Wykład 4 4. Wpływ hałasu na człowieka 4.1. Wprowadzenie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wykład 4 4. Wpływ hałasu na człowieka 4.1. Wprowadzenie"

Transkrypt

1 Wykład 4 4. Wpływ hałasu na człowieka 4.1. Wprowadzenie Zgodnie z podaną uprzednio definicją przez hałas rozumiemy dźwięki o dowolnym charakterze akustycznym, niepożądane w danych warunkach i dla danej osoby. Omawiając wszystkie zagadnienia wpływu hałasu na człowieka, trzeba przede wszystkim rozpatrzyć problemy zmian występujących w obrębie narządu słuchu. Narząd słuchu podzielić można na kilka części. Zwyczajowo przyjęto dzielenie narządu słuchu w następujący sposób: 1. część zewnętrzna (ucho zewnętrzne), w której skład wchodzi małżowina uszna i przewód słuchowy zewnętrzny, 2. ucho środkowe z błoną bębenkową i kosteczkami słuchowymi: młoteczkiem, kowadełkiem i strzemiączkiem. W uchu środkowym znajdują się także mięśnie śróduszne: mięsień strzemiączkowy i mięsień napinacz błony bębenkowej. Biorą one udział w procesie przewodzenia dźwięku w uchu środkowym, 3. ucho wewnętrzne, w którym znajdują się części receptorowe narządu słuchu i równowagi. Cześć ucha wewnętrznego odpowiedzialna za słyszenie nazywa się, ze względu na swój kształt, ślimakiem. We wnętrzu ślimaka 1

2 znajduje się narząd Cortiego, w którym usytuowane są komórki słuchowe odpowiedzialne za odbieranie bodźca akustycznego, 4. część ośrodkowa narządu słuchu (ośrodki słuchowe w mózgu). Dźwięk dociera do narządu odbiorczego drogą powietrzną i drogą kostną. Droga powietrzna biegnie przez zagłębienie małżowiny usznej, przewód słuchowy zewnętrzny, jamę bębenkową i płyny ucha wewnętrznego do narządu Cortiego. Małżowina uszna człowieka ma szczątkową funkcję. Zbiera ona i kieruje fale dźwiękowe do przewodu słuchowego zewnętrznego. Ma ona poza tym pewne znaczenie w podniesieniu ostrości słuchu, stanowiąc zasłonę dla fal dźwiękowych przychodzących z tyłu, odgrywa więc pomocniczą rolę w lokalizacji źródła dźwięku. Przewód słuchowy zewnętrzny ochrania błonę bębenkową, a jego budowa i wydzielina jego gruczołów pomaga utrzymać odpowiednią temperaturę i wilgotność, od czego zależy w dużym stopniu sprężystość błony bębenkowej. 2

3 Najbardziej istotną częścią aparatu przewodzącego dźwięki jest ucho środkowe wraz z błoną bębenkową. Fala akustyczna, po przejściu przez przewód słuchowy zewnętrzny, uderza w błonę bębenkową i wprawia ją w drgania. Za pośrednictwem błony bębenkowej zostaje wprawiony w ruch łańcuch kosteczek słuchowych. Ostatnia w kolejności z kosteczek, strzemiączko, ma bezpośredni kontakt z przestrzeniami płynowymi ucha wewnętrznego. Ruch strzemiączka powoduje przesuwanie płynów ucha wewnętrznego i w ten sposób pobudzenie narządu Cortiego. Działanie układu dźwigni kosteczek wynika z faktu ich elastycznego powiązania i długości poszczególnych ramion. W wyniku działania układu dźwigni kosteczek drgania błony bębenkowej zostają wzmocnione dwukrotnie przed przeniesieniem na podstawę strzemiączka. Do wzmocnienia transmitowanego dźwięku przyczynia się również rezonans jamy bębenkowej i komórek powietrznych wyrostka sutkowatego. W pewnych warunkach łańcuch kosteczek ucha środkowego może powodować tłumienie docierających dźwięków. Pod wpływem dźwięków o wysokim natężeniu następuje reakcja obronna - skurcz mięśni śródusznych. Działają one synergistycznie, usztywniając łańcuch kosteczek przez wciągnięcie błony bębenkowej (mięsień napinacz błony 3

4 bębenkowej) i zmniejszenie wychylenia podstawy strzemiączka (mięsień strzemiączkowy). Usztywnienie łańcucha kosteczek tłumi głównie tony niskie i średnie. Trzeba również pamiętać, że warunki akustyczne w jamie bębenkowej zależą od panującego w niej ciśnienia, a więc od sprawności trąbki Eustachiusza, która łączy jamę nosowo-gardłową z jamą bębenkową. Wszelkie zaburzenia powietrzności ucha środkowego sprawiają, że dźwięk przechodzący przez układ przewodzący jest bardziej tłumiony (przykładem może być zatykanie ucha podczas jazdy windą). Ważnym i ciekawym aspektem organu słuchu człowieka jest jego obszar czułości (wrażliwości). Statystycznie stwierdzono, że narząd słuchu człowieka przystosowany jest do odbioru fal dźwiękowych o częstotliwości od 16 do Hz i ciśnieniu akustycznym zawartym w przedziale od 20 upa do 10 Pa. Ucho odgrywa rolę układu, który wykrywa kierunek, głośność, wysokość i barwę dźwięku. Wynika z tego, że dźwięki o 4

5 niektórych częstotliwościach są niesłyszalne. Dźwięki o częstotliwościach niższych od 20 Hz (16 Hz) nazywamy infradźwiękami, natomiast dźwięki o częstotliwościach wyższych od Hz nazywamy ultradźwiękami. Intensywność dźwięku określana jest najczęściej dla warunków, przy których jest on niesłyszalny oraz przy których odczuwa się ból. Można więc powiedzieć, że wrażenie słuchowe ograniczone jest od dołu progiem czułości, a od góry granicą bólu. Czułość ucha ludzkiego na wrażenia dźwiękowe jest różna dla różnych częstotliwości dźwięków. Największą czułością odznacza się ucho w zakresie częstotliwości Hz. Czułość słuchu nie jest stała, przy niskim poziomie dźwięków jest ona duża, przy wysokim poziomie zaś mała. Zjawisko zmiany czułości słuchu podczas zmian poziomu nosi nazwę adaptacji. Adaptacja odgrywa pewną rolę czynnika obronnego organizmu przeciw długotrwałemu oddziaływaniu hałasu. Subiektywną miarą wrażeń słuchowych jest głośność dźwięku. Przez głośność rozumiemy cechę wrażenia słuchowego, związaną głównie z wartością ciśnienia akustycznego dźwięku, umożliwiającą uporządkowanie dźwięków od cichych do głośnych. Głośność dźwięku zależy nie tylko od ciśnienia akustycznego, lecz również częstotliwości tonu, a w przypadku dźwięków złożonych od charakteru ich widma. Jednostką głośności jest son. Ton o częstotliwości 1000 Hz i poziomie ciśnienia akustycznego 40 db ponad próg słyszalności ma głośność równą jednemu sonowi. 5

6 Głośność dowolnego dźwięku oceniona przez słuchacza jako n razy większa aniżeli głośność tonu o wartości jednego sona wynosi n sonów. Głośność kilku dźwięków o takim samym natężeniu, lecz o różnych częstotliwościach, może być różna. Dla oceny wrażeń słuchowych wprowadzono pojęcie poziomu głośności dźwięku. Przez poziom głośności dźwięku rozumiemy wielkość liczbowo równą poziomowi ciśnienia akustycznego, wytwarzanego w punkcie obserwacji przez falę bieżącą o częstotliwości 1000 Hz, która daje taką samą głośność jak dźwięk badany. Zgodnie z prawem Webera-Fechnera pomiędzy subiektywnymi wrażeniami słuchowymi odczuwanymi przez ucho a wywołującymi je podnietami istnieje zależność logarytmiczna. Odczucie poziomu jest więc proporcjonalne do logarytmu natężenia dźwięku o tej samej częstotliwości na progu słyszalności. W ten sposób każdy dźwięk o danej częstotliwości będzie miał inne natężenie odniesienia odpowiadające tej częstotliwości. Za jednostkę poziomu głośności przyjmuje się fon. Poziom głośności dźwięku wynosi n fonów, jeżeli przeciętny słuchacz ocenia go jako jednakowo głośny z tonem odniesienia 1000 Hz i o poziomie ciśnienia akustycznego n decybeli ponad ciśnienie odniesienia, paskali. Ton odniesienia wytwarzany jest przez 6

7 falę bieżącą, padającą na słuchacza zwróconego twarzą w kierunku źródła. Dla innych częstotliwości zależność poziomu głośności od częstotliwości w postaci krzywych o równej głośności: Krzywe równej głośności o poziomach od 0 do 130 fonów są zbiorami punktów, dla których ton słyszy się tak samo głośno przy każdej częstotliwości. Krzywa 0 fonów na tym samym rysunku oznacza próg czułości ucha, a krzywa 130 fonów granicę bólu. Krzywe równego poziomu głośności: 7

8 Wykresy te pomagają przy ocenie poziomu głośności hałasów pochodzących np. z dwóch źródeł. Dla przykładu można przyjąć, że poziom hałasu jednego źródła wynosi 40 db, a drugiego 45 db przy częstotliwości z pasma Hz. Zgodnie z wartościami w db, naniesionymi na krzywych równego poziomu głośności, znajdujemy głośności w sonach dźwięków pojedynczych. Wynoszą one odpowiednio dla 40 db 1 son, dla 45 db 1,5 sona. W sumie mamy głośność 2,5 sona, co powiada na wykresie poziomowi głośności fonów. Zgodnie z normą ISO-R , przeliczenia głośności sonach, mając podany poziom głośności dźwięku w fonach, można dokonać na podstawie wzoru: 8

9 S = 2 ( P 40 ) / gdzie S jest głośnością w sonach, P poziomem głośności dźwięku w fonach. Zależność ta słuszna jest dla przedziału poziomu głośności od 20 do 120 fonów. Mamy bowiem z powyższego wzoru P 10 10ln S + 40ln 2 = ln 2 co dla S = 2,5 sona daje poziom głośności ok. 52,72 fonów. Omówione uprzednio pojęcia: poziom głośności dźwięku oraz jego jednostka fon, pojęcie głośności z jednostką sonem odnoszą się do dźwięków prostych. W przypadku hałasu, tj. dźwięków o dowolnym charakterze, percepcję szumu warunkuje nie tylko poziom natężenia słyszalnego, lecz również barwa dźwięków, która jest wynikiem kombinacji tonów. Istotną rolę odgrywa tutaj tzw. zjawisko maskowania, które polega na tym, że z dwóch tonów o różnych częstotliwościach słyszymy tylko ten silniejszy, gdyż słabszy ton jest zagłuszany. Przy jednakowym natężeniu tony niskie mają większy wpływ maskujący aniżeli tony wysokie. Zagłuszanie jest szczególnie duże, gdy oba tony mają zbliżoną częstotliwość. Dźwięki o niskich częstotliwościach łatwo maskują dźwięki o wyższych częstotliwościach, podczas gdy trudno jest uzyskać efekt odwrotny, tj. maskowanie dźwięków o niskich częstotliwościach przez dźwięki o wysokich częstotliwościach. Zjawisko maskowania nazywane jest niekiedy zagłuszaniem dźwięku; jest to zjawisko podwyższania dolnej granicy słyszalności dźwięku na skutek obecności dźwięku zagłuszającego. 9

10 Podniesienie dolnej granicy słyszalności będzie maksymalne w paśmie częstotliwości zagłuszającego tonu, przy czym to podniesienie nie jest jednakowe dla czystych tonów i szumów szerokopasmowych o jednakowym ogólnym poziomie. Różnicę tę można wyjaśnić w pewnym stopniu zjawiskiem dudnienia między tonami zagłuszającym i zagłuszanym. Na rysunku pokazano podwyższenie dolnej granicy słyszalności na skutek zjawiska maskowania, w zależności od poziomu ciśnienia dźwięku i częstotliwości. Podwyższenie dolnej granicy słyszalności pokazane jest jako wynik maskowania wąskim pasmem szumu o częstotliwości środkowej 1200 Hz. Określenie głośności dźwięków złożonych stało się więc koniecznością, gdyż zjawisko maskowania wpływa m.in. decydująco na możliwość porozumiewania się ludzi pracujących w halach przemysłowych. Podstawą do obliczenia sumarycznej głośności są wyniki analiz w pasmach oktawowych, półoktawowych oraz tercjowych. Za pomocą wymienionych krzywych można przejść od wartości poziomu w pasmach na odpowiednie wskaźniki głośności. Dla oceny szkodliwości hałasu wprowadzono pojęcie hałaśliwości. 10

11 Pojęcie to wyrosło głównie na podstawie oceny hałasów lotniczych. Hałaśliwość określa się w noysach. Noys odpowiada sonowi, z tym że dotyczy on dokuczliwości hałasu Wpływ hałasu na organizm człowieka Problem wpływu hałasu na organizm człowieka jest złożony. Dotyczy on bowiem człowieka jako organizmu biologicznego, jednostki intelektualnej i członka grupy społecznej, a także wszelkich przejawów jego życia. Dlatego nasze zainteresowania idą w kierunku oddziaływania hałasu na stan zdrowia, na funkcje poszczególnych narządów i układów, a zwłaszcza jego wpływ na narząd słuchu. Hałas oddziałuje nie tylko na organ słuchu, lecz również poprzez centralny układ nerwowy na inne organy. Ważne znaczenie ma również wpływ hałasu na życie psychiczne, sprawność umysłową, efektywność i jakość pracy. Wpływ hałasu na człowieka pokazano schematycznie na rysunku poniżej. Szkodliwość, dokuczliwość, a także uciążliwość hałasu zależą od jego cech fizycznych oraz czynników charakteryzujących te zmiany w czasie, takich jak charakterystyka widmowa, wartość poziomu hałasu, częstość występowania, długość odcinków czasowych oddziaływania hałasu, charakter (ciągły, przerywany, impulsowy). 11

12 Z rysunku wynika, że szkodliwe oddziaływanie hałasu powoduje skutki zdrowotne i funkcjonalne. Nadmierny hałas nie tylko wpływa na narząd słuchu, lecz również na ogólny stan zdrowia, stan psychiczny i emocjonalny oraz somatyczny. Powoduje brak poczucia bezpieczeństwa, brak poczucia niezależności, uniemożliwia porozumiewanie się i orientację w środowisku, pogarsza komfort pracy i wypoczynku. W dalszym ciągu przy analizie wpływu hałasu na organizm ludzki rozpatrywać będziemy poziom dźwięku A. Stosowane w praktyce mierniki poziomu dźwięku zaopatrzone są w specjalne filtry korekcyjne częstotliwości: A, B, C oraz D. 12

13 Filtr korekcyjny A przystosowuje charakterystykę pomiarową przyrządu do charakterystyki czułości ucha w zakresie małych poziomów głośności (0-55 fonów), filtr B w zakresie średnich (55-85 fonów), a filtr C, dla dużych poziomów głośności, powyżej 85 fonów. Dla szczególnie wysokich poziomów dźwięków, np. hałasów lotniczych, wprowadzono krzywe korekcyjne D. W pomiarach poziomu dźwięku preferowana jest krzywa korekcyjna A. Ze względu na różnorodne oddziaływanie hałasu na organizm ludzki, hałasy podzielić można w zależności od ich poziomu A na następujące grupy: 1) poniżej 35 db, 2) 35-70dB, 3) db, 4) dB, oraz 5) powyżej 130 db. 13

14 Hałasy o poziomie A nie przekraczającym 35 db są dla zdrowia nieszkodliwe, czasami denerwujące. Niekiedy dźwięki wytworzone przez naturę działają korzystnie. Hałasy o poziomie A db wpływają ujemnie na organizm, powodując zmęczenie układu nerwowego, obniżenie czułości wzroku, utrudniają zrozumienie mowy, porozumiewanie się, niekorzystnie wpływają na sen i wypoczynek. Ciągła ekspozycja hałasu o poziomie A db wpływa ujemnie na wydajność pracy, działa szkodliwie na zdrowie. Następuje osłabienie słuchu, bóle głowy, zaburzenia nerwowe. Hałasy o poziomach A zawartych w przedziale db są niebezpieczne dla organizmu, powodując liczne zaburzenia, m.in. układu krążenia, układu pokarmowego. Hałasy o poziomach A wyższych od 130 db wytwarzają drgania niektórych organów wewnętrznych człowieka, powodując ich choroby oraz zniszczenie. Przebywanie w hałasie o tym poziomie powoduje zaburzenia równowagi, mdłości, zmienia proporcję zawartości różnych składników we krwi, wywołując pewne choroby psychiczne itp. Długotrwałe oddziaływanie hałasu na narząd słuchu powoduje zmiany patologiczne i fizjologiczne. Bodźce fizyczne zapoczątkowują łańcuch reakcji biochemicznych, bioelektrycznych i energetycznych, poprzez które energia drgań akustycznych zamienia się na energię impulsów nerwowych z jednoczesnym odwzorowaniem cech bodźca. Bodźce o dużym natężeniu, działające nieprzerwanie przez dłuższy czas lub działające okresowo z przerwami, 14

15 powodują zmęczenie, wyczerpanie, a nawet całkowite zahamowanie aktywności komórek rzęsatych, a w dalszej kolejności ich zanik, co w konsekwencji powoduje, że narząd Cortiego traci swoją funkcję. Zmiany fizjologiczne spowodowane działaniem hałasu to przede wszystkim zjawisko maskowania, polegające na tym, że z kilku tonów o różnych częstotliwościach słyszymy ton silniejszy, gdyż ton słabszy jest zagłuszany. Czas oddziaływania hałasu ilustruje tabela: Równoważny Ryzyko utraty słuchu w % poziom A ekspozycja lata dźwięku db Pozasłuchowe skutki działania hałasu są wynikiem powiązań drogi słuchowej z innymi układami centralnymi i wegetatywnymi. Połączenie drogi słuchowej z układem rąbkowym mózgowia umożliwia bodźcom słuchowym oddziaływanie na narządy wewnętrzne oraz na aktywność układu gruczołów o wydzielaniu dokrewnym. 15

16 Wyraźne reakcje wegetatywne występują wówczas, gdy poziom ciśnienia przekroczy 75 db. Sygnały akustyczne powodują odruchy motoryczne, np. skurcze mięśni szyi, głowy i oczu. Pod wpływem nagłych sygnałów akustycznych (eksplozje, wystrzały) następuje skurcz mięśni zmieniający całą postawę ciała. Zaobserwować można charakterystyczne nachylenie tułowia, otwarcie ust, grymas twarzy, zamknięcie powiek, a także zgięcie kolan i ramion. Krótkotrwałe dźwięki, których poziom przekracza 75 db, powodują zmianę oporności elektrycznej skóry. Następuje zmiana rytmu oddechowego, pojawiają się reakcje układu krążenia, wyrażające się skurczem obwodowych naczyń krwionośnych, a także wzrostem oporów krążenia. Mogą także wystąpić zmiany ciśnienia krwi. Zmienia się intensywność perystaltyki jelit i żołądka oraz funkcje wydzielnicze żołądka. Doświadczenia przeprowadzone na zwierzętach pozwoliły zaobserwować zaburzenia funkcji rozrodczych i ograniczenie odporności na infekcje. Bodźce akustyczne mają wpływ na funkcję innych zmysłów człowieka. Stwierdzono m.in., że hałas o poziomie ok. 120 db zmniejsza prędkość ruchu gałek ocznych. Następuje zwężenie pola widzenia oraz zmiany percepcji kolorów. Zaobserwowano również pojawienie się oczopląsu i zawrotów głowy. Przy hałasach o poziomie ok. 125 db mogą wystąpić zaburzenia zmysłu równowagi. Wysuwane są hipotezy, że hałas może być przyczyną chorób nowotworowych, chorób sercowo-naczyniowych. Hałas wpływa ujemnie na zrozumiałość mowy. W hałasie o poziomie: 16

17 0-30 db można porozumieć się szeptem, db głosem normalnym, db głosem podniesionym, db rozmowa jest bardzo utrudniona, db można porozumiewać się tylko krzykiem, powyżej 100 db ustne porozumiewanie jest niemożliwe. Hałas wpływa na orientację w środowisku pracy i życia, wpływa ujemnie na poczucie bezpieczeństwa i niezależności. Hałas w czasie pracy w sposób zasadniczy wpływa na wydajność i jakość wykonywanej pracy. Nadmierny hałas zaburza możliwość skoncentrowania uwagi. Na skutek hałasu następuje stopniowa utrata energii, a funkcjonalne zmiany zachodzące w odśrodkowym układzie nerwowym stają się przyczyną narastającego zmęczenia i spadku zdolności do pracy. Hałas utrudnia wykonywanie prac precyzyjnych i koncepcyjnych wymagających procesów myślowych, przedłuża czas reakcji prostych i złożonych, zwłaszcza czas wyboru decyzji Kryteria oceny szkodliwości hałasu Kryteria związane z oceną szkodliwości działania hałasu, a co za tym idzie opracowane normy, podzielić na dwie grupy: 1) normy hałaśliwości stosowane w walce z hałasem, oparte na ocenie możliwości uszkodzenia narządu słuchu, 2) normy hałaśliwości stosowane w walce z hałasem, związane ze szkodliwymi efektami hałasu 17

18 Wiele krajów stosuje zalecenia przeciwhałasowe opracowane w ramach ISO. Zgodnie z nimi należy porównać charakterystykę hałasu zmierzonego z tzw. charakterystykami oceny hałasu N podanymi w normie ISO R Krzywe oceny hałasu N są równe poziomowi ciśnienia akustycznego w db dla pasm oktawowych, których częstotliwość środkowa wynosi 1000 Hz (por. tablica). Środkowe częstotliwości pasm oktawowych w Hz N 63 Hz 125 Hz 250 Hz 500 Hz 1000 Hz Hz ,5 12,0 12,0 4,8 0-3,5-6,1-8,0 5 39,4 26,3 16,6 9,7 5 1,6-1,6-2, ,4 30,7 21,3 14,5 10 6,6 4,2 2, ,3 35,0 25,9 19, ,7 9,3 7, ,3 39,4 30,6 24, ,8 14,4 12, ,2 43,7 35,2 29, ,9 19,5 17, ,2 48,1 39,9 34, ,9 24,7 22, ,1 52,4 44,5 38, ,0 29,8 28, ,1 56,8 49,2 43, ,1 34,9 33, ,0 61,1 53,8 48, ,2 40,0 38, ,0 65,5 58,5 53, ,2 45,2 43, ,9 69,8 63,1 58, ,3 50,3 48, ,9 74,2 67,8 63, ,4 55,3 53, ,6 78,5 72,4 68, ,5 60,5 58, ,8 82,9 77,1 73, ,5 65,7 64, ,7 87,2 81,7 77, ,6 70,8 69, ,7 91,6 86,4 82, ,7 75,9 74, ,6 95,9 91,0 87, ,8 81,0 79, ,6 100,3 95,7 92, ,8 86,2 84, ,5 104,6 100,3 97, ,9 91,3 89, ,5 109,0 105,0 102, ,0 96,4 95, ,4 113,3 109,6 107, ,1 101,5 100, ,4 117,7 114,3 111, ,1 106,7 105, ,3 122,0 118,9 116, ,2 111,8 110, ,3 126,4 123,6 121, ,3 116,9 115, ,2 130,7 128,2 126, ,4 122,0 120, ,2 135,1 132,9 131, ,4 127,2 125,9 18

19 W świetle obecnego stanu wiedzy przyjmuje się, że wartości dopuszczalne poziomu dźwięku A, w czasie 8- godzinnego dnia pracy nie powinny przekraczać 85 db. Wartość tę przyjmuje się za wartość alarmową, a wartość 90 db za wartość niebezpieczną. Dopuszczalne wartości poziomu dźwięku na stanowiskach pracy podane są w normie PN-84/N oraz w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia l grudnia 1989 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Zgodnie z tą normą i rozporządzeniem, na wszystkich stanowiskach pracy ze względu na ochronę słuchu dla 8-godzinnej ekspozycji na hałas, równoważny poziom dźwięku A nie powinien przekraczać 85 db. Dla ekspozycji krótszej aniżeli 8 godzin dopuszczalną wartość równoważnego poziomu dźwięku L Aeą należy obliczyć z wzoru: 480 L Aeq = log t t - czas ekspozycji na hałas w minutach dla t < 480 min. Dla pozostałego czasu zmiany roboczej równoważny poziom dźwięku nie może przekroczyć wartości 80 db. Maksymalna chwilowa wartość poziomu dźwięku A nie może przekroczyć 115 db. Dopuszczalna wartość równoważnego poziomu dźwięku umożliwiająca realizację podstawowych funkcji przez pracownika na danym stano wisku pracy nie powinna przekroczyć wartości podanych w tabeli poniżej. Wartości te obowiązują w przypadkach, gdy nie ma podanych szczegółowych przepisów określających wartości mniejsze. 19 db

20 Dopuszczalne wartości poziomu dźwięku w pomieszczeniach Dopuszczalne wartości poziomu dźwięku w pomieszczeniach przeznaczonych do przebywania ludzi, w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej podaje norma PN-87/B-02151/02, obowiązująca od dnia l stycznia 1990 r. Równoważny poziom dźwięku A hałasu przenikającego do pomieszczenia od wszystkich źródeł znajdujących się poza tym pomieszczeniem, a w przypadku budynków mieszkalnych, od źródeł hałasu znajdujących się poza mieszkaniem, w którego skład wchodzi pomieszczenie, nie może przekraczać wartości dopuszczalnych podanych w kolumnie 3 i 4 w tablicy poniżej. 20

21 21

22 Dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku określa Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych I Leśnictwa z dnia 13 maja 1998r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U z dnia 1 czerwca 1998 r.). Przedstawione są one w tabelach: 22

23 23

24 24

25 Na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 stycznia 2002 r. określone są podane niżej wartości progowe poziomow hałasu w środowisku, których przekroczenie powoduje zaliczenie obszaru, na którym poziom hałasu przekracza poziom dopuszczalny, do kategorii terenu zagrożonego hałasem. 25

26 4.4. Hałas infradźwiękowy Hałasem infradźwiękowym nazywamy hałas, w którego widmie występują składowe infradźwiękowe, tj. dźwięki w zakresie częstotliwości 2-16Hz. Infradźwięki występują w środowisku nawet w znacznych odległościach od źródeł. Głównymi źródłami infradźwięków są maszyny i urządzenia przepływowe, urządzenia wentylacyjne, kotły energetyczne, elektrownie cieplne i wodne, środki transportu. Infradźwięki są odbierane w organizmie głównie przez narząd słuchu i układ przedsionkowy. Progi słyszenia są tym wyższe, im niższa jest częstotliwość infradźwięków. Dla przykładu można podać, że dla częstotliwości 6-8 Hz wynoszą ok. 100 db, a dla częstotliwości 12-16Hz ok. 90 db. Podstawową drogą percepcji infradźwięków są receptory czucia wibracji. Energia infradźwięków wywołuje charakterystyczne zjawisko rezonansu struktur i narządów 26

27 wewnętrznych organizmu człowieka, subiektywnie odczuwane już od wartości 100 db. Znaczna uciążliwość infradźwięków na organizm człowieka występuje przy niewielkich przekroczeniach progu słyszenia. Odznacza się ona określonymi stanami nadmiernego zmęczenia, dyskomfortu, senności, zaburzeniami równowagi, zaburzeniami sprawności psychomotorycznej i funkcji fizjologicznych. Infradźwięki odbierane są specyficzną drogą słuchową, a słyszalność ich zależy od poziomu ciśnienia akustycznego. Poziomem ciśnienia akustycznego wywołującym ból ucha środkowego jest 140 db dla częstotliwości 20 Hz, oraz 162 db dla częstotliwości 2 Hz. Wielu badaczy stwierdza, że na skutek działania infradźwięków występują zmiany w układzie nerwowym przesunięcie wskaźnika mocy częstotliwości fal alfa" w kierunku fal teta", co charakteryzuje obniżenie stanu czuwania. Zmiany te są skorelowane ze zmianami w układzie oddechowym i układzie krążenia (obniżenie częstości tętna i oddechów). Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. (Nr 61, poz. 284, z późn. zm.) ustalono wartości dopuszczalne hałasu infradźwiękowego w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 czerwca 1998 r. (Dz. U. Nr 79, poz. 513) jako tzw. poziomy ciśnienia akustycznego w oktawowych pasmach o częstotliwościach środkowych od 8 do 31,5 Hz, odniesione do 8-godzinnego wymiaru czasu pracy dla ogółu pracowników wynoszące odpowiednio 105 do 110 db. 27

Przygotowała: prof. Bożena Kostek

Przygotowała: prof. Bożena Kostek Przygotowała: prof. Bożena Kostek Ze względu na dużą rozpiętość mierzonych wartości ciśnienia (zakres ciśnień akustycznych obejmuje blisko siedem rzędów wartości: od 2x10 5 Pa do ponad 10 Pa) wygodniej

Bardziej szczegółowo

Ze względu na dużą rozpiętość mierzonych wartości ciśnienia (zakres ciśnień akustycznych obejmuje blisko siedem rzędów wartości: od 2x10 5 Pa do

Ze względu na dużą rozpiętość mierzonych wartości ciśnienia (zakres ciśnień akustycznych obejmuje blisko siedem rzędów wartości: od 2x10 5 Pa do Ze względu na dużą rozpiętość mierzonych wartości ciśnienia (zakres ciśnień akustycznych obejmuje blisko siedem rzędów wartości: od 2x10 5 Pa do ponad 10 Pa) wygodniej jest mierzone ciśnienie akustyczne

Bardziej szczegółowo

Oddziaływanie hałasu na człowieka w środowisku pracy i życia, metody ograniczania. dr inż. Grzegorz Makarewicz

Oddziaływanie hałasu na człowieka w środowisku pracy i życia, metody ograniczania. dr inż. Grzegorz Makarewicz Oddziaływanie hałasu na człowieka w środowisku pracy i życia, metody ograniczania dr inż. Grzegorz Makarewicz 200000000 µpa 20000000 µpa Młot pneumatyczny 2000000 µpa 200000 µpa Pomieszczenie biurowe 20000

Bardziej szczegółowo

Wiadomości o hałasie w środowisku pracy

Wiadomości o hałasie w środowisku pracy Wiadomości o hałasie w środowisku pracy Maciej Łabęda Hałasem został określony każdy niepożądany dźwięk, który może być uciążliwy albo szkodliwy dla zdrowia lub zwiększać ryzyko wypadku w pracy - rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Mapa akustyczna Torunia

Mapa akustyczna Torunia Mapa akustyczna Torunia Informacje podstawowe Mapa akustyczna Słownik terminów Kontakt Przejdź do mapy» Słownik terminów specjalistycznych Hałas Hałasem nazywamy wszystkie niepożądane, nieprzyjemne, dokuczliwe

Bardziej szczegółowo

Dźwięk i słuch. Percepcja dźwięku oraz funkcjonowanie narządu słuchu

Dźwięk i słuch. Percepcja dźwięku oraz funkcjonowanie narządu słuchu Dźwięk i słuch 1 Percepcja dźwięku oraz funkcjonowanie narządu słuchu Broszura ta jest pierwszą z serii broszur firmy WIDEX poświęconych słuchowi oraz tematom z nim związanym. Od fal dźwiękowych do słyszenia

Bardziej szczegółowo

Fale akustyczne. Jako lokalne zaburzenie gęstości lub ciśnienia w ośrodkach posiadających gęstość i sprężystość. ciśnienie atmosferyczne

Fale akustyczne. Jako lokalne zaburzenie gęstości lub ciśnienia w ośrodkach posiadających gęstość i sprężystość. ciśnienie atmosferyczne Fale akustyczne Jako lokalne zaburzenie gęstości lub ciśnienia w ośrodkach posiadających gęstość i sprężystość ciśnienie atmosferyczne Fale podłużne poprzeczne długość fali λ = v T T = 1/ f okres fali

Bardziej szczegółowo

MÓWIMY O TYM GŁOŚNO, ABY BYŁO CISZEJ!

MÓWIMY O TYM GŁOŚNO, ABY BYŁO CISZEJ! MÓWIMY O TYM GŁOŚNO, ABY BYŁO CISZEJ! CISZA całkowity brak dźwięków zdolnych wytworzyć wrażenia słuchowe. DŹWIĘK Dźwięki są jednym ze składników środowiska przyrodniczego człowieka. Są źródłem wielu informacji

Bardziej szczegółowo

Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa,

Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa, Poziom dźwięku Decybel (db) jest jednostką poziomu; Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa, co obejmuje 8 rzędów wielkości

Bardziej szczegółowo

Działania służby medycyny pracy w aspekcie profilaktyki narażenia na hałas w miejscu pracy

Działania służby medycyny pracy w aspekcie profilaktyki narażenia na hałas w miejscu pracy Działania służby medycyny pracy w aspekcie profilaktyki narażenia na hałas w miejscu pracy Katarzyna Skręt Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Rzeszowie Hałas Dźwięk wrażenie słuchowe, spowodowane falą

Bardziej szczegółowo

Hałas na stanowisku pracy

Hałas na stanowisku pracy Hałas na stanowisku pracy Temat: Warunki akustyczne w pomieszczeniu. 1. Przedmiot. Pomiar i ocena hałasu metodą orientacyjną, w miejscu przebywania ludzi na stanowisku pracy. 2. Zastosowanie - badanie

Bardziej szczegółowo

KULTURA BEZPIECZEŃSTWA DRGANIA MECHANICZNE

KULTURA BEZPIECZEŃSTWA DRGANIA MECHANICZNE KULTURA BEZPIECZEŃSTWA DRGANIA MECHANICZNE Drgania mechaniczne wibracje to ruch cząstek ośrodka spręzystego względem położenia równowagi. W środowisku pracy rozpatrywane są jedynie drgania przekazywane

Bardziej szczegółowo

Nauka o słyszeniu Wykład IV Głośność dźwięku

Nauka o słyszeniu Wykład IV Głośność dźwięku Nauka o słyszeniu Wykład IV Głośność dźwięku Anna Preis, email: apraton@amu.edu.pl 26.10.2016 Plan wykładu - głośność Próg słyszalności Poziom ciśnienia akustycznego SPL a poziom dźwięku SPL (A) Głośność

Bardziej szczegółowo

Wpływ hałasu na człowieka

Wpływ hałasu na człowieka Zagadnienia Wpływ hałasu na człowieka dźwięk jako fala mechaniczna charakterystyka zdolności słyszenia człowieka definicja i rodzaje hałasu wpływ hałasu na organizm człowieka sposoby ograniczania naraŝenia

Bardziej szczegółowo

Fale dźwiękowe. Jak człowiek ocenia natężenie bodźców słuchowych? dr inż. Romuald Kędzierski

Fale dźwiękowe. Jak człowiek ocenia natężenie bodźców słuchowych? dr inż. Romuald Kędzierski Fale dźwiękowe Jak człowiek ocenia natężenie bodźców słuchowych? dr inż. Romuald Kędzierski Podstawowe cechy dźwięku Ze wzrostem częstotliwości rośnie wysokość dźwięku Dźwięk o barwie złożonej składa się

Bardziej szczegółowo

Hałas w środowisku. Wstęp. Hałas często kojarzony jest z dźwiękiem, jednakże pojęcia te nie są równoznaczne.

Hałas w środowisku. Wstęp. Hałas często kojarzony jest z dźwiękiem, jednakże pojęcia te nie są równoznaczne. Hałas w środowisku Wykład dla kierunku OCHRONA ŚRODOWISKA UWM w Olsztynie Wstęp Hałas często kojarzony jest z dźwiękiem, jednakże pojęcia te nie są równoznaczne. Dźwięk to pojęcie czysto fizyczne, natomiast

Bardziej szczegółowo

Wyższy Urząd Górniczy

Wyższy Urząd Górniczy Wyższy Urząd Górniczy Zagrożenie hałasem w górnictwie Zagrożenie hałasem w górnictwie Katowice 2010 Copyright by Wyższy Urząd Górniczy, Katowice 2010 Opracowanie Departament Warunków Pracy WUG Opracowanie

Bardziej szczegółowo

P 13 HAŁAS NA STANOWISKU PRACY

P 13 HAŁAS NA STANOWISKU PRACY PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA w Nowym Sączu P 13 HAŁAS NA STANOWISKU PRACY Spis treści 1. Pojęcia i parametry dźwięku 2. Wartości dopuszczalne hałasu 3. Pomiary hałasu 4. Wnioski Zespół ćwiczeniowy:

Bardziej szczegółowo

Hałas słyszalny w środowisku pracy. Ocena możliwości wykonywania pracy

Hałas słyszalny w środowisku pracy. Ocena możliwości wykonywania pracy 4. Hałas słyszalny w środowisku pracy. Ocena możliwości wykonywania 1 Hałas słyszalny w środowisku pracy Ocena możliwości wykonywania pracy 4.1. Charakterystyka zjawiska Środowisko akustyczne obejmuje

Bardziej szczegółowo

Drgania i fale sprężyste. 1/24

Drgania i fale sprężyste. 1/24 Drgania i fale sprężyste. 1/24 Ruch drgający Każdy z tych ruchów: - Zachodzi tam i z powrotem po tym samym torze. - Powtarza się w równych odstępach czasu. 2/24 Ruch drgający W rzeczywistości: - Jest coraz

Bardziej szczegółowo

HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY

HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY Budowa ucha ludzkiego Narząd słuchu składa się z trzech zasadniczych części: ucha zewnętrznego, ucha środkowego, ucha wewnętrznego. Drgania akustyczne powierzchniowe słyszalne

Bardziej szczegółowo

Podstawy biofizyki zmysłu słuchu. Badanie progu pobudliwości ucha ludzkiego.

Podstawy biofizyki zmysłu słuchu. Badanie progu pobudliwości ucha ludzkiego. M5 Podstawy biofizyki zmysłu słuchu. Badanie progu pobudliwości ucha ludzkiego. Zagadnienia: Drgania mechaniczne. Fala mechaniczna powstawanie, mechanizm rozchodzenia się, własności, równanie fali harmonicznej.

Bardziej szczegółowo

a/ narząd słuchu b/ narząd statyczny

a/ narząd słuchu b/ narząd statyczny Ucho Ucho = narząd przedsionkowoślimakowy a/ narząd słuchu b/ narząd statyczny I. Ucho zewnętrzne: 1/ małŝowina uszna 2/ przewód słuchowy zewnętrzny - szkielet: chrzęstny, kostny - skóra: włosy, gruczoły

Bardziej szczegółowo

Hałas maszyn i środowisko pracy

Hałas maszyn i środowisko pracy Krzywe korekcyjne, charakterystyki dynamiczne Hałas maszyn i środowisko pracy Czułość ucha ludzkiego jest największa dla dźwięków o częstotliwościach z przedziału od 800Hz do 4000Hz. Ze względu na to,

Bardziej szczegółowo

Boronów, 1 kwietnia 2016r.

Boronów, 1 kwietnia 2016r. Boronów, 1 kwietnia 2016r. Żeby zobaczyć i usłyszeć, musisz zamienić hałas w ciszę. 25 kwietnia: Międzynarodowy Dzień Walki z Hałasem Co to jest hałas? Wpływ hałasu na nasze zdrowie Pokochajmy ciszę Występujące

Bardziej szczegółowo

Pomiar poziomu hałasu emitowanego przez zespół napędowy

Pomiar poziomu hałasu emitowanego przez zespół napędowy POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Budowy i Eksploatacji Maszyn Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: EKSPLOATACJA MASZYN Pomiar poziomu hałasu emitowanego przez zespół napędowy

Bardziej szczegółowo

ZROZUMIEĆ UBYTEK SŁUCHU

ZROZUMIEĆ UBYTEK SŁUCHU ZROZUMIEĆ UBYTEK SŁUCHU Ubytek słuchu i jego pierwsze symptomy Ubytek słuchu (niedosłuch) jest zaburzeniem funkcjonowania układu słuchowego, objawiającym się ograniczeniem zdolności do słyszenia dźwięków.

Bardziej szczegółowo

Hałas przy zgrzewaniu ultradźwiękowym metali. dr inż. Jolanta Matusiak mgr Piotr Szłapa mgr inż. Joanna Wyciślik

Hałas przy zgrzewaniu ultradźwiękowym metali. dr inż. Jolanta Matusiak mgr Piotr Szłapa mgr inż. Joanna Wyciślik Hałas przy zgrzewaniu ultradźwiękowym metali dr inż. Jolanta Matusiak mgr Piotr Szłapa mgr inż. Joanna Wyciślik Charakterystyka procesu zgrzewania ultradźwiękowego Hałas słyszalny i hałas ultradźwiękowy

Bardziej szczegółowo

HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY

HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY zagrożenia i profilaktyka Zagrożenie hałasem w środowisku pracy Zatrudnieni w warunkach zagrożenia czynnikami szkodliwymi i uciążliwymi w 2010 r. Zagrożenie hałasem w środowisku

Bardziej szczegółowo

Hałas w pomieszczeniach do przebywania ludzi na statkach towarowych

Hałas w pomieszczeniach do przebywania ludzi na statkach towarowych Janusz Fydrych Szczecin. dn.05.05.2006 Hałas w pomieszczeniach do przebywania ludzi na statkach towarowych 1. Wstęp Zdrowie człowieka w wyniku występowania nadmiernego hałasu na stanowisku pracy jak i

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTROAKUSTYKI ĆWICZENIE NR 3 AUDIOMETRIA TONOWA DLA PRZEWODNICTWA POWIETRZNEGO I KOSTNEGO

LABORATORIUM ELEKTROAKUSTYKI ĆWICZENIE NR 3 AUDIOMETRIA TONOWA DLA PRZEWODNICTWA POWIETRZNEGO I KOSTNEGO LABORATORIUM ELEKTROAKUSTYKI ĆWICZENIE NR 3 AUDIOMETRIA TONOWA DLA PRZEWODNICTWA POWIETRZNEGO I KOSTNEGO Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie metodyki pomiarów audiometrycznych, a w szczególności

Bardziej szczegółowo

1.Stosunek sygnału do szumu kwantyzacji dla n-bitowego kwantyzatora jest równy w przybliżeniu:

1.Stosunek sygnału do szumu kwantyzacji dla n-bitowego kwantyzatora jest równy w przybliżeniu: 1.Stosunek sygnału do szumu kwantyzacji dla n-bitowego kwantyzatora jest równy w przybliżeniu: a) SNR = 2n [db] b) SNR = 6n [db] c) SNR = 10n [db] d) SNR = 12n [db 2. Prędkość dźwięku w gazach: a) Jest

Bardziej szczegółowo

POMIARY AUDIOMETRYCZNE

POMIARY AUDIOMETRYCZNE Laboratorium Elektronicznej Aparatury Medycznej Politechnika Wrocławska Wydział Podstawowych Problemów Techniki Katedra Inżynierii Biomedycznej ĆWICZENIE NR 9 POMIARY AUDIOMETRYCZNE Cel ćwiczenia Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

AKUSTYKA. Fizyka Budowli. Akustyka techniczna WYKŁAD Z PRZEDMIOTU: a) akustyki urbanistycznej. b) akustyki wnętrz

AKUSTYKA. Fizyka Budowli. Akustyka techniczna WYKŁAD Z PRZEDMIOTU: a) akustyki urbanistycznej. b) akustyki wnętrz AKUSTYKA WYKŁAD Z PRZEDMIOTU: Fizyka Budowli Akustyka techniczna Kształtowaniem właściwych warunków akustycznych w miejscu pobytu ludzi zajmuje się dyscyplina naukowa zwana akustyką techniczną. W budownictwie

Bardziej szczegółowo

HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY

HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY zagrożenia i profilaktyka Hałas Każdy niepożądany dźwięk, który może być uciążliwy, albo szkodliwy dla zdrowia lub zwiększać ryzyko wypadku przy pracy Zagrożenie hałasem w środowisku

Bardziej szczegółowo

voice to see with your ears

voice to see with your ears voice to see with your ears Łukasz Trzciałkowski gr00by@mat.umk.pl 2007-10-30 Zmysł słuchu to zmysł umożliwiający odbieranie (percepcję) fal dźwiękowych. Jest on wykorzystywany przez organizmy żywe do

Bardziej szczegółowo

Słyszenie w środowisku

Słyszenie w środowisku Słyszenie w środowisku Wykład II Wpływ hałasu na organizm ludzki słuchowe efekty Anna Preis, email: apraton@amu.edu.pl 2.03.2016 Plan wykładu Natura dźwięku i hałasu: różnice w percepcji dźwięku i hałasu

Bardziej szczegółowo

Metodyka badań hałasu w zakresie słyszalnym, infradźwiękowym i ultradźwiękowym na stanowiskach pracy przy wydobyciu gazu łupkowego

Metodyka badań hałasu w zakresie słyszalnym, infradźwiękowym i ultradźwiękowym na stanowiskach pracy przy wydobyciu gazu łupkowego Metodyka badań hałasu w zakresie słyszalnym, infradźwiękowym i ultradźwiękowym na stanowiskach pracy przy wydobyciu gazu łupkowego Metodyka badań hałasu na stanowiskach pracy przy wydobyciu gazu łupkowego

Bardziej szczegółowo

Nauka o słyszeniu Wykład II System słuchowy

Nauka o słyszeniu Wykład II System słuchowy Nauka o słyszeniu Wykład II System słuchowy Anna Preis, email: apraton@amu.edu.pl 12.10.2016 neuroreille.com lub cochlea.eu Plan wykładu Anatomia i funkcja systemu słuchowego Ucho zewnętrzne Ucho środkowe

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE PSYCHOAKUSTYKI ORAZ AKUSTYKI ŚRODOWISKA W SYSTEMACH NAGŁOŚNIAJĄCYCH

ZASTOSOWANIE PSYCHOAKUSTYKI ORAZ AKUSTYKI ŚRODOWISKA W SYSTEMACH NAGŁOŚNIAJĄCYCH Politechnika Wrocławska Instytut Telekomunikacji i Akustyki SYSTEMY NAGŁOŚNIENIA TEMAT SEMINARIUM: ZASTOSOWANIE PSYCHOAKUSTYKI ORAZ AKUSTYKI ŚRODOWISKA W SYSTEMACH NAGŁOŚNIAJĄCYCH prowadzący: mgr. P. Kozłowski

Bardziej szczegółowo

Biologiczne mechanizmy zachowania - fizjologia. zajecia 6 :

Biologiczne mechanizmy zachowania - fizjologia. zajecia 6 : Biologiczne mechanizmy zachowania - fizjologia zajecia 6 : 12.11.15 Kontakt: michaladammichalowski@gmail.com https://mmichalowskiuwr.wordpress.com/ I gr 08:30 10:00 (s. Cybulskiego; 08.10. 19.11.) II gr

Bardziej szczegółowo

Hałas na drogach: problemy prawne, ekonomiczne i techniczne szkic i wybrane elementy koniecznych zmian

Hałas na drogach: problemy prawne, ekonomiczne i techniczne szkic i wybrane elementy koniecznych zmian Zastosowanie nowoczesnych technologii w konstrukcjach nawierzchni Zakopane, 15-17 września 2010 r. Hałas na drogach: problemy prawne, ekonomiczne i techniczne szkic i wybrane elementy koniecznych zmian

Bardziej szczegółowo

3.3. ODDZIAŁYWANIE DRGAŃ NA CZŁOWIEKA

3.3. ODDZIAŁYWANIE DRGAŃ NA CZŁOWIEKA 3.3. ODDZIAŁYWANIE DRGAŃ NA CZŁOWIEKA Ze względu na czasowy charakter, drgania działające na człowieka dzielimy na wstrząsy i drgania właściwe, które zwykle nazywamy drganiami. Wstrząsy zaś to takie drgania

Bardziej szczegółowo

Nauka o słyszeniu. Wykład III +IV Wysokość+ Głośność dźwięku

Nauka o słyszeniu. Wykład III +IV Wysokość+ Głośność dźwięku Nauka o słyszeniu Wykład III +IV Wysokość+ Głośność dźwięku Anna Preis, email: apraton@amu.edu.pl 21-28.10.2015 Plan wykładu - wysokość Wysokość dźwięku-definicja Periodyczność Dźwięk harmoniczny Wysokość

Bardziej szczegółowo

Nauka o słyszeniu. Wykład I Dźwięk. Anna Preis,

Nauka o słyszeniu. Wykład I Dźwięk. Anna Preis, Nauka o słyszeniu Wykład I Dźwięk Anna Preis, email: apraton@amu.edu.pl 7. 10. 2015 Co słyszycie? Plan wykładu Demonstracja Percepcja słuchowa i wzrokowa Słyszenie a słuchanie Natura dźwięku dwie definicje

Bardziej szczegółowo

Hałas powoduje choroby!

Hałas powoduje choroby! Opiekunowie projektu: Anna Stańczyk, Grażyna Gajda, Wojciech Nalberski uczniowie: Natalia Orzeł (kl. III I), Anna Walewska (kl. III D), Klaudia Twardowska ( III D), Katarzyna Życka ( kl. III D) Hałas powoduje

Bardziej szczegółowo

Pole elektromagnetyczne. POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie.

Pole elektromagnetyczne. POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie. Pole elektromagnetyczne POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie. INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA zjawisko powstawania siły elektromagnetycznej

Bardziej szczegółowo

Wpływ hałasu lotniczego na zdrowie człowieka czyli jak żyć krócej i chorować.

Wpływ hałasu lotniczego na zdrowie człowieka czyli jak żyć krócej i chorować. Wpływ hałasu lotniczego na zdrowie człowieka czyli jak żyć krócej i chorować. Hałas, w szczególności lotniczy, jest szkodliwy dla zdrowia; stały i uciążliwy hałas męczy nas psychicznie i fizycznie, pogarsza

Bardziej szczegółowo

WPŁYW EMISJI HAŁASU WYTWARZANY PRZEZ ELEKTROWNIE WIATROWE NA ŚRODOWISKO NATURALNE

WPŁYW EMISJI HAŁASU WYTWARZANY PRZEZ ELEKTROWNIE WIATROWE NA ŚRODOWISKO NATURALNE WPŁYW EMISJI HAŁASU WYTWARZANY PRZEZ ELEKTROWNIE WIATROWE NA ŚRODOWISKO NATURALNE dr inŝ. Sławomir AUGUSTYN 2009-11-25 POZNAŃ EMISJA HAŁAS NiepoŜądane, nieprzyjemne, dokuczliwe, uciąŝliwe lub szkodliwe

Bardziej szczegółowo

Teorie opisujące naturalne słyszenie przestrzenne

Teorie opisujące naturalne słyszenie przestrzenne Teorie opisujące naturalne słyszenie przestrzenne teoria lokalizacji natężeniowo-czasowej teorie optyczne teorie motoryczne teorie przewodzenia przez kości czaszki teorie błędnikowe teorie wrażeń dotykowych

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe TEO Kompatybilność OZE z systemem energetycznym 2014-01-18. Dr inż. PAWEŁ A. MAZUREK 1

Studia Podyplomowe TEO Kompatybilność OZE z systemem energetycznym 2014-01-18. Dr inż. PAWEŁ A. MAZUREK 1 dr inż. Paweł A. Mazurek Instytut Podstaw Elektrotechniki i Elektrotechnologii studia podyplomowe TECHNOLOGIE ENERGII ODNAWIALNEJ Dźwięk w najogólniejszej postaci można rozumieć jako zaburzenie o charakterze

Bardziej szczegółowo

w drgania mechaniczne, a drgania w impulsy nerwowe. Odpowiada także za zmył równowagi (błędnik).

w drgania mechaniczne, a drgania w impulsy nerwowe. Odpowiada także za zmył równowagi (błędnik). Ucho narząd słuchu występujący jedynie u kręgowców. Najbardziej złożone i rozwinięte uszy występują u ssaków. Ucho odbiera fale dźwiękowe, przekształca je w drgania mechaniczne, a drgania w impulsy nerwowe.

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA DO PRZYGOTOWANIA DO ĆWICZEŃ Z BIOFIZYKI DLA STUDENTÓW I ROKU WYDZIAŁU LEKARKIEGO W SEMESTRZE LETNIM 2011/2012 ROKU.

ZAGADNIENIA DO PRZYGOTOWANIA DO ĆWICZEŃ Z BIOFIZYKI DLA STUDENTÓW I ROKU WYDZIAŁU LEKARKIEGO W SEMESTRZE LETNIM 2011/2012 ROKU. ZAGADNIENIA DO PRZYGOTOWANIA DO ĆWICZEŃ Z BIOFIZYKI DLA STUDENTÓW I ROKU WYDZIAŁU LEKARKIEGO W SEMESTRZE LETNIM 2011/2012 ROKU. B1 CIŚNIENIE JAKO WIELKOŚĆ BIOFIZYCZNA, CIŚNIENIE A FUNKCJE PODSTAWOWYCH

Bardziej szczegółowo

GRUPA ROBOCZA ds.hałasu

GRUPA ROBOCZA ds.hałasu PARTNERSTWO: Krajowa sieć organów środowiskowych oraz instytucji zarządzających funduszami unijnymi (ENEA) ROBOCZA ds. HAŁASU Spotkanie szkoleniowo - seminaryjne MAPY AKUSTYCZNE I PROGRAMY DZIAŁAŃ (programy

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko ucznia Data... Klasa...

Imię i nazwisko ucznia Data... Klasa... Przygotowano za pomocą programu Ciekawa fizyka. Bank zadań Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2011 strona 1 Imię i nazwisko ucznia Data...... Klasa... Zadanie 1. Częstotliwość

Bardziej szczegółowo

REDUKCJA HAŁASU W BUDYNKU POCHODZĄCEGO OD POMIESZCZENIA SPRĘŻARKOWNI

REDUKCJA HAŁASU W BUDYNKU POCHODZĄCEGO OD POMIESZCZENIA SPRĘŻARKOWNI REDUKCJA HAŁASU W BUDYNKU POCHODZĄCEGO OD POMIESZCZENIA SPRĘŻARKOWNI Wiesław FIEBIG Politechnika Wrocławska, Instytut Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn I-16 1. WSTĘP W pomieszczeniach technicznych znajdujących

Bardziej szczegółowo

Podstawy elektroniki i akustyki

Podstawy elektroniki i akustyki 1 Podstawy elektroniki i akustyki Dr Klaudiusz Majchrowski Wykład dla Elektroradiologii 2 Elementy akustyki Wykład 2 3 Fala dźwiękowa Fala dźwiękowa to forma transmisji energii przez ośrodek sprężysty.

Bardziej szczegółowo

Hałas. Dźwięk. Dźwięk definicja. Fizyczne parametry dźwięku. Słuch - funkcje. Natężenie i częstotliwość dźwięku

Hałas. Dźwięk. Dźwięk definicja. Fizyczne parametry dźwięku. Słuch - funkcje. Natężenie i częstotliwość dźwięku Dźwięk Hałas...- A dlaczego Babciu masz takie duże uszy? - spytał Czerwony Kapturek. - Żeby Cię lepiej słyszeć Kochana Wnusiu - odparł Wilk 1 2 Dźwięk definicja Zmiany w ciśnieniu powietrza, rozchodzące

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 do Regulaminu Pracy ppup Poczta Polska

Załącznik nr 6 do Regulaminu Pracy ppup Poczta Polska Załącznik nr 6 do Regulaminu Pracy ppup Poczta Polska Wykaz prac wzbronionych pracownikom młodocianym oraz rodzaje prac i wykaz stanowisk pracy dozwolonych pracownikom młodocianym w celu odbywania przygotowywania

Bardziej szczegółowo

l a b o r a t o r i u m a k u s t y k i

l a b o r a t o r i u m a k u s t y k i Wrocław kwiecień 21 4SOUND Parametry akustyczne 4SOUND ul Klecińska 123 54-413 Wrocław info@4soundpl www4soundpl l a b o r a t o r i u m a k u s t y k i tel +48 53 127 733 lub 71 79 85 746 NIP: 811-155-48-81

Bardziej szczegółowo

Akustyka budowlana c f. Wprowadzenie. Wprowadzenie. Wprowadzenie. Wprowadzenie. Wprowadzenie. Zagadnienia Współczesnej Fizyki Budowli

Akustyka budowlana c f. Wprowadzenie. Wprowadzenie. Wprowadzenie. Wprowadzenie. Wprowadzenie. Zagadnienia Współczesnej Fizyki Budowli Akustyka budowlana Dźwięk jest zjawiskiem falowym wywołanym drganiami cząstek ośrodka. Sposoby wytwarzania fal akustycznych: przez drgania mechaniczne przez turbulencję Fala akustyczna rozprzestrzeniające

Bardziej szczegółowo

Projekt badawczy. Czy w Trójce jest głośno? Pomiary poziomu natężenia dźwięku w 3 Liceum Ogólnokształcącym im. św. Jana Kantego w Poznaniu.

Projekt badawczy. Czy w Trójce jest głośno? Pomiary poziomu natężenia dźwięku w 3 Liceum Ogólnokształcącym im. św. Jana Kantego w Poznaniu. Projekt badawczy Czy w Trójce jest głośno? Pomiary poziomu natężenia dźwięku w 3 Liceum Ogólnokształcącym im. św. Jana Kantego w Poznaniu. Opracowanie: Celestyna Flis, Agata Kargel, Bartosz Maciejewski,

Bardziej szczegółowo

Dźwięk, gitara PREZENTACJA ADAM DZIEŻYK

Dźwięk, gitara PREZENTACJA ADAM DZIEŻYK Dźwięk, gitara PREZENTACJA ADAM DZIEŻYK Dźwięk Dźwięk jest to fala akustyczna rozchodząca się w ośrodku sprężystym lub wrażenie słuchowe wywołane tą falą. Fale akustyczne to fale głosowe, czyli falowe

Bardziej szczegółowo

HAŁAS I SŁUCH. Czym jest hałas? Jakie są jego źródła? Jak można się przed nim chronić?

HAŁAS I SŁUCH. Czym jest hałas? Jakie są jego źródła? Jak można się przed nim chronić? HAŁAS I SŁUCH 4 Czym jest hałas? Jakie są jego źródła? Jak można się przed nim chronić? Broszura ta stanowi krótki opis hałasu, jego źródeł oraz sposobów ochrony przed jego szkodliwym wpływem. Jest to

Bardziej szczegółowo

Aktywne tłumienie drgań

Aktywne tłumienie drgań Aktywne tłumienie drgań wykład dla specjalności Komputerowe Systemy Sterowania dla kierunku Automatyka i Robotyka Dr inŝ. Zbigniew Ogonowski Instytut Automatyki, Politechnika Śląska Plan wykładu Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Wpływ hałasu na zdrowie i funkcjonowanie człowieka

Wpływ hałasu na zdrowie i funkcjonowanie człowieka Warszawa, 27.05.2014 Wpływ hałasu na zdrowie i funkcjonowanie człowieka Zdjęcia: zasoby własne autorki lub Internet Anna Kossak psycholog www.annakossak.pl Hałas to nieprzyjemny, niepożądany w danej chwili

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA POZIOMU HAŁASU NA STANOWISKACH TECHNOLOGICZNYCH W ZAKŁADACH PRZERÓBKI KOPALŃ WĘGLA KAMIENNEGO

IDENTYFIKACJA POZIOMU HAŁASU NA STANOWISKACH TECHNOLOGICZNYCH W ZAKŁADACH PRZERÓBKI KOPALŃ WĘGLA KAMIENNEGO Górnictwo i Geoinżynieria Rok 30 Zeszyt 3/1 2006 Aleksander Lutyński* IDENTYFIKACJA POZIOMU HAŁASU NA STANOWISKACH TECHNOLOGICZNYCH W ZAKŁADACH PRZERÓBKI KOPALŃ WĘGLA KAMIENNEGO 1. Wstęp Hałas jest jedną

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY AKUSTYCZNE ZWIĄZANE Z INSTALACJAMI WENTYLACJI MECHANICZNEJ

PROBLEMY AKUSTYCZNE ZWIĄZANE Z INSTALACJAMI WENTYLACJI MECHANICZNEJ PROBLEMY AKUSTYCZNE ZWIĄZANE Z INSTALACJAMI WENTYLACJI MECHANICZNEJ AKUSTYKA - INFORMACJE OGÓLNE Wymagania akustyczne stawiane instalacjom wentylacyjnym określane są zwykle wartością dopuszczalnego poziomu

Bardziej szczegółowo

TEMAT: OBSERWACJA ZJAWISKA DUDNIEŃ FAL AKUSTYCZNYCH

TEMAT: OBSERWACJA ZJAWISKA DUDNIEŃ FAL AKUSTYCZNYCH TEMAT: OBSERWACJA ZJAWISKA DUDNIEŃ FAL AKUSTYCZNYCH Autor: Tomasz Kocur Podstawa programowa, III etap edukacyjny Cele kształcenia wymagania ogólne II. Przeprowadzanie doświadczeń i wyciąganie wniosków

Bardziej szczegółowo

HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY

HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY Materiały szkoleniowe HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY ZAGROŻENIA I PROFILAKTYKA Serwis internetowy BEZPIECZNIEJ CIOP-PIB 1. Wprowadzenie zagrożenie hałasem w środowisku pracy Hałasem określa się każdy niepożądany

Bardziej szczegółowo

Zestaw ćwiczeń laboratoryjnych z Biofizyki dla kierunku Fizjoterapia

Zestaw ćwiczeń laboratoryjnych z Biofizyki dla kierunku Fizjoterapia Zestaw ćwiczeń laboratoryjnych z Biofizyki dla kierunku Fizjoterapia 1. Ćwiczenie wprowadzające: Wielkości fizyczne i błędy pomiarowe. Pomiar wielkości fizjologicznych 2. Prąd elektryczny: Pomiar oporu

Bardziej szczegółowo

HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY

HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY Materiały szkoleniowe HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY ZAGROŻENIA I PROFILAKTYKA Serwis internetowy BEZPIECZNIEJ CIOP-PIB 1. Wprowadzenie zagrożenie hałasem w środowisku pracy Hałasem określa się każdy niepożądany

Bardziej szczegółowo

II. Metoda pracy Praca z podręcznikiem i atlasem, opis, wyjaśnianie, rozmowa dydaktyczna, obserwacja, prezentacje, gra dydaktyczna, pokaz.

II. Metoda pracy Praca z podręcznikiem i atlasem, opis, wyjaśnianie, rozmowa dydaktyczna, obserwacja, prezentacje, gra dydaktyczna, pokaz. Scenariusz lekcji I. Cele lekcji 1) Wiadomości Uczeń: a) zna funkcje narządu słuchu i równowagi; b) wie, że ucho jest narządem zmysłu odbierającym bodźce akustyczne i zmiany położenia ciała; c) zna części

Bardziej szczegółowo

Zagrożenie hałasem komunalnym w obiektach mieszkalnych i użyteczności publicznej

Zagrożenie hałasem komunalnym w obiektach mieszkalnych i użyteczności publicznej Zagrożenie hałasem komunalnym w obiektach mieszkalnych i użyteczności publicznej Hałas definicja Regulacje prawne w zakresie ochrony przed hałasem komunalnym Dopuszczalne wartości poziomu dźwięku w pomieszczeniach

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja ze względu na konstrukcję

Klasyfikacja ze względu na konstrukcję Słuchawki Definicja Słuchawka przetwornik elektroakustyczny mający za zadanie przekształcenie sygnału elektrycznego w słyszalną falę dźwiękową, podobnie jak czyni to głośnik; od głośnika jednak odróżnia

Bardziej szczegółowo

Materiały informacyjne dotyczące wyników projektu

Materiały informacyjne dotyczące wyników projektu Materiały informacyjne dotyczące wyników projektu W środowisku pracy człowiek znajduje się stale pod wpływem różnorodnych bodźców akustycznych. Część z nich stanowi istotne źródło informacji niezbędnych

Bardziej szczegółowo

Pozwólmy dzieciom usłyszeć siebie- informator o badaniach przesiewowych słuchu dla rodziców.

Pozwólmy dzieciom usłyszeć siebie- informator o badaniach przesiewowych słuchu dla rodziców. Pozwólmy dzieciom usłyszeć siebie- informator o badaniach przesiewowych słuchu dla rodziców. Proces słyszenia i rozumienia mowy jest zjawiskiem bardzo złożonym. Na jego jakość wpływa nie tylko prawidłowo

Bardziej szczegółowo

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zajęcia wyrównawcze z izyki -Zestaw 13 -eoria Drgania i ale. Ruch drgający harmoniczny, równanie ali płaskiej, eekt Dopplera, ale stojące. Siła harmoniczna, ruch drgający harmoniczny Siłą harmoniczną (sprężystości)

Bardziej szczegółowo

HAŁAS Podstawowe definicje

HAŁAS Podstawowe definicje HAŁAS Podstawowe definicje Hałas jest to dźwięk o poziomie, który w pewnych sytuacjach i u pewnych ludzi może powodować dyskomfort psycho-fizyczny. Parametrem służącym do oceny jakości akustycznej środowiska

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1115

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1115 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1115 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 7 Data wydania: 19 września 2014 r. Nazwa i adres EWA NICGÓRSKA-DZIERKO

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1115

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1115 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1115 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6 Data wydania: 4 września 2013 r. Nazwa i adres EWA NICGÓRSKA-DZIERKO

Bardziej szczegółowo

Temat: Drgania mechaniczne - wibracje. Hałas w środowisku pracy

Temat: Drgania mechaniczne - wibracje. Hałas w środowisku pracy LEKCJA 4 Temat: Drgania mechaniczne - wibracje. Hałas w środowisku pracy Czas realizacji: 1 godzina lekcyjna Cele operacyjne: Treści: Po zakończeniu zajęć uczeń: wie, co to są drgania mechaniczne, zna

Bardziej szczegółowo

HAŁAS SŁYSZALNY I NISKOCZĘSTOTLIWOŚCIOWY

HAŁAS SŁYSZALNY I NISKOCZĘSTOTLIWOŚCIOWY HAŁAS SŁYSZALNY I NISKOCZĘSTOTLIWOŚCIOWY BROSZURA INFORMACYJNA Z ZAKRESU OCHRONY ZDROWIA DLA PRACOWNIKÓW I PRACODAWCÓW Marta Boroń, Krystyna Pawlas, Natalia Pawlas Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego

Bardziej szczegółowo

SEN I CZUWANIE NEUROFIZJOLOGIA

SEN I CZUWANIE NEUROFIZJOLOGIA SEN I CZUWANIE NEUROFIZJOLOGIA Sen i Czuwanie U ludzi dorosłych występują cyklicznie w ciągu doby dwa podstawowe stany fizjologiczne : SEN i CZUWANIE SEN I CZUWANIE Około 2/3 doby przypada na czuwanie.

Bardziej szczegółowo

I. UCHO UCHO ZEWNĘTRZNE UCHO ŚRODKOWE UCHO WEWNĘTRZNE

I. UCHO UCHO ZEWNĘTRZNE UCHO ŚRODKOWE UCHO WEWNĘTRZNE I. UCHO UCHO ZEWNĘTRZNE małżowina przewód słuchowy zewnętrzny (woszczyna) błona bębenkowa UCHO ŚRODKOWE jama bębenkowa młoteczek, kowadełko, strzemiączko trąbka Eustachiusza okienko owalne i okrągłe UCHO

Bardziej szczegółowo

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych w oparciu o pomiary poziomu ciśnienia akustycznego w punktach pomiarowych lub liniach omiatania na półkulistej powierzchni

Bardziej szczegółowo

Pomiar ciśnienia krwi metodą osłuchową Korotkowa

Pomiar ciśnienia krwi metodą osłuchową Korotkowa Ćw. M 11 Pomiar ciśnienia krwi metodą osłuchową Korotkowa Zagadnienia: Oddziaływania międzycząsteczkowe. Siły Van der Waalsa. Zjawisko lepkości. Równanie Newtona dla płynięcia cieczy. Współczynniki lepkości;

Bardziej szczegółowo

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Iinformacja o intensywności bodźca: 1. Kodowanie intensywności bodźca (we włóknie nerwowym czuciowym) odbywa się za pomocą zmian częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Dobór ochronników słuchu, ze względu na tłumienie dźwięku

Dobór ochronników słuchu, ze względu na tłumienie dźwięku 1 Dobór ochronników słuchu, ze względu na tłumienie dźwięku wg PN-EN 458:2006, Ochronniki słuchu. Zalecenia dotyczące doboru, użytkowania, konserwacji codziennej i okresowej. Dokument przewodni podstawowym

Bardziej szczegółowo

HAŁAS Z UDZIAŁEM HAŁASU NISKOCZĘSTOTLIWOŚCIOWEGO

HAŁAS Z UDZIAŁEM HAŁASU NISKOCZĘSTOTLIWOŚCIOWEGO OCHRONA ZDROWIA HAŁAS Z UDZIAŁEM HAŁASU NISKOCZĘSTOTLIWOŚCIOWEGO BROSZURA INFORMACYJNA DLA PRACODAWCÓW Krystyna Pawlas, Marta Boroń, Natalia Pawlas Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu

Bardziej szczegółowo

DRGANIA MECHANICZNE W ŚRODOWISKU PRACY

DRGANIA MECHANICZNE W ŚRODOWISKU PRACY DRGANIA MECHANICZNE W ŚRODOWISKU PRACY zagrożenia i profilaktyka Zagrożenie drganiami mechanicznymi w środowisku pracy Zatrudnieni w warunkach zagrożenia czynnikami szkodliwymi i niebezpiecznymi w latach

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ZABURZEŃ SŁUCHU A ROZWÓJ MOWY

CHARAKTERYSTYKA ZABURZEŃ SŁUCHU A ROZWÓJ MOWY CHARAKTERYSTYKA ZABURZEŃ SŁUCHU A ROZWÓJ MOWY Mowa według Leona Kaczmarka jest aktem w procesie porozumiewania się, jej istotą jest dźwiękowe przekazywanie i słuchowy odbiór informacji (L. Kaczmarek, 1982,

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM. Pomiar poziomu mocy akustycznej w komorze pogłosowej. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych

LABORATORIUM. Pomiar poziomu mocy akustycznej w komorze pogłosowej. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych LABORATORIUM Pomiar poziomu mocy akustycznej w komorze pogłosowej Instrukcja do zajęć laboratoryjnych Kraków 2010 Spis treści 1. Wstęp...3 2. Wprowadzenie teoretyczne...4 2.1. Definicje terminów...4 2.2.

Bardziej szczegółowo

I. TEST SPRAWDZAJĄCY WIELOSTOPNIOWY : BODŹCE I ICH ODBIERANIE

I. TEST SPRAWDZAJĄCY WIELOSTOPNIOWY : BODŹCE I ICH ODBIERANIE I. TEST SPRAWDZAJĄCY WIELOSTOPNIOWY : BODŹCE I ICH ODBIERANIE INSTRUKCJA Test składa się z 28 pytań. Pytania są o zróżnicowanym stopniu trudności, ale ułożone w takiej kolejności aby ułatwić Ci pracę.

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

Eksperyment 11. Badanie związków między sygnałem a działaniem (wariant B) 335

Eksperyment 11. Badanie związków między sygnałem a działaniem (wariant B) 335 PRZEDMOWA... 9 1. WPROWADZENIE... 13 1.1. Geneza ergonomii jako dyscypliny naukowej... 14 1.2. Rozwój techniki i ewolucja jej roli dla człowieka oraz społeczeństwa... 17 1.3. Organizacja badań ergonomicznych,

Bardziej szczegółowo

Przeciwwskazania zdrowotne ograniczające możliwości wyboru kierunku kształcenia

Przeciwwskazania zdrowotne ograniczające możliwości wyboru kierunku kształcenia Wybór zawodu a warunki zdrowotne Wkrótce podejmiecie decyzję edukacyjno-zawodową (dotyczącą wyboru szkół ponadgimnazjalnych i zawodu). Ważnym czynnikiem decydującym o tym czy zostaniecie przyjęci do danego

Bardziej szczegółowo

Temat z produkcji zwierzęcej NARZĄDY ZMYSŁÓW: UCHO

Temat z produkcji zwierzęcej NARZĄDY ZMYSŁÓW: UCHO AUTOR: Arkadiusz Kamiński KL. I, SEMESTR I TECHNIKUM ROLNICTWA SZKOŁA: NIEPUBLICZNA SZKOŁA POLICEALNA W STASZOWIE (uprawnienia szkoły publicznej) Temat z produkcji zwierzęcej NARZĄDY ZMYSŁÓW: UCHO Staszów,

Bardziej szczegółowo

Procedura orientacyjna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych

Procedura orientacyjna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych Procedura orientacyjna wyznaczania poziomu mocy źródeł ultradźwiękowych w oparciu o pomiary poziomu ciśnienia akustycznego w punktach pomiarowych lub metodą omiatania na powierzchni pomiarowej prostopadłościennej

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3,4. Analiza widmowa sygnałów czasowych: sinus, trójkąt, prostokąt, szum biały i szum różowy

Ćwiczenie 3,4. Analiza widmowa sygnałów czasowych: sinus, trójkąt, prostokąt, szum biały i szum różowy Ćwiczenie 3,4. Analiza widmowa sygnałów czasowych: sinus, trójkąt, prostokąt, szum biały i szum różowy Grupa: wtorek 18:3 Tomasz Niedziela I. CZĘŚĆ ĆWICZENIA 1. Cel i przebieg ćwiczenia. Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo