Farmacja. dwa miesiące z nową ustawą. praktyczna. ryzyko w pracy naucz się kalkulować zagrożenie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Farmacja. dwa miesiące z nową ustawą. praktyczna. ryzyko w pracy naucz się kalkulować zagrożenie"

Transkrypt

1 PRAKTYCZNY MAGAZYN DLA FARMACEUTÓW Farmacja praktyczna POLPHARMA FARMACEUTOM Nr 3 (52) Marzec 2012 Cena: 6,70 zł psychologia ryzyko w pracy naucz się kalkulować zagrożenie zdrowie seksualne boimy się specjalistów, oni wstydzą się nas TEMAT NUMERU dwa miesiące z nową ustawą sprawdzamy, jak nowe przepisy zmieniły pracę polskich aptek

2

3 spis treści Szanowni Państwo! Za nami dwa miesiące obowiązywania nowej ustawy refundacyjnej. Dla wielu z Państwa były to tygodnie pełne emocji, obaw o przyszłość, dla wszystkich czas wytężonej pracy. Pora więc podsumować i raz jeszcze przypomnieć sobie ów burzliwy początek roku. W naszym raporcie znajdą Państwo zestawienie najistotniejszych faktów, które wywarły wpływ na pracę Państwa placówek, w sondzie zaś opinie i refleksje farmaceutów wypowiadane z perspektywy pierwszego stołu. Zespół Farmacji Praktycznej stara się na bieżąco analizować aktualną rzeczywistość, która inspiruje naszych autorów. W tym trudnym okresie chcemy być jak najbliżej Państwa problemów i służyć fachową poradą. Zachęcamy więc do lektury marcowej edycji naszego magazynu szczególnej uwadze polecamy porady prawne naszych ekspertów, artykuł dotyczący analizy wskaźnikowej rentowności aptek oraz kolejny tekst, w którym zdradzamy, jak radzić sobie na co dzień z poczuciem ryzyka w pracy. Z okazji świąt Wielkiej Nocy, w imieniu całego zespołu naszego miesięcznika, składamy Państwu najserdeczniejsze życzenia zdrowia, szczęścia oraz wszelkiej pomyślności w życiu osobistym i zawodowym. W tym trudnym okresie chcemy być jak najbliżej Państwa codziennych problemów i służyć fachową poradą mgr farm. Barbara Misiewicz-Jagielak Redaktor Merytoryczna Farmacji Praktycznej Aktualności 4 Informacje 9 Ciekawostki / gadżety 12 Raport: Dwa miesiące z nową ustawą 14 Sonda: Jesteśmy zbyt spolegliwi... Farmaceuci podsumowują dwa miesiące obowiązywania nowych przepisów. Prawo 16 zapytaj eksperta Opieka farmaceutyczna 20 chudnij z głową Drakońskie diety i źle dobrane preparaty mogą mieć zły finał. 23 terapia bólu 26 pełnia nieszczęścia Problem wzdęć dotyczy 1/3 społeczeństwa. 28 psychologia: ryzyko w pracy farmaceuty Prowadzenie apteki 30 analiza wskaźników rentowności apteki Nauka 32 boimy się specjalistów, oni wstydzą się nas... Rozmowa z seksuologiem, prof. Zbigniewem Izdebskim. 35 Dysleksja przyczyny, sposób postępowania, leczenie dermokosmetyki 38 E jak emolienty Życie jest piękne 42 Metamorfozy 44 zielnik apteczny 46 przysmaki Karola Okrasy 48 kultura 50 krzyżówka Farmacja Praktyczna Redaktor merytoryczna: Barbara Misiewicz-Jagielak Redaguje zespół: Dominika Bandurska, Lilianna Bartowska-Lewicka, Michał Borysiuk, Anna Cielemęcka, Justyna Grudniak, Monika Jasłowska, Magdalena Kochańska, Marcin Lewandowski, Barbara Misiewicz-Jagielak, Joanna Ordańska, Bożenna Płatos, Anna Robak-Reczek, Marzena Sacharczuk, Patryk Starak, Wiktor Zajchowski. Na zlecenie: Polpharma Biuro Handlowe Sp. z o.o., ul. Bobrowiecka 6, Warszawa Wydawca: Valkea Media S.A., ul. Elbląska 15/17, Warszawa Redaktor naczelny: Łukasz Kuźmiński Dyrektor projektu: Tomasz Opiela Projekt graficzny: Adam Świderski farmacja praktyczna 3/2012 3

4 informacje 30 proc. Polaków miało trudności z kupnem leku Prawie jedna trzecia badanych, którzy tuż po wejściu w życie ustawy refundacyjnej próbowali wykupić leki na receptę, deklaruje, że miała z tym trudności wynika z najnowszego sondażu CBOS dotyczącego protestu pieczątkowego lekarzy, którego wyniki publikuje serwis Rynekzdrowia.pl. 46 proc. Polaków deklaruje, że w styczniu br. czyli według CBOS w okresie największego zamieszania wynikłego ze zmiany zasad refundacji leków wykupiła lub próbowała wykupić leki na receptę. Co piąty respondent z tej grupy (czyli 10 proc. ogółu badanych) twierdzi, że przynajmniej jedna z realizowanych przez niego recept była opatrzona pieczątką Refundacja do decyzji NFZ. Dla jednej piątej ankietowanych, którzy realizowali w styczniu jakąś receptę, utrudnieniem była konieczność pokrycia całkowitego kosztu leku, mimo że pacjentowi przysługiwało prawo do refundacji. źródło: Wyborcza.pl Aptekarze utworzyli związek zawodowy W Legnicy powstał Związek Właścicieli Aptek. Chce jednoczyć siły środowiska aptekarskiego i szerszej reprezentacji jego interesów w kontaktach z NFZ oraz Ministerstwem Zdrowia. Jak pokazały ostatnie tygodnie, dobrze zorganizowana grupa zawodowa może przekonać rządzących do zmiany wcześniejszych decyzji czytamy w serwisie Rynekaptek.pl. Wszyscy nas zawiedli: od Ministerstwa Zdrowia, po NFZ, nie wspomnę o Naczelnej Radzie Aptekarskiej. Na nikogo nie możemy liczyć. Potraktowano nas przedmiotowo nie ukrywa swojej irytacji Barbara Makuła, właścicielka kilku aptek i inicjatorka akcji powołania Związku. Stąd jak mówi idea, aby połączyć siły właścicieli małych rodzinnych aptek, zmobilizować ich do wspólnego działania i zajmowania jednego stanowiska w ważnych sprawach. źródło: Rynekaptek.pl Lekarze przeciwni jawnej polityce Lekarze krytykują urzędników, a NFZ zasłania się polityką jawności. Spór o publikowanie w internecie wykazów kosztów refundacji leków rozstrzygnąć może Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych donosi kielecka Gazeta Wyborcza. Fundusz od dłuższego czasu umieszcza na swojej stronie internetowej wykazy kosztów refundacji leków. Przy każdym numerze prawa wykonywania zawodu lekarza wymieniona jest kwota refundacji pokrytej przez NFZ oraz liczba pacjentów, która z tego skorzystała. Po wspomnianym numerze łatwo zidentyfikować lekarza, bo baza danych jest na stronie www Naczelnej Izby Lekarskiej. Po wpisaniu numeru do wyszukiwarki wyświetla się imię i nazwisko lekarza oraz jego specjalizacja. Nie wiemy, czemu ma to służyć? podkreśla Janusz Lewandowski, przewodniczący Świętokrzyskiej Izby Lekarskiej. Chyba tylko napiętnowaniu kolegów, którzy przepisują za drogie leki. Sprawą zainteresował się Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych. W połowie lutego do NIL trafił list w tej sprawie. Biuro Generalnego Inspektora pyta w piśmie lekarzy, co sądzą o takiej praktyce NFZ i czy interweniowali już w tej sprawie. Maciej Hamankiewicz, prezes NIL, odpisał, że medycy od początku sprzeciwiali się temu pomysłowi. źródło: Gazeta Wyborcza Kielce 4 farmacja praktyczna 3/2012

5 informacje Punkty apteczne skarżą resort zdrowia Właściciele punktów aptecznych (jest ich w Polsce 1350) skarżą resort zdrowia za przepisy o lekach donosi dziennik Rzeczpospolita. Złożyli oni pozew zbiorowy, który podpisało 40 właścicieli punktów, kolejnych 120 złożyło pisma przedprocesowe. O co im chodzi? Protestują przeciwko przepisom wprowadzonym jeszcze w 2009 r. Wówczas resort zdrowia zaostrzył wymogi dotyczące punktów. Już wcześniej zakazane było sprzedawanie w nich np. leków psychotropowych. W 2009 r. z listy zniknęło kilkadziesiąt popularnych preparatów, m.in. niektóre środki na astmę, leki zawierające nikotynę czy pigułki antykoncepcyjne. Będziemy domagać się od resortu zdrowia odszkodowania za poniesione wówczas straty mówi Paweł Klimczak, prezes Izby Gospodarczej Właścicieli Punktów Aptecznych i Aptek. źródło: Rzeczpospolita Rozporządzenie trzeba dopracować Rozporządzenie, które miało wyciszyć protesty lekarzy i aptekarzy, jest już po uzgodnieniach zewnętrznych informuje serwis Money.pl. Prezes NRL Maciej Hamankiewicz powiedział, że rozporządzenie nie likwiduje kwestii spornych pomiędzy lekarzami a resortem. Według niego obydwa, zarówno grudniowy, jak i obecny projekt, są niewłaściwe. Wyjaśnił, że chodzi między innymi o czynności biurokratyczne, które lekarze muszą wykonywać, wpisując na receptę poziom refundacji. Prezes NRA Grzegorz Kucharewicz powiedział, że trzeba rozwiązać problem nieczytelności recept, a rozporządzenie w obecnym kształcie tego nie robi. źródło: Money.pl Co lekarz miał na myśli? Zapraszamy wszystkich farmaceutów do wzięcia udziału w nowym konkursie Co lekarz miał na myśli?. Na stronie internetowej naszego magazynu umieściliśmy autentyczną, nieczytelnie wypełnioną receptę. Jeśli uda się Państwu rozszyfrować znajdujące się na niej nazwy leków, prosimy przesłać je mailem (najpóźniej do 10 kwietnia 2012 r.) na adres naszej redakcji, za pośrednictwem naszej strony internetowej. Osoby, które prześlą do nas maila z prawidłowymi nazwami leków, mają szansę otrzymać nagrody ufundowane przez Polpharmę. Szczegóły zabawy na stronie: konkurs! W hurtowniach czasami brakuje zamienników Farmaceuci narzekają na pojawiające się braki w zaopatrzeniu w nowe zamienniki leków. Jak mówią, czasami odczytują na receptach nic jeszcze nie mówiące im nazwy czytamy w serwisie Rynekaptek.pl. Ze względu na zmiany limitów cenowych apteki mają pełne półki leków, których nie mogą wydać, bo musiałyby to robić za stuprocentową odpłatnością. Są inne, wprowadzone listą refundacyjną zamienniki, cenowo mieszczące się w limicie, ale problem w tym, że niektóre trudno zdobyć w hurtowniach. źródło: Rynekaptek.pl farmacja praktyczna 3/2012 5

6 informacje R E K L A M A Nocne dyżury? Tak, ale na telefon Wiele wskazuje na to, że niebawem zakończy się konflikt na linii władze powiatu starogardzkiego aptekarze. Chodzi o nocne dyżury pełnione przez farmaceutów, o których pisze Dziennik Bałtycki. Aptekarze nie chcą ich pełnić, bo są dla nich nieopłacalne. Ale do pracy nocą obliguje ich uchwała powiatu, z której wynika m.in., że taki dyżur ma trwać do godz. 8 rano. Pojawił się więc pomysł, aby po północy apteki pełniły dyżury na telefon. Gdyby ktoś w nocy potrzebował leku, mógłby o tym poinformować farmaceutę telefonicznie, a lek zostałby mu niezwłocznie wydany. źródło: Dziennik Bałtycki W lutym apteki wciąż na minusie W pierwszych dwóch tygodniach lutego sprzedaż leków i innych produktów farmaceutycznych w aptekach przekroczyła 1 mld zł i była o 13 proc. mniejsza niż rok wcześniej wynika z analizy firmy IMS Health, na którą powołuje się portal Rynekzdrowia.pl. Na taki obraz rynku aptecznego wpłynęło wprowadzenie nowej listy leków refundowanych. Zapasy leków, jakie pacjenci zgromadzili w grudniu ubiegłego roku w obawie przed wzrostem ich cen lub usunięciem z list refundacyjnych, są cały czas konsumowane i wpływają na spadek wartości rynku na początku 2012 r. Największe spadki sprzedaży IMS Health zanotował w grupie leków na receptę. Na początku lutego sprzedaż tych leków wyniosła ponad 560 mln zł i była o 19 proc. mniejsza niż rok wcześniej. W ujęciu ilościowym spadek sprzedaży leków na receptę wyniósł 16 proc. źródło: Rynekzdrowia.pl Kolejna bomba refundacyjna? Wygląda na to, że zamieszanie z lekami refundacyjnymi jeszcze się nie skończyło. Teraz problem mogą mieć szpitale i pacjenci leczeni na oddziałach donosi dziennik Rzeczpospolita. Zgodnie z przepisami ustawy refundacyjnej od 1 lipca br. lekarze muszą zacząć leczyć chorych według programów lekowych, a nie jak do tej pory według programów terapeutycznych. Terapeutyczne programy zdrowotne to długotrwałe i drogie kuracje, są stosowane do leczenia m.in. osób cierpiących na nowotwory. Dyrektor placówki medycznej podpisuje umowę z NFZ na sfinansowanie pacjentowi konkretnej kuracji, na przykład leczenie przewlekłej białaczki, i dostaje na to np. 5 tys. zł, z czego 1 tys. zł może przeznaczyć na leki. Wtedy wiadomo, że jeśli pacjentowi onkologicznemu nie pomoże najtańszy lek, będzie można mu podać droższy, a jeśli i ten nie zadziała, szpital kupi bardzo drogi farmaceutyk. Tymczasem programy lekowe różnią się od terapeutycznych tym, że NFZ nie podpisze już ze szpitalem umowy na leczenie pacjenta konkretną terapią, ale konkretnymi lekami. Minister drowia, podobnie jak było z apteczną listą leków refundowanych, wyda wcześniej decyzję o objęciu refundacją medykamentu w programie lekowym i połączy na liście leki w grupy. W każdej grupie może się znaleźć cztery pięć farmaceutyków w różnych cenach, które lekarze będą mogli zastosować do zwalczania danej choroby nowotworowej, np. chłoniaka. źródło: Rzeczpospolita 6 farmacja praktyczna 3/2012

7 T woje serce bije nie tylko dla Ciebie Polocard (Acidum acetylsalicylicum). Skład i postać: 1 tabletka dojelitowa zawiera 75 mg lub 150 mg kwasu acetylosalicylowego. Wskazania: a: Hamowanie agregacji gacji płytek krwi w pro laktyce chorób układu krążenia, które grożą powstaniem zakrzepów zepó i zatorów w naczyniach krwionośnych (zawał serca, niestabilna i stabilna choroba niedokrwienna serca), w pro laktyce innych chorób przebiegających z zakrzepami z w naczyniach. Dawkowanie: Najczęściej 1-2 tabletki tki 75 mg lub 1 tabletka 150 mg na dobę w czasie lub po posiłku, popij ając niewielką ilością wody. W świeżym zawale serca lub u pacjentów z podejrzeniem świeżego zawału serca: początkowa dawka nasycająca mg kwasu acetylosalicylowego l lowego raz na dobę. Tabletki należy rozgryźć, aby uzyskać szybkie wchłanianie. Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na substancję czynną, którąkolwiek substancję pomocniczą lub inne niesteroidowe leki przeciwzapalne. Objawy nadwrażliwości: pokrzywka, a nawet wstrząs, mogą wystąpić w ciągu 3 godzin od przyjęcia kwasu acetylosalicylowego. Astma oskrzelowa, przewlekłe schorzenia układu oddechowego, gorączka sienna lub obrzęk błony śluzowej nosa. Czynna choroba wrzodowa wa żołądka i (lub) dwunastnicy oraz stany zapalne lub krwawienia z przewodu pokarmowego (może ż wystąpić krwawienie z przewodu pokarmowego lub uczynnienie choroby wrzodowej). Zaburzenia krzepnięcia krwi (np. hemo lia, choroba von Willebranda, telangiektazje, tazje, trombocytopenia) ocytopenia) oraz jednoczesne leczenie lekami przeciwzakrzepowymi rzepowym (np. pochodne kumaryny, heparyna). Ciężka niewydolność wątroby lub nerek, ciężka niewydolność serca, ostatnie 3 miesiące ciąży, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. U dzieci w wieku poniżej 12 lat, zwłaszcza za w przebiegu egu infekcji wirusowych, ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu Reye a. Jednocześnie z metotreksatem w dawkach 15 mg/tydzień lub większych ze względu na mielotoksyczność. Ostrzeżenia i zalecane środki ostrożności: ości: Przyjmowanie leku w najmniejszej j dawce skutecznej przez najkrótszy okres konieczny do łagodzenia objawów w zmniejsza ryzyko działań niepożądanych. Zachować ostrożność stosując produkt u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek oraz z przewlekłą niewydolnością ością nerek (kwas acetylosalicylowy i jego metabolity wydalają się w moczu przez z co zwiększa się ryzyko wystąpienia działań niepożądanych), u pacjentów z młodzieńczym reumatoidalnym zapaleniem stawów i (lub) toczniem rumieniowatym układowym oraz zaburzoną ą czynnością wątroby (gdyż zwiększa się toksyczność ć salicylanów; l u tych pacjentów należy kontrolować czynność wątroby). Kwas acetylosalicylowy odstawić na 5-7 dni przed planowanym zabiegiem chirurgicznym, ze względu na ryzyko wydłużonego czasu krwawienia ia zarówno w czasie jak i po zabiegu. Zachować ostrożność ożność podczas stosowania z metotreksatem w dawkach mniejszych niż 15 mg/tydzień, ze względu na nasilenie toksycznego działania metotreksatu na szpik kostny. Zaleca się odstawienie salicylanów godzin przed podaniem dużych dawek metotreksatu we wlewach wach dożylnych. Jednoczesne stosowanie z metotreksatem w dawkach większych niż 15 mg/tydzień jest przeciwwskazane. Ostrożnie stosować w przypadku: krwotoków z narządów rodnych, nadmiernego krwawienia ia miesiączkowego, stosowania systemu terapeutycznego domacicznego, nadciśnienia tętniczego oraz niewydolności serca. Nie stosować u pacjentów przyjmujących doustne leki przeciwcukrzycowe z grupy sulfonylomocznika, ze względu na ryzyko nasilenia działania hipoglikemizującego, ikemizuj ą o, oraz u chorych przyjmujących leki przeciw dnie. Podczas leczenia kwasem acetylosalicylowym nie spożywać alkoholu. U pacjentów w podeszłym wieku stosować w mniejszych dawkach i w większych odstępach czasowych, ze względu na zwiększone ryzyko występowania objawów niepożądanych w tej grupie pacjentów. Leki hamujące cyklooksygenazę (syntezę prostaglandyn) mogą powodować zaburzenia płodności u kobiet przez wpływ na owulację. Działanie to jest przemij ające i ustępuje po zakończeniu terapii. Takie działanie wystąpić może po podaniu kwasu acetylosalicylowego w dawce 500 mg/dobę. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów stosujących ibuprofen. Kwas acetylosalicylowy należy ze szczególną ostrożnością stosować u pacjentek w I i II trymestrze ciąży i u kobiet karmiących piersią. Działania niepożądane: Niestrawność (zgaga, nudności, wymioty), bóle brzucha, brak łaknienia, rzadko stany zapalne błony śluzowej żołądka i jelit. Choroba wrzodowa żołądka i (lub) dwunastnicy bardzo rzadko prowadzące do krwotoków i perforacji. Rzadko przemij ające zaburzenia czynności wątroby ze zwiększeniem aktywności aminotransferaz, fosfatazy alkalicznej i stężenia bilirubiny. Może wystąpić ogniskowa martwica komórek wątrobowych, tkliwość i powiększenie wątroby, szczególnie u pacjentów z młodzieńczym reumatoidalnym zapaleniem stawów, układowym toczniem rumieniowatym, gorączką reumatyczną lub chorobą wątroby w wywiadzie. Zawroty głowy i szumy uszne, będące zazwyczaj objawami przedawkowania, zaburzenia słuchu. Zwiększone ryzyko krwawień, wydłużenie czasu krwawienia, czasu protrombinowego, trombocytopenia, krwawienia takie jak: krwotok okołooperacyjny, krwiaki, krwawienie z nosa, krwawienia z dróg moczowo-płciowych, krwawienia dziąseł. Rzadko lub bardzo rzadko poważne krwawienia takie jak: krwotok z przewodu pokarmowego, krwotok mózgowy (szczególnie u pacjentów z niekontrolowanym nadciśnieniem i (lub) w przypadku równoczesnego podawania leków hamujących krwawienie), które w pojedynczych przypadkach mogą potencjalnie zagrażać życiu. Krwotok może prowadzić do ostrej lub przewlekłej niedokrwistości w wyniku krwotoku i (lub) niedokrwistości z niedoboru żelaza (na przykład w wyniku utajonych mikrokrwawień) z odpowiednimi objawami laboratoryjnymi i klinicznymi, takimi jak: astenia, bladość, hipoperfuzja. Może wystąpić niedokrwistość hemolityczna u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej oraz leukopenia, agranulocytoza lub eozynopenia. Niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze. Reakcje nadwrażliwości: astma, odczyny skórne, wysypka, pokrzywka, obrzęk, świąd, zaburzenia sercowo-oddechowe. U pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej może wystąpić niedokrwistość hemolityczna oraz leukopenia, agranulocytoza lub eozynopenia, rzadko martwica brodawek nerkowych i śródmiąższowe zapalenie nerek, białkomocz oraz obecność leukocytów i erytrocytów w moczu. Bardzo rzadko ciężkie reakcje włączając wstrząs ana laktyczny. Długotrwałe przyjmowanie leków zawierających kwas acetylosalicylowy może być przyczyną bólu głowy, który nasila się podczas przyjmowania kolejnych dawek. Podmiot odpowiedzialny: ZF Polpharma S.A. Pozwolenie na dopuszczenie do obrotu: Polocard tabletki dojelitowe 75 mg i 150 mg odpowiednio R/7280 oraz R/7281 wydane przez MZ. Dodatkowych informacji o leku udziela: Polpharma Biuro Handlowe Sp. z o.o., ul. Bobrowiecka 6, Warszawa, tel ; fax Lek wydawany bez recepty. POLOC/401/

8 informacje Aleksander Sopliński wiceministrem zdrowia Związany z PSL Aleksander Sopliński został powołany na stanowisko wiceministra zdrowia poinformował serwis Wirtualna Polska, powołując się na źródła zbliżone do rządu. Sopliński jest lekarzem, absolwentem Akademii Medycznej w Gdańsku, w marcu skończy 70 lat. Był ordynatorem oddziału położniczo-ginekologicznego Specjalistycznego Szpitala Wojewódzkiego w Ciechanowie. Od 2005 r. przez dwie kadencje zasiadał w ławach poselskich. Pracował w komisji kultury fizycznej i sportu oraz komisji zdrowia. W 2011 r. nie udało mu się uzyskać mandatu. Obecnie w resorcie jest trzech wiceministrów: Jakub Szulc, Marek Haber i Cezary Rzemek. Ze źródeł w resorcie wynika, że oprócz Soplińskiego w najbliższym czasie zostanie powołany kolejny wiceminister. źródło: Wp.pl Minister: zmienimy przepisy o hospicjach Bartosz Arłukowicz zapowiada nowelizację ustawy zdrowotnej, która może się okazać niekorzystna dla organizacji pozarządowych prowadzących leczenie (NGO) informuje dziennik Rzeczpospolita. Boją się one, że z powodu wchodzących w życie w połowie br. przepisów ustawy o działalności leczniczej część swoich placówek będą musiały zamknąć. NGO zajmują się najciężej chorymi i umierającymi pacjentami: prowadzą domy opieki, zakłady opieki długoterminowej, a także stacjonarne i domowe hospicja. Spór toczy się o jeden zapis w ustawie o lecznictwie. Od 1 lipca zacznie obowiązywać przepis, który mówi, że działalność lecznicza jest działalnością gospodarczą. Ona natomiast nie może dominować w organizacjach pozarządowych: jeśli tak się dzieje, urząd skarbowy może zażądać zapłacenia podatku dochodowego, a resort pracy odebrać jej status organizacji pożytku publicznego. źródło: Rzeczpospolita W USA wywalczyli klauzulę sumienia Amerykańscy aptekarze wygrali 5-letnią batalię z władzami stanu Waszyngton, które w 2007 r. wprowadziły regulacje, zmuszające ich do sprzedaży tzw. pigułki dzień po donosi Tygodnik Powszechny. W pozwie farmaceuci uzasadniali, że przepisy naruszają ich prawa obywatelskie, każąc wybierać między zapewnieniem źródeł utrzymania a głęboką wiarą i przekonaniami moralnymi. Sąd przyznał im rację i stwierdził, że przepisy narzucone pracownikom aptek przez Stanową Radę Aptekarską są niekonstytucyjne. Sąd federalny uznał, że regulacje z 2007 r. nie są neutralne i nie mogą być stosowane powszechnie. Konstrukcja przepisów nie pozwala też na odmowę sprzedaży środków poronnych ze względów religijnych, choć zakłada odmowę sprzedaży tych środków z różnych innych powodów uzasadniał sędzia, wskazując, że w ten sposób złamane zostały 1. i 14. Poprawka do Konstytucji USA. Amerykański Federalny Urząd Żywności i Leków (FDA) zezwolił na sprzedaż pigułki wczesnoporonnej bez recepty w 2006 r. Osoba kupująca musi jedynie wykazać w aptece, że ukończyła 18 lat. źródło: Tygodnik Powszechny 8 farmacja praktyczna 3/2012

9 ciekawostki Iluzja gumowej ręki poskromi alergie Mózg ma kontrolę nad reakcjami alergicznymi, które zachodzą w naszym ciele informuje serwis Interia, powołując się na publikację w czasopiśmie Current Biology. Do takich wniosków doszli neurobiolodzy z University of South Australia oraz instytutu Neuroscience Research Australia w Sydney, którzy przeprowadzili eksperymenty określane jako iluzja gumowej ręki. Polega on na wywoływaniu u ochotników iluzji, że gumowa ręka należy do nich samych. Wcześniejsze badania tych samych naukowców wykazały m.in., że taka zmiana postrzegania ma pewne konsekwencje fizjologiczne dla prawdziwej kończyny. Otóż w zaniedbanej przez mózg własnej ręce obserwowano słaby, ale nagły spadek temperatury skóry, co było efektem redukcji dopływu krwi. Teraz okazało się, że iluzja ta powoduje też osłabienie kontroli nad układem odporności, pośredniczącym w rozwoju reakcji alergicznej. Chemioterapia bezpieczna w ciąży Badania potwierdzają, że dzieci kobiet, które w czasie ciąży przechodziły chemioterapię, nie rozwijają się gorzej niż inne. W artykule opublikowanym w piśmie Lancet Oncology, na który powołuje się w swojej publikacji Wirtualna Polska, belgijscy naukowcy odradzają odkładanie chemioterapii oraz przedwczesne wywoływanie porodu w celu uniknięcia powikłań dla płodu. Od 2005 r. naukowcy prowadzą badania wśród dzieci 68 kobiet, które w czasie ciąży poddawane były ok. 3-4 cyklom chemioterapii. Diagnoza następowała średnio w 18 tygodniu ciąży, a w przypadku 2/3 badanych poród miał miejsce przed 37 tygodniem. Wnikliwa analiza danych nie wykazała różnic w zakresie rozwoju i stanu zdrowia pomiędzy dziećmi, których matki przechodziły w ciąży chemioterapię, a dziećmi zdrowych matek. źródło: Interia.pl źródło: Wp.pl Warzywa i owoce chronią przed zawałem Osoby szczególnie narażone na choroby serca mogą obniżyć ryzyko jedząc dużo surowych warzyw i owoców wynika z badań opublikowanych na łamach pisma Plos Medicine, o których donosi serwis Rynek Aptek. Badania kierowane przez prof. Sonię Anand z McMaster University (Kanada) objęły ponad 27 tys. osób z Europy, południowej Azji, Chin, krajów arabskich i Ameryki Łacińskiej. Jak się okazało, codzienne spożywanie pięciu lub więcej porcji warzyw i owoców może zneutralizować zagrożenie dla serca związane z wadliwą wersją fragmentu DNA o nazwie 9p21 w chromosomie 9. źródło: Rynekaptek.pl Koniec z grypą? Naukowcom udało się w końcu znaleźć sposób na zwiększenie efektywności działania układu odpornościowego. O leku opracowanym przez grupę naukowców, kierowaną przez prof. Erica Viviera z Centrum Immunologii Marseille-Luminy na uniwersytecie Aix Marseilles, poinformował The Telegraph, na który powołuje się Wirtualna Polska. Rolą nowego leku ma być zwiększenie zdolności komórek układu odpornościowego do rozpoznawania i unieszkodliwiania komórek zaatakowanych przez różnego typu wirusy. Nowa metoda leczenia może nie tylko pomóc pacjentom zwalczać infekcje wirusowe (w tym przeziębienie, grypę i opryszczkę), ale może też wspomagać pacjentów, którzy po transplantacjach czy leczeniu chemioterapią mają osłabiony układ odpornościowy, a być może nawet zapobiegać powstawaniu nowotworów lub wspomagać ich leczenie. źródło: Wp.pl farmacja praktyczna 3/2012 9

10 ciekawostki Jest nowy sposób na infekcje gardła Badając dziesiątki tysięcy cząsteczek, amerykańscy uczeni z University of Missouri oraz University of Michigan odkryli nową klasę związków, które mogą pomóc zwalczać paciorkowcowe infekcje gardła i nie tylko gardła informuje pismo PNAS, na które powołuje się serwis Onet.pl. Nowe leki mogłyby wspomagać obecnie stosowane antybiotyki, takie jak penicylina pozwalając leczyć skuteczniej przy mniejszym ryzyku powstania oporności. Antybiotyki zakłócają krytyczne dla życia bakterii procesy biologiczne, zabijając te mikroorganizmy lub hamując ich rozwój i namnażanie. Jak zaznacza profesor Hongmin Sun, pierwsza autorka pracy, nowe związki nie zabijają bakterii, natomiast wpływając na ich zachowanie sprawiają, że są mniej groźne. Hamują bowiem aktywność genu odpowiedzialnego za wytwarzanie enzymu streptokinazy, który potrafi rozkładać tkanki. źródło: Onet.pl Komórki macierzyste i terapia genowa w jednym Naukowcom z dwóch brytyjskich ośrodków Wellcome Trust Sanger Institute oraz University of Cambridge udało się połączyć dwa z budzących największe nadzieje osiągnięć medycyny informuje serwis Rynekaptek.pl, cytując magazyn Nature. Uczeni skorygowali mutacje w komórkach macierzystych wątroby pacjenta z niedoborem alfa1-antytrypsyny. Wada ta sprawia, że białko chroniące tkanki przed uszkodzeniem nie może się wydostać z wątroby, w której jest wytwarzane. Sprzyja rakowi i rozedmie płuc, może też doprowadzić do marskości wątroby. Naukowcy pobrali od pacjenta komórki skóry, przekształcili je w komórki macierzyste i zastąpili wadliwą sekwencję DNA prawidłową. Następnie komórki macierzyste nakłoniono, by stały się komórkami wątroby zdrowymi i funkcjonalnymi. Wszczepione myszom, działały jeszcze po sześciu tygodniach. źródło: Rynekaptek.pl 3D niebezpieczne dla maluchów Zaburzenia kognitywne i problemy ze wzrokiem to tylko niektóre potencjalnie nieodwracalne efekty oglądania trójwymiarowych obrazów informuje serwis internetowy Polskiego Radia. System nerwowy u najmłodszych jest w trakcie rozwoju i obraz 3D może spowodować nieodwracalne, szkodliwe skutki alarmują francuscy badacze. Im więcej czasu spędzonego np. przed konsolą 3D, tym większe ryzyko wadliwego rozwoju. W rezultacie u dzieci występują problemy w rozróżnieniu świata realnego i wirtualnego, trudności z fiksacją wzroku na przedmiocie, bóle oczu i głowy. Dlatego, po Sony i Samsungu, firma Nintendo z wydaniem kolejnej konsoli do gier 3DS, zapisała w instrukcji ostrzeżenie o zagrożeniu dla najmłodszych: Dzieci poniżej 6. r.ż. nie mogą używać gier na konsoli, ponieważ obrazy w 3D widziane przez dłuższy czas mogą wpływać negatywnie na rozwój oczu. Na tym jednak nie koniec ostrzeżeń. Naukowcy z Francji są zdania, że 3D zagraża także dorosłym. Zmierzyli czas, jakiego mózg potrzebuje, aby przestawić się po projekcji obrazów w 3D na normalne widzenie. Zaobserwowali, że po oglądaniu świata w 3D odbieramy otaczające przedmioty jako mniejsze niż w rzeczywistości i błędnie oceniamy odległości, co może być niebezpieczne zwłaszcza dla osób prowadzących samochód. źródło: Polskieradio.pl 10 farmacja praktyczna 3/2012

11 ciekawostki / gadżety apteki Gąbczaste rusztowanie do odbudowy kości Nowotwory można rozpoznać po oddechu Naukowcy z USA skonstruowali urządzenie do testów, rozpoznających i określających rodzaj guzów nowotworowych płuc, po ich metabolitach, wydzielających się wraz z oddechem pacjenta. Urządzenie przeszło już pomyślnie badania kliniczne poinformował magazyn Technology Review, na który powołuje się portal Onet.pl. Testy przeszły już pomyślnie badania kliniczne i zostały zakwalifikowane do użytku na razie w zakładach lecznictwa zamkniętego. Ich dokładność wynosi 83 proc. i na podstawie ich wyników zdiagnozować można takie rodzaje nowotworów, które do tej pory wymagały przeprowadzenia biopsji. Działanie testów opiera się na zasadzie, że produkty metabolizmu guzów nowotworowych płuc trafiają do krwi i częściowo wydzielają się z oddechem. Testy nie są drogie podstawowy zestaw reagentów ma kosztować 75 USD. Materiał, który pomoże w odbudowaniu ubytków kości, a potem zostanie wchłonięty przez organizm, opracowali uczeni z Akademii Górniczo-Hutniczej donosi portal Interia.pl. Może on być wykorzystywany do leczenia ubytków kości, które powstały w wyniku urazów bądź usunięcia nowotworów. Taki ubytek bardzo często nie może sam się zagoić, dlatego musimy wprowadzić materiał stymulujący komórki, by do niego wnikały, zasiedlały i mogły odtworzyć pożądaną tkankę wyjaśnia kierująca badaniami prof. Elżbieta Pamuła z Wydziału Inżynierii Materiałowej i Ceramiki AGH. Prawie 90 proc. opracowanego materiału stanowi powietrze, dlatego przypomina on nieco gąbkę, jakiej używamy do kąpieli. Wprowadza się go do ubytku kostnego. Opracowany przez uczonych materiał można przygotować w różnych kształtach i wymiarach, by był bezpośrednio dopasowany do kształtu uszkodzenia. źródło: Onet.pl źródło: Interia.pl Praktyczny i gustowny Tensio wyglądem przypomina gustowną, szeroką bransoletkę. W rzeczywistości jest zmyślnie zakamuflowanym urządzeniem do pomiaru ciśnienia krwi, zaprojektowanym przez znaną designerkę Dianę Dumitrescu. Zadbała ona o atrakcyjny wygląd Tensio, który oprócz pełnienia ważnej funkcji, jest także piękną ozdobą. Rdzeń urządzenia amortyzowany jest dmuchaną pianką. Tensio uruchamia się poprzez naciśnięcie przycisku wyposażonego w powierzchnię brajlowską. Po dokonaniu pomiaru parametry pojawiają się na niewielkim wyświetlaczu. Tensio wyposażony jest ponadto w system medyk-alert, informujący o sytuacjach krytycznych. szczegóły: Gadzetymed.pl / Yankodesign Delikatny pomiar temperatury dziecka Geratherm Daisy Color to urządzenie do pomiaru temperatury niemowląt i małych dzieci. Anatomiczny smoczek wykonany jest z materiałów nietoksycznych (bez Bisphenolu A), potwierdzonych certyfikatem. Urządzenie charakteryzuje wysoka precyzja (+/- 0,1 C) oraz łatwość pomiaru (łatwe odczytywanie wyniku z ciekłokrystalicznego wyświetlacza LCD). Pomiar temperatury trwa ok. 3-5 minut. Termometr-smoczek samoczynnie wyłącza się po ok. 30 sekundach od zakończenia pomiaru. Producent zapewnia ponad 160 godzin ciągłej pracy baterii. szczegóły: Marmak.eu farmacja praktyczna 3/

12 raport Dwa miesiące z nową ustawą autor: Maksymilian Wysomirski Początek roku był dla farmaceutów trudnym okresem. Pieczątkowy protest lekarzy i wprowadzenie nowej listy leków refundowanych sprawiły, że przez kilka tygodni właściciele aptek nie wiedzieli, na jakich zasadach mają pracować. Niewykluczone, że sytuacja znów się powtórzy lekarze zapowiadają bowiem kolejny protest. Ministerstwo miało wycofać z ustawy zapis o karaniu aptekarzy i lekarzy za błędy na receptach z projektu w ostatniej chwili wypadły przepisy chroniące farmaceutów Protest lekarzy rozpoczął się w całym kraju 2 stycznia br. Jego powodem było nałożenie na medyków obowiązku weryfikacji prawa pacjenta do świadczeń medycznych. Dlatego zamiast zastosować się do nowych wytycznych, zaczęli na receptach stawiać pieczątki Refundacja leku do decyzji Narodowego Funduszu Zdrowia. Lekarze tłumaczyli, że chodzi im nie tylko o własny interes, bo w razie nieprawidłowego wystawienia recepty nakładana miała być na nich kara, ale również o interes pacjentów. Argumentowali, że taka weryfikacja wydłuży i tak już duże kolejki. Protest lekarzy nie oznacza, że pacjenci będą skazani wyłącznie na leki płatne w 100 procentach. O zniżce będą decydować pracownicy aptek przekonywał Jacek Krajewski, prezes Porozumienia Zielonogórskiego. Problem w tym, że nikt nie poinformował farmaceutów, w jaki sposób i na podstawie jakich przepisów mają to robić. Dlatego wiele aptek zdecydowało się na wydawanie leków jedynie za 100% odpłatnością. To oczywiście wywołało sprzeciw ze strony pacjentów, którzy nie rozumiejąc całej sytuacji, zaczęli obarczać farmaceutów winą za całe zamieszanie. Chaos pogłębił brak stanowiska Ministerstwa Zdrowia w tej sprawie. Dopiero trzy dni później głos zabrał minister Bartosz Arłukowicz, oświadczając, że nawet w razie braku wpisu na recepcie będzie ona refundowana. Minister wydał takie polecenie dyrektorom oddziałów NFZ. Rozgoryczenie? To delikatne słowo... Tymczasem, mimo zapewnień ministra, wielu farmaceutów jeszcze przez kilka dni nie decydowało się na realizowanie recept z pieczątką Refundacja leku do decyzji NFZ z obawy przed utratą pieniędzy. Po trwających blisko dwa tygodnie negocjacjach miedzy lekarzami, farmaceutami a rządem udało się wypracować kompromis. Ministerstwo miało wycofać z ustawy zapis nakładający na aptekarzy i lekarzy kary związane z błędami na receptach. Niestety, w dziwnych okolicznościach, z projektu, który miał ugasić protest lekarzy, wypadły nagle przepisy chroniące farmaceutów. Jeszcze 11 stycznia w dokumencie, który trafił pod obrady rządu, znajdował się paragraf dający farmaceutom prawo odwoływania się od decyzji kontrolerów NFZ. 12 stycznia w Sejmie okazało się, że przepisu już nie ma. Rozgoryczenie? To naprawdę delikatne słowo. Co mamy teraz zrobić? Podjąć taką samą akcję jak lekarze? pytał Prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej, Grzegorz Kucharewicz, dodając, że z nowelizacji zniknął jeszcze jeden ważny przepis, pozwalający wydać pacjentowi tańszy zamiennik z innej grupy leków. Zgodnie z obowiązującymi zasadami, musimy każdemu pacjentowi zaproponować, nawet pod groźbą kary, tańsze zamienniki. Apteki nie mogą jednak zaproponować zamienników spoza listy leków refundowanych, 12 farmacja praktyczna 3/2012

13 raport nawet gdyby były najtańsze. Sprzedajemy więc tylko leki refundowane. Przecież to nie ma sensu. Traci na tym pacjent i państwo. To tylko pokazuje, jak wielkim bublem legislacyjnym jest ta cała ustawa uważa Stanisław Piechula, Wiceprezes Śląskiej Izby Aptekarskiej. Na ten błąd zwracają również uwagę lekarze. Nie możemy na przykład wypisać antybiotyku sprawdzającego się przy zapaleniu płuc, bo jest refundowany tylko przy leczeniu zatok mówi Paweł Delura, lekarz z Warszawy. Między innymi z tych powodów również farmaceuci zorganizowali protest przeciwko zmianom wprowadzonym przez Ministerstwo Zdrowia. Początkowo polegał on na zamykaniu aptek miedzy godziną 13 a 14, ostatecznie jednak, żeby nie utrudniać życia pacjentom, zrezygnowano z tego rozwiązania i ograniczono protest jedynie do oplakatowania aptek. Recepta w e-recepcie? Zdaniem wielu komentatorów, problem z wypisywaniem recept i informacji w nich zawartych nie istniałby, gdyby w Polsce, podobnie jak np. w Szwecji, funkcjonował ogólnokrajowy system recepty elektronicznej. U naszego północnego sąsiada, zamiast wystawiać papierowe recepty, lekarze ordynują pacjentom leki za pośrednictwem komputera, przesyłając zamówienie na serwer, do którego dostęp mają wszystkie apteki w kraju. Dzięki temu rozwiązaniu szwedzka administracja nadzorująca służbę zdrowia nie musi ustalać listy leków podlegających refundacji ani zakresu bonifikaty, bo chorzy dostają zniżki od wydanej w aptece kwoty, a nie na konkretne leki. W Szwecji lekarze czy aptekarze nie muszą również sprawdzać, czy dana osoba jest uprawniona do zniżki. Refundacja za leki, podobnie jak publiczna służba zdrowia, przysługuje wszystkim i nie wiąże się z obowiązkiem płacenia składki zdrowotnej. Wystarczy posiadać numer ewidencyjny przyznawany przez urząd podatkowy. W Polsce na takie rozwiązania przyjdzie nam jeszcze długo poczekać. Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia ogłosiło dopiero przetarg na zintegrowanie prototypów Internetowego Konta Pacjenta oraz e- Recepty. Szacowana wartość zamówienia to 7,3 mln zł. Otwarcie ofert w przetargu na integrację obu aplikacji miało nastąpić 2 kwietnia 2012 r. Tymczasem wielce prawdopodobne jest, że niebawem dojdzie do kolejnego protestu lekarzy i sytuacja z pierwszych dni stycznia powtórzy się. Jednak tym razem ze zdwojoną siłą, bo lekarze nie wykluczają, że w ogóle wyjdą z państwowego systemu opieki zdrowotnej. Konflikt trwa Uczestnicy XI Nadzwyczajnego Zjazdu Lekarzy, który odbył się 25 lutego br. podjęli decyzję o wystąpieniu do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie konstytucyjności przepisów rozporządzenia dotyczących karania lekarzy za wystawianie recept osobom nieuprawnionym. Zjazd przyjął też uchwałę rekomendującą medykom niezawieranie umów dotyczących wystawiania recept na leki refundowane. Stanowiska lekarzy nie złagodziła ogłoszona tego samego dnia propozycja Ministerstwa Zdrowia, regulująca kwestie przepisywania zamienników leków i dająca większe pole manewru lekarzom oraz rozszerzenie listy leków refundowanych. Choć kierunek zmian zyskał aprobatę środowisk medycznych, to sama forma ich ogłoszenia stała się zarzewiem nowego konfliktu. Znów jest sobota wieczór i znowu mamy listę refundacyjną. Mimo obietnic pana ministra Arłukowicza, że od chwili ogłoszenia listy do wejścia jej w życie będą upływały dwa tygodnie, znowu pozostają trzy dni na wprowadzenie jej w życie. To jest skandal podkreślił szef Naczelnej Rady Lekarskiej Maciej Hamankiewicz. Według niego takiej listy nie da się ogłaszać, jak to ujął w sylwestra, Wigilię i sobotę, nie zachowując 14-dniowego terminu. Biorąc pod uwagę fakt, że w nowych propozycjach rządu nie uwzględniono postulatów farmaceutów, a środowisko lekarskie jest do nich nastawione bardzo negatywnie, najbliższe miesiące mogą upłynąć pod znakiem coraz bardziej zaostrzającego się sporu resortu zdrowia i środowiska Podyskutuj o tym na forum! farmacja praktyczna 3/

14 sonda Jesteśmy zbyt spolegliwi... wysłuchała: Izabela Domasławska Dwa miesiące obowiązywania nowej ustawy refundacyjnej skłaniają do refleksji i podsumowań. W naszej marcowej sondzie farmaceuci wspominają pierwsze burzliwe dni po wprowadzeniu nowych regulacji i przewidują najbliższą przyszłość rodzimej farmacji i własnych placówek. Pora na bardziej radykalne środki trzeba zamknąć apteki, zostawić jedną dyżurną i czekać, co zrobi minister mgr farm. Paweł Guzowski farmaceuta z Radomia mgr farm. Zofia Zalewska farmaceutka z Koszalina Już chyba nikt nie ma wątpliwości, że interes farmaceutów ma mniejsze znaczenie dla Ministerstwa Zdrowia niż interes lekarzy. To oczywiście było wiadome od zawsze, ale nigdy nie uświadomiono nam tego tak dobitnie. Lekarze wywalczyli prawie wszystko, co chcieli, a nam nawet nie dano możliwości odwołania się od decyzji NFZ. Czuję się jak obywatel drugiej kategorii. Nie dość, że to na nas skupia się cała złość pacjentów, bo nie chcemy przyjmować źle wypisanych przez lekarzy recept, to jeszcze nie mamy prawa się na to poskarżyć. Uważam, że jako środowisko jesteśmy zbyt spolegliwi. Lekarze pokazali, że z tym rządem można rozmawiać jedynie z pozycji siły. Trzeba zamknąć apteki, zostawić tylko jedną dyżurną i czekać na to, co zrobi pan minister. Inaczej nadal będziemy popychadłem i nasz los się nie zmieni. Zabrano nam wszystkie narzędzia marketingowe, nie mamy wpływu na ceny leków. Za poprzedniego ustroju mieliśmy więcej uprawnień. Jeśli nie zaczniemy działać, w bardzo szybkim tempie zbankrutujemy. mgr farm. Marek Pawłowski farmaceuta z Warszawy Początek roku pokazał, jak duży bałagan panuje w Ministerstwie Zdrowia. Ogłaszanie zmian na kilka godzin przed ich wprowadzeniem musi skutkować chaosem. Już sama sytuacja z początku stycznia powinna pociągnąć za sobą dymisje osób odpowiedzialnych za taki stan rzeczy. Kolejki w aptekach, panika wśród pacjentów, brak informacji dla nas, farmaceutów, jak mamy postępować to był koszmar! Na to, co się stało potem, brakuje już słów. Wycofywanie się z decyzji dotyczących lekarzy i brak uwzględnienia stanowiska farmaceutów to już kompletna kompromitacja resortu. Tu nikt nawet nie próbował ukryć, że nie daje się szantażować. Historia znowu się powtarza, lekarze wywalczą swoje, a my farmaceuci dostaniemy po uszach. Dlatego trzeba zacząć działać bardziej energicznie. Skoro lekarzom udało się stanowczością tyle osiągnąć, to my nie możemy się ugiąć. Jeśli znowu położymy uszy po sobie, sytuacja z początku roku będzie się powtarzała, bo ministerstwo uzna, że można z nami robić, co się chce, bo i tak będziemy siedzieć cicho. Wiele aptek znalazło się na skraju bankructwa, a nowe przepisy jeszcze bardziej w nas uderzają. Obawiam się, że na koniec tego roku będziemy świadkami lawiny upadłości aptek. Jesteśmy już przy ścianie. Cofnąć się nie ma już gdzie... mgr farm. Paweł Guzowski farmaceuta z Radomia Znów widać jak na dłoni, że lekarze są w tym kraju traktowani jak święte krowy. Postawili się ministerstwu, ogłosili protest i już nie muszą płacić za swoje błędy na receptach. A my będziemy musieli się męczyć, odczytując ich gryzmoły. I gdy tylko się pomylimy, od razu NFZ sięgnie do naszej kieszeni. Na takie zachowanie brak już słów. Tego, co 14 farmacja praktyczna 3/2012

15 sonda Wycofywanie się z decyzji dotyczących lekarzy i brak uwzględnienia stanowiska farmaceutów to kompromitacja resortu mgr farm. Marek Pawłowski farmaceuta z Warszawy działo się na początku stycznia, nie da się opisać bez użycia słów powszechnie uznanych za obraźliwe. A teraz słyszę, że podobna sytuacja ma się powtórzyć w marcu! Nie wiem czy zdrowie psychiczne moich pacjentów i moje własne to wytrzyma. Lekarze potrafią wywalczyć od rządu to, co chcą, bo trzymają się razem i są stanowczy. Nas przyciska się do muru, straszy karami, odbiera narzędzia marketingowe, a jedyne, co potrafimy zrobić, to mruczeć z niezadowolenia pod nosem i to tak, żeby tylko nikt tego nie usłyszał. Co to za protest organizuje NIA? Zamykanie aptek na godzinę i to wtedy, kiedy nikt do niech nie zagląda i oplakatowywanie się? Przecież to śmieszne. Uważam, że czas podjąć bardziej radykalne środki. mgr farm. Roman Woźnicki farmaceuta z Krakowa Nie przypominam sobie, by w ciągu ostatnich kilku lat wprowadzenie listy leków refundowanych obyło się bez jakichś protestów i skandali. Mimo to kolejni ministrowie zachowują się tak, jakby o tym nie pamiętali i sprawiają wrażenie, że listę leków refundowanych pisali na kolanie chwilę przed jej opublikowaniem. Takie zachowanie mnie zadziwia. Lista leków refundowanych to jedna z nielicznych decyzji ministerstwa, która ma tak bezpośrednie przełożenie na rzeczywistość. To co się wydarzyło na początku stycznia w mojej aptece i poniekąd trwa do dziś, to jakaś czeska komedia! Nikt nic nie wiedział. W życie weszły nowe przepisy, ale niewielu chciało je respektować. Czysta anarchia! Kolejne dni pokazały, że nowy minister nie panuje nad sytuacją. Zgadza się na porozumienia tylko po to, by zaraz się z nich wycofać. Nie mnie oceniać czy lekarze powinni sprawdzać uprawnienia pacjenta do refundacji, czy też nie. Jednak za pewne decyzje każdy powinien ponieść konsekwencje. Jeśli lekarz popełni błąd, to powinien za niego odpowiedzieć. Obecnie za błędy lekarzy przy wypisywaniu recept ponoszą winę farmaceuci, ewentualnie pacjenci. To raczej jest sprzeczne z ogólnie przyjętym w naszej cywilizacji pojęciem sprawiedliwości. mgr farm. Marta Jerzakowska farmaceutka z Lublina To, co działo się w mojej aptece na początku stycznia, to był istny horror. Pacjenci płakali, krzyczeli, o mało nie doszło do rękoczynów. Wszystko za sprawą protestu lekarzy. Jednak do nich nikt nie miał pretensji, a wszystkie negatywne emocje skupiły się na nas, farmaceutach. A my nie byliśmy przecież niczemu winni. Byłam już gotowa zamknąć aptekę i odczekać, aż cała sprawa się wyjaśni. Obawiałam się, że deklaracje ministerstwa w sprawie refundacji leków wydanych na recepty z protestacyjną pieczątką lekarzy mogą okazać się bez pokrycia i za wydane leki będę musiała płacić z własnej kieszenie. Jednak mając na względzie dobro moich pacjentów nie mogłam od tak się od nich odwrócić. Biorąc pod uwagę obecną sytuację na rynku, nie wiem czy nie będę musiała za parę miesięcy zamknąć mojej apteki na stałe i to z przyczyn ekonomicznych. Lekarze pokrzyczą i jak zwykle dostaną swoje. My zostaniemy z niczym. Już teraz nasza działalność została obwarowana tyloma zakazami i nakazami, że przestaje to być w ogóle Podyskutuj o tym na forum! farmacja praktyczna 3/

16 prawo Zapytaj eksperta Na pytania Czytelników naszego miesięcznika, nadesłane do redakcji za pośrednictwem strony odpowiadają specjaliści i eksperci branży farmaceutycznej. Opakowania muszą zapewniać odpowiednie właściwości fizyko- -chemiczne surowcom farmaceutycznym Prawo stanowi, że preparaty do przygotowywania leków recepturowych muszą być składowane w aptece w fabrycznych pojemnikach lub takich, które odpowiadają ich właściwościom, które należy właściwie opisać. Co to znaczy odpowiadające ich właściwościom? Jak to sprawdzić? Czy są na to konkretne przepisy i wreszcie, co winno znajdować się w tym szczegółowym opisie? mgr farm. Małgorzata Szelachowska Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w Warszawie: Warunki przechowywania surowców farmaceutycznych do sporządzania leków recepturowych, leków aptecznych oraz leków homeopatycznych, jak również sposób oznakowania opakowań własnych (aptecznych), z punktu widzenia formalno-prawnego, określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 października 2002 r. w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki (Dz. U. Nr 187, poz. 1565). Zgodnie z brzmieniem 5 ust. 1 w/w rozporządzenia, surowce farmaceutyczne przeznaczone do sporządzania leków recepturowych i aptecznych oraz produktów leczniczych homeopatycznych przechowywać należy w opakowaniach fabrycznych lub w naczyniach odpowiadających ich właściwościom, opatrzonych czytelnym i trwałym napisem i zabezpieczających je przed szkodliwym wpływem światła, wilgoci oraz kurzu, a także przed przenikaniem do nich obcych zapachów. Surowcem farmaceutycznym, zgodnie z ustawową definicją, jest substancja lub mieszanina substancji wykorzystywana do sporządzania lub wytwarzania produktów leczniczych, czyli każda materia, która może być pochodzenia ludzkiego (w szczególności ludzka krew, elementy i składniki pochodzące z krwi ludzkiej), zwierzęcego (w szczególności mikroorganizmy, całe organizmy zwierzęce, fragmenty organów, wydzieliny zwierzęce, toksyny, wyciągi, elementy i składniki pochodzące z krwi zwierzęcej), roślinnego (w szczególności mikroorganizmy, całe rośliny, części roślin, wydzieliny roślinne, wyciągi) oraz chemicznego (w szczególności pierwiastki lub związki chemiczne naturalnie występujące w przyrodzie lub otrzymane w drodze przemian chemicznych lub syntezy). Oznacza to, że opakowania muszą zapewniać zachowanie przez surowce farmaceutyczne właściwości fizykochemicznych, zawartości substancji czynnych i zapobiegać przenikaniu czynników zewnętrznych, takich jak powietrze, temperatura, wilgotność, światło, zapachy oraz zanieczyszczeniom natury mikrobiologicznej przez deklarowany okres przez wytwórcę, jak również nie mogą wchodzić w żadne reakcje z przechowywanymi surowcami farmaceutycznymi. Warunek ten jest konieczny z uwagi na wymóg zawarty w 6 ust. 3 cytowanego rozporządzenia, iż leki recepturowe, leki apteczne i produkty lecznicze homeopatyczne sporządzane w aptece są wykonywane w izbie recepturowej przez osoby uprawnione, z surowców farmaceutycznych o potwierdzonej jakości. 16 farmacja praktyczna 3/2012

17

18 prawo Warunki przechowywania surowców farmaceutycznych określa rozp. MZ z dnia 18 października 2002 r. (Dz.U. Nr 187, poz. 1565) Również w 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 października 2002 r. w sprawie wydawania z apteki produktów leczniczych i wyrobów medycznych (Dz.U. Nr 183, poz. 1531), nałożono wymóg obowiązkowy, iż surowce farmaceutyczne i postać leku recepturowego muszą spełniać wymagania określone w Farmakopei Polskiej lub Farmakopei Europejskiej, lub innych odpowiednich farmakopeach uznawanych w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Przy pracy na recepturze mamy do czynienia z dwoma rodzajami opakowań surowców farmaceutycznych opakowania fabryczne, posiadające zamknięcie gwarantujące zachowanie określonych wymagań jakościowych w deklarowanym terminie przez wytwórcę, służące do przechowywania surowców farmaceutycznych w dłuższym czasie (magazynowanie) oraz opakowania własne apteczne, w których przechowuje się surowce farmaceutyczne, często w ilościach mniejszych niż opakowania fabryczne, używane bezpośrednio przy sporządzaniu leków recepturowych, leków aptecznych oraz leków homeopatycznych i przez to narażonych na częstsze kontakty z czynnikami zewnętrznymi poprzez częstotliwość otwieranych naczyń aptecznych. Według danych literaturowych, możemy wyróżnić trzy typy oddziaływań pomiędzy materiałem, z którego wykonano opakowanie, a surowcem farmaceutycznym: przenikanie gazów takich jak tlen, dwutlenek węgla lub para wodna, przez materiał opakowania, co może mieć wpływ na stabilność surowca farmaceutycznego; adsorpcję lub absorpcję (przemieszczenie) substancji czynnej z surowca farmaceutycznego do materiału opakowaniowego, które mogą pogarszać stabilność i trwałość surowca farmaceutycznego albo obniżać zawartość w nim substancji czynnej; migrację substancji z materiału opakowaniowego do surowca farmaceutycznego, np. toksycznych dodatków zmiękczających. W recepturze farmaceutycznej stosuje się zwykle jako opakowania własne (apteczne) opakowania zamykane korkiem szklanym, zaopatrzonym w szlif, wykonane z tzw. szkła oranżowego, barwionego na kolor brązowy, w szczególności dla surowców farmaceutycznych wrażliwych na światło. Opakowania szklane gwarantują nadzwyczaj gładką powierzchnię, na której nie osadzają się żadne zanieczyszczenia, absolutną szczelność (gdyż szkło pozbawione jest porów), nieprzepuszczalność dla par i gazów (również przy dużych wahaniach temperatur), przezroczystość oraz odporność 18 farmacja praktyczna 3/2012

19 prawo chemiczną. Szczelność zamknięcia opakowania dodatkowo gwarantuje dopasowany szklany korek ze szlifem. Podobne parametry wykazują opakowania wykonane z porcelany lub szkliwionego fajansu, ale w praktyce aptecznej receptury są spotykane coraz rzadziej. Używając surowców farmaceutycznych w opakowaniach własnych aptecznych należy pamiętać o zachowaniu ostrożności przy ich pobieraniu do receptury, by pozostała ilość nie została skażona mikrobiologicznie lub zanieczyszczona chemicznie. Ostrożność ta wskazana jest również przy przenoszeniu ilości z opakowania fabrycznego do opakowania własnego. Zgodnie z 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki, naczynia własne apteczne muszą być oznakowane w następujący sposób: 1) w odniesieniu do surowców będących środkami odurzającymi białym napisem na czarnym tle otoczonym czerwoną obwódką; 2) w odniesieniu do surowców będących środkami bardzo silnie działającymi białym napisem na czarnym tle otoczonym białą obwódką; 3) w odniesieniu do surowców będących środkami silnie działającymi czerwonym napisem na białym tle otoczonym czerwoną obwódką; 4) w odniesieniu do pozostałych surowców czarnym napisem na białym tle otoczonym czarną obwódką. Każde opakowanie własne apteczne, w którym przechowuje się surowiec farmaceutyczny na loży recepturowej, musi również zawierać dane dotyczące: 1) nazwy surowca farmaceutycznego, 2) nazwy wytwórcy i podmiotu odpowiedzialnego za wprowadzenie produktu leczniczego na rynek, 3) numeru serii, 4) terminu ważności. Dopuszczalne są w literaturze również inne materiały dla opakowań własnych aptecznych do surowców farmaceutycznych, ale wówczas farmaceuta powinien przeprowadzić kontrolę tych opakowań pod kątem zachodzenia w/w oddziaływań pomiędzy opakowaniem a surowcem farmaceutycznym. W związku z tym, że w życie weszła nowa ustawa refundacyjna, kierownik apteki zapowiedział nam, że wprowadza system 200-złotowych kar za każdy błąd i, co za tym idzie, będziemy musieli podpisać odpowiedzialność finansową. Czy jego działanie jest zgodne z prawem? Co mi grozi, jeśli nie podpiszę się pod taką odpowiedzialnością? Bartłomiej Kochlewski adwokat specjalizujący się w prawie pracy i własności intelektualnej: Proponowanie przez pracodawcę podpisania dodatkowej klauzuli o odpowiedzialności finansowej jest próbą obejścia przepisów Kodeksu Pracy o karach porządkowych i odpowiedzialności materialnej pracownika. Oznacza to więc nieważność takiej klauzuli z mocy prawa, gdyż wszystkie rozstrzygnięcia mniej korzystne dla pracownika, niż te przewidziane przez Kodeks Pracy, nie są obowiązujące. Artykuły od 108 do 113 KP opisują wyczerpująco, w jakich warunkach i za co pracownik może zostać ukarany, a także, jakie muszą zostać spełnione warunki formalne, by go ukarać oraz jaką drogę pracownik może wykorzystać, by się bronić, gdy uważa, że zarzuty są niesłuszne. Przepisy przewidują trzy rodzaje kar: upomnienie, naganę i karę pieniężną. Ta ostatnia może być stosowana tylko w ograniczonej liczbie sytuacji, np. przy stawieniu się pracownika w pracy w stanie nietrzeźwości. Informacja o karze musi zostać mu przedstawiona na piśmie i złożona do akt osobowych, a pracownik ma prawo, o ile nie zgadza się z karą, zgłosić wniosek do sądu o jej uchylenie. Reasumując pracownik nie musi podpisywać dodatkowej klauzuli o odpowiedzialności, bo nie wnosi ona niczego nowego do jego stosunku pracy, który jest jasno uregulowany przez przepisy prawa. A zatem, za odmowę podpisania takiej klauzuli pracodawca nie może w żaden ukarać pracownika. Podyskutuj o tym na forum! Za odmowę podpisania dodatkowej klauzuli o odpowiedzialności finansowej pracodawca nie może w żaden sposób ukarać pracownika farmacja praktyczna 3/

20 opieka farmaceutyczna R E K L A M A Chudnij z głową autor: mgr farm. Małgorzata Derwińska Wiosną większość kobiet zaczyna myśleć o poprawie swojego wyglądu. Częściej niż zwykle szukają w aptekach środków wspomagających odchudzanie. Do wyboru mają mnóstwo preparatów, warto jednak pamiętać, że odchudzać należy się racjonalnie. Drakońskie diety oraz zbyt długie przyjmowanie środków przeczyszczających, polecanych często jako preparaty odchudzające, może mieć zły finał. Przekaż pacjentowi: nie istnieją złote środki, które pomogą pozbyć się zbędnych kilogramów przez tydzień. Preparaty stosowane w kuracjach odchudzających są tylko preparatami wspomagającymi. Najważniejsza jest niskokaloryczna i wysokobłonnikowa dieta oraz dużo aktywności fizycznej, oczywiście dopasowanej do możliwości odchudzającej się osoby, preparaty wspomagające odchudzanie zawierają zazwyczaj kilka składników o różnym mechanizmie działania. Obok związków polisacharydowych, wykazujących zdolność pęcznienia oraz antrazwiązków, w składzie mogą znaleźć się substancje działające lekko moczopędnie, związki chromu, które regulują poziom cukru we krwi oraz surowce przyspieszające przemianę materii, np. morszczyn. Wybierając środek wspomagający odchudzanie należy sprawdzić jego skład. Preparaty zawierające surowce antranoidowe, takie jak listki senesu (Sennae folium), kłącze rzewienia (Rhei radix) czy korę kruszyny (Frangulae cortex) będą działały mocno przeczyszczająco. Wskazaniem do ich stosowania są zaparcia, a nie odchudzanie. To, że są to surowce roślinne, nie oznacza, że są bezpieczne i można je stosować bezkarnie. Dużo lepszym wyborem będą preparaty zawierające substancje pęczniejące (błonnik). Wiążą one wodę w żołądku i jelicie, zwiększają swoją objętość, przez co dają uczucie sytości i hamują apetyt. Wprawdzie wykazują też działanie przeczyszczające, ale jest to działanie łagodniejsze, a stosowanie ich jest bezpieczniejsze ze względu na niewielką ilość działań niepożądanych. Warto uzmysłowić sobie, że przejście na dietę czy zmiana przyzwyczajeń żywieniowych może doprowadzić do powstania zaparć, które należy zacząć leczyć, stosując środki o łagodnym działaniu przeczyszczającym. Dopiero przy braku skuteczności można sięgnąć po preparaty zawierające antrazwiązki i należy je stosować tylko przez parę dni. Błonnik działanie i źródło Myśląc o odchudzaniu, zwracamy uwagę na dietę bogatą w błonnik oraz na preparaty zawierające błonnik (włókno pokarmowe). Jest to mieszanka związków o charakterze polisacharydowym (tj. celuloza, pektyny, gumy i śluzy), stanowiących materiał budulcowy roślin wyższych. Polisacharydy to duże cząsteczki o budowie liniowej (celuloza-zbudowana z cząsteczek glukozy) lub rozgałęzionej (pektyny-zbudowane z ramnoazy i kwasu galakturonowego, czasem zestryfikowane grupami metylowymi). Związki te dzięki swojej budowie mają zdolność chłonięcia wody i pęcznienia. Tworzą żele, które wypełniają żołądek, dzięki czemu mamy uczucie sytości i odczuwamy mniejsze łaknienie. Poza tym działają lekko przeczyszczająco. Pektyny działają na zasadzie środków osmotycznych. Z jednej strony hamują wchłanianie wody z jelit, a z drugiej powodują jej przejście ze ściany do światła jelita. Chłonąc wodę zwiększają ciśnienie osmotyczne treści jelit. Napływająca do światła jelita woda upłynnia masy kałowe, zwiększa ich objętość, co skutkuje rozciągnięciem ścian jelita i prowadzi do skurczu. Na zasadzie osmozy działają też alkohole cukrowe mannitol i sorbitol, a także sole kwasów organicznych, występujące razem z pektynami w takich owocach, jak figi, rodzynki, daktyle, śliwki. Warto też wspomnieć o śluzach zawartych w takich surowcach, jak Linii semen (nasiona lnu), Psylli semen (nasiona babki plesznika), czy Plantaginis semen (nasiona babki jajowatej), które poza działaniem pęczniejącym wykazują działanie powlekające i poślizgowe. Śluzowa otoczka ułatwia wypróżnianie, a także łagodzi stany zapalne i zmniejsza miejscowe odczyny w przewodzie pokarmowym. Głównym źródłem błonnika są owoce i warzywa. Duża jego ilość występuje w produktach zbożowych (kasze, razowe pieczywo, płatki zbożowe). Je- 20 farmacja praktyczna 3/2012

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Polopiryna S 300 mg tabletki Acidum acetylsalicylicum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Polopiryna S 300 mg tabletki Acidum acetylsalicylicum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Polopiryna S 300 mg tabletki Acidum acetylsalicylicum Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje ważne dla pacjenta. Lek ten

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Polopiryna C 500 mg mg, tabletki musujące Acidum acetylsalicylicum + Acidum ascorbicum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Polopiryna C 500 mg mg, tabletki musujące Acidum acetylsalicylicum + Acidum ascorbicum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Polopiryna C 500 mg + 200 mg, tabletki musujące Acidum acetylsalicylicum + Acidum ascorbicum Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: Informacja dla pacjenta. Polocard, 75 mg, tabletki dojelitowe Polocard, 150 mg, tabletki dojelitowe

Ulotka dołączona do opakowania: Informacja dla pacjenta. Polocard, 75 mg, tabletki dojelitowe Polocard, 150 mg, tabletki dojelitowe Ulotka dołączona do opakowania: Informacja dla pacjenta Polocard, 75 mg, tabletki dojelitowe Polocard, 150 mg, tabletki dojelitowe Acidum acetylsalicylicum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki

Bardziej szczegółowo

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

ETYKIETO-ULOTKA OZNAKOWANIE OPAKOWANIA BEZPOŚREDNIEGO PRODUKTU LECZNICZEGO

ETYKIETO-ULOTKA OZNAKOWANIE OPAKOWANIA BEZPOŚREDNIEGO PRODUKTU LECZNICZEGO ETYKIETO-ULOTKA OZNAKOWANIE OPAKOWANIA BEZPOŚREDNIEGO PRODUKTU LECZNICZEGO RUTINOSAL C Salicis cortex + Rutosidum + Vitaminum C tabletka, 300 mg + 20 mg + 40 mg Skład tabletki: kora wierzby - 300 mg rutozyd

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja zmian w charakterystyce produktu leczniczego i ulotce

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Polopiryna S, 300 mg, tabletki. Acidum acetylsalicylicum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Polopiryna S, 300 mg, tabletki. Acidum acetylsalicylicum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Polopiryna S, 300 mg, tabletki Acidum acetylsalicylicum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona

Bardziej szczegółowo

Grypostop Control, 325 mg, tabletki dojelitowe Acidum acetylsalicylicum

Grypostop Control, 325 mg, tabletki dojelitowe Acidum acetylsalicylicum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Grypostop Control, 325 mg, tabletki dojelitowe Acidum acetylsalicylicum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Polopiryna C, 500 mg mg, tabletki musujące Acidum acetylsalicylicum + Acidum ascorbicum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Polopiryna C, 500 mg mg, tabletki musujące Acidum acetylsalicylicum + Acidum ascorbicum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Polopiryna C, 500 mg + 200 mg, tabletki musujące Acidum acetylsalicylicum + Acidum ascorbicum Należy uważnie zapoznac się z trescią ulotki przed

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje

Bardziej szczegółowo

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27 Polfa Warszawa S.A. dziękuje Pani doc. dr hab. Idalii Cybulskiej wieloletniemu lekarzowi Instytutu Kardiologii w Aninie za pomoc w opracowaniu niniejszego materiału. ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

a. Co to jest lek Etopiryna tabletki od bólu głowy i w jakim celu się go stosuje

a. Co to jest lek Etopiryna tabletki od bólu głowy i w jakim celu się go stosuje Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta ETOPIRYNA tabletki od bólu głowy (300 mg + 100 mg + 50 mg), tabletki Acidum acetylsalicylicum + Ethenzamidum + Coffeinum Należy uważnie zapoznać

Bardziej szczegółowo

Encopirin Cardio 81, 81 mg, tabletki dojelitowe. Acidum acetylsalicylicum

Encopirin Cardio 81, 81 mg, tabletki dojelitowe. Acidum acetylsalicylicum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Encopirin Cardio 81, 81 mg, tabletki dojelitowe Acidum acetylsalicylicum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VERTIX, 24 MG, TABLETKI (BETAHISTINI DIHYDROCHLORIDUM)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VERTIX, 24 MG, TABLETKI (BETAHISTINI DIHYDROCHLORIDUM) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VERTIX, 24 MG, TABLETKI (BETAHISTINI DIHYDROCHLORIDUM) Należy zapoznać się z treścią ulotki przez zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 kwietnia 2016 r. Poz. 493 OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 31 marca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Cholinex Intense, 2,5 mg + 1,2 mg, tabletki do ssania 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka do ssania zawiera 2,5 mg heksylorezorcynolu

Bardziej szczegółowo

Nowelizacja rozporządzenia w sprawie wydawania z apteki produktów leczniczych i wyrobów medycznych

Nowelizacja rozporządzenia w sprawie wydawania z apteki produktów leczniczych i wyrobów medycznych Poznań, dnia 8 kwietnia 2015 r. Nowelizacja rozporządzenia w sprawie wydawania z apteki produktów leczniczych i wyrobów medycznych Uprzejmie informujemy, że w Dzienniku Ustaw poz. 477 opublikowane zostało

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. KOPIRYNA TABLETKI OD BÓLU GŁOWY (Acidum acetylsalicylicum + Coffeinum) 400 mg + 50 mg, tabletki

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. KOPIRYNA TABLETKI OD BÓLU GŁOWY (Acidum acetylsalicylicum + Coffeinum) 400 mg + 50 mg, tabletki ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA KOPIRYNA TABLETKI OD BÓLU GŁOWY (Acidum acetylsalicylicum + Coffeinum) 400 mg + 50 mg, tabletki Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona

Bardziej szczegółowo

Podstawowe warunki prowadzenia apteki Wydawanie produktów leczniczych

Podstawowe warunki prowadzenia apteki Wydawanie produktów leczniczych Prawo farmaceutyczne Podstawowe warunki prowadzenia apteki Wydawanie produktów leczniczych Joanna Garczyñska, Grzegorz enczyk (prawo@kamsoft.pl) Jak ju pisaliœmy na ³amach naszego czasopisma, z dniem 1

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. ALKA-PRIM, 330 mg, tabletki musujące Acidum acetylsalicylicum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. ALKA-PRIM, 330 mg, tabletki musujące Acidum acetylsalicylicum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta ALKA-PRIM, 330 mg, tabletki musujące Acidum acetylsalicylicum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

KOFERINA TABLETKI OD BÓLU GŁOWY Acidum acetylsalicylicum + Ethenzamidum + Coffeinum 400 mg + 100 mg + 50 mg, tabletki

KOFERINA TABLETKI OD BÓLU GŁOWY Acidum acetylsalicylicum + Ethenzamidum + Coffeinum 400 mg + 100 mg + 50 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta KOFERINA TABLETKI OD BÓLU GŁOWY Acidum acetylsalicylicum + Ethenzamidum + Coffeinum 400 mg + 100 mg + 50 mg, tabletki Należy uważnie zapoznać się

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL, 5 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc

Bardziej szczegółowo

LOPERAMID WZF 2 mg, tabletki Loperamidi hydrochloridum

LOPERAMID WZF 2 mg, tabletki Loperamidi hydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta LOPERAMID WZF 2 mg, tabletki Loperamidi hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. ACARD 300 mg, 300 mg, tabletki Acidum acetylsalicylicum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. ACARD 300 mg, 300 mg, tabletki Acidum acetylsalicylicum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta ACARD 300 mg, 300 mg, tabletki Acidum acetylsalicylicum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 5 grudnia 2016 r. Poz rozporządzenie Ministra sprawiedliwości. z dnia 21 listopada 2016 r.

Warszawa, dnia 5 grudnia 2016 r. Poz rozporządzenie Ministra sprawiedliwości. z dnia 21 listopada 2016 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 5 grudnia 2016 r. Poz. 1960 rozporządzenie Ministra sprawiedliwości z dnia 21 listopada 2016 r. w sprawie realizacji recept farmaceutycznych lub

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby

Bardziej szczegółowo

z dnia 18 października 2002 r. w sprawie wydawania z apteki produktów leczniczych i wyrobów medycznych.

z dnia 18 października 2002 r. w sprawie wydawania z apteki produktów leczniczych i wyrobów medycznych. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA(1) z dnia 18 października 2002 r. w sprawie wydawania z apteki produktów leczniczych i wyrobów medycznych. Na podstawie art. 96 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. -

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Cardiopirin, 100 mg, tabletki Acidum acetylsalicylicum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Cardiopirin, 100 mg, tabletki Acidum acetylsalicylicum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Cardiopirin, 100 mg, tabletki Acidum acetylsalicylicum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: Informacja dla pacjenta. Etopiryna MAX, 1000 mg, tabletki musujące Acidum acetylsalicylicum

Ulotka dołączona do opakowania: Informacja dla pacjenta. Etopiryna MAX, 1000 mg, tabletki musujące Acidum acetylsalicylicum Ulotka dołączona do opakowania: Informacja dla pacjenta Etopiryna MAX, 1000 mg, tabletki musujące Acidum acetylsalicylicum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. ULTRAPIRYNA, tabletki dojelitowe, 325 mg. Acidum acetylsalicylicum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. ULTRAPIRYNA, tabletki dojelitowe, 325 mg. Acidum acetylsalicylicum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta ULTRAPIRYNA, tabletki dojelitowe, 325 mg Acidum acetylsalicylicum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości

Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości Omówienie rozpowszechnienia choroby Rosnąca oczekiwana długość życia i starzejące się społeczeństwo

Bardziej szczegółowo

Często interpretuję i przybliżam aptekarzom przepisy dotyczące ich pracy m. in. w zakresie realizacji recept na leki refundowane.

Często interpretuję i przybliżam aptekarzom przepisy dotyczące ich pracy m. in. w zakresie realizacji recept na leki refundowane. Śląska Izba Aptekarska, 40-637 Katowice ul. Kryniczna 15 tel.: +48 (32) 6089760, fax: 48 (32) 6089769, kom. 668220354, email: katowice@oia.pl www.katowice.oia.pl Sz.P. Agnieszka Pachciarz Prezes Narodowego

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. BESTPIRIN, 75 mg, tabletki dojelitowe powlekane (Acidum acetylsalicylicum)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. BESTPIRIN, 75 mg, tabletki dojelitowe powlekane (Acidum acetylsalicylicum) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA BESTPIRIN, 75 mg, tabletki dojelitowe powlekane (Acidum acetylsalicylicum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku.

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA KAMAGRA 100 mg, tabletki powlekane Sildenafil w postaci cytrynianu Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. 1- Należy zachować tę ulotkę,

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Asprocard, 100 mg+ 40 mg, tabletki

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Asprocard, 100 mg+ 40 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Asprocard, 100 mg+ 40 mg, tabletki (Acidum acetylsalicylicum + Glycinum) Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Szacuje się, że wysokie ciśnienie krwi jest przyczyną

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL

PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL WAŻNE INFORMACJE DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA: INSTANYL, AEROZOL DO NOSA LEK STOSOWANY W LECZENIU PRZEBIJAJĄCEGO BÓLU NOWOTWOROWEGO Szanowny Farmaceuto, Należy

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. LORATADYNA PYLOX 10 mg, tabletki Loratadinum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. LORATADYNA PYLOX 10 mg, tabletki Loratadinum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta LORATADYNA PYLOX 10 mg, tabletki Loratadinum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Metafen żel Forte, 100 mg/g (10%), żel Ibuprofenum lysinum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Metafen żel Forte, 100 mg/g (10%), żel Ibuprofenum lysinum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Metafen żel Forte, 100 mg/g (10%), żel Ibuprofenum lysinum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

ASMAG B 20 mg jonów magnezu + 0,25 mg pirydoksyny chlorowodorku, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum

ASMAG B 20 mg jonów magnezu + 0,25 mg pirydoksyny chlorowodorku, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika ASMAG B 20 mg jonów magnezu + 0,25 mg pirydoksyny chlorowodorku, tabletki Magnesii hydroaspartas + Pyridoxini hydrochloridum Należy uważnie zapoznać

Bardziej szczegółowo

Diosminum. Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje ważne dla pacjenta.

Diosminum. Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje ważne dla pacjenta. ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Diohespan max, 1000 mg, tabletki Diosminum Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje ważne dla pacjenta. Lek ten jest dostępny

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla Pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla Pacjenta Uwaga: Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla Pacjenta Ta Charakterystyka Produktu Leczniczego, oznakowanie opakowań i ulotka dla pacjenta jest wynikiem

Bardziej szczegółowo

Ulotka dla pacjenta. Alerton (Cetirizini dihydrochloridum) 10 mg, tabletki powlekane

Ulotka dla pacjenta. Alerton (Cetirizini dihydrochloridum) 10 mg, tabletki powlekane Ulotka dla pacjenta ależy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla pacjenta. Lek ten jest dostępny bez recepty, aby można było leczyć niektóre schorzenia bez pomocy lekarza.

Bardziej szczegółowo

Trendy na rynku leków. Wpływ aktualnych przepisów na ordynację lekarską i postawy lekarzy KONFERENCJA LEKI 2015

Trendy na rynku leków. Wpływ aktualnych przepisów na ordynację lekarską i postawy lekarzy KONFERENCJA LEKI 2015 Trendy na rynku leków. Wpływ aktualnych przepisów na ordynację lekarską i postawy lekarzy KONFERENCJA LEKI 15 27 października 15 Wpływ nowego prawa na ordynację lekarską Ustawa Refundacyjna w istotny sposób

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. ZYX, 5 mg, tabletki powlekane. Levocetirizini dihydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. ZYX, 5 mg, tabletki powlekane. Levocetirizini dihydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika ZYX, 5 mg, tabletki powlekane Levocetirizini dihydrochloridum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta.

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Uwaga: Niniejsze zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego

Bardziej szczegółowo

ANEKS WARUNKI LUB OGRANICZENIA W ODNIESIENIU DO BEZPIECZNEGO I SKUTECZNEGO UŻYWANIA PRODUKTÓW LECZNICZYCH DO SPEŁNIENIA PRZEZ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE

ANEKS WARUNKI LUB OGRANICZENIA W ODNIESIENIU DO BEZPIECZNEGO I SKUTECZNEGO UŻYWANIA PRODUKTÓW LECZNICZYCH DO SPEŁNIENIA PRZEZ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE ANEKS WARUNKI LUB OGRANICZENIA W ODNIESIENIU DO BEZPIECZNEGO I SKUTECZNEGO UŻYWANIA PRODUKTÓW LECZNICZYCH DO SPEŁNIENIA PRZEZ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE 1/5 WARUNKI LUB OGRANICZENIA W ODNIESIENIU DO BEZPIECZNEGO

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA 1

ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Alerzina, 10 mg, tabletki powlekane (Cetirizini dihydrochloridum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

PROFIALKTYKA GRYPY W GMINIE CZAPLINEK W LATACH

PROFIALKTYKA GRYPY W GMINIE CZAPLINEK W LATACH PROFIALKTYKA GRYPY W GMINIE CZAPLINEK W LATACH 2010-2016 CO WARTO WIEDZIEĆ O GRYPIE Każdego roku na całym świecie zaraża się 5-10% populacji osób dorosłych i 20-30%dzieci Wirusy grypy ludzkiej łatwiej

Bardziej szczegółowo

Recepty 100% zapłaciliśmy 650 mln pln w 2012 roku i płacimy dalej.

Recepty 100% zapłaciliśmy 650 mln pln w 2012 roku i płacimy dalej. Recepty 100% zapłaciliśmy 650 mln pln w 2012 roku i płacimy dalej. Copyright Fundacja MY PACJENCI Jak trudno dostać receptę na lek refundowany? Problem zdrowotny Lekarz prywatny bez umowy z NFZ Lekarz

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Karbis, 4 mg, tabletki Karbis, 8 mg, tabletki Karbis, 16 mg, tabletki Karbis, 32 mg, tabletki Candesartanum cilexetilum Należy zapoznać się z treścią ulotki

Bardziej szczegółowo

Celem Tygodnia Szczepień w Polsce jest podkreślanie roli szczepień powszechnych i indywidualnych poprzez:

Celem Tygodnia Szczepień w Polsce jest podkreślanie roli szczepień powszechnych i indywidualnych poprzez: W dniach 22-26 kwietnia obchodzimy, już po raz IX, Europejski Tydzień Szczepień. Jest to inicjatywa Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), realizowana i koordynowana na poziomie lokalnym przez poszczególne

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO GLIMBAX 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 ml roztworu zawiera 0,74 mg Diclofenacum

Bardziej szczegółowo

Badanie zrealizowano metodą CAPI, na reprezentatywnej próbie dorosłych Polaków n=1069, w dniach listopad 2005.

Badanie zrealizowano metodą CAPI, na reprezentatywnej próbie dorosłych Polaków n=1069, w dniach listopad 2005. Prezentacja szczegółowych wyników badania: Pacjent lekarz leki przeprowadzonego przez PBS na reprezentatywnej próbie dorosłych Polaków dla Polskiego Związku Pracodawców Przemysłu Farmaceutycznego Sopot,

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA DIKLONAT P, 10 mg/g, żel (Diclofenacum natricum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla pacjenta. Lek ten jest

Bardziej szczegółowo

systemu dystrybucji leków i niezbędne zmiany legislacyjne mające na celu ich rozwiązanie. mgr farm. Irena Litwa- ParuŜyńska

systemu dystrybucji leków i niezbędne zmiany legislacyjne mające na celu ich rozwiązanie. mgr farm. Irena Litwa- ParuŜyńska Główne problemy w funkcjonowaniu systemu dystrybucji leków i niezbędne zmiany legislacyjne mające na celu ich rozwiązanie. mgr farm. Irena Litwa- ParuŜyńska Reklama produktów leczniczych i suplementów

Bardziej szczegółowo

Lavistina, 8 mg, tabletki Lavistina, 16 mg, tabletki. Betahistini dihydrochloridum

Lavistina, 8 mg, tabletki Lavistina, 16 mg, tabletki. Betahistini dihydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Lavistina, 8 mg, tabletki Lavistina, 16 mg, tabletki Betahistini dihydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku,

Bardziej szczegółowo

Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki

Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO CROTAMITON FARMAPOL płyn do stosowania na skórę, 100 mg/g 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNEJ 1 g płynu do stosowania

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Aneks III. Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta Aneks III Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta Uwaga: Charakterystyka Produktu Leczniczego i Ulotka dla pacjenta są wynikiem zakończenia procedury

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. ACARD 75 mg tabletki dojelitowe Acidum acetylsalicylicum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. ACARD 75 mg tabletki dojelitowe Acidum acetylsalicylicum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta ACARD 75 mg tabletki dojelitowe Acidum acetylsalicylicum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA. Nurofen dla dzieci, 125 mg czopki, (Ibuprofenum)

ULOTKA DLA PACJENTA. Nurofen dla dzieci, 125 mg czopki, (Ibuprofenum) ULOTKA DLA PACJENTA Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla pacjenta. Lek ten jest dostępny bez recepty, aby można było leczyć niektóre schorzenia bez pomocy lekarza.

Bardziej szczegółowo

I. Działania podjęte przez Rzecznika w okresie styczeń luty 2012 r.:

I. Działania podjęte przez Rzecznika w okresie styczeń luty 2012 r.: Załącznik 2 DZIAŁANIA PODJĘTE PRZEZ RZECZNIKA PRAW PACJENTA W ZWIĄZKU Z NAPŁYWAJĄCYMI SYGNAŁAMI DOTYCZĄCYMI OGRANICZANIA PRAW ŚWIADCZENIOBIORCÓW DO REFUNDACJI LEKÓW W związku z uzyskiwanymi informacjami

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. GRIPBLOCKER, 500 mg, tabletki (Acidum acetylsalicylicum)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. GRIPBLOCKER, 500 mg, tabletki (Acidum acetylsalicylicum) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA GRIPBLOCKER, 500 mg, tabletki (Acidum acetylsalicylicum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje ważne dla pacjenta. Lek ten

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA 1

ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Alermed, 10 mg, tabletki powlekane (Cetirizini dihydrochloridum) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku. - Należy

Bardziej szczegółowo

B. ULOTKA DLA PACJENTA

B. ULOTKA DLA PACJENTA B. ULOTKA DLA PACJENTA 13 Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta CLARITINE ALLERGY, 1 mg/ml, syrop Loratadinum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Podmiot odpowiedzialny: SUN-FARM Sp. z o.o., Człekówka 75,05-340 Kołbiel.

Podmiot odpowiedzialny: SUN-FARM Sp. z o.o., Człekówka 75,05-340 Kołbiel. ULOTKA DLA PACJE TA ależy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla pacjenta. Lek ten jest dostępny bez recepty, aby można było leczyć niektóre schorzenia bez pomocy lekarza.

Bardziej szczegółowo

Ostrzeżenia i środki ostrożności Przed rozpoczęciem stosowania Gripblocker należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą.

Ostrzeżenia i środki ostrożności Przed rozpoczęciem stosowania Gripblocker należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą. Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika GRIPBLOCKER, 500 mg, tabletki Acidum acetylsalicylicum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE ZAMIESZCZANE NA OPAKOWANIACH BEZPOŚREDNICH

INFORMACJE ZAMIESZCZANE NA OPAKOWANIACH BEZPOŚREDNICH WOREK 10 KG 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO CIECHOCIŃSKI SZLAM LECZNICZY proszek do sporządzania roztworu na skórę produkt złożony 2. ZAWARTOŚĆ SUBSTANCJI CZYNNYCH Co zawiera Ciechociński szlam leczniczy

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Gaviscon o smaku mięty Saszetki, (500 mg + 267 mg + 160 mg)/10 ml, zawiesina doustna 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Gaviscon o smaku

Bardziej szczegółowo

Acidum acetylsalicylicum + Coffeinum

Acidum acetylsalicylicum + Coffeinum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta COFFEPIRINE Tabletki od bólu głowy, 450 mg + 50 mg, tabletki Acidum acetylsalicylicum + Coffeinum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed

Bardziej szczegółowo

30 saszetek po 5,0 g Kod kreskowy EAN UCC: Wskazania do stosowania: Zaparcia. Stany, w których wskazane jest ułatwienie wypróżnienia.

30 saszetek po 5,0 g Kod kreskowy EAN UCC: Wskazania do stosowania: Zaparcia. Stany, w których wskazane jest ułatwienie wypróżnienia. INFORMACJE ZAMIESZCZANE NA OPAKOWANIACH ZEWNĘTRZNYCH PUDEŁKO TEKTUROWE Nasienie płesznika Psyllii semen Skład saszetki: Nasienie płesznika (Psyllii semen) 5,0 g Zioła, 5,0 g/saszetkę 30 saszetek po 5,0

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Polibiotic, (5 mg + 5000 j.m. + 400 j.m.)/g, maść (Neomycini sulfas + Polymyxini B sulfas + Bacitracinum zincum) Należy uważnie zapoznać się z treścią

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA Departament Gospodarki Lekami Centrali NFZ Sporządzono na podstawie szczegółowych danych statystycznych sprawozdanych przez apteki do systemu informatycznego NFZ 1 Zasady refundacji

Bardziej szczegółowo

Ostra niewydolność serca

Ostra niewydolność serca Ostra niewydolność serca Prof. dr hab. Jacek Gajek, FESC Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Niewydolność serca Niewydolność rzutu minutowego dla pokrycia zapotrzebowania na tlen tkanek i narządów organizmu.

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2)

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) Załącznik B.71. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji: 1) Do programu kwalifikowani są dorośli świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta VICEBROL FORTE 10 mg, tabletki

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta VICEBROL FORTE 10 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta VICEBROL FORTE 10 mg, tabletki Vinpocetinum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Etrixenal przeznaczone do wiadomości publicznej

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Etrixenal przeznaczone do wiadomości publicznej VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Etrixenal przeznaczone do wiadomości publicznej VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Ból stanowi sygnał, który uczy by unikać

Bardziej szczegółowo

SEJMOWA PODKOMISJA NADZWYCZAJNA PRZYJĘŁA PROJEKT USTAWY REFUNDACYJNEJ

SEJMOWA PODKOMISJA NADZWYCZAJNA PRZYJĘŁA PROJEKT USTAWY REFUNDACYJNEJ 2011-02-18 SZTYWNE CENY I MARŻE, NOWA TABELA MARŻ DETALICZNYCH, OBOWIĄZEK POBIERANIE ODPŁATNOŚCI WYNIKAJĄCEJ Z USTAWY, CAŁKOWITY ZAKAZ REKLAMY APTEK I ICH DZIAŁALNOŚCI, ZAKAZ STOSOWANIA ZACHĘT ODNOSZĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Ustawa. z dnia.. Art. 1

Ustawa. z dnia.. Art. 1 PROJEKT Ustawa z dnia.. o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty Art. 1

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Miacalcic, 50 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Miacalcic, 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Calcitoninum salmonis Należy zapoznać się z treścią

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Polopiryna MAX, 500 mg, tabletki dojelitowe. Acidum acetylsalicylicum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Polopiryna MAX, 500 mg, tabletki dojelitowe. Acidum acetylsalicylicum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Polopiryna MAX, 500 mg, tabletki dojelitowe Acidum acetylsalicylicum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę.

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aneks III Poprawki do odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

Badanie zrealizowano metodą CAPI, na reprezentatywnej próbie dorosłych Polaków n=1048

Badanie zrealizowano metodą CAPI, na reprezentatywnej próbie dorosłych Polaków n=1048 Prezentacja szczegółowych wyników badania: Pacjent lekarz leki przeprowadzonego przez PBS DGA na reprezentatywnej próbie dorosłych Polaków dla Polskiego Związku Pracodawców Przemysłu Farmaceutycznego Grudzień

Bardziej szczegółowo

Harmonogram zajęć dla kierunku: Dietetyka, studia stacjonarne, II rok, semestr IV

Harmonogram zajęć dla kierunku: Dietetyka, studia stacjonarne, II rok, semestr IV Harmonogram zajęć dla kierunku: Dietetyka, studia stacjonarne, II rok, semestr IV Przedmiot: Podstawy farmakologii i farmakoterapii żywieniowej oraz interakcji leków z żywnością Wykłady (5 wykładów, każdy

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY PRAWNE. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 sierpnia 2016r. zmieniające rozporządzenie w sprawie recept lekarskich

PODSTAWY PRAWNE. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 sierpnia 2016r. zmieniające rozporządzenie w sprawie recept lekarskich LEKI 75+ PODSTAWY PRAWNE Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 sierpnia 2016r. zmieniające rozporządzenie w sprawie recept lekarskich Resort zdrowia opublikował zmiany w wykazie leków refundowanych,

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA 1

ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA 1 Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta PENTASA, 1 g, czopki Mesalazinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. ACESAN, 50 mg, tabletki Acidum acetylsalicylicum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. ACESAN, 50 mg, tabletki Acidum acetylsalicylicum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika ACESAN, 50 mg, tabletki Acidum acetylsalicylicum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon VI.2 VI.2.1 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon Omówienie rozpowszechnienia choroby Deksametazonu sodu fosforan w postaci roztworu do wstrzykiwań stosowany jest

Bardziej szczegółowo

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Jarosław Niebrzydowski Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Jarosław Niebrzydowski, 2012 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Rodzaje substancji leczniczych

Rodzaje substancji leczniczych Rodzaje substancji leczniczych Próby kliniczne leków - film Leki na nadkwasotę neutralizujące nadmiar kwasów żołądkowych Leki na nadkwasotę hamujące wydzielanie kwasów żołądkowych Ranitydyna (ranitidine)

Bardziej szczegółowo

Tribux 100 mg, tabletki Trimebutini maleas

Tribux 100 mg, tabletki Trimebutini maleas ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Tribux 100 mg, tabletki Trimebutini maleas Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby

Bardziej szczegółowo

Kiedy zachować szczególną ostrożność stosując lek FluControl Symptom:

Kiedy zachować szczególną ostrożność stosując lek FluControl Symptom: ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA FluControl Symptom (Acidum acetylsalicylicum + Ethenzamidum+ Coffeinum) 300 mg+100 mg+50 mg, tabletki Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo