Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Biomateriałów. Rozprawa doktorska RESORBOWALNE MEMBRANY DO STEROWANEJ REGENERACJI TKANEK

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Biomateriałów. Rozprawa doktorska RESORBOWALNE MEMBRANY DO STEROWANEJ REGENERACJI TKANEK"

Transkrypt

1 Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Biomateriałów Rozprawa doktorska RESORBOWALNE MEMBRANY DO STEROWANEJ REGENERACJI TKANEK mgr inż. Małgorzata Krok Promotor: dr hab. inż. Elżbieta Pamuła, Prof. AGH - Kraków

2 I CZĘŚĆ LITERATUROWA WPROWADZENIE CHOROBY PRZYZĘBIA SPOSOBY LECZENIA CHORÓB PRZYZĘBIA Niechirurgiczne sposoby leczenia Chirurgiczne metody leczenia Metody leczenia tkanek przyzębia opierające się na reperacji Metody leczenia tkanek przyzębia opierające się na regeneracji MEMBRANY WYKORZYSTYWANE DO LECZENIA CHORÓB PRZYZĘBIA METODĄ STEROWANEJ REGENERACJI TKANEK (GTR) Wymagania stawiane materiałom membranowym do sterowanej regeneracji tkanek Rodzaje membran stosowanych w technice GTR Membrany nieresorbowane Membrany resorbowalne Materiały membranowe pochodzenia naturalnego Materiały membranowe pochodzenia syntetycznego Membrany gradientowe II TEZA I CEL PRACY III CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA MATERIAŁY I METODY Charakterystyka materiału matrycowego poli(l-laktydu-co-glikolidu) (PLGA) Charakterystyka porogenu poli(glikolidu etylenowego) (PEG) Otrzymywanie membran Charakterystyka membran

3 1.4.1.Grubość i udział objętościowy porów Mikrostruktura Topografia powierzchni Zwilżalność powierzchni Właściwości chemiczne powierzchni Wytrzymałość mechaniczna Szybkość odparowania rozpuszczalnika Badania degradacji Właściwości biologiczne Badania na komórkach osteoblastopodobnych MG Żywotność komórek Poziom tlenku azotu Morfologia komórek Badania z wykorzystaniem ludzkich mezenchymalnych komórek macierzystych i ludzkich fibroblastów Ocena proliferacji, różnicowania i mineralizacji komórek Morfologia komórek Badania w kokulturach komórkowych Ocena proliferacji, różnicowania i mineralizacji komórek Morfologia Hodowla komórek po obu stronach membrany WYNIKI I DYSKUSJA WYNIKÓW Mechanizm separacji faz i tworzenia membran PLGA w zależności od stężenia PEG Morfologia membran Mikrostruktura Właściwości mechaniczne

4 2.1.4.Dyskusja wyników Mechanizm separacji faz i tworzenia membran PLGA w zależności od masy cząsteczkowej PEG Mikrostruktura Grubość membran i procent wypłukania PEG Wpływ odparowania rozpuszczalnika na mikrostrukturę membran Badania FTIR-ATR Dyskusja wyników Badania degradacji membran Ocena makroskopowa Zmiany masy Zmiany ph Kąt zwilżania Wytrzymałość Mikrostruktura i topografia powierzchni SEM AFM Dyskusja wyników Charakterystyka biologiczna membran Badania membran PLGA w kontakcie z komórkami osteoblastopodobnymi MG Żywotności komórek Poziom tlenku azotu Morfologia komórek Dyskusja wyników Badania membran w kontakcie z ludzkimi fibroblastami i ludzkimi mezenchymalnymi komórkami macierzystymi Proliferacja komórek

5 Różnicowanie i mineralizacja komórek Morfologia komórek Dyskusja wyników Badania w kokulturach komórkowych: ludzkie fibroblasty i ludzkie mezenchymalne komórki macierzyste Proliferacja komórek Różnicowanie i mineralizacja komórek Morfologia komórek Model symulujący warunki panujące w organizmie żywym Dyskusja wyników PODSUMOWANIE I WNIOSKI IV STRESZCZENIE V SUMMARY Spis Tabel: Spis Rysunków: Literatura:

6 W tym miejscu chciałam złożyć serdeczne podziękowania: Prof. dr hab. inż. Elżbiecie Pamule, za nieocenioną pomoc, wiele cennych rad oraz wiedzę przekazaną w czasie studiów doktoranckich. Rodzicom, za to, że zawsze mnie wspierają. Przyjaźń poznaję po tym, że nic nie może jej zawieść, a prawdziwą miłość po tym, że nic nie może jej zniszczyć. - Pauli i Klaudiuszowi 6

7 I CZĘŚĆ LITERATUROWA I CZĘŚĆ LITERATUROWA 1. WPROWADZENIE Zarówno w Polsce jaki i na świecie rośnie zapotrzebowanie na wszelkiego rodzaju implanty do leczenia ubytków tkanki kostnej, również w dziedzinie periodontologii i chirurgii stomatologicznej. Dzieje się tak dlatego, że wydłuża się średnia długość życia ludzi, ale również przyczyniają się do tego zaniedbania higieniczne w obrębie jamy ustnej. W konsekwencji prowadzi to do coraz częstszego występowania różnego rodzaju chorób przyzębia. Obecnie choroby te zostały zaliczone do grupy chorób społecznych; szacuje się, że co trzecia dorosła osoba w Polsce cierpi na choroby przyzębia, w tym również na paradontozę [1]. W zależności od stopnia zaawansowania parodontozy stosuje się różne techniki leczenia, mniej lub bardziej inwazyjne. Jednakże w przypadku znacznego postępu choroby, największą szansą na powodzenie charakteryzują się techniki implantacyjne nazywane sterowaną regeneracją tkanek (GTR, ang. guided tissue regeneration) [2]. Technika GTR opiera się na zastosowaniu materiału w postaci półprzepuszczalnej membrany. Jak wiadomo z doniesień literaturowych komórki tkanki nabłonkowej i tkanki miękkiej proliferują szybciej niż komórki tkanki kostnej, w wyniku czego miejsce ubytku w tkance kostnej zajmuje tkanka miękka, która nie daje dostatecznego wsparcia dla zębów lub w przypadku bardziej zaawansowanego procesu chorobowego uniemożliwia zastosowanie implantów zębów [3, 4, 5]. Zadaniem membrany używanej w GTR, jest stworzenie właściwych warunków poprzez odizolowanie tkanek dziąsła i zapewnienie odpowiedniego czasu niezbędnego do odbudowy tkanki kostnej w pożądanym miejscu. Takie podejście wymaga zastosowania materiału o zdefiniowanej strukturze i właściwościach. Membrana powinna charakteryzować się asymetryczną budową: jedna strona przeznaczona do kontaktu z tkanką miękką powinna sprzyjać adhezji fibroblastów i komórek nabłonkowych, zaś druga strona powinna stymulować adhezję i wnikanie osteoblastów do miejsca ubytku, co w konsekwencji pozwoli na odbudowę nowej, zdrowej tkanki kostnej [5, 6]. Ponadto membrana powinna również umożliwiać wymianę płynów, gazów i składników odżywczych. Jak każdy biomateriał membrana powinna także być nietoksyczna, nie 7

8 I CZĘŚĆ LITERATUROWA wykazywać właściwości alergizujących, być odporna na zasiedlanie drobnoustrojami oraz powinna ulegać biodegradacji i bioresorpcji po spełnieniu swojej funkcji, co wykluczałoby powtórną operację. Obecnie na rynku dostępnych jest kilka różnych typów membran dla GTR. Jednakże materiały te mają liczne wady, do których można zaliczyć trudności w kontrolowaniu ich budowy mikrostrukturalnej, niebiodegradowalność czy odzwierzęce pochodzenie, co stwarza zagrożenia przeniesienia na pacjenta chorób i patogenów. W części literaturowej niniejszej pracy omówiono zagadnienia dotyczące genezy chorób przyzębia, sposobów ich leczenia jak i materiałów wykorzystywanych w technice GTR. 2. CHOROBY PRZYZĘBIA Choroby przyzębia stanowią bardzo poważny problem społeczny. Początkowe ich objawy, tj. krwawienie dziąseł czy nieprzyjemny zapach z ust są często lekceważone. Konsekwencją tego jest rozwijający się stan zapalny. W zależności intensywności stanu zapalnego choroby przyzębia można podzielić na dwie podstawowe grupy: choroby dziąseł zapalenia przyzębia Zarówno choroby dziąseł jak i zapalenia przyzębia są warunkowane przez dużą liczbę patogenów chorobotwórczych, co jest główną przyczyną częstego występowania problemów w obrębie jamy ustnej. Czynniki wywołujące choroby przyzębia można podzielić na te, które są niezależne od człowieka takie, jak choroby dziąseł i przyzębia pochodzenia alergicznego czy urazowego lub będące wynikiem zmian hormonalnych czy obciążeń genetycznych. Częściej jednak obserwuje się zmiany w obrębie przyzębia, które spowodowane są czynnikami zależnymi od działalności człowieka, a konkretnie wynikają one z małego stopnia świadomości, jak ważna jest prawidłowa higiena jamy 8

9 I CZĘŚĆ LITERATUROWA ustnej. Zaniedbania w tej dziedzinie powodują powstanie płytki bakteryjnej i kamienia nazębnego, w którym gromadzą się resztki pokarmu, co z kolei sprzyja rozwojowi bakterii, które są główną przyczyną powstawania stanów zapalnych w obrębie jamy ustnej [7, 8]. Niezależnie od przyczyny występowania chorób przyzębia przebieg każdej choroby jest dość podobny. W pierwszym etapie pojawia się zapalenie dziąseł, wywołane przez bakterie znajdujące się w płytce nazębnej. Płytka bakteryjna i tworzący się kamień nazębny zajmują coraz większy obszar, wbudowując się w ząb oraz gromadząc poniżej linii dziąseł w kieszonkach dziąsłowych. Długotrwałe nieleczone zapalenie dziąseł może doprowadzić do tego, że bakterie zaatakują ozębną (tkankę znajdująca się między kością dziąsła a zębem), w wyniku czego stan zapalny pogłębia się obejmując nie tylko dziąsła, ale również głębiej położone obszary. W kolejnym stadium dochodzi do zniszczenia tkanek przyzębia, a bakterie wzdłuż korzenia zębowego, przedostają się aż do głęboko umiejscowionej tkanki kostnej dziąsła. Zainfekowana kość ulega rozpadowi, co wywołuje zniszczenie nie więzadła zębodołowo-zębowego zębowego i powoduje efekt cofania się kości dziąsła (Rys. 1 B, 2 B) [9]. W wyniku tego procesu zmniejsza się pole kontaktu dziąsło-ząb co prowadzi najpierw do rozchwiania, a w późniejszym etapie do wypadania zębów. Rys. 1 Schemat przedstawiający obszar zdrowy ząb-dziąsło (A.) i obszar objęty chorobą z widocznym cofnięciem kości dziąsła (B.). 9

10 I CZĘŚĆ LITERATUROWA Bardzo poważnym problem w przebiegu chorób przyzębia jest fakt, że choroba ta może przebiegać bezobjawowo, nawet przez kilka lat, aż do momentu kiedy utrata zęba będzie praktycznie nieunikniona. Dlatego bardzo ważnym zagadnieniem jest profilaktyka, ale również opracowywanie nowych metod leczenia chorób przyzębia, które zapobiegną utracie zębów. 3. SPOSOBY LECZENIA CHORÓB PRZYZĘBIA Leczenie chorób przyzębia zależy od stopnia zaawansowania choroby, jak również od tego czy mamy do czynienia z zapaleniem dziąseł, czy wystąpiło także zapalenie przyzębia. Różnica między tymi dwiema jednostkami chorobowymi wynika z głębokości osadzenia płytki bakteryjnej. W przypadku zapalenia dziąseł płytka bakteryjna znajduje się nad dziąsłem, natomiast jeśli występuje również zapalenie przyzębia, płytka bakteryjna sięga głębiej, poniżej linii dziąseł osadzając się w patologicznej kieszonce dziąsłowej. Doboru metody leczenia dokonuje lekarz na podstawie stopnia zaawansowania choroby oraz wywiadu ogólnego Niechirurgiczne sposoby leczenia W przypadku niewielkiego stopnia zaawansowania choroby zadowalające efekty dają mniej inwazyjne metody leczenia. Podstawowym zabiegiem, mającym działanie lecznicze, ale również profilaktyczne jest usuwanie złogów płytki nazębnej (skaling nad- i poddziąsłowy) jak również polerowanie szyjek i korzeni zębów. W niektórych przypadkach skuteczna jest też farmakoterapia, w której stosuje się np. antybiotyki o działaniu ogólnym lub miejscowym, sole metali ciężkich, witaminy, środki dezynfekujące, ściągające lub/i przeciwzapalne [10]. 10

11 I CZĘŚĆ LITERATUROWA 3.2. Chirurgiczne metody leczenia Leczenie chirurgiczne stosuje się w przypadku bardziej zaawansowanych postaci chorób przyzębia, a ich celem jest: regeneracja ubytków tkanki kostnej przywrócenie fizjologicznych konturów dziąsła odsłonięcie miejsc niedostępnych dla oczyszczenia uzębienia Pierwszą grupą metod chirurgicznych są zabiegi polegające na poszerzeniu dziąsła (metody plastyczne), do drugiej grupy zalicza się metody, których efektem jest redukcja lub eliminacja kieszonek przyzębnych (metody resekcyjne). Jednak najbardziej interesujące, z punktu widzenia skuteczności oraz inżynierii biomateriałów, wydają się być metody regeneracyjne Metody leczenia tkanek przyzębia opierające się na reperacji W przypadku rozległych uszkodzeń tkanek procesy naprawcze przebiegają poprzez wytworzenie tkanki łącznej wypełniającej ubytek, tzw. blizny łącznotkankowej. Proces ten określany jest mianem reperacji, bo umożliwia zachowanie integralności uszkodzonych tkanek, ale nie prowadzi on jednak do przywrócenia ich pełnej funkcjonalności i struktury. Czynnikami sprzyjającymi bliznowaceniu są intensywny stan zapalny, duża wielkość ubytku oraz czynniki osobnicze (np. wiek pacjenta). W wyniku bliznowacenia powstaje tkanka niemalże bezkomórkowa, uboga w naczynia krwionośne zawierająca dużo kolagenu. Powstanie tkanki bliznowatej jest zwykle procesem nieodwracalnym i niekorzystnym, gdyż w jego wyniku nie zostają odtworzone naturalne struktury tkankowe. W przypadku chirurgicznych metod leczenia chorób przyzębia zarówno metody plastyczne jak i resekcyjne przyczyniają się jedynie do reperacji tkanek przyzębia, tj. dochodzi do ustąpienia objawów klinicznych choroby (zapalenia), a w miejscu ubytku powstaje tkanka łączna, wytworzona przez fibroblasty dziąsła. W wyniku tego tworzy 11

12 I CZĘŚĆ LITERATUROWA się tzw. długi przyczep nabłonkowy, będący efektem szybkiego narastania nabłonka dziąsła, który może sięgać aż do dna ubytku kostnego. Reparację można więc zdefiniować jako proces gojenia się rany, w wyniku którego powstają tkanki, których budowa i funkcje nie są identyczne z tkanką zniszczoną (Rys. 2 A C). Wynika z tego, że reparacja nie zapewnia pełnego odtworzenia struktury, ani funkcji utraconych tkanek przyzębia. Rys. 2 Schemat prawidłowego obszaru ząb-dziąsło (A.), obszaru objętego chorobą z widoczna kieszonką dziąsłową i zanikiem kości wyrostka zębodołowego i więzadła zębodołowo-zębowego zębowego (B.) oraz obszaru po leczeniu metodą reparacji (C.) i regeneracji (D.) [12]. 12

13 I CZĘŚĆ LITERATUROWA Metody leczenia tkanek przyzębia opierające się na regeneracji Odzyskanie pełnej funkcji i struktury tkanek przyzębia zapewnia metoda sterowanej regeneracji tkanek GTR (Rys. 2 D). Metoda ta opiera się na zastosowaniu odpowiedniego materiału, w postaci membrany (błony) regeneracyjnej (Rys. 3 A). Membranę wszczepia się pod płat dziąsłowy, tak aby jeden jej koniec opierał się o brzeg zachowanego fragmentu wyrostka zębodołowego, a z drugiej strony przymocowuje do szyjki zęba. Dzięki temu membrana oddziela tkanki dziąsła od powierzchni korzenia zębowego na okres od kilku tygodni do kilku miesięcy. W tym czasie możliwe jest zajście procesu regeneracji, ponieważ wszczepiony materiał uniemożliwia komórkom nabłonka i fibroblastom dziąsła wnikanie do ubytku kostnego i wytworzenie blizny łącznotkankowej. W wyniku tego, dochodzi do aktywacji komórek ozębnej, które zaczynają odtwarzać nowy cement korzeniowy wraz z włóknami kolagenowymi oraz dochodzi do aktywacji komórek osteogennych odtwarzających kość (Rys. 3 B). Dzięki metodzie GTR możliwe jest odtworzenie struktur, które mają znacznie większą odporność na uszkodzenia niż tkanki powstające w trakcie procesu reperacji [11, 12]. GTR jest więc techniką, która umożliwia odtwarzanie funkcji i struktury uszkodzonych tkanek poprzez wykorzystanie naturalnych możliwości tkanek do ich regeneracji i przeciwdziałanie powstawaniu tkanki bliznowatej. Jednakowoż proces regeneracji jest bardzo złożony i aby był możliwy, czyli aby doszło do pełnej regeneracji tkanki kostnej, oprócz wyżej wymienionej membrany, spełniającej funkcje nośnika/aktywatora komórek, muszą zostać spełnione jeszcze dwa warunki. Pierwszym jest obecność komórek osteogennych macierzystych, częściowo zróżnicowanych (preosteoblasty) i komórek zróżnicowanych (osteoblasty), czyli komórek które będą w stanie odtworzyć utracone struktury kostne. Drugim warunkiem koniecznym do zajścia procesu regeneracji są cząstki sygnałowe procesu gojenia, tj. czynniki wzrostu, cytokiny, hormony, witaminy czy białka morfogenetyczne kości (BMP, bone morphogenetic proteins). Razem te trzy czynniki: materiał będący aktywatorem, komórki kościotwórcze i cząstki sygnałowe procesu gojenia, stanowią tzw. triadę Lyncha, która jest konieczna, aby zaszedł proces regeneracji [13, 14, 15]. 13

14 I CZĘŚĆ LITERATUROWA Rys. 3 Schemat umieszczenia membrany GTR pod powierzchnią dziąsła (A.), proces aktywacji osteoblastów (B.) [12]. Rys. 4 Schemat przedstawiający triadę Lyncha [13]. Reasumując choroby przyzębia stanowią rozległy problem społeczny. W leczeniu tych chorób ogromną rolę odgrywa profilaktyka, jednakże z uwagi na to, że choroba w stadium początkowym często jest lekceważona lub przebiega bezobjawowo dochodzi do znacznego jego postępu. W takim wypadku niezbędne jest włączenie 14

15 I CZĘŚĆ LITERATUROWA w proces leczenia zabiegów chirurgicznych. Przeprowadzone badania dowodzą, że najlepsze rezultaty osiągane są przy zastosowaniu metod sterowanej regeneracji tkanek GTR. W metodzie tej wykorzystywane są biomateriały w postaci membran o ściśle zdefiniowanej budowie i właściwościach. W dalszej części rozprawy przedstawiono założenia, metody otrzymywania, charakterystykę właściwości oraz wady i zalety obecnie używanych membran stosowanych w technice GTR. 4. MEMBRANY WYKORZYSTYWANE DO LECZENIA CHORÓB PRZYZĘBIA METODĄ STEROWANEJ REGENERACJI TKANEK (GTR) Membrany są szeroko stosowane nie tylko w sterowanej regeneracji tkanek, ale w całej medycynie. Są wykorzystywane m.in. w sztucznych narządach, bioseparatorach, inżynierii tkankowej, w systemach dostarczania leków czy urządzeniach diagnostycznych [16]. Z uwagi na tematykę niniejszej pracy poruszane w tym rozdziale zagadnienia będą dotyczyć membran stosowanych w technice GTR Wymagania stawiane materiałom membranowym do sterowanej regeneracji tkanek Membrany stosowane w technice GTR, w pierwszej kolejności powinny spełniać wymagania stawiane wszystkim biomateriałom. Powinny być biozgodne, umożliwiając integrację materiału z tkankami gospodarza, nie powinny wywoływać stanu zapalnego o dużym nasileniu, a także powinien je cechować brak właściwości alergizujących, kancerogennych i mutagennych [16, 17]. Oprócz tego membranom do GTR stawia się dodatkowe wymagania, które wynikają ściśle z funkcji jaką tak membrana ma pełnić. Jak już wspomniano membrana do GTR ma służyć jako bariera pomiędzy tkanką miękką a tkanką kostną. Z tego stwierdzenia można wnioskować, że materiał taki powinien charakteryzować się odpowiednimi właściwościami mechanicznymi i sztywnością [17, 18]. Membrana nie powinna ulegać zapadaniu do wnętrza ubytku, ponieważ w przeciwnym razie nie zapewni odpowiednich warunków potrzebnych do regeneracji tkanki kostnej. Powierzchnia membrany powinna 15

16 I CZĘŚĆ LITERATUROWA również umożliwiać aktywację i proliferację komórek kościotwórczych z jednej strony, a z drugiej strony zapobiegać wnikaniu do ubytku komórek tkanki miękkiej. Stąd budowa membrany powinna być asymetryczna gładsza ze strony przeznaczonej do kontaktu z tkanką miękką i bardziej porowata od strony tkanki kostnej (Rys. 5). Rys. 5 Schemat przedstawiający asymetryczną budowę membrany przeznaczonej do sterowanej regeneracji tkanek. Mikrofotografie SEM pochodzą z badań własnych. Kolejną ważną cechą membrany jest podatność na degradację i resorpcję materiału, z którego jest wytworzona. Nie jest to warunek konieczny, ale pożądany. Wynika to z faktu, że w przypadku materiału niedegradowalnego membrana po spełnieniu swojej funkcji musi zostać usunięta z organizmu. Wiąże się to z koniecznością przeprowadzenia kolejnego zabiegu, a więc z dodatkowymi obciążeniami dla pacjenta oraz podniesieniem kosztów leczenia [6, 19]. W przypadku materiału ulegającego biodegradacji czas jego działania powinien wynosić co najmniej 4 6 tygodni, ponieważ jest to czas, który z powodzeniem umożliwia regenerację periodontologiczną 16

17 I CZĘŚĆ LITERATUROWA [17, 20, 21]. Natomiast produkty degradacji nie mogą być toksyczne, a ich usunięcie z organizmu powinno być możliwe na drodze metabolicznej [22]. Poza tym, uwzględniając cechy technologiczne, aby możliwe było wprowadzenie do masowej produkcji nowego biomateriału, membrana powinna spełniać wymagania takie jak: łatwa i szybka produkcja oraz możliwość dostosowana kształtu i wielkości wyrobu do zapotrzebowania. Co więcej możliwe musi być przeprowadzenia procesu sterylizacji materiału, który nie zmieni jego właściwości, a produkt końcowy powinien być poręczny chirurgicznie i dawać możliwość łatwego zastosowania oraz dopasowania do potrzeb indywidualnego pacjenta [23] Rodzaje membran stosowanych w technice GTR Membrany stosowane w GTR można podzielić na dwie podstawowe grupy. Podział ten oparty został na zdolności materiału do degradacji, stąd możemy wyróżnić: membrany nieresorbowalne membrany resorbowalne Jako osobną grupę materiałów wyróżnia się również: membrany gradientowe (FGM, ang. functional gradient materials) Membrany nieresorbowane Pierwszą handlową membraną, która została wykorzystana do leczenia chorób przyzębia metodą sterowanej regeneracji tkanek była nieresorbowalana membrana z ekspandowanego politetrafluoroetylenu (e-ptfe, Gore-Tex Membrane, W.L. Gore & Assos., Flagstaff, AZ., USA) [5]. Pierwszy raz została ona użyta w 1984 roku, a jej budowa odzwierciedla założenia stawiane membranom do GTR, gdyż posiada ona asymetryczną, porowatą mikrostrukturę [24]. Membrana e-ptfe zbudowana jest z litych węzłów polimerowych połączonych ze sobą włóknami (Rys. 6), a włókna ułożone są tak, że z jednej strony tworzą strukturę o porowatości 90% i grubości około 1 mm, a z drugiej porowatość wynosi 30%, a grubość około 0,15 mm [17]. 17

18 I CZĘŚĆ LITERATUROWA Rys. 6 Mikrostruktura e-ptfe [25]. Membrany e-ptfe są otrzymywane poprzez kontrolowane rozciąganie foli teflonowej oraz wprasowanie jej w matrycę polimerową posiadającą określoną strukturę (np. Dacron lub Nylon ), dzięki czemu w PTFE dochodzi do samorzutnego tworzenia się porów. Obecnie na rynku dostępne są również inne membrany na bazie PTFE np. politetrafluoroetylen o wysokiej gęstości (d-ptfe, Cytoplast TXT-200) (Rys. 7) [17]. Membrany te zostały wprowadzone do użycia w 1993 roku. Posiadają inną budową niż e-ptfe posiadają pory o wielkości 0,2 m [17]. Badania pokazały, że membrany z d-ptfe są w mniejszym stopniu zasiedlane przez drobnoustroje i łatwiejsze do usunięcia po procesie leczenia, niż membrany e-ptfe [17, 26]. Stosowane są również membrany kompozytowe z d-ptfe połączone z siatką tytanową (Cytoplast Ti-250). Modyfikacja ta polega na umieszczeniu siatki tytanowej między dwiema warstwami d-ptfe. Takie rozwiązanie poprawia wytrzymałość membran i ma na celu zapobieganie ewentualnemu zapadaniu się membrany do wnętrza ubytku tkanki kostnej, ponieważ ograniczenie obszaru pod membraną wpływa niekorzystnie na warunki regeneracji [17, 24]. Oprócz siatki wzmacniającej sam tytan w postaci folii jest również stosowany jako materiał membranowy. Tytan jest wykorzystywany jako membrana ze względu na to, że posiada wysoką odporność na zakażenia bakteryjne i w przypadku odsłonięcia implantu w trakcie leczenia, nie wywołuje i nie podtrzymuje infekcji [27]. 18

19 I CZĘŚĆ LITERATUROWA Rys. 7 Biostabilne membrany wykonane z politetrafluoroetylenu o wysokiej gęstości (d-ptfe, Cytoplast TXT-200) i z d-ptfe wzmocnionego siatką tytanową (Cytoplast Ti-250) przeznaczone do GTR [28]. Zaletą nieresorbowalnych materiałów jest to, że są one uważane za chemicznie obojętne i za biozgodne w kontakcie z żywym organizmem. Posiadają one dobre właściwości barierowe, zapewniając odpowiedni czas dla regeneracji tkanek przyzębia. Wadą tych materiałów jest to, że jeśli w czasie procesu regeneracji dojdzie do odsłonięcia membrany zostaje ona zasiedlona przez bakterie. Jednakowoż, główną wadą nieresorbowanych membran, jak już wspomniano wcześniej, jest fakt, że po spełnieniu swojej funkcji membrana musi zostać usunięta z leczonego miejsca. Wiąże się do z koniecznością nością przeprowadzenie kolejnego zabiegu, w trakcie którego dochodzi do ponownego otworzenia już wygojonej rany. Stanowi to dodatkowe obciążenie dla pacjenta, przedłuża czas leczenia i podnosi jego koszty [6, 19, 29, 30, 31, 32] Membrany resorbowalne Drugą grupą materiałów używanych w GTR, są materiały ulegające degradacji enzymatycznej lub hydrolitycznej. Degradacji enzymatycznej ulegają materiały pochodzenia naturalnego, natomiast degradacja hydrolityczna zachodzi w polimerach pochodzenia syntetycznego. W obu przypadkach zjawiskiem towarzyszącym w czasie rozkładu materiału jest powstanie produktów ubocznych. Produkty te mogą być 19

20 I CZĘŚĆ LITERATUROWA wydzielane poza organizm lub być w nim zatrzymywane. Ważne jest aby produkty degradacji nie wywierały negatywnego wpływu na organizm żywy [33]. Dzięki możliwości degradacji po spełnieniu swojej funkcji membrana zanika. Poprzez zastosowanie membrany z materiału resorbowalnego lub degradowanego można wyeliminować główną wadę materiałów stabilnych, tj. potrzebę powtórnej operacji w celu usunięcia biomateriału. Podział materiałów resorbowalnych na dwie grupy wynika z ich pochodzenia i mechanizmu ich degradacji Materiały membranowe pochodzenia naturalnego Podstawowym materiałem naturalnym, wykorzystywanym do wytworzenia membrany dla GTR jest kolagen, najczęściej typu I. Może to być kolagen pochodzący z ludzkiej skóry (Alloderm, LifeCell, Branchburg, NJ, USA), bądź wyekstrahowany z wołowych ścięgien Achillesa (Cytoplast RTM Collagen, City, State, USA) lub świńskiej skóry (Bio-Gide, Osteohealth, Shirley, NY, USA) [13]. Pochodzenie kolagenu jest różne, natomiast jak wiadomo kolagen jest podstawowym składnikiem macierzy zewnątrzkomórkowej, stąd wynikają jego bardzo dobre właściwości biologiczne, zaś membrany kolagenowe charakteryzują się bardzo dobrym powinowactwem do komórek oraz biozgodnością [6, 34, 35]. Na Rys. 8 przedstawiono budowę membrany BioGide. Jak widać membrana ta ma asymetryczną budowę, z jednej strony przeznaczonej do kontaktu z tkanką miękką membrana jest gładsza (Rys. 8 C), a z drugiej bardziej chropowata co sprzyja proliferacji komórek kostnych (Rys. 8 D). Włóknista budowa membran kolagenowych (Rys. 8, 9) przyśpiesza formowanie skrzepu i stabilizuje ranę, oprócz tego stymuluje degranulację płytek krwi, w trakcie której uwalniane są np. czynniki wzrostu, co z kolei może wpłynąć korzystnie na proces regeneracji [37]. Membrany kolagenowe są otrzymywane kilku etapowo. W pierwszym etapie kolagen zostaje rozpuszczony, następnie przygotowany roztwór zostaje zamrożony (-20 ), a ostateczną, włóknistą strukturę otrzymuje się poprzez proces suszenia sublimacyjnego (liofilizacji) i prasowania. Inną metodą może być przędzenie w środowisku 99,5% alkoholu etylowego. Otrzymany produkt poddaje się procesowi płukania i suszenia pod obniżonym ciśnieniem. Następnie kolagen sieciuje się w aldehydzie gluarowym oraz poddaje ponownemu płukaniu i prasowaniu. [36]. 20

21 I CZĘŚĆ LITERATUROWA Rys. 8 Budowa membrany BioGide A. powiększenie 40x B. powiększenie 100x, C. strona gładsza, powiększenie 250x, D. strona bardziej chropowata, powiększenie 10000x [37]. Rys. 9 Budowa membrany Cytoplast RTM Collagen [28]. 21

22 I CZĘŚĆ LITERATUROWA Pomimo wielu zalet, stosowanie membran kolagenowych pociąga za sobą również pewne ograniczenia. Po pierwsze koszty pozyskania surowca kolagenowego są stosunkowo wysokie, a liczba źródeł ograniczona. Jednakże największym problemem wydaje się być fakt, że kolagen jako materiał pochodzenia naturalnego charakteryzuje się zmiennością właściwości oraz budowy, w wyniku czego pojawiają się trudności w kontrolowaniu właściwości mechanicznych i jak czasu degradacji wyrobów finalnych [13]. Badania pokazały, że wytrzymałość membran kolagenowych znacznie spada w momencie, kiedy membrana zaczyna się degradować [6], co może sprzyjać zapadaniu się membrany do wnętrza ubytku i powodować ograniczenie obszaru regeneracji tkanki kostnej. Tę wadę można korygować stosując proces sieciowania struktury kolagenu (cross-linking) za pomocą promieniowania ultrafioletowego czy środków chemicznych tj. aldechydu glutarowego lub związków pochodzenia naturalnego np. genipiny [13, 38, 39, 40]. Sieciowanie poprawia wytrzymałość oraz wydłuża czas resorpcji membrany kolagenowej, nie zmieniając przy tym jej mikrostruktury. Oprócz wyżej wymienionych wad istnieje również ryzyko, że pomimo ostrych wymagań dotyczących przetwarzania i produkcji membran z materiałów pochodzenia naturalnego, nastąpi przeniesienia chorób i patogenów pochodzenia zwierzęcego do organizmu ludzkiego. W niektórych kręgach również względy światopoglądowe (ze względu na pochodzenie kolagenu) mogą powodować ograniczenia w użyciu membran kolagenowych. Z uwagi na wymienione ograniczenia membran pochodzenia naturalnego oczywistą alternatywą wydają się być degradowalne materiały pochodzenia syntetycznego Materiały membranowe pochodzenia syntetycznego Większość syntetycznych membran stosowanych w GTR wytwarzana jest z polimerów należących do grupy poliestrów alifatycznych takich jak: poliglikolid (PGA), polilaktyd (PLA), poli( -kaprolakton) (PCL) czy ich kopolimery. Poliestry alifatyczne są obecnie wykorzystywane w medycynie jako resorbowalne materiały implantacyjne w postaci nici chirurgicznych, śrub czy płytek. Znalazły one również zastosowanie w farmacji jako nośniki leków w systemach kontrolowanego ich uwalniania [19, 22, 33, 41, 42]. Podstawowymi zaletami syntetycznych poliestrów alifatycznych są biozgodność, biodegradacja, brak zagrożeń jakie niesie za sobą wykorzystanie materiałów pochodzenia odzwierzęcego oraz możliwość lepszej kontroli ich struktury i właściwości mechanicznych. Dzięki lepszej powtarzalności procesu otrzymywania 22

23 I CZĘŚĆ LITERATUROWA materiałów możliwe jest również kontrolowanie czasu degradacji i ustalenie po jakim czasie następuje znaczny spadek wytrzymałości, który zagrażałby zapadaniu się materiału do wnętrza ubytku. Pierwszą, obecnie niedostępną komercyjnie degradowalną membraną używaną w GTR była membrana o nazwie handlowej Guidor [17], która została wytworzona z PLA i poddana działaniu acetylocytrynianutributylu, w celu nadania jej większej elastyczności. Membrana ta składa się z dwóch warstw: warstwa zewnętrzna, przeznaczona do kontaktu z dziąsłem, charakteryzuje się dużymi, prostokątnymi porami, natomiast warstwa wewnętrzna, małymi okrągłymi porami które mają na celu opóźnienie penetracji ubytku przez tkankę miękką, przy jednoczesnym umożliwieniu przepływu substancji odżywczych. Między tymi dwiema warstwami znajdują się również bariery tworzące szczeliny, aby umożliwić wzrost tkanki kostnej. Producenci podają, że struktura membrany nie zmienia się przez pierwsze 6 tygodni, mimo degradacji, a całkowita resorpcja materiału zachodzi po upływie roku [43]. Kolejnym przykładem membrany z PLA jest Epi-Guide, która posiada trójwarstwową budowę i różni się porowatością w zależności od strony oraz utrzymuje swoje właściwości przez 5 miesięcy, a całkowitej resorpcji ulega po roku od implantacji [44, 45]. Innym rodzajem membran, ale również z PLA jest membrana Atrisorb. Jest to materiał w postaci żelu składający się z poli(d,l-laktydu) zawieszonego w N-metylo-2- pirolidonie. Grubość membrany wynosi m, a jej czas degradacji wynosi 6-12 miesięcy [46, 47]. Jednym z kopolimerów, używanych do wytwarzania membran do GTR jest kopolimer laktydu z glikolidem (PLGA). Duże zainteresowanie tym materiałem wynika z faktu, że posiada on bardzo dobre właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne. Liczne badania pokazują, że PLGA jest materiałem biozgodnym [22, 48, 49]. Co więcej, PLGA ulega degradacji hydrolitycznej, której produktami są nietoksyczne związki naturalnie występujące w organizmie (kwas mlekowy i glikolowy), które usuwane są z niego w trakcie przemian metabolicznych (cykl Krebsa) [50]. Kolejną zaletą PLGA jest to, że dzięki zmianom udziału laktydu i glikolidu możliwe jest sterowanie właściwościami mechanicznymi oraz kinetyką degradacji [22, 42, 48, 49]. Obecnie na rynku medycznym dostępne są dwie membrany produkowane z PLGA: Vicryl Periodontal Mesh oraz Resolut. Pierwsza zbudowana jest z włókien poliglaktyny 910 (kopolimer glikolidu z laktydem w stosunku 9:1). Membranę Vicryl cechuje brak odpowiedzi 23

Silna kość dla pięknych zębów

Silna kość dla pięknych zębów INFORMACJA DLA PACJENTA Rekonstrukcja kości z zastosowaniem preparatów Bio-Oss oraz Bio-Gide Silna kość dla pięknych zębów 1 Spis treści Uśmiech to najlepszy sposób na pokazanie własnych zębów 3 Jakie

Bardziej szczegółowo

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! Wiemy jak Państwu pomóc

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! Wiemy jak Państwu pomóc Terapia vectorowa bezbolesny powrót przyzębia do zdrowia W terapii tej wykorzystujemy najlepszą dostępną technologię Vector Paro, która gwarantuje delikatne i bezbolesne leczenie przyczynowe oraz podtrzymujące,

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Przedmiot: BIOMATERIAŁY. 1. Klasyfikacja materiałów medycznych

Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Przedmiot: BIOMATERIAŁY. 1. Klasyfikacja materiałów medycznych BIOMATERIAŁY 1. Klasyfikacja materiałów medycznych BIOMATERIAŁY Tworzywa metaliczne Stale i stopy Stale austenityczne Stopy na osnowie kobaltu Tytan i jego stopy Stopy z pamięcią kształtu Bioceramika Resorbowalna

Bardziej szczegółowo

Dorota Kunkel. WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej

Dorota Kunkel. WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej Dorota Kunkel Implant wszystkie przyrządy medyczne wykonywane z jednego lub więcej biomateriałów, które mogą być umiejscowione wewnątrz organizmu, jak też częściowo lub całkowicie pod powierzchnią nabłonka

Bardziej szczegółowo

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA Stomatologia zachowawcza- zajmuje się metodami zachowania naturalnych właściwości zębów, które zostały utracone na skutek działania bodźców zewnętrznych. Najgroźniejszym z nich

Bardziej szczegółowo

zarządzanie zębodołem

zarządzanie zębodołem dental bone & tissue regeneration botiss biomaterials zarządzanie zębodołem Innowacyjny materiał złożony dopasowany resorbowalny złożony 1 System regeneracji botiss maxresorb flexbone collacone.. max Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

PL 218025 B1. POLITECHNIKA POZNAŃSKA, Poznań, PL 19.12.2011 BUP 26/11. JULIUSZ PERNAK, Poznań, PL BEATA CZARNECKA, Poznań, PL ANNA PERNAK, Poznań, PL

PL 218025 B1. POLITECHNIKA POZNAŃSKA, Poznań, PL 19.12.2011 BUP 26/11. JULIUSZ PERNAK, Poznań, PL BEATA CZARNECKA, Poznań, PL ANNA PERNAK, Poznań, PL PL 218025 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 218025 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 391493 (51) Int.Cl. A61K 6/027 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia:

Bardziej szczegółowo

ParoCheck. Oznaczanie bakterii odpowiedzialnych za chorobę przyzębia (periopatogenów)

ParoCheck. Oznaczanie bakterii odpowiedzialnych za chorobę przyzębia (periopatogenów) ParoCheck Oznaczanie bakterii odpowiedzialnych za chorobę przyzębia (periopatogenów) JAK POWSTAJE CHOROBA PRZYZĘBIA? Zapalenie przyzębia jest chorobą infekcyjną tkanek podtrzymujących ząb. Nawet w zdrowej

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WYDZIAŁ LEKARSKO-DENTYSTYCZNY KATEDRA PROTETYKI STOMATOLOGICZNEJ ANALIZA ZMIAN WARTOŚCI SIŁY RETENCJI W TRÓJELEMENTOWYCH UKŁADACH KORON TELESKOPOWYCH Rozprawa na stopień

Bardziej szczegółowo

SurgiWrap. Mast Biosurgery SurgiWrap Wchłanialna antyzrostowa folia ochronna

SurgiWrap. Mast Biosurgery SurgiWrap Wchłanialna antyzrostowa folia ochronna SurgiWrap Biowchłanialna antyzrostowa folia ochronna Przezroczysta w celu wizualizacji narządów Aplikacja za pomocą trokaru Możliwość repozycjonowania na wilgotnej powierzchni Zapobiega tworzeniu zrostów

Bardziej szczegółowo

Nanoporowaty tlenek tytanu(iv) jako materiał na implanty kości

Nanoporowaty tlenek tytanu(iv) jako materiał na implanty kości Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Wydział Chemii Magdalena Jarosz Nanoporowaty tlenek tytanu(iv) jako materiał na implanty kości Streszczenie rozprawy doktorskiej Promotorzy: Prof. dr hab. Marian Jaskuła

Bardziej szczegółowo

Zachowaj zęby na więcej niż 20 lat z Straumann Emdogain

Zachowaj zęby na więcej niż 20 lat z Straumann Emdogain Informacja dla pacjenta na temat leczenia chorób przyzębia Zachowaj zęby na więcej niż 20 lat z Straumann Emdogain Ponad 2 miliony leczonych pacjentów Co wiesz na temat choroby dziąseł i przyzębia? Choroby

Bardziej szczegółowo

BADANIA PÓL NAPRĘśEŃ W IMPLANTACH TYTANOWYCH METODAMI EBSD/SEM. Klaudia Radomska

BADANIA PÓL NAPRĘśEŃ W IMPLANTACH TYTANOWYCH METODAMI EBSD/SEM. Klaudia Radomska WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera w Ustroniu Wydział InŜynierii Dentystycznej BADANIA PÓL NAPRĘśEŃ W IMPLANTACH TYTANOWYCH METODAMI EBSD/SEM Klaudia Radomska Praca dyplomowa napisana

Bardziej szczegółowo

Raport Kliniczny Z Zastowania Membran Cytoplast W Regeneracji Kości

Raport Kliniczny Z Zastowania Membran Cytoplast W Regeneracji Kości C L I N I C A L E D U C A T I O N Raport Kliniczny Z Zastowania Membran Cytoplast W Regeneracji Kości S I M P L E P R E D I C TA B L E P R A C T I C A L C L I N I C A L E D U C A T I O N Barry K. Bartee,

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE MD-TISSUE W TERAPII ANTI-AGING

ZASTOSOWANIE MD-TISSUE W TERAPII ANTI-AGING Starzenie się skóry jest rezultatem wpływu wielu czynników biologicznych, biochemicznych i genetycznych na indywidualne jednostki. Jednocześnie wpływ czynników zewnętrznych chemicznych i fizycznych determinują

Bardziej szczegółowo

LADDEC STERYLNY HETEROGENNY SUBSTYTUT KOŚCI POCHODZENIA BYDLĘCEGO. INFORMACJE TECHNICZNE ORAZ INSTRUKCJA UŻYCIA.

LADDEC STERYLNY HETEROGENNY SUBSTYTUT KOŚCI POCHODZENIA BYDLĘCEGO. INFORMACJE TECHNICZNE ORAZ INSTRUKCJA UŻYCIA. LADDEC STERYLNY HETEROGENNY SUBSTYTUT KOŚCI POCHODZENIA BYDLĘCEGO. INFORMACJE TECHNICZNE ORAZ INSTRUKCJA UŻYCIA. DOSTĘPNE POSTACIE Laddec jest dostępny pod różnymi postaciami: bloki lub granulat o średniej

Bardziej szczegółowo

Hala technologiczna IBWCh - reaktor do syntezy polimeru. Schemat technologiczny zespołu do polimeryzacji metodą sekwencyjną w skali 30 l - IBWCh

Hala technologiczna IBWCh - reaktor do syntezy polimeru. Schemat technologiczny zespołu do polimeryzacji metodą sekwencyjną w skali 30 l - IBWCh POIG 01.01.02-10-025/09 Hala technologiczna IBWCh - reaktor do syntezy polimeru Schemat technologiczny zespołu do polimeryzacji metodą sekwencyjną w skali 30 l - IBWCh Projekt badawczy strategiczny POIG

Bardziej szczegółowo

Informacje o produkcie

Informacje o produkcie Informacje o produkcie MIS Corporation. All Rights Reserved. System Zarządzania Jakością MIS zgodny jest z międzynarodowymi standardami jakości ISO 13485:2003 - System Zarządzani Jakością, dla Wyrobów

Bardziej szczegółowo

Przegląd uzębienia. bezpłatny. Profilaktyczne lakierowanie zębów stałych 120 zł. Lakowanie zębów u dzieci.50 zł

Przegląd uzębienia. bezpłatny. Profilaktyczne lakierowanie zębów stałych 120 zł. Lakowanie zębów u dzieci.50 zł Przegląd uzębienia. bezpłatny Konsultacja.... 50 zł PROFILAKTYKA Profilaktyczne lakierowanie zębów stałych 120 zł Lakowanie zębów u dzieci.50 zł Usuwanie złogów nazębnych, piaskowanie..150 zł Ozonoterapia

Bardziej szczegółowo

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ DLA STUDENTÓW III ROKU ODDZIAŁU STOMATOLOGII SEMESTR VI (LETNI) 1. Zapoznanie z organizacją Katedry, w szczególności z organizacją Zakładu Chirurgii Stomatologicznej. Powiązania chirurgii stomatologicznej

Bardziej szczegółowo

Ryzyko próchnicy? Nadwrażliwość zębów? Choroby dziąseł? Profilaktyka u dzieci. Co może dać Ci profilaktyczne dbanie o zęby?

Ryzyko próchnicy? Nadwrażliwość zębów? Choroby dziąseł? Profilaktyka u dzieci. Co może dać Ci profilaktyczne dbanie o zęby? 3M ESPE Skuteczna ochrona jamy ustnej Ryzyko próchnicy? Choroby dziąseł? Nadwrażliwość zębów? Profilaktyka u dzieci Co może dać Ci profilaktyczne dbanie o zęby? Drogi Pacjencie, Czy odczuwasz ból podczas

Bardziej szczegółowo

Nanostrukturalne materiały hybrydowe dla potrzeb regeneracyjnej terapii ortopedycznej

Nanostrukturalne materiały hybrydowe dla potrzeb regeneracyjnej terapii ortopedycznej Nanostrukturalne materiały hybrydowe dla potrzeb regeneracyjnej terapii ortopedycznej Streszczenie Lidia Libowicz-Nadobny Promotorzy: Prof. dr hab. Maria Nowakowska Prof. dr hab. med. Tadeusz Niedźwiedzki

Bardziej szczegółowo

HEMOSTATYKI WCHŁANIALNE

HEMOSTATYKI WCHŁANIALNE HEMOSTATYKI WCHŁANIALNE Wchłanialna hemostatyczna gąbka żelatynowa Gąbka żelatynowa MEDISPON została zaprojektowana z myślą o szybkiej i skutecznej hemostazie. Doskonale powstrzymuje krwawienie śródoperacyjne

Bardziej szczegółowo

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE TWORZYWA BIODEGRADOWALNE Opracowały: Joanna Grzegorzek kl. III a TE Katarzyna Kołdras kl. III a TE Tradycyjne tworzywa sztuczne to materiały składające się z polimerów syntetycznych. Większość z nich nie

Bardziej szczegółowo

Bioszkła do wypełniania ubytków kostnych

Bioszkła do wypełniania ubytków kostnych Bioszkła do wypełniania ubytków kostnych mgr inż. Lidia Ciołek Instytut Ceramiki i Materiałów Budowlanych Zakład Bioceramiki Projekt współfinansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego i Budżetu Państwa

Bardziej szczegółowo

Stomatologia zachowawcza

Stomatologia zachowawcza Stomatologia zachowawcza Przegląd bez pisemnego planu leczenia bezpłatny Przegląd z pisemnym planem leczenia Wizyta adaptacyjna dla dzieci do lat 5 50 zł Porada 50 zł Wydanie orzeczenia lekarskiego do

Bardziej szczegółowo

Właściwości i zastosowania wybranych materiałów ceramicznych do zastosowań medycznych

Właściwości i zastosowania wybranych materiałów ceramicznych do zastosowań medycznych Właściwości i zastosowania wybranych materiałów ceramicznych do zastosowań medycznych Dr inż. Zbigniew Jaegermann Instytut Ceramiki i Materiałów Budowlanych Zakład Bioceramiki Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

i delikatna szczęka Mini Medium Maxi Giant Yorkshire teriery charakteryzują się delikatną szczęką oraz szerokimi, mocnymi zębami

i delikatna szczęka Mini Medium Maxi Giant Yorkshire teriery charakteryzują się delikatną szczęką oraz szerokimi, mocnymi zębami 3 Mocne zęby i delikatna szczęka Yorkshire teriery charakteryzują się delikatną szczęką oraz szerokimi, mocnymi zębami Zależność pomiędzy wagą psa oraz stosunkiem wysokości żuchwy (D) do wysokości pierwszego

Bardziej szczegółowo

SERIA PRODUKTÓW TIENS DO HIGIENY JAMY USTNEJ. Zdrowe zęby, wspaniały uśmiech!

SERIA PRODUKTÓW TIENS DO HIGIENY JAMY USTNEJ. Zdrowe zęby, wspaniały uśmiech! SERIA PRODUKTÓW TIENS DO HIGIENY JAMY USTNEJ Zdrowe zęby, wspaniały uśmiech! Znaczenie opieki stomatologicznej Światowy Dzień Zdrowia Jamy Ustnej 12 września Zęby mają wpływ na: Rozdrabnianie pokarmu Poprawność

Bardziej szczegółowo

Ciekawy przypadek przewlekłe ropne zapalenie zatok.

Ciekawy przypadek przewlekłe ropne zapalenie zatok. Ciekawy przypadek przewlekłe ropne zapalenie zatok. Zdjęcia radiologiczne i endoskopowe 7 letniej klaczy, która trafiła do kliniki z powodu okresowego, lewostronnego wypływu z nosa. Wypływ ten miał charakter

Bardziej szczegółowo

Piaskowanie (wybielanie abrazyjne) duże. Scaling+piaskowanie+polerowanie (duże) Lakowanie bruzd (cena za 1 ząb) Lakierowanie (cena za 1 łuk)

Piaskowanie (wybielanie abrazyjne) duże. Scaling+piaskowanie+polerowanie (duże) Lakowanie bruzd (cena za 1 ząb) Lakierowanie (cena za 1 łuk) Badanie jamy ustnej, konsultacja, przygotowanie planu leczenia i wycena, wizyta adaptacyjna, wizyta kontrolna Usunięcie kamienia nazębnego (skaling - mały) Usunięcie kamienia nazębnego (skaling - duży)

Bardziej szczegółowo

W związku z otrzymanymi zapytaniami do Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, Zamawiający wyjaśnia:

W związku z otrzymanymi zapytaniami do Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, Zamawiający wyjaśnia: Toruń, dnia 25-07-2014 r. W.Sz.Z: TZ-280-85/14 W/g listy adresowej dotyczy: przetargu nieograniczonego na dostawę: systemu do rekonstrukcji więzadła krzyżowego; implantów do zespoleń śródszpikowych; folii

Bardziej szczegółowo

PL 198188 B1. Instytut Chemii Przemysłowej im.prof.ignacego Mościckiego,Warszawa,PL 03.04.2006 BUP 07/06

PL 198188 B1. Instytut Chemii Przemysłowej im.prof.ignacego Mościckiego,Warszawa,PL 03.04.2006 BUP 07/06 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 198188 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 370289 (51) Int.Cl. C01B 33/00 (2006.01) C01B 33/18 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

RHEOTEST Medingen Reometr RHEOTEST RN - Artykuły farmaceutyczne i kosmetyczne.

RHEOTEST Medingen Reometr RHEOTEST RN - Artykuły farmaceutyczne i kosmetyczne. RHEOTEST Medingen Reometr RHEOTEST RN - Artykuły farmaceutyczne i kosmetyczne. Zadania pomiarowe w pracach badawczo-rozwojowych Głównym przedmiotem zainteresowań farmacji i kosmetyki w tym zakresie są

Bardziej szczegółowo

Seria do pielęgnacji jamy ustnej TIENS

Seria do pielęgnacji jamy ustnej TIENS [bbbbbbbkkk [bbbbbbbkkk Zdrowe zęby, wspaniały uśmiech Seria do pielęgnacji jamy ustnej TIENS R&D Center Product Management Dept. Znaczenie opieki stomatologicznej Czy wiesz kiedy jest dzień zdrowych zębów?

Bardziej szczegółowo

Własności mechaniczne i strukturalne wybranych gipsów w mechanizmie wiązania.

Własności mechaniczne i strukturalne wybranych gipsów w mechanizmie wiązania. WYśSZA SZKOŁA INśYNIERII DENTYSTYCZNEJ im. prof. Meissnera w Ustroniu Własności mechaniczne i strukturalne wybranych gipsów w mechanizmie wiązania. Promotor: Prof. zw. dr hab. n. tech. MACIEJ HAJDUGA Barbara

Bardziej szczegółowo

Konsultant Krajowy w Dziedzinie Periodontologii Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Warszawski Uniwersytet Medyczny

Konsultant Krajowy w Dziedzinie Periodontologii Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Warszawski Uniwersytet Medyczny Konsultant Krajowy w Dziedzinie Periodontologii Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Warszawski Uniwersytet Medyczny Warszawa sluzowki@wum.edu.pl ul. Miodowa 18, 00-246 tel/fax: (22) 502-20-36; e-mail:

Bardziej szczegółowo

Badanie: Badanie stomatologiczne

Badanie: Badanie stomatologiczne Badanie: Badanie stomatologiczne Lek.dent. Katarzyna Zawadzka Gabinet stomatologiczny Gratis Konsultacja protetyczna (wliczona w cenę leczenia) Konsultacja implantologiczna (wliczona w cenę leczenia) 100

Bardziej szczegółowo

Leczenie implantoprotetyczne atroicznej żuchwy z użyciem implantów Straumann NNC oraz SP

Leczenie implantoprotetyczne atroicznej żuchwy z użyciem implantów Straumann NNC oraz SP Leczenie implantoprotetyczne atroicznej żuchwy z użyciem implantów Straumann NNC oraz SP Implantoprosthetic treatment of an atrophic mandibla with Straumann NNC and SP Autor_ Janusz Goch Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Model Marczuka przebiegu infekcji.

Model Marczuka przebiegu infekcji. Model Marczuka przebiegu infekcji. Karolina Szymaniuk 27 maja 2013 Karolina Szymaniuk () Model Marczuka przebiegu infekcji. 27 maja 2013 1 / 17 Substrat Związek chemiczny, który ulega przemianie w wyniku

Bardziej szczegółowo

17. 17. Modele materiałów

17. 17. Modele materiałów 7. MODELE MATERIAŁÓW 7. 7. Modele materiałów 7.. Wprowadzenie Podstawowym modelem w mechanice jest model ośrodka ciągłego. Przyjmuje się, że materia wypełnia przestrzeń w sposób ciągły. Możliwe jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Metody poprawy jakości nasion buraka cukrowego

Metody poprawy jakości nasion buraka cukrowego Metody poprawy jakości nasion buraka cukrowego Podlaski Sławomir Jubileusz 90-lecia urodzin Prof. dr hab. B. Geja i 90-lecia powstania Katedry Fizjologii Roślin Budowa handlowego nasienia buraka cukrowego

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie biomateriałów

Zastosowanie biomateriałów Zastosowanie biomateriałów Opis: Małe granulki tkanki kostnej kortykalnej i gąbczastej lub miksu kortykalno - gąbczastego o rozmiarach od 0,5 do 1mm. Czysta kość końska Reakcja biologiczna: Umieszczony

Bardziej szczegółowo

ACOUSTIC WAVE THEAPY X-WAVE TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI

ACOUSTIC WAVE THEAPY X-WAVE TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI ACOUSTIC WAVE THEAPY X-WAVE TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI zaawansowane, nieinwazyjne leczenie cellulitu pomagające uzyskać gładką skórę w miejscach, gdzie zazwyczaj występują

Bardziej szczegółowo

Specjalne funkcje programu SigmaNEST do obsługi przecinarek laserowych

Specjalne funkcje programu SigmaNEST do obsługi przecinarek laserowych Specjalne funkcje programu SigmaNEST do obsługi przecinarek laserowych Wstęp Cięcie laserem jest stosunkowo nową technologią, która pozwala na uzyskanie bardzo dobrej jakości krawędzi blachy, w połączeniu

Bardziej szczegółowo

Bulk-Fill Composite - Jeden kompozyt - Dwie gęstości

Bulk-Fill Composite - Jeden kompozyt - Dwie gęstości Bulk-Fill Composite - Jeden kompozyt - Dwie gęstości Praktyczny, szybki i niezawodny Warstwowe wypełnianie ubytku jest metodą z wyboru w celu skompensowania naprężeń wynikających ze skurczu konwencjonalnego

Bardziej szczegółowo

Recenzja Pracy Doktorskiej

Recenzja Pracy Doktorskiej Politechnika Częstochowska Wydział Inżynierii Produkcji i Technologii Materiałów Instytut Inżynierii Materiałowej Dr hab. inż. Michał Szota, Prof. P.Cz. Częstochowa, 15.10.2014 roku Recenzja Pracy Doktorskiej

Bardziej szczegółowo

Przedmowa do pierwszego wydania. Być coraz starszym i pozostać młodym 2 Znane twarze stomatologii estetycznej 3 Ruszajcie w drogę - ku przyszłości!

Przedmowa do pierwszego wydania. Być coraz starszym i pozostać młodym 2 Znane twarze stomatologii estetycznej 3 Ruszajcie w drogę - ku przyszłości! Spis treści Przsdi^owd «\/ Przedmowa do pierwszego wydania Przedmowa do wydania polskiego Adresy a VII V VIII Skróty * ** * IX Rozpoczęła się nowa epoka Być coraz starszym i pozostać młodym 2 Znane twarze

Bardziej szczegółowo

Cement i implanty szkło-jonomerowe do stosowania w otochirurgii

Cement i implanty szkło-jonomerowe do stosowania w otochirurgii Cement i implanty szkło-jonomerowe do stosowania w otochirurgii CERTYFIKAT nr 1434-MDD-62/2011 Opis wyrobów Cement szkło-jonomerowy do stosowania w otochirurgii (rys. 1) jest wyrobem medycznym klasy II

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SPIEKANE (SPIEKI)

MATERIAŁY SPIEKANE (SPIEKI) MATERIAŁY SPIEKANE (SPIEKI) Metalurgia proszków jest dziedziną techniki, obejmującą metody wytwarzania proszków metali lub ich mieszanin z proszkami niemetali oraz otrzymywania wyrobów z tych proszków

Bardziej szczegółowo

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA.

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych rok szkolny 2014/2015 ZADANIA ETAP I (szkolny) Zadanie 1 Wapień znajduje szerokie zastosowanie jako surowiec budowlany.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH.. - należy podać schemat obliczeń (skąd się biorą konkretne podstawienia do wzorów?)

PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH.. - należy podać schemat obliczeń (skąd się biorą konkretne podstawienia do wzorów?) Korozja chemiczna PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH.. - należy podać schemat obliczeń (skąd się biorą konkretne podstawienia do wzorów?) 1. Co to jest stężenie molowe? (co reprezentuje jednostka/ metoda obliczania/

Bardziej szczegółowo

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk i recykling założenia prawne Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk Odzysk ( ) jakikolwiek proces, którego wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie

Bardziej szczegółowo

Analiza wybranych własności użytkowych instrumentarium chirurgicznego

Analiza wybranych własności użytkowych instrumentarium chirurgicznego Analiza wybranych własności użytkowych instrumentarium chirurgicznego Witold Walke, Zbigniew Paszenda Katedra Biomateriałów i Inżynierii Wyrobów Medycznych Wydział Inżynierii Biomedycznej, Politechnika

Bardziej szczegółowo

Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1

Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1 Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1 ALEKSANDER KAROLCZUK a) MATEUSZ KOWALSKI a) a) Wydział Mechaniczny Politechniki Opolskiej, Opole 1 I. Wprowadzenie 1. Technologia zgrzewania

Bardziej szczegółowo

1. BADANIE SPIEKÓW 1.1. Oznaczanie gęstości i porowatości spieków

1. BADANIE SPIEKÓW 1.1. Oznaczanie gęstości i porowatości spieków 1. BADANIE SPIEKÓW 1.1. Oznaczanie gęstości i porowatości spieków Gęstością teoretyczną spieku jest stosunek jego masy do jego objętości rzeczywistej, to jest objętości całkowitej pomniejszonej o objętość

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Przedmiot: BIOMATERIAŁY. Metody pasywacji powierzchni biomateriałów. Dr inż. Agnieszka Ossowska

Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Przedmiot: BIOMATERIAŁY. Metody pasywacji powierzchni biomateriałów. Dr inż. Agnieszka Ossowska BIOMATERIAŁY Metody pasywacji powierzchni biomateriałów Dr inż. Agnieszka Ossowska Gdańsk 2010 Korozja -Zagadnienia Podstawowe Korozja to proces niszczenia materiałów, wywołany poprzez czynniki środowiskowe,

Bardziej szczegółowo

CORSENTIALS prosta metoda na doskonałe zdrowie.

CORSENTIALS prosta metoda na doskonałe zdrowie. CORSENTIALS prosta metoda na doskonałe zdrowie. System CORSENTIALS korzysta z zastrzeżonej, zgłoszonej do opatentowania technologii firmy LifeWave, która odmieni stan Twojego zdrowia, przynosząc istotne

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 188278 (13) B1 PL 188278 B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 188278 (13) B1 PL 188278 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 188278 ( 2 1 ) Numer zgłoszenia: 320491 (22) Data zgłoszenia: 09.06.1997 (13) B1 (51 ) IntCl7: A61L 15/16

Bardziej szczegółowo

Dane mikromacierzowe. Mateusz Markowicz Marta Stańska

Dane mikromacierzowe. Mateusz Markowicz Marta Stańska Dane mikromacierzowe Mateusz Markowicz Marta Stańska Mikromacierz Mikromacierz DNA (ang. DNA microarray) to szklana lub plastikowa płytka (o maksymalnych wymiarach 2,5 cm x 7,5 cm) z naniesionymi w regularnych

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY BIOMEDYCZNE

MATERIAŁY BIOMEDYCZNE MATERIAŁY BIOMEDYCZNE BIOMATERIAŁY Tworzywa metaliczne Polimery Stale i stopy Stale austenityczne Stopy na osnowie kobaltu Tytan i jego stopy Stopy z pamięcią kształtu Bioceramika Resorbowalna w organizmie

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, ul. Stajenna 5, 80-842

Gdańsk, ul. Stajenna 5, 80-842 STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA STOMATOLOGIA ESTETYCZNA ENDODONCJA STOMATOLOGIA DZIECIĘCA PROTETYKA PERIODONTOLOGIA PROFILAKTYKA I HIGIENA ORTODONCJA CHIRURGIA STOMATOLOGICZNA RTG CHIRURGIA SZCZĘKOWO TWARZOWA

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI Dr inż. Danuta MIEDZIŃSKA, email: dmiedzinska@wat.edu.pl Dr inż. Robert PANOWICZ, email: Panowicz@wat.edu.pl Wojskowa Akademia Techniczna, Katedra Mechaniki i Informatyki Stosowanej MODELOWANIE WARSTWY

Bardziej szczegółowo

RECENZJA. Rozprawy doktorskiej mgr inż. Agnieszki Stępień

RECENZJA. Rozprawy doktorskiej mgr inż. Agnieszki Stępień Warszawa, 15.03.2015 Dr hab. inż. Joanna Ryszkowska, prof. PW Zakład Materiałów Ceramicznych i Polimerowych Wydział Inżynierii Materiałowej Politechniki Warszawskiej RECENZJA Rozprawy doktorskiej mgr inż.

Bardziej szczegółowo

TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI

TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI TERAPIA FALAMI AKUSTYCZNYMI zaawansowane, nieinwazyjne leczenie cellulitu pomaga osiągnąć gładką skórę w miejscach, gdzie zazwyczaj występują wgłębienia potwierdzona naukowo metoda zabiegów estetycznych

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

VICRYL* RAPIDE (POLIGLAKTYNA 910)

VICRYL* RAPIDE (POLIGLAKTYNA 910) VICRYL* RAPIDE (POLIGLAKTYNA 910) Nić pleciona, powlekana, Zdolność podtrzymywania tkankowego: po 5 dniach - 50% Szew wchłanialny, pleciony, syntetyczny, z poliglaktyny 910, powlekany mieszaniną poliglaktyny

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2249739. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 09.02.2009 09713162.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2249739. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 09.02.2009 09713162. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2249739 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 09.02.2009 09713162.7 (13) (51) T3 Int.Cl. A61C 8/00 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Technika zabiegu sinuslift metodą otwartą polega na stworzeniu dostępu poprzez wykonanie okna w bocznej ścianie zatoki szczękowej, podniesieniu błony

Technika zabiegu sinuslift metodą otwartą polega na stworzeniu dostępu poprzez wykonanie okna w bocznej ścianie zatoki szczękowej, podniesieniu błony Technika zabiegu sinuslift metodą otwartą polega na stworzeniu dostępu poprzez wykonanie okna w bocznej ścianie zatoki szczękowej, podniesieniu błony Schneidera i umieszczeniu pod nią biomateriału. Zestaw

Bardziej szczegółowo

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE Czym jest cellulit? cellulit= skórka pomarańczowa = nierównomierne rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, wody i produktów przemiany materii w tkankach skóry, widoczne wgłębienia i guzkowatość skóry, występująca

Bardziej szczegółowo

Informacje dla pacjenta. Piękny uśmiech przez całe życie.

Informacje dla pacjenta. Piękny uśmiech przez całe życie. Informacje dla pacjenta Piękny uśmiech przez całe życie. Nowoczesna profilaktyka. Piękny uśmiech przez całe życie. Profesjonalne czyszczenie zębów. Wystarczy wygodnie usiąść. Teraz możesz się szeroko uśmiechać.

Bardziej szczegółowo

RHEOTEST Medingen Reometr rotacyjny RHEOTEST RN oraz lepkościomierz kapilarny RHEOTEST LK Zastosowanie w chemii polimerowej

RHEOTEST Medingen Reometr rotacyjny RHEOTEST RN oraz lepkościomierz kapilarny RHEOTEST LK Zastosowanie w chemii polimerowej RHEOTEST Medingen Reometr rotacyjny RHEOTEST RN oraz lepkościomierz kapilarny RHEOTEST LK Zastosowanie w chemii polimerowej Zadania w zakresie badań i rozwoju Roztwory polimerowe stosowane są w różnych

Bardziej szczegółowo

RECENZJA ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgr inż. Anny Kundys pt. Biodegradowalne blokowe kopolimery laktydu o strukturze liniowej i gwiaździstej

RECENZJA ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgr inż. Anny Kundys pt. Biodegradowalne blokowe kopolimery laktydu o strukturze liniowej i gwiaździstej Łódź, dn. 14.06.2015 Dr hab. inż. Danuta Ciechańska, prof. IBWCh Instytut Biopolimerów i Włókien Chemicznych Ul. M. Skłodowskiej-Curie 19/27 90-570 Łódź RECENZJA ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgr inż. Anny Kundys

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: EIB-2-202-IB-s Punkty ECTS: 6. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Inżynieria biomateriałów

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: EIB-2-202-IB-s Punkty ECTS: 6. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Inżynieria biomateriałów Nazwa modułu: Biomateriały kompozytowe Rok akademicki: 2015/2016 Kod: EIB-2-202-IB-s Punkty ECTS: 6 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Inżynieria Biomedyczna

Bardziej szczegółowo

Ionolux. Ionolux ŚWIATŁOUTWARDZALNY, SZKŁO-JONOMEROWY MATERIAŁ DO WYPEŁNIEŃ

Ionolux. Ionolux ŚWIATŁOUTWARDZALNY, SZKŁO-JONOMEROWY MATERIAŁ DO WYPEŁNIEŃ Ionolux ŚWIATŁOUTWARDZALNY, SZKŁO-JONOMEROWY MATERIAŁ DO WYPEŁNIEŃ SZKŁO-JONOMEROWE MATERIAŁY FIRMY VOCO SPRAWDZONE PRODUKTY POMAGAJĄCE W CODZIENNEJ PRACY Z PACJENTAMI Przez ponad dwie dekady firma VOCO

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (13) T3 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 08.09.2005 05789871.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (13) T3 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 08.09.2005 05789871. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1791422 (13) T3 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 08.09.2005 05789871.0 (51) Int. Cl. A01N1/02 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

Promotor: prof. nadzw. dr hab. Jerzy Ratajski. Jarosław Rochowicz. Wydział Mechaniczny Politechnika Koszalińska

Promotor: prof. nadzw. dr hab. Jerzy Ratajski. Jarosław Rochowicz. Wydział Mechaniczny Politechnika Koszalińska Promotor: prof. nadzw. dr hab. Jerzy Ratajski Jarosław Rochowicz Wydział Mechaniczny Politechnika Koszalińska Praca magisterska Wpływ napięcia podłoża na właściwości mechaniczne powłok CrCN nanoszonych

Bardziej szczegółowo

Rewolucja kolagenowa

Rewolucja kolagenowa Rewolucja kolagenowa Kolagen Najważniejsze białko ludzkiego organizmu Podstawowy budulec: skóry, paznokci, włosów, ścięgien, kości, stawów, chrząstek, rogówki oka, naczyń krwionośnych i limfatycznych Fundament

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie materiału na bazie szkła aktywnego Glassbone do odbudowy ubytków kostnych

Zastosowanie materiału na bazie szkła aktywnego Glassbone do odbudowy ubytków kostnych Zastosowanie materiału na bazie szkła aktywnego Glassbone do odbudowy ubytków kostnych Autorzy _ lek. med. chir. stom. Roman Borczyk, lek. dent. Krzysztof Maçkowiak Ryc. 1 Ryc. 2 Ryc. 3 Ryc. 1_Skan CBCT

Bardziej szczegółowo

Biologiczna ocena wyrobów medycznych Testy in vitro

Biologiczna ocena wyrobów medycznych Testy in vitro Specjalistyczne metody badań materiałów, 2014 Biologiczna ocena wyrobów medycznych Testy in vitro Bogdan Walkowiak Zakład Biofizyki IIM PŁ in vitro vs in vivo i ex vivo http://sexymammy.fotolog.pl/in-vitro-wedlug-disy,1370470

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z BADAŃ

SPRAWOZDANIE Z BADAŃ POLITECHNIKA ŁÓDZKA ul. Żeromskiego 116 90-924 Łódź KATEDRA BUDOWNICTWA BETONOWEGO NIP: 727 002 18 95 REGON: 000001583 LABORATORIUM BADAWCZE MATERIAŁÓW I KONSTRUKCJI BUDOWLANYCH Al. Politechniki 6 90-924

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 4 i 5 OCENA EKOTOKSYCZNOŚCI TEORIA Chemia zanieczyszczeń środowiska

Bardziej szczegółowo

Pierwsza i jedyna zębina w kapsułce

Pierwsza i jedyna zębina w kapsułce Pierwsza i jedyna zębina w kapsułce Wszędzie tam, gdzie jest zniszczona zębina, można zastosować Biodentine. Teraz można wykonać pełną odbudowę podczas jednej wizyty. Biodentine jest pierwszym bioaktywnym

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE PRZEDMIOTY PODSTAWOWE Anatomia człowieka 1. Które z białek występujących w organizmie człowieka odpowiedzialne są za kurczliwość mięśni? 2. Co to są neurony i w jaki sposób stykają się między sobą i efektorami?

Bardziej szczegółowo

2 RAMOWY PROGRAM STAŻU PODYPLOMOWEGO LEKARZA DENTYSTY

2 RAMOWY PROGRAM STAŻU PODYPLOMOWEGO LEKARZA DENTYSTY Załącznik nr 2 RAMOWY PROGRAM STAŻU PODYPLOMOWEGO LEKARZA DENTYSTY Cel stażu: pogłębienie wiedzy teoretycznej oraz doskonalenie i utrwalenie praktycznych umiejętności z zakresu promocji zdrowia oraz zapobiegania,

Bardziej szczegółowo

RECENZJA. rozprawy doktorskiej mgr inż. Małgorzaty Rusińskiej p.t. Wytwarzanie scaffoldów ceramicznych technologiami generatywnymi.

RECENZJA. rozprawy doktorskiej mgr inż. Małgorzaty Rusińskiej p.t. Wytwarzanie scaffoldów ceramicznych technologiami generatywnymi. dr hab. inż. Mieczysław Szata, prof. nadzw. PWr Wrocław, 2013-11-30 Politechnika Wrocławska Dyscyplina: mechanika Specjalność: wytrzymałość materiałów (mechanika pękania, zmęczenie) Instytut Materiałoznawstwa

Bardziej szczegółowo

ZNIECZULENIE WYPEŁNIENIE WYPEŁNIENIE MOD - odbudowa trójpowierzchniowa

ZNIECZULENIE WYPEŁNIENIE WYPEŁNIENIE MOD - odbudowa trójpowierzchniowa PROFILAKTYKA BADANIE JAMY USTNEJ, WIZYTA ADAPTACYJNA, WIZYTA KONTROLNA USUNIĘCIE KAMIENIA NAZĘBNEGO (SCALING - jedna wizyta) USUNIĘCIE OSADU NAZĘBNEGO (PIASKOWANIE - jedna wizyta) LAKOWANIE BRUZD (cena

Bardziej szczegółowo

Materiały budowlane - systematyka i uwarunkowania właściwości użytkowych

Materiały budowlane - systematyka i uwarunkowania właściwości użytkowych Materiały budowlane - systematyka i uwarunkowania właściwości użytkowych Kompozyty Większość materiałów budowlanych to materiały złożone tzw. KOMPOZYTY składające się z co najmniej dwóch składników występujących

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw 34 Poz 1462. Wykaz świadczeń chirurgii stomatologicznej i periodontologii. Kod świadczenia według

Dziennik Ustaw 34 Poz 1462. Wykaz świadczeń chirurgii stomatologicznej i periodontologii. Kod świadczenia według Dziennik Ustaw 34 Poz 1462 nr 5 Załącznik nr 5 Wykaz świadczeń chirurgii stomatologicznej i periodontologii oraz warunki ich realizacji Wykaz świadczeń chirurgii stomatologicznej i periodontologii Tabela

Bardziej szczegółowo

Katalog produktów. Regeneracja tkanek twardych i miękkich w stomatologii

Katalog produktów. Regeneracja tkanek twardych i miękkich w stomatologii Katalog produktów Regeneracja tkanek twardych i miękkich w stomatologii botiss BTR system: tkanka kostna potencjał biologiczny Blok kostny i granulat pochodzenia wołowego: czysty minerał kości maksymalna

Bardziej szczegółowo

NZOZ CENTRUM UŚMIECHU www.centrum-usmiechu.pl WYBIELANIE ZĘBÓW

NZOZ CENTRUM UŚMIECHU www.centrum-usmiechu.pl WYBIELANIE ZĘBÓW WYBIELANIE ZĘBÓW bezpieczna metoda pełna opieka PRZYCZYNY PRZEBARWIEŃ ZĘBÓW Stosowanie antybiotyków z grupy tetracyklin Przedawkowanie fluoru Niektóre choroby ogólnoustrojowe (choroby endokrynologiczne,

Bardziej szczegółowo

Metha System protez krótkotrzpieniowych. Informacje dla pacjentów

Metha System protez krótkotrzpieniowych. Informacje dla pacjentów Metha System protez krótkotrzpieniowych Informacje dla pacjentów nformacje dla pacjentów Metha system protez krótkotrzpieniowych Co to jest proteza z krótkim trzpieniem? Krótki trzpień oznacza nowe pokolenie

Bardziej szczegółowo

NAUKI O CZŁOWIEKU. Biologia kości Terminologia

NAUKI O CZŁOWIEKU. Biologia kości Terminologia NAUKI O CZŁOWIEKU Biologia kości Terminologia PODSTAWOWE INFORMACJE O KOŚCIACH Kośd jest jedną z najmocniejszych substancji biologicznych Szkielet jednak to mniej niż 20% masy ciała FUNKCJE KOŚCI Układ

Bardziej szczegółowo

O MNIE. Warszawa (22) 883 24 24 Łódź - (42) 688 35 53

O MNIE. Warszawa (22) 883 24 24 Łódź - (42) 688 35 53 O MNIE Nazywam się Jacek Popiński. Jestem lekarzem dentystą, absolwentem Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi. Uzyskałem I i II stopień specjalizacji w dziedzinie chirurgia stomatologiczna (kolejno w 1995

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 5 Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego WP i NoZ AM w Lublinie, p.o. kierownika Zakładu: Prof. dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali 1.1. Wstęp Próba statyczna rozciągania jest podstawowym rodzajem badania metali, mających zastosowanie w technice i pozwala na określenie własności

Bardziej szczegółowo

NOWOCZESNY SYSTEM IMPLANTÓW STOMATOLOGICZNYCH

NOWOCZESNY SYSTEM IMPLANTÓW STOMATOLOGICZNYCH NOWOCZESNY SYSTEM IMPLANTÓW STOMATOLOGICZNYCH Miłe Panie, Szanowni Panowie! Wszyscy wiemy, jak duży wpływ na jakość naszego życia ma kompletne, funkcjonalne i estetyczne uzębienie. Strata jednego lub więcej

Bardziej szczegółowo