dr hab. T. Wołowiec - Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie, Zastępca Burmistrza Krynicy-Zdroju. 21. Dr I. Wrześniewska-Wal Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, Zakład Ekonomiki, Prawa i Zarządzania 22. Ph.D. A. Yakymchuk - Associate Professor of Public Administration and Local Government Department, National University of Water Management and Nature Resources Use, Rivne 23. Mgr K. Załoga - Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości w Warszawie, Szpital Solec w Warszawie 24. Dr hab. Jan Zimowski Instytut Nauk Medycznych, Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości w Warszawie

4 Zespół redakcyjny / Editorial Team : dr Irmina Wiśniewska Redaktor naczelna / Editor-in-Chief dr Sylwia Ćmiel Zastępca redaktora naczelnego/ Assistant Editor mgr Beata Mydłowska Redaktor statystyczny / Statistical Editor dr hab. Maciej Szczurowski - Redaktor tematyczny / Subject Editor dr hab. Jan Zimowski - Redaktor tematyczny / Subject Editor mgr Marzena Grzybowska Redaktor językowy / Language Editor mgr Aleksandra Gołąbek - Sekretarz / Managing Editor Rada Naukowa / Scientific Committee: dr hab. Włodzimierz Kubala dr hab. Tadeusz Romer dr hab. Tomasz Wołowiec prof. dr hab, dr h,c. Tatiana Varcholova Ph.D. Alina Yakymchuk ISSN Copyright for this edition: Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości w Warszawie Wszelkie prawa zastrzeżone All rights reserved Kopiowanie i powielanie zabronione Wydawca / Publisher Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości w Warszawie ul Kaleńska 3, Warszawa, tel Korekta: mgr Katarzyna Górecka Skład, łamanie, projekt okładki, druk: Arte, Biała Podlaska Nakład 200 egz.

5 Spis treści I. Studia i badania w naukach medycznych 1. Czuwara J., Opieka nad skórą łuszczycową Duda-Zalewska A., Gołąbek A., Dieta w wybranych chorobach skóry Gołąbek A., Wiśniewska I., Kawa z miodem czy cukrem Goś P., Ksybek K., Zastosowanie wybranych preparatów naturalnych w walce z cellulitem Lelińska A., Kozdrowska M., Matosek M., Wpływ wybranych składników diety na kondycję skóry człowieka Romer T., Skóra i powłoki skórne, a układ dokrewny Sienkiewicz Z., Cyrych A., Pielęgnacja stopy cukrzycowej i owrzodzenia podudzi Wasilewski L., Mezoterapia bezigłowa w kosmetyce, fakty i mity Wiśniewska I., Nowy szampon z macierzanką Yakymchuk A., Regional economics and politics of nature-protection territories Załoga K., Masaż shantala jako forma dotyku w rozwoju małego dziecka Zimowski J., Aromaty (zapachy) w świecie roślin i w kosmetologii II. Studia i badania w naukach społecznych 13. Wołowiec T., Ćmiel S., Prorodzinna polityka podatkowa jako instrument realizacji społecznych funkcji opodatkowania Ławecka E., Języki obce - ważne narzędzie w nowoczesnym życiu zawodowym Mydłowska B., Oczekiwania pracodawców a absolwenci szkół wyższych Putz J., Wirtualne przedsiębiorstwa szansą na rozwój konkurencyjności Wrześniewska-Wal I., Putynkowska P., Aniołkowska M., Prawo w gabinecie kosmetycznym...202

6

7 Kwartalnik I OPIEKA NAD SKÓRĄ ŁUSZCZYCOWĄ Czuwara Joanna 1 Instytut Nauk Medycznych, Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości w Warszawie Streszczenie: Łuszczyca jest chorobą skóry o różnej lokalizacji charakteryzującą się proliferacją naskórka. Jest schorzeniem o podłożu genetycznym. W artykule omówiono typy łuszczycy, objawy i przebieg choroby jej leczenia i pielęgnacji powstałych zmian. Słowa kluczowe: łuszczyca, fototerapia, fotochemoterapia, retinoidy, leczenia farmakologiczne. PSORIASIS SKIN CARE Abstract: Psoriasis is a skin disease with different location characterized by proliferation of epidermis. It is a disease of genetic origin. In the article were discussed the types of psoriasis, its symptoms, the course of the disease, its treatment and the care of ensuing changes. Keywords: psoriasis, phototherapy, photodynamic therapy, retinoids, pharmacological treatment Łuszczyca jest częstą chorobą skóry, która ma różnorodną lokalizację, m.in. na skórze, stopach lub paznokciach. Łuszczyca jest chorobą przewlekłą o genetycznym podłożu. Łuszczycą nie można się zarazić. Częstość jej występowania ocenia się na 2-3%, co znaczy, że jedna osoba na 50 może zachorować lub choruje na łuszczycę. Wielu pacjentów świadomych lub nieświadomych swojej przewlekłej choroby trafia do gabinetów dermatologicznych, kosmetycznych i kosmetologicznych. Łuszczyca z powodu widocznych dla otoczenia zmian, długotrwałości choroby i faktu, że łuszczycy nie da się wyleczyć istotnie wpływa na jakość życia pacjenta, na jego gorszą samoocenę oraz stosunki międzyludzkie. Jest to choroba, która stygmatyzuje, ponieważ nie zawsze da się ją ukryć 1 Corresponding Authors: adress:

8 8 Kwartalnik I 2014 i jest przez otoczenie odbierana z rezerwą. Dlatego pacjenci poszukują różnych sposobów na leczenie lub maskowanie tej choroby. Łuszczyca charakteryzuje się przyspieszoną proliferacją naskórka na podłożu rumieniowych grudek lub blaszek z tendencją do krwawienia po ich zdrapaniu. Istnieje duża różnorodność obrazu morfologicznego i nasilenia zmian, od nielicznych ognisk, ograniczonych do szczególnych okolic, do ciężkich postaci zajmujących całą skórę a nawet stawy. Typy łuszczycy Na łuszczycę zachoruje osoba, która ma chorobę zapisaną w genach. Wyróżnia się dwa typy łuszczycy. Typ I występuje w młodym wieku, przed 40 rż i charakteryzuje się rozległymi, często wysiewnymi zmianami najczęściej po infekcji bakteryjnej gardła lub w sytuacji silnego stresu (Ryc. 1). W tym typie pacjenci często mają wśród najbliższych członków rodziny chorych na łuszczycę. Mówi się, że dodatni jest wywiad rodzinny w kierunku łuszczycy. Typ II zaczyna się zazwyczaj między 50 a 70 rż. W tym typie Ryc. 1 Pacjent z łuszczycą wysiewną, kropelkowatą po infekcji bakteryjnej gardła Objawy i przebieg łuszczycy częściej występują zmiany krostkowe na dłoniach i stopach oraz często dochodzi do zajęcia stawów. Podstawowym wykwitem w łuszczycy jest grudka, na szczycie której gromadzi się łuska, która czasami przybiera srebrny kolor (Ryc. 2). Pojedyncze grudki zlewają się w większe blaszki. Zmiany mogą być swędzące dla 20% osób chorujących na łuszczycę. Typowa lokalizacja łuszczycy to skóra owłosiona głowy w linii włosów na czole lub na potylicy, skóra nad łokciami (Ryc. 3) i kolanami, okolica lędźwiowa i kości krzyżowej Ryc. 2 Grudki łuszczycowe zlewają się w blaszki i pokryte są charakterystyczną srebrną łuską. Ryc. 3 Grudki łuszczycowe w najbardziej typowej w łuszczycy lokalizacji t.j. na łokciach.

9 Kwartalnik I Ryc. 4 Rozległe placki łuszczycowe w okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Ryc. 5 Łuszczyca lubi pępek. (Ryc. 4) oraz pępek (Ryc. 5). W niektórych przypadkach najbardziej widoczne są zmiany na paznokciach pod postacią zażółcenia, pogrubienia i zmiany koloru płytek paznokciowych (Ryc. 6). Za najbardziej patognomoniczny objaw łuszczycy paznokci uważa się tzw. plamy olejowe, a pacjenci z łuszczycą paznokci zgłaszają bolesność paznokci, trudności w wykonywaniu precyzyjnych czynności i dużą urażalność. Wynika to z faktu, że rogowacenie komórek w macierzy paznokcia jest także przyspieszone i niepełne, w związku z tym duża kruchość płytki. Nie ma skutecznej metody miejscowej leczenia grzybicy paznokci, w związku ze słabą penetracją leków do macierzy paznokci. Najskuteczniejsze jest leczenie ogólne. Łuszczycowe zmiany poza grudkami porównywanymi do kropelek, plackami (tzw. blaszkami), mogą przebierać różnorodne kształty np. monetowaty, obrączkowaty, wężykowaty lub łukowaty (Ryc. 7). Nawarstwione i nie leczone łuski łuszczycowe, pokryte często strupami mogą dawać obraz tzw. łuszczycy zadawnionej lub brudźcowej. Ryc. 6 Łuszczyca paznokci. Ryc. 7 Łuszczyca w kształcie łuków i wężyków.

10 10 Kwartalnik I 2014 Łuszczyca może dotyczyć tylko fałdów skórnych t.j. pach, pachwin i szpary pośladkowej (Ryc. 8). Jest to kłopotliwa lokalizacja łuszczycy, wynikająca z ciągłego pocierania, pocenia i łatwego uszkodzenia naskórka w tych okolicach. Nazywa się ją łuszczycą odwróconą. Ryc. 8 Łuszczyca w szparze pośladkowej. Ryc. 9 Pomimo intensywnego nasłonecznienia, pacjent ma aktywną i rozległą łuszczycę. Leczenie łuszczycy Łuszczyca jest chorobą przewlekłą o różnorodnym przebiegu, której leczenie przypisane jest dermatologom. Wysiewy mogą być rozległe (Ryc. 9), z częstymi nawrotami lub wręcz przeciwnie, ograniczone do określonych okolic. Leczenie dopasowuje się do typu łuszczycy, jej rozległości i stanu psychicznego pacjenta. Leczenie łuszczycy obejmuje zastosowanie preparatów zewnętrznych zawierających kortykosteroidy, pochodne witaminy D, retinoidy, inhibitory kalcyneuryny, dziegcie lub cignolinę. Leczenie ogólne obejmuje fototerapię, fotochemoterapię, retinoidy, cyclosporynę A, metotreksat lub kwas fumarowy. Od kilku lat w najbardziej opornych przypadkach łuszczycy stosuje się terapię biologiczną, która wykorzystuje wpływ na zaburzone w łuszczycy procesy immunologiczne poprzez wykorzystanie przeciwciał lub białek fuzyjnych skierowanych przeciwko odpowiednim cytokinom lub ich receptorom. Pielęgnacja skóry łuszczycowej U większości chorych następuje poprawa lub remisja w lecie pod wpływem nasłonecznienia. Dodatkowo korzystny jest wpływ kąpieli solankowych i siarkowych. Z tego powodu wypoczynek lub kurs sanatoryjny dla osób chorych na łuszczycę planuje się w uzdrowiskach źródeł siarkowych lub nad morzem, najlepiej latem. Jednak u niewielkiej liczby chorych światło słoneczne może powodować wysiewy zmian, zazwyczaj na

11 Kwartalnik I twarzy i grzbietach rąk (Ryc. 10). Jednym z lepiej rozpoznawalnych na świecie kurortów łuszczycowych jest Morze Martwe, gdzie z powodu dużego zasolenia i parowania wody tworzy się mikroklimat, który preferencyjnie przepuszcza zakres UVB o długości 309 nm. Ten wąskopasmowy zakres UVB ma najskuteczniejsze działanie przeciwłuszczycowe i najmniej szkodliwe dla skóry, w porównaniu do innych zakresów UVB i UVA. Dermatolodzy nie zalecają naświetlań w solariach, ponieważ dawka otrzymanego promieniowania UVA jest tam trudna do ustalenia, a niekontrolowane naświetlanie UVA sprzyja powstawaniu najgroźniejszego nowotworu skóry jakim jest czerniak. Ryc. 10 Ta pacjentka z łuszczycą zawsze latem doświadcza nasilenia i pogorszenia zmian łuszczycowych na eksponowanych na słońce okolicach ciała. U tej pacjentki są to ręce. Wykonywane w gabinetach fotobiologii dermatologicznej naświetlania są oparte na małych dawkach UVA w skojarzeniu z substancjami foto-uwrażliwiającymi z grupy psoralenów. Nie prowadzi to do uszkodzenia skóry, lub uszkodzenie to jest kontrolowane dawką promieniowania. Typowym objawem w łuszczycy jest łuska i uczucie suchej skóry. Dlatego bardzo ważna poza leczeniem specjalistycznym łuszczycy, jest pielęgnacja chorobowo zmienionej skóry różnymi emolientami. W przypadku świądu cennym uzupełnieniem terapii jest stosowanie substancji o działaniu zmniejszającym świąd. Na łuski dobrze działają preparaty złuszczające t.j. kwas salicylowy, mocznik i redukujące zawierające siarkę. Mniej udowodniony jest wpływ leczniczy kosmetyków na bazie soli z Morza Martwego, ale wśród pacjentów znajdują się zwolennicy zastosowania tych kosmetyków pomimo nienajniższej ceny. Pielęgnacja paznokci jest także cennym uzupełnieniem zabiegów kosmetycznych pacjentów z łuszczycą. Ale u tych pacjentów wskazane jest delikatne obchodzenie się z płytką paznokciową (delikatne przycinanie, piłowanie i obcinanie obrąbka naskórkowego tzw. skórki). Dla zamaskowania objawów łuszczycy paznokci u kobiet można rozważyć nałożenie lakieru hybrydowego lub żelowego. U pacjentek z aktywną łuszczycą nie powinno się stosować zabiegów drażniących naskórek tj. peelingów chemicznych, ponieważ trudna jest do przewidzenia reakcja skóry łuszczycowej na rozległe uszkodzenie naskórka.

12 12 Kwartalnik I 2014 Pacjent w gabinecie kosmetycznym kiedy myśleć o łuszczycy? Ryc. 11 Pacjentka z łuszczycą na twarzy i w owłosionej skórze głowy. Podsumowanie Zmiany na płytkach paznokciowych pod postacią pogrubienia, zażółcenia, zmiany zabarwienia wymagają różnicowania łuszczycy z grzybicą paznokci, zmianami pourazowymi, guzami podpaznokciowymi czy liszajem płaskim. Zmiany na owłosionej skórze głowy pod postacią dobrze ograniczonych, łuszczących się czerwonych placków, czasami sączących (Ryc. 11) wymagają różnicowania pomiędzy łuszczycą, łojotokowym zapaleniem skóry czy grzybicą. Rozsiane na tułowiu zmiany rumieniowo-grudkowe wymagają różnicowania między łuszczycą, przyłuszczycą, wypryskiem i łupieżem różowym Giberta. Dobrze odgraniczone rumieniowe zmiany, z łuską na powierzchni o geograficznym kształcie utrzymujące się od kilku miesięcy a nawet lat wymagają różnicowania z rakiem kolczystokomórkowym w odmianie Bowena czy grzybicą skóry gładkiej. Łuszczyca jest najczęstszą chorobą skóry. Jest chorobą przewlekłą o podłożu genetycznym. Nie można się nią zarazić, ale wygląd blaszek łuszczycowych powoduje złe samopoczucie pacjenta i jest niekorzystnie odbierane przez otoczenie. Łuszczyca ma różnorodną lokalizację i przyjmuje różne formy i wygląd. Do gabinetów kosmetycznych mogą zgłaszać się pacjenci z łuszczycą, dlatego ważne jest aby umieć rozpoznać jej objawy, pokierować pacjenta do dermatologa (w przypadku łuszczycy paznokci, łuszczycy owłosionej skóry głowy, łuszczycy szpary pośladkowej) i umieć zalecić odpowiednią pielęgnację.

13 Kwartalnik I Piśmiennictwo 1. Jazieniecka I., Chodorowska G., Budzyńska J.: Włosy fizjologia i zaburzenia struktury. Dermatologia estetyczna. 2006, 8, Kurowski M.: Filagryna i jej rola w patomechanizmie chorób alergicznych. Alergia, Astma, Immunologia 2009, 15, Marzec A.: Chemia kosmetyków. Surowce, półprodukty, preparatyka wyrobów. Toruń 2005, Molski M.: Chemia piękna. PWN warszawa 2009, Mrukot M.: Kosmetologia receptariusz. Kraków 2006, Nowiński M.: Dzieje upraw i roślin leczniczych PWRiL Warszawa, 1980, Ożarowski A., Łańcucki J., Gąsiorowski K.: Leki roślinne, Herbapol 1978, 215, 311.

14 14 Kwartalnik I 2014 DIETA W WYBRANYCH CHOROBACH SKÓRY 1. Aneta Duda-Zalewska 1, 2. Aleksandra Gołąbek Zakład Zdrowia Publicznego, Warszawski Uniwersytet Medyczny Streszczenie: Przewlekłe choroby dermatologiczne, m.in. takie jak: łuszczyca, czy trądzik pospolity mają niekorzystny wpływ na jakość życia pacjentów. Chorzy bardzo często odczuwają stres i poczucie stygmatyzacji a także częściej w ich grupie niż w grupie ogółu społeczeństwa występować mogą różne zaburzenia psychiczne, w tym depresja. Obecność choroby ma negatywny wpływ nie tylko na życie rodzinne, ale również zawodowe. Słowa kluczowe: dieta, choroby skóry DIET IN SELECTED SKIN DISEASES Abstract: Chronic dermatological diseases such as psoriasis or acne vulgaris have an adverse influence on the quality of patients life. The sick very often feel stress and a sense of social stigma. In their group, more frequently than in a group of the whole of society, can occur different mental disturbances, including depression. The presence of a disease has a negative influence not only on the family life but also on the professional once. Keywords: diet, skin diseases Wstęp Przewlekłe choroby dermatologiczne, m.in. takie jak: łuszczyca, czy trądzik pospolity mają niekorzystny wpływ na jakość życia pacjentów. Chorzy bardzo często odczuwają stres i poczucie stygmatyzacji, a także częściej w ich grupie niż w grupie ogółu społeczeństwa 1 Corresponding Authors: Zakład Zdrowia Publicznego WUM; adress: 2 Corresponding Authors: Zakład Zdrowia Publicznego WUM; address: com

15 Kwartalnik I występować mogą różne zaburzenia psychiczne, w tym depresja. Obecność choroby ma negatywny wpływ nie tylko na życie rodzinne, ale również zawodowe. Charakterystyka łuszczycy Łuszczyca jest częstą, przewlekłą, zapalną chorobą skóry. Występowanie jej zależy od czynników geograficznych, etnicznych i rasowych. Etiologia łuszczycy jest wieloczynnikowa m.in, ze szczególną rolą złożonych czynników genetycznych i czynników środowiskowych, w tym związanych ze stylem życia. Czynnikiem środowiskowym prowokującym wysiew łuszczycy, który w istotny sposób może wpłynąć na przebieg choroby jest odpowiednia dieta Dieta wspomagająca leczenie łuszczycy Ważnym elementem wspomagającym leczenie łuszczycy jest zastosowanie diety o niskiej zawartości energii a także normalizacja masy ciała. Ważne miejsce w modyfikacji sposobu żywienia jest zwiększenia spożycia wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Zalecane jest zatem ograniczenie nasyconych kwasów tłuszczowych a zwiększenie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych Charakterystyka trądziku pospolitego Trądzik pospolity jest najczęstszą chorobą jednostki łojowo-włosowej. W etiopatogenezie trądziku zwraca się uwagę na nadmierne pobudzenie gruczołów łojowych przez androgeny i zamknięcie ujścia przewodów wyprowadzających łój na powierzchnię skóry. Dieta wspomagająca leczenie trądziku pospolitego Najbardziej właściwym zaleceniem wydaje się modyfikacja diety mająca na celu substytucję jedzenia o wysokim indeksie glikemicznym pożywieniem bogatszym w proteiny (chude mięso, drób, ryby) oraz o niższym indeksie glikemicznym Podsumowanie Odpowiednie leczenie dietetyczne może być pomocne w przebiegu wybranych chorób skóry. Należy zastosować podejście indywidualne i zaleca się ciągłą obserwację samego siebie. Warto podkreślić fakt, iż żywienie jest jednym z czynników środowiskowych mogących wspomóc terapię chorych. Modyfikacji powinien ulec styl życia jaki prezentują osoby chore m.in. w zakresie rezygnacji z używek, czy modyfiakcję reakcji jednostki w sytuacjach stresowych. Przewlekłe choroby dermatologiczne, m.in. takie jak: łuszczyca, czy trądzik pospolity mają niekorzystny wpływ na jakość życia pacjentów. Chorzy bardzo często odczuwają stres i poczucie stygmatyzacji a także częściej w ich grupie niż w grupie ogółu społeczeństwa występować mogą różne zaburzenia psychiczne, w tym depresja. Obecność choroby ma negatywny wpływ nie tylko na życie rodzinne, ale również zawodowe 3. 3 Tyc-Zdrojewska E, Trznadel-Grodzka E, Kaszuba A, Wpływ przewlekłych chorób na jakość życia pacjentów, Dermatologia Kliniczna, 2011; 13(3); str.:

16 16 Kwartalnik I 2014 Łuszczyca Łuszczyca jest częstą, przewlekłą, zapalną chorobą skóry. Występowanie jej zależy od czynników geograficznych, etnicznych i rasowych. Najczęściej łuszczyca rozpoznawana jest u osób rasy kaukaskiej (2% populacji tej rasy), rzadziej zaś u osób pochodzenia orientalnego, a sporadycznie jest obserwowane u osób rasy czarnej. Łuszczyca występuje z podobną częstością u obu płci. Może rozpocząć się w każdym wieku, najczęściej jednak, u około 85% chorych, rozpoczyna się przed 30 rokiem życia (tzw. typ I łuszczycy). Najczęstszą postacią łuszczycy, występującą u około 90% chorych, jest postać plackowata, charakteryzująca się występowaniem ognisk chorobowych pod postacią czerwonych blaszek pokrytych srebrzystoszarą łuską, umiejscowionych najczęściej na skórze łokci, kolan oraz w obrębie owłosionej skóry głowy. 4 Etiologia łuszczycy jest wieloczynnikowa m.in, ze szczególną rolą złożonych czynników genetycznych i czynników środowiskowych, w tym związanych ze stylem życia. 5 Czynnikiem środowiskowym prowokującym wysiew łuszczycy, który w istotny sposób może wpłynąć na przebieg choroby jest odpowiednia dieta. 6 Ważnym elementem wspomagającym leczenie łuszczycy jest zastosowanie diety o niskiej zawartości energii a także normalizacja masy ciała. Działania te istotne są chociażby z tego powodu, że liczne badania dowodzą, iż istnieje związek między wystąpieniem otyłości i łuszczycy Ważne miejsce w modyfikacji sposobu żywienia jest zwiększenia spożycia wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Ze względu na miejsce występowania wiązania podwójnego grupę tych związków można podzielić na 2 rodziny: kwasy omega-3 oraz kwasy omega-6. Wielonienasycone kwasy tłuszczowe są produktami, które niezbędne są do syntezy eikozanoidów, czyli grupy biologicznie aktywnych związków, które regulują czynność wielu tkanek i narządów, w tym układu sercowo-naczyniowego. 10 Zalecane jest zatem ograniczenie nasyconych kwasów tłuszczowych, a zwiększenie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (Tabela 1) 4 Wolska H., Gliński W., Placek W.: Trądzik zwyczajny patogeneza i leczenie. Konsensus PTD. Przegl Dermatol 2007, 94, Baran A, Flisiak I, Chodynicka B. Znaczenie wybranych adipokin w łuszczycy. Przegląd Dermatologiczny.2011;98: Otto-Buczkowska E., Jarosz-Chobot P., Benduch M.: Znaczenie indeksu glikemicznego w utrzymaniu homeostazy glukozy, metabolizmu lipidów oraz prewencji otyłości. Diabetol. Pol. 2003: 10 (4), Hossler E., Maroon M., Mowad C. Gastric bypass surgery improves psoriasis. J. Am. Acad. Dermatol. 2011; 65: Kmieć M., Broniarczyk- Dyła G., Wpływ stresu na kondycję naszej skóry Dermatologia Kliniczna, 2008; 10(2); str.: Wolters M, Diet and psoriasis: experimental data and clinical evidence. Br J Dermatol.2005;153: Stawczyk M, Szczerkowska Dobosz A, Komorowska O, Dobosz M, Maciejewska Radomska A, Znaczenie diety w łuszczycy- przewlekłej układowej chorobie zapalnej, Forum Zaburzeń Metabolicznych, 2011, tom 2, nr.3,

17 Kwartalnik I Tabela 1. Produkty spożywcze zawierające poszczególne kwasy tłuszczowe Typ kwasów tłuszczowych Nasycone Jednonienasycone Wielonienasycone Kwasy tłuszczowe typu trans Źródła Masło, sery, mięso, produkty mięsne (hamburgery, kiełbasy), mleko i jogurty pełnotłuste, ciasta, makarony, słonina, tłuszcz z pieczeni, twarde margaryny i tłuszcze do pieczenia, olej palmowy, orzechy kokosowe. Oliwki, olej rzepakowy, orzechy (pistacjowe, laskowe, migdały), orzeszki ziemne, awokado oraz oleje z tych produktów. Typu omega-3: łososie, makrele, śledzie, pstrągi (szczególnie bogate w kasy omega-3 długołańcuchowe EPA czyli kwas eikosapentaenowy oraz DHA czyli dokosaheksaenowy). Orzechy włoskie, olej rzepakowy, soja i len oraz oleje z tych produktów (szczególnie bogate w kwas alfa-linolenowy). Typu omega-6: ziarna słonecznika, sezam, orzechy włoskie, kiełki pszenicy, soja, kukurydza oraz oleje z tych produktów. Niektóre margaryny (sprawdzaj na etykiecie). Niektóre tłuszcze do smażenia (uwodornione oleje roślinne) stosowane do wyrobu ciastek, herbatników i makaronów, produkty mleczne, tłuste mięso wołowe i owcze. Źródło: Instytut Żywności i Żywienia Dobrym źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych są m.in. ryby, oleje, orzechy, ziarna słonecznika, kiełki czy soja. Trądzik pospolity Trądzik pospolity jest jedną z najczęstszych chorób skóry. Dotyczy % osób pomiędzy 11 a 30 rokiem życia, z czego u 85% ma łagodny przebieg, natomiast u 15% pozostałych chorych występują ciężkie postacie zapalne pozostawiające po sobie często ślady w postaci blizn i przebarwień. Dość rzadko obserwuje się początek choroby przed 12 rokiem życia. Szczyt zapadalności na trądzik występuje nieco później i przypada na rok życia u kobiet i rok życia u mężczyzn (30 66% pacjentów). Trądzik pospolity jest najczęstszą chorobą jednostki łojowo-włosowej. W etiopatogenezie trądziku zwraca się uwagę na nadmierne pobudzenie gruczołów łojowych przez androgeny i zamknięcie ujścia przewodów wyprowadzających łój na powierzchnię skó- 11 Tyc-Zdrojewska E, Trznadel-Grodzka E, Kaszuba A, Wpływ przewlekłych chorób na jakość życia pacjentów, Dermatologia Kliniczna, 2011; 13(3); str.: Poli F., Pernet A.M., Verschoore M.: Epidemiological study on adult acne [Abstract]. J Am Acad Dermatol 2007, 56, AB13

18 18 Kwartalnik I 2014 ry. Podkreśla się także rolę bakterii beztlenowych P. acnes, zjawisk immunologicznych i diety wysokoenergetycznej. Skład łoju, który produkowany jest w gruczole łojowym, może mieć decydujący wpływ na przebieg i postać trądziku. Podstawową rolę w zapoczątkowaniu trądziku mogą odgrywać prozapalne lipidy pochodzące z sebum. Szczególne znaczenie wydaje się mieć proces oksydacji lipidów. Brak równowagi pomiędzy ochronnymi lipidami pochodzącymi z płaszcza lipidowego skóry i prozapalnymi lipidami sebum może odgrywać kluczową rolę w rozwoju zmian trądzikowych. 13 Najbardziej właściwym zaleceniem wydaje się modyfikacja diety mająca na celu substytucję jedzenia o wysokim indeksie glikemicznym pożywieniem bogatszym w proteiny (chude mięso, drób, ryby) oraz o niższym indeksie glikemicznym (chleb pełnoziarnisty, makaron, warzywa). Wysoki indeks glikemiczny produktów może być czynnikiem ryzyka wystąpienia Przyjęto, że IG glukozy jest równy 100. Produkty, których IG jest niższy niż 50 określane są jako produkty o niskim IG. Te, których IG wynosi 55-70, to produkty o średnim IG zaś, jeśli IG jest wyższy niż 70, produkt zaliczany jest do grupy o wysokim IG [1]. Należy unikać produktów o wysokim indeksie, zaś wybierać te o najniższym (Tabela 2) Tabela 2. Produkty z określonym indeksem glikemicznym Produkty Wartość indeksu glikemicznego Produkty o wysokim indeksie glikemicznym Ziemniaki pieczone 95 Mąka ziemniaczana, pieczywo jasne 90 Płatki kukurydziane 85 Marchew, bób gotowany Hossler E., Maroon M., Mowad C. Gastric bypass surgery improves psoriasis. J. Am. Acad. Dermatol. 2011; 65: American Diabetes Association.: Nutrition Recommendations and Interventions for Diabetes: a position statement of the American Diabetes Association. Diabetes Care 2007: 30(suppl.), S48-S65 15 Gisondi P., del Giglio M., di Francesco V., Zamboni M., Girolomoni G. Weight loss improves the response of obese patients with moderate-tosevere chronic plaque psoriasis to low-dose cyclosporine therapy: a randomized, controlled, investigator- blinded clinical trial. Am. J. Clin. Nutr. 2008; 88: Serhan C., Krishnamoorthy S., Recchiuti A.,Chiang N. Novel anti-inflammatory-pro-resolving mediators and their receptors. Curr. Top. Med.Chem. 2011; 11:

19 Kwartalnik I Arbuz, ziemniaki gotowane, kasza jęczmienna, cukier, ryż biały 70 Ryż długoziarnisty, melon, miód 60 Sok winogronowy, czerwony ryż 55 Produkty ze średnim indeksem glikemicznym Sok jabłkowy (niesłodzony), ryż brązowy, chleb orkiszowy, kiwi, mango 50 Sok pomarańczowy świeży, sok grejpfrutowy, chleb żytni, ananas świeży 45 Śliwki suszone, sok marchwiowy, makaron z mąki razowej, kasza gryczana, figi suszone 40 Produkty o niskim indeksie glikemicznym Słonecznik, pieczywa wasa, sok pomidorowy, jabłko świeże, suszone, brzoskwinie 35 Pomidory, pamelo, gruszka, grejpfrut, ciecierzyca gotowana 30 Wiśnie, truskawki, maliny, jeżyny, mąka sojowa, czerwona porzeczka, 25 Czereśnie, bakłażan, sok cytrynowy 20 Szpinak, szparagi, szczaw, rzodkiew, sałata, soja, oliwki, ogórek, migdały, kiszona kapusta, fasolka szparagowa, kalafior, cukinia, cykoria, cebula, czarna porzeczka 15 awokado 10 Skorupiaki, przyprawy (oregano, bazylia, wanilia) 5 Ryby, owoce morza, jaja, kawa, herbata, tłuszcz roślinny/zwierzęcy 0 Źródło: Opracowanie własne na podstawie American Diabetes Association. 17 Powyższa tabela z przykładowymi produktami pokazuje, iż na wartość indeksu glikemicznego może mieć wpływ np. rodzaj obróbki technologicznej stosowanej do przygotowywania potraw. Podsumowanie Na podstawie przeprowadzonych badań można przypuszczać, że odpowiednie leczenie dietetyczne może być pomocne w przebiegu wybranych chorób skóry. Należy zastosować podejście indywidualne i zaleca się ciągłą obserwację samego siebie. Warto 17 Sterry W., Strober B., Menter A. Obesity in psoriasis: the metabolic, clinical and therapeutic implications. Report of an interdisciplinary conference and review. Br. J. Dermatol. 2007; 157:

20 20 Kwartalnik I 2014 podkreślić fakt, iż żywienie jest jednym z czynników środowiskowych mogących wspomóc terapię chorych. Modyfikacji powinien ulec styl życia, jaki prezentują osoby chore m.in. w zakresie rezygnacji z używek, czy modyfiakcję reakcji jednostki w sytuacjach stresowych. Stres odgrywa również ważną rolę w przebiegu chorób dermatologicznych. Istnieje ścisły związek między układem neuron - dokrynnym, immunologicznym a skórą. Stres przez wpływ na układ immunologiczny, za pośrednictwem neurotransmiterów, odgrywa ważną rolę w przebiegu dermatoz o charakterze zapalnym. Stany stresowe u osób o odpowiednich predyspozycjach genetycznych i psychicznych mogą wyzwalać choroby skóry, a przy ich istnieniu zaostrzać przebieg. 18 Bibliografia 1. Adebamowo C.A., Spiegelman D., Danby F.W., Frazier W.L., Willett W.C., Holmes M.D.: High school dietary dairy intake and teenage acne. J Am Acad Dermatol 2005, 52, American Diabetes Association.: Nutrition Recommendations and Interventions for Diabetes: a position statement of the American Diabetes Association. Diabetes Care 2007: 30(suppl.), S48-S65 3. Baran A, Flisiak I, Chodynicka B. Znaczenie wybranych adipokin w łuszczycy. Przegląd Dermatologiczny.2011;98: Collier C.N., Harper J.C., Cafardi J.A., Cantrell W.C., Wang W., Foster K.W. i inni: The prevalence of acne in adults 20 years and older. J Am Acad Dermatol 2008, 58, Gisondi P., del Giglio M., di Francesco V., Zamboni M., Girolomoni G. Weight loss improves the response of obese patients with moderate-tosevere chronic plaque psoriasis to low-dose cyclosporine therapy: a randomized, controlled, investigator- blinded clinical trial. Am. J. Clin. Nutr. 2008; 88: Hossler E., Maroon M., Mowad C. Gastric bypass surgery improves psoriasis. J. Am. Acad. Dermatol. 2011; 65: Kmieć M., Broniarczyk- Dyła G., Wpływ stresu na kondycję naszej skóry Dermatologia Kliniczna, 2008; 10(2); str.: Melnik B.C., John S.M., Schmitz G.: Over-stimulation of insulin/igf-1 signaling by western diet may promote diseases of civilization: lessons learnt from Laron syndrome.nutr Metab 2011, 8, Otto-Buczkowska E., Jarosz-Chobot P., Benduch M.: Znaczenie indeksu glikemicznego w utrzymaniu homeostazy glukozy, metabolizmu lipidów oraz prewencji otyłości. Diabetol. Pol. 2003: 10 (4), Collier C.N., Harper J.C., Cafardi J.A., Cantrell W.C., Wang W., Foster K.W. i inni: The prevalence of acne in adults 20 years and older. J Am Acad Dermatol 2008, 58,

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

Kinga Janik-Koncewicz

Kinga Janik-Koncewicz Kinga Janik-Koncewicz miażdżyca choroby układu krążenia cukrzyca typu 2 nadciśnienie choroby układu kostnego nowotwory Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że około 7-41% nowotworów jest spowodowanych

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE PIRAMIDY EGIPSKIE Piramidy to budowle, które przetrwały tysiące lat. Najbardziej trwała była ich podstawa, czyli część zbudowana na ziemi. PIRAMIDA ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

Żywienie w szpiczaku mnogim

Żywienie w szpiczaku mnogim Żywienie w szpiczaku mnogim Spotkanie II : dbamy o kości mgr inż. Sławomir Kozłowski szpiczak mnogi leczenie osteoporoza- zaburzenie mineralizacji kości Czynniki środowiskowe dieta (wapń i witamina D)

Bardziej szczegółowo

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie)

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) Dlaczego stara piramida żywieniowa jest zła? Po pierwsze okazuje się, że węglowodany w ilości sugerowanej przez

Bardziej szczegółowo

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum 8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum Temat: Wybory żywieniowe produkty zalecane i niezalecane w żywieniu. Cel: Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zdobyte

Bardziej szczegółowo

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Wysiłek fizyczny codziennie ok. 30-60 minut Codzienna aktywność fizyczna wpływa na dobre samopoczucie i lepsze funkcjonowanie organizmu. Każdy wysiłek fizyczny jest

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Pamiętaj o codziennym spożywaniu produktów zawartych w piramidzie! PRODUKTY ZBOŻOWE ( mąki, kasza, ryż, płatki, pieczywo i makarony) Sągłównym

Bardziej szczegółowo

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!!

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!! Zdrowy tryb życia Co robić żeby zdrowo żyć? Co otrzymujemy dzięki zdrowemu stylowi życia? Jak wygląda plan zdrowego żywienia? Chcesz być szczupła? Zdrowe odżywianie Węglowodany Warzywa i owoce Produkty

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r.

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Polega na systematycznym dostarczaniu do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach i proporcjach

Bardziej szczegółowo

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Piramida Żywienia Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Zasady zdrowego żywienia 1. Dbaj o różnorodnośd spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej.

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH Dr inż. Anna Tokarska Dział Żywienia Świętokrzyskie Centrum Onkologii Obserwowane trendy w żywieniu w ostatnim czasie wskazują, że na wskaźniki zachorowalności

Bardziej szczegółowo

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia?

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? A. Jarosz Woda głównym składnikiem ciała i podstawowym składnikiem pożywienia stanowi 50 80 %masy ciała zasoby wodne organizmu muszą być stale

Bardziej szczegółowo

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... Dzienniczek Badań Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... lekarz prowadzący imię nazwisko wiek adres MASA CIAŁ A Masę ciała można ocenić na podstawie wskaźnika BMI

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

Czy mogą być niebezpieczne?

Czy mogą być niebezpieczne? Diety wysokobiałkowe w odchudzaniu Czy mogą być niebezpieczne? Lucyna Kozłowska Katedra Dietetyki SGGW Diety wysokobiałkowe a ryzyko zgonu Badane osoby: Szwecja, 49 261 kobiet w wieku 30 49 lat (1992 i

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 sierpnia 2015 r. Poz. 1256 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Tabela produktów o niskim indeksie glikemicznym

Tabela produktów o niskim indeksie glikemicznym Tabela produktów o niskim indeksie glikemicznym Jaja 0 Fasolka pnąca 15 Kawa, herbata 0 Fasolka szparagowa 15 Majonez (jaja, olej, musztarda) 0 Grzyby 15 Owoce morza 0 Imbir 15 Ryby 0 Kalafior 15 Sery

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku Nadwaga i otyłość - najważniejszy problem zdrowia publicznego. Istnieje ok. 80 chorób powstających na tle wadliwego

Bardziej szczegółowo

Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW

Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW CO POWINNY JEŚĆ DZIECI WITAMINY PRODUKTY ZBOŻOWE PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO PRZETWORY MLECZNE ZASADY ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA Uwaga: Dopuszcza się modyfikację kolejności zaplanowanych tematów. Kolejne zajęcia Temat główny - Liczba godzin Metody prowadzenia zajęć: Opis 1 PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r.

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r. Warsztaty dla Rodziców Wiosenne śniadanie Warszawa 26.05.2015 r. Urozmaicenie Uregulowanie Umiarkowanie Umiejętności Unikanie Prawidłowe żywienie 7 zasad wg prof. Bergera + Uprawianie sportu + Uśmiech

Bardziej szczegółowo

Indeks glikemiczny a produkty piekarskie. Dr inż. Małgorzata Wronkowska

Indeks glikemiczny a produkty piekarskie. Dr inż. Małgorzata Wronkowska Indeks glikemiczny a produkty piekarskie Dr inż. Małgorzata Wronkowska Według danych Urzędu Statystycznego za rok 2010 przeciętne miesięczne spożycie chleba na osobę w Polsce w ostatnich 10 latach spadło

Bardziej szczegółowo

WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH

WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH dr inż. Dominika Głąbska Zakład Dietetyki Katedra Dietetyki Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW warzywa i owoce są istotnym elementem codziennej

Bardziej szczegółowo

dr inż. Paulina Liszka dr inż. Mirosław Pysz Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia

dr inż. Paulina Liszka dr inż. Mirosław Pysz Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia Zasady układania jadłospisów, zmiany w wykorzystywanych dotychczas produktach spożywczych, obliczanie wartości odżywczej posiłku, przykładowy jadłospis dr inż. Paulina Liszka dr inż. Mirosław Pysz Krakowska

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

DIETA 2000 kcal DZIEŃ 1 lista składników na 4 porcje:

DIETA 2000 kcal DZIEŃ 1 lista składników na 4 porcje: DZIEŃ 1 filet z kurczaka 0,5 kg łosoś dzwonko 0,3 kg jogurt naturalny 400 ml mleko ser mozzarella light 80 g ser twarogowy 0,35 kg jajka 10 szt. kasza gryczana - 0,15 kg mąka pszenna 0,3 kg mąka żytnia

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Dieta dla osób dieta 1200 kcal chorujących na dieta 1500 kcal cukrzycę typu 2* dieta 1800 kcal Zdrowe żywienie w cukrzycy Lista wymienników 1 porcji produktów**

Bardziej szczegółowo

Wyzwanie na Odchudzanie

Wyzwanie na Odchudzanie Wyzwanie na Odchudzanie Gratulacje! Dzisiejsze tematy: Węglowodany Cukier Indeks i Ładunek Glikemiczny Węglowodany są ważne! są źródłem szybko przyswajalnej energii, odżywiają bezpośrednio komórki mózgowe,

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach NORMY ŻYWIENIA DLA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM I SZKOLNYM W POLSCE OPRACOWANO W INSTYTUCIE ŻYWNOŚCI I ŻYWIENIA I ZATWIERDZONE ZOSTAŁY PRZEZ INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06. Wymienniki dietetyczne w cukrzycy Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.2012 Zalecenia szczegółowe - węglowodany: 40 50% wartości energetycznej

Bardziej szczegółowo

Cukier w diecie ucznia

Cukier w diecie ucznia Warsztaty dla Rodziców i Opiekunów Cukier w diecie ucznia dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy Definicja cukru w prezentacji W niniejszej prezentacji cukier

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE PRZEDMIOTY PODSTAWOWE Anatomia człowieka 1. Które z białek występujących w organizmie człowieka odpowiedzialne są za kurczliwość mięśni? 2. Co to są neurony i w jaki sposób stykają się między sobą i efektorami?

Bardziej szczegółowo

Lista zakupów na 7 dni diety

Lista zakupów na 7 dni diety Lista zakupów na 7 dni diety bakalie 1 Orzechy włoskie 54 2 Wiórki kokosowe 10 jaja 1 Jaja kurze całe ekologiczne 381 nabiał 1 Jogurt naturalny, 2% tłuszczu 800 2 Kefir, 2% tłuszczu 600 3 Maślanka spożywcza,

Bardziej szczegółowo

prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności

prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności Motto: Prawidłowe żywienie jest konieczne nie tylko dlatego, aby zapobiec chorobom, ale

Bardziej szczegółowo

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47 Spis treści Przedmowa... 9 1. Ustalanie zapotrzebowania energetycznego w róŝnych stanach chorobowych (Danuta Gajewska)... 11 Wiadomości ogólne... 11 Całkowita przemiana materii... 12 Wprowadzenie... 12

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA ZALECENIA OGÓLNE Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (należy dbać o urozmaicenie posiłków). W skład produktów spożywczych wchodzą niezbędne składniki odżywcze zawarte w różnych ilościach i

Bardziej szczegółowo

Tabela indeksów glikemicznych Indeks glikemiczny produktów: poniżej 55 niski, 55-70 średni, powyżej 70 wysoki

Tabela indeksów glikemicznych Indeks glikemiczny produktów: poniżej 55 niski, 55-70 średni, powyżej 70 wysoki Indeks Glikemiczny jest to pomiar mówiący o tym, jak szybko rośnie poziom cukru we krwi po posiłku. Najlepiej czujemy się wtedy, gdy poziom cukru we krwi rośnie powoli. Cukier we krwi to paliwo dla Twojego

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNIE AKTYWNY SUPLEMENT DIETY. www.calivita.com.pl

BIOLOGICZNIE AKTYWNY SUPLEMENT DIETY. www.calivita.com.pl BIOLOGICZNIE AKTYWNY SUPLEMENT DIETY WOLNE RODNIKI TO AKTYWNE ATOMY LUB CZĄSTECZKI, KTÓRE ZGUBIŁY JEDEN ELEKTRON. PRÓBUJĄC GO ODZYSKAĆ, SZYBKO WCHODZĄ W REAKCJE Z RÓŻNYMI ELEMENTAMI KOMÓREK, USZKADZAJĄC

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko

Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko KATEGORIE ŻYWIENIOWE WITAMINY PRODUKTY ZBOŻOWE PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO PRZETWORY MLECZNE ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA WIERSZE NA ZDROWIE

Bardziej szczegółowo

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec 2014 r. Realizacja komponentu ponadnarodowego W dniach

Bardziej szczegółowo

TRĄDZIK POSPOLITY PATOGENEZA, LECZENIE, PIELĘGNACJA

TRĄDZIK POSPOLITY PATOGENEZA, LECZENIE, PIELĘGNACJA TRĄDZIK POSPOLITY PATOGENEZA, LECZENIE, PIELĘGNACJA Kogo dotyczy? Trądzik jest bardzo rozpowszechnioną chorobą skóry Dotyczy niemal 100% osób b w wieku 12 20 lat. Z obserwacji lekarzy dermatologów w wynika,

Bardziej szczegółowo

OD POSTACI ŁUSZCZYCY I LOKALIZACJI ZMIAN. Łuszczyca zwyczajna

OD POSTACI ŁUSZCZYCY I LOKALIZACJI ZMIAN. Łuszczyca zwyczajna 112 LECZENIE W ZALEŻNOŚCI OD POSTACI ŁUSZCZYCY I LOKALIZACJI ZMIAN Łuszczyca zwyczajna Przedstawione poniżej schematy postępowania są zgodne z polskim konsensusem nt. leczenia łuszczycy, ale uwzględniają

Bardziej szczegółowo

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Doktorze Zdrówko, co to znaczy być zdrowym? Być zdrowym, to nie tylko nie chorować, ale też czuć się dobrze, być radosnym i sprawnym fizycznie. Czy wiesz, co pomaga

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia.

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. Prawidłowe żywienie należy do najważniejszych czynników środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

Żywienie a nastrój. Składniki odżywcze wpływające na nastrój:

Żywienie a nastrój. Składniki odżywcze wpływające na nastrój: Żywienie a nastrój dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Katedra i Zakład Dietetyki SGGW w Warszawie Składniki odżywcze wpływające na nastrój: Kwas foliowy Witamina B 6 Witamina B 12 Witamina D Witamina C Kwasy

Bardziej szczegółowo

7 00 L - karnityna + chrom + aminokwasy rozgałęzione, 7 30 I ŚNIADANIE, (głównie węglowodany złożone + owoce + warzywa):*

7 00 L - karnityna + chrom + aminokwasy rozgałęzione, 7 30 I ŚNIADANIE, (głównie węglowodany złożone + owoce + warzywa):* Przykładowe jadłospisy na redukcję masy ciała 1. Przykładowy jadłospis na zrzucenie wagi (zalecenia ogólne, na podstawie wywiadu z zawodnikiem trójboju siłowego): CZĘŚĆ I 3 TYGODNIE: 7 00 L - karnityna

Bardziej szczegółowo

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska Powszechne mity dotyczące diety 1 Zofia Kwiatkowska Struktura prezentacji O Historia O Czym jest dieta? O Czym jest żywienie? O Zasady zdrowego żywienia O Najczęstsze mity dotyczące diety O Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 7

Spis treści. Wstęp... 7 LUCYNA NAROJEK C iągłość i zmiana w postępowaniu dietetycznym w wybranych schorzeniach Wydawnictwo SGGW Spis treści Wstęp... 7 1. Dieta w cukrzycy... 9 Era przedinsulinowa... 9 Ograniczenie węglowodanów

Bardziej szczegółowo

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu.

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Dostarczają także kwasu foliowego. Zawierają znaczne ilości składników

Bardziej szczegółowo

Dzień I * Ilość w gramach lub mililitrach. Ilość w miarach domowych

Dzień I * Ilość w gramach lub mililitrach. Ilość w miarach domowych DIETA 1200 kcal Dzień I * miarach I śniadanie 290 Musli z rodzynkami i orzechami 2 łyżki 30 g 112 Mleko 0.5 % tłuszczu 1 szklanka 250 ml 97 Grejpfrut 1 szt., średni 350 g 81 II śniadanie 251 Chleb żytni

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIA ŻYWIENIOWE I ZNAKOWANIE NAPOJÓW. Regina Wierzejska

OŚWIADCZENIA ŻYWIENIOWE I ZNAKOWANIE NAPOJÓW. Regina Wierzejska OŚWIADCZENIA ŻYWIENIOWE I ZNAKOWANIE NAPOJÓW Regina Wierzejska 10. Pij wystarczającą ilość wody. Woda dostarczana jest organizmowi w postaci napojów oraz razem ze spożywanymi produktami i potrawami. Organizm

Bardziej szczegółowo

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Samodzielna ocena swojego żywienia i aktywności fizycznej. Cele: zapoznanie ucznia z praktycznymi aspektami układania prawidłowo zbilansowanej

Bardziej szczegółowo

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy To NASZ Zielony sklepik w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Zielonkach! ZIELONKI = Zielony Sklepik = zdrowe i smaczne jedzenie Mamy coś do powiedzenia o piramidzie zdrowego

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW SPIS TREŚCI 1. Zasady zdrowego żywienia 2. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 3. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 4. Zalecenia

Bardziej szczegółowo

Zbożowe śniadanie zimowe. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej

Zbożowe śniadanie zimowe. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej Zbożowe śniadanie zimowe dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej Asortyment produktów zbożowych Produkty zbożowe stanowią podstawę wyżywienia ludności na całym świecie, znajdują się

Bardziej szczegółowo

Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie?

Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie? Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie? prof. dr hab. Lidia Wądołowska

Bardziej szczegółowo

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec 2014 r. Realizacja komponentu ponadnarodowego W dniach

Bardziej szczegółowo

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę!

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę! Prezentacja materiałów przygotowanych do realizacji V edycji programu edukacyjnego Trzymaj formę! KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA REALIZACJĘ IV EDYCJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! ZAKOPANE, 6 8 PAŹDZIERNIKA

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Zdrowe żywienie w cukrzycy Dieta dla osób dieta 1200 kcal chorujących na dieta 1500 kcal cukrzycę typu 2* dieta 1800 kcal *bez mikroalbuminurii Zaproponowana

Bardziej szczegółowo

Lista zamienników. 140g cukinii. 80g dyni. 100g bakłażana. 70g kabaczka. 80g papryki czerwonej. 50g papryki czerwonej. 100g pomidora.

Lista zamienników. 140g cukinii. 80g dyni. 100g bakłażana. 70g kabaczka. 80g papryki czerwonej. 50g papryki czerwonej. 100g pomidora. Lista zamienników 140g cukinii 100g bakłażana 80g dyni 70g kabaczka 80g papryki czerwonej 100g ogórka 50g papryki czerwonej 100g pomidora 100g rzodkiewek 100g dyni 200g cukinii 130g kalafiora 100g brokuła

Bardziej szczegółowo

WYKAZ WYMAGAŃ, JAKIE MUSZĄ SPEŁNIAĆ ŚRODKI SPOŻYWCZE STOSOWANE W RAMACH ŻYWIENIA ZBIOROWEGO DZIECI I MŁODZIEŻY W JEDNOSTKACH SYSTEMU OŚWIATY 1

WYKAZ WYMAGAŃ, JAKIE MUSZĄ SPEŁNIAĆ ŚRODKI SPOŻYWCZE STOSOWANE W RAMACH ŻYWIENIA ZBIOROWEGO DZIECI I MŁODZIEŻY W JEDNOSTKACH SYSTEMU OŚWIATY 1 WYKAZ WYMAGAŃ, JAKIE MUSZĄ SPEŁNIAĆ ŚRODKI SPOŻYWCZE STOSOWANE W RAMACH ŻYWIENIA ZBIOROWEGO DZIECI I MŁODZIEŻY W JEDNOSTKACH SYSTEMU OŚWIATY 1 W żywieniu zbiorowym dzieci i młodzieży w jednostkach systemu

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

Cukier a ryzyko otyłości, cukrzycy i chorób sercowo naczyniowych

Cukier a ryzyko otyłości, cukrzycy i chorób sercowo naczyniowych Kłosiewicz-Latoszek Probl Hig Epidemiol L, 2011, Cybulska 92(2): B. 181-186 Cukier a ryzyko otyłości, cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych 181 Cukier a ryzyko otyłości, cukrzycy i chorób sercowo naczyniowych

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 WSTĘP 9

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 WSTĘP 9 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 1. Podstawy towaroznawstwa 13 1.1. Zakres towaroznawstwa 13 1.2. Klasyf ikacja towarów 15 1.3. Kryteria podziału towarów (PKWiU) 15 1.4. Normalizacja

Bardziej szczegółowo

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie.

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie. Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Komitet Nauki o Żywieniu Człowieka Wydział V Nauk Medycznych Polska Akademia Nauk Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Śniadanie jeść czy nie

Bardziej szczegółowo

Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce. 31 marca 2007r.

Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce. 31 marca 2007r. Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce 31 marca 2007r. Cele akcji: wzrost spożycia warzyw i owoców do co najmniej 5 porcji dziennie uprawianie aktywności fizycznej utrzymywanie prawidłowej masy ciała Hasło

Bardziej szczegółowo

Dieta DASH i produkty lokalne jako żywieniowa profilaktyka nadciśnienia. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska

Dieta DASH i produkty lokalne jako żywieniowa profilaktyka nadciśnienia. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska Dieta DASH i produkty lokalne jako żywieniowa profilaktyka nadciśnienia Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska 20% 29% optymalne prawidłowe 21% 30% wysokie prawidłowe nadciśnienie Kategorie nadciśnienia

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Zdrowe odżywianie polega na odpowiednim wyborze produktów i przygotowaniu posiłków umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie organizmu poprzez

Bardziej szczegółowo

Żywienie pacjenta w opiece paliatywnej przeciwdziałanie zaparciom

Żywienie pacjenta w opiece paliatywnej przeciwdziałanie zaparciom VI WARSZTATY SZKOLENIOWE 29 maja 2015 Żywienie pacjenta w opiece paliatywnej przeciwdziałanie zaparciom Agata Zając Zaspakajanie głodu należy do podstawowych potrzeb człowieka. Jedzenie jest jednak ważne

Bardziej szczegółowo

Pięć minut dla Twojego zdrowia! Copyright profit Sp. z o.o.

Pięć minut dla Twojego zdrowia! Copyright profit Sp. z o.o. Pięć minut dla Twojego zdrowia! Piramida zdrowia i witalności Trzy filary zdrowia to Aktywność fizyczna Racjonalne odżywianie Zarządzanie stresem (relaks) Szlachetne zdrowie Nikt się nie dowie Jako smakujesz,

Bardziej szczegółowo

GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie)

GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie) 1. Czym jest GDA? GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie) to wartości poziomu spożycia poszczególnych składników odżywczych w codziennej diecie zostały wyznaczone przez naukowców dla przeciętnego

Bardziej szczegółowo

SANPROBI Super Formula

SANPROBI Super Formula SUPLEMENT DIETY SANPROBI Super Formula Unikalna formuła siedmiu żywych szczepów probiotycznych i dwóch prebiotyków Zdrowie i sylwetka a w super formie Zaburzenia metaboliczne stanowią istotny problem medyczny

Bardziej szczegółowo

PO BASENIE NA FRYTKI? ĆWICZENIA TO NIE WSZYSTKO

PO BASENIE NA FRYTKI? ĆWICZENIA TO NIE WSZYSTKO PO BASENIE NA FRYTKI? ĆWICZENIA TO NIE WSZYSTKO Monika Hajduk dietetyk ZNACZENIE PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY Prawidłowe żywienie dzieci i młodzieży jest czynnikiem warunkującym ich optymalny

Bardziej szczegółowo

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

Flawopiryna roślinna alternatywa dla przeciwpłytkowego zastosowania aspiryny

Flawopiryna roślinna alternatywa dla przeciwpłytkowego zastosowania aspiryny Flavopharma. Studium przypadku spółki spin-off. Flawopiryna roślinna alternatywa dla przeciwpłytkowego zastosowania aspiryny Tomasz Przygodzki Pomysł (analiza rynku) Projekt B+R Próba komercjalizacji rezultatów

Bardziej szczegółowo

SLIMXL. Trójfazowy system odchudzania: oczyszcza organizm i redukuje wahania nastroju

SLIMXL. Trójfazowy system odchudzania: oczyszcza organizm i redukuje wahania nastroju SLIMXL Trójfazowy system odchudzania: oczyszcza organizm i redukuje wahania nastroju GRUPA DOCELOWA SlimXL to suplement diety przeznaczony dla kobiet: - z nadwagą i otyłością - które chcą tygodniowo zrzucić

Bardziej szczegółowo

Poradnia Dietetyczna Dbam O Siebie. Wzdęcia, zaparcia, biegunki, brak. Jak często? Po jakich produktach?

Poradnia Dietetyczna Dbam O Siebie. Wzdęcia, zaparcia, biegunki, brak. Jak często? Po jakich produktach? Poradnia Dietetyczna Dbam O Siebie Dane: Imię: Nazwisko: Data ur. Nr. Tel: E-mail: Wzrost: Waga: Obwód bioder: Obwód talii: Podstawowe Informacje: Miejsce pracy Godziny pracy Aktywność Fizyczna Aktualny

Bardziej szczegółowo